ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2016-05-12):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
Lehenengo eta behin agurtu nahi ditut gaur gurekin hemen osoko bilkuran dauden hirugarren sektore Sozialeko ordezkariak jarraipena egiten.
Esan den bezala, lege-proposamen honen inguruko prozedura guztia egin eta amaitu ondoren, gaur batzordetik ateratako txostena dugu eztabaidagai osoko bilkuran.
Lehenengo eta behin, hasieratik eta prozeduraren une bakoitzean esan ohi dugun bezala, gure taldearentzat, EH Bildurentzat hirugarren sektore soziala deiturikoak, urtetan zehar egin duen eta egiten duen lana, betetzen duen funtzioa oso garrantzitsua da, inolako zalantzarik gabe.
Garrantzitsua da jendarte kohesionatu, inklusibo eta parte-hartzailea sustatzeko, pertsonen eskubideak babesteko eta gure gizarteak guzti honekiko behar duen eraldaketa sozialaren alde lan egiteko.
Oso anitza den hirugarren sektore soziala dugu, herrialde bakoitzean errealitate desberdina daukana. Alde batetik, oso ezberdinak diren elkarteak biltzen dira hirugarren sektore sozialaren barruan, batzuk handiak direnak, enpresa munduarekin zerikusi handia dute.
Zentzu horretan, ez da berdin elkarte txiki bat, ia kontratupeko langilerik ez duena, edo kontratupeko langile asko, ehunka kasu batzuetan kudeatzen duten elkarteak. Ez dira berdinak zerbitzuak kudeatzen dituzten elkarteak edo zerbitzua kudeatzen ez dituztenak.
Bestetik, herrialde bakoitzean errealitate bat dugu. Araban erakunde publikoek eskaintzen dituzten kudeaketa zuzeneko zerbitzuak askoz gehiago dira Bizkaian baino.
Orokorrean, hirugarren sektore sozialeko elkarteen errealitatea ezberdina da, esan dudan bezala, lurraldez lurralde.
Finean, hain egoera eta errealitate ezberdinak izanik, benetako erradiografia egitea eta zeri buruz ari garen hitz egiten eta zeri erantzuten irudikatzea batzuetan zaila da.
Lege bat behar da, hirugarren sektore sozialaren aspaldiko aldarrikapena da, guk konpartitzen duguna. Hirugarren sektorearen aitortza eta bere eginbeharretarako tresna eta babes juridikoa emango dien lege baten beharra azpimarratu nahi dugu guk ere bai.
Bestalde, legeak hirugarren sektoreak, bere funtzioak modu egokian betetzeko mekanismoak ezartzeko balio behar du eta, norabide horretan, urratsak egiteko, hirugarren sektorearen erronka kontutan hartuko dituenak. Horrela, gure ikuspuntutik, legea motz geratzen da. Eta norabide egokian aurrerapauso berriak emateko aukera galdu, aukera galdu denaren irudipena dugu.
Izan ere, lege proposamen...
...aurrerapauso berriak emateko aukera galdu denaren irudipena dugu. Izan ere, lege proposamena Jaurlaritzak Legebiltzarrera ekarri zuenean, esan genuen legeak asko zuela hobetzeko, zehaztapen gutxi zituela eta ez zela tresna nahikoa hirugarren sektore sozialak dituen erronkak modu egokian betetzeko.
Beraz, aurkeztutako zuzenketak aipatutako norabide horretan egin ditugu. Alde batetik, hirugarren sektorearen parte hartzea politika publikoetan bermatzeko zuzenketak izan dira. Bestalde, hirugarren sektore sozialaren ezinbesteko ezaugarria den eraldaketa sozialaren alde duen konpromisoa legean jasotzea, legean ez zena jasotzen ezta aipatzen. Asko kostata esan behar da artikuluaren batean aipamenen bat egitea onartu dela.
Zerbitzuen eskaintzan instituzio publikoen ardura dela argi azaltzea nahi genuen. Beraiei dagokie pertsonak, instituzio publikoei dagokie, pertsonak dituzten eskubideak bermatzea hein handi batean kudeaketa publiko zuzena bultzatuz eta hirugarren sektore sozialarekin elkarlanean.
Kasu koordinazioa  - lehen ere aipatu da -  deiturikoa zerikusi handia dauka hitz egiten ari garenarekin. Hirugarren sektore sozialak izan behar dituen betebeharrak dira beste irizpide bat zuzenketak egiteko: Lan-baldintza duinak, hitzarmenak, subrogazioa, genero ikuspuntutik gizon eta emakumeen arteko berdintasuna, ingurumenaren ingurukoak, lan osasuna, euskera. Batzuk onartuak izan dira, beste batzuk ez dira onartuak izan.
Enpresa merkantilak, eta oro har, enpresak hirugarren sektore sozialarekin eta bere funtzioetatik aldentzeko proposamenak. Eta azkenik, hirugarren sektoreak aipaturiko guztiarekin betetzeko, Administrazioak bermatu behar dituen baliabideak eta finantziazioa nahiko izatea.
