BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2014-12-04):
Mila esker eta egun on guztioi.
PPk aurkeztutako mozioari osotasunerako zuzenketa aurkeztu diogu bai, Llanos andreak esan duen bezala, gure ustez errealitate zehatz jakin bati soluzio eman nahi diolako baina horretarako erakundeek bermatu behar duten aukera berdintasuna neurri batean hankaz gora jarriko litzatekeelako edo, hori eginda ere, nahi dio soluzio eman eta gure ez zaigu bide zuzena iruditzen eta esplikatuko dut orain zergatik.
Gure ustez, auzi honetan, egia esan behar badugu, erakundeek egin zuten lehenengo akatsa lur publikoak zirenak pribatuen esku uztea izan zen. Beraz, hastapen hastapenera jo beharko genuke hanka sartzeak eta akatsak aurkitzekotan.
Hortik aurrera eta promozioa nola egin zen ikusita, pribatuen arteko kontuak dira gertatzen ari direnak eta, egia esan behar bada ere eta zuek legea ni baino dezente gehiagotan aipatzen eta babesten duzuenez, erakundeek ez dut esango ezin dutenek ezer egin, nik ere ez dut uste inoiz ezin denik hori esan, baina bai esan behar da ezin dutela nahi genukeen guztia egin edo edozer gauza egin, bere mugak ere badituztela.
Alokairuan jarraitzeko aukera duten bitartean bertan bizi direnek, beste hainbat kasutan gertatzen den moduan, kontratua berritzea egokitzen zaien bakoitzean erabaki beharko dute alde batek eta besteak eskaintza-eskari hori komeni zaien ala ez. Hori horrela da Benta Berrin eta beste edozein tokitan.
Beste kontu bat litzateke egunen batean promotoreek etxeak saltzea erabakiko balute, orduan zer gertatzen den eta gu zuzenketarekin horri begira geratu gara uste dugulako bereziki hor bermeak jarri behar dituztela erakunde publikoak.
Babestutako etxeez ari garenez, hortik abiatzen gara, gure ustez batetik, Jaurlaritzak lehentasunez erosteko eskubidea dauka eta gure ustez hori horrela izanda, Jaurlaritzak, Llanos andreak esan duen bezala guk defenditzen dugun politikak hortik jotzen duelako, guk uste dugu erosi egin beharko lituzkeela etxe horiek, parke publikora lotu, alokairuan jarraitu dezaten bermatu eta noski baldintzak betetzen dituzten herritar guztien artean bertan bizitzeko aukerak emanez zalantzarik gabe, momentuan tokatzen den eta ezarrita dauden baldintzak tarteko.
Ziurrenik, lehen aipatzen zuen Llanos andreak ziurgabetasun hori, incertidumbre hori nolabait ere konpondu behar dela eta berehala bururatu zaidan erreflexioa izan da: Akaso alokairuan bizi den edonori legeak egun izan jabea bat edo beste, ziurtasun oso ematen al dio ba? Urte luzeetan etxe berean bizi ahal izango dela? Esango nuke inork ez duela ziurtasun hori.
Akaso Benta Berrikoek beste gauza bat dute, gauza bat espero zutelako eta beste bat gertatu delako baina uste dut gaur egun legea dagoen bezala, jartzen dituen epe mugekin eta abar, ziurtasun erabateko urte luzeetan etxe berean biziko zarela, uste dut alokairuan bizi den inork ez daukala.
Are gehiago, ziurrenik etxebizitza politika egokiak egin izan balira eta norabide egokian izan balira, seguruenera ez soilik Benta Berrikoak, ez soilik gaur egun Etxebiden izena emana dutenak, baita ere Etxebidera izena ematera joaten ez direnek ere utopia bat bezala ikusten dutelako gaur egungo egoeran etxe bat eskuratzea, seguruenera guztientzako egongo litzateke etxe aukera, egongo litzateke alokairuan bizitzeko aukera, egongo litzateke etxeen artean beharren arabera permutak egiteko aukera, egongo litzateke askoz ere errealitate egonkortuagoa.
