ORBEGOZO URIBE (EAJ, 2013-01-31):
Eskerrik asko mahaiburu andrea. Egun on legebiltzarkideok.
Gure taldearen iritziz 16/2012 Errege Dekretu Legeak hainbat murrizketa jarri, horren bitartez, Dekreturen bitartez, hainbat murrizketa jarri nahi ditu Espainiako Gobernuak Osasun Sisteman eta guk ez dugu bat egiten murrizketa horiekin.
Hasteko, Errege Dekretu Lege horrek indarrean dagoen osasun ereduan aldaketa sakona burutzen ditu. Aldaketa horiek egiterakoan ez dira kontuan hartu baina Euskal Autonomia Erkidegoaren berezko eskumenak eta eskumenak hustu ere egiten ditu.
Errege Dekretu Legea izapidetzerakoan ez da bilatu inongo adostasunik, ez Kongresuko beste taldeekin, ezta beste autonomia erkidetako ordezkariekin. Beldur gara aldaketaren helburuan ez ote den Osasun Sistema berriro zentralizatzea eta uniformizatzea. Gainera, ez da kontuan izan Kontzertu Ekonomikoa babesteko klausularik, ez da errespetatu aldebikotasun printzipioa.
Euskadik ez du sortu Espainian Estatuak daukan osasun arloko zor jasanezina. PP eta PSOEk Gobernu Zentralean eta hainbat autonomia erkidegotan egindako kudeaketa txarra errudunak ez gara euskaldunak. Euskadin osasun eskumena ondo kudeatu da, osasun asistentzia kalitate maila altuak lortu ditugu. Horri esker, bizitza kalitatea hobetu da eta ongi izatea handitu, gainera, hori guztia eredu iraunkorra eraikitzen gai izan garen bitartean eta horrela izaten jarraitzea nahi dugu.
Errege Dekretu Legean ezarritako neurriek kalte egiten diote Euskal Osasun Sistema ereduari. Gure eredua printzipio hauetan oinarritutakoa da, unibertsaltasuna, ekitatea, kalitatea eta herritarren parte hartzea.
Errege Dekretu Legearekin, berriz, osasun eredua unibertsala eta zergen bitartez finantziatutakoa izatetik pasatzen da Gizarte Segurantzari lotutako eredua izatera, hau da, herritarrek aseguratu izaera eduki behar dute osasun asistentzia edukitzeko. Hori, gure ustez, atzera pauso handia da. Konstituzio aurreko eredura itzuli nahi da.
Euskadin aitzindariak izan ginen sistema unibertsal eta doakoa garatzen, eta horrela izaten jarraitu nahi dugu. Dekretuan, gainera, gizarteko talde batzuei osasun arretarako eskubidea ukatzen zaie, besteak beste, atzerritarrak edo 26 urte bete eta kotizatu ez dutenak.
Erroldatzea dagoeneko ez da nahikoa. Erresidentzia fiskala eskatzen zaie atzerritarrei eta horrek arriskuak sor dezake, talde horiek sistematik kanpo uzten baitira. Osasun publikoarentzako arriskutsua izan daiteke. Urgentzia zerbitzuak kolapsatu daitezke, osasun arloko profesionalengan zalantzak edo dilemak sor ditzake gaixoak artatu ala ez artatu.
Bestalde, osasun sistemako prestazioen zorroa edo cartera de prestaciones delakoa berregituratzen du Errege Dekretu Legeak. Bertan, bi zorro ezartzen ditu. Bata da osasun Sistema Nazionalaren zorro komuna eta bestea da autonomia erkidegoen zerbitzu osagarrien zorroa. Halaber, sailkatu egiten du zer zerbitzua den beharrezkoa eta zer ez den oinarrizkoa.
Oinarrizkoa, adibidez, prestazio sanitarioko mediku arretarako, mediku arreta da eta, oraingoz, ez dago ordainketarik egin beharrik. Aldiz, oinarrizkoa ez den guztiak ordainketa behar du eta erabiltzaileen errentan oinarrituta portzentaiak ezartzen ditu ordainketa hori egiteko.
Zorro gehigarri horretan edo sartzen ditu besteak beste, farmazia prestazioa, ortoprotesi prestazioa, produktu dietetikoen prestazioa eta premiazkoa ez den osasun garraioa.
Ondorioz, gure taldeak esan nahi du argudiatzen ditugula Errege Dekretu Legeak ezarritako aldaketak botiken ordainketaren inguruan. Aldez aurretik, eta aurretikan ere aipatu izan denez, botiken koordainketa aurretik ere egon da. Denok ordaindu behar izan ditugu medikuak agindutako edo errezetatutako botikak erostera joan izan garenean.
