EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2018-11-15):
Egun on guztioi.
Ez dakit zortzi hilabete hauetan zenbatetan etorriko garen Legebiltzarreko areto honetara berriz ere eztabaidatzera autogobernuaren inguruan, zergatik lehen batzuk esaten zuten aspertuta zeudela, eta marmotaren eguna eta gainontzekoak, eta orain non eta Alderdi Popularrak berak ekartzen duen gaia.
Baina lasaitasunetik eta baita ere nire iritzirako sendotasunetik, Lander Martínezek jakin aurretik badakigu zer bozkatu behar dugun. Hitz egin dugu horretaz. Beraz, gure botoa badakizu ekimenaren aurkakoa dela eta zuzenketen aurkakoa ere, baina batik bat arrazoi batengatik, zergatik bakarren batek ere eduki zezakeen tentazioa esateko ba, beno, berriro ere onartutako oinarriak berretsi egingo ditugu. Ez, aizu, berretsita daude. Ia ez dira PNVrenak, ez dira Bildurenak, ezta ere atal batean Podemosenak. Legebiltzarraren oinarriak dira eta lantalde bat dago lanean.
Baina ikusten diren jarrerak, alde batetik gelditzekoarena, atzeratzearena, trabatu, izoztu, errekurritu... Horrek zer adierazten du? Zergatik gainera egiten da dena kontsentsuaren izenean eta ikusten da aurrera egin beharrean, behintzat zangotraba gustuko dutela bakarren batzuk.
Beno, Alfonso Alonso berak zioen, y el tono, agradeciendo el tono y el respeto, pero también cierta fijación en esto de las advertencias, ya nos advirtió con aquello de con tanto empeño en el derecho a decidir pueden acabar perdiendo la capacidad de decidir que tienen, en el contexto del 155, se nos dijo esto, era aquel debate.
Bien, entonces, cuando se te advierte y te dicen, no, no te empeñes tanto que igual se te quita hasta lo que tienes, se ve que el autogobierno tiene unos límites, muga batzuk badituela, eta oinarri bezala esaten da, aizu, eman zaizun autogobernua kentzeko modukoa izan daiteke. Ematen dizut eta kentzen dizut, hori da autonomiaren nolabaiteko sendotasuna edo zutabea.
Eta atzoko Juan Luis Ibarraren hitzak ere ez dira alferrikakoak eta txantxetan hartu behar, ez, ez. Hitz serioak dira, adierazpen eskubidea tarteko, esan dezake nahi duena, baino nire iritzirako garbi dago, berriz ere, Estatu arrazoia plaza erdian jartzen ari dela.
Hori ez da kasualitatez gertatu, atzokoa, eta bada adbertentzi bat. Baina adbertentzi horretan, ikusten dugu Estatu arrazoiak tarteko denean, bi alderdi politiko nagusienak Espainian, ordu erdian adostasunera iristeko gai zaretela.
Eta inkonstituzionalak izan direla akordioak, esan da toki askotatik, baina akordioetara iritsi behar denen Estatu arrazoia sortzen da eta botere judiziala zaindu behar bada, zaindu egiten da.
Baina Estatu arrazoi atetik sartzen denen, oinarri demokratikoak leihotik irteten dira eta normalean gero legedia egokitu egiten da egoera berri horretara.
Eta atzoko hitzak, beno, hor dago, invocar" ez dakit bekatua den inbokatzea. Edo egiten den planteamendua, "exiguo apoyo". Nonbait, tribunaletatik orain esan behar da hemen zer dan exiguoa, nahikotasunaren kontzeptua aipatzen da.
Beno, ni ez noa horretan sartzea. Bakar bakarrik ikusten dudala, aurreikusten dudala hemen aktore asko daudela gure oinarrien inguruan hizketarako prest.
Eta esaten da, eta hori konstante bat da, bai Alderdi Sozialistak eta Alderdi Popularrak azaltzen duzuen diskurtsoetan, konstituzionalismoa da aniztasunaren parekoa. Eta abertzaletasuna edo nazionalismoa da baztertzailearen parekoa.
Horiek dira, batzuk malguak, batzuk aniztasuna errespetatzen dutenak eta besteak baztertzaileak, eta hori gainera gero lotzen da komunitate kontuekin eta nik uste dut debate horiek daudela hain gaindituta, horretaz jarduten duenak ridikulua egiten duela. Ez du inork sinesten hori, ez du inork sinesten.
Eta oso gaizki edo bere burua batere seguru ez du ikusten horretan jarduten duenak.
