OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2017-10-26):
Bai, eskerrik asko, presidente andrea.
Etxebizitza duin eta egokia izateko eskubidea arautzea xede duen Etxebizitza Legearen eztabaida dugu oraingo honetan beste behin.
Konkretuki Etxebizitza Legearen garapenean eman beharreko hainbat urratsei buruzko eztabaida. Lege horretan hainbat aspektu garrantzitsu jasotzen ziren, epeak finkatzen zirelarik beraien garapenerako.
Legeak askotariko lan ildoak jasotzen ditu eta erregelamendu bidezko 40 bat garapen beharko ditu, baina hori aspektu nabarmendu nahi izan ditugu legez besteko proposamen honetan.
5. artikuluan babes publikoko politiketara zuzendutako etxebizitzaz eta bizitokiz hornitzeari lotutako jarduera guztiak interes orokorreko zerbitzu gisa eratzen direla jasotzen da, herritar guztiei etxebizitza duin eta egokia ziurtatzeko.
Aipaturiko zerbitzu hau martxan jartzeko erakunde autonomo bat sortu beharra dela jasotzen da, lege hau onartzeko unean etxebizitza arloan dauden enpresa publiko eta erakunde guztiak biltzea helburu izango duena.
Eta gainera, hirugarren azken xedapenean erakunde autonomo hau sortzeko epe bat finkatzen da, lege hau indarrean sartzen denetik urtebeteko epea hain zuzen.
Legea onartu zenetik, bi urte baino gehiago pasa diren honetan erakunde autonomo hori sortu gabe dago. Horregatik legez besteko honen lehenengo puntuan eskatu nahi genion Jaurlaritzari hiru hilabeteetako epean erakunde autonomo bat sortu dezala, etxebizitza arloan dauden enpresa publiko eta erakunde guztiak bilduko dituena.
Behin eta berriz entzun dugu eta zuzenean galdetzerakoan jasotako erantzuna ildo beretik joan da, ez dela beharrezkotzat jotzen gaur egun lehenestea proposatutakoa bezalako erakunde autonomo bat sortzean.
Hau arrazoitzeko gaur egun etxebizitza substantiboa bere izenean duen saila dagoela diozue Departamentutik. Gainera berariazko sailburuordetza dagozkien zerbitzuak dituzten bi zuzendaritza...
...dagoela diozue Departamentutik.
Gainera, berariazko sailburuordetza dagozkien zerbitzuak dituzten bi zuzendaritza eta Visesa eta Alokabide sozietate publikoak dituela. Horretan, zuzendaritza politiko argia eta integrazio operatiboa omen daude.
Ez naiz ni izango hau zalantzan jarriko duena, baina bi arrazoi soilik emango ditugu gure ustez ondo justifikatzen dutenak organismo autonomo horren beharra.
Batetik, etxebizitza bat legez okupatzeko edo etxebizitzarako prestazio ekonomikoa jasotzeko eskubide subjektiboa arautzen duen dekretu aurreproiektuan bertan jaso asmo den kontu bat dago:
Aurreproiektu honen Hirugarren Xedapen Iragankorrean jasotzen denaren arabera, etxebizitza bat legez okupatzeko edo etxebizitzarako prestazio ekonomikoa jasotzeko eskubide subjektiboak aitortzeko prozeduren berritasuna, kopurua eta ezaugarriak ikusita, Eusko Jaurlaritzan etxebizitza arloko eskumena duen sailak aldi baterako enkargatu ahal izango dio Lanbide, Euskal Enplegu Zerbitzua organismo autonomoari etxebizitzarako prestazio ekonomikoaren kudeaketa.
Ez zaigu iruditzen Lanbide izan behar denik prestazioa kudeatuko duen organismoa. Legean jasota datorren erakunde autonomo berri hori izan beharko litzateke kudeaketa guzti honen ardura izan beharko lukeena.
Baina Lanbidek izan beharko lituzkeen funtzioen eta prestazio ezberdinak nola kudeatu beharko liratekeen eztabaida mahai gainean dago, eta hor definitu beharko litzateke Lanbideren eginkizuna zehazki zein izan behar den.
Eta bestetik, atzo prentsa bidez jakin genuen beste kontu bat, oso garrantzitsua iruditzen zaiguna lehen irakurketa batean, ikusiko dugu zertan geratzen den: Lurraren ondare publikoa sortzea ahalbidetuko duen dekretuaren lanketan hasiak omen zarete Etxebizitza Sailean. Honela, Sailak berak kudeatu ahal izango dituelarik modu integral batean bere ondasun eta baliabide guztiak, eta eskuratu ahalko diren sarrera edo etekin guztiak etxebizitza politiko publikoetara soilik bideratu ahalko direla.
Esan bezala, asmo oso ona. Baina, eta hau guztia zuzenean Etxebizitza Sailak kudeatuko du? Hau kudeatzeko ere Visesa eta Alokabide sozietate publikoak eskutik helduta joango dira?
