ETXEBARRIETA LEGRAND (EH Bildu, 2018-04-13):
Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Egun on guztioi.
Kontseilu ekonomiko eta sozialak, Emakundek osatutako Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako VII. Planaren zirriborroa aztertu eta ostean osatutako ebaluazioaren berri jaso genuen pasaden astean. Eta berau aztertzeko aukera izan dugu orain.
Hainbat gai aipatzen dira bertan, kontuan hartzekoak zalantzarik gabe, eta batzuk konpartitu ditzakegu. Beste batzuk agian ez, baina honen gainean hitz egiteko aukera baliatu nahi dugu gaurkoan.
Hala ere, hasi aurretik eta argi eta garbi adierazi nahi dugu, berdintasun planen beharra ezin bestekoa dela eta Emakundetik abiatuta, beste instituzio eta erakunde guztietara zabaldu behar den dinamika hau ezinbestekoa dela.
Lorpen bat izan da hauen sozializazioa eta hauen derrigortasuna eta azken honetan, baditugu egiteko urratsak, adibidez, gure ustetan, ba 250 langiletik beherako enpresetan plan hauek derrigorrezkoak izatea ere, besteak beste.
Baina hala ere, hau argi utzita eta Emakundek plan hauek sustatzeko eta kontrolatzeko egin duen lana aintzat hartuta, CESn ikerlanak eztabaidaren erdigunera gako batzuk ekarri ditu eta horri heldu nahiko nioke jarraian.
Estamos de acuerdo en la necesidad de contar con herramientas de planificación estratégica en materia de igualdad, como son estos planes de igualdad. Pero tenemos la sensación y es compartida por técnicas de igualdad, movimientos feministas, académicas, que hoy en día estos planes de igualdad se han convertido más en el objetivo que en la herramienta que deberían de ser en muchos casos.
Es decir, que necesitamos planes para poner en marcha políticas reales, con presupuestos específicos, y con evaluaciones periódicas para evaluar el impacto y los resultados; y no planes preciosos llenos de "brindis al sol" y que se queden en los armarios de algunos ayuntamientos o empresas.
Ikusi ditzagun CESek aipatzen dituen hainbat puntu. Alde batetik plan hau kontinuista dela esaten dut. Eta bere garaian Emakundeko...
...CESk aipatzen dituen hainbat puntu.
Alde batetik, plan hau kontinuista dela esaten du. Eta bere garaian Emakundeko zuzendari, Izaskun Landaida izan genuen hemen Legebiltzarrean VII. Planaren berri emanez, Giza Eskubideen Batzordean, eta honen inguruan hain zuzen, kontinuismo honen inguruan hitz egin genuen eta gure taldetik kontinuismo hau balorean jarri izan genuen. Hain zuzen, emakumeon diskriminazio egoerak kontinuistak direlako, ez direlako lau urtetik lau urtera aldatu eta dagoeneko lanean ari diren instituzio horiei, dagoeneko martxan jarri dituzten eta arrakastatsuak direnei bide ematen jarraitzen dielako, martxan dauden proiektuei bide ematen jarraitzen dielako. Eta horregatik, kontinuismo horren beharra azpimarratzen genuen.
Hala ere, zentzu honetan, berdintasun plan hauek kontinuistak izan behar dutela ulertzen badugu eta egiten ari den lanari etenik ez egiteko esfortzua aintzat hartzen badugu, bere garaian ere mahai gainean kokatzen genuen galdera bat ekartzen dugu gaur hona. Eta hausnarketa honek ere eta CESk berak ere nolabait mahai gainean planteatzen zuen ideietako bat zen, ez ote den komenigarria berdintasun planen lau urteroko derrigortasun horri nolabaiteko buelta bat ematea.
Berriro ere azpimarratu nahi dugu, oso argi gera dadila, ez diogula inondik inora biderik eman nahi behin plan hau egin eta horrekin nahikoa dela pentsatzeko jarrera horri, inondik inora. Baina lanean ari diren horiei oztopoa ahal bezain txikienak eragiteko edo lan hau indartzeko baliabideak eskaintzeari bide eman behar horretan uste dut hausnarketa bat mahai gainean jartzea garrantzitsua dela.
El gasto realizado en recursos y el tiempo que el personal técnico tiene que invertir en este proceso se corresponde con atender a un mandato concreto de la ley, el de la obligatoriedad de redactar y aprobar un nuevo plan de igualdad cada legislatura.
Baina honek, udaletan askotan teknikari bakarra egonda, lan asko paralizatu egiten ditu ebaluazio eta plan berriak egiterako garaian. Eta ez badira paralizatzen, askotan teknikari hauen baldintzak prekarizatu egiten dira, lanorduak bikoizten dituztelako beraien borondate onagatik.
