ETXEBERRIA IRADI (EH Bildu, 2016-04-07):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru eta arratsalde on guztioi.
Balantze garaian gauden honetan familia politiketan Jaurlaritzak mila egun hauetan egindakoren balantzea ezkorra da. Nahiko genuke bestelakoa izatea ez izan zalantzarik. Lau urteotan eman zitezkeen hainbat urrats, haurreskolak doakoak izan daitezen, lan merkatuko lanaldien ordu kopurua murrizteko, ordutegiak sinkronizatzeko enpresenak, hezkuntza zentroenak, erakunde publikoenak.
Gurasoen baimenak parekatu eta luzatzeko, seme-alabengatik ematen diren diru-laguntza zabaltzeko, eta abar, eta abar, eta abar. Baina ez da horrelakorik egin. Eta bitartean legegintzaldi honetan familiak pobretu egin dira eta pobretzen jarraitzen dute, eta kontziliazioa gero eta zailagoa da, enpleguaren ezegonkortasunak eta prekaritateak are zailagoa egiten dutelako pertsonen zaintza antolatzea.
Ezinezkoa da gaur egun pertsonak ondo zaintzea eta lan merkatuaren eskaerei erantzutea. Ez da exajerazio bat esatea gaur egun familiak emergentzia egoeran daudela, eta krisiaz hainbeste hitz egiten den honetan, nabarmendu nahi dugu krisi ekonomikoaz gain, zaintzen krisi ere bizi dugula.
Pertsonak zaintzea gero eta zailagoa delako, areago, pertsonak ondo zaintzea ezinezkoa da eta pertsonak zaintzeko sistema gaur hemen daukaguna ez da justua eta ez da jasangarria. Familien motxila gero eta kargatuago dago, eta poltsikoak gero eta hutsago.
Krisi garaiotan koltxoi sozialaren funtzioa betetzea eskatzen zaie familiei erakunde publikoek dagokien ardura hartu ordez. Eta harrigarria bada ere, emergentzia egoera honetan Jaurlaritzaren familia politikak betikoak izaten jarraitu dute, betikoak, ez da ezer aurreratu.
Lehenagotik zetozen politikak egiten jarraitu da eta politika hauek ez dira nahikoak, eskasak dira eta ondorio kaltegarriak dituzte. Pertsonen zaintza familien bizkarrean uzten baitute, eta zehazki emakumeen bizkarrean.
Neurri berririk ez, familien eta haurren pobretzea saihesteko eta neurri berririk ez kontziliazioa errazteko. Familia eta haurren pobretzeari dagokionez, besteak beste, familiak laguntzeko 2008ko legeak jada jasotzen zuen seme-alabengatik ematen diren diru-laguntzak progresiboki zabaldu egin behar direla. 2020rako Europar Batasuneko estandarrekin parekatzeko.
Handitu egin behar dela haur bakoitzagatik ematen den diru kopurua eta bestalde, zabaldu egin behar dela diru-laguntza horren iraupena. Hau da, haurrak derrigorrezko hezkuntzan dauden bitartean eman behar dela diru laguntza hori. Baina ez da ezer aurreratu norabide horretan ere. Haur bat izanez gero jaiotzen den unean ematen da diru-laguntza puntual bat eta bigarren haurra izanez gero, jaiotzen den unean eta honek urtebete egiten duenean. Eta hori da egoera.
Bestalde neurri berririk ere ez kontziliazioa errazteko. Nahiz eta Arartekoak berak aitortu zuen familien zailtasun nagusietako bat hauxe dela, kontziliazioarena. Ordutegia sinkronizatzeko neurririk ez, lan aldiak murrizteko ere ez, gurasoentzat ordaindutako eszedentzia sistemarik ere ez, eta haurreskolak doakotasunetik urrun oraindik ere.
Kontziliaziorako neurri nagusiak haurrak zaintzeko lanaldia murrizteagatik eta eszedentziagatik laguntzak dira. Laguntza eskasak eta desegokiak bestelako neurri batzuekin lagunduta ez badoaz. Eskasak dira pertsona bakoitzari bataz beste 1.700 euro ematen zaizkiolako. Eta honek ez du konpentsatzen inondik ere lanaldia murrizteak edo eszedentzia hartzeak dakarren diru galera.
