OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2019-03-14):
Bai, egun on guztioi. Eskerrik asko.
Gaur  - beno, nik uste dut, niretzat behintzat -  egun garrantzitsua da. Gaur atzeraezina den lan bat abiatzera goaz eta hemen kezka bikoitza dago atzean.
Askotan hitz egin dugun bezala, alde batetik baliabideen agorpena, bereziki fosilak; eta bestetik aldaketa klimatikoa. Hau da, osotara begiratuta zibilizazio erronka bat aurrean.
Kontziente izan behar dugu energiari buruz hitz egiten dugunean aldaketa klimatikoa denbora guztian kontutan izan behar dugula neurri oso handi batean  - % 80an baino gehiago oro har eta gure herrian % 90 inguruan - , baliabide fosilek erretzeak dakarrela aldaketa klimatikoa.
Gaur proposatzen denak guztion lana eta guztion konpromisoa eskatzen du eta gainera epe luzerako.
Horregatik, guk herri akordio izaera eman nahi izan diogu hemendik abiatuko den lanari.
Orain arte energiaren inguruan, herri akordioez asko hitz egin dugu eta orain aldiz, akordio hori gauzatzeko bide-orria dakargu eztabaidagai edo bide-orri horren hastapena.
Energia arloan akordio zabalak lortu daitezkela ikusi eta gero aurkezten dugu proposamen hau Jasangarritasun Energetikoaren Legean elkarlanean aritu eta gero. Eta horrek animatzen gaitu.
Gaurko proposamenak helburu argi bat jarri nahi du: Gure ekonomiaren karbonogabetzea. Hau da, aldaketa klimatikoa eragiten duten isurien amaiera lortzeko bide-orria ezarri nahi du 2050. urterako edo, hobeto esanda, bide-orri hori zehazteko lanak abiatu nahi ditu.
Eta guzti hau benetan umiltasunetik proposatzen dugu, zeren badakigu ez daukagula talde bezala soluzio magikorik, eta uste dugu inork ez dituela soluzio magikoak. Denon jakintza eta bultzada beharko da. Are gehiago, ez dakigu abiatuta ere lortuko dugun eta are okerragoa izan daitekeena, ez dakigu lortzen badugu ere arazo globalari aurre egingo diogun beste batzuek mundu mailan egiten dutenaren inguruko kontrolik ez baitugu. Eta hala ere iruditzen zaigu egin beharrean gaudela ondorengoekiko zorra daukagulako.
Konpromisotik eta ahal izan dugun modu irekienean planteatu dugu ekimen hau.
Markoaren inguruan  - eztabaida markoaren inguruan -  buelta asko eman dizkiot, y tengo la sensación de que hay un cierto consenso ya de que todas las alarmas están sonando. La comunidad científica, oceanógrafos, meteorólogos, físicos, biólogos, ya no saben ni cómo explicarlo. Se habla de cambio climático como síntoma, se habla de la pérdida dramática de fitoplancton como precursor de toda la cadena trófica, se habla de eventos meteorológicos extremos, extinciones masivas...
La alarma y los titulares están asumidos por casi todo el mundo y estos dos últimos días hemos podido ver a raíz también del congreso alrededor del cambio climático de Change the Change, pues ha habido muchas noticias.
Baino sentsazioa daukat albiste hauek areagotu edo gero eta gehiago izango direla. Nik deklarazio batzuk han eta hemen jaso ditut eta nik uste dut konpartitu ditzakegula orokorrean.
Mari Jose Sanz, directora del Basque Centre for Climate Change: "El calentamiento global es un síntoma de la insostenibilidad de nuestro planeta, la falta de agua potable puede ser un serio problema. Titulares de esta misma semana en la que se nos habla que en el Estado la temperatura media de las ciudades subió más de un grado y medio  - en algunos casos más de tres grados - . Noticias que nos hablan de la contaminación del aire, provoca el doble de muertes, según un informe de esta semana, de lo que se había estimado hasta ahora. La ministra Rivera diciéndonos que se han retrasado las medidas en la lucha contra el cambio climático, y los plazos nos han estallado.
(...) esandako kontu bat, garrantzitsua iruditzen zaidana, "garaia da alarmistak izateko, etxea erretzen ari baitzaigu".
Eta kontu guzti hauek errepasatzen ari nintzela, ez dakit denbora izan duzuen, baina atzo bertan Nazio Bazuen Ingurumen Panelaren VI. Txostena kaleratu zen, eta esaten duena, guztiz ikaragarria da. Gauza asko esaten ditu oraindik, klaro, txostena luzea da, 250 zientzialariek esan dute, baina beno, piska bat lau kontu aipatzearren: El estado general del medio ambiente ha seguido deteriorándose en todo el mundo. La incapacidad constante para dotar medidas urgentes está teniendo repercusiones negativas sostenidas y potencialmente irreversibles sobre los recursos ambientales esenciales y la salud humana. Los avances son demasiado lentos para alcanzar las metas, incluso progresan en sentido equivocado".
