URIZAR KARETXE (EH Bildu, 2019-05-31):
Mila esker, mahaiburu andrea. Egun on denoi.
Pasa berri den maiatzak 21ean, aurreko astean bertan, bost preso politiko katalanek espetxeratua zeuden kartzelak utzi eta beraien diputatu eta senatari aktak jaso zituzten apirilak 28ko hauteskunde orokorretan aukeratuak izan ondoren.
Demokraziak funtzionatzen zuela zirudien beraien eskubide osoak mantentzen zituztelako, hauteskundeetara aurkeztu ahal izan ziren eta gizarte katalanak beraien ordezkari gisa aukeratu zituen.
Baina demokraziaren espejismo horrek 24 ordu eskas iraun zituen; hurrengo egunean berriz ere akusatuen aulkian eserita baitzeuden guztiak eta egun gutxiren buruan kargugabetuak izan ziren, epai finkorik oraindik ez dagoen arren.
Espejismoaren lekuko izatea tokatu zitzaidan, Auzitegi Gorenera joan nintzelako aurreko astean, auzipetuak dauden politikari katalanei babesa adierazteko asmoz.
Eta nik uste zoritxarrez esan behar dudala ez nuela sorpresarik hartu gertatutakoarekin eta nik uste dut hemen inork ez duela sorpresarik hartu, ongi baino hobeto ezagutzen dugulako legedia egokitu edo ez betetzeko espainiar botereek daukaten gaitasuna.
Hala ere, esan behar dut kezkatuta bai irten nintzela bertatik. demokraziari etorkizun iluna, agian espero nuena baino ilunagoa ikusten niolako, espero nuena baino modu...
...demokraziari etorkizun iluna, agian espero nuena baino ilunagoa ikusten niolako, espero nuena baino modu gordinagoan erasotua ikusi nuelako, demokrazia bera sendotzea zigortzen bilatzen zela ikusi nuelako edo zigortzea bilatzea ikusi nuelako.
Demokrazia hitzaren jatorrira jotzen badugu, herriaren boterea esan nahi du eta gaur eguneko testuingurura gerturatzen bagara, gizartearen erabakiaz hitz egiten garela esan dezakegu. Fiskaltzatik behin eta berriz ikusi nuen aritzen zirela gizarte hitza ematea delitua dela frogatu nahian, behin eta berriz frogatu nahian erakunde katalanak onartu ezineko delitu ikaragarri batean errudun zirela; katalanek, Kataluniako gizon eta emakumeek, beraien iritzi ematea errealitate bihurtu nahi izatea. Hori omen zen delitu ikaragarria, demokraziaren oinarriaren ondorioz errealitate bihurtu nahi izatea.
Hori gutxi balitz, denok izan gara lekuko nola akusazio larrienak leporatu nahi izan dieten epaiketa politiko honetan  - beste izenik ez daukalako - , denok ikusi ahal izan dugu matxinada akusazioa mantentzeko biolentziaren erabilpena asmatu nahi izan dutela eta bi polizia kotxeren izorraketa ia gizateriaren kontrako mailako delitu bilakatu nahi izan dutela eta horretan ari direla oraindik ere.
Gauza bat argi izan behar dugu, hau ez da pertsona konkretu batzuen kontrako prozesu juridiko politiko bat, eta are gehiago ez da ere soilik Kataluniaren kontrako eraso bat. Hau nazio propioak dituenentzat abisu argi bat da, abisu bat inposatutako marko espainiarra ezinbestean onartu behar dugula jakinarazteko.
Askotan entzun izan dugu, bai Kamara honetan eta baita Kamara honetatik kanpo ere, proiektu politiko guztiak zilegiak eta eginkorrak direla, beti ere modu baketsu eta demokratikoak jorratzen badira. Baina Kataluniako esperientziak erakusten badigu zerbait da guztiz kontrakoa gertatzen dela, hori esaten zigutenak gezurretan ari zirela eta era kontzientean gainera.
