ESTARRONA ELIZONDO (EH Bildu, 2019-06-13):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea eta egun on guztioi.
Esker berezia gaurkoan Legebiltzarrera bertaratu zareten gazteoi, ulertzen dugulako askotan instituzioak arrotzak direla zuentzat, baina pentsatzen dugu ere inportantea dela askotan hemen hitz egiten denaz eta hemen erabakitzen denaz jakitea eta ezagutzea, azken finean gure egunerokotasunean eta gure bizitzetan hemen erabakitakoak ere eragina izaten dutelako. Beraz, eskerrik asko bertaratzeagatik eta ongi etorriak zarete nahi duzuen guztietan.
Gaur beste behin ere gazteriaren inguruko ekimena eztabaidara ekarri dugu, gazte prekarietatearen kontrako talka plan berria indarrean jartzearen ingurukoa. Norbaitek pentsa dezake nahiko astun gabiltzala azken aldian, ba argi izan ez dugula arazorik astunak izaten jarraitzeko gure herrian dugun arazo estruktural nagusienetako baten inguruan, behar den guztietan ekimenak ekarriko ditugulako Ganbara honetara, zeren eta denbora aurrera doa eta ez dugu ikusten Jaurlaritzaren partetik aldaketa nabarmenik gazteriari bideratutako politika publikoetan.
Maila diskurtsiboan eta soilik maila diskurtsiboan izaten ari da aldaketa. Hasieran Jaurlaritzak gazteen langabeziaz eta etxebizitza bat eskuratzeko zituen arazoetaz hitz egiten zuen, eta ondorio hauei erantzuteko adabakiak, partxeo planak abiatu zituen. Orain, aldiz, herri erronkaz eta gai estrategikotzat hitz egiten du Gobernuak, baina aplikatzen dituen neurriak orain arteko partxeo plan berdinak dira.
Año 2012, en palabras del propio lehendakari: "Nuestro compromiso es poner en marcha un plan de empleo juvenil; vamos a poner todos los medios en la formación para el empleo, en activar contratos en prácticas y contratos de formación, fomentar autoempleo, ofrecer becas de internacionalización y dinamizar Lanbide, comprometer iniciativas para llegar a 20.000 jóvenes, para ofrecerles una respuesta, esa primera oportunidad para acceder a un empleo".
Año 2019, sin embargo, antes de ayer mismo este Gobierno presentó la directrices presupuestarias. Entre las seis directrices que presentó, podemos ver cómo una de ellas está centrada en la juventud, en el empleo, en la emancipación y en la brecha generacional. Por lo tanto, el Gobierno la sitúa como una cuestión prioritaria, dice que es un reto de país la juventud, dice que es una cuestión estratégica pero, sin embargo, hace lo mismo que hasta ahora.
No hay más que leer el IV. Gazte Plana y su plan operativo o la evaluación de los resultados del año 2018 del Programa Marco de Empleo, cuyas conclusiones no tienen reflejo ni adecuación alguna en el plan operativo de actuación para este ejercicio 2019.
Se habla de la necesidad de crear empleo de calidad, pero se sigue sin recoger un solo indicador cualitativo y se sigue sin establecer criterios mínimamente objetivables para evaluar la calidad de los puestos de los empleos generados, por cierto, desoyendo una vez más lo aprobado en este mismo Parlamento.
Beraz, esan bezala, 2012tik Urkulluren eta Gobernuaren diskurtsoak eta hitzak aldatu dira 2019an gauden honetan, baina hitz horiek ez dute isladarik ekintzetan, ez dute isladarik planetan, ez programetan, ez laguntza lerroetan. Horretan Jaurlaritzak 2012. urtean iltzatuta jarraitzen du.
Eta hau oso kezkagarria da, paradigma aldaketa baten aurrean gaudela inork ez du ukatzen jada eta ez dugu ikusten Gobernuaren enplegu plan edo estrategietan paradigma berri horri erantzuteko neurri edo politikarik. Betiko neurriak...
...eta ez dugu ikusten gobernuaren enplegu plan edo estrategietan paradigma berri horri erantzuteko neurri edo politikarik.
Betiko neurriak, betiko lan merkatura eta lanbide tradizionaletara bideratutako lan ildoak jasotzen ditu.
