ORBEGOZO URIBE (EAJ, 2013-12-05):
Eskerrik asko presidente andrea.
Gure taldeak, Euzko Abertzaleak Taldeak, Eusko Alderdi Jeltzaleen taldeak Madrilen, lehendakariak eta sailburuak behin eta berriro adierazi dugun moduan, argudiatzen ditugu 16/2012 Errege Dekretu Legeak inposatutako neurriak, alde bakarrez sartu dira eta gure osasun arloko eskumenak urratzen dituzte.
Ondorioz, euskal osasun sistema publikoan kaltea eragin dute eta gure herritarren ongizatean ere kaltea eragin dute, azkenean.
Ez dugu bat egiten neurri horiekin eta Jaurlaritzari eskatzen diogu, beste behin ere, eskura dituen baliabide guztiek erabili ditzala horien eragileei aurre egiteko, baliabide politikoak, juridikoak, ekonomikoak eta abar.
Gaur eztabaidatzen ari garen legezbesteko proposamenaren inguruan, komeni da gaia ondo zentratzea beste ezer baino lehen. Hain zuzen ere, gaizki ulerturik egon ez dadin.
Arestian aipatutako moduan, espainiar Gobernuak onartutako 16/2012 Errege Dekretu Legea, osasun aseguramendurako sisteman aldaketa sakonak egin eta indarrean sartu zituen 2012ko irailetik aurrera.
Ondorioz, besteak beste, egoera irregularrean aurkitzen diren pertsona inmigranteek osasun arreta jasotzeko eskubidea izateko baldintzak gogortu zituen.
Denboran atzera egin eta Gizarte Segurantzari kotizatu izan beharrari lotutako osasun arreta sistema ezarri nahi izan da. Hau da, aseguratuta edo aseguratutako norbaiten onuradun izaera edukitzea beharrezkoa izatea ezarri zen berriro ere.
Gure ustez, atzerapausua. Hainbat urteko lanaren ondoren lortutako euskal osasun sistema publiko eta unibertsala hankaz gora jartzen zuen atzerapausoa.
Aurreko Jaurlaritzak eta Bengoa sailburuak ere bai horrela ulertu zuten eta 114/2012 Dekretua onartu zen, beste gai batzuen artean, Espainiar Gobernuaren Errege Dekretuak osasun sistematik kanpo uzten zituen pertsonen, egoera irregularrean dauden etorkinen, osasun arretarako sarbidea arautzeko Euskal Autonomia Erkidegoan.
Osasun Sailaren 114 Dekretu hori argitaratu bezain laster espainiar Gobernuak errekurritu egin zuen Konstituzio Auzitegian eta etenda geratu zen bere aplikazioa. Noiz arte? Ba 2012ko abenduaren 13an Konstituzio Auzitegiak auto eman zuen arte eta ebazpen horretan Konstituzio Auzitegiak etenaldia bertan behera utzi zuen egoera irregularrean dauden pertsonei osasun arretarako sarbidea emateko araudiari zegokionean.
Konstituzio Auzitegiak emandako arrazoiak argiak izan ziren: dirua aurrezteko, dirua aurreztuko dela esatea ez dela nahikoa 114 Dekretua indargabetzeko, hain zuzen ere garrantzitsuagoa delako osasun publikoa arriskuan ez jartzea, gizartearen osasun bermatzea bere osotasunean.
Ondorioz, indarrean utzi zuen 114 Dekretuak araututakoa gai horren inguruan. Behin hori esanda, komeni da argitzea zer den 114 Dekretu horrek arautzen zuena, izan ere ematen baitu zenbaitek ez dutela oraindik ere argi ikusten.
López lehendakariaren Jaurlaritzaren Dekretu horretan hurrengo baldintzak ezartzen ziren Euskal Autonomia Erkidegoan osasun arreta normaltasunez eduki ahal izateko: Batetik, 16/2012 Errege Dekretu Legea indarraz sartu zenerako, hau da 2012ko irailerako, osasun txartela izatea eta bestetik hiru baldintza betetzea aldi berean –eta azpimarratzen dut aldi berean edo simultaneoki– baldintza hori.
Batetik, lehenengoa, baliabide ekonomiko nahikorik ez edukitzea, bigarrena, osasun babeserako beste sistema edo aukerarik ez edukitzea eta, hirugarrena, gutxienez Euskal Autonomia Erkidegoko udalen batean urtebetez erroldatuta egotea.
Hau da, urtebeteko erroldaren baldintza hori Patxi López lehendakariaren Jaurlaritzak ezarri zuen, hain zuzen ere Konstituzio Auzitegiak berretsi duen epea. Beraz, Jaurlaritza berriari tokatu zaio 114 Dekretuak jasotakoari bide ematea.
Horretarako onartu zen uztaileko agindua, hain zuzen ere Konstituzio Auzitegiak berretsitako eskubide horiek behar den bezala bermatzeko. Horretarako arautu ditu osasun txartelak emateko prozedurak, gure artean ere dauden pertsona horiek ere normaltasun osoz osasun arretarako sarbidea izan dezaten.
