OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2016-12-22):
Mahaikideak, legebiltzarkideak, gobernukideak, egun on.
Ezer baino lehen, oilategian, gaurko eztabaida arretaz jarraituko duten Berriztuko kideak agurtu nahi ditut, ongi etorriak, eskerrik asko egiten duzuen lanagatik, eta gaurko eztabaidak ea zerbait argitzen dizuen.
COP 21, Pariseko klimaren gailurra eta honen harira, 2015eko ekainaren 5ean, aldaketa klimatikoaren aurkako Europako ekimenik politenetako bat abiatu zen Baionatik, Ipar Euskal Herritik. "Alternatiba Tourra" izena zuen, eta Bizi Mugimenduak antolatzen zuen.
Hauen xedea, 5.000 kilometrotik gora egin, sei estatu zeharkatu eta Parisera iristea izan zen, eta helburua oso sinplea zen: Ibilbide osoan geldialdiak eginez, jendartea ohartaraztea aldaketa klimatikoen arazoetaz eta alternatibak badaudela azaltzea.
Ni, Baionan egon nintzen egun hartan eta egon nintzen Arabako gasaren inguruan hitz egiten. Bizik, modu batean edo bestean, aldaketa klimatikoaren aurka gabiltzan hainbat eragile gonbidatu gintuen. Egun hartan oparitu zidaten kamiseta hau, eta gaur, aldaketa klimatikoaren aurka lanean dabiltzan hainbat eragile, hainbat mugimendu eta hainbat artisauen omenez janzten dut.
Bereziki baten omenez. Ze ni Baionan izan banintzen, Arabako gasari buruz hitz egiten, izan zen pertsona batek pertsonalki gonbitea egin zidalako Biziren izenean, eta pertsona hori Txetx Etxeberri izan zen.
Txetx Etxeberri, Bizi den sortzaileetako bat, Alternatiba Tourraren bultzatzaileetako bat, atzo eta gaur, aldaketa klimatikoaren aurkako artisaua eta atzo eta gaur, bakearen artisaua, beste hainbat bezala. Nire elkartasunik beroena Txetx Etxeberriri hemendik, eta bakearen artisau guztientzat bide batez...
...beste hainbat bezala. Nire elkartasunik beroena (...) hemendik eta bakearen artisau guztientzat bide batez egun zail hauetan.
Sobre el gas de Araba y del pozo Armentia-2, del que hablaremos hoy, hay tres cuestiones que debemos tomar en cuenta. La primera es que la tramitación se está haciendo sin garantías, sin transparencia y con nocturnidad. La segunda es que el proyecto presentado es débil, es muy débil, tanto por cómo se justifica, como por las enormes carencias y las inconcreciones que tiene, que para nada despeja dudas acerca de la viabilidad y los problemas medioambientales.
Y la tercera, tal vez la más importante, es que la insistencia en la búsqueda de hidrocarburos no convencionales es un error estratégico en lo energético, pero también en lo político y de primer orden. Porque este proyecto utilizará financiación pública, para qué, para perpetuar el modelo energético fósil actual, en vez de poner la brújula y los recursos públicos mirando a la necesaria y urgente transición energética.
Por eso pedimos hoy que se retire el proyecto Armentia-2 mientras no haya una justificación técnica convincente, mientras no tengamos las conclusiones de la ponencia sobre energía que se desarrolló la legislatura pasada, que se cerró en falso sin conclusiones y que seguramente nos dirían que el dinero público hay que destinarlo a proyectos de energía renovable.
Hiru ardatz horiek ilustratze aldera hainbat kontu. Jeltzaleen eta Sozialisten arteko Gobernu akordioaren hitz errepikatuenetariko bat gardentasuna, transparencia. 18 aldiz aipatzen duzue dokumentuan, besteak beste hau esanez, "queremos desarrollar los pilares de una nueva cultura administrativa basada en la transparencia, la eficacia, la participación y la evaluación de resultados". Baina gardentasuna, esateaz gain praktikan jarri beharreko zerbait denez, errepasatu dezagun gasaren gaia ea zer iruditzen zaizuen.
2005. urtean eskatu zen lehen baimena. Sei urte luzez jendarteari ez zitzaion ezer ere ez esan. Geroztik, López lehendakaria medio, planak guztion ahotan izan dira eta gaur egun Auzitegi Konstituzionaletik zintzilik dagoen lege bat dugu indarrean, herri ekimenetik sortua, 100.000 pertsona baino gehiagok babestua, bide batez esanda, EAJk babestu ez zuen legea.
