BLANCO DE ANGULO (EH Bildu, 2019-02-14):
Bai, eskerrik asko mahaiburu andrea. Arratsalde on guztioi.
Adikzioak, droga-mendekotasuna, droga legalak, droga ilegalak, termino horiek hitzez adierazten ditugunean hemen gaudenok oso argi dugu sustantzia arriskutsuen aurrean gaudela.
Aldiz, bingo, online jokoak edo kirol apustuak hitzez adierazten ditugunean ez da gauza bera gertatzen. Tamalez, gizarte bezala ez dugu barneratu edo ez gara kontziente sustantziarik gabeko adikzioen aurrean gaudela. Eta zenbait jokabide, behin eta berriz modu jarraian errepikatzen direnak, sustantziekiko adikzioak bezain arriskutsuak dira.
Ezbairik gabe arazo berriak sortzen ari dira. Gizartea aldatzen ari da eta honen aurrean erakunde ezberdinen, talde guztion eta gizarte osoaren inplikazioa beharrezkoa da.
Legebiltzar talde guztiok adierazi ditugu adikzio berrien inguruan ditugun kezkak. Hori ez dugu zalantzan jarriko.
Horregatik, oso garrantzitsua da errealitate berri honi aurre egiteko beharrezkoak diren neurriak adostea modu zabal batean eta eskerrak, hori da lortu duguna.
Nos preocupan las adicciones. Todas. Todas las sustancias que causan dependencia. Pero sobre todo nos preocupan las que a día de hoy pasan desapercibidas, las que no están demonizadas ni estigmatizadas, las que se perciben como una manera más de socializar.
Y eso es lo que ocurre hoy en día con las apuestas deportivas, con el juego online, con los salones de apuestas... Contamos con pocas herramientas para hacer frente a estas nuevas adicciones. No tenemos tanta información como nos gustaría, no tenemos datos concretos sobre los perfiles de la gente que está enfermando...
Está enfermando, sí. Ser ludópata te convierte en una persona enferma crónica, porque se rehabilitan pero no se curan. En más de una ocasión hemos dicho que estamos ante un verdadero problema de salud pública.
Y eso es en cierta manera lo que hemos venido a corregir mediante esta proposición no de ley.
Datu batzuk emate aldera, esan dezakegu EAEn 245 joko-areto daudela. 48 apustu lokal, 16 bingo eta bi kasino. Agian norbaitek pentsatu dezake gutxi direla, baina benetako arazoa hau da: EAEn nabarmen ugaritu direla apustu-etxeak eta joko presentzialeko lokalak. Perretxikoak bezala ugaritzen ari dira.
Eta lokal horien ezarpena legez araututa dago, baina lege hori berandu heldu da eta egun gure hirietan eta herrietan dauden apustu-etxeak ezin dira lekuz aldatu.
Bilbon, adibidez, zortzi apustu-etxe daude legez bi egon beharko luketen lekuan. Gasteizko alkate jaunak berak Jaurlaritzari eskaera bat luzatu dio lokal horien ezarpena murrizteko, eta zabaltzekotan ikastetxeetatik urrun kokatze aldera.
Beste datu batzuk nabarmenduko ditut: 12 eta 22 urte arteko gazteen % 29 aritu dira inoiz apustuetan; 10 gaztetatik batek maiztasunez jokatu zuen dirua azken urtebetean; hiru gaztetik batek egiten ditu apustuak.
Datu horiek Deustuko Unibertsitateko inkestatik aterata daude. Beste era batean esanda, (...) inkesta hori aurkeztu zuenean adierazi zuen bezala, gazte horien artean azken urteetan % 7k jokatu dutela inoiz dirua Interneten bidez; % 5ek 10 aldiz baino gehiagotan.
Zifra txikia dirudi, baina horrek esan nahi du ikasgela bakoitzean haur bat ludopata dagoela edo bihurtu daitekeela. Ikasgela bakoitzean haur ludopata bat, gaixo kroniko bat. Ikaragarria! Ikaragarria!
