MARTÍNEZ HIERRO (EP, 2017-12-14):
Idatzita dagoena.
Eguerdi on, presidente andrea, legebiltzarkideok.
Agerikoa denez, euskararen inguruan aurrerapauso nabariak egon dira. Orain zela 25 urte, soilik hiritarren laurdena, hau da, 24,1a euskara hitz egiten zuen; azkeneko inkesta soziolinguistikoaren arabera, hau da, alegia, 2016koa, dagoeneko heren bat da, % 33,9a. Eta hiritarren beste multzo zabal bat, % 19,1a, nahiz eta hitz ez egin euskara ulertzeko gai bada.
Euskal gizarteak aurretik duen erronka garrantzitsuenetariko bat bide honetatik jarraitzea da. Gizarte honek ahaleginaren eta konpromisoaren bitartez euskara gehiago erabiltzea nahi duela erakusten jarraitzen du.
Baina hau nola egin da gakoa. Hizkuntza politikan funtsezko lau paradigma berezitu nahi ditut, eta tamalez haietako hiru aniztasuna eta elkarbizitzaren kontrakoak.
Lehenengoa izan da hizkuntz atxikien desagerpena bultzatzen duena, frankismo garaian ondo pairatutako ideologia eta praktika.
Bigarrena da hizkuntzen arteko libre merkatua, gurean oraindik entzuten den perspektiba gainera, bultzada publikoa eta laguntzak ukatzen dituena, akzio positiboen kontrako jarrera, nahiz eta jakina izan horrela hizkuntza hegemonikoek, hau da, gaztelania eta frantsesa, euskararen presentzia ahulduko dutela.
Hirugarrena bestaldean, kontrako muturrean, gurean ere aski ezaguna den planteamendua, euskara hesi edo horma bat bezala planteatzen duena. Hizkuntza ofizial bakarra, azterketa zorrotzagoak eta errebalidak, zailtasunak sektore publikoan eta abarreko proposamenekin.
Eta laugarrena, azkenik, eta da guk babesten dugun markoa, euskararen aldeko apustua egitea aukerak zabalduz, zubiak eraikiz eta atxikimendu berriak lortuz.
Mapa edo katalogo honetan kokatzen dugu gaurko proposamena, hain zuzen euskarazko A1 eta A2 mailei errekonozimendu osoa ematea.
Neurri honi dagokionez, kontuan eduki behar da 2001 urtetik hizkuntzetarako erreferentziazko Europako esparru komuna A1 eta A2 mailak ezarri zituela. Baina geure hizkuntza tituluen sistemak, HABEkoak konkretuki, orain dela bi urte arte ez ditu erregulatu.
Salagarria iruditzen zaigu geuri neglijentzi hau, gainera jakin badakigulako atzetik oinarrizko maila honen mespretxua ere izan dela.
Batzuentzat, hasiberrien edo zailtasunak dituzten pertsonen pausu hauek euskara gerturatzeko pausu baliotsu hauek ez zuten errekonozimendua merezi.
Antza denez, ikuspegi horrentzat bakarrik EGAk edo laugarren perfilak ematen diote bultzada euskarari. Baina ez, geure ikuspuntutik ekarpen ezberdinak, handiak eta txikiak, beharrezkoak dira.
Eta ez dugu ahaztu behar euskara ikasterakoan baldintza pertsonal askok eragiten dutela. Eta horien artean adina eta egoera sozio-ekonomikoa dira nabarmenetakoak. Eta horiek ez dute errazten borondate hutsez ikasi ahal izatea, babes eta laguntza neurri batzuk izan gabe.
Beste egunen batean euskaltegien doakotasunari buruz berriro hitz egingo dugu, guretzat neurri estrategikoa delako, baina gaurkoa bestelako ekarpena da.
A1 eta A2 mailekin hiztuna gai da komunikazio egoera familiar eta egunerokoei egoki erantzuteko. Helburua baldin bada euskararen erabilera zabaltzea, eta bereziki eguneroko bizitzan zabaltzea, neurri koherentea da maila horiek onartzea eta baloratzea.
Kontuan hartzen badugu, gainera, neurri hau motibatzailea izango dela, euskararen ikaskuntzan aurrera egiten dela ikustea ikasten ari diren pertsonentzat, bereziki maila apalenetik hasten diren eta zailtasun gehien duten helduentzat. Pisuzko arrazoiak daude maila horiek guztiak aitortuak izateko.
A1 eta A2 mailak gaindituz lortutako komunikazio gaitasuna baloratzea, beraz, pizgarria izan daiteke pertsona horien ahalegineko eta hartutako komunikazio gaitasunerako.
Eta hau da gure gaurko ekarpena, Eusko Jaurlaritzaren kanpaina bat esaten zuen bezala, pixka bat es mucho ildotik.
Amaitzeko, aipamen bat testuinguruari buruz. Badakigu, azkeneko urteetan hizkuntza politikaren aspektu batzuen errebisio estrategikoa egin dela eta egiten ari dela. Eskertzekoa da, egia esan, EGA zentrismoaren inertzia indartsua gainditzeko saiakera.
Paradigma horrek tabu batzuk izan ditu. Formalismo gramatikalean oinarritutako euskara ikasketa, hizkuntza ezagutzaren goi-mailekin tematua edota kanpoko errebalida azterketak.
Gizartearen babesa mantentzearen mesedetan, beste ikuspegi bat ari da zabaltzen, ikuspegi komunikazionala, hasieran euskaltegi batzuek bultzatuta eta gero ebaluazio eta egiaztapen sistema hedatzen joan dena.
Aldaketa kontestu horretan, gehiegizko atzerapenez oraindik, gaur egun etengabeko ebaluazioa eta hezkuntza sistemaren egiaztapen onartzen da. Egiaztapen modu berrietara jotzen da, bai lanpostuan azterketetan, trebetasunen arabera...
...egun etengabeko ebaluazioa eta hezkuntza sistemaren egiaztapena onartzen da.
Egiaztapen modu berrietara jotzen da, bai lanpostuan, azterketetan, trebetasunen arabera, ahozkoa eta idatzizkoa bereiztuz, eta gure errealitate soziolinguistikoari dagokion elebitasun pasiboa ere baloratu egiten da.
Hori oso ondo dago, eta espero dugu ongi gauzatzen dela.
Alabaina administrazio publikoetako euskararen arautegi erregulatzailea, hau da, 86/1997ko Dekretua, orain del 20 urtekoa da eta ez dago egokitua beharrezkoak diren aldaketa hauetara.
Eta horregatik ondo iruditzen zaigu araudi horren moldaketa. Jakin badakigu, hizkuntza politikaren inguruko kontsensu historikoan euskara eta aniztasunaren aldekoak zirela, baina askotan planifikatzen diren neurriak, araudiak errebisatu behar dira, eta bete diren ikusteko eta bere garaian aurreikusten ez ziren ondorio praktikoak hausnartzeko.
Gaurkoan gurea ekarpen xumea da, egindako lanari gehitzeko. Proposamen gehiago ditugu eta ea kapaz garen euskaltzaletasun, aniztasun eta elkarbizitzan oinarritutako akordioak berresten eta gaurko akordio bezalakoak aurrera ateratzen.
Beraz ere eskerrak gurekin akordioa sinatu duten bi alderdiei.
Eskerrik asko.