Zergatik daukaguna da euskal gizarte integratua eta integratzailea, berdintasunean sinesten duena, justizia sozialean sinesten duena, euskaldun guztiona, inor baztertu gabe. Eta gertatzen dena da gizarte horrek, herri horrek bere etorkizuna idatzi eta irabazi nahi duela, etorkizuna irabazi nahi du.
Eta horregatik, Eusko Jaurlaritza tarteko, baina euskal erakunde guztiek parte hartu izan dute estrategia integratzaile horretan eta nik uste dut oinarrietan ere, funtsezko gaietan, eta denak dira funtsezko gaiak, printzipio horiek presente daude.
Kontua da, zergatik ez? Esaten zaio. Edo zeini egiten dio kalte? Aurreko baten egin genuen ariketa bat, zeini egiten dion kalte autogobernu gehiagok. Eta gelditu ginen, behintzat batzuk bai, gehiengoak, autogobernu gehiagok ez diola herri honi inongo kalterik egiten. Ez herriari, ez norbanako inori.
Baina bai badago eta hor nik uste dut, kontzeptu bezala, oso agerian gelditzen ari dela unionismoa edo konstituzionalismoa, hau da, beste gehiengo baten, beste batasun baten sinesten duen pentsamendu horrek, ez du, ez du nahi, ez du ikusten, ez dio herri honi utzi nahi bide propioa egiten.
Eta da nagusitasun kontua, herri integratu bat, herri integratzaile bat baldin badaukagu, zergatik ez zaio utzi behar bide propioa egiten? Elkarlanean, kolaboratzen, solidaritzan, baina auzotarren arteko akordio politiko...
...kolaboratzen, solidaritzan, baina auzotarren arteko akordio politiko on batekin, elkarbizitzarako akordio batekin. Hori da azkenean hemen eskuartean daukaguna.
Nik ez dakit 8 hilabetetan batzordeak ze ondorio aterako dituen, baina oinarriak dira erabat demokratikoak eta hemen nahiz eta jolasean ibil gaitezken oinarri demokratikoa eta legetasuneko oinarriarekin, garbi dago oinarri demokratikoak ezin duela beste oinarria inposatu, ezin dela beste oinarriaren gainetik jarri ezer egin gabe, ez, negoziatu egin behar dela. Eta oinarri demokratikoak agintzen duen hori lege bihurtzen saiatu behar dutela aktore guztiak, bertakoak bertakoekin eta bertakoak beste estatu edo ordezkaritza politikoa mantentzen dutenekin. Hori da daukaguna.
Eta esaten dugunean oinarri horietatik abiatuta zabaldu dezagun, esaten dugu lurrik galde gabe, oinak lurrean zabaldu ditzagun kontsentsua, zergatik ez da posible? Zeren hemen aniztasunaren jokoak oso errazak dira, esaten da zuen akordioa ez da anitza, guk berdinak al gara? Ez. Ez dira berdinak. Beraiek anitzak, beraiek barruan eta gu ere bai gure aniztasun puntuak ere izaten ditugu alderdi politiko guztiak bezala.
Ez al gara denak alderdi politikoak? Bueno, 28 gehi 18 dira 46. Akordio honek ez du balio, exigua mayoría, Juan Luis Ibarrak esaten du nahitasunaren debatea irekiz. Jo dezagun beste bat dagoela, gehiengo bat, Euzko Alderdi Jeltzalea, Alderdi Sozialista eta Podemos, 48 guztira, bi gehiago. Bat bestea baino anitzagoa da? Ordezkaritza bi parlamentaritan jasotzen da; anitzagoa da? Bai? Eta horrek balio du?
Eta ez zenukete satanizatuko edo helburuetan eta oinarrietan ere fijatu beharko lukete batera? Zeren horretatik asko dago, jo dezagun beste konbinazio bat. Beraiek, EH Bildukoak, 18 gehi 11, 39 dira, gehi 9, 48. Hori ere anitza da, baina bestea baino anitzagoa da? Ordezkaritza zabalagoa duelako bi parlamentaritan? Edo PNV-PSOE eta PP? Ez gara iristen justu horretara. 28 gehi 18, 9 gehi 9, 46.
Beraz jaitsi gaitezen lurrera, oinak lurrean, oinarriak ondo ezagutzen dituzue, jakin badakizue demokratikoak direla eta herri honen etorkizuna irabazteko sortuak direla, ez alderdi politiko baten etorkizuna, herri honen etorkizuna irabazteko. Eta ea adituek egindako ekarpenen ondorioz oinarri horiek zabaltzeko modua badagoen ikusiko dugu baina aldez aurretiko prejuizio guzti hauek albora utzi behar dira, bestela ez da ibilbide posiblerik izango.