BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2014-06-19):
Eskerrik asko eta egun on guztioi.
Ziurrenik izango da eztabaida hau saihestu eta denborak berak datorren azaroan gauzak bere onera etortzea nahi lukeenik, pentsatuz ordutik aurrera kasu askotan kutxak IRPHa ordezkatzea beste erremediorik izango ez duenez, ba arazoa dagoeneko epearekin berarekin amaituko dela.
Hori nahi izatea ulergarria da, bere jarrera arduragabearekin okerra zuzendu baino denbora pasatzen utziz kaltea areagotu egin ez dutenen aldetik baino. Guk, ordea, uste dugu hori onartezina dela, hala jardutea onartezina dela, lotsagarria ez esateagatik, eta eztabaidak urtebete ondoren are gordinago jartzen dituela agerian batzuen eta besteen jokabideari dagozkionak.
Orain urtebete, justu urtebete, gai hau talde Sozialistak ekarri eta babes zabalarekin onartu zen. EH Bilduk babestu egin zuen proposamenak esaten zuena, kritiko agertu arren babestu. Eta arrazoiarekin kritiko. Talde gehienen aldetik jarrera zuritze hutsa izango zelako aldeko bozka benetan eraginkorra izan zitekeen botoa, kutxako batzarretakoa alderantzizkoa izaten ari zela jakinda.
Hala gertatu zen eta urtebete honetan egoera bideratu denik ezin esango dugu. Orduan IRPHak dakarrenari buruz esandako guztiak errepika genitzake gaur, baina Legebiltzarreko aktetan jasota daude eta errealitateak bera izaten jarraitzen du. Familia askok mailegua ordaindu ahal izatea edo ezina arteko muga adierazi duen finantza politika iruzurtiaren biktima izaten jarraitzen dute hilabete hauetan.
Eta bitartean benetako aldaketa eskuartean zenutenek, hemen gauza bat bozkatu eta kutxan beste bat, denbora pasatzen utzi egin duzue, arazoa bere horretan desagertuko zen itxaropenaz, ardurazi muzin eginez, kalte garrantzia kenduz eta, are larriagoa dena, herritarren eskubideak eta interesak defendatu ordez, hauen alde ari zaretela esan bai, baina beti bezala finantza erakundeen irabazi goseak laztantzen lotsagabe.
Hori izan da kaltetuen zoritzarra urtebete honetan, benetako babes falta ikusita beraien kabuz bilatu behar izan dutelako klase politikoak eskaini ez dien babesa. Eta baita ere, zergatik ez, txanponaren bi aldeak ditu, zorionekoa ere bai aldi berean beraien interesak defendatzeko gaitasuna eta prestutasuna izan duen jendea aurkitu dutelako, kaltetuen plataformen inguruan, kosta ala kosta, garesti kostatu ere, beraien eskubideak defendatzeko epaitegietara joan ahal izan direlako.
Eta azken honen zorioneko ordaina ere jaso dute, ahaleginaren eta esfortzuaren ordaina. Epaitegiek argi adierazi dutela orain arte salatutakoa eta gehiago, eskubideen urraketa bera azpimarratuz eta, baita, hau estaliz jardun dutenen jokamolde okerra azaleratuz ere. Zeren hori da funtsean urtebete honek ekarri duen aldaketa nagusia. IRPHa ez dela soilik gehiegizkoa, lotsagarria, onartezina, baizik eta baita ilegala ere.
Eta hemen zenbait, zuk hainbeste erabiltzen duzue ziurtasuna juridikoa, legea betebeharra, erdigunean horixe geratu denean ere, ez zaretela gai izan Euskal Herria Bilduk mahai gainean jarri duen proposamena aintzat hartu eta okerrak zuzentzeko. Eta inora ez daramatzaten zuzenketak hutsalak aurkeztera mugatu zarete.
Ez soilik hori. Erdibideko batean gainera eman nahi zenituzten ez nahiko ziren pausuetan atzera egin duzue. Legearen baitan aplika dadila eta ez kontratua berritzea tokatzen denean, Eusko Alderdi Jeltzalearen kasuan, beraz erdibidekoan oraindik pausu bat atzerago eta gainera zahartzea jendearen egoera kontuan hartuz. Ilegala baldin bada, ilegala da denontzat, beraien ekonomia pertsonalaren osasuna erabatekoa izan edo bestekoa izan. Beraz, pagatu behar zaio pagatu behar zaiona finantza erakundeari, ez norberaren egoeraren baitan. Beraz, kasu guztietan ere gure ustez, hutsala eta onartezina.