Eta, bitartean, gazteen prekarietatearen aroan bizitzen jarraitzen dugu. Belaunaldi hau prekarietatean hasi, hezi eta bizi da eta gazteen prekarietatea da herri honek eskuartean duen egoera larrienetako bat.
Ez dago datu edo ikerketarik egoeraren larritasunaz ohartarazten ez duenik. Lanbidek berak belaunaldi oso bat galtzeko arriskuaz ohartarazten zuen hemen aurreko batzuetan jada aipatu dugun informe-azterlan fantasma horretan.
Fantasma genion, publikatu eta berehala desagerrarazi zuelako Jaurlaritzak, exekutibo honen interesen aurkakoa zelakoan. Hau da, egoera iraultzeko Jaurlaritzak, Urkulluren gobernuak, ezintasuna agerian uzten duelako.
Baina hau, esan bezala eta aurrekoan Artolazabal sailburuari esaten nion bezala, ez da guretzat larriena. Guretzat oso kezkagarria da azken boladan publikatutako datuen aurrean Jaurlaritzak joera positibo bezala baloratzea hainbat datu, jarrera autokonplaziente horrek larritasun egoera areagotzen duelako nolabait.
Porque nos preocupa mucho que la tasa de desempleo juvenil siga siendo el doble que la media europea; nos preocupa que el salario medio de los jóvenes entre 16 y 29 años se sitúe en los 1.000 euros; nos preocupa que con el Programa de Retorno Juvenil del Gobierno Vasco en 2017 se formalizara un solo contrato, en 2018 seis contratos y 2019 parece que va por el mismo camino.
Nos preocupa mucho que el alquiler medio en Euskadi esté situado en una media de 944 euros según datos del Observatorio de la Juventud y que, sin embargo, el programa estrella de vivienda de este Gobierno  - el Programa Gaztelagun -  establezca en 750 euros el límite para recibir dicha ayuda; nos preocupa mucho también que la última década el presupuesto de vivienda en Euskadi haya disminuido un 34 %, mientras asistimos a récords de escándalo en los precios de alquiler; nos preocupa que nuestros y nuestras jóvenes estén a la cola de Europa en la edad de emancipación.
Nos preocupa. Pero lo más preocupante de todo es, como decía, la actitud autocomplaciente del gobierno, la nula reacción a la vista de los resultados y datos y la falta de voluntad  - o acaso sea incapacidad - , para tomar decisiones valientes que solucionen los problemas estructurales que padece la juventud en este país.
Y esto queda hoy nuevamente en evidencia con la enmienda transaccional que han presentado los grupos que sustentan este Gobierno.
Ez du balio jada, edo gutxienez edo soilik ez du balio Lehen Aukera bezalako plana edo Gaztelagun Plana edo Gazteen Itzulerarako Plana horrelako prestazioak konplementarietate izaera dutelako, eta hauek ondorioetara doazelako, eta ez arazoaren oinarrira eta, gainera, arazoak nolabait despolitizatzen dituelako.
Arazo horien oinarrira jotzea beharrezkoa da. Jauzi bat eman beharra dago, politika esanguratsuen bidez gazteen emantzipazioa eta zoriontasuna helburu. La felicidad como objetivo, porque, tal y como canta la Tremenda Jauría en un potente tema que comienza con el latido del corazón, en un sistema contra la vida nosotras defendamos la alegría.
Eta guk argi daukagu pertsonen, gazteen bizitza zentroan jarrita enplegu politikak diseinatu, garatu eta egikaritzearen beharraz, eta ikuspegi ekonomizista eta produktibista soil batetik askotan entzun izan dugun bezala.
Eta zentzu horretan doa gaur EH Bilduk hemen aurkezten duen legez besteko proposamena: Bizitza zentroan jarri eta bizitza proiektu duinak garatzeko minimo batzuk bermatze aldera. Esan bezala, zoriontasuna helburu.