Oraingoan, aldiz, Errege Dekretu Lege berriak prestazioa eskuratzeko baldintzak eta ordaindu beharreko portzentaiak aldatu egiten ditu. Gure ustez koordainketa fiskalitate ikuspuntutik ez da justua, ez da bidezkoa, ez diola egiten gehien duenari, baizik eta gaixoen dagoenari, bereziki gaixo kronikoei.
Ordainketa aldatzea, gainera, ez da osasun sistemak dituen iraunkortasun arazoei irtenbidea. Proportzionaltasuna ere aipatu izan da Errege Dekretuan, baina hori ez da benetakoa, izan ere klase ertainek jasan beharko dute eraginik handiena.
Klase ertainek % 10 gehiago ordaindu beharko dute eta igoera hori lineala da, erabat. Horregatik guztiagatik gure osoko zuzenketan Eusko Jaurlaritzari eskatu genion osasun arloan gure eskumen esparrua defendatzen jarraitzeko, ekitatean eta unibertsaltasun printzipioan oinarritutako euskal osasun eredu publiko eta iraunkorra sendotzeko ekimenak bultzatzeko, euskal autogobernuaren defentsarako eskuragarri dauden lege baliabide guztiak agortzeko eta hain zuzen ere hori guztia Errege Dekretu Legeak ezarri nahi dituen aldaketa horiek aplikatu beharrik ez izateko.
Baina, horrez gain uste dugu gerta daitekeela Jaurlaritzak ezinbestean botiken koordainketa aplikatu beharra izatea. Horregatik komenigarri deritzogu koordainketaren eraginpeko giza taldeengan, zein ondorio ekonomiko dituen jakiteko azterlana egitea, horrela zehaztu ahal izateko zeintzuk diren egindako kalte horiek zuzentzeko aukera egokienak.
Agerikoa da lehendakariak eta sailburuak behin eta berriro koordainketaren aurkako jarrera azaldu dute. Madrilen ere bai, Eusko Alderdi Jeltzaleen Kongresuko taldeak ere kontrako jarrera azaldu zuen errege dekretu legearen eztabaidan.
Baina Auzitegi Konstituzionalaren autoak derrigortu egiten du Euskal Autonomia Erkidegoa ordainketa ezartzera. Ez du beste aukerarik uzten, baina Jaurlaritzak ordainketaren eraginak aztertzeko borondatea badauka, sailburuak berak horrela adierazi du.
Ezinbestekoa da datu errealak ezagutzea jakiteko nori eragiten dion, nola, zenbateko diru kopurua suposatzen duen eta abar. Kontuan izan behar dugu, ere bai, Errege Dekretu Legeak egoera ahulen dauden talde asko salbuesten dituela ordainketatik. Besteak beste, sindrome toxikodun pertsonak, desgaituak, gizarte integraziorako errentadunak, kontribuzio gabeko errentak, subsidio gabeko langabetuak edo lan istripuak eta lan gaixotasunak pairatu dituztenak.
Beraz, ez da baztertzen eraginpeko talderen bati neurri zuzentzaileak aplikatzeko aukera. Neurri horien artean, aukera bat izan daiteke konpentsazio funtsa sortzea, baina horretarako jakin beharko da zenbatekoa, norentzako, zein kontzepturengatik eta abar. Agian, osasun arloan...
...konpentsazio funtsa sortzea. Baina horretarako jakin beharko da zenbatekoa, norentzako, zein kontzeptuarengatik eta abar. Agian, osasun arloan ez ezik, gizarte zerbitzuak ere eskuartu beharko lukete. Baina arduragabekeria da funtsa sortzea eta diru kopurua bideratzea aurretik inongo azterlan edo estimaziorik egin gabe.
Gainera, kontuan izan behar dugu beste prestazio batzuk ere ordainketa izango dutela, horrela ezartzen baitu Errege Dekretu Legeak. Ortoprotesia, produktu dietetikoak, premiazkoa ez den (...) eta abar. Baliteke Konstituzio Auzitegiak berriro ere ordainketa horiek ezartzera behartzea epe laburrera. Orduan, funtsak prestazio horiek ere aintzat hartu beharko lituzke. Zenbat izango zen hori? Hori dena ezinezkoa da zehaztea gaur egun.
Beraz, guk ezin dugu onartu gure eskumenetan esku hartzea Errege Dekretu Legearen bidez. Gure autogobernua eta elebikotasun printzipioa errespetatzea eskatzen dugu.
No es lícito que el modelo de bienestar desarrollada con tanto esfuerzo en Euskadi se vea perjudicada por un Real Decreto Ley que ignora completamente nuestras competencias en materia de sanidad, y que encima no se ha negociado ni consensuado con nuestros representantes institucionales.
Bide batez esan nahi dut ez dugula bat egingo erdibideko zuzenketarekin.
Eskerrik asko.