Eta gure buruari galdetzen diogu ea zergatik egiten duzuen hori, ea proposamena gurea delako ote den –bakarren baten kasuan akaso–, ea nabariegia delako egindako akatsa, zeren edozeinek errepasatzen baldin badu orain urteko eztabaidan batzuk eta besteek esan zenituztenak, egia esan oso ulergarria da gaur sekulako papeleta daukazuela onartzea.
Nik ez ditut errepikatuko, hor daude, bakoitza ere bereari eutsi beharko dio, baina ez al da lotsagarriagoa nola edo hala aurrera egin, herritarrei bizkar eman eta okerrean tematzea? Horri deitzen diozue arduraz jokatzea?
Lezioak eman baino, hobe zenukete behingoagatik zintzo jokatuko bazenute eta aitortu gai honetan gaizki egindakoaren kaltea hor dagoela. Eta hau neurri txiki batean baldin bada ere, zuzentzeko modu bat dagoela, bat eta bakarra, atzera begira egindako okerrak zuzentzea, alegia.
Zeren, begira dezagun urtebete honetan zer gertatu den eta epaiak –dagoneko epaileek hitz egin baitute– zer dion. PPren Gobernuak, Madrilgo Gobernuak ordezko indizea onartzea atzeratu baino ez zuen egin. Horrek ekarri gintuen lehenengo aldiz hona gai honekin Alderdi Sozialistaren eskutik guztiok eztabaidatzera.
Eta horren aitzakian, finantza erakundeek –baina kasu gehien dituen aipatuz, Kutxabankek– ordezkoa izendatua zuen kredituen kasuan ere, ezer ez moldatzea erabaki zuen.
Hartara, irabazi kopuruak mantentzeko zuen zirrikitua aprobetxatu egin zuen eta Carro jaunak esan zigun orduan, hori horrela izan arren eta Gobernuak bere lanak ondo ez egin arren, Kutxabankek esfortzu bat egingo zuela Gobernuak erantzun ezean.
Ba hori ere hitz hutsetan geratu da, zeren gaur berriro hemen gaude. Ez batak, ez besteak ez dute ahalegin gehiegirik egin legea betetzeko. Beraz, esan bezala, hemen egin ziren eskariek ezer gutxi aldatu zuten egoera kaltetuentzat epe motzean.
Azaroan ezarri zuen ordezko indizea Gobernu espainolak, modu traketsean egin zuela esan beharko dugu, Ekintzaileen Legean ezkutatu zuen, eta gainera, ordezkoak kaleratzea mugatu ordez –hori zen bere egitekoa– gainera, PPren Gobernuak, finantza erakundeen mesedetan orain ere, zera ere erabaki zuen, baita aldaketa hori noiz egingo zen ere, zein momentutan egingo zen ere.
Hau da, lehendik ordezko indizea kaleratzen izandako atzerapenarekin irabaziak mantentzeko denbora nahikoa eman ez eta lege honen bidez ahalbidetu egin die finantza erakundeei mailegua sinatu zuenarekin ordezkoa kontratuan ezarrita izanda ere, eta kontratu horrek ere badu bere balio legala, ez nolanahikoa, hori horrela izanda ere, aldaketa berehala ez egitea edo horretarako bidea behintzat, baizik eta maileguaren berrikusketa eta bitartean egoera luzatu ahal izatea. Bistan da, bezeroaren kaltetan.
PPk –eta hau epaileak dio, ez dio hemen hitz egiten ari denak bakarrik– legearen idazkeran kontsumitzaileen defentsan jardun ordez, hauek kaltetu egin dituela esaten du aplikazioaren atzerapena ahalbidetzen duelako eta hori onartezina dela justu kontrako funtzioa daukan Gobernu baten aldetik.
Epaileak, Tolosako familia baten kasuaren bitartez utzi du agerian zeinen mesedetan aritu den Gobernua, bestelakoa –berriro diot– behar lukeenean bere jarduna, baina are garrantzitsuagoa dena ere esan du: Indizea bera, bere osotasunena, indargabetu egin du, ilegala dela esan du.
Eta horrek esan nahi du, behin horrelako erabaki bat hartzen denean, eta egunero lezioak ematen dituzuenak justiziaz eta arlo juridikoaz nik baino hobeto jakingo duzue seguruenara, nulua izendatzen denetik, inoiz ez duela beraz indize horrek izaera juridikorik izan. Eta hortaz, balio kendu, galdu egiten duela aplikatu zen lehen egunetik. Nulua denaz, atzera begira konpondu behar dela egindako okerra.
