JAURLARITZAKO LEHENDAKARIAK (Urkullu Renteria) (EAJ, 2019-11-15):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea.
Urruzuno jauna, joan den hauteskunde kanpainan Vox alderdiaren ordezkariek behin eta berriz adierazi zuen edo adierazi zuten Euzko Alderdi Jeltzalea legez kanpo uzteko asmoa zutela, baina ez hori bakarrik ere, azaroaren 7an Madrileko Erkidego Biltzarrak, Alderdi Popularraren eta Ciudadanosen babesarekin, Vox alderdiaren legez besteko proposamen bat onartu egin zuen Espainiako Gobernuari alderdi separatistak legez kanpo uzteko eskatuz. Ez da beraz nire kezka Euzko Alderdi Jeltzaleari soilik bideratutakoa.
Zoritxarrez, Vox euskal autogobernuaren aurka eta eredu autonomikoaren likidazioaren alde agertu den jarrera ez da berria. Orain ordea, nire kezka are sakonagoa da, jarrera hori inondik inora partekatzen ez dudan gizarte eredu batekin, gizarte ereduak ere kezkatzen nau, gizarte eredu batekin osatzen delako. Vox-ek erakutsi dituen demokraziaren eta justizia sozialaren zentzu faltaren frogak ugariak dira, horregatik Vox intolerantetzat jo dut eta haren jarrera onartezina. Mehatxu oso serio baten aurrean gaude, euskal gizarte osoaren borondatearen aurka autogobernuaren arloan eraikitako guztia desegiteko prest daudelako, beraz, berriz diot, ez bakarrik Euzko Alderdi Jeltzaleari dagokiona, edo edozein alderdi politikoari dagokiona, baizik eta autogobernuari dagokiona ere.
Zuk galdetu didazu zehazki zer egingo dudan horrelako jarreraren aurka gaudenon artean aukera politiko guztien zilegitasuna defendatu ahal izan dezagun. Azkeneko kontroleko osoko-bilkuran gaur berresten ditudan lau printzipio partekatu genituen EH Bildu taldearekin batera: Elkartasuna, askatasun demokratikoen eta eskubide zibil eta politikoen defentsa, bide errepresiboekiko arbuioa eta herritarrek demokratikoki adierazitako borondatea oinarri duen konponbide politikoa.
Gaur, areagotzen diren mehatxuen aurrean erantzun egokiena eta eraginkorrena emateko bost proposamen berri luzatzen ditut, bost.
Lehenengo proposamena, bizikidetzaren aldeko apustu irmoa da. Kontua da gure herrian autogobernuari esker eraikitakoa balioestea, gutxietsi gabe eta mespretxatu gabe. Lortu duguna, aurreko belaunaldiek eskubide historikoen, euskal erakundeen eta gure eskumenen defentsan egindako lan eraikitzaileari esker lortu da.
Somos lo que somos gracias a una trayectoria histórica de trabajo constructivo de las generaciones que nos precedieron frente a lo que es intolerante e intolerable, lo construido en Euskadi en materia de convivencia es una activo colectivo. Conquistamos una convivencia libre del totalitarismo de la dictadura franquista, hemos conquistado una convivencia libre del terrorismo de ETA y la violencia, avanzamos con paso firme hacia una convivencia conciliada y con memoria crítica del pasado, hemos construido una convivencia asentada en la cohesión y la justicia social con la aspiración compartida de alcanzar la máxima igualdad posible.
Ante los movimientos populistas y demagógicos lo importante es seguir invirtiendo en cohesión y justicia social. Y esta tiene que seguir siendo nuestra prioridad.
Esta es por tanto la primera propuesta, valorar y reforzar el suelo que nos sostiene. Convivencia y cohesión social. Es nuestra primera fortaleza frente a cualquier neototalitarismo.
Bigarren proposamena demokraziaren alde jartzea da, inboluzio demokratikoaren edozein mehatxuren aurrean printzipio, balio, helburu eta prozedura demokratikoekiko konpromisoan sakontzearen bidetik erantzun behar da.