Eta hori horrela ez den adierazle Etxebideko datuak baino ez dira. Irailaren amaieran eman zitzaizkigun datuen arabera, 43.000tik gora zirelako eskatzaileak Sailak berak emandakoaren arabera. Beraz, jende askok ditu arazoak, nabarmena da.
Seguruenera, berriro diot, politika egokia izan balitz, alokairu aukera erreala izango litzateke, edozeinek gauzagarria eta modu jasangarri batean gainera errentari dagokionez zeren eta auzi honetan denetik pixka bat ere badagoela esan behar da.
Tamalez oraindik urrun gaude horretatik, beraz, honelako egoera gehiago izan daitezke. Gure ustez, ezin dugu bakoitzarentzat propio egindako soluziobide baten alde egin. Beharrezkoa da irizpide orokor batzuk egotea aukera berdintasun hori, lehen aipatzen nuen hori, bermatuko badugu.
Horregatik, hain justu, zuzenketan proposatzen dugu batetik, lehentasunez erosteko aukera gauzatzea  eta ondotik behin etxe horiek eskuratu ostean, berma dadila behar gehien dituztenei bideratuko zaizkiela etxe hauek alokairuan zeren eta eskaintza eskaria baino askoz ere txikiagoa den neurrian, uste dugu lehenetsi egin behar dela behar larrienak edo behar gehien dituztenak aurretik egotea. Horrekin zer esan nahi dugu? Gure ustez, ez litzakeela zuzena baldintzak betetzen ez dituztenei besterik gabe etxe horiek aukeran ematea beste herritar asko bazterrean uztea suposatuko lukeelako.
Beste gauza bat da eta beste gauza bat litzateke, baremazio irizpideei jarraituz, egoera berean dauden bi kasu agertzen baldin badira, egun bertan alokairuan dagoen familia bat eta ez dagoen bat, lehenengo honi lehentasuna ematea. Hau da, ez behartzea nolabait ere bertan bizitzen ari den bati etxea uztera beste norbaitentzako soluzioa bilatzea, betiere egoera berean ematen baldin badira. Gehienez ere, gure ustez, hori da egin daitekeen eta onargarria litzatekeen ñabardura: Leheneste bakarra egun bertan bizi diren alde gure ustetan.
Hortik aurrerako neurriak onartzeak uste dugu batzuen mesedetan gainerako eskatzaileak eta etxe beharrean direnak baztertzea ekarriko lukeela eta ez dugu uste erakundeek hortik jo behar dutenik.
Beraz, PPk eskatzen duen moduan Etxebideren araudia aldatu behar bada –orain erdibidekoan ikusi dut hori erantsi duzuela–, egitekotan egin behar da denontzat, ez bakarrik Benta Berrin bizi direnentzat, gure ustez arazo hori beste leku askotan gerta daitekeelako eta beraz aldaketak egite ezkero modu orokor batean izan beharko litzatekeela.
Aipatzen da ere etxea aldatzeko beharra. Egia da beharra familia askok izan dezaketela, egia da behar horiei erantzun beharko litzaiekeela baina momentu honetan egia da ere pribatuen arteko harreman batetaz ari garela. Beraz, ez dakit pribatu bien aldeen arteko adostasunik gabe nola lortu daitekeen baina lortuko balitz, egia esan aurrerapauso inportantea litzateke.
Maizterrek duten ezinegona edo ziurgabetasuna, lehen Llanos andreak aipaturenaren haritik aipatu dut hausnarketa bat, baina nik hori baino garrantzitsuagoa den galdera bat ere egingo nuke eta da, pribatuen arteko harremanak tarteko –izan babestutako etxeak edo ez–, gure herrian alokairuan dauden familiak 500 ez, askoz ere gehiago dira. Eta ekarriko al ditugu banan-banan hona edo saiatuko al gera eztabaida politikoaren bitartez bakoitzarentzat soluzioren bat bilatzen? Gure ustez, hori ez litzateke bidea.