Guretzat hau oso garrantzitsua da, funtsezkoa, baldintza duinak eta kalitatea bermatzeko finantziazioa eta baliabide nahiko izatea ezinbestekoa da. Zuzenketa hauek eta beste batzuk aurkeztu aurretik, lehen aipatu ditudan gaien inguruan eta osotasunean legeari buruz hitz egiteko aukera izan genuen hirugarren sektore sozialeko ordezkari eta eragile desberdinekin hitz egiteko, baita Saren Sareanekin ere.
Esan beharra dago hasieratik genekiela hirugarren sektore soziala biltzen duen Saren Sareanek ere begi onez ikusten zuela hasierako proposamena. Horixe hobetu balitz, ondo irudituko litzaiekeela baina edozein kasutan legea ateratzea nahi zutela.
Saren Sareanekin guk saiakera bat egin genuen, behintzat lau zuzenketa beraien ikuspuntua jasotzeko, adosteko eta proposatzeko. Baina zoritxarrez horiek ere ez dira onartuak izan egin dugun lanketan, batzordean zen ponentzian. Eta guretzat funtsezkoak ziren lau proposamen horiek.
Prozesu osoa bukatzean esan behar dut zuzenketa batzuk eztabaida prozesuan onartuak izan direla, edo erdibidekoen bitartez adostuak, eta hori noski positiboa da eta guk positiboki baloratzen dugu. Azkenik, onartu gabe ere gelditu direnak badaude eta horietakoak dira gaur mantendu izan ditugunak eta mantentzen ditugunak osoko bilkura honetarako.
Onartuak edo erdibidekoen bitartez adostutakoan artean, aipatzekoak dira modu positiboan, esan dudan bezala, baloratzen dugulako, eskubideak aitortzea, enpresa lukratiboen aipamena testutik kanpo uztea  - espero dugu gaur horrela ateratzea osoko bilkura honetatik oraindik ez dagoelako ziurtatuta - , kutxen eta banku fundazioekin lankidetzaren norabidea politika publikoen menpe egotea eta betebeharretan egindako hainbat aldaketa berdintasunean, ingurumenean, lan osasunean. Hainbat zehaztapen egin dira.
Zuzenketen eztabaida ondoren dugun lege proposamen hau, testu hau, esan behar dugu osatuagoa dela, zehatzagoa. Gauza batzuetan zalantzarik gabe hobea baina gure ikuspuntutik ez nahikoa. Horregatik, lehen esandakoa EH Bilduren ustez aurrerapausoak emateko aukera galdua da edo maila batean galdu da aukera aurrerapauso gehiago eta beharrezkoak emateko.
Hirugarren sektoreak dituen erronkei baldintza egokietan aurre egiteko lege bat behar da, esan dut lehen ere bai, baina egungo testuak ez du hori bermatzen gure ikuspuntutik. Horregatik, mantendu ditugu zuzenketa batzuk osoko bilkura honetan. Horien artean aipatuko ditut garrantzitsuenak direnak.
Lehendabizi, betebeharretan aipatuko ditut zuzenean bi,. Bat da langileen lan-baldintzak bermatzea lurraldeetako hitzarmenak lehenestez. Uste dugu diru publikoaz hornitutako sektoreaz, hau eztabaida ez da bakarrik sektore honi begira, hau baino zabalagoa da baina hemen ere horretaz hitz egin behar da, bermatu behar dela.
Beste alde batetik, euskera dugu betebeharren artean eta euskeran eskatzen dugu zehaztea gehiago, gomendioa soilik egiten da. Esfortzu bat soilik eskatzen da eta ez besterik, eta ez zaigu iruditzen momentu honetan hori nahikoa denik. Administrazioak hirugarren sektoreari finantziazio nahiko bermatu behar dio, ez naiz luzatuko lehen aipatu dut horren zergatia.
Enpresen inguruan guk uste dugu hirugarren sektorearen arteko lankidetza eta planteatzen den bezala testuan ez dela ona. Enpresen inguruan uste dugu hausnarketa egin behar dela, enpresen erantzukizun soziala bere osotasunean arautu eta objetibatu beharra dagoela gizartearen zerbitzurako benetako irizpide etikoak sartzen. Norabide horretan kokatzen gara, baita hirugarren sektorearekin izan beharreko harremanean ere enpresen munduarekin.
Diagnostikoaren ondorioz, gure proposamena da instituzio publikoak era zuzenean kudeatu eta garatu beharreko zerbitzuen zehaztapena egitea eta hirugarren sektoreekin lankidetzan garatu beharrekoak ere zehaztea.
Horiek dira mantendu ditugun zuzenketak eta gure ikuspuntutik politika publiko indartsuak behar ditugu, eta horrekin batera, eraldatzailea sendo eta ausarta den gizarte antolatua hirugarren sektorean neurri handi batean ordezkatzen dena, elkarlana emankorra eta oparoa batzuetan gatazkatsua gauzatzeko.
Lege honekin bide horren zati bat ibili izan dugu. Hala ere, gure ikuspuntutik beste zati esanguratsua egiteke dago horrekin sor daitezkeen akats eta gabeziekin. Espero dugu etorkizun hurbilean urratsa horiek ere ematea gizarte osoaren onurarako.