MANEIRO LABAYEN (UPyD, 2014-02-06):
Bai, eskerrik asko, presidente andrea.
Duela hilabete eta erdi, Biocruces Institutuari buruzko interpelazio bat egin genion Darpón sailburuari, jakiteko zer urrats egingo zituen sailak guztiok azken batean nahi duguna lortzeko; alegia, Biocruces Institutuak Carlos III.a Institutuaren egiaztagiria lortzeko. Eta, nolabait esateko, presio egiteko modua izan zen, baina baita sailburuari laguntzekoa ere, hark hala denik uste ez duen arren; sailburuari, Eusko Jaurlaritzari laguntzeko modua izan zen, guztion artean posible egin dezagun institutu horrek egiaztagiria lortzea.
Horri dagokionez, sailburu jaunak sinesten ez duen arren, konstruktiboa zen interpelazioa, modu positibo batean egindakoa. Eta halakoa zen mozio hau ere, eta halakoa izaten jarraitzen du; mozio konstruktiboa da, bistakoa baita institutu horrek oraindik ere ez duela lortu egiaztagiria, nahiz eta sailburuak duela hilabete batzuk esan zuen 2013an lortuko zela.
Epe hori ez da bete, eta, beraz, helburua da egiaztagiri hori lortzeko beharrezkoak diren neurriak hartzea. Esan dut gehiengoaren nahia dela, legebiltzar-talde guztien nahia, eta ziur gaude sailburuak ere hala izatea nahi duela, noski, eta baita Eusko Jaurlaritzak berak ere.
Eusko Jaurlaritzak eta sailburu jaunak ulertu behar dute, bereziki sailburu jaun honek ulertu behar du, oposizioko legebiltzar-taldeak Eusko Jaurlaritzari interpelazioak eta galderak egiteko gaudela, eta, orobat, guztiok partekatzen ditugun helburuetan laguntzeko. Beraz, nik gomendatzen dizut, sailburu jauna, bihartik bertatik, jarrera positiboa izaten hasteko egiten zaizkizun galdera eta interpelazioen aurrean, bai baitirudi defentsiban jartzen zarela, eta uste duzula legebiltzar-taldeek Eusko Jaurlaritzaren ekintza oztopatu nahi dutela. Eta ez da hala, inolaz ere ez.
Ez zen hala izan interpelazio hau aurkeztu genuenean, ez mozio hau aurkeztu genuenean, ez eta Alderdi Popularrarekin eta Euskadiko Alderdi Sozialistarekin erdibideko zuzenketa adostu genuenean ere; eta, begira, sailburu jauna, atzo arratsaldean Orbegozo jaunak txertatzeko eskatu zidana txertatu dugu erdibideko zuzenketan, baina horrek, hala ere, ez du ekarri Euzko Abertzaleak taldearen behin betiko azken sinadura.
Beraz, interpelazio bat aurkeztu genuen; mozio bat aurkeztu genuen, eta, orain, Alderdi Popularrarekin eta Alderdi Sozialistarekin sinatutako erdibideko zuzenketa aurkezten dugu. Zer dio erdibideko zuzenketa horrek? Proposatzen dugu Osasun Sailari eskatzea beharrezkoak diren neurri guztiak har ditzala Carlos III.a Institutuak Biocruces ikerketa-institutura egindako aurretiazko bisitaren ondoren egindako txostenean jasotzen diren ez-betetze guztiak ahalik eta azkarrena konpontzeko eta gomendio guztiak ezartzeko, berme guztiak izan ditzan egiaztagiri hori 2014ko lehen hiruhilekoan eskatzeko.
Eta sailburuaren, Osasun Ikerketa eta Berrikuntzako zuzendariaren nahiz Biocruceseko zuzendariaren agerraldia eskatzen du, egun horretan (otsailaren 28an) hartuak izango diren nahiz hartzeke izango diren neurriak azaldu ditzaten, institutuak egiaztagiria lortzeko beharrezkoak izango dituen baldintza horiek guztiak bete ahal izan ditzan.
