ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2015-10-29):
Arratsalde on.
Espainiar Gobernuak, hauteskundeen atarian gauden honetan eta hazkunde ekonomikoa dagoelako diskurtsoaren harira, bere aurpegia zuritzeko hainbat neurri hartu ditu zerbitzu publikoen langileen lan-baldintzen inguruan.
Eta horien artean, 2012ko aparteko ordainsaria itzultzeko atea ireki du. 2012an Alderdi Popularrak Estatuan aparteko ordainsariak kentzea erabaki eta inposatu zuen. Orain, beste arrazoi batzuk medio  - elektoralak -  kendutakoa itzultzea erabaki du.
Eta hau da errealitatea, Llanos andrea, besterik ez. Zuk ere ondo azaldu duzu. Orain saldu behar da, tokatzen da saltzea ekonomia ondo doala eta Estatuan, Espainian, ondo egiten ari zaretela. Eta testuinguru horretan kokatzen dugu guk, gaur, osoko bilkurara ekarri duzuen legez besteko proposamena.
Azken urte hauetan, asko izan da zerbitzu publikoetako langileei kendutakoa eta asko zerbitzu publikoei eta enpleguari egindako erasoa, Madrildik zein Jaurlaritzatik.
2012ko aparteko lansaria, bai, bada horietako bat, baina ez bakarra. Inposatutako politika horien ondorioz, behin baino gehiagotan esan dugu hemendik ere, milaka lanpostu galdu dira. Adibide bat soilik ipiniko dut: 2013-2014an jubilatu diren 2.500 inguru pertsonen lanpostuak zuzenean amortizatu egin dira Araba, Gipuzkoa eta Bizkaian. Hori kontutan hartu gabe, beste neurri batzuek eragindako enplegu galera.
Eroste ahalmena ia % 20a jaitsi da. Aparteko lansaria dago horren artean ehuneko hori ateratzeko baina dago ere % 5eko murrizketa aurreko Gobernuak, Estatuko Gobernuak egindakoa eta hemen ezarritakoa ere. Eta dago urtez urte izoztuak izan diren soldaten ondorioz aterata.
Ez dira hauek bakarrik izan hala eta guztiz, beste batzuk egon dira: Ordezkapenak lehen egunetik ez betetzea, gaixotasun bajen kasuan ere ez, lanaldia handitu izana; Hezkuntzan, adibidez, irakasle-ikasle ratioak nabarmen okerrera egin dute, gero eta irakasle gutxiago ikasleko; Osakidetzan behin-behinekotasun tasa gora egin du, zerbitzuak pribatizatzen ari dira eta zerrenda amaigabea izango genuke.
Hau da duguna, azken urteetan langile publikoak zigortuak izan dira eta zerbitzu publikoak ahuldu egin dira, kalitatea galtzen ari da. Biak, gainera lotura zuzena dute, langile gutxiago egotea, lan-zama handiagoa izatea, lansari txikiagoak, gaixorik ipintzea ere ia debekatuta dagoenean, ondorioa zerbitzuaren kaltetzea da.
Hauetako neurri asko eta asko inposatu eta ezarri direnean, Jaurlaritzak beti esan du ezin duela besterik egin. Madrilek derrigortu egiten duela  - zuela -  eta ezinbestean bete egin behar zuela.
Eta ez gatoz bat. Jaurlaritzak hautu bat egin du. Burujabetza, zerbitzu publikoak eta langile publikoak defendatu beharrean, Madrildik inposatutako murrizketa guztiak ezarri ditu. Bazuen besterik egitea baina funtsean esan behar da bat datorrela murrizketekin eta hori dela arrazoietariko bat.
Eta aitzakia ere bai izan da. Tarte honetan aipatutakoaz gain, sektore publikoko negoziazio kolektiboa desagertu egin da. Azken akordioa 2010ekoa izan zen eta ez da bete. Erabaki guztiak inposatuak eta dekretazoen bidez eraman dira aurrera azken urteetan eta hori oso larria da.
Eta badirudi, oraingoan ere, Jaurlaritzak bide beretik jarraitzeko asmoa duela. Horren lekuko 2012ko aparteko lansariarekin eta aipatutako beste gai guztiekin egin nahi duena. Kontuan hartzen badugu funtzio publikoko mahai orokorrean aurreko astean azaldutakoa behintzat, eta baita Jaurlaritzak publikoki esan duena kontutan hartzen baldin badugu, iruditzen zaigu ez duela aldatzeko asmorik.
2012ko aparteko lansarien % 25a esan du ez duela itzuliko orain eta 2016an egingo duela. Baina ez du esan ere beste % 50a noiz eta itzuliko duen edo itzultzeko asmoa duen ere ez.
