ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2015-10-15):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
Urriaren 2an Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburua interpelatu genuen, iraupen luzeko langabetuen egoerari buruz. Bertan azaldu genuen bezala, orain arteko enplegu politikak ez dute lortu enplegu iraunkorra eta kalitatezkoa sortzea, are gutxiago agindutako 32.000 lanpostu sortzea.
Toña sailburua gabeziak daudela onartu zituen eta laguntza eskatu zuen egoera dramatiko honi aurre egiteko. Eta horri erantzuten dio gaur dakarkigun proposamenak.
Ezagutzen ditugun datuen arabera, % 16koa da langabezia tasa, gutxienez 156.000 pertsona dira lanik gabe daudenak. Horietatik, 83.000 dira bi urte baino gehiago daramatenak langabezian. Eta, ondorioz, ez gara okertzen esaten dugunean iraupen luzeko langabetuen kopurua ikaragarrizkoa dela eta hauen egoera oso larria dela.
Gainera, oraindik kezkagarriagoa da honen bilakaera. Egun, bi urte baino gehiago enplegurik gabe daramatenak orain dela urtebete baino 12.000 pertsona gehiago dira. Urte batean iraupen luzeko langabetuen kopurua % 16an handitu da. 2008tik hona zazpi bider gehiago dira egoera pairatzen dutenak.
Hau da errealitatea. Datuek zalantza izpirik gabe egoera penagarria adierazten dute, kronifikatzen ari den egoera bat inolako zalantzarik gabe adierazten dute. Baina askotan, esaten den bezala, datuen eta zenbakien atzean pertsona asko daude eta hauek dira benetako drama bizitzen ari direnak. Eta argi esan behar da ere pertsona hauek sortu ez duten egoera krudela pairatzen ari direla.
Eta errealitate krudel honen aurrean ezin da Jaurlaritzak duen jarrera izan. Alde batetik, indarrean dauden enplegu planen balorazio positiboa egin neurri berezirik hartu gabe, eraginkortasunik gabe, ezer gertatuko ez balitz bezala. Egoera kezkagarri honen aurrean, orain dagoen paralisi egoeratik atera behar da Jaurlaritza, neurriak hartu behar dira eta norabidea aldatu behar du.
Gure proposamena bide horretatik doa. Bi puntu jasotzen ditu gure proposamenak. Lehenengoan, Legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatzen dio bi hilabeteko epean burutu eta Legebiltzarrean aurkeztu dezala iraupen luzeko langabetuak era integralean artatzeko plangintza bat. Plangintza horren baitan ekimen zehatzak bermatuko dira bitartekaritzan, orientazioan eta prestakuntzan, betiere tokiko garapenean eta eskualdetako errealitatean oinarrituta.
Puntu honetan, lehenengo eta behin, mahai gainean ipini nahi dugu politiko publikoen beharra, iraupen luzeko langabetuei erantzun egokia nahi baldin bada eman. Ezinbestekoa da, politika publikoak erabakigarriak dira egoerari buelta emateko.
Plangintza berezia behar da. Hori da guk proposatzen duguna: Pertsonen bizi-eremu ohikoa eta arruntean oinarrituta, eskualdean oinarri hartuta, eskualdeko beharrak eta aukerak kontuan hartuta, bertako eragileekin batera, publikoak zein pribatuak, garapen agentziekin eta behargintzekin elkarlanean, arreta iraunkorra emanez, orokorra eta pertsonalizatua bermatzeko pertsonei. Harreman egokia, motibazioa, orientazioa, prestakuntza, bitartekaritza eta enplegu aukera. Enplegu lanak logika horren baitan kokatu behar dira ere. Eta nola ez, iraupen luzeagokoak izan behar dira, besteak beste.
Azken batean, aurrekoan aipatu genituen ildoak modu egokian garatu behar dira, gaur egun ez dena egiten. Bitartekaritza modu egokian egiteko baliabideak ipini behar dira. Ezin da esan ez dela iritsiko % 15era bitartekaritzan nahiz eta Legebiltzar honek hori agindu, baliabideak ipini behar dira. Orientazio egokia esan nahi du pertsonala izan behar dela, iraunkorra, motibatzailea, gaur egun egiten ez dena.
Prestakuntza ere eraginkorra, benetan balio izango duena ondoren enplegu bat, irtenbide bat topatzeko eskualde bakoitzetik abiatuta dauden beharrak kontuan hartuta. Eurentzako enplegu hobe, zehatzak topatu behar dira. Ikuskatu behar da eta sortu behar dira ere. Enplegu babestua, klausula sozialak erabili behar dira ere horretarako. Merkatu erreserbak, arlo publikoaren menpean dagoen sektore osoan pertsona hauei sarbidea errazteko baliagarriak diren neurriak hartu behar dira.
Pizgarriak ere enpresetan, kontratazio baldintzatua eta enplegu duina sustatzeko. Eta horretarako, besteak beste, Lanbide behingoz bere zereginetara murgildu behar da.
