OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2018-02-15):
KAIAK sortzearen aurka azaldu ziren baita.
Hainbaten ahotan entzun ahal izan genituen ondorengoak, besteak beste:
Lucio Hernando Albistegi, Pasaiako Portu Agintaritzako lehendakari ohiaren aholkua izan zen, lehengo fase batean behintzat, ez sortzea horrelako egiturarik eta etorkizun batean beharrezkoa den edo ez aztertzea.
Felix Asensio, Portu eta Aireportuen zuzendari ohia, oso-oso kritiko azaldu zen KAIAKen sorrerarekin baita; hau justifikatuko lukeen txosten ekonomikorik ez dagoela gaineratu zuen, kudeaketa eredu honek orokorrean erabiltzaile txikiei eragingo diela negatiboki adierazi zuen, administrazio kontseilu batek hartuko baititu erabakiak eta ez Administrazioak berak. Horrelako erakundeak oso erraz sortzen direla, baina oso zaila dela deuseztatzea esan zuen baita.
Comisiones Obreras sindikatuko ordezkariek zerbitzu publikoen pribatizazioaren guztiz aurka zeudela esan zuten eta KAIAK sortuz zuzenbide publikotik ihes egin nahia ikusten zutela, zuzenbide pribatuak malgutasun handiagoa baitu. Beraiek ere ez dute proiektua justifikaturik ikusten KAIAKen beharra eta portu guztiak Departamentuak zuzenean kudeatu ditzakeela iruditzen zaie, horren aurka azaltzea eskatu ziguten.
Ondarroako arrain erosleen elkarteko ordezkariek ere esan zuten, arrantza sektoretik ikusita beraiek ere ez dutela justifikatua ikusten erakunde horren sorrera.
Bermeoko Portuak amarratzen duten ontzien erabiltzaileek osatzen duten Portu Zahar elkarteko ordezkariek, berriz, KAIAKin inongo beharrik ez dutela ikusten adierazi zuen. EKP Bermeoko kirol eta aisi portuaren kudeaketaz arduratzen hasi zenean, izan zituzten arazoen berri eman ziguten zabal, Bizkaiko beste portu batzuekin batera Auzitegi Goreneraino jo zuten, honek EKPk buruturiko tasen inguruko kontratu guztiaz bertan behera utzi zituelarik.
Txapuza gisa kalifikatu zuten EKPren kudeaketa, gehitu zuten gainera EAEko zortzi kirol eta aisi portu  - Bermeo, Mundaka, Pedernales, Lekeitio, Ondarroa, Elantxobe, Plentzi eta Hondarribi -  Portu Zuzendaritzaren zuzeneko kudeaketa ez den beste edozein kudeaketa ereduren aurka azaldu direla baita, gaur egungo EKPren ereduaren aurka, hain zuzen ere. Bi arrazoi aipatu zituzten, ez diola balio erantzirik gehitzen eta EKPren existentziak zerbitzuak garestitzen dituela.
Beraz, hau guztia kontutan izanik, normalena zen bezala, Euzko Abertzaleak legebiltzar taldeak ez ezik, gainontzeko legebiltzar talde guztiek, gaur Gobernua sostengatzen duen Euskal Sozialistak legebiltzar taldeak barne, osoko zuzenketa bana aurkeztu genizkion lege-proiektuari, besteak beste KAIAK erakundea sortzearen aurka azalduz eta, noski, Gobernuak lege-proiektua erretiratu zuen.
Baina, hala ere, hilabete gutxi batzuk geroago berriz ere lege-proiektu ber-berbera aurkeztu zaigu, baina oraingoan aurreko legegintzaldian aipaturiko hainbat kontu zuzenduko dituztela esan zitzaigun.
Baina Legebiltzarrean bertan zuzenduko omen dira, lege-proiektuari aurkeztu zaizkion zuzenketa bidez. Honen arrazoia? Ba hain beharrezkoa den legearen tramitazioa azkartzea, legea berridazteak oso luze joko zuelako. Hori da esan zigutena behintzat.
Hasiera batean jardunbide honen justifikazioa ulertu genuen, neurri batean, noski, legearen beharra guk ere konpartitzen dugulako. Baina kezka handi bat sortu zaigu, hau ahal da arrazoi bakarra? Denbora aurreztea? Edo lege-proiektu baten prozeduran beharrezkoak diren hainbat txosten juridiko eta ekonomiko aurreztea bada beste arrazoietariko bat? Hor uzten dut.
Aurreproiektuari aurkeztu zitzaizkion zuzenketei erantzuten dien Garraio Azpiegitura Zuzendaritzak egindako txostenean oso garbi jasotzen du KAIAK zuzenbide pribatuko erakunde publikoa sortzea, aurreproiektua sostengatzen zuen oinarrizko printzipioa zela.
Orain, baina, printzipio hau aldatu dela dirudi, lege-proiektuaren aurkezpena sailburuak eta gaur bertan berriz esan duen bezala eman zituen eta eman dituen azalpenen arabera.
