OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2019-12-20):
Eguerdi on berriz guztioi.
Badakit amaitzeko gogoekin zaudetela, baina, bueno, nik uste dut eta niretzat, behintzat, gai hau oso garrantzitsua da.
Gaur Hidrocarburos de Euskadiren desagerpena eskatzera gatoz ekimen honekin. Iruditzen zaigu iritsi dela ordua nahikoa da esateko Hidrocarburos de Euskadiri. Eta aitortu behar dut ez dakidala zer gertatuko den ekimenarekin eta bozkaketarekin oraintxe bertan. PPk ez du emendakinik egin, baina askotan esaten du PPk ba txiringitoak diren enpresa publikoak edo horien aurka egoten dela, eta nik uste dut argi utziko dudala Hidrocarburos de Euskadi txiringito bat dela, beraz, ezabapenaren alde egon beharko luke.
Sozialistek ere ez dute emendakinik egin, baina iruditzen zait Madrileko Trantsizio Ekologikoko Ministerioak hartu duen ildoarekin koherentea izan nahi badu, desagerpenarekin ados egon beharko lukeela.
Podemosek bai, emendakina aurkeztu du, eta emendakinean, besteak beste, Hidrocarburos de Euskadiren desagerpena eskatzen du. Logikoena izango litzateke, gaur goizean Gasteizko Udaletxean gertatu den bezala, erdibideko bat adostea, baina badirudi akordio presupuestarioek berriro ere ez dutela uzten horrelakorik egiterik. Irrikitan nago zure iritzia entzuteko.
Eta Jeltzaleek ere ez dute emendakinik egin, baina iruditzen zait alde batetik konpromiso klimatikoak eta beste aldetik diru publikoaren kudeaketa zorrotza defenditu nahi baldin badira, ba SHESHAren desagerpenaren alde egin behar...
... iruditzen zait, alde batetik, konpromiso klimatikoak, eta, beste aldetik, diru publikoaren kudeaketa zorrotza defenditu nahi baldin badira, ba SHESAren desagerpenaren alde egin beharko zenuketela.
Ez dakit aurrera aterako den edo ez. Baina hemen onartzen denari, legealdi osoan egin den jaramonari begiratuta, ba ez dakit edo iruditzen zait nik, zuzenean, zuri, lehendakari jauna, eta baita Tapia sailburuari ere, interpelatzeko gogoa ematen didala, ezta? Zeren, iruditzen zait aste honetan epaitegiek argi utzi dutela katuak lo edo beste alde batera begira daudenean xaguak gaiztakeriak egiteko joera erakusten dutela. Eta, nik, hori eskatzen dizuet, Tapia andrea, Urkullu jauna: ez begiratzeko alde batera, Hidrocarburos de Euskadirekin gertatzen ari den diru xahuketarekin. Horregatik, zuzenean zuengana jotzen dut. Eta, adi, mesedez, ez da lehenengo aldia natorrela kontu hauekin, eta ez da onargarria gertatzen ari dela.
Seguruenik, ez zara oroituko, baina, elkarrekin lehendabiziko aldiz hitz egin genuenean justu duela zazpi urte izan zen, 2012ko abenduaren 13a zen. Eta, egun horretan, zu lehendakari bihurtu zinen. Eta, nik, eta eskerrak eman nahi diet, Fracking Ez-etik etorri diren jendearekin, Fracking Ez-eko taldekide batekin joan nintzen zuregana, joan ginen zuregana, eta hau eman genizun: Fracking Ez taldeak atera zuen txosten bat, frackinga egitea arriskutsua zela esanez, ingurumen arloetan eta. Zuk eskerrak eman zenizkigun, eta esan zenuen: "Guk baditugu txosten gehiago, bale?" Gureak ingurumen arrisku onartezinez ohartarazten zuten. Zuk zenituenak, SHESArenak, hauek el Doradoren promesak zekarten, momentu horretan eta frackingaren bitartez eta abar, ezta? Hori urteetako gatazka soziala izan zen. Eta, azkenean, gatazka guztiaren ondoren, amore eman zenuten. Eta, Arantza Tapiak berak, 2015. Urtean, eta legea onartzearen bueltan, onartu zuen frackinga ezin zela egin, asumiezina zelako egon zitezkeen ingurumen arriskuak; hau da, guk hasieratik esaten genuena.