Zuetako askok seguru asko ezagutuko dituzue udaletako berdintasun teknikariek, berdintasun sailetan egiten duten lana. Militantzia feministatik asko du beraien lanak eta ederra da hori oso, alde batetik, konpromisotik lan egiten dutelako, sinesmen osotik lan egiten dutelako, mugimendu feministaren parte-hartzea sustatzearen bide horretan lan egiten dutelako. Baina eremu publikoko langile hauen prekarietatea sustatzea edo garai konkretu batzuetan duten lan eskerga hori sustatzea gure ardura da, eta ezin dugu haien borondatearen gain utzi lan hau guztia.
Horregatik, planteatzen dugu interesgarria izan daitekeela berdintasun plan berri hauek zerotik egitea baino, plan sektorialen proposamen hori aztertzea. Hori zen CESk komentatzen zuen ideietako bat. Edo legegintzaldiko planifikazioak egiteko aukera ematea; edo ekintzen priorizazioa proposatzea; iraupen luzeagokoak izan litezke ere bai, lau urtetik zergatik ez ditugu, ez dakit, sei urtera pasatzen; denboran zehar ekintza konkretuak egiteko baliabideak eskaini eta, aldi berean ere, ebaluazioak egiterako garaian, garai gehiago izango genuke azterketa horiek egiteko eta inpaktuak aztertzeko.
Ideia batzuk besterik ez dira. Ez gara gu izango ideia konkretu bat proposatzen dutenak. Uste dut badaudela horretan lanean ari diren, batez ere teknikariak, askoz gehiago hausnartu dutelako. Egia da askotan horren berri eman izan zaigula eta horregatik baliatzen genuela momentu hau, eztabaida hau mahai gainean jartzeko, CESk berak ere ideia hori planteatzen zuelako.
Uste dugu zazpi berdintasun planek, 28 urteko ibilbide bat eta gero, bidea eman dezaketela birformulatzen hasteko metodologiarik egokienean. Jakin nahiko genuke zein den zure Gobernuaren iritzia, Urkullu jauna, CESk berak egiten zuen proposamen konkretu honen gainean.
Bestalde, CESk ere parte-hartze egoki baterako metodologiarik egon ez dela aditzera ematen du. Oso kontuan hartzeko adierazpena dela uste dugu, politika publikoak diseinatzerako garaian ezinezkoa delako politika hauek eragingo dien pertsonekin ez egitea.
Eta plan honen inguruan aditzera ematen da mugimendu feministari, emakume elkarteei ekarpenak egiteko aukera eman zaiola, aukera ekarpen horiek bidaltzeko, baina eztabaidarako eta negoziaziorako espaziorik ez dela zabaldu. Eta hau bai azpimarratzeko modukoa dela iruditzen zaigu.
Datozen urteetarako plan gidaria izango den horrek ez luke bestelako metodologiarik izan behar, bestelako parte hartzerik behar eta badakigu parte hartze ganorazko batek denbora eskatzen duela. Horregatik, berriro ere aurreko eztabaidara joko genuke, lau urteko egin behar izate horretan denbora tarte mugatuekin topatzen gara, urgentziaz lan egin behar izatearekin topatzen gara eta agian plan horiek denboran luzatuko bagenitu prozesu interesgarriago batzuk, metodologikoki interesgarriago batzuk garatu ahalko genituzkeela. Zein iritzi du zure Gobernuak honen inguruan?
Eta amaitzeko, zehaztasun falta egozten zitzaion balorazio honetan eta Emakundek honi erantzun egin zion, publikoki esanez plan marko bat dela, eta gerora instituzio eta erakunde bakoitzak zehaztu beharko lukeela zein ekintza mota egin behar den.
Eta ados gaude plan marko bat izan behar duela eta gero norbanakoak, erakunde eta instituzio bakoitzak bere ekintzak burutu behar ditugula.
Baina uste dugu bataren eta bestearen artean erdibideko puntu bat ere egon litekeela, hau da, norabidea askoz gehiago findu genezake eta aukera emango luke, hala ere, plan horiek burutzeko eta garatzeko edonork bere ibilbidea zehaztea. Bere garaian hori ere esaten genuen, helburuak atzematen zirela, baina batzuetan zehaztasun falta ikusten genuela.
Beraz, esan bezala, kontuan hartzeko moduko hausnarketak. Uste dugu badela garaia planen gainean norabideaz hausnartzeko, ikasitako eta egindako bideak fruituak eman ditu, baina badugu aukera bat bestelakoak ere egiteko, egindako bidea ikusiz, ikaspenak ateraz eta norabide berri bat ezartzeko.
Ados al zaude, Urkullu jauna?