Eta niri deigarriena iruditzen zaidana eta guk ere, hemendik heldu nahi diogu: "Es necesario adoptar medidas urgentes a una escala sin precedentes para detener y revertir esta situación y proteger así la salud humana y ambiental".
Iruditzen zaigu hori dela markoa. Markoa latza dela eta nolabait ere, gaur egun guztiok eta gehienok gaudela marko horretaz jabetuak.
Hemen galdera izango litzateke ea kapazak garen elkarri mokoka aritu gabe, guztion etorkizuna ba ez izorratzeko. Kapazak garen, energia eta klima erronka bikoitz horri aurre egiteko, herri gisa erantzuteko.
Gure ustez ez dago beste modurik, eta finean, hori da gaur dakargun proposamena. Eta gainera, zientzialariek esaten dutenaren arabera, badirudi hau egiteko aukera izango duen azken belaunaldia garela.
Agian ez gara belaunaldi egokia, egin behar den hausnarketa egiteko eta egin behar den lana egiteko. Eta hemen gaztetxoen, gazteenen inguruko aipamen bat egin nahi dut.
Deialdi hau zabaltzen ari da Gasteizerako, baina deialdi hau mundu mailako deialdi bat da eta deialdi bat da, nolabait aurreko belaunaldiei, hau da, guri benetan ba beno, gure ika-mikak alde batera utzi eta benetan aldaketa bat egiteko gure politiketan.
Bihar lehen aldiz, aldaketa klimatikoa dela eta grebara deituak daude ikasleak eta mundu mailako ekintza izango da. 16 urteko suediar tximeleta batek, hegoak astindu eta mundu osoan aldaketa klimatikoaren aurkako ekaitza piztu du. Eta argi izan behar dugu, gero eta ozenago kexatuko direla.
Pocas dudas hay a esas alturas de que el siglo XXI será la prueba de fuego. Y es normal también, que sea esta generación que está creciendo ahora, que tiene alrededor de 15 años, que sea la que nos mire, y la que nos mire con un cierto resentimiento.
Porque cuando planteamos los horizontes de cambio climático, y sabemos la mejor ciencia disponible nos dice que con las políticas que llevamos actualmente vamos a llegar al año 2100, con un calentamiento entre cuatro y seis grados que va a ser completamente catastrófico. Claro, el 2100 a nuestra generación se nos empieza a quedar lejos. Pero la gente que tiene ahora entre 10 y 20 años, el 2100 lo plantean también como un horizonte de vida, y si no es el de ellos, es el de sus hijos y sus hijas.
Eta zentzu horretan, nik uste dut, askotan esan da, jasangarritasunari buruz hitz egiten dugunean, jasangarritasuna dela gure beharrak asetzeko baliabideak erabiltzeko modua, datozenen baliabideak eta bizitza konprometitu gabe.
Eta zentzu horretan, nik uste dut beraiek badaukatela dagoeneko sentsazio bat, zerbait ez dela ari funtzionatzen.
Cada vez tienen más claro que algo no cuadra, porque nos escuchan hablar todo el día de sostenibilidad, aparentemente todo lo que hacemos es sostenible, y sin embargo después, todos los informes científicos nos dicen que la situación está empeorando. Por lo tanto, tan sostenible como creemos que somos y las políticas que hacemos no deben ser.
Y de hecho, me ha llamado la atención una de las mayores reivindicaciones o sea, una de sus eslóganes, que es cuando viene en inglés es tell the truth  - egia esan - , porque tiene la sensación de que no estamos diciendo la verdad.
Hemen ikusten dut ere gure buruari galdera bat egin beharrean gaudela zeren eta nahiz eta baietz esan, ez zait iruditzen euskal energia eta klima politikak orain arte oso eraginkorrak izan direnik.
Aurreko astean, zorioneko greba feminista zela eta, ez nuen aukerarik esan Urkullu lehendakariari eginda neukan galdera gauzatzeko. Baina modu batean edo bestean sentitu nuen erantzun bat jaso nuela, ez niri bakarrik emanda, baizik eta Aldaketa Klimatikoaren Kongresuan lehendakariak esan zuen gaia oso preokupantea zela, (...) hitz batzuk ekarri zituen. Baina gero alarma hori onartzeaz aparte, aldi berean lasaitasun bat emateko saioa egin zen; herri txikia garela, konprometituak gaudela, estrategiak baditugula...
Ni ez nago guztiz ados horrekin. Lehendabizi iruditzen zait ondo azaldu behar dela isurtzaile txiki bat zer den eta isurtzaile handi bat zer den, zeren hau pertsona bakoitzeko herrialde bakoitzean pertsona bakoitzak zenbat CO2 edo CO2 ekibalente isurtzen dituen, hori da neurria.
Munduari begiratzen baldin badiogu, bataz besteko pertsona bakoitzeko munduan 4,7 tona urtean emititzen dira eta guk 8,7 tona pertsona bakoitzeko urtean emititzen ditugu. Beraz, munduaren bataz bestekoa ikusita, argi dago gu munduaren martxa edo munduko herritarrak baino sostengarritasun edo iraunkortasun gutxiago dugula. De hecho, estatuka mailakatu beharko genuke, ez gaude 150 isurtzaile txikienen artean, baizik eta atzeko bagoian.