Oraingoan ere, oraingoan ere, denbora eta baliabideak aurreztuko dituzue, kasu egiten badiguzue, ze guk ez dugu nahi hemendik hamar urtera arrazoia ematera etortzea. Nahi duguna da gaur bertan SHESAren amaieraren prozesua hastea. Eta iruditzen zaigu arrazoi nagusiak daudela. Lau arrazoi multzotan sailkatu ditut. Eta bat da, lehendabizikoa, da garaiak eta funtzio historikoak. Garrantzitsua da jakitea Hidrocarburos de Euskadi Energiaren Euskal Erakundearen sorreran ostean jaiotzen dela, 1983an, energetikoki, momentu konbultso batean; 80. inguruan krisi handia zegoen, etorkizuneko hornidurak arriskuan zeuden. Eta, orduan, dibertsifikazioaren aldeko apustu bat egiten zen, gasaren aldeko apustu bat egiten zen, eta kanpoko baliabideen menpekotasunaz aldentzeko saiakera bat egiten zen, eta SHESAk hor zentzua izan zezakeen, bertako baliabideak edo aprobetxatzeko eta garai hartan esaten zen trantsizioan laguntzeko; petroliotik gasera doan trantsizio horretan.
Nik esango dut gaur, sortu eta ia 40 urte beranduago, SHESAk ez duela helburu estrategiko bat bera ere bete. Pasa da bere momentua, bere momentu historikoa, eta beste pantaila batean gaude. Hori, Hidrocarburos de Euskadik berak jakin beharko luke. Baina, klaro, enpresa batek, eta gainera sei langile dituen bitartean, bere existentziarengatik borrokatuko du. Horregatik, iruditzen zait zuek zaretela hori beraien momentua iritsi dela esateko ardura duzuenak, ez Hidrocarburos de Euskadik berak; berak ez du egingo. Berak saiakera egingo du bere existentzia autojustifikatzeko. Nioen bezala, gaur beste pantaila batean gaude. Eta pantaila horrek izena du larrialdi klimatikoa. Horrek bakarrik, bere baitan, nik uste dut arrazoi nahikoa izan beharko lukeela bultzada publikoa, diru publiko guztia, energiaren arloan berriztagarrietara soilik bideratzeko. Baina, horretaz gain, uste dut Europar Batasunak Legebiltzar honek  - Jaurlaritzak berak Urkullu buru dela -  onartu dute, deklarazio bitartez, larrialdi klimatiko deklarazioa. Baina, klaro, hori ez da onartzea bakarrik. Hemen, IPCC, Nazioarteko Aldaketa Klimatikoaren Panelak esaten du 1,5 graduko igoera, berotze globalean igoera ez badugu pasa behar, gaur egun existitzen diren erreserben parte bat erre gabe gelditu behar dela. Beraz, zertan gabiltza hamarnaka urtetan, ustiatu, esplotatu dezakegun jazimendu batzuen bila? Ez dauka zentzu askorik.
Ez dauka zentzurik ere, esaten baldin badugu 2050 urtera arte carbono neutro ekonomia baten bila joan behar dugula, eta hori ere onartutako helburu bat da, eta ezin ditugu jarraitu, ezin ditugu hasi hamarnaka urte esplotatzen arituko ginatekeen egotekotan, gasa egotekotan, hobi batzuk edo (...). Eta, are gutxiago, administrazioak esan duen bezala, eredugarria izan behar baldin badu. Eredugarria izan behar baldin badu, zer eredu da hori, Hidrocarburos de Euskadi mantentzea eta hidrokarburoen ildotik esploratzen jarraitzea? Uste dut karbono neutraltasun ekonomia batek, 2050ren urterako, hidrokarburo zero politika bat suposatzen duela, eta hori gaur hasten dela planifikatzen. Ez egin kasu niri. Adituen lantaldeak, energiaren txostena egingo dutenak, honen inguruan hitz egiten aritu dira herenegun, eta bidea hortik doala nahiko argi iruditzen zait. Eta iruditzen zait, baita ere, Hidrocarburos de Euskadiri dirua ematen jarraitzea ez dela bateragarria, saiatu zareten bezala, aurrekontu berde batzuekin.
Eta, hemen, ohartxo bat egin behar dut, señor Becerra. Ustedes han intentado vender que han restado dinero a SHESA, que han quitado dinero a SHESA. Ustedes, el dinero que le han quitado a SHESA ha sido cero euros. Y lo que han movido sus planes es cero milímetros. Y después, si quiere, hablamos de esto.
