OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2018-10-04):
Bai, eskerrik asko, eguerdi on guztioi.
Aitortu behar dut gaurkoan pixka bat jokoz kanpo utzi nauela edo utzi nautela Gobernua sostengatzen duten alderdiek. Harridura sortzen dit emendakinik ez aurkeztea eta dirudi aurkakotasuna adieraziko duzue.
Eta harridura sortzen dit ze izan dira lege aldi honetan beste hainbat kontu URAren arazoen inguruko kasuetan eta non ekimen bat etorri den eta, beno, Gobernua sostengatzen duten alderdien partetik borondate bat egon den, eta azkenean, ekimen proposatzaile bat ekarri izan denean, hau den bezala, nolabait akordio batetara iritsi gara Gobernuak onartuz, asumituz, hor lan batzuk edo aurrerapen batzuk egin behar direla, ezta?
Eta kasu honetan ez da horrela, eta ez dugu oso ondo ulertzen zergatik dagoen enroke hau, ezta? Nolabait da mezua bidaliko bazenute bezala "guk gauzak ondo egiten ari gara"  -- mezu hori ari zarete zabaltzen orokorrean airearen kalitatearen inguruan --  eta hori kuestiona ezina da eta ekimen honek kuestionatu egiten du.
Nik uste dut jarrera okerra dela eta pena bat dela nahiz eta ekimen hau aurrera aterako den. Betiere hobe izaten da beste taldeek ere asumitzen baldin badute gero hemen proposatzen dena aurrera eramateko errazagoa da, ezta?
Ez dakit ondo zergatik den hori baina, desde luego, nik uste dut hemen bi erantzuteko galdera edo daudela. Eta da:
Bat: Nik uste dut, kezka behintzat hori badakarkigu, eta da diagnostikoaren inguruko afera, ezta? Klaro, hemen proposatzen dira gauza asko eta horrek nolabait ondorioztatzen du diagnostikoa ez dela Gobernuak orokorrean ematen duen bezain ona eta hor arazo bat egon daiteke.
Eta bestea da, ea guk proposatzen dugun ildoetatik aurrera egiteko asmorik badagoen edo ez. Guk ildo batzuk proposatzen ditugu, Becerrak nik uste dut gaur, modu egokian ekarri dituela eta gure ekarpenekin, proposatzen dena zentzuzkoa dela eta daukagun arazo larrienetako bati aurre egiteko pentsatuak daudela.
Baina utzi pixka bat diagnostikoaren inguruan gauza pare bat gehiago esaten:
Hemen, airearen kalitatearen inguruan behin baino gehiago eztabaidatu dugu, bai Batzordean bai hemen Plenoan ere, eta nik uste dut laburbildu daitekela Gobernuak daukan posizioa edo Arriola sailburuak bere garaian, esandako hainbat hitzetan eta esaten zuen:
"Cuando decimos  -- eta testuala da --  que los datos de la calidad del aire en Euskadi son buenos o muy buenos, que también hay datos buenos y muy buenos, no estamos diciendo que sea autobombo ni complacencia, simplemente estamos trasladando la realidad de los datos derivados de nuestras estaciones de medición".
Bale. Pixka bat nik uste dut hori dela Gobernuaren posizioa. Eta nik uste dut diagnostiko hori  -- hauek aurreko urtean esandako hitz batzuk dira --  diagnostiko honi pixka bat trapua  -- hay que pasarles un poquito el paño --  eta trapu hori edo pasa digu  -- nik uste dut modu orokorrean txapela interesgarri bat jarrita --  Europako Kontu Auzitegiak.
Uztailean bukatu eta aurreko hilabetean aurkeztu zuen txosten bat eta nik uste dut txosten hori buelta bat ematea interesgarria dela. Txostena hau da "Contaminación atmosférica, nuestra salud no tiene todavía la suficiente protección". Hori da Europako Kontu Auzitegiak esaten zuena.
Eta nik uste dut diagnostikoa egiterakoan, hemen esaten diren hainbat gauza kontutan hartu behar direla eta, zentzu horretan, gaur ekartzen diren proposamenak oso ondo txertatzen direla Europako Kontu Auzitegiak esaten dituen kontuetan.
Batzuk bagenekizkien aurretik ere  -- hori estatistiketan eta behin eta berriz ateratzen dira -- . Gazteleraz dago y dice que en la Unión Europea la contaminación atmosférica supone el mayor riesgo medioambiental para la salud. Cada año causa alrededor de 500.000 muertes prematuras en Europa  -- que para el caso del Estado Español se convierte en unas 30.000 y para el caso de Euskadi, aunque no haya una estadística desagregada, podemos estar hablando de varios miles cuando menos de muertes prematuras -- .
Si estuviéramos hablando de estas mismas cifras en accidentes de tráfico son 10 veces menos o en accidentes laborales habría que ver la escandalera que tendríamos.
Sin embargo, como son por contaminación de aire, parece que pasan a una segunda o tercera división. Y es un asunto gravísimo que provoca más de mil muertes prematuras de media al día.
Y también nos dice que el 96 % de los ciudadanos de la Unión residentes en zonas urbanas  -- el 96 % --  están expuestos a niveles de contaminantes atmosféricos que según la Organización Mundial de la Salud son perjudiciales para la salud.
Nos dice que las partículas finas, las partículas finas de 2,5 micras, provocan, solo ellas, 400.000 muertes al año.
Y advierte, la Agencia Europea de Medio Ambiente advierte de que la contaminación atmosférica afecta a las personas a diario y que, a pesar de que los picos de contaminación son su efecto más visible, la exposición a largo plazo en unas pequeñas dosis plantea una mayor amenaza para la salud humana.