Ez dakit. Zaila ikusten dut. Iruditzen zait askoz kudeaketa eraginkorragoa egingo litzatekela organismo autonomo horren bidez, baina, bueno, ikusiko da. Denborak beti jartzen du bakoitza bere lekuan eta, bueno, ulertzen dugu ba, azaldu zaigun bezala, legearen garapenerako lehentasunak finkatu behar direla.
Eta hor dugu baita aurreko plenoan aintzat hartu zen euskal sektore publikoari buruzko lege proposamena. Suposatzen da lege horren helburutariko bat sektore publiko efizienteago bat izateko mekanismoak indarrean jartzea dela eta litekeena da hortik ere aspektu honi dagokionez ondorio batzuetara iristea.
Beraz, adostasuna bilatzeko asmoz, gure eskaera malgutu dugu, ez iritziz aldatu dugulako, noski, baina erdibideko batera iritsi gara, lehenengo puntuan jaso dugun bezala.
Beraz, Jaurlaritzari eskatu nahi diogu jarrai dezala etxebizitza publikoaren alorreko aspektu guztiak jorratuz modu integral eta koordinatu batean, dauden baliabide ekonomiko eta administratiboak optimizatzeko helburuarekin. Oraingo honetan eskaera honetan malgu jokatu dugu, baina ikusiko dugu aurrerago eskaera zorrozteko beharrik dagoen.
Bigarren aspektuan nabarmendu nahiko genukeena hurrengoa da, Etxebizitza Legearen 7. artikuluan Eusko Jaurlaritzak etxebizitza duin, egoki eta irisgarria izateko eskubidea betetzen dela zainduko duela jasotzen da, xedapen eta neurri egokiak sustatu eta hartuko direlarik.
Laugarren puntuan zehazten da erabilgarri dauden etxebizitza baliabideak lehentasunez egoera txarrenean dauden kolektiboentzako alokairuko etxebizitzak sustatzera bideratuko direla.
Lehentasun horrek esan nahi du etxebizitza baliabideen % 80, birgaitzera bideratuko baliabideak salbuetsita, alokatze politiketara bideratuko direla eta babes publikoko araubidean eraikitakoaren bolumena ez dela ehuneko hori baino txikiagoa izango.
Gainera, Laugarren Azken Xedapenean, portzentaje hori % 100eraino handituko dela finkatzen du legea onartu eta hurrengo bost urtean; beraz, hurrengo urterako aurrekontuetan hau guztia ondo jasota geratu beharko litzateke, baliabide guztiak zertara bideratzen diren ondo definituz. Horregatik, betebehar hau bermatze aldera, aurkeztu genuen legez besteko proposamen honetan jasota datorren bigarren puntuan. Eta egia esan iruditzen zait erdibidetu dugun honetan azken momentuan gehitzeko proposatu dugun eta onartu zaigun puntualizazio bati esker askoz hobeto jasota gelditu dela legeak eskatzen duena.
Honela gelditu da azkenean: "Gasteizko Legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatzen dio bete dezala Etxebizitza Legearen 7.4 artikulua, zein Laugarren Azken Xedapenean jasotakoa, etxebizitza alorreko baliabideen % 80 birgaitzera bideratuko baliabideak salbuetsita, alokairu politiketara bideratuz". Eta hemen dator hobekuntza, "etorkizuneko eraikuntza berrietarako inbertsioak legeak jasotzen duena betez planifikatu ditzala, hau da, bost urteko epean, alegia 2020an, etxebizitza alorreko baliabideen % 100a alokairu politiketara bideratuz. Gainera hau guztia aurrekontuetan ondo jasoa geratu dadila, baliabide guztiak zertara bideratzen diren definituz".
Kontu jakina da Sailaren aurreikuspenetan zegoela urte amaiera baina lehen babes mailaren bat duten 1.800 etxebizitza exekuzioan egotea eta gutxienez 800 alokairura bideratuak. Hori zen aurtengorako proportzioa, erdia ere ez alokairura bideratua. Azaldu zitzaigun honen arrazoia dela salmentara bideraturiko hainbat etxebizitza promozio zeudela jada konprometituak eta, Sailaren inbertsio ahalmena mugatua denez, ezin dela nahiko litzatekeen beste etxebizitza publiko egin.
Gure esku balego, egon seguru Jaurlaritza osoaren inbertsiorako kapituluen helburuak moldatuz soilik lehentasunak beste inbertsio batzuetan jarriko genituzkeela, adibidez, alokairurako etxebizitza parke publikoa handitzean eta ez halabeharrez eraikuntza berriak eginez, badaude eta beste aukerarik. Baina bueno, kontua da eskaera honetan jasotzen dela Etxebizitza Sailak egin beharreko planifikazioan kontutan izan behar duela 2020rako baliabide guztien % 100 alokairu politiketara bideratzea. Honek guk ulertzen dugunez salmentara bideraturiko etxebizitzak planifikatzeari amaiera eman behar zaiola suposatzen du berehalakoan.
