OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2018-10-11):
Eskerrik asko, presidente andrea. Eguerdi on guztioi.
Beno, nire lehenengo hitzak, badakit ez duela gaiarekin inongo zerikusirik, baina nire lehen hitzak, Iñaki Errazkin eta Ainhoa Intxaurrandietarentzako dira, gipuzkoarren interes orokorra defendatzeagatik epaitu dituztenak, baina justiziak oraingoan arrazoia eman die, beraz, zorionak bioi.
Eta gaira bueltatuz, gaur egungo jendartearen kezka nagusietako bat, argi dago enplegua dela, batetik, eta nagusiki enplegu falta eta horrek sortzen duen ezin egon eta ezin bizia.
La Navaleko langile eta orokorrean Ezkerraldeko langile eta familia askoren kezka, adibide gisa gaur entzun duguna edo komentatu dena, soluziorik aurkitu ezean gainera datorkienarekin.
Baina baita ere, egun dauden...
...gaur entzun duguna edo komentatu dena soluzioak aurkitu ezean, gainera datorkienarekin.
Baina baita ere egun dauden enplegu askoren eta sortzen ari diren enplegu berri askoren kalitatea. Soldata eskasak, baldintza txarrak, kontratu partzialak, kontraturik gabeko lan jardunak, aparteko lan orduak, lan arriskuen prebentzioan gabeziak, lan istripuen gorakada eta abar luze bat. Eta puntu honetan ezin aipatu gabe utzi noski, atzo bertan zendu zen Zizurkilko langilearen drama. Datu ofizialen arabera aurtengo 57. hildakoa. Gure doluminik beroena bere senitarteko eta lagunei.
Eta esandako guzti hau gazteen errealitatera ekartzen baldin badugu, esan genezake orokortuz, ba prekarietatean harrapaturik dagoen belaunaldi baten aurrean gaudela, etorkizuna oso gordina ikusten duen belaunaldi baten aurrean. Inoizko belaunaldirik formatuena eta lan duin bat edo bere formazioarekin bat datorren lan bat ezin aurkitu dabiltzan gazteak. Egoera honek dakartzan ondorio guztiekin noski, ezin emantzipaziorako jauzia eman, ezin bizitza proiektu bat aurrera eraman, ezin familia bat osatzeko pausua eman, jaiotze-tasak ezin baxuagoak, jendartearen zahartzea eta hemen ere eta abar luze-luze bat.
Eta gazte hauei gainera emakume aurpegia jartzen badiogu, ba zer esanik ez. Lanbideko azterketa zerbitzuak egindako txosten batean jaso dutenaren arabera emakume gazteen enplegu tasa gizonena baino 5 puntu baxuagoa da formakuntza eskasena dutenen artean. Soldata arrakala izugarria, % 21 gutxiago kobratzen dute emakume gazteek gizonezkoekin alderatuz. Goi mailako ikasketak dituztenen artean emakumeen langabezia ia hirukoitza da. Bueno eta honetan ere eta abar luze-luze bat.
Talde ezberdinen partetik behin eta berriz esan den bezala, ez gaur soilik, gai honi buruz askotan eztabaidatu baita, prekarietatearekin amaitzeko neurriak hartzea ezinbestekoa da, eta neurri horietako bat da lan baldintzak eta lan arautegiaren kunplimenduaren kontrola, gaurkoan Elkarrekin Podemosen aldetik ekarri duena eztabaidagairako.
Lan harremanen esparruko araudiak lan baldintzen eta lan arautegiaren kontrolaren funtzioa Lan Ikuskaritzari egozten dio. Ondo definitua dago, gustuko izan edo ez. Baina ez dut esan nahi honekin funtzio horiek ezin direnik birdefinitu. Nik gustura berraztertuko nituzke funtzio horiek eta ez soilik funtzioak. Lan harremanen esparruko arau guztia berraztertuko nuke gustura. Baina hau, noski, ezinezkoa da, ez daukagu eskumenik, ez daukagu adibidez lanbide arteko soldata minimoa finkatzeko eskumenik ere.
Gaur Espainiako Gobernuaren aurrekontuak aurrera ateratzeko negoziaketetan adostu dute zein izango den lanbide arteko soldata minimo hori. Honetarako ere behar dugu eskumen osoa, honetarako ere behar dugu lan harremanetarako esparru propioa. Eskumen legegile eta betearazlea Euskal Autonomia Erkidegoaren esku izango duena, autogobernua eguneratzeko oinarri eta printzipioetan adostua dagoen moduan.
Eta horregatik aurkeztu dugu osoko zuzenketan jaso duguna, Jaurlaritzari eskatuz espainiar Estatuarekin berehala negoziatu dezala lan harremanei dagozkien eskumen guztiak berehalakoan eskualdatzea. Eta bitartean ba daukagunaren konformatu behar eta espainiar Estatuari eskatu behar Lan Ikuskaritza indartu dezala, beharrezkoak diren lan ikuskari eta ikuskari-orde plaza berriak sortuz ba Legebiltzar honek jada eskatua duen bezala. Osoko zuzenketan jaso duguna noski eta gaur gogora ekarri nahi dudana.