Hidrocarburos de Euskadik orain beste egitasmo batzuk ditu, baina leku berean eta gas bera ateratzeko, Armentia-2 putzua izendatu dute, eta gardentasunaz edo gardentasun faltaz asko daki putzu honek, eta azalduko dut. Urkullu lehendakariak aurreko legealdiaren pertsiana jaistea erabakitzen zuen bitartean, Hidrocarburos de Euskadi, Armentia-2 gas putzuaren ingurumen txostena bidali zion Industria Ministerioari eta honek berriz Ingurumenekoari.
Prozedura arrunta irekitzen dute Madrilen eta irailaren erdialdean, guk guztiok hauteskunde kanpainan murgilduta geundelarik, hainbat instituzio eta taldeei eransten die txostena ekarpenak egin ditzaten. Hilabete beranduago, ordea, oraindik lehendakaririk eta gobernurik ez dagoen bitartean, Ministerioak prozedura aldatzen du eta arrunta zena sinplifikatu egiten du. Baina ordurako jendartea adi dago. Nor da jendartean berria zabaltzen duena? Gobernuak azaldu du albistea? Ez. Hidrocarburos de Euskadi izan da? Ere ez. Fracking Ez mugimendua izan zen, alajaina. Ez da harrigarria?
Gu Legebiltzarrean sartu ginen orduko saiatu ginen informazioa eskatzen, galderak egiten, agerraldiak eta abar eskatzen, baina, aiba, ezin egin, gobernurik ez baitzegoen. Eta Gobernua osatu denean galderak eta informazio eskaerak erantzun ordez, luzamendua eskatu digu. Zertarako edo zergatik? Ba gaur informazio hori mahai honen gainean, atril honen gainean, ez egoteko. Hori da gardentasuna?
En resumen, Hidrocarburos de Euskadi ha insertado este proyecto entre dos legislaturas para moverse en la oscuridad. No habrá declaración de impacto ambiental, no habrá fase de alegaciones ni habrá fase de información pública. ¿Esto es transparencia? ¿Esto es participación? ¿Esto se va a dar por bueno? Aúpa ahí. Bien, bien, muy bien.
Benetan iruditzen zaizue zilegi dela Arabako gasaren inguruan egon den eztabaida eta gero, 31.000 gasteiztarren aurreko planen aurka sinatu eta gero, eztabaidarik gabe, erantzun dezakeen gobernua osatu gabe, informazio publikorik gabe, ilunpean, ezkutuan aurrera eramatea merezi dutela Gasteizeko biztanleek, Arabako biztanleek, erkidegoko biztanleek? Asmo txarrik ez baduzue eta gardentasun hori egi bihurtu nahi baduzue, erraza da kontua: Geldiarazi proiektu hau ezertan hasi baino lehen.
Baina gardentasuna edo gardentasun falta ez da proiektu honek duen gabezi larri bakarra. Teknikoki ere, azkar esatearren, txapuza galanta da eta gai teknikoetan ez naiz asko sartuko, baina kontu pare bat bai esan nahi ditut.
Hasteko, Hidrocarburos de Euskadik urte asko daramatza esaten Araban gas poltsarik ez dagoela, gasa sakabanatua dagoela eta ustiatzeko teknikarik egokiena fracking-a dela. Hau da, teknika ez konbentzionalak hobi eta gas ez konbentzionalarentzako. Bat-batean, ordea, teknika konbentzionalak erabili omen daitezke. Harrigarria gutxienez.
Horretaz gain, txostenak ez ditu argitzen gehigarri kimikoen inguruko kontuak, akuiferoaren babesaren inguruko zalantzak sortzen ditu, puntu kritikoetan ziurgabetasunak daude, eta abar. Eta hau ez da nik esan eta zuek sinestu behar duzuen zerbait, inolaz ere. Begiratu ezazue Gasteizko Udaletxeko edo Diputazioko txostena, eta ez ahaztu gertatu daitekeenaren erantzule zaretela.
Hala ere, proiektuaren mamia, hala ere, "estudio de alternativas" atalean dago. Proiektu hauetan aukera ezberdinak aintzat hartu behar dira, ez egitearena ere, zero aukera deitzen da. Ez baduzue sinesten ere, ez zulatzea aukera bat da, baina honen inguruan Hidrocarburos de Euskadik hau dio: "La alternativa cero supone renunciar a la potencial utilización de recursos energéticos propios y también al potencial desarrollo de actividad industrial y económica de la zona". Y además de esto, el informe se atreve a mencionar incluso los beneficios del proyecto respecto al cambio climático.
Aunque la sorpresa, el argumento más inverosímil saltó ayer en el Ayuntamiento de Vitoria cuando el socialista Peio López de Munain nos preguntaba a ver si pretendíamos, de no sacar el gas, si pretendíamos utilizar un candil para alumbrarnos, un candil. No sé si os recuerda a algo, pero a mí me recordó al gran Arzalluz en aquella época que hablaba de berzas y de velas y de todo ese lío. No sé si os acordáis. Yo, ante semejante ciencia, evidentemente, no tengo argumentos.