Hasiera batean, erdibideko zuzenketak ez zituen aipatzen ez-betetzeak eta gomendioak, baizik eta hutsuneak. Zuzendu egin genuen hori, hala eskatu zigulako Euzko Abertzaleak taldearen ordezkariak. Ez zen aipatzen, halaber, aurretiazko bisitaren txostena, baizik eta aurreauditoria; termino hori erabiltzen lehena, sailburu jauna, zu izan zinen, hain zuzen, eta legebiltzar-talde honi idatziz eman zenion erantzunen batean ere jasota dago.
Beraz, aldaketa horiek ere egin ditugu, Euzko Abertzaleak taldearen proposamenari jarraikiz: ez-betetzeak, gomendioak, hutsuneren ordez; aurretiazko bisitaren txostena, aurreauditoriaren ordez. Eta lehen puntuaren amaiera ere aldatu dugu, eta "egiaztagiria 2014ko lehen hiruhilekoan lortzeko" jaso ordez, eta hori ere Euzko Abertzaleak taldearen proposamenari jarraikiz, "berme guztiak izan ditzan egiaztagiri hori 2014ko lehen hiruhilekoan eskatzeko" jaso dugu.
Beraz, Alderdi Popularraren, Alderdi Sozialistaren, Euzko Alderdi Jeltzalearen eta UPyDren artean adostu da erdibideko zuzenketa hau. Orbegozo jaunak presazko deiren bat egin behar izan du goiz-erdian erdibideko zuzenketa hori sina zezakeen egiaztatzeko, baina, Orbegozo jauna, zuena ere bada erdibideko zuzenketa hori. Sinatu nahi ez baduzue ere, gutxienez aldeko botoa eman diezaiokezue.
Ez dakigu aterako den. Aterako ez balitz, iruditzen zait argi ikusten dela taldeen gehiengoaren akordioa, sailak beharrezkoak diren neurriak har ditzan institutu horrek baldintzak bete eta egiaztagiria jaso ahal izan dezan.
Onartuko ez balitz, UPyDk  - eta gainerako taldeek, espero dut -  sailburuaren, eta Osasun Ikerketa eta Berrikuntzako zuzendariaren nahiz Biocruceseko zuzendariaren agerraldia eskatuko du dagokion batzordean, lehenbailehen azaldu dezaten erdibideko zuzenketa honek eskatzen duena.
Esan dut interpelazio hura konstruktiboa izan zela, eta aurkeztu genuela komunikabideen bidez jakin genuenean Carlos III.a Institutuak eginiko txosten bat zela, eta ikerketa-institutu izateko egiaztagiria jasotzea eragozten zuten hutsune batzuk jasotzen zituela. Harrigarria izan zen sailburu jaunaren, Darpón jaunaren, erantzuna; jada ulertu behar luke, kargua hartu zuela urtebete igarota, Eusko Jaurlaritzaren ekintza kontrolatzeko gaudela funtsean legebiltzar-taldeak.
Aurreauditoria hura (sailburuak berak erabili zuen terminoa) 2013ko urriaren 11n egin zen, eta, esan dudan bezala, hutsune batzuk zituen, baina ez gaindiezinak, bistan denez; hala ere, azken batean, hutsuneak ziren, eta eragotzi egiten zuten institutuak egiaztagiria jasotzea.