Eta aurrekontua aipatzen dugunez, zera gehitu nahiko genuke. Oraindik goizegi da balorazio sakonak egiteko, baina dirudienez Departamentuaren aurrekontuan 180 milioi izatetik, 192 milioi izatetik 205,9 milioi izatera pasatzeko asmoa jaso da aurrekontu proiektuan. 13,9 milioi euro gehiago, hau da, % 7,2ko gehikuntza, Departamentu guztietatik gehikuntza handiena izan duena, hain zuzen ere.
Eta kontutan izanik aurrekontu osoaren igoera % 3,9koa dela, ba aitortu behar da dirudienez esfortzu txiki bat egin dela baina txikiegia iruditzen zaigu, jarraitzen du izaten aurrekontu osoarekiko oso-oso pisu txikia, % 1,8ra ere ez da iristen eta guztizko kopuruak txikiegia izaten jarraitzen du, tristeegia, dauden beharrak kontuan izanda. Baina esan bezala, oraindik goizegi da balorazio sakonagoa egiteko, xehetasunik ez baitugu oraindik ezagutzen, baina bueno hori ere iritsiko da.
Nabarmen nahi dugu hirugarren aspektua, Legearen IX. Kapituluan, etxebizitzen erabilera egokiaren bizigarritasun baldintzen eta funtzio sozialaren berme juridikoak jasotzen dira, horretarako jarduketa eta esku hartzeko tresna publikoak definitzen direlarik. Besteak beste, jenderik gabeko etxebizitza definitzen da, 58. artikuluan jenderik gabeko etxebizitzen erregistroa sortzea ezartzen delarik. Erregistro hori ezinbestekoa da edozein jarduketa eta esku hartzea aurrera eraman ahal izateko. Beraz, ezinbestekoa da lehenbailehen berau sortzea.
Behin eta berriz esan izan duzue erregistro hori ezin izan dela sortu Auzitegi Konstituzionalak Etxebizitza Legearen hainbat atal errekurrituak dituelako eta suspentsioan daudelako, horien artean jenderik gabeko etxebizitzaren definizioa bera, adibidez, baina ez 58. artikulua, erregistroa sortzearena eta izango dituen funtzioak jasotzen dituena.
Gainera, definizioa suspentsuan egoteak ez du esan nahi legez kontrako denik. Zer egon behar gara, beste kasu askotan bezala auzitegien erabakien zain urteak eta urteak ezer egin gabe? Gero, gainera, erabakia izateko errekurritutakoa legezkoa dela.
Ba ez, jaun-andreak, hori ez litzateke horrela izan beharko. Gobernuak aztertu beharko luke nola ahal duen suspentsioa hori saihestu, eta hori den argitu bitartean, ezer egin gabe gelditu beharrean, dena prestatzen joan.
Esperientziak erakusten digu mekanismo horiek martxan jartzeak zenbat lan suposatzen duen eta erregelamendu bat garatzeak zenbat denbora hartzen duen. Hiru hilabeteko epean jenderik gabeko etxebizitzan erregistro sortu dezala eskatu nahi izan genion Jaurlaritzari, baina badakigu hau zaila dela eta, lehen esan bezala, adostasun batetara heltzeko helburuarekin azkenean erdibidekoan bi puntu sartu ditugu, hirugarren eta laugarren puntuak, esandako hau guztian nolabait era jasoz, ez da nahiko genukeen bezain tinko, baina tira.
Garrantzitsuak diren bi puntu hauetan jasotakoak, garrantzitsuak dira bi puntu hauetan jasotakoak, batez ere erregistrori sortzeko bidea egitea eskatzen zaiolako eta etxebizitza hutsak merkaturatzeko programak eta bitartekoak indartzea eskatzen zaiolako.
Eta, azkenik, bosgarren puntu bat gehitu dugu erdibideko honetan, Elkarrekin Podemos legebiltzar taldeak gehitzeko proposatu zuen azken puntu bat, ekarpen ona egiten diola iruditzen zaigu, Jaurlaritzari eskatzen baitzaio legea garatzeko planifikazio zehatza aurkeztu dezala, garapenean eman beharreko urratsen eta beraien kalendarizazioren inguruko orientazioa izate aldera, bai egiteke daude erregalamenduzko xedapenen inguruan eta baita legearen garapen efektiborako gainontzeko aspektu guztietan ere.
Beraz, ba bueno, azkenean dirudienez babes osoa, bueno babes, erdibitu dugun, lau taldeek erdibitu dugu legez besteko proposamen hau eta dirudienez behintzat puntu batzuetan talde guztion babesa jasoko du, akordioa oso ona iruditzen zait eta eskertu nahiko nuke talde guztiok egin dugun esfortzua erdibideko adostasun batetara irizteko.
Eta adostasuna beti balioan jartzea gustatzen zaidanez, eskerrik asko aldez aurretik guztioi eta hurrengo batean eztabaidatuko dugu.