Nosotros no, baina Gasteizeko Udalaren txostenak oso argi azaltzen du gasa ez ateratzeak ez duela suposatzen berezko baliabideei uko egitea, ez duela suposatzen industria edo ekonomia garapenari uko egitea, eta ezin garela ahaztu betano gasa isuriak dituen baliabide fosila dela.
Amaitze aldera, lehena, argi esan behar da SHESAk, beraz Jaurlaritzak, ez diola fracking-ari uko egin. Irakurri ezazue Armentia-2 putzuaren txostena eta ulertuko duzue: "Alternativa 1  - dio -  una posible alternativa recurrida técnicas de estimulación, siendo actualmente la fracturación hidráulica, fracking ,la más indicada para este tipo de formaciones. La fractura hidráulica se está utilizando masivamente y con éxito en Estados Unidos, en China y tal. Debido a la repercusión social que hay en estos momentos sobre el fracking, se descarta su utilización en este primer pozo de Armentia-2".
Eso dice. El fracking, técnica más indicada, utilizada masivamente, con éxito, se descarta en estos momentos por la repercusión social. Por nada más. Eta hau jarri eta gero, fracking-a ez dela egongo esan dezakezue?
Bigarrena, gasaren operazioaren tamaina da. Konturatu zarete fracking-ak zuen arazorik handiena ez dela ekiditen? Hor jarraitzen duela? Arazorik handiena gas putzuen kopurua da. Aurreko saiakeran, SHESAk onartu behar izan zuen 60 urtez gasa ekoiztekotan, 2.000 putzu baino gehiago egin beharko zirela. Orain, berriz, zein putzu kopuruaz ari gara hizketan teknika fracking-a baino eraginkortasun gutxikoa baldin bada?
2.000tik gora ari gara? Zenbateko lursailetaz hitz egiten ari gara? Zenbat gasodukto behar ditugu hori mugitzeko? Burutik sano gaude?
Eztabaida, jaun-andreak, ez da jadanik fracking bai ala fracking ez. Hori bukatu zen. eztabaida da gaur egun aldaketa klimatikoa geratzeko behar dugun trantsizio energetikoa egingo dugun ala ez, zein proiektu mota eta zein abiaduran babestu behar ditugun. Hori da eztabaida. Eta ez gara gu izango, ez gara gu izango irtenbide magikoak eskainiko dituztenak. Ez gara gu izango egun batetik bestera energia berriztagarriekin moldatu gintezkeela esango dutenak. Baina norabidea argi dugu eta diru publikoa non ipini behar den ere bai.
Gogorra bada ere, diagnostiko on bat behar dugu edo, hobeto esanda, diagnostikoa badago, onartu behar da diagnostikoa eta hitzetatik ekintzetara pasa. Energiaren arloan ez da existitzen euskal oasia, energi arloan euskal desgrazia dago. Menpekotasun energetikoa % 94koa da, Europako altuenetarikoa. Erabiltzen dugun energiaren berriztagarri kopurua % 6 kaxkar bat da. Negutegi efektuko gasei begiratuta, erkidegoak munduaren bataz besteko bikoitza izurtzen du. Ez ditugu helburuak beteko inondik inora Europatik datozenak, esnatu zaitezte behingoz. Bukatu da baliabide fosiletan diru publikoa xahutzea. Gobernuak esfortzu guztiak energia berriztagarrietara bideratu behar ditu. Gu honekin tematiak izango gara.
Hurrengo belaunaldiekiko izugarrizko erantzukizuna dugu. Euskal Herria putzuz josita utziko diegu? Edo akuiferoak garbi utziko dizkiegu? Hori da jokoan dagoena.
Hay mucho en juego con esta apuesta y no es pozo de exploración, no estamos hablando solamente de un pozo de exploración. Es una manera entera de entender las cosas lo que hay en juego.
No queréis entender que la transición no es hacia el gas, la transición es desde el gas y hacia las energías renovables, pero parece que esto os da igual. La del gas ya se hizo, eso ya pasó y seguís apostando por lo de siempre, con los de siempre y para lo de siempre, aunque no va a funcionar.
Nik, amaitze aldera, esaldi ospetsuak eta entzuten ohitua hasi naiz areto honetan eta nik ere gustuko dut. Oholtza honetako nire lehen saioa amaitzeko urrutira joango naiz eta Erromako Senatuan duela 2000 urte baino gehiago Catón Zaharrak askotan esaten omen zuen esaldi bat ekarriko dut oholtza honetara, parafraseatuz eta nirera moldatuz, noski. Berak horrela esaten zuen: "Ceterum autem censeo SHESA esse delendam". Edo euskaraz esan beharko banu, iruditzen zait, gainera, SHESA desegin beharko genukeela.
Eskerrik asko.