ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-10-17):
Legebiltzarreko presidente andrea, lehendakari jauna, sailburuak, legebiltzarkideok espero dut erretorika doinua aldatzea edo diferente erabiltzea.
Sarri askotan izaten da euskeraren normalizazio prozesua harrigarria eta eredugarria dela. Bai. Horrela da, azken mende honetan Europan ez dago antzekorik. Azken 50 urteotako euskeraren biziberritzea harrigarria eta eredugarria izan da.
Jende eta erakunde askoren esfortzuen lanaren eta nekeen emaitza izan da. Pertsona eta elkarte askori eskertu behar diogu egindako lan eskerga. Herri erakundeei ere bai, noski.
Harro gaude egindakoarekin, nola ez. Aitortzen jarrita, aitortzen dugu lortutakoa ezinezkoa izango litzatekeela herri erakundeen lanik eta ekarpenik gabe.
Hori esanda, ez dezagun pentsa ibilitako bidean dena zelai izan denik. Euskeraren