LAZAROBASTER BADIOLA (EH Bildu, 2014-11-28):
Egun on guztioi.
Eskoletako jangelak behin baino gehiagotan izan ditugu hizpide Legebiltzar honetan, gai honek benetan kezka sortzen digulako eta gainera, azkeneko hiru hilabete hauetan ezagutzen ari garen berriak ezagututa, kezka hori oraindik ere handiagoa bihurtzen ari da.
Gaur egun sare publikoan esan dezakegu 400 eskolatik gora daudela, hiru kenduta, beste guztiak jangelaren kudeaketa catering bitartez egiten dute, hiru horiek gurasoen kudeaketa propioaren bitartez egiten dutelarik.
Eta errealitate honek erantzuten dio bete-betean Jaurlaritzak urte askotan indarrean izan duen arautegi bati, non neurrira egindako jantzia den eskolek jangeletako kudeaketa cateringen eskuetan uzteko.
Proposatu izan dugu arautegi horren aldaketa eta ez du aurrera egin eta, edozein kasutan, gaur hona ekarri nahi duguna cateringen inguruko eztabaida eta cateringen kontratazioaren inguruko eztabaida.
Egunkarietatik jakin dugu ba Lehiaren Euskal Agintaritzak ikerketa bat abiatu duela 2013ko urrian catering enpresa batek aurkeztutako salaketa baten ondotik eta Lehiaren Euskal Agintaritzaren iritziz, zazpi catering enpresen artean egon daiteke nolabaiteko mekanismo bat eskaintzak modu adostuan aurkeztu eta merkatua banatzeko.
Gainera dio hori frogatzeko nahikoa zantzu badaudela eta orain 15 hilabeteko epea dauka ikerketa hori burutzeko Lehiaren Euskal Agintaritzak.
Aipatu nahi nuke gaur egungo kontratazio sistema zein den, urte askotan hor indarrean dagoen kontratazio sistema. Sistema honek bi fase aurrikusten ditu.
Lehenengo fasea, homologazio bat eta bigarrena, esan dezagun, esleipen fasea.
Homologazio horretan enpresen zenbait gaitasun aztertu egiten dira. Gainera, gaitasun benetan oso altuak exigitzen zaizkie. Adibide gisa, kaudimen tekniko bezala Bizkaian gutxienez 8.000 menu emateko gaitasuna egunean.
Kaudimen ekonomikoaren inguruan, erantzukizun zibileko asegurua ba gutxienez 2 milioi eurotakoa...
...kaudimen ekonomikoaren inguruan erantzukizun zibileko asegurua gutxienez 2 milioi eurotakoa izatea. Kontratuaren % 5a fidantza aurkeztu behar da eta hori kontratua esleitu eta ondorengo bost egunetan jarri behar da. Hortaz, homologazio fase hau pasatzen duten katering-ak pasatzen dira bigarren fasera edo esleipenera.
Bigarren horretan, Jaurlaritzak 400 eskola hauek lote desberdinetan banatzen ditu eta Jaurlaritzak irizpide nagusi bezala ekonomikoa erabiltzen du. Hau da, Jaurlaritzak prezio maximo bat ezartzen du menu bakoitzeko eta katering-ek eskaintzak aurkezten dituzte eta eskaintzarik merkeena aurkezten duenari esleitzen zaio lote hori.
Praktikari begiratzen badiogu, kontratazio sistema honek zer utzi dugun, emaitzei erreparatzen baldin badiegu, homologazio horretan ikus dezakegu azkeneko 10 urteetan zazpi katering-ek gainditu dutela fase hori eta beti izan dira berdina, eta zazpi horietatik hiru gainera Auzolanenak dira. Beraz, zazpi beharrean bost ere badira. Esleipenari begiratuta, Jaurlaritzak 400 eskolak 8-10 lotetan banatu izan ditu eta azkeneko urte hauetan 84 milioi euro bideratu dira horretara.
10 urtean lote bakoitza beti enpresa berdinari esleitu zaio eta oso bitxia da gainera 2013an gertatukoa non homologazioa pasatu zuten zazpi enpresek, aurrez zerbitzua ematen zuten lote edo loteetara aurkeztu zituzten eskaintzak bakarrik. Hau da, lote bakoitza eskaintza bakarra jaso zuen. Bitxia behintzat bada.
Eta katering-ek eskainitako prezioen inguruan, Jaurlaritzak jarritako prezio maximoa baino % 1 gutxiago aurkezten dute enpresa guztiek. Honek, kontratazio sistema honek, gain-kostu batetara garamatza eta erraza da ikustea. Ari gara sare publikoari buruz baina sare pribatua ere hor dago eta konparazioa egitea besterik ez dago. Eta Jaurlaritzak zerbitzua sare pribatuan baino % 30 garestiago ordaintzen du, ordaindu izan du.
Azken 10 urteetan, guzti hori pilatu ezkero, 200 milioi euroko gain-kostua. Azkar esaten da. Noski, katering-entzat baldintza oso onak dira, benetan negozio borobila da hau beraientzako. Baina zerbitzua ordaintzen duenarentzat? Jaurlaritzarentzat? Haurren gurasoentzat?
Beste alde batetik, katering-ek erosten dituzten produktuen jatorriaren inguruan, badakigu bolumen handiak behar izaten dituztela eta badakigu gainera produktuak merke erosten dituztela merkeen dauden munduko edozein bazterretan eta bost axola zaiela hemengo baserritarrak, arrantzaleak, tokiko ekonomia, ingurugiroa eta abarrak.
Beraz, guzti hau mahai gainean jarrita, jakin nahiko genuke datorren urtean egin behar den deialdi berri horretarako Jaurlaritzak zein asmo dituen.