Beste kontu bat, garrantzitsua. SHESAren inguruan, diru xahuketa arduragabe bat egon da azken urteetan. Eta hau modu askotan azaldu dezaket. Aurrekontuak errepasatu ditut, azkeneko 20 urteetakoak, eta esan dezakegu batura bat egiten, oso sinplea, Hidrocarburos de Euskadik azken 20 urteetako aurrekontuetan 150 milioi euro baino gehiago lortu dituela aurrekontuetan. Egia da, ez ditu dena gastatu. Parte bat beraien... bueno, gaur...
... azken 20 urteetako aurrekontuetan 150 milioi euro baino gehiago lortu dituela aurrekontuetan. Egia da, ez ditu dena gastatu. Parte bat beraien..., bueno gauzak gaizki egin dituztelako, baina ez ditu dena gastatu. Baina 150 milioi euro hartu dituzte. Esan nahi dut, enpresa errentagarriaz eta hitz egiten baldin badugu beste kontu bat litzateke, beste eztabaida bat. Baina es ke hemen eztabaida klimatikoaz aparte, errentagarritasunaren eztabaida dago. Eta ez da, inondik inora, errentagarria.
Zu, lehendakaria zarenetik, aurrekontuetan Hidrocarburos de Euskadi 50 milioi euro baino gehiago eraman ditu. Eta legealdi honetan, legealdi honetan balantzea, Hidrocarburos de Euskadiren balantzea, 2020ko ariketa ez da... beranduago itxiko, baina prebisioetan balantzea legealdi honetan da 27 milioi eurotako galerak edo diru gastatzea. Esto es, Hidrocarburos Euskadi va a suponer en esta legislatura un agujero económico de 27 millones de euros para las arcas públicas vascas.
Orduan errentagarria..., nik galdetu nuen, Tapia andreari galdetu nion aurrekontuak eztabaidatu zirenean. Zergatik? Sartzen ari dira medioetan eta abar, inkluso..., ez?, hor Errioxa aldean dauden putzuak eta dena errentagarria dela, Hidrocarburos de Euskadi errentagarria dela. Errentagarria da  - nik galdetu nuen - , zergatik aurrekontu hauetatik oraindik, Energiaren Euskal Erakundeak beste 2,5 milioi euro eman behar dizkio Hidrocarburos de Euskadiri? Si está explotando de manera rentable pozos, ¿por qué se le tiene que seguir dando dinero? Y entonces la señora Tapia, o sea, itsusi dago baina berriro ere gezur txiki batean harrapatu zaitut. Zuk esan zenidan: "Ez, bigarren putzu bat egin behar delako". Eta nik esan nuen: "Bigarren putzu bat?". Eta zuk esan zenuen: "Bai". Ba, ez. Laugarren putzu bat. Laugarrena. Viura I, Viura 3, Viura (... I ), y el que están tramitando ahora, Viura 1b).
O sea, van por cuatro pozos en un yacimiento supuestamente convencional y supuestamente rentable y este año todavía el balance de Hidrocarburos de Euskadi va a ser que necesita 2,5 millones de euros del EVE y va a ser que en el ejercicio va a perder más de 4 millones de euros, pero qué rentabilidad es ésta, de qué estamos... de qué estamos hablando.
Eta azken... azken pakete bat, azken bloke bat nahi dut. Eta da Hidrocarburos de Euskadi ibilbide erratiko bat eta narrasa, txapuzeroa esango nuke egin duela bere historia osoan.
Hidrocarburos de Euskadi ha tenido ocho participaciones en pozos en toda su historia y ahora con el (?) y el que falta van a ser 10. Todos, el 100 %, han resultado en un fracaso, en solo 2 ha actuado como operador, solo ha perforando un pozo en su supuesto ámbito de actuación, que es Araba, Bizkaia y Gipuzkoa, porque si de lo que se trata era de conseguir el recurso autóctono, pues el de La Rioja yo no creo que lo consideremos, ¿no?
O sea, que Hidrocarburos Euskadi siempre nos dice: "el próximo pozo es el que va a ser exitoso utilizando una técnica de palo y zanahoria para seguir buscando la manera de que se le vayan suministrando recursos que nunca devuelve a la Administración en modo de rendimientos.
Y yo creo que para entender esto, y lo voy a hacer muy brevemente, es muy interesante ver lo que pasa en Gasteiz, allí donde se iba a hacer fracking, allí en Armentia 1 donde se proyectó los pozos en (?) ARA I y II, y allí donde se ha aprobado recientemente la declaración de impacto ambiental para hacer el pozo Armentia II.
