ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2015-11-13):
Legebiltzarreko lehendakari andrea. Sailburu andrea eskerrik asko emandako azalpenengatik.
Zalantza bat daukat, ia aipatutako lege eta araubideen ezagupena ote zuen Jaurlaritzak Laudioko zalduna Erresumako Gobernuaren ordezkaria erasoka hasi zenean. Eta zer egin zuen Jaurlaritzak hilabete luze horietan, ia bi urte, erasoaldi horri aurre egiteko, baldin eta ezagutzen zituen eta sailburuak berak aipatutako Administrazio Publikoen Legea.
Gehienak izan dira, kenduta zure interbentzioaren azken aldian aipatu duzuen Euskararen Normalizazioa Legea gogoarazteko zer esaten duen. Hori kenduta araubide eta lege gehienak izan dira Europako Karta alde batetik, Konstituzionalak egindako ebazpenak eta Estatuko Administrazio Publikoaren Legeak.
Alegia, babes handiagoa aurkitu egiten dugu Estatuak edo Europak egindako araubideetan, bertako legedietan eta araubideetan baino. Zergatik Jaurlaritzak utzi zion Espainiako Gobernuaren ordezkariari sistematikoki helegitea jartzen hainbat udalen kontra? Zergatik utzi zion? Zergatik itxoin egin behar izan zuen udaletatik protestaka hasi zirenean beste txosten juridikoa egiteko? Zergatik ez du bermatzen Jaurlaritzak euskararen erabilera berme juridiko defendatzeko?
Guk ez dugu ukatzen araubiderik ez dagoenik, ez dugu esaten ez dagoenik. Eskatzen duguna da berme juridiko hori praktikara eramatea eta kuriosoa da aipatutako Espainiako Gobernuaren ordezkaria erabili zuen aitzakia 1982ko legea izan zen. Hor badago babesgabetasun juridikoa eta bestela egindako 500 Gobernuaren ordezkari, Espainiako Gobernuaren ordezkariak 500 helegite inguru aurkeztu izan zituen.
Horien aurrean, Jaurlaritzak, nik dakidala, bere aurka ez zuen ezer egin eta babes, udalen, udalen aldetik, guri behinik behin, behin baino gehiagotan eskatu izan digute behar zutela erreferentzia. Egia da eta pozgarria da eta hori guk ez dugu ukatzen. Txosten juridikoa egin izan zenean, gauzak argitzen ari zela.
Baina salatzen duguna izan da jarrera pasiboa izan dela Jaurlaritzaren aldetik erabileraren defentsan. Pasiboa izan da, Legealdiaren hasieratik zegoen erasoaldi hori udalen eta euskararen aurka.
Eta edozein kasutan, geratzen zaigu zalantza. 33 urte bete ditu Euskararen Normalizazioaren Legeak, euskararen erabilpena normalizatzeko oinarrizko legeak. Hor aipatzen den EITB, sailburu andreak jakingo du, egiten den EITBren aipamena, EITB existitzen ez zenean nola egin daitekeen. Hau da interneten erabilera ez zegoenean, sare sozialak existitzen ez zirenean eta lege hura zen  - izenak esaten duen moduan -  Hizkuntzaren Erabilera Arautzeko Legea.
Gure ustez garaia iritsi da. Izan ere, koofizialtasunaz esaten denean, koofizialtasuna, kuriosoa, oso kuriosoa izaten da Konstituzioan aipatu egiten denean, gaztelania da hizkuntza ofiziala eta gainerako hizkuntzak  - askotan izendatzen ez direnak -  izatekotan koofizialak izan daitezke.
Eztabaida luzea joko luke. Edozein kasutan, guk uste dugu eta Jaurlaritzari eta sailburu andreari eskatzen dioguna da erabileraren berme juridikoa nola egingo duen 33 urte bete dituen Lege zaharkituta. Eta jakin nahiko genuke zer irizpen dion sailburu andreak lege horri, 33 urteko Lege horri eta zer egingo den, batez ere, legezko bermea ziurtatzeko euskararen erabilerari dagokionez.
Besterik gabe, eskerrik asko.