Badakit zailtasunak izango ditugula, iraganekoak eta etorkizunekoak, baina nire ustea irmoa da. Konpromiso demokratikoaren bidetik ez irteteko erabakia partekatu behar dugu. Hirugarren proposamena, aniztasuna aktibo gisa aitortzea da.
La pluralidad es una activo positivo, y hacer frente a los neototalitarismos significa mantener viva la fuerza de unas voluntades sociales plurales e inmensamente mayoritarias que defienden el plurales social. A pesar de cualquier diferencia en los sentimientos de pertenencia nacional o en las orientaciones ideológicas, nos debemos mantener unidos en la defensa de los derechos humanos, el pluralismo y las libertades fundamentales.
Esto nos exige una mayor responsabilidad. La acción y el discurso político e institucional deben promover una pedagogía de la convivencia que afirme el valor prepolítico de la cohesión de nuestra sociedad en torno a las bases democráticas fundamentales.
Ezer ez da beraz egintzat edo behin betiko irabazitzat jo behar. Ezinbestekoa da oinarrizko eskubide eta askatasunak defendatzeko eta sustatzeko kultura politikoa lantzea. Ezinbestekoa da oinarrizko batasun hori auzitan jartzen duen urrats edo haustura sozial oro saihestea.
Beraz lehenik eta behin eraikitakoa baloratu eta indartzea eusten diogun lurzorua. Bigarrenik, beti balio demokratikoekiko konpromisoan sakonduz erantzutea. Hirugarrenik, oinarrizko eskubideen inguruen gehiengoa duten gizarte borondateen adostasun anitza zaintzea.
Eta beste bi proposamen gehitzen ditut. Zuk aipatu duzu Europa, laugarren proposamena Europaren alde egitea bideratzen da. Europaren papera eta etorkizuneko proiektua funtsezkoa da neototalitarismo mota orori erantzuteko orduan.
Egia da denok gehiago espero dugula Europako Batasunetik. Egia da kritikoak izan gaitezkeela eta Europako politika aktiboagoa aldarrikatu dezakegula. Hala ere Europa konponbidearen parte dela azpimarratu behar da, Europa balioen eta idealen esparrua da.
Hau ez da erabateko bermea, baina sustatu eta defendatu beharreko batasun gunea da. Bai bere sorreragatik, bai historiagatik, populismoak, autoritarismoak edo xenofobiak merezi duten erantzun demokratikoaren parte da Europa.
Eta bosgarren proposamena batasuna bermatzea da. Europan osasun lokarria deitzen zaio eskuin muturraren aurrean dagoen batasun jarrerari.
Debemos mantener una unidad social y política que haga efectivo el peso de mayoría democrática, un cordón sanitario frente al cualquier pretensión ultra de obtener ventaja política o electoral mediante la utilización de mensajes populistas. Debemos evitar actitudes que permitan homologar y blanquear a Vox, haciéndole partícipe de acuerdos institucionales o dando viabilidad a sus propuestas.
No cabe duda de que esa actitud compresiva, lo que en Europa se denomina alfombra roja a la extrema derecha, ha dado lugar a una factura muy cara en las pasadas elecciones.
En Europa, en el Estado y en Euskadi se pueden defender todas las ideas en democracia y sin recurso a la violencia. De hecho, Vox pretende ilegalizar a quien defiende ideas fuera de la Constitución, pero en realidad ellos mismo están defendiendo algo que también está fuera de la Constitución, como es la ilegalización de un partido político de acreditada tradición democrática, o más si cabe, la supresión de las autonomías.
En democracia todas la ideas pueden ser defendidas libre y pacíficamente. Esta es la esencia de la democracia.
Bukatzeko eta azkenik ere zure galderari erantzunez, konbentzituta nago Legebiltzar honen baitan aurkeztu ditudan bost proposamenak partekatu eta onar ditzakegula.
Eta zentzu horretan tinkotasun instituzionala bilatzen landuko dut. Aho bateko akordio hori izango litzateke erantzun instituzional, politiko eta sozialik onena Espainiako Estatuan dauden asmo neototalitarioen aurrean eta asmo horiei aurre egiteko.
Eskerrik asko.