En el 97, en el 97 Hidrocarburos Euskadi perfora el Armentia I, el resultado, el resultado como dijo Vicuña, el director general de Hidrocarburos Euskadi, fue un fracaso, fue, la producción fue ridícula, 0,5 bcm, no era rentable para nada.
Entonces, en el 2003 eso se cierra, el 2004 al calor del fracking en Estados Unidos se van a interesarse por la técnica, y en el 2005 vienen con los socios americanos ya pidiendo una serie de permisos, ¿vale?, que se les concede en el 2006.
Dos años después Hidrocarburos Euskadi manda, manda peticiones para hacer 16 pozos en diferentes sitios, y entonces le dice el Ministerio: bueno, pero si usted va a hacer esto, usted necesita hacer un informe de impacto ambiental, porque esto va a tener una afección ambiental, y entonces Hidrocarburos de Euskadi qué hace, intenta, bueno, saltar como una trampita, legal trampita, y dice: no, retiro 15, me quedo solamente con el pozo de Vitoria, con el pozo de (?) Gasteiz, y solamente va a ser ése.
Entonces, dice el Ministerio: bueno, pues entonces no hace falta declaración de impacto ambiental, y entonces voy pidiendo de uno en uno todos los pozos para que no tenga que hacer el estudio de impacto ambiental y no me los lleven a declaración de impacto ambiental.
Así es como consiguió que en el 2011, cuando Patxi López anunció que se iba a hacer fracking, hubiera diez pozos en trámite, muchos de ellos aprobados, pero no solo eso, sino que en Gasteiz tuvieron otro problema, porque desde que se hizo el pozo Armentia I a que se iba a perforar el que se iba a perforar con fracking en el 2010, 11, 12, en ese periodo habían cambiado... el PGU, el Plan General de Gasteiz había cambiado y entonces esa zona tenía una protección, valor natural y valor forestal, etcétera. Entonces, el Ayuntamiento de Vitoria dijo: esto no lo podéis hacer aquí. Entonces, Hidrocarburos de Euskadi qué hace, dice: "Ah, bueno, pues me cambio a la parcela de al lado", me cambio a la parcela de al lado, eso sí, pero con los estudios de impacto ambiental ya aprobados, y mientras tanto intento seguir peleando, que a pesar de que las normas urbanísticas impiden hacer el pozo en ese sitio, se haga..., se haga el pozo, se haga el pozo... a ellos que se les dé el permiso validándolo, cambiándolo de sitio.
Bueno, total, al final, el ayuntamiento no le da el permiso, evidentemente, luego empieza todo el lío del fracking que hemos empezado y hemos dicho y esto termina en el 2016, en 2015, con la ley y con la decisión del Gobierno que no se va a hacer fracking.
De pronto, de pronto, después de que Hidrocarburos Euskadi y su director Vicuña, la anterior corporación del PSOE (?) Garmendia, etcétera, se hubieran paseado por todo Euskadi diciendo que eso era una... un yacimiento no convencional, que solo se podía explotar con una técnica no convencional, es decir, con el fracking y con estimulación, resulta que de pronto se puede... se puede hacer vía convencional. De pronto, aparecen los informes después de que se nos ha dicho por activa y por pasiva que no podía ser; es decir, o sea, ha estado trabajando de una manera yo diría chapucera, porque además cuando meten, cuando meten el informe para la declaración de impacto ambiental del pozo Armentia II, que es el que tenemos ahora en cuestión, resulta que lo meten en el mismo espacio en el que el Ayuntamiento de Vitoria ya les había dicho que por el Plan General no estaba permitido.
Entonces, bueno, la declaración de impacto ambiental ya la tienen, hay algunos detalles más, pero el tiempo se me acaba y no voy a... no voy a seguir, pero está claro, está claro que Hidrocarburos Euskadi durante los veinte y pico años que lleva intentando perforar en Gasteiz, ha actuado de una manera bastante chapucera.
En resumen...
... está claro que Hidrocarburos de Euskadi durante los 25 años que lleva intentando perforar en Gasteiz ha actuado de una manera bastante chapucera. En resumen, el tiempo de Hidrocarburos de Euskadi ha terminado. Es incompatible esta búsqueda con la declaración del cambio climático y con el objetivo de neutralidad de carbono a 2050. Es menos compatible aún con la idea de Administración ejemplar. Es una empresa que supone un roto para las cuentas públicas. Y, además, ha actuado de manera bastante chapucera durante largos años. Lo raro no es que pidamos su fin. Lo raro es que aún siga en pie.