Y cuando va desgranando digamos la problemática que hay alrededor de esto, no se mide lo suficiente, no se mide bien, la información sobre el aire no es más clara y va dando advertencias, cosas que coinciden bastante con las carencias que nosotros detectamos por parte de este Gobierno digamos.
Nos dicen que los índices de calidad del aire son herramientas que pueden proporcionar información comprensiva a los ciudadanos, pero el tribunal constata que los estados miembros, las regiones, ciudades, definen de manera distintas los índices de la calidad del aire, lo que da lugar a evaluaciones diferentes para la misma calidad.
También nos dice, que la Directiva sobre la Calidad del Aire, exige que los estados miembros informen a los ciudadanos sobre los posibles efectos de la contaminación atmosférica de la salud.
Eta konklusioetara iristen denean, esaten du "aunque la calidad del aire se ha visto beneficiada por la reducción de emisiones, la salud de los ciudadanos sigue muy afectada por la contaminación atmosférica.
Varias normas de la calidad del aire de la Unión Europea son menos estrictas de lo que sugieren los datos sobre los efectos de la contaminación atmosférica de la salud.
Y el tribunal constató que no había garantías suficientes de que los estados miembros estuviesen midiendo en los lugares adecuados y decía que la normativa se basa en unas normas de calidad de aire que ahora tienen entre 15 y 20 años de antigüedad, que son mucho menos estrictas que las directrices de la Organización Mundial de la Salud.
Hau kontutan izanda, nik uste dut argi geratzen dela hemen arazo batzuk ditugula, ze hemen erantzutera etortzen zaretenean Gobernua eta suposatzen dut hortik etorriko zaretela, esaten duzue askotan, legea betetzen dela, edo ia kasu guztietan legea betetzen dela.
Dioxido nitrosoa nitrogenoarekin arazo batzuk ditugu legea kunplitzerakoan, Bilbo inguruan baino, argi dago legea gainditzearekin, Auzitegi honek esan duena da, legea kunplitzearekin osasunaren inguruko arazoak ez ditugula ekiditen.
Eta horregatik, iruditzen zaigu legea betetzeak hainbat kasutan ez duela nahikoa izan behar, edo jomuga edo helburua ez dela izan behar legea betetze hutsak, jakinda, dakigun bezala, behar baino lehenagoko heriotzak badaudela, baditugula Euskal Herrian eta EAEn, airearen kutsadura dela eta.
Zentzu horretan ere, nik esan nahi dut hemen esaten denean airearen kalitatea oso ona edo ona dela, nik uste dut Becerra jaunak jarri duen adibidea oso ona dela.
Nik beste adibide bat ekarri dut. Baina kontutan izan behar dugu, Munduko Osasun Erakundeak esaten duenean mugak, osasunerako kalterako mugak zeintzuk diren, 2,5 partikula txikietan, mikratan neurtzen diren horietan, esaten du, balioa, kalteak sortzen dituen balioa 10etik aurrera dela eta legeak 25 esaten du. Beraz, legea kunplitu dezakegu baina osasunarengan kalteak badaude.
Eta egon badaude eta EAEko parte oso handi batean ze pasatzen ditugu Mundu Erakundeko balioak Algortan, pasatzen ditugu Erandion, pasatzen ditugu Bilboko Portuan, pasatzen ditugu Santurtzin; oro har, Behe Nerbioi zonaldean, 900.000 pertsona bizi diren zonalde horretan gainditu egiten ditugu.
Horretaz gain, Añorgan, horretaz gain, Zumarragan, horretaz gain, nola ez, atera da baita ere, Durangon eta abar, eta abar. Beraz, arazoa hor dago.
Guk esaten duguna da, airearen kalitatea neurtzeko sarea, sare hori asko hobetu behar dela, sare hori beste departamentuekin eta akademiarekin konpartitu behar dela nola egin, ze arazo asko izaten ari gara zentzu honetan.
Eta hor, beste adibide erraza jarriko dugu.
Gaur 50. urteurrena ospatzen ari den Petronor, EAEko enpresa kutsatzaileen hori, horren inguruan emisio asko daude eta lau kabina daude. Beste noizbait ere esan dut, lau kabina horietatik bi Jaurlaritzarenak dira eta bi enpresarenak dira. Non neurtzen dira bentzenoa, toluenoa eta xilenoak? Petronorren eskuetan kabinetan. Hor kontrol publikoa behar dugu. Kabinen kopuruari eta egoerari buelta bat eman behar diogu eta informazio publikoari, beste buelta bat eman behar diogu...
...kopuruari eta egoerari buelta bat eman behar diogu eta informazio publikoari beste buelta bat eman behar diogu.
Europako Auzitegiak esaten duen bezala, jendarteari ematen zaion informazioa hobetu behar da eta, sentsu horretan ere, guk proposamen batzuk txertatu ditugu proposamen honetan eta informazioren inguruan arazo handiak ditugu.
Eusko Jaurlaritzaren txostenak denbora guztian baikortasunaren begira daude, baina iruditzen zait garrantzitsua dela jendarteari jasaten ari den egoera eta jasaten ari den arriskuak askoz ere hobeto azaldu behar direla, eta neurketak hobetu egin behar direla eta sentsu horretan datoz gure proposamenak eta, berrio diot, modu harrigarria bada ere, ba gaur, dirudienez, Gobernua sostengatzen duten alderdiek babestuko ez dituztenak.