Europari  - gure erreferentziari -  begiratzen baldin badiogu ere, ez gaude oso leku onean kokatuta. 16 estatu dira pertsona bakoitzeko gu baino gutxiago emititzen dutenak. Iruditzen zait hor kokatu behar dela, esan nahi dut erantzukizuna kokatzen dugunean ez dugula egin behar herri txikiaren erantzukizuna, baizik eta isurtzaile handien erantzukizuna.
Klaro, gure klima estrategia ere kontuan hartu behar da Pariseko Akordioa sinatu aurretik egindakoa dela, gure 2030erako estrategia energetikoa ere Europako helburuekin atzeratua gelditu dela, eta niri ez zait iruditzen egia, edo guztiz egia esaten ari garenik.
Pixka bat markoa hori da. Iruditzen zait aitortu behar dela orain arteko politikak ez direla eraginkorrak izan. Aitortu behar dela gure erreferentziazko urteak  - Kiotoko urteak -  1990. erreferentziari begiratzen baldin badiogu, gure isurketak % 8a bakarrik jaitsi direla. Esan behar dugu baita ere 2016. urtetik datuak ez ditugula, Ihobek ez duela atera azken txostena.
Beraz, ez informazio nahikorik ez bilakaera onegik. Ez dut esaten esfortzurik egin ez denik eta hainbat sektoretan emisioak jaitsi direnik. Baina orokorrean benetako jasangarritasun batera iristeko bidea ez dugula inondik inora egin edo ondo egin.
Proposamenari begira, nik uste dut beste sinatzaileek ere aipamen bat egingo dutela, hemen hiru kontu nagusi daude eta azpimarratu nituzke.
Bat da nolabait ere onarpen bat baliabide fosilen aroarekin amaitze aldera edo joan behar dugula. Hortxe muga bat jarri eta aldaketa klimatikoa eta energiaren inguruko erronka lehentasunezko politiketara eraman behar dugula orain arte izan ez duena. Hori da lehenengoa.
Gero badago beste puntu bat, beste azken puntu bat, 2030 Estrategia Energetikoa berrikustera animatzen duena prozesu guzti honetan. Baina ni zentratuko nintzateke azken bi minutu hauetan nik uste dut proposamen berritzailea edo proposamen izarrenean, eta da euskal energia ituna egiten hasteko, bide-orria markatzen duen bigarren puntu hori.
El Parlamento insta al Gobierno a que impulse los trabajos para alcanzar un pacto vasco de la energía en los términos en que se detallan. La verdad que hemos detallado bastante. Hay un montón de especificaciones que igual no son los más normal para una proposición no de ley, pero sí que es verdad que hemos querido ser celosos y cuando hemos negociado, hemos querido establecer bien los términos para que se hagan esos trabajos.
Aquí habría por detrás un objetivo que es técnico pero que necesita un impuso político. Es decir, para el año 2050 la economía vasca tiene que ser una economía neutra en emisiones de carbono como cuestión ineludible y, a partir de ahí, con ese escenario final, empezar a hacer el camino hacia atrás, es decir, hasta el día de hoy para ver qué políticas tenemos que implementar...
...con ese escenario final, empezar a hacer el camino hacia atrás, es decir, hasta el día de hoy, para ver qué políticas tenemos que implementar, en cuántos sectores, para llegar a ese escenario.
Para ello lo que se propone en esta propuesta, que parece que va a ser aprobada por una amplia, amplísima diría, mayoría, lo que se propone es que se cree la comisión de una serie de personas expertas, nombradas por tanto el Gobierno como por los grupos parlamentarios, y a partir de ahí se les dé un plazo para elaborar un documento, un documento que se llame el pacto vasco por la energía, que se realizará durante ese año, viendo las mejores técnicas y la mejor ciencia disponible, e intentará dibujar esos escenarios intermedios, pasando inevitablemente por ese 2030 y esos objetivos europeos, como mínimo, para llegar a 2050 con los objetivos que nos hemos marcado.
Orduan, hemendik aurrera lan polita abiatu daitekeela iruditzen zaigu, baina oso argi esan nahi dugu baita ere garrantzitsua dela ez gaur emango diogun bultzada ematea bakarrik, baizik benetan Jaurlaritzak ere barneratzea hemen proposatzen den lana eta gero hemendik ateratako lana, hemendik urtebetera edo etorriko den lan hori eta horren inguruan konpromiso bat sinatzea.
Nik uste dut konpromiso zabal bat sinatu beharko genukeela alderdi politiko guztiek eta eragile eta parte sozialari ere eskainiko beharko geniokeela, hori ere jasota dago akordioan. Eta hortik aurrera datozen urteetan, incluso hamarkadetan, gure politika energetikoak eta beraz klimatikoak bideratu dituen...