Aurreauditoria hark, bisita hark, zioen proposamenak ez diola nortasun juridiko propioa ematen zentroari, eta ez dela jasotzen oinarrizko finantzaketa izango duenik. Esaten du Biocruceserako prestatutako eredua ez dela autonomiaduna bere saiakuntza klinikoak eta ikerketa-proiektuak kudeatzeko. Diseinatu zen institutu-mota ez ezik, haren kudeaketa-eredu zientifiko, ekonomiko eta antolatzailea ere zalantzan jartzen zituen. Zalantza handiena eragiten zuten puntuetako zenbait kudeaketa ekonomikoa eta egoera juridikoa ziren. Autonomiarik ezaz eta Bioefekiko gehiegizko mendekotasunaz hitz egiten zuen. Esaten zuen emandako informazioaren gabeziek 2014ko aurrekontuari buruzko datu batzuk edo 2013rako aurreikusitako ekonomia-ekitaldiaren itxierako datu batzuk ere hartzen zituztela. Esaten zuen Biocrucesek ez duela behar beste autonomia emango dion nortasun juridiko propiorik. Biocruces sortu zuen hitzarmena ere ez zaio doitzen bikaintasun-egiaztagiri bat jasotzeko behar dituen baldintzei. Biocruces osatzen duten instituzioen funtzioa eta ekarpena ere ez dira ongi definitzen. Biocrucesek ez du zuzendari zientifikorik. Biocrucesek ez dio bidali  - esaten du -  plan estrategikoa kanpo-batzorde zientifikoari, ebalua dezan. Ez dizkio bidali memoria zientifikoak, ekonomikoak eta kudeaketa-memoria. Alegia, ez-betetze batzuk daude, zuzendu beharrekoak, eta, beraz, hori da gure nahia, zuek lehenbailehen zuzentzea ez-betetze horiek.
Gogora ekar dezakegu sailburuak adierazi zuela Biocruces Institutuak 2013an lortuko zuela egiaztagiria. Ez da hala izan. Ez zuen esan eskaera aurkeztuko zutela: berariaz esan zuen egiaztagiria lortuko zuela.
Gogora ekar dezakegu, halaber, Euzko Abertzaleak taldearen ordezkariak berak hau esan zuela berariaz 2013ko apirilaren 18an: "sailburuari eskatzen diogu ahalegin guztiak egin ditzala institutua osasun-ikerkuntzako zentro gisa aurten egiaztatu ahal izateko". 2014an gaude jada.
Gogora ekar dezakegu, halaber, erdibideko zuzenketa bat sinatu zutela 2013ko apirilaren 26an Euzko Alderdi Jeltzaleak eta EH Bilduk, eta hau eskatzen zitzaiola Eusko Jaurlaritzari, hitzez hitz, hirugarren puntuan: "Osasun ikerkuntza Institutu bezala aurten egiaztatzeko Carlos III.a Osasun Institutuak eskatzen dituen betekizun guztiak betetzeko hartu beharreko neurriak bultzatzen jarraitzeko konpromisoa hartzeko". Hala zioen EH Bilduren eta Euzko Alderdi Jeltzalearen erdibideko zuzenketak; bozkatu eta onartu egin zen. Beraz, Eusko Jaurlaritzaren beraren ez-betetze nabarmen bat da.
Gainera, gogora ekarri eta kritikatu egin dezakegu sailburuak txostenari garrantzia kendu ez ezik (eta ez dugu ulertzen zergatia) ezkutatu ere egin ziela ikertzaileei, eta ahalik eta gehiena atzeratu zuela legebiltzar-taldeei ematea. Ahalik eta gehiena atzeratu zenuen zuk txosten hori legebiltzar-taldeei ematea, eta uste dut, egiaz, hori ez dela jokatzeko modua.
Beraz, ez-betetzeak eta atzerapenak izan dira, eta ez-betetzeak, gutxienez, zuzendu egin behar dira. Eta helburu hori du azkenean sinatu dugun erdibideko zuzenketak: ez-betetze horiek zuzentzea. Ez dezagun ahaztu egiaztagiria ezinbesteko baldintza dela finantzaketa lortzeko eta gure autonomia-erkidegoa ikerketa biosanitarioaren abangoardian jarriko luketen ikerketa-proiektuak garatzeko. Horregatik izan zen hain garrantzitsua interpelazio hura, eta horregatik da hain garrantzitsua legebiltzarkideen gehiengoak sinatu dugun erdibideko zuzenketa honen alde bozkatzea.
Besterik ez, eta eskerrik asko.