Horregatik ezinbestekoa da, aurretik esan bezala, fokoa gazteen gain jartzea.
Eta zeintzuk dira ludopatia mendekotasunera erortzeko arrazoi nagusiak, besteak beste? Sarbidea oso erraza dela, dirua berreskuratzeko gai direla uste dutela, lehenengo online apustua egiteko tranpa zabaltzen dute. Hau da, lehenengo apustua egiteko, dirua oparitzen dietela. Adikzio horietan jausteko erabiltzen den publizitatea eta hor agertzen diren idoloak, oso erakargarriak direla.
Problemas diferentes, como decíamos, pero si de verdad queremos hacer frente a estas nuevas adicciones, tendremos que analizar los diferentes problemas. Y habrá que implicarse, desde diferentes ámbitos de actuación también.
Y algunos de estos problemas se solventan con más facilidad que otros. Por ejemplo, la falta de control en cuanto al acceso de los menores de edad a las casas de apuesta o los salones de juego, se solventa, entre otras cosas, con mayor control. Porque los menores de edad entran a este tipo de locales, en ocasiones con demasiada facilidad.
Gracias a un estudio que la OCU ha realizado con dos menores de edad en seis ciudades diferentes, hemos conocido que Bilbao es una de las ciudades más permisivas a la hora de controlar el acceso a los menores de edad.
Estos dos jóvenes que participaron en este proyecto, intentaron apostar en seis locales de Bilbao, lo consiguieron en tres. En la mitad. Y lo hemos dicho en más de una ocasión, EH Bildu es partidaria de hacer una política de adicciones basada en la prevención, en la reducción de riesgos y daños en las limitaciones y no en las prohibiciones, pero en este caso no. Aquí, una inspección y la sanción es necesaria. Y esto como decía tiene más fácil solución que otros temas.
Hay que actuar con firmeza, porque cuanto más accesible es el juego, y más expuesta esté la persona, mayor es el riesgo de desarrollar una adicción. Por lo tanto, como decíamos, en este caso sí, control, inspección y sanción.
Beste kontu bat da, publizitatearena. Hori ez da hain erraz kontrolatzen, nahiz eta Belgikan adibidez, gu baino aurreratuagoak egon. Eurek, debekatu dute online apustuen publizitatea, kirol emankizunak dauden bitartean. Belgikan eta Italian telebistan ematen duten online jokoen publizitatea debekatuta dago arratsaldeko zortziak arte.
Hala ere, online joko eta kasinoak edo apustuak zabaltzeko publizitatean eta iragarkietan, ezin dira kirolaririk edo jende ospetsurik agertu.
Sumatzen dugu, Belgikak edo Italiak ezarri dituzten politika horiei heltzeko, oraindik bide luzea geratzen zaigula. Bide luzea geratzen zaigu adikzio berri horien eraginekin eta kaltearekin amaitzeko.
Neurri zuzentzaileak hartzeko momentua da, baina politika egokiak egiteko. Datu fidagarriak beharrezkoak dira. Sustantziarik gabeko adikzioen inguruan beharrezkoa den informazio guztia ezagutzea, premiazkoa da.
Asmo horrekin, besteak beste, aurkeztu genuen legez besteko proposamen hau, uste dugulako, esparru honetan, azterlan bat egitea oso inportantea dela. Azterlan bat alderdi batzuk jasotzeko.
Interesgarria izango litzateke ezagutzea zenbat apustu-etxe edo joko lokal dauden EAE. Zein den jokatzen duten pertsonen perfila, euren adina eta egoera sozio-ekonomikoa. Eta puntu hori oso garrantzitsua da gure aburuz, frogatuta dagoelako jokoen fenomenoak langile klaseko pertsonei, batez ere gazteei, eragiten diela.