Hastapenean dago arazoa lehen esan dudan bezala eta orain hori bideratzeko modu bakarra, gure ustez, guk zuzenketan aipatu ditugun neurrien bitartez litzateke herritarrei bermatu beharreko aukera berdintasunaren izenean.
Talde Popularraren eskariaren arrazoietan, interpelazioa egin zen egunean esandakoaren arabera, ustez maizterrei egindako iruzur bat legoke gai honen abiapuntuan, alegia erosteko aukerarekin alokatzeko eskaintza bat egin zitzaielako.
Nabarmena da gu babes ofizialeko etxeak eta gainera diru publikoa tartean dagoenean eta sustapena dagoenean denak alokairuzkoak izatearen aldekoak garela baina egia da –eta horretan bat gatoz–, herritarrei iruzur egin baldin bazaie, herritarrak babestu egin behar direla pentsatzearekin. Kontuz, hala ere, horrek bere horretan beste gauza bat justifikatzearekin.
Esan nahi dut, hori horrela izanda ere, horrek berak ez luke justifikatuko tratu berezitu bat ematea orain eta bestela ere araudi orokorretan herritar arruntentzat ez diren gauzak onartzea. Gure ustez, behintzat ez. Eta honekin ez dugu esan nahi –berriro diot– bertan bizi direnik babesa eman behar ez zaienik. Noski baiez, babesa eman behar zaie (...) eman behar zitzaien lehenengo egunetik eta urte hauetan gutxienez parte hori argitu egin behar zen: Zergatik gauza bat agindu eta beste bat gertatu zen.
Erakundeek babestu egin behar gaituzte guztiok gehiegikeriaren aurrean baina, aldi berean, baimena emango didazue. Deigarria egiten zait finantza erakundeen gehiegikeriak aipatu izan ditugunean pleno hauetan eta hain justu ere eskatu izan denean esku-hartzea gehiegikerien aurrean, zein gutxi babestu izan duzuen batzuk esku-hartzea eta zein interbentzionista agertzen zareten gaur gai honekin.
Badirudi UTE bat denean, hori egiten ari dena eskua hartu behar dela gor eta, aldiz, finantza erakundeak direnean, tira, gauzak bestela izan behar direla. Guk uste dugu, edozein delarik ere iruzur egiten duena eta bere indarrezko posizio hori erabiltzen duena, aurre egin behar zaiola eta finantza erakundeak zer esanik ez.
Aipatu zenuten ere etxe hauei lotuta beste arazo bat, alegia alokairuak babestutako etxeetako alokairuak garestiagoa zirela. Hori ere gaur ere aipatu du Llanos andreak. Uste dut jakin beharko litzatekeela bakoitzak dituen errenten eta diru sarreren arabera, zer errenta tokatuko litzaiekeen eta bai uste dut erakundeek zaindu behar dutela babes ofizialeko etxeez ari garenean, benetan errenta horiek ezarrita dauden mugen barruan izateko.
Ez da berria ere EH Bilduk beti defenditu izan duela, izan erosketarako izan alokairurako, inork ez lukeela bere diru sarreren % 30 baino gehiago eskaini behar horretara, gainerako guztiak behar duelako bizi baldintza duin batzuk bermatu ahal izateko, non biziz aparte, bizi ahal izateko beste gauza asko behar ditugulako.
Beraz, herritarrak gehiegikerien aurrean babestea bai, alokairuaren aldeko apustua bai baina aukera berdintasuna bermatuz, behar gehien dutenei lehentasuna emanez. Eta hori uste dugu hasierako proposamena hemen ez zela bermatzen eta erdibidekoan gauza batzuk zuzendu badira ere, ez dela bermatzen. Beraz, talde honek abstentziora joko du erdibideko horretan.
Mila esker.