KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-03-09):
Mahaiburu andrea, egun on. Egun on denoi.
Pertsonak eta ongizatea erdigunean jarriko dituen politika feministak eragin nahi ditugula entzun diguzue askotan, bizitza duinak eta bizigarriak ekarriko dituzten politikak eragin nahi ditugula eta horren bidean kokatzen ditugu guk euskal familiak laguntzeko ekimenak. Pertsonak erdian jarri nahi dituzten politikak eragitea aldera, euskal familiak laguntzeko ekimenek indarra hartzen duten.
Familia indibiduoak hezteko eta guztiz garatzeko euskarri materiala eta afektiboa da. Afektuari eta elkartasunari lotutako lehenengo harremanetarako lekua, baita zaintzaren bizipenerako ere. Eta, besteak beste, prestatutako pertsonak gure sistema sozioekonomikoan txerta daitezen bermatzen du haien laneratze eta partaidetzaren bitartez interes orokorrari lagunduz.
Hau Arartekoak esaten du bere 2014ko txosten horretan eta honen inguruan ere esan zuen bezala, familiei arreta emateko politiken irizpena aztertzeak, pertsona eskubideak babestean, ikuspegi unibertsalista hartzea dakar, guztiok izan baikara edo izango baikara familia baten partaide. Beraz, familiak babestea esan nahi du herritar guztiak babestu behar direla.
Eta egia da familiaren babeserako ekimen hau ikusi genuenean horrelako ezinegona sortu zitzaigula, batez ere edukiak irakurrita. Baina horretan ari ginela, Braulio Gómezi irakurri nion lehengoan, gai honi buruz hitz egiten, ezker eta eskuineko taldeok ondo egingo genuela familiak defendatu eta babesten, babes hori familia hori osatzen duten haurren bizitza kalitatea hobetzeko izango baita eta orokorrean familia hori osatzen duten kideen bizitza kalitatearen defentsan izango delako.
Pertsonek bizitza duinak eta bizigarriak aurrera eramateko eskubidearen defentsaren baitan koka genezake, beraz, familiaren defentsa.
Eta ildo horretatik, berdintasun eta parekidetasunaren bidean ere...
...baitan, defentsaren baitan koka genezake beraz familiaren defentsa. Ildo horretatik, berdintasun eta parekidetasunaren bidean ere, familiaren babesaren bidetik eman ahal ditugu urratsak, batez ere zaintzaren eztabaida politika hauen erdian jartzen badugu.
Historikoki familiei laguntza emateko neurri publikoen multzoa administrazioetan eta zenbait ikuspegi eta abortatzearekin osatu da, eta ondorioz, egungo neurriak oso zabalduta eta sakabanatuta daudela esaten du Arartekoak bere txostenean. Zehazgabetasun handia sumatzen dela ere esaten du.
Egun, erkidego honetan familia-laguntza emateko azaroaren 12ko 13/2008 Legea eta Erakunde arteko III. Plana ditugu, Eta plan horren ebaluazioa oraindik eskuartean ez badugu ere, adierazle guztiek erakusten dute asko direla egiteke oraindik dauden gauzak esparru honetan.
Arartekoak berak bere txostenean azaltzen zuen bezala, tarte handia dago erkidegoko familien babeserako politiken eta gure inguruko Europako herrialdeetan sustatu diren politika aurreratuago eta babesleagoak diren politika horien artean. Argi dago  - eta seguru aski horrekin nirekin ados egongo zaretela denok -  Europara begira jarri nahi dugula gai hauetan ere.
Erronka garrantzitsuak ditugu herri bezala zentzu honetan ere, zeren eta erkidego honetan munduko biztanleria piramide zaharrenetakoa dugu, ugalkortasun-tasa baxuaren eta bizitza-itxaropen altuaren ondorioz. Horrez gain, inon baino beranduago emantzipatzen gara hemen eta bizikidetza-tasak geroz eta altuagoak dira eta zailtasun larriak daude familia, lana eta bizitza pertsonala uztartzeko. Lan merkatuaren egoerak ere ugalkortasun-tasa horretan izugarrizko eragina du. Egun bizi dugun prekarietate eta tenporalitate maila handiak ugalkortasun-tasa hori uzkurtu egiten du nabarmen.
Horrek guztiak eragin zuzena du jaiotze-tasaren murrizketan eta gizarte sistemaren iraunkortasunean. Zahartzen ari gara, zahartzen ari da gura gizartea. Urte gutxiren barruan generazio arteko erreleboari erantzun beharko diogu eta erronka horien erantzunean familiak ezinbesteko pieza klabeak dira. Baina horietako asko eta asko prekarietate maila altuan bizi dira gaur egun.