Eta beste neurri batzuekin lagundu ezean, neurri hauek desegokiak dira zaintza emakumeen gain jarraitzen dutelako. Azken finean lanaldi murrizketak edo eszedentziak sustatzea emakumeak lan merkatutik aldentzeko pizgarriak dira. Eta hor dago datua, laguntza hauen erabiltzaileen % 92 emakumeak dira.
Kontziliaziorako laguntza hauek gainera ez daude guztien eskura. Enplegu egonkorra dutenen eskubideak dira soilik eta eszedentziekin eta lanaldi murrizketekin diru sarrerak desagertzen edo gutxitzen diren neurrian, gehienentzat ez da aukera bat. Eta bitartean pertsonak zaintzeko zerbitzu publiko gutxi garatu dira eta lan merkatuan muturreko bi egoera ditugu. Batzuentzat, batez ere gizonezkoak lanaldi oso luzeak, eta besteentzat batez ere emakumeak, lanaldi partzialak, prekarietatea eta lan merkatuan etenak.
Baina ez da soilik Urkulluren Gobernuak ezer aurreratu ez izana, betiko politikekin segitu izana soilik. Zeuden laguntzetan murrizketak egin ditu eta gogoratuko zarete kontziliaziorako laguntzen diru partida erdira ekarri zuela 2014an eta urtea bukatu baino bost hilabete lehenago jada diru partida agortu zela diru kopuru horrekin kontatzen zuten familien artean ez egonkortasuna sortuz.
Laburbilduz, emergentzi egoeran zaintzen krisian bete betean murgilduta Jaurlaritzak duela lau urteko politikekin jarraitu du eta okerrago, hauetan murrizketak egin ditu. Urkulluren mila egunei nota jartzerakoan ez daukagu zalantzarik, suspenso. Gutxiegi. Eta zirkulua ixteko propaganda eta propaganda gehiago.
EH Bilduri inportantea iruditzen zaio adierazpen orokorretatik konpromezu eta proposamen zehatzetara etortzea. Baina Jaurlaritzak adierazpen orokorretan giltzatuta jarraitzen du. Jaurlaritza sostengatzen duen taldeak gurasotasun baimenak parekatzen hasteko proposamenari ezezkoa eman ondoren, Jaurlaritzak aitatasun eraldatzaileen inguruko jardunaldiak egin zituen zaintza lanetan gizonen inplikazioa handitzeari buruzkoak hain zuzen. Eta lehendakariak jardunaldi hauek baliatu zituen hauteskunde kanpaina hasteko.
Bertan iragarri zuen berriz ere lehendakari bada familian inbertitzeko estrategia bat garatuko duela. Asmo orokorrak eta zehaztapenik apenas. Ez dakigu oso ondo estrategia hori zertan gauzatuko den. Baina onartezina dena da lau urte hauetan ezer berririk egin ez, eta orain lehendakariak ekitaldi instituzional bat baliatzea kanpaina egiteko eta iragartzeko berriz ere lehendakari bada hau eta hura egingo duela.
Honegatik guztiagatik Talde Popularraren mozioari egindako zuzenketan hiru puntu jaso ditugu. Batetik Jaurlaritzak Legebiltzarrari eta batez ere herritarrei kontuak emateko betebeharra dauka. Eta horretaz bai beharrezkoa da Talde Popularrak dioen bezala, familia politikak gidatuko dituen plan bat egin bada eta egin denez, eta honen epealdia bukatuta, egindakoaren balantzea egite eta publiko egitea noski. Denok dugu horren berri izateko eskubidea.
Baina edozein modutan datuak eskutan, aurrera dezakegu balantzea negatiboa dela. Eta aurretik esango guztiagatik proposatzen dugu Jaurlaritzak esparru honetan egindako politika antisoziala errefusatzea. Suspensoa ematea.
Eta azkenik aurrera begira jarrita, zehazten dugu familia politika berritzaileak egin behar direla, eraldatzaileak, pertsona guztiok zainduak izateko dugun eskubidean oinarrituta eta zaintzeko dugun eskubidean oinarrituta, bi printzipio horietan oinarrituta.
Erakunde publikoek bermatu behar dute pertsona guztiak ondo zainduak izango direla, eta pertsonek aukera izango dutela zaindu nahi duten eta noiz eta nola zaindu nahi duten aukeratzeko. Eta hau guztia egin behar da parekidetasun klabean. Zaintza lanak nagusiki familien gain eta ondorioz emakumeen gain utzi ordez, zaintza lanen ardura sozializatuz. Erakunde publikoen, enpresen eta gizonezkoen erantzunkidetasuna sustatuz.