BARRIO BAROJA (PP, 2014-02-06):
Buenos días. Egun on, presidente andrea. Legebiltzarkideok, lehendakari, Jaurlaritzako sailburuok.
Gu abstenitu egin gara Legebiltzarrak onartu berri duen ekimen honetan; izan ere, onetsi den lege-proposamen hau aintzat hartzeko aldian, guk, gure betiko iritzian bermatuta, argi azaldu genuen gure ustez zergatik ez zen honako bide hau Trebiñuko egoera ebazteko bide egokia; horregatik abstenitu ginen orduko hartan, eta horregatik abstenitu gara gaurkoan ere. Eta halaxe azaldu genuen, halaber, irizpen hau  - gaur behin betiko ebatzita geratu dena -  onartu zuen Legebiltzarreko batzordean.
Funtsezko hiru arlo jorratu nahi ditut, labur bada ere, argi eta garbi azaltzeko zertan datzan gure taldearen jarrera  - Legebiltzarreko Talde Popularraren jarrera -  Trebiñuri buruzko auzi honetan. Aurretiaz ere azaldu izan dugu jada, baina berriro ere adieraziko dut botoa azaltzeko txanda honetan.
Batetik, ezinbestekoa da lurralde hori Arabara batzeko zer jarrera politiko eta zer-nolako onarpen-maila dagoen zehaztea. Era berean, berariaz zehaztu behar dugu zer urrats juridiko eta instituzional egin beharko liratekeen lurralde hori Arabara batzeko prozesuan. Eta, hirugarrenik, komenigarria da, halaber, proposatzaileek sustatutako ekimena aztertzea eta gu zergatik abstenitu garen azaltzea.
Trebiñu Araba da funtsean; halaxe jotzen dugu, eta horrexegatik diogu guk administrazio-mailan ere lehenbailehen izan behar duela Araba; ziur gaude, gainera, Trebiñu Araba izango dela orain edo gero. Hori denok dakigu. Anakronismo historiko bat da; inkoherentzia hutsa, Administrazioa hobetzeko eta zentzuz antolatzeko premiari begira; hala, Administrazioaren eta herritarren arteko harremanetan sortzen diren lehentasunen barruan, ez du inolako oinarririk, aurreiritzi politikoez eta jarrera itxiez harago.
Ez gatoz bat, inondik ere, Gaztelako zenbait politikarik Trebiñu Arabara batzeko auzian duten jarrerarekin; guk, nolanahi ere, zentzuak esaten diguna aldarrikatzen jarraituko dugu eta ez beste batzuek gure ahotik entzun nahi dutena.
Enklabearen auzia ez da abertzaletasun-gatazken edo jabetza-seten ondorio. Errealitate objektiboa da, eta herritartasunaren oinarrizko alderdiekin du zerikusia, hala nola gertutasunarekin, kultura- eta familia-loturekin eta administrazio-beharrizanekin. Arabarron % 90ek nolabaiteko loturaren bat dugu Trebiñurekin edo Trebiñuko konderriko herritarrekin, ahaidetasuna dela, auzo-harremanak direla, jatorria dela edo adiskidetasun-loturak direla. Gainera, nekatuta gaude aurkako jarrera itxi horrekin, normaltasunaren eta zentzuaren etsaiei doako argudioak emateko baino ez baitu balio. Erradikalei, muturreko abertzaleei, ez zaie interesatzen Trebiñu Araba izatea, nahiago dute irainen amaigabeko ikurrinak astintzen jarraitu.
Gure arrazoibideen bigarren oinarriari dagokionez, akordio handi bat beharko litzateke. Horixe aldarrikatu izan dugu, eta argi eta garbi azaldu izan dugu hori Arabako enklabeen egoera aztertzeko lantaldearen lanetan; izan ere, enklabe horietako batzuek ez dute inolako zentzurik ez arrazionaltasun administratiboaren ikuspegitik, ez XXI. mendeko lurraldetasun-objetibotasunaren ikuspegitik. Irabazlerik eta galtzailerik utziko ez duen akordio handi bat behar dugu, zenbait agintarik ez dezaten sentitu amore ematen ari direnik lurralde hori lagata, ez liratekeelako gai izango erabaki hori azaltzeko.
Horregatik, gure ustez, akordio orokor hori Gorteetan egin behar da, eta, kasu honetan, Senatuak bultzatu behar luke  - hala esan genuen lehen, eta halaxe diogu orain ere - . Gainera, kontuan hartuta lurralde-ordezkaritzako Ganbera horrek batzuetan ez duela funts handirik izaten, ekimen horren bidez, balioberritzeko aukera bikaina izango luke, herritarren onerako erabakiak hartuta eta auzi historikoak ebazteko bidea emanda, hartara administrazio orekatuagoa eta eraginkorragoa lortzeko.
Senatuko lantaldeak 95ean behar bezala itxi gabeko lanei berrekitea eta erregularizazio-bidea irekitzea, nire ustez, aukera ona izango litzateke. Era berean, Gorte Nagusietako lan-esparruaren barruan, zentzuzkoa irudituko litzaiguke aurrera jarraitzea administrazioa hobetzeko eta arrazionalizatzeko onartu berri den legea garatzeko lanetan. Baina, batik bat, blokeo hori hausteko lan egin behar da, auzi honetan ez dadin egon ez galtzailerik, ez irabazlerik.
Azkenik, gogoeta bat egin behar genuke proposamen hau Legebiltzarrera ekarri dutenek ezarri duten bidea dela-eta, ondo jabetu behar baitugu zer onartu den haren bidez. Ekimen honek, gure iritziz, aurrekari txar bat irekiko luke. Izan ere, autonomia-erkidego batek (Euskadik) beste autonomia-erkidego bateko (Gaztela eta Leongo) estatutua aldatzeko ekimen bat sustatzea eta garatzea onartzen bada, hortik aurrera edozein aldetatik sustatu ahal izango dira estatutuen erreformak, eta ez genuke horrelakorik nahi.
Kontu egin Euskadiko herritarrontzat ez litzatekeela inolaz ere atsegina izango errioxarrek edo kantabriarrek, esate baterako, Gorteetara jotzea gure foru-sistema edo gure kontzertua bertan behera utz dadin eskatzeko. Bidegabea izango litzateke, eta politikoki ez luke zentzu-izpirik izango, eta, batez ere, ez litzateke batere neurrizkoa izango erakunde-eskumenen ikuspegitik. Horregatik abstenitu gara.
Horregatik, gure ustez, okerra da hautatutako bidea  - zer ibilbide egiten duen ere - , eta gure kontra jo dezake. Gure lehendakariak aldebikotasuna aipatu ohi du beti Euskadiren eta Estatuaren arteko harremanetan; ekimen hau, ordea, ez dator bat aldebikotasun horrekin, ez dielako besteei aitortzen jokaera-aukera hori bera. Eusko Jaurlaritzak Gorte Nagusiei Gaztela eta Leongo legeak aldatzea eskatzen badio, orduan hirualdekotasuna izango dugu jada.