Adikzio horiek askotan erabiltzen dira egoera miserable batetan ihes egiteko. Tamalez, ludopatiak eta prekarietateak lotura zuzena dutelako.
Bestetik, beharrezkoa da guretzat pedagogia asko egitea. Sentsibilizazio kanpaina martxan jartzea sustantziarik gabeko adikzioen arriskuez kontzientziatzeko, bereziki hezkuntzaren eremuan.
Hasieran esan bezala, herritarrok ez dugu adikzio berri horien ezaguera. Izan ere, oraindik apustuak eta joko horiek ekartzen dituzten arazoak ezkutatuta daude.
Egia da hemen nabarmendu dugun errealitateari aurre egiteko tresna batzuk baditugula. Inkesta, VII. Adikzio Plana eta 2016ko Adikzioen eta Droga Mendekotasunaren Gaineko Arreta Integralari buruzko Legea, besteak beste.
Lege horretan artikulu interesgarri batzuk agertzen dira gai honen inguruan, baina egia esan, behin eta berriz adierazi dugun bezala, lege hori garatu gabe dago. 2016an adostutako lege batek garatu gabe jarraitzen du. Beraz, baliabide asko ditugu, baina era egokian erabili behar ditugu.
Beste aldetik eta amaitze aldera, gainetik azalduko dut sinatu dugun erdibideko zuzenketa. Gobernuari sostengua ematen dioten taldeekin sinatutako akordioa da, bai PPk, bai Elkarrekin Podemosek gehitzeko zuzenketak aurkeztu dituztelako. Uste dugu akordio horretan talde guztiok eskatzen genituen puntuak sartuta daudela eta hasieran esan dugun bezala, gai honetan oso inportantea da, inoiz baino gehiago, adostasun zabal bat lortzea.
No la voy a leer porque es una enmienda transaccional de seis puntos que tienen sobre el escaño, pero sí que es cierto que vamos a incidir en los puntos más importantes. Uno de ellos era ese estudio que solicitábamos, sobre todo para tener ese mapa de locales y mapa de terminales con fiabilidad, para saber el perfil, conocer el perfil de los usuarios y usuarias de dichos locales, conocer su edad, conocer sus condiciones socioeconómicas, conocer también un análisis de impacto de esas nuevas adicciones y además, poniendo el foco, como decíamos, pues en los grupos que están en situación de exclusión o en riesgo de poder estarlo y en los menores, que es lo que en este caso más nos preocupa.
Además, se ha añadido un punto que Elkarrekin Podemos solicitaba, que era un análisis sobre la situación tributaria del juego. Y todo eso, una vez hecho ese diagnóstico, se llevará a la Comisión Técnica Asesora de Juego y al Consejo Vasco de Adicciones, donde se podrán hacer las aportaciones necesarias.
Una vez seguidos esos pasos, se implementará un plan en base a ese diagnóstico que nos ayudará a revertir la situación que actualmente tenemos. Sin olvidar las campañas de sensibilización, como decía poniendo especial atención a los centros docentes, a los centros escolares, a las universidades y desarrollando también, que es otra de las cuestiones que pedíamos, la ley integral de adicciones.
Eskertzen da talde guztion jarrera. Esan bezala adostasun zabal bat lortu dugu eta hori guretzat oso inportantea zen. Hemen adostatukoa oso inportantea da. Areto honetan eta Jaurlaritzan hartzen diren erabakiak ezinbestekoak dira adikzio berriei aurre egiteko, ezinbestekoak diren bezala gure kaleetan ematen ari diren ekintzak. Eskerrak Euskal Herriko hainbat lekutan hasi diren mobilizazioak, gazteek bultzatutako mugimenduak, kasu honetan ere erakundeak baino aurreratuagoak daude. Mugimendu horiek lagunduko digute ere XXI. mendeko lakra honekin amaitzen.
Besterik ez. Berriro ere eskerrak talde guztioi eta eskerrik asko.