Pasaden maiatzaren 17an Lan Ikuskaritza indartzeko aurkeztu genuen legez besteko proposamen baten ondorioz aho batez onartu zen, batetik, lan arriskuen prebentzioan lan egiten duten ikuskatzaileen kopurua areagotzea, lehentasun osoz betez transferituta dauden ikuskatzaile postu guztiak, eta beharrezkoak diren postu berri guztiak sortuz.
Eta bestetik, laneko segurtasun eta osasuneko ikuskari ordeak eta gure erkidegora transferitutako gizarte segurantzako eta Laneko Ikuskaritza indartzea, behin Estatuak bere funtzioen erregelamendua ezarri ondoren.
Hamabost egun dela, luzatu nion galdera sailburu andereari akordio hau betetze aldera eman diren aurrerapausoei buruz. Baina beno, oraindik ez dudanez  - datan dago - , oraindik ez dugunez erantzunik jaso, ba beno, ez dakit hau zertan den, baina beno jarraipena egingo diogu.
Eta beno, egia da lehen Hernández jaunak ere esan du eta beno, ba behin baino gehiagotan entzun ahal izan dugu inoizko ikuskari kopururik handiena daukagula gaur egun Euskal Autonomia Erkidegoan, baina begi-bistakoa da egiari zor, ez direla nahikoa. Ez dira iristen duten lan sama handiari behar den bezala edo komeniko litzatekeen bezala aurre egitera, ez dira iristen. Eta Hernández jaunak hemen planteatu duen bezala ba lan ikuskaritza beste modu batera ere osatu daiteke.
Uste dugu lan baldintzak eta lan arautegiaren kunplimendua kontrolatzeko administrazio guztien koordinazio integrala bultzatzeak eta baita langileen ordezkariekin elkarlana sustatzeak, ba gaur egun arlo honetan lortzen diren emaitzak hobetuko lituzkeela, eta horregatik jaso dugu puntu hau gure zuzenketan.
Baina udalei kontrol funtzio hauek ematea ez dugu garbi ikusten atzo Hernández jaunari azaldu nizkion nire zalantzak. Ez behintzat arlo horretan eskumenik ez dugun bitartean.
Lehenik eta behin eskumena beharko genuke Lan Ikuskaritza birdefinitzeko eta ondoren aztertu ahalko genuke neurri honen egokitasuna. Beti ere udal legean jasota datorren bezala, finantza nahikotasun printzipioa bermatuz, udalena ez den eskumen bat egoki garatzeko. Eta hau bereziki garrantzitsua da udal txikienetan. Kontutan izan behar baitugu horrelako proposamenak aztertzerakoan gure udalerrien errealitatea zein den. Hiri eta herri oso handiez gain ba industria asko dituzten herri txikiz osatua dago gure lurraldea, osaturik daude gure lurraldeak. Beraz, horien errealitatea ere kontuan izan beharko litzake halako proposamenak egiterakoan.
Eta ez dugu garbi ikusten ere Ertzaintzari eta Udaltzaingoari arlo honetan funtzio berriak emateko eta lan ikuskaritzako unitate espezifiko berriak garatzeko akordio bat sustatzea lan ikuskaritzarekin. Polizia bakoitzak funtzio eta perfil oso ezberdina du. Ondo bereizturik eta definiturik daude bakoitzarenak zeintzuk diren, eta ezin ditugu hauek nahastu, disfuntzioak sortzeko arriskua izango genukeela ulertzen dut. Eta beno, poliziak egia da egun esku-hartzen duela lan harreman esparruan, baina beti ere ba polizia judizial bezala, epailearen aginduz ba tipifikaturik dauden delituen ikerketetan. Eta unitate bereiztu berriak sortu sortzen ditu eta sortu ditzake noski, baina beti ere delitu horiek kanalizatzeko, ezta? Beraz, ba funtzio berriak emateko aukera ondo aztertu eta, batez ere, ondo adostu behar da, batez ere poliziarekin berarekin.
Eta beno, amaitzeko, amaitu nahiko nuke esanez, lan baldintzen eta lan araudiaren kunplimenduaren kontrola beharrezkoa dela, noski, baina ezin garela horretan geratu. Behin baino gehiagotan esan dugun bezala, prebentzioan sakontzea ere funtsezkoa delako eta formazioa ezinbestekoa delako, baina beno, beste puntu askotan ere jarri behar ditugula indarrak. Eta beno, esan dudanarekin suposatzen dut ondorioztatuko zenutela eta Hernández jaunak ere uste dut adierazi duela, ba beno, ez dugu babestuko Podemos taldeak aurkeztu duen legez besteko proposamen hau. Saiatu gara adostasun puntu batera iristen, baina beno, ezinezkoa izan da eta ea beste batean posible den.