URIZAR KARETXE (EH Bildu, 2019-06-20):
Eskerrik asko. Egun on guztiei.
Mozio hau maiatzaren 31n aurkeztutako interpelazio baten ondoriozkoa da. Bertan argi azaltzen nuen kezkaz bizi genuela Kataluniako ordezkari politiko eta sozialen aurka martxan jarritako prozesu judiziala. Kezkaz, argi ikusten dugulako prozesu guztia irregulartasunez betea egon dela eta, ondorioz, prozesatuen eskubideak bermatuak ez direla izan.
Baina kezkaz batez ere prozesu judizial honek gatazka politikoa suntsitzeko asmo argia azaldu duelako edota, beste modu batetara esanda, prozesatuak diren pertsona hauek eta ordezkari diren heinean...
...asmo argia azaldu duelako edota beste modu batetara esanda, prozesatuak diren pertsona hauek eta ordezkari diren heinean Kataluniako milaka eta milaka pertsonek bilatzen duten helburu politikoak galarazteko asmoa daukalako.
Prozesu politiko baketsu eta demokratiko baten aurrean, Espainiar Estatuko botere desberdinek, polizia, judikatura eta espetxea erabiltzea erabaki dute, bakearen aurrean, beraien esku dauden biolentzia mota guztiak erabiltzea erabaki dute.
Gaia larria da, bai eskubide pertsonalen urraketaren aldetik, baina baita ere eskubide politikoen urraketak kontutan hartzen baditugu, Amnistia Internazionalak edota Nazio Batuen erakundearen mailako erakundeek horrela adierazi duten moduan, eta horregatik, uste dugu, badakit batzuentzat behin eta berriz gaia hau hona ekartzea pesatu samarra dela, baina uste dugu horrelako urraketek merezi dutela salaketa egitea, baita behin eta berriz Ganbera honetatik.
Baina, hortaz gain, larria da ere espainiar Estatuak prozesu honekin mezu politiko argi bat bidaltzea erabakia duelako, mezu bat Kataluniarentzat, baina mezu bat zalantzarik gabe ere, Euskal Herriarentzat.
Gure herriek, ez batak eta ez besteak, gure herritarrek ez daukate erabakitzeko eskubiderik eta Espainia Konstituzioak markatzen du arau, markatzen duen arau eta mugarrietatik haratago ez dago inongo aukerarik.
XXI. mendean, logikoena litzateke, bizikidetza adostasunean eta borondatea oinarritzea, baina batzuentzat, ongi ikusi dugun bezala, inposizioa da jokaleku bakarra, eta hori argi gelditu dadin, ahalegin guztiak egingo dituzte ere epaiketaren sententziarekin, erreboltari guztien eskarmenturako.
Gure esku dago marko arrotza onartuko ditugun edota gureak propioak hedatuko ditugun erabakitzea. Gure esku dago ze erlazio mota lehenetsi nahi dugun, mundu honetan gero eta erlazioa gehiago dagoen errealitate honen barruan.
Onartzen dugu mundu erlazionatu batetan bizi garela, baina gure esku egon behar da baita markatzea ze erlazio mota izan behar ditugun, menpekotasunezkoa edota gure herriaren etorkizuna bermatzeko erabakiak hartzeko gaitasuna eta konponbidea bilatzeko tresnak ziurtatuko diguna.
Hortxe dago, azken finean gakoa, gizarte aurreratu eta sozialki justua sortu edo eraiki ahal izateko, gure egoera propioari eta gure arazo propioei erantzungo dien politikak erabaki ahal izatea, eta horretarako baliabide eta tresna guztiak gure esku izatea.
Autogobernu ponentzian onartutako estatus berrirako oinarriek, sentsu horretan, norabide argia finkatzen dute, herritarren borondatean oinarritutako erlazioak izango dira finkatuko ditugunak, bai Euskal Herriko barne erlazioei dagokienez, baina baita ere kanpora begirakoei. Berdinen arteko erlazioa eta errespetuzkoa, bizikidetza ezin delako beste modu batetara eraiki, bizikidetza ezin daitekeelako inposatu.
Estatuz berriak ahalbidetuko digu ere, eskumen guztiak erakunde propioen esku uztea, eta horrela arazoei konponbide egokiena eman ahal izatea. Helburua eta bidea argia, gizarteen erabakia errespetatzea, negoziazio eta adostasun bitartez.
Eta hori izan beharko litzateke, oraintxe esan dudan bezala, logikoena Europako XXI. Mendeko Europan, eta bide horretatik joan dira ere Erresuma Batua edota Danimarka, beraien estatu barruan hartu diren eskari desberdinei erantzute orduan. Printzipio demokratikoa lehenetsiz, bertako herritarren borondatea errespetatzeko konpromisoa azaldu dute Espainiak ez bezala.
Espainiar Estatuak arazo bat dauka bere barnean dituen nazioekin, eta hori konpontzea nahi badu, edo nazioak onartzen dituzte, eta horretarako errespetuzko erlazio bat adostu, edota indarra eta inposizioa hautatu beharko du, baina jada garai hauetarako jakin beharko luke horrela ez dela arazoa desagertuko.
Historian zehar adibide ugari daude non gure herrian menperatu nahi izan den, idatzi historiko desberdinek esaten duenari kasu egiten badiogu.