Ez du beste ezer egiten, agindu berri honekin ez du inondik inora osasun eskubiderik murrizten, talderen batek aipatu duen moduan. Hau da, 114 Dekretuak ezarritako baldintzak betetzen dituztenen osasun arretarako sarbidea arautu egiten du eta baldintza horiek aurreko Gobernu Sozialistak ezarri zituenak dira.
Beraz, pixka bat gauzak kokatzearren, osasun arreta normalizatua nortzuk daukagu gure erkidegoan? Ba, egoera erregularrean gauden guztiok, batetik, eta bestetik egoera irregularrean dauden pertsona guztiek 114 Dekretupeko baldintzak betetzen dituztenean, hau da, urtebete baino gehiago hemen erroldatuta daudela egiaztatzen duen edonork.
Kontuan izan behar dugu 16/2012 Errege Dekretu Legea indarrean sartu zenetik 15 hilabete pasa direla, ondorioz, momentu hartan errolda baldintzak betetzen ez zuten gehienek aukera izan dute baldintza hori egiaztatzeko eta osasun txartela eskuratzeko normaltasunez.
Baina egia da hor izan dezakegu beste multzo bat, oraindik ere errolda baldintza betetzen ez duena, izan daiteke berriki edo duela gutxi etorri direlako gurera edo beste edozein arrazoiarengatik.
Talde horretan osasun arretarako eskubidea izango dute guztiek larrialditarako kasuetan. Bestalde, haurdun dauden emakumeek erditu aurretik eta erditu ostean ere bai, eta, azkenik, adin txikiko guztiek osasun arreta osorako eskubidea izango dute.
Hala ere, Osasun Sailak kontuan izan ditu pertsona horiek guztiak, Gizarte Gaietako Sailetik emandako datuek esaten dute gutxi gorabehera 700 pertsona inguru izan daitezkeela egun egoera horretan aurkitzen direnak eta, nahiz eta gutxi izan, ezin ditugu albo batera utzi, Jaurlaritzak ez ditu albo batera utziko.
Horregatik Jaurlaritzak horien osasun arreta bermatzeko ere hainbat neurri hartu ditu. Gai honen inguruan azalpenak emateko duela hilabete inguru Osasun Batzordean Osasun Saileko aseguramendu eta kontratazio sanitarioko zuzendaria izan genuen eta berak zehaztasunez handiz azaldu zigunen arabera uztaileko aginduaren ondotik beste bi jarraibide eman dira, bata abuztuaren 22koa eta bestea iraileko 30ekoa.
Lehenengoan larrialditarako osasun arretan argibideak eman ziren. Hor sartzen dira osasun publikorentzako kaltegarriak izan daitezke gaixotasun infekto-kutsagarriak dituzten tratamenduak: Tuberkulosia, sexu bidezko transmisioko gaixotasunak eta horrelakoak.
Eta bigarrenean, aldiz, pertsona horietako bakoitzari familia medikua egokituko edo izendatzeko erabakia hartzen da, hau da, 700 pertsona horien taldean guztiek edukiko dute familia medikua izendatuta edukitzeko aukera. Hau da, txartela ezin zaie eman ez delako posible gaur egun indarrean dagoen marko juridikoaren barruan...
...medikua izendatuta edukitzeko aukera.
Hau da, txartela ezin zaie eman ez delako posible gaur egun indarrean dagoen marko juridikoaren barruan baina familia medikua egokitzen zaie lehenengo arretarako sarbidea izan dezaten normaltasunez.
Beraz, gure ustez Jaurlaritza bere lana betetzen ari da eta eragozpen guztien gainetik, apurka- apurka baina eraginkortasunez, behar diren neurriak hartzen ari da gure osasun sistema publikoaren ezaugarri izatea nahi dugun unibertsaltasuna eta ekitatea bermatzeko helburuarekin.
Alderdi Sozialistak aurkeztutako oinarrizko ekimenean, oinarrian edo justifikazioan esandakoekin ez dugu bat egiten. Jaurlaritzak 114 Dekretuan araututako eta Konstituzio Auzitegiak berretsitakoa aplikatzera mugatua. Eta horrez gain, bere esku dauden eta marko juridikoaren barruan dauden hainbat neurri hartzen ari da.
Bestalde, guk gaur Ganbara honetan salatu nahi dugu, beste behin ere, gure autogobernua, 16/2012 Errege Dekretu Legearekin ez dela errespetatu, Autonomia Estatutuan jasotako osasun eskumena urratu egin dela alde bakarreko erabakiz.
Gure osasun eskumena edukiez hustu egin nahi da eta egoera ekonomikoaren aitzakiapean espainiar Estatua berriro ere prozesu uniformizatzaile eta zentralizatzailea burutzen saiatzen ari da.
Horren aurrean, guk gure zuzenketa babestuko dugu baina gustatuko litzaidake ere bai, adierazgarria da berriro ere Ganbarako talde guztiek, Alderdi Popularrak izan ezik, argudiatzen dutela alde bakarrez inposatutako neurriek eragindako ondorioak gure Osasun Sisteman. Horren inguruan ere bai bada garaia hausnarketa egiteko.
Besterik gabe, mila esker.