ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2015-10-08):
Eskerrik asko mahaiburu andrea eta arratsalde on denoi.
Gizarte Segurantzaren Legearen erreforma, mutuen erregimenari dagokionari, Erresuma Espainoletik etortzen zaigun beste eskubideen murrizketa dakarren legea da.
Beste behin ere, lan harremanetan interaktuatzen duten bi aldeetatik, soilik aldi baten onurarako arautu egin da berriro. Eta Rajoyren gobernutik etorrita, erantzuna erraza da. Patronalaren interesen onurarako arautu da beste behin ere.
Proposamena aurkeztu duen taldearen bozeramaileak, honetan jada azaldu ditu lege horrek ekarri dituen hainbat aldaketa. Hala ere aldaketa esanguratsuenak eta beste batzuk ere gogoratuko ditut.
Hasteko, erreformaren motibazioan, absentismoaren tasa jaisteko eta burokratizazioa gutxitzeko egiten den erreforma bat dela azaltzen da. Hori, ezin da inolaz ere motibazioa izan. Hori ezin da onartu.
Erreforma horrek, langileei iruzurrezko izaera aurre suposatzen die. Datuek erakusten digute absentismo tasa gero eta baxuagoa dela. Azken urteetan, justu kontrakoa gertatzen ari da. Azken lan erreformaren ondorioz, langileak nahiz eta bajan egon, kaleratu ahal direnez, langile asko gaixo joaten dira lanera. Presentismoa ematen ari da, enpresa pribatuan zein arlo publikoan ere.
Baina legearen motibazioarekin jarraitzeko ematen den bigarren arrazoia, burokratizazioa gutxitu egingo dela diote. Ba ideia horren aurka ere bagaude, gezurra delako. Eta are gehiago, Osakidetzako profesionalek lan handiagoa egin beharko dute mutuen mesedetarako.
Mutuaren izenaren aldaketa, lan istripu eta lan gaixotasunen mutuak izatetik, gizarte segurantzaren mutua kolaboratzailera izatera pasatu dira. Hori ere ez da kasualitatea. Benetan, izen aldaketa horren atzean, ezkutatzen den helburua, mutuek gertakizun arruntetan, lanetik kanpo gaixotasunak eta istripuak kudeaketaren eskuduntzak izatea. Horrek, mutuen ekintza eremua are gehiago zabaltzen du, osasun sistema publikoarena murriztuz.
Aurrekoarekin lotuta, aldi baterako ezintasunari dagokionez, mutuek botere handiagoa izango dute kontrola egiteko, jarraipena egiteko eta presionatzeko baja egoerari bukaera emate aldera.
Mutuek bajaren lehen egunetik deitu ahal izango dituzte langileak osasun azterketa egitera. Langilea azterketara joan ezin bada, agertzen ez bada, edozein arrazoirengatik, prestazioak kautelaz eteteko aukera dago. Ondoren, langileak soilik lau egun izango ditu ez joatearen arrazoia justifikatzeko eta berriro ere, behar bezala egiten ez badu, aldi baterako ezintasun egoera iraungiko da.
Hori, oso larria iruditzen zaigu. Berdin du nola zauden, zein egoeratan, zure prestazioa gogoratu behar da, eskubide bat dela, kendu ahal dizutena.
Erreforma horrek, mutuei langileen osasuna kontrolatzeko gaitasun handiagoa ematen die. Ez soilik lanbide gertakizunetan, baizik eta arruntetan ere. Alta, medikuak ematea baino ez zaie geratzen. Hori da, patronalaren helburua eta ez dira geldituko lortu arte.
Osasunaren kudeaketaren dualizazioa gertatuko da, baldin eta bide horretatik legislatzen jarraitzen baldin badu Espainiako Erresumako Gobernuak.
Horrek zer ekarriko luke? Ba langileen osasun arloa pribatuan mutuen bitartez kudeatzea eta sistema publikoan, gainontzeko pertsonak osasuna kudeatzea. Hau da, haurrena, langabetuena, pentsionistena, noski, Osakidetzan egingo diren diagnostiko frogetarako, langileek lehentasuna izango dute, patronalaren ikuspuntu ekonomizistatik, lehenbailehen alta ematea izango dela helburua.
Horiek dira mutuen erregimenari dagokion erreformak ekarriko dituen aldaketa batzuk. Langileen zein oro har gizarte osoaren osasunean kalte eragingo duten aldaketak dira. Ez dago langileen onurako inolako aldaketarik. Soilik patronalaren interes ekonomikoak handitzeko eta enpresei botere gehiago emateko egindako erreforma da.
Beraz, EH Bildutik errefusa argiena erreforma horri. Baina ez soilik EH Bilduk errefusatu egin du erreforma. Oraindik onartuta ez zegoenean EH Bilduk eskatuta, etorri ziren gehiengo sindikala ordezkatzen duten lau sindikatuek. Enplegu Batzordean agerraldia egin zuten aurreproiektuaren inguruan iritzia emateko. Eta lau sindikatuek, ELA, LAB, Comisiones Obreras eta UGTk salatu zuten erreforma.
Pasaden bilkuraldian, EH Bilduk aurkeztu zuen gaurko gaiaren inguruan eta ondoren PSEk aurkeztu zuen proposamenaren jatorria. Hiru puntuko proposamena zen hura. Lehenengoan Legebiltzarrak erabateko gaitzespena adierazi eta erreforma erretiratzea eskatzen genuen. Erreforma hori langileen osasunaren kaltetan, mutuei eskumen gehiago ematen baitzizkien eta osasuna pribatizatzeko beste pausu bat delako.
Bigarren puntuan Jaurlaritzari eskatzen genion berma ditzala modu eraginkorrez Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako langileen osasunerako eskubideak. Horretarako Osakidetzak langileen osasunean inplikatu eta horren jarraipen zorrotza egitea.
Eta hirugarren puntuan, Jaurlaritzari eskatzen genion, osasun sistema publikoa modu eraginkorrez defenda dezala eta mutuen eskumenak muga ditzala. Horretarako Jaurlaritzaren baliabideak erabiltzeko, mutuekin hitzarmen edo kontzertu gehiagorik ez sinatuz. Osakidetzan inbertituz eta hainbat mutuaren esku, lan osasuna duten funtzio publikoko langileak progresiboki sistema publikoan integratzeko plan bat eginez, eta horren ondorioz, eskuraturiko dirutzak Osakidetzan berriro inbertituz.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan diharduten mutuen diruen soberakinak zuzenean bertan kudeatzen dela bermatuz, diru hori zertara bideratu gabe esparruan erabaki ahal izate aldera. Eta azkenik, Gizarte Segurantzaren erabateko eskumena bermatuko duen babes sozialerako, euskal esparrua exijitzeko eta garatzeko pausuak emanez politika propioak gauzatzeko, eta Estatuko Gizarte Segurantzak euskal sistema publikoan egin dezakeen esku-hartzea saihesteko.
Horiek ziren gure jatorrizko ekimenean jasotzen ziren puntu eta eskaerak. Martxoan eztabaida hori izan aurretik, PSEko taldearekin adostu genuen erdibideko bat, azken puntua izan ezik, gure proposamena gainontzeko eskaera jasotzen zuena. Orduan eztabaida ez zen eman eta gure proposamena bertan behera gelditu zen.
PSEk erroldatu zuen ondoren proposamena. Gizarte Segurantzaren eskumenaren aldarrikapena ez da geratzen eta EH Bilduk jarraituko du eskaera hori aldarrikatzen, eremu horretan eta gainontzekoetan ere, jakin badakigu hau ez dela izango Espainiatik langileen aurka etorriko zaigun azken legea. Eta are gehiago, honetan ere behar dugulako gure eredu propio garatzeko tresna guztiak.
Horregatik gure jatorrizko ekimena zuzenketa bezala aurkeztu genuen. PSEren ekimenari erreparatuz, azaldu dudan bezala aurreko bi taldeen artean adostutako erdibidekoa da. Beraz, orduan ados geunden eta oraingoan ere. Gure ekimenaren puntu gehienak jasotzen ditu eta. Legea errefusatzen du, osasun sistema publiko indartsu baten alde egiten du, Jaurlaritzari mutuekin konbenioak ez sinatzea eskatzen dio eta sektore publikoko langileen osasuna Osakidetzan integratzea eskatzen dio Jaurlaritzari.
Garrantzizko aurrera pausua izango litzateke behintzat puntu horiek aterako balira. Beraz, EH Bilduk PSEren ekimenari aldeko bozka emango dio.