Beste gai batzuetan pasatzen zaigun bezala, gai honetan ere familiak babesteko euskal sistemaren eraikuntzan aurrera egitea dagokigu orain familia politikak eraginez. Batzuk, familiari hertsiki eta zuzenean aplikatzen direnak izango dira, baina bestetik badira beste esparru batzuk eragin beharrekoak edo astindu beharrekoak, eta dira familiarengan eragina handia duten politiken eraztun zabal hori: Berdintasun politikak, enplegu politikak, gizarte zerbitzuen eta politiken inguruko politikak, hezkuntza politikak eta horiek denak.
Horrek plangintza eta antolakuntza bat eskatzen du; plangintza, antolakuntza eta beste sistema batzuekiko koordinazio estua. Izan ere, familiei babesa emateko politika eraginkorrenak, gure taldearen ustez, erreferentzialak diren zerbitzu publikoak, kalitatezko enplegu egonkorra eta babes sistema sendo bat eragiten dituztenak dira. Eta beste gai batzuetan sarritan entzuten ditugu hemen honen inguruko baieztapenak, nola gizarte politika onenak enplegua sortzearen ingurukoak direla, baina harriduraz ikusten dugu honetan horrelako mentziorik ez dela egiten.
Familiei laguntzeko politika zehatzak babestu eta garatzeko bidean, erkidego honetan onartu behar da urrats handiak eman direla, batez ere, familia aniztasunaren eskubideei eta aitortzari dagokionez, eta familien beharrizan berrietara egokitutako legegintza esparru bat finkatu dugula behintzat. Baina askotan gertatzen zaigun bezala, idatzita dugun horretatik errealitatera, jausiak jausi, distantzia ere kilometrikoa da gai hauetan eta orain datorkiguna da hitzetik edo idatzitik ekintzara pasatze hori.
Erkidego honetan familia, lana eta bizitza pertsonala uztartzeko tresna eraginkorrak garatzearen aldeko apustu publikoa oraindik eskasa dela esan genezake eta, ikusten dugunez, pieza klabe baten inguruan ari gara.
Ez dut luzatu nahi Arartekoak bere informean azaltzen zituen zenbait gaien inguruan, baina argi uzten duena da egiteko bidea luzea dela oraindik. Zentzu honetan, iruditzen zitzaigun gaurko ekimenak aukera bat ematen zigula beste zenbait gaietan bezala bide orri bat elkarrekin markatzeko, adostasunetik bide orriak markatzeko.
Eta uste dut onartuko didazuela gure taldeak behintzat egin duela ahalegina, ahalegin irmoa egin duela, beste gai batzuetan bezala gai honetan ere, eta egin behar degun estrategia eta Gobernuak iragarri duen estrategia horretan elkarrekin egiteko bidea egiten.
Talde guztiekin saiatu gera, ez dakigu azkenerako zer gertatuko den, baino guretzako oso oinarrizkoa zen erdibideko bat proposatu dugu, akordio bat, Elkarrekin Podemosekin adostutakoa eta uste det ikusita talde desberdinek izandako postura hain urrun hain urrun ere ez gaudela, baino gero konkretatzerako momentuan ba arazoak sortu direla edo beno, bakoitzak badituela bere mugak, baino esango nuke bide horretan seguru aski berriz aurkituko garela.
Baina ikusirik zein den guretzako fundamentala den markoa zabaltzea, ulertzea familiei zuzendutako politika hauek ezin direla laguntza ekonomikoetara eta esperientzia txikietara mugatu, askoz ere zabalagoa den arazo batez eta sistema batez hitz egiten ari garela, eta zentzu horretan oso inportantea dela familiaren bizitza kalitatean eragina duten beste esparru horiekin ere koordinazio linea estuak sortzea.
Eta gainera iruditzen zaigu markatu beharreko estrategia horretan denon herria, denok sortzen dugulako, ezinbestekoa dela elkarrekin eta gai hauetan garrantzitsu diren eragileekin lanean eta hatu-lanean aritzea. Eta hortik bideratu dugu guk gure proposamena.
Eta noski, ez dugu uste inoiz familien aldeko horrelako babes sistema bat antolatu daitekeenik murrizketetan oinarriturik, horregatik ere iruditzen zaigu ekimen hauek, eta politika hauek benetako indarra izango badute, benetako inbertsio batetik abiatu beharko direla. Horregatik Elkarrekin Podemosen proposamenari eutsiz, diru laguntzetan planteatzen diren % 7ko murrizketa hori bertan behera geratzea ere adostu dugu.
Esan bezala uste det posturak hain urrun ez direla eta bidean aurkituko garela, baino bidean aurkitze horretan uste dugu denok aurkitu behar dugula, eragileek murrizketari gabeko bide bat izan behar duela eta bestelako paradigmak eta politika zabalak planteatzen dituen bide batean aurkitu dugu elkar.
Eskerrik asko.