Eta hori dagokigu eskatzea hemen, ez besterik. Hori da nabarmena, hain da nabarmena, legearen aurkakoa dela IRPHa, epaileak arrazoi bat baino gehiago erabil zezakeela nulua kontsideratzeko.
Gehiegizko baldintza bat modura ere bazeukala nulu kontsideratzerik, baina bi modu dituenez eta handitik hasita ilegala dela ikusi duenez, bigarrengoa beno aipamenen bat bai baina gehiegi sakondu gabe ere epai tinko bat egiteko inolako arazorik ez du izan.
Hortaz, ilegala baldin bada, legearen aurkakoa delako, nagusiki parteetako batek interpretatu, moldatu, egokitu egin dezakeelako eta onartezina delako parteetako batek horretarako modua izatea –pentsa zenbat arrazoi–, guri hori betearaztea dagokigu, hori eta ez besterik.
Horretarako bidea Euskal Herria Bilduk proposatutakoaren bidetik urratsak ematea da. Hasteko, Kutxabankek sententzia ez errekurritzea eta onartzea, ez baitu zentzurik Tolosako familiaren kasu berean diren herritar guztiak epaitegietara banaka-banaka joatea derrigortu nahi izatea, zer eta gu ez garelako gai edo ez dugulako borondaterik gure lana ondo betetzeko.
Ondotik, Kutxabankek utzi beharko lioke legearen aurkakoak diren baldintza guztiak erabiltzeari, zeren gainera tamalez ez da bakarrik kasu honetan pasatzen. Badira epaitegietan galdu dituen beste gehiegizko baldintzen kasuetan epaitegira jo ez duten bezeroei, jakinda ere ilegal dela, oraindik hori aplikatzen jarraitzen duela, zer eta bezero horrek epaitegietarako bidea hartu ez duelako.
Beraz, behingoz jarduera okerrak bideratzeko urratsak ematen has dadila, bezero guztiak epaitegietako bidea egitera behartu gabe.
Gauza bera noski gainerako finantza erakundeak, ez ditut gutxiesten baina gehiengoa –hamarretik bederatzi, hortik gora ez bada– Kutxabankek du eta hori azpimarratu behar da.
Gobernuari eskatzen diogu IRPH indizea bera ilegala denez, oraindik indarrean den bakarra, zeren badago bat indarrean dagoena Entidades bezala ezagutzen dena, hori ere ezaba dezala okerrak zuzentzekotan, badago eta egoera honek kaltetzen dituenik eta lanak erdizka egin baditu eta hau ere ba hortxe arazo iturri zaigulako.
Beraz, bada garaia okerrean sakondu baino akatsak zuzentzen hasteko, herritarren defentsan dagokigun lana egiten hasteko eta finantza erakundeak zuzen jardutera behartzeko, babestu ordez.
Horregatik gure azken puntua ere ez dadin dohainekoa izan oker jardutea, ez daitezen eskariak hutsalak izan, erakundeek eredu izan behar dugulako, eredu izan behar dutelako eta ez oker ari direnak hau edo beste izate hutsagatik babestu.
Hori egin ezean, legearen aurka, gizalegearen etsai, herritarrei bizkar emanda eta herritarrei beraien kabuz bakarka defendatzera kondenatzen ari garela esaten ariko gara, gure ardurari muzin eginez pertsonak baino finantza erakundeak helburu direla erakutsiz.
Euskal Herria Bilduk behintzat, bozketan bakarrik geratuta ere, ez du horrelakorik egingo. Horregatik ekarri du eztabaida gaur hona ekarri duen terminoetan, bozketa hutsal bat irabazi iaz bezala eta urtebetera berdin egoteak, hor daudenak eta etxean dauden milaka eta milaka kaltetuak ez dituela askorik mesedetzen.
Eta guk ez dugu hori estaliko, agerian jarriko dugu egoera, epaitegiek dagoeneko agerian jarri duten ildo horrek indartuta eta, beraz, zuek aukeratu behar duzue okerrak zuzentzeko garaian zaudetelako.
Eta gainera batzuetan bozketa batzuk toki batzuetan hutsalak direlako baina hemen eta bereziki erabakigarriagoak diren beste toki batzuetan, zuen botoarekin gauzak aldatzeko modu praktikoa badaukazuelako.
Mila esker.
(Txaloak)