BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2013-11-21):
Arratsalde on. Mila esker mahai buru andrea.
Egia esan behar baldin badut, hainbat kasutan lotsatua sentitzen naiz pentsatu hutsarekin legeak egiten dituen ganbara bateko kide naizela, herritarren beharrei erantzunak emateko urratsak egin behar dituen Legebiltzarra behar lukeela honek, gutxienez Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako herritarrentzat, eta aldiz, zein pausu erreal gutxi ematen diren.
Horren adibide garbia etxebizitza gaietan genukeela esango nuke. Urtebete da lege agintaldia hau hasi zela eta kaleratzeak direla, hipoteken gehiegikeriak direla, etxebizitza beharra dela, finantza erakundeen gose aseezina dela, hainbat proposamen egin dira mahai gainean denbora tarte honetan EH Bilduk aurkeztuak eta PSEk aurkeztuak bereziki.
Azkena joan den astean gehiegizko baldintzen inguruan eztabaidatu zen. Gutxienez, azkeneko hartan, hemendik zer egin daiteke pentsatzen jarritako proposamena zen baina gainerakoetan, urtebete honetako kronika egin behar banu, zera baino ezin izango nuke ondorioztatu: Proposamen zehatzak orokortzeko joera izan dela, ezer zehatzik onartu gabe itxurakeriak egin eta ondo geratzea baino gehiago ez dela egin hain zuzen ere hilabete hauetan.
Eta bitartean, errealitatea –horretan behintzat bat gatoz, gero errealitateari nola erantzun ez baina errealitatearen deskribapenean bai– bere horretan jarraitzen du eta hori da benetan larria dena.
Kaleratzeak egunero gertatzen dira. Jendea estu eta larri dabil, finantza erakundeek nahi beste egiten dute, eta lotsarik gabe gainera, eta inork ez ditu estu hartzen. Hori falta  delako, hori botatzen dugulako hain justu ere guk faltan.
Aurreko saio-aldia adibidez, IRPH indizeen eztabaidarekin amaitu genuen. Guk orduan babestu genuen kaleratzen aurka dihardutenen babesa izan nahian aurkeztu zen proposamen hura. Baina hilabeteak igaro dira eta konponbideak behar zuenak bere horretan jarraitzen du.
Eta hori nahiz eta jakin, Kutxabanken kasuan adibidez –hipotekak gehien dituen aipatzeagatik, ez fijazioagatik– bere kontratuetan jartzen duena beteko balu, alegia, indize horren ordez euriborra gehi bat aplikatuko balu, familia gehienek sekulako lasaitua hartuko luketela zer eta hilero ordaindu beharreko kopurua 250 eta 400 euro artean merkatuko litzaiekeelako hipoteka. Alegia, akaso ordaindu ezinetik ordaintzeko aukera izatera salto egiteko moduan egongo liratekeela.
Baina ez, Kutxabankek ez du hori egiteko borondaterik eta orain maileguak dutenek berritzea tokatzen den unera arte itxaron beharko dute, batzuk ia urtebete egoera arinduko bazaie.
Eta horren aurrean gaia hona ekarri zenutenak, zer? Zerbait egin da? Nik esango dizuet ezetz. Kutxari berari ere gaia azter zezan batzuk eskaria egin nahi izan genionean, beste batzuk hona gaia ekarri duten bezala, han berriz eztabaidatzeari uko egin ziotelako.
Beraz, ondorioa argia da: Hona ekartzen dira adierazpen orokorrak, ondo geratzeko egiten diren horietakoak. Baina benetako neurriak eraginkorrak, praktikoak hartu behar direnean, hartu daitezkeen toki horietan, ez dugu ezertxo ere egiten eta uste dugu nahikoa da esateko garaia dela, bereziki herritarrek ezin dutelako gehiago jasan beste batzuen gehiegikerien aurrean eta guk ezin dugulako beste alde batetara begiratzen segitu finantza erakundeak estu hartu gabe.
Urtebete honetan uste dut esaldi hau askotan adierazi dudala hemendik bertatik hitza hartzea tokatu zaidan aldiko. Baina noski, zer espero genezake lehen helburua banketxeen zorrak kitatzea zutenen eta orain berriz administrazioak bankuekin duen zorra kitatzea jartzen duten horiengandik?
Beti lehentasuna bankuak, modu batera edo bestera, eta herritarren beharrak noiz jarriko ditugu erdigunean? Hitzez egiten da, hemen gaur ere egin da eta egingo da aurrerantzean ere. Baina ekintzez, erantzungo genuke auskalo noiz.
Hori baino ezin dugu ondorioztatu egin dizkiguzuen proposamenetatik baina natorren gaur eztabaidatzen ari garen horretara, testuinguru horretan kokatzen dudana baina bere testu propioa daukana.
Hasteko, Espainiako Gobernuari egiten zaizkio eskariak, betiere besteari eskatzea errazagoa delako. Eta hori egiten da nahiz eta jakin PPk gehiengo absolutuaren pisu guztia jende xehearen aurka erabiltzen ari dela Espainian eta etxebizitzaren gaian finantza erakundeen interesen alde baino ez direla aritu ikusi arren.
Gobernuan daudenetik egin dutena nahikoa ez eta irakurri besterik ez dago Talde Popularrak aurkeztu duen zuzenketa zera ohartzeko: Hartutako bideari gainera eutsi egin nahi diotela, harro asko gainera horren errebindikazioa egiten dutelako.