Horregatik, Lanbideren bitartez kalitatezko enplegua eskuratzeko talka plan berri bat hiru hilabeteetan diseinatu eta indarrean jar dezala eskatzen dugu, eta plan horiek oinarri izanda  - eta batzuk aipatuko ditut soilik hor daukazulako erdibidekoa -  kontratuaren baldintzen zehaztapena  - hau da, kontratu mugagabeak, lanaldi osokoak, gutxienez hiru urtez mantentzeko konpromisoarekin - , bertako hitzarmenpean egin eta edozein kasutan ere 1.200 euroko gutxieneko soldata garbiarekin 14 ordainketetan ziurtatuz.
Bestetik, emakumezko gazteen artean kalitatezko enplegua sortzeko eta gizon eta emakumezko gazteen arteko soldata arrakalaren kontra jarduteko lan ildo berezitu bat izatea planak. Gaur egun ez dagoena. Eta plan honek, 20 milioiko aurrekontua izatea. Eskariaren arabera zabalgarria izango dena eta planaren iraupena urtebetekoa izatea, eskariaren arabera, zabalgarria ebaluaketa egin ondoren. Hauek dira, esan bezala, bertan gaur aurkezten dugun talka plan honek jaso beharko lituzkeen neurri esanguratsuenak.
Soilik, modu honetan benetako jausi kualitatiboa emanez irauliko dugu egoera, apustu irmoa eginez, konpromiso ausartak hartuz hasiko gara aurrean dugun herri erronka honi erantzuten, eta uste dugu gainera, aurrekontuen zuzentarauak aurkeztu diren honetan, erabat koherentea eta onargarria dela Gobernuko taldeentzat, gaurko planteamendu hau.
Borondate politikoa behar da, plan honek jasotzen dituen neurriak onartu eta garatzeko eta gaur, eta gaur duzue horretarako lehen urratsa emateko aukera, legez besteko proposamen hau babestuz.
Heldu da garaia hitzez eta intentzio edo asmoez haratago neurri zehatzak mahai gainean jarri, adostu eta aurrera eramateko.
Eta amaitzen joateko, para ir terminando y aprovechando la presencia de representantes de la juventud, yo no soy muy partidario de dar consejos la misma, de como suele decirse, hablar desde la voz de la experiencia, que además suele partir de las vivencias de uno mismo, ya que como decía el propio Che, la juventud tiene que crear una juventud que no crea, es una anomalía realmente. Así que, no voy hacerlo, no me atrevo, pero sí creo importante escuchar y aprender sobre todo de personas que han dedicado toda su vida a crear un mundo con una humanidad mejor.
Y por eso, quiero traer aquí un extracto, un fragmento del histórico discurso del expresidente de Uruguay, Pepe Múgica en su alocución ante una multitud de jóvenes, en su condecoración y homenaje en la Cumbre Unasur, de 8 de diciembre de 2014 en Guayaquil. Y dijo Pepe Múgica ante dicha multitud de jóvenes que tenía ante el:
"Si sos joven, tienes que saber esto, la vida se te escapa y se te va minuto a minuto, y no puedes ir al supermercado y comprar más vida. Entonces, lucha por vivirla, por darle contenido a la vida. La diferencia de la vida humana a las otras formas de vida, es que tú le puedes dar hasta cierto punto, una orientación a tu vida, puedes darle contenido o no. O puedes enajenar tu vida y que te la compre el mercado.
"Pero si tuviste un sueño, y peleaste por una esperanza e intentaste trasmitirle a los que quedan, tal vez quede un pequeño aliento rodando en las colinas, en los mares, un pálido recuerdo que vale más que un monumento, que un libro, que un himno, que una poesía. La esperanza humana que se va realizando en las nuevas generaciones.
"Compañeros, nada vale más que la vida, luchen por la felicidad y la felicidad es darle contenido a la vida y rumbo a la vida. Y no dejar que te la roben".
Beraz, ez utzi zuen bizitza lapurtzen, izan gazte errebelde injustiziak areagotzen dituen sistema honetan. Animo zuen aldarrikapenekin, zuen lan eta borrokarekin. Ez izan zalantzarik fruituak ematen eta emango dituela, oso lan ona egiten ari zarete, eta gu ondoan egongo gara, gaur bezala, zuen aldarrikapenak, gazteen aldarrikapenak hona ekarriz eta defendatuz.
Argi dugulako etorkizunik gabeko gazteak, gazterik gabeko etorkizun batera eramango gaituela. Eta etorkizuna orain erabaki behar da.