Ibarretxe lehendakaria Diputatuen Kongresura Estatutu politiko berria aurkeztera joan zenean Zapaterok argi jarri zion markoa literalki hau esanez: "Si vivimos juntos, juntos debemos decidir". Ni, noski, askoz ere egokiagoa iruditzen zait Ibarretxe berak eman zion erantzuna: "Tenemos que poder decidir vivir juntos, la convivencia no se puede imponer". Eta hor dago gakoa: Zer motatakoa bizikidetza aukeratzen dugun, borondatezkoa ala inposatutakoa.
XXI. mendeko Europan erantzuna erreza izan beharko litzateke. Europako 57 estatuetatik 37 XX. eta XXI. mendean sortutakoak dira, eta horietatik 24 1990. urtetik aurrera. Errealitate bat dago ezkutatu ezin daitekeena, Europan herri eta nazio asko daudela eta ukatzeak askotan, hemen ikusten dugun bezala, ez duela errealitate hori ezabatzen.
Euskal Herria, Galizia eta Kataluniaz gain, Eskozia, Gales, Korsika, Sardinia, Britainia, Okzitania, Flandria, Frisia eta beste hainbat eta hainbat herri eta nazio daude Europan beraien errekonozimendua eskatzen dutenak eta zalantzarik ez izan poliki-poliki, orain arte gertatu den bezala, lortuko dutenak.
Horretarako kasutarako, irtenbide demokratiko bat badagoela Eskoziako adibideak ematen digu, adibide garbia. 2014an Erresuma Batuetatik banatzeko erreferenduma egin zuten eta normaltasun osoz prozedura adostu ahal izan zuten Erresuma Batuko gobernuak eta Eskoziako gobernuak, eskubidea inoiz ez zelako zalantzan jarri. Espainiar parametroen baitan harriduraz hartu daitekeen arren, ez zen inongo katastrofe edo apokalipsirik sortu.
Kontrara, beste gauza askoz ere normalago eta demokratikoa gertatu zen. XXI. mendeko Europari suposatzen zaion moduan, eskoziarrek erabaki ahal izan zuten, eta une horretan eta zorretan Erresuma Batuan gelditzea erabaki zuten. Demokrazia hitz larritan deituko nioke nik horri.
Katalunian eta Euskal Herrian ere gauza bera egiteko eskubidea daukagu, beti ere bertako gizarteek horretarako borondatea adierazten badute.
Baina Estatu Espainiarrean nazio bakarra dago, espainiarra, horrela jasotzen bait da Konstituzio sakrosantu horretan. Konstituzio santuak horrek berorrek ezartzen du ere markoa eta indar armatuei ematen die berau zaintzeko eginkizuna eta beraz, hor bukatzen da bide demokratikoetatik proiektu politiko guztiak gauzatzearen aukera. Hortxe agertzen da gezurra. Zapateroren konbibentzia indar armatuen mehatxuen dago oinarritua.
Eta oso ongi ikusi ahal izan genuen hori ere 2017ko urriaren 1ean, nola banatzen zuen Espainiak bere bizikidetzaren pilulak. Katalunian Konstituzioaren teoria ikasi zuten, biolentziaz ikasi behar izan zuten. Erresuma Batua eta Eskoziaren arteko bide paktatua erabili beharrean, Espainiak biolentziaz inposatutako ezezkoaren alde bakarreko bidea erabiltzea erabaki zuen eta erabiltzen du gaur egun ere buruzagi politiko katalanak espetxeratu, epaitu eta kargugabetzen dituenean. Hau, hala ere, lehen esan dut, ez da arazo katalan bat. Ez da arazo katalan bat, demokraziaren arazoa da eta Euskal Herriari ere dagokio, espainiar borondate eza guri ere eragiten digulako, ez delako Kataluniara mugatzen.
Ezin dugu beste alde batera begiratu lehendakari, gurekin joango ez balitz bezala. Hau ere gure arazoa da eta erkidego honetako ordezkari nagusi zaren heinean, zer egingo duzun jakitea gustatuko litzaidake.
Eskerrik asko.