Egiten ari den erreforma estrukturalarekin jarraitzeko deia egin nahi diote hemendik Talde Popularretik Madrilgo Gobernuari. Eta egiten ari dena zordunen babeserako dela esateko lotsa ere ez dute galdu, jakitun justu kontrako norabidean ari direla.
Espainiako Gobernuari Europatik egiten diren hobekuntzak eta proposamenak aplikatzea eskatzea ondo dago berez, baina ez dugu ahaztu behar martxoan Europako epaitegiek Espainiari esan ziotena, alegia, Hipoteka Legeak ez zituela kontsumitzaileen eskubideak bermatzen.
Baino sakonagoa den arazoa, 20 urte zeramala Espainiako Gobernuak, 20 urte eta ez dira gutxi, egin beharreko egokitzapen horiek egin gabe. Eta gogoratu nahi nuke, 20 urteko epean batzuk eta beste, PPk eta PSOEk biek agindu duzuela Madrilen eta denbora tarte horretan benetan (Itxaso jaunak erabili dituen hitzak erabiliz( benetan Estatuak bere lana egin balu, baita Europatik esan gabe ere, legea egokitu behar zuela; ez esan gabe eta ezta esanda ere, eta are gutxiago, ezta sententzia batekin esanda ere.
Bueno, esan dudan guzti hori gutxi balitz eta direktibari heldu nahian, aipatzen duzuena hasierako proposamenean Talde Sozialistark eta azpimarratzekoa eta garrantzitsua den direktiba batetaz ari garela.
Zer da garrantzitsua? Mailegua sinatu behar duenari zazpi eguneko tartea ematea pentsatzeko edo sinatu ondoren birpentsatzeko beste hainbeste ematea? Begira, jende askorentzat ez zazpi eta ez hamazazpi emanda ere. Testuak dioena ulertezina da.
Arazoa ez da denbora izaten normalki, arazoa atzean dauden tranpak izaten dira. Ez hori bakarrik. Zer negoziatu gutxi izaten da, egia esan, finantza erakundeekin. Normalean gauzak horrela izaten dira: Hartu ala utzi, nahi duzuna egin ezazu. Negoziaketatik gutxi. Beraz, denborak ez duela arazoa konponduko esango nuke.
Zorra etxea entregatuz kitatzea da aipatzen den beste neurri bat baina kontxo, egun Estatuan arautua dagoen zerbait da. Beraz, arazoa ez da araudiak jasotzea edo ez jasotzea aukera hori. Arazoa praktika da. Arazoa finantza erakunde jokabidea da zeren eta gaur gaurkoz ere aukera hori badago.
Eta badirudi, beste neurri asko aipatu dira hemen luze, baina badirudi neurri izar bezala (horrela aurkeztu zen behintzat bere garaian direktiba hau(, mailegua hartzen duena asegurua kontratatzera ez behartzea dagoela.
Ez dago gaizki neurri hori, ez behartzera hori egitera. Baina benetan uste duzue aipatu ditudan neurri horiekin benetan arazoaren muinera goazela? Benetan deskribatu den egoera gordin horri soluzio biderik jarriko diogula (esango nuke ezta partxeotara iristen( horrelako neurri txikiekin arazoa hain handia denean?
Beraz, gure ustez ez da horren garrantzitsua proposatzen dena azaleko kontuetan geratzen delako eta gainera, orain arte finantza erakundeen egunerokoa zein den ikusita eta Legebiltzar honetako gehiengoak portaera horiek errotik aldatzeko, bankuak estu hartzeko proposamen bat ekarri den aldiko borondate eskasa erakutsi dutela ikusita, ez dugu uste egia esan horrelakoak direnik behar dugun proposamena.
Benetan eta zintzo diogu arazoa kezkatzen gaituela. Ez hainbeste proposamena zerk ekartzen duen edo nondik etortzen den, hemen, Europan edo non bozkatzen den. Gure ustez, ordua da orokorkeriak uzteko. Gure esku dagoena egiten hasteko eta adibidez, eta hori ere bada gertatzen ari denaren seinale, etxebizitza eskubidea, eskubide subjektibo modura babestuko duen lege bat. Horretan ere, ez dute egia esan Ganbara honetan aurrera egiteko borondate askorik sumatzen zuzenketak aurkezteko epea bera ere luzatu eta luzatu ari baikara.
Ez dakit egia esan batzuen asmoa ote den lege-agintaldian legerik gabe bukatzea baina martxa honetan, horretarako urratsak sendo ematen ari dela ikusten ari naiz edo somatzen ari naiz. Benetan eskubide bezala aitortzeko borondate gutxi ikusten dut. Ikusiko dugu prozeduran hala ere gero ere edukietan nora goazen.
Baina gehien kezkatzen gaituena EH Bilduri eta ikusten ez duguna zera da: Urgentea eta garrantzitsua, biak bere baitan dituen oinarrizko behar bati buruz ari garela zeren eta batzuetan esaten da urgenteak ez duela garrantzitsua ikusten uzten. Honek biak ditu bere zorionerako edo bere zoritxarrerako.
Eta beraz, horrelako egoera gordin batek eskatzen dituena da benetako erantzun azkarrak, benetako erantzun errealak eta horien falta somatzen dugulako, tristura sartzen dugu horrelako proposamenak egin baino benetan soluzioak jarriko dituen proposamenak ez egitea.
Mila esker.