Eta bitxia da. Orain, Madrilek beste interes batzuengatik, diru hori Estatuko langileei itzultzea erabaki du eta Jaurlaritzak ez du asmorik hemengo langile publikoei hori emateko. Kasu honetan, alderantziz gertatzen da. Ez du arazorik bere erabakiak hartzeko. Orain bai hartzen ditu langileei zor zaiena ez ordaintzeko nahiz eta Estatuan ordaindu. Eta hau ere harrigarria da.
Baina 2015eko soldaten igoerari buruz, betiko lepotik burua, % 1a, Rajoyk esan duen bezala Madrilen, besterik ez. Negoziaziorik gabe berriro inposatua, kontuan izan gabe aurretik galdutako erosmen ahalmena.
Eta bestalde, mahaian ere aurkezten du 35 orduko lanaldia errekuperatuko dela. Ondo, baina neurri hori galdutako enplegua berreskuratzeko plangintza batekin etorri behar da. Bestela, ez du eraginik izango, ez da errekuperatuko benetan galdu dena neurri horrekin. Eta azken batean, lehen aipatu bezala, negoziazio kolektiboa alboratu egin du. Larria da Jaurlaritza egiten ari dena sektore publikoko negoziazio kolektiboarekin.
Eta hausnarketa eta azterketa honetatik dator guk aurkeztu dugun zuzenketa. Guk bi atal bereziki proposatzen genituen, eta ditugu, lehendabizi, langileei kendutako itzuli egin behar zaie. Eta horien artean, 2015eko aparteko lansaria dago.
Eta gure zuzenketan proposatzen dugu dena itzuli behar zaiela, falta den % 75a. % 25a orain esaten dugu gero erdibidekoan eta % 50a, 2016. urtean. Eta hori egiteko, epe bat ipintzen genuen guk, gero erdibidekoan, orain esan dudan bezala, zehaztu duguna. Eta esaten genuen, hori modu negoziatuan egin behar zela.
Baina aipatu bezala lehen, langile publikoei lan eskubide asko kendu zaizkie urte hauetan eta gainera inoiz kendu behar ez zitzaienak izan dira. Eta bada garaia zerbitzu publikoak indartzeko, galdutako enplegua berreskuratzeko eta langileei kendutakoa itzultzeko, benetako negoziazio kolektiboa abian ipini, inposizioak alboratu eta jendarteak behar dituen kalitatezko zerbitzu publikoei beharrezkoak dituzten baliabideak eskaintzeko.
Baina, lehen esan dudan bezala, badirudi, orain ere Jaurlaritzak beste bide bat hartu duela, justua eta zuzena ez dena gure ikuspuntutik. Aurrekontuak aurkeztu ditu aurreko egunean publikoki, kontuan izan gabe zerbitzu publikoen beharrak eta bertan lan egiten dutenen eskariak. Eta oraindik larriagoa dena, inolako negoziaziorik gabe, eta inolako saiakerarik gabe negoziaziorako. Bilera bat deitu izan da langileen ordezkariekin, berandu eta korrika, inposatuko denaren berri emateko.
Hitz egiten ari garen guztiak, esan bezala gainera, zerikusia dauka, oraintxe bertan komentatu dudan bezala, aurrekontuekin. Denbora dago oraindik, guk proposamenak ere egingo ditugu. Benetan borondatea egongo balitz egoera hau itzultzeko, zeren gure ustez hau dena beste gauza batzuen aurretik ipini behar da, zorraren ordainketaren aurretik, edo beste exijentzia batzuen aurretik.
Eta beno, lehen esan dudan bezala, erdibideko bat adostu dugu Alderdi Sozialistarekin eta erdibidekoan hiru puntu planteatzen ditugu. Lehendabizi, salatzen dugu Espainiako Gobernuak zerbitzu publikoen inguruan egiten eta langile publikoarekin egiten ari dena. Eta beste bi puntuetan Jaurlaritzari ipintzen dizkiogu etxeko-lanak beste norabide batean egiteko eta ez jarraitzeko egiten Estatutik datorrena beti, goitik behera eta behetik gora, ez?
Aparteko ordainsaria ordaindu egin behar da...
...egiteko eta ez jarraitzeko egiten, Estatutik datorrena beti goitik behera eta behetik gora. Aparteko ordainsaria ordaindu egin behar zor bat delako, zor zaie langile publikoei eta hori itzuli egin behar zaie. Eta lehen aipatu bezala, epeak zehazten ditugu.
Eta beste alde batetik, negoziazio kolektiboaren aldeko apustua egitea, benetako apustua egitea eskatzen da hurrengo puntuan, kendutako, galdutakoa azken hitzarmenen laboraletik abiatuta, berriro ere indartzeko deia egiten dugu.