Eta bestetik, Legebiltzarrean onartutako ebazpenak bete behar ditu Jaurlaritzak, hori ere orain arte egin ez duena.
Eta gure bigarren puntuan proposatzen duguna, hori aurrera eramateko, funts bat gordetzea da. Funts berri bat, partida berri bat, gure proposamenean 40 milioiko funtsa gordetzea proposatzen dugu. Enplegu plan berriak aipatutako irizpideak kontutan izanda egingo direnak.
Berriro diot eta esango dut, enplegu politika publikoak indartu behar direla eta benetan sinestuta gaudela horretan benetan aurre egin nahi baldin badiogu gaur egungo egoerari eta milaka pertsona hauek bizi duten egoerari.
Eta hori egiteko, partida presupuestario bat aurrekontuetan ere gorde behar da. Gaur egun, tokiko enplegu planetan 20 milioi aurreikusita daude, aurrekontuetan. Guk uste dugu iritsi dela momentua beste jauzi bat emateko. Gehiago inbertitzeko enpleguan, beste modu batean egiteko. Eta horretarako, gure proposamenean beste kopuru bat, 40 milioiko funtsa, proposatzen dugu. Eta hau dena, Madrileko menpekotasunik gabe, gure errealitateari erantzungo dien eta eraginkorrak izango diren politikak abian ipintzeko proposatzen dugu.
Erdibideko bat adostu dugu Alderdi Sozialistarekin. Bertan jasotzen da nik orain aipaturiko lehendabiziko puntu hauek, guretzat ardatza direnak norabide aldaketa, eskualdean, zentroan, muinean ipini behar dutenak beste modu batean gauzak egiten hasteko.
Eta diru partida bat jasotzen da erdibidekoan ere bai. Ez da guk nahi genuena, ez da 40 milioiko funtsa. Ez da egon aukerarik hori adosteko baina bai jasotzen da guretzat garrantzitsua dena eta hurrengo asteetan eta hilabeteetan gainean egongo garena. Proposamenean jasotzen da 2016ko aurrekontuetan diru partida berri bat gorde behar dela honetarako. Gaur hemen hau onartuko balitz, horren gainean egon beharko ginateke.
Eta hirugarren puntua, erdibidekoan jasotzen dena eta da Alderdi Sozialistak aurkeztutako zuzenketa. Guretzat ere inportantea dena zeren, azken batean, Legebiltzarrean onartutako proposamen bat da, Jaurlaritzak bete ez duena, eta gure ikuspuntutik, osagarria dena gure proposamenarekin. Bide bat delako, aipatu dudan bezala, klausula sozialena ere, pertsona hauek, iraupen luzeko langabetuei irtenbide bat topatzeko.
Beste taldeek aurkeztutako zuzenketen inguruan, bakarrik EAJk aurkeztu du zuzenketa eta benetan ez dugu ondo ulertu proposamena, edo arduragabekeri hutsa iruditzen zaigu. Toña sailburuari esan genion bezala, nola da posible orain artekoa egiten jarraitzeko eskatzea? Autokonplazentzian eta paralisian erortzea. Are gehiago, 83.000 pertsona daudenean bi urte baino gehiago daramatenak langabezian eta inongo espektatibarik gabe.
Ez da iritsi zerbait egiteko momentua? Bakarrik eskatu behar diogu Jaurlaritzari jarrai dezala egiten orain arte egindakoa? Edo beste jauzi bat eman behar da? Zerbait gehiago proposatu behar da. Ez da Legebiltzar honetako ardura izan behar egoera hau?
Berriro ere, aurrekoan esan genuen bezala, etsipena eta eraginkortasun eza ikusten dugu proposamen horretan, berdin jarraitu dezagun, ezer egin gabe eta beno, nahiz eta egoera hau kronifikatu, milaka pertsona egoera penagarrian egon, orain arte ez duguna lortu, espero dezagun ezer berririk egin gabe noizbait lortuko dela.
Hori da irakurtzen duguna zuen proposamenaren atzean eta ez dugu inolaz ere konpartitzen...
...egin gabe noizbait lortuko dela, hori da irakurtzen duguna zuen proposamenaren atzean, eta ez dugu inolaz ere konpartitzen, ez dugu bat egiten jarrera horrekin.
Lehen esan dudan bezala, benetan sinesten dugu jauzi bat egiteko momentua iritsi dela enpleguaren inguruan, neurriak hartu behar direla, eta pertsona hauek pobrezian eta bazterketa sozialean erortzeko arriskuan dauden pertsona hauei, beste irtenbide batzuk eskaintzeko bidea zabaldu behar direla, behar dituela Jaurlaritzak, eta bide hori egin behar dela, ea lortzen dugun orain arte lortu ez dena. Horregatik ba ez dugu konpartitzen EAJk aurkeztutako proposamena, iritzia eta jarrera ere ez, ez dugu ulertzen.