Luzea da, Erremotarren garaitik hasita, Erdi Arotik pasatu edota Gerrate Karlistak edo XX. Mendeko Espainiar Gerra Zibilaren ondorioz jasan ditu gure herriak eraso eta inposizioak. Arazoaren adibide berriago bat Espainiar Konstituzioan bertan txeratua dago, non nazio espainiarra onartzen da nazio bakar gisa, besteak nazionalitate mailara gutxietsiz.
Eta ahalegin guzti horien emaitza zein da? 2019. urtean gaude, desagertu al da nazio sentimendua? Desagertuko al da? Ez ikusiagatik ez da arazoa desagertuko adostasunaren bidea baztertzen bada, historiak ere erakusten digu uneren bat helduko dela non aukeraren bat hartuko den, eta aukera hori agertzen denean, adostasunerako biderik ez badago aprobetxatuko da, historian zehar ere beste herri batzuek erakutsi duten bezala Irlanda, Errepublika Baltiko edota Balkanikoei gertatu bezala.
Eta Katalunian gertatutakoa ere hori izan da azken finean, inposizioa izan baita (...) eman zenean 2017ko urriko 1ean erreferendumean eman zena, eta bukatu berri den produkzio prozesu judizial honetan ere, inposizioa da ezaugarri nagusiena ibilbide guztian. Hamarkadetan Kataluniako boterean izan ziren CiUko ordezkariek argi onartu dute 78ko akordioan borondatez sartu zirela eta Kataluniari espainiar markoaren barruan toki bat egiten saiatu zirela. Baina hemen ere nik askotan adierazi dudan bezala, orduan jaio ziren paktu eta akordioak ez zituen Espainiak bete, ez espirituan eta ez mamian. Eta erlazio marko berri bat behar zutela erabaki zuten orduan katalanek, katalanen gehiengoak.
Horrela, 2005ean Kataluniako Parlamentuan estatu berri bat onartu zuten eta 2006an izan zen errefrendatua edo berretsia Kataluniako gizartearen aldetik erreferendum bitartez. Denbora gutxi iraun zuen, baina Alderdi Popularraran aldetik helegitea sartu zuenean Auzitegi Konstituzionalean eta 2010ean eman zen berriz ere azken zepilatu bat, azken zepilatu bat non argi eta garbi esaten zituen 14 artikulu Konstituzioaren kontrakoak zirela. Argi eta garbi esaten zuen baita ere beste 27k nola interpretatu behar ziren, eta noski, nazio izaerari, nazio aitortzari balio politiko guztia kentzen zion edo ukatzen zion.
Espainiar legediak ezarritako bidea erabili zen Kataluniako Estatuaren onarpenean. Espainiar legediak markatutako bidea pausuz pausu egin zen, baina orduan ere, beste behin ere, espainiar epaitegiak erabili ziren, beste botere bat erabili zen dena hankaz gora jartzeko Kataluniako herriak jada onartutakoa ere ezer ezean uzteko.
Eta hala ere bide politikoetatik erabakitakoa eta judizialetik urratutakoa berriz ere bide politikoetatik konpontzea eskatu zuten Kataluniako ordezkariek, baina akordio eta adostasunerako aukera lehenetsi beharrean, eskari guztiek erantzun berbera izan zuten Espainiako botereetatik, ezezkoa. Eta ezezko borobil eta jarraituen aurrean, Kataluniako gizarteak bi aukera zituen, onartzea (...) egoera hori zela eta beraien eskubideak lehenestea, demokraziari bide eman eta herriari hitza ematea. Adostu zenerako atea une oro irekita utziaz, hori bai argi esanik.
Eta hori izan da Kataluniako procésaren ezaugarri nagusiena eta hori izan da baita ere epaitu dutena azken hilabeteetan Auzitegi Gorenean. Biolentziarik gabe prozesu edo proiektu politiko guztiak gauzatzea zilegi eta posible zela sinestarazi nahi izan ziguten horiek beraiek, Kataluniako gizarteari hitza ematea delitu dela kalifikatu dute, delitu dela egotzi dute.
Katalanek zein etorkizun nahi duten galdetzea matxinada izatea bihurtu nahi izan dute, eta prozesu demokratiko eta guztiz baketsu bat zikintzeko asmoz, biolentzia erabilpena asmatu nahi izan dute beste gauza guztien aldetik, hori bai argi gelditu dela asmaketa politiko bat izan delako.
Euskal Herrian, zoritzarrez, jada ohituta gauden judizializazio politiko nabarmenarekin epaitu dituzte ordezkari politiko eta sozial katalanak, eta horretarako behar zituzten neurri guztiak aplikatu dituzte, guztiz tokiz kanpo egon arren Amnistia Internazionalek edota Nazio Batuetako Giza Eskubideen Batzordeko atxiloketa lan taldeak adierazi duten moduan.
Kataluniako procésa demokraziaren eredu izan da eta bere ordezkariek herriari hitza eta erabakia ematea beste helbururik ez dute izan. Hori demokrazia da, hori ez da epaitzekoa eta gutxiago espetxeratzekoa.
Estaturik gabeko herrien eskubideak errespetatuak izan arte arazo bat izango dugu, eta konponbidea sekula ez da izango bortxa bidezko inposizioa, bizikidetza  - errepikatzen dut -  ezin delako inposizio bidez lortu.
Esan dut lehen ere zein den bidea: Negoziazioa eta adostasuna.
Mila esker.