Gobernua sostengatzen duten bi legebiltzar taldeek hainbat zuzenketa aurkeztuko dituztela elkarrekin aurreratu zitzaigun eta hala egin dute, bai. Dirudienez zuzenketa horietako batek KAIAK zuzenbide pribatuko erakunde publikoa kentzea jasotzen du, kirol eta aisi portuak soilik kudeatuko dituen Euskadiko Kirol Portuak, zuzenbide pribatuko erakunde publikoa sortzeko, figura juridiko bera, gaur egun dagoen Euskadiko Kirol Portuak sozietate publikoa ordezkatuz.
Eta dirudienez diogu, bai, ziurgabetasun baten aurrean aurkitzen garelako. Ez dakigu Gobernu honek gure portuak kudeatzeko daukan egitasmoa zertan zehazten den zehazki.
Alde batetik, arrantza eta merkantzia portuak zuzenean Administrazioa kudeatuko ditu, eta kirol eta aisi portuak, berriz, zuzenbide pribatuko erakunde publiko batek...
...alde batetik arrantza eta merkantzia portuak, zuzenean administrazioak kudeatuko ditu eta kirol eta aise portuak berriz, zuzenbide pribatuko erakunde publiko batek?
Gaur egungo EKP-ren egiturarekin, nola bermatuko da gure portu guztien kudeaketa integrala modu honetan? Honek ez du bikoizketarik ekarriko?
EKP-ren egungo egiturari dagokionean, zazpi lagunek osatzen dute lan taldea  - oker ez banago behintzat - . Eta gainontzeko langile guztiak, azpikontrataturik daude. Zazpi langile horiek kontratatzeko, ez da egin baina inoiz inolako lehiaketa publikorik ezta lanpostuen zerrendarik ere.
Gainera, zazpi horietako hiru lanpostu, Gasteizen daude. EKP zuzendariarena barne. Portuekiko inolako kontakturik gabe. Zergatik daude Gasteizen? Ez al litzateke logikoagoa portuetatik gertu egotea? Aipatzearren, besterik ez.
Bulego batzuk soberan daudelakoan nago, duplizitate garbia dakar honek eta goi kargudunen ordain saria, parekatuta daude administraziokoekin? Beno, edozein kasutan, bikoiztuta daude gastu horiek ere.
Bi egitura edukitzeak, gastuak bikoizten ditu baita, beti, hor ez dago inongo zalantzarik. Aseguru gastuak, publizitate gastuak, banku zerbitzuak, aplikazio informatikoen zerbitzuak, besteak beste.
Web orria ere, bikoiztua dago, eta web orria mantentzeko bitartekoak ere, noski. Prentsarekiko harremanetarako gabinetea, badago zuzendaritzan, eta hau ere ez dago zertan bikoiztu.
Ekitaldien babesa ere bikoiztu egiten da. Alde batetik, EKP eta bestetik saila. Ez al da administrazio bera ekitaldi horiek antolatzeko eta babesteko gai?
Eta ikuskapen eta auditoriak, ez lirateke beharrezkoak izango, kudeaketa zuzena eramango bazen, administrazioak badituelako bitartekoak ikuskatu eta kontrolatzeko. Bikoizte garbia, honetan ere.
Ez ditugu garbi ikusten ekarpen berritu horrek izango lituzkeen funtzioak, batez ere ez ditugulako ikusten gaur egungo EKP bera ere egon beharko litzatekeenik.
Arrazoi batzuk aipatzeagatik, bat; kirol eta aise portuetako amarralekuak esleitzeko ez da behar EKP-rik, edo antzeko ezer. Portu zuzendaritzako langileek egiten dute eta egin dezakete lan hori, izan ere, orduko azken agindua, 2017ko urriaren 19koa, Ekonomiaren Garapen eta Azpiegituraren sailburuarena.
Portu zuzendaritzak, idatzi eta onartu zuen amarralekuak emateko prozedura arautzen duen agindu hau, eta zuzendaritzako administrariak eta administrarien laguntzaileak daude lan hori egiteko.
Portu zuzendariak egiten du deialdia eta hartzen ditu hartu beharreko erabakiak, ez beste inork. Eta hau ez dago zertan aldatu.
Bi; kirol (...) dauden lokalen esleitze prozesuak, portu zuzendaritzan aholkularitza juridikoak egin ditzake. Beste emakida eta baimenak kudeatzen dituen bezalaxe. Irizpideak portu zuzendaritzak jarri beharko lituzke, eta ez EKP-k.
Hiru; obretako esleipenak eta kontratuak egiteko, hiru arduradun daude portu zuzendaritzan, eta bost obra publikoetako ingeniari tekniko. Proiektuak ez dira zertan kanpora atera, ez eta obren zuzendaritzak ere. Donostiako portaaviones eraikinaren obra zuzendaritzarekin gertatu den bezala.
EKP-k ordainduko du, baina portu zuzendaritzako teknikariek egin dute eskaintzen balorazioa, EKP-k ez duelako pertsonal egokirik lan horietarako, baina obren zuzendaritza kanpora atera du EKP-k.
Lau; erosketa bat egiteko, zenbat aurrekontu eskatzen dira EKP-ko erosketa sailean. Hau da, erosketa txikiak egiteko, zein da irizpidea? Ba al datoz irizpide horiek, portu zuzendaritzako irizpideekin?
Bost; marineria eta mantentze lanen zerbitzuak kontratatuta dauka egun EKP-k. 2018an, 140.000 euroko gastua dago aurreikusita horretarako, nahiz eta portu zuzendaritzak langileak izan lan horiek egiteko. Kai zaintzaileak, kai zaintzaile buruak, peoiak, beno, horiek bai lehiaketa publiko batean lortu dituzte lanpostuak, beraz, langileak egon badaude.
Sei; dakigunez, portu batzuetan, Plentzia, Armintza, Mundaka, Bermeo edo Mutrikun, bikoiztuta daude langileak, edo hobeto esanda, portu zuzendaritzako langileak baztertu dituzte, EKP-ren mende daudenak sartzeko. Beharrezkoak ez direnean.
Zazpi; administrazioak Bermeoko portuaren urte osorako zaintza zerbitzua eta uda garairako Donostiako zaintza zerbitzua kontratatzen ditu zuzenean. EKP-k aldiz, Hondarribiakoa, Getariako eta Oriokoa. Denak kontratu batean baleude, ez litzateke hobeto izango?
Zortzi; eta antzeko zerbait gertatzen da garbiketa zerbitzuarekin Bizkaia mendebaldeko garbiketa zerbitzuan portu zuzendaritzatik kontratatu da. Beraz, EKP-ren ardurapean nolabait esatearren dauden dartzenak ere kontratu horren menpe daude.
Gipuzkoako portuetan, aldiz, bi kontratu daude. Bata portu zuzendaritzak egina eta bestea EKP-k egina. Zalantzarik gabe merkeago aterako zen biak batera kontratatuko balira. Gainera, ez dauka zentzurik garbiketa zerbitzua bikoiztea, zaborrontziak prozedurak jarraipen bateratu bat eramatea askoz ere errazagoa da. Beno, makina bat arrazoia daude horretarako.
Azkenik, ez baina garrantzi gutxiago duelako, kirol eta aisi portuan tasen kudeaketa nola egingo da? EKP-k kudeatuko ditu tasa horiek? 2016an adibidez, tasak kudeatzeagatik 1.020.000 euro ordaindu zitzaizkion EKP-ri  - oker ez bagaude behintzat -  kudeaketa mandatu, enkomienda bidez.
Beharrezkoa al da EK-Pren bitartez egitea? Kontrol lege ekonomikorako bulegoaren txostenean ez al dio tasen kudeaketa zuzena dela egokiena? Gainera, kontuan hartu behar da baita EKP ez dela portu agintaritza eta hainbat funtzio betetzeko agintaritza izatea beharrezkoa dela. Honela, beste horrenbeste adibide jarri genitzake baina denbora mugatua daukat.
Portu guztiak kudeatzeko KAIAK erakundea sortzen da behar den bezala justifikaturik ez bazegoen, nola ulertzen da soilik kirol eta aisi portuak kudeatzeko Euskadiko kirol portuak zuzenbide pribatuko erakunde publikoa sortzea? Erakunde horren sorrera justifikatua dago? Badugu txosten ekonomiko eta juridikorik? Edo, lehen esan dudan bezala, hau ekidin izan nahi da? Txosten hauek esango luketenaren beldur gara? Ez dut uste.
Lehen kontrako iritzi horiek jasotzen zituzten txosten guzti horiek aintzat hartu ez diren bezala, ez zait iruditzen oraingo honetan Gobernu honek ezberdin jokatuko lukeenik. Zuzenena guzti horiek aintzat hartu eta hutsak zuzentzea litzatekeela iruditzen zaigu guri baina, noski.
Legegintzaldi honetan jarraitu ahal izan ditugun agerraldietan ere LAB, ELA, CCOO eta UGT sindikatuetako ordezkariek ere argudio berdinaren jarraitu dute. Ez dute inolaz ere justifikatua ikusten ez legean jasota datorren KAIAK-en sorrera, ezta antza sortu nahi den Euskadiko Kirol Portuak berritu hori ere. Eta beraiekin ere bat gatoz, noski.
EH Bildu legebiltzar taldetik jarraitzen dugu pentsatzen kudeaketa zuzen eta eraginkorrena Administrazioaren zuzeneko kudeaketa dela, horretarako beharrezkoak diren bitarteko material eta pertsonala jarriz.
Beraz, hau horrela izanik, Euskal Autonomia Erkidegoko portuen eta itsas garraioaren lege-proiektuari osoko zuzenketa aurreztu diogu eta Eusko Legebiltzarrari eskatzen diogu lege-proiektua Eusko Jaurlaritzara itzuli dezala. Lege-proiektu hau berrikusi dezala eskatu nahi diogu Jaurlaritzari, portuen kudeaketa integralerako beharrezkoa ez den estruktura berriak sortzeko asmoa baztertuz.
Eskerrik asko.