ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2015-11-12):
Legebiltzarreko lehendakari andrea. Sailburu jauna. Toña jauna. Hitz egitera nator.
Interpelazioaren ondoriozko mozio honetan, Jaurlaritzari eskatzen zaio kooperatibei buruzko lege proiektua bilkura aldi honetan ekar dezala, indarrean dagoen legegintzaldian eztabaidatu eta, hala badagokio, onartu ahal izateko.
Euskal Herria Bilduk bat dator eskaera horrekin, Barrio jauna, bat gatoz. Jakina da Jaurlaritzak lege proiektuaren txostena egina daukala eta kooperatiba eta unibertsitate munduko adituekin hitz egin duela. Maria Ubarretxena, Gizarte Ekonomiaren zuzendaria zenak aurkeztu zigun lege proiektuaren egitasmoa Legebiltzarrean bertan, egoitza honetan.
Ondoren, berriro ere aurkeztu zigun proiektua, Jesus Alfredo Ispizua Zuazua zuzendari berriak. Orduz geroztik, ez dugu berririk izan eta hemen aipatu, Carmelo Barrio jauna aipatu...
...Jesús Alfredo Ispizua Zuazua zuzendari berriak. Orduz geroztik, ez dugu berririk izan eta hemen aipatu, Carmelo Barrio jaunak aipatu duen ibilbidea egin du lege proiektuaren zirriborroa.
Esandakoaz aparte, ez dugu ezagutzen zehatz-mehatz zergatik Jaurlaritzak baztertu duen kooperatiben lege proiektu egitasmoa, baztertu badu ere. Izan daiteke abagune politikoarengatik, komeni ez zaiolako; izan daiteke Jaurlaritzaren bestelako lehentasuna dituelako; edo izan daiteke, azkenik, proiektua aldatu beharra ikusi duelako.
Aitzakiak aitzakia, Legegintzaldi honetan kolpatu egiten gaituen krisiak, oraindik sufritzen ari garena krisiak, nahikoa arrazoia dakar gure ustez zaharkitutako 1993. urteko Kooperatiben Legea eraberritzeko. Ezin ahantzi dezakegu krisiak agerian utzi dituela, aipatu izan den moduan, gure ekonomiaren ahulgunean eta kooperatiben ahuleziak ere. Esandakoa nahikoa da kooperatiben lege berria ahalik eta azkarren eztabaidatzeko eta onartzeko.
Beste aldetik, Kooperatiben Legea eraberritzeko etxebizitza-kooperatibak arautu behar direla arrazoietariko bat da, jakina. Baina, gure ustez, eta esan den moduan, bigarren mailako arrazoia da.
Etxebizitza herritar askoren arazorik larrienetakoa da, egia da, eta etxebizitza-kooperatiba aipatu denez, guretzat, dena den, EH Bildu taldearen aburuz, etxebizitzaren auzia ez da kooperatiben bitartez konpontzen. Etxebizitzaren auzia konpondu guran, esaterako, Legebiltzar honek eztabaidatu eta onartu zuen Etxebizitza Legea. Barrio jauna, zerorrek aipatu zenuen interpelazioan Etxebizitzaren Lege hori.
Lege horren bere II. Kapituluaren adierazburuak dio "etxebizitza duin eta egoki batez okupatzeko eskubide subjektiboa da". Legea dionez, herritar orori aitortzen zaio eskubide subjektibo gisa etxebizitza legez modu egonkorrean okupatzeko eskubidea, etxebizitza duin eta egokirik ez dutenei, etxebizitza lortzeko diru-baliabiderik ez badute. Legeak berak Xedapen Gehigarriko 3. puntuak azaltzen du irabaziz asmorik gabeko elkarteek bizitegi multzoak sustatzeko edo eskuratzeko erabili dela lagapeneko araubidean.
Garaia batean gaitasuna ekonomiko urriko herritarrek erabiltzen zuten etxebizitza kooperatiben antolamendua premia biziko ondasuna  - etxebizitza -  lortzeko. Etxebizitza kooperatiba bada, oinarrizko premia asetzeko bitarteak izan dira, ez lanpostuak sortzeko, ezta ere ekonomia suspertzeko tresna. Horretarako ez ziren. Gerora, hasierako etxebizitza-kooperatiben ondorio gisa edo etxebizitza sustapenerako kooperatibak sortu ziren. Kooperatiba berri horietan autogestioa desagertu zen, mozkinak lortzea xede zutelarik.
Gaur egun, oro har, hiru etxebizitza-kooperatiba klase bereiz ditzakegu. Eraikuntzarako kooperatibak, sustapenerako kooperatiben antzeko tresna, etxeak eraiki bitartean sortu eta desagertzen direnak. Kooperatiba hauek finantza erakundeetatik lortzen dituzten maileguak eta hobariak, eta etxebizitza erosleei ezartzen diete finantza arriskuak. Kooperatiba klase hauetan ez da autogestioa erabiltzen, gehienetan.
Langileek eurek sortutako kooperatibak bigarren lekuan izango genuke, ekimen sozialeko kooperatibak esan genezake. Zenbait kasutan, sindikatuek sortzen dituzte kooperatiba hauek eta nolabaiteko autogestioa ereduari eutsi egiten dio.
Azkenik, jabeen kooperatiba. Erabilera lagatzen oinarritzen da kooperatiba klase hau. Eraikitzeko eta eraiki ondoren dirauen kooperatiba da. Hau da, hain zuzen ere, kooperatiben lege proiektuaren zirriborroan aipatzen den kooperatiba mota.
Lehen aipatu dugu Etxebizitza Legea, xedapen gehigarri horretan zehazten da ondorengoa. Bat, etxebizitzak eta eranskina partaideen artean esleitzeko asmoz, kooperatiben edo bestelako elkarte batzuen bitartez auto-sustapena edo sustapena egiteko beste modalitate batzuek, gora behera, irabazi asmorik gabeko elkarte pribatuek etxebizitza multzo bat higiezin bakar batean sustatu edo eskuratu ahal izango dute, erabilera lagapeneko araubidean, bere kideen bizitegi premiak asetzeko helburu horrekin eratutako elkarteak badira.
Gero, aipatu egiten dira  - ez dut irakurriko, legebiltzarkide guztiek ezagutuko duzuelakoan -  aipatu egiten du etxebizitza kooperatiba horiek zein ezaugarri izan behar dituzten etxebizitza duina eskuratzea dagokiolarik.
Guk babestu egin genuen, ez beste batzuek bezala; babestu egin genuen Etxebizitza Legea eta, bereziki, atal honetan iruditzen zaigu jabego pribatua baino, erabilera lagapenaren oinarrian sustatutako kooperatiba honen bitartez etxebizitzaren auziari irtenbide bat emateko.
Guk printzipioz ez dugu zuzenketarik aurkeztu. Eta ez dugu gutxietsiko Carmelo Barrio jaunak egindako interpelazioa eta haren ondoriozko mozioa. Iruditzen zaigu hemen eskubide osoko legebiltzarkidea dela eta ondo iruditzen zaigu eta bat gatoz orokorrean. Ez zaigu iruditzen egiten den lotura hori, kooperatiben legea eta etxebizitza, kooperatiba eta bide batez etxebizitza eskubideen gaineko irakurketa zalantzazkoa da, baina printzipioz ez zaigu gaizki iruditzen Jaurlaritzari eskatzea bilkura-aldi honetan, konpromisoa baitzuen, bilkura-aldi honetan lege-proiektua Legebiltzarrera ekartzeko.
Azken buru, aurkeztu zizkiguten zirriborroa ona, txarra izan, Ganbara honi dagokio eztabaidatzea; ahal dena hobetzea eta horren txarra baldin bada, atzera botatzeko Legebiltzarrak egin beharko luke.
Bai iruditzen zaigu, eta hasieran aipatu izan dut, izan den krisia eta sufritzen dugun krisiak bai eskatzen du kooperatiben egoeragatik beragatik ere, Ganbara honetan eztabaidatzea zer irtenbide eman dakioken kooperatiben auziari. Hemen aipatu izan dira hutsuneak eta Carmelo Barrio jaunak aipatu izan ditu. Eta aipatu izan dira ere kooperatiben ibilbidean zeintzuk diren gabeziak.
Guk printzipioz defendatu egingo dugu gure botoarekin egiten den proposamena bilkura-aldi honetan lege proiektua Ganbarari ekartzeko eta, ahal dela, legegintzaldia amaitu baino lehenago eztabaidatu eta, hala badagokio, onartzeko.
Besterik ez. Eskerrik asko.