KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-05-09):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea eta legebiltzarkideok, egun on denoi.
Urtebete bete da euskal pentsiodunek kaleak betetzen hasi zirenetik pentsio eta bizitza duinen aldeko beren aldarrikapenekin, eta gainera pentsio duinen aldeko pultsua mantendu egiten da. Mobilizazio horiekin bere indarra erakutsi dute adinekoek eta bere borrokarako gaitasuna, diferentzien gainetik ados jartzeko gaitasuna.
Baina guzti horrekin batera, oso agerian geratu dira pentsiodun askoren bizi-baldintza prekarioak. Estatu espainoleko pentsio sistemaren lotsa guztiak agerian utzi ditu pentsiodunen mobilizazioak eta oso argi geratu da Estatuko pentsio sistemak ez duela bizitza duinik bermatzen. Pentsio sistemaren jasangarritasunaz hainbeste hitz egin den honetan, gutxiegi hitz egin da bizitzaren jasangarritasunari buruz. Gaiaren inguruko posizio argia du EH Bilduk, mobilizazio hauek hasi baino lehen egin bezala bat egin du beti bete-betean EH Bilduk bizitza duinak bermatuko dituen pentsio sistema publiko baten aldeko aldarriarekin.
Agerikoa eta ezaguna den bezala, guk hautu politiko argi bat dugula bizitza duina bermatuko dituen euskal pentsio sistema publikoaren aldekoa, eta buru-belarri aritu gara eta arituko gara ahalegin honetan, bai Madrilen eta baita hemen ere.
Ezaguna da euskal errepublika dugula guk helburu eta euskal errepublika elkar zaintzen eta babesten dutenen komunitatea da. Errepublika egunero erabaki txiki eta handiekin, zaintza eta babeserako hartzen diren erabaki txiki eta handiekin eraikitzen denez, euskal pentsiodunekin konpromiso jarraitu bat egin eta gauzatzen saiatu da gure taldea etenik gabe pentsiodunen bizi-baldintzak hobetzeko, eta beren aldarrikapen horiek politikoki artikulatu ahal izateko.
Hor dago gure sistema propioa egikaritzeko ekimenak, 1.080 euroko gutxieneko pentsioaren proposamena, pentsio baxuak jasotzen dituztenei Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren inguruko informazioa bidaltzeko kanpaina bat, 1.200 euroko gutxieneko soldata, lan erreformak bertan behera uzteko ekimenak. Konpromezu horrek ere izan zuen bere isla aurrekontu proiektuaren negoziaketan eta Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren negoziaketan ere.
Este sábado volverán a movilizarse, EH Bildu volverá a acompañares, pero más allá de promesas, queremos reiterar nuestros compromisos de tratar de articular esas reivindicaciones y de traer propuestas firmes, propuestas concretas para mejorar las condiciones de vida de las personas mayores y pensionistas.
Y es precisamente en ese compromiso continuo que tenemos con las personas pensionistas, donde hay que situar la propuesta que hoy traemos a debate.
Proposamenak bereziki inoiz jubilatzen ez diren emakume horiei begiratzen die. Hamarkadatan, bizitza sostengatzen, soldata jaso gabe lanean aritu eta gero horiek baitira pentsio baxuenak jaso eta prekarizazio maila handiena pairatzen dutenak. Emakumea eta pentsioduna, hori da bazterketa pobrezia egoeran daudenen poltsa betetzen duten pertsona askoren karakterizazioa.
Pentsiodunen eta bereziki emakumezko pentsiodunek bizi duten pobrezia begi-bistan, ikusgarri jartzea eta agenda politikoan sartzea izan da nire ustez, seguruenik, pentsiodunen mobilizazio horien beste lorpen handienetako bat.
Ebidentea da, gure gizarte antolaketak eta bereziki zaintzaren antolaketa sozialaren ondorio larrienak, antolaketa horren desorekak agerian geratzen direla emakumezko pentsiodunen egoeran.
Ebidentea den bezala, Estatuko pentsio sistema emakumeekiko bidegabea dela. Eta atzo bertan izan genuen Europako Batasuneko Justizia Auzitegiaren ebazpen bat, justuki, sexu bazterketaz aritzen dena.
Además, los recortes y reformas que se han dado en el sistema de pensiones han afectado de manera significativa a las mujeres. Los datos los conocemos y son brutales. 133.000 mujeres pensionistas frente a los 223.000, 1.568 euros de pensión media para un hombre, 907 para una mujer, 661 euros de diferencia. Son ellas las que perciben las pensiones más bajas.
Emakumezko pentsiodunen % 73ak, 1.000 euro beherako pentsioa jasotzen du. % 29a bakarrik dira, horrelako pentsio bat jasotzen duten gizonezkoak. Eta adinetan gora joaten garen neurrian, arrakala hori zabaldu egiten da gainera.
Emakumeen pentsiodunen % 45ak alargun pentsioa jasotzen du, eta horien bataz bestekoa 785 eurokoa da. Eta pobreziaren atalasearen azpian kokatzen dira euskal pentsiodunen % 30-35 ingurua. Gehienak, emakumeak kasu honetan ere, eta diru-sarrerak bermatzeko onuradunen % 25a ere pentsiodunak dira. Hauetan ere, hirutik bi, emakumeak.
Datos que reflejan la realidad de miles de mujeres, que trabajaban en negocios familiares, mujeres que han desarrollado sus trabajos en los sectores en los que se daba de alta a los hombres, en los que las mujeres no tuvieron acceso a sectores de empleo de calidad. Mujeres que han entrado y salido del mercado laboral para cuidar, y de las que tenían que dejar el trabajo para casarse.
Mujeres que sufrieron en muchos casos una expulsión del mercado renumerado, condenados a los cuidados como ya dijimos una vez, por una concepción de lo que eran sus obligaciones. Mujeres, que además nunca han sido compensadas por sus condenas a los cuidados, y que ahora son condenadas a la pobreza y la precariedad.
Uste dut datu hauek esku artean izanda, arduraz jokatu eta esku artean ditugun tresna guztiak baliatu behar ditugula egoera horiek zuzentzeko.
Toca reparar y compensar a estas mujeres que han sostenido la vida, que sostienen la vida. Toca subvertir prioridades, establecer nuevos equilibrios y poner a las personas, a estas mujeres en concreto, en el centro de las políticas públicas; en la línea de un acuerdo que este Parlamento adoptó por unanimidad el pasado 18 de octubre, un acuerdo al que llegamos con el Partido Nacionalista Vasco y el Partido Socialista, apoyado por Elkarrekin Podemos y el Partido Popular. Y esta iniciativa que traemos hoy, lo que pretende es precisamente avanzar, dar un primer paso en ese plan de compensación específico que acordamos poner en marcha.
Zahartze proiektuak, zoriontasun eta askatasun proiektuak izatea ahalbidetuko duten baldintzak sortzea dagokigu orain, eta horretan urrats bat izan daiteke gaur aurkeztu dugun ekimena.
Argi dugu guk, horrelako egoeren erantzuna ez dala Madriletik etorriko eta baliatu behar ditugula gure esku ditugun tresna guztiak bide horretan. Eta horretan, tresna oso interesgarria da guretzako, Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta. Tresna potentea eta erabat gure esku dagoena.
Una herramienta potente que está en nuestra mano, pero que presenta una serie de déficit desde el punto de vista de género, y que genera además desigualdades que nosotras consideramos que es imprescindible corregir.
Printzipioz eta definizioz indibiduala den Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren eskubidea, elkarbizitza unitatearen eskubide bilakatzen da praktikan, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren izapidetze prozesuan.
Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren izaera indibidual hori lausotu egiten da, eta Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren eskubidea baliatzeko ezarria dagoen bizikidetza...
...eta diru-sarrerak bermatzeko errentaren eskubidea baliatzeko lausotu egiten da diru-sarrerak bermatzeko errentaren eskubidea baliatzeko ezarria dagoen bizikidetza unitatearen definizioagatik.
Murriztailea den planteamendu honek arazo handiak sortzen dizkie beharrean dauden hainbat eta hainbat gizon eta emakumeri, tartean bizikidetza unitateetan emakumezkoek gizonekiko duten menpekotasun ekonomiko hori egonkortu eta areagotzen du eta horrek eragin berezia du oso pentsio baxuekin bizi diren emakumezkoen kasuan.
La individualización del derecho es vital en el caso de las mujeres y, sobre todo, para mejorar las condiciones de vida de aquellas que, habiéndose dedicado a los cuidados, se ven viviendo con pensiones muy bajas o sin pensiones. Y, sobre todo, es una herramienta muy útil para compensar esa situación, esa brecha que tenemos en este momento con las pensiones.
Sonia Carrasco, profesora del Departamento de Economía Aplicada de la UPV y autora de un estudio sobre la realidad de las mujeres en situación riesgo de exclusión social en la Comunidad Autónoma Vasca, que ha estudiado además y que ha analizado en profundidad nuestro sistema de prestaciones desde la perspectiva de género, entre sus recomendaciones recomendaba precisamente la individualización del derechos, para abordar esa dificultad que en materia de género tiene la renta de garantía de ingresos.
Diru-sarrerak bermatzeko errentaren onuradunak emakume aurpegia badu ere, beste gauza askotan gertatzen den bezala, sistema osoa gizonezkoen kasuistikaren arabera dago pentsatua eta antolatua.
Horrela, praktikan aukera berdintasunaren printzipioa ezbaian jartzen da emakumezkoen kasuan. Diru-sarrerak bermatzeko errentaren izapidetzan ere, zaintzaren antolaketa sozialaren ondorio larrienak agerian eta desoreka horiek, lan produktibo eta lan erreproduktiboaren arteko desoreka horiek ageri-agerian geratzen dira emakume pentsiodunen egoeran. Inoiz jubilatzen ez diren emakume horiek egoera bereziki larria da, kasu hauetan, hamarkadatan bizitza sostengatzen, soldata jaso gabean lanean aritu eta gero hauek baitira, lehen esan bezala, pentsio baxuenak jaso eta prekarizazio maila handiena dutenak. Eta gainera, horietako asko diru-sarrerak bermatzeko errentaren babesetik kanpo geratzen dira.
Laburbilduz, zaintza lanera kondenatuak izan eta gero, mendekotasun ekonomikora kondenatuak dira milaka emakume eta horren aurrean diru-sarrerak bermatzeko errentaren izapidetzak, egoera horiek ez zuzentzeaz gain, egonkortu eta areagotu egiten ditu.
Y es precisamente para acabar con ese tipo de desajustes, ese tipo de injusticias en materia de género y esas disfunciones por las que Euskal Herria Bildu considera urgente iniciar un proceso para hacer uso del derecho de la renta de garantía de ingresos como un derecho de carácter individual, para mejorar, entre otras, las condiciones de vida de las mujeres pensionistas con pensiones más bajas.
Eta hori da zehazki legez besteko proposamen honetan eskatzen duguna, diru-sarrerak bermatzeko errentaren eskubidea izaera indibidualen eskubide bezala baliatu ahal izateko prozesu bat martxan jartzea, prozesu bat martxan jartzea, ahal bada eta posible izango balitz elkarrekin.
Un proceso que se iniciaría con un estudio en profundidad de las situaciones de vulnerabilidad que pueden darse en las unidades de convivencia de los beneficiarios de la renta de garantía de ingresos, porque es verdad y tenemos que reconocer que este es un tema muy complejo, en el que se analizaría específicamente la situación de esas situaciones de vulnerabilidad, pero que pueden tener las mujeres en general, pero en especial aquellas que se han dedicado a los cuidados y ahora están en situaciones de mayor precariedad.
También las situaciones que se dan en aquellas unidades de convivencia contempladas como excepcionales. Y un estudio, además, en el que se buscarían vías para acabar con esas situaciones de dependencia económica respecto de sus parejas que viven aquellas mujeres en situación de vulnerabilidad con pensiones más bajas. Un proceso que continuaría con la presentación de una propuesta para realizar los cambios legales que esto requeriría y, por último, establecería la dotación económica correspondiente.
Pero parece que tampoco esta vez esta iniciativa va a tener recorrido. Los grupos que sostienen al Gobierno vuelven con una enmienda que bien podría llevar ese sello de preocupados y confiados, que comentaba el otro día el señor Casanova, el de solicitus et sperat, nik ez daukat bere pronuntziazioa latinez, baina horrela zen.
Bere kezka adierazten dute Gobernua sostengatzen duten taldeek, orokorrean, zaurgarritasun handien duten pertsonak bizi duten egoera zailaren aurrean eta bere gain hartzen dute bere konpromisorik irmoena egungo legeak egokitzea eta hobetze aldera lan egiteko, baina hori zertan zehazten den ba zehaztu gabe.
Eta nik uste dut egoerak eta Legebiltzar honetan taldeok hartutako konpromisoek gehiago eskatzen dutela. Emakume hauen egoera larria da, zuzendu beharreko injustizia bat dela onartu genuen denok, erreparatu beharreko errealitate bat dela esan genuen eta horrela adostu genuen.
Hirurak sinatu genuen hori eta beste taldeen babesa era jaso genuen, eta hori gauza konkretuetan itzuli behar dela esango nuke nik eta horietako gauza konkretu bat izan daiteke hau.
Ez dakigu zein den zehazki zuen proposamena, zein den konpentsazio hori egiteko zuen iruditegietan edo zuen proposamen baterietan egongo diren proposamenak, zeren oraindik ez daude. Guk bai jarri dugu proposamen zehatz bat mahai gainean, baino ez dugu horren inguruko kontraproposamenik.
Diru-sarrerak bermatzeko errentaren erreformatzeko zuen (...) ezaguna da zentsu honetan eta hemen planteatzen ditugun egoerak ez ditu kontenplatzen, eta hemen planteatzen genituen genero ikuspegitik ematen diren injustizia eta desajuste horiek ere, ez ditu inolaz iraultzen zuek planteatutako proposamen horrek.
Eta diru- sarrera bermatzeko errentaren izapidetzen eta zaintzaren antolaketak eta izapidetzat horretan, zaintzaren antolaketa sozialaren ondorio larrienak erreproduzitzen direla jakinik eta ikusirik, eta kostatua egonik, horretan pentsio baxuenak bizi diren emakume horien egoera larria dela ikusirik eta mendekotasun egoera horiek ematen direla jakinik, ba ez dakit, zuei iruditzen zaizuen ez ote duen merezi horrek ekimen bat hori aurrera ateratzeko.
Guk planteamendu hau jarri dugu mahai gainean, bai aurrekontu negoziaketan eta bai diru-sarrerak bermatzeko errentaren kasuan ere, negoziaketa horretan ere, baino egia da, orain bezala, orain prozesu bat martxan jartzea proposatzen genuen, baina orain bezala lehenago bizkarra eman zaio horrelako gure proposamenei, alternatiba edo proposamenik eskaini gabe.
No sé si, antes hacía referencia la señora Corcuera a que se hicieran acuerdos o se hicieran propuestas responsables, no sé si esta materia no requiere algún tipo de propuesta responsable en este sentido.
Guk horma batekin egiten dugu topo, pentsiodunen bizi baldintzak duintzeko egiten dugu saiakera hauetan, posizioetan gotortutako Gobernu bat ikusten dugu, bere konpromisoa agertu bai, baino zehazten ez dituena edo beste baterako uzten dituena, eta horrela zaila da zuek hemen irmoki azaldutako konpromiso hori ezer konkretutan gauzatzea.
Guretzat larriak diren egoerak dira hauek, zuzendu eta erreparatu beharrekoak; ez gara zain geratuko; lanean jarraituko dugu etenik gabe, orain arte bezala, errealismo, ardura eta zorroztasunez arituko gara, eta bide horretan konplizitateak bilatzen jarraituko dugu, gure aspirazioa ez delako pobrezia kudeatzea, gure aspirazioa da gure gizarteko kideak zaindu eta babestea, bizitza baldintzak duinak bermatzea, pentsio duinak bermatzea, eta (...) horretan arituko gara eta horretan gure konpromiso osoa izango dute pentsiodunek eta, batez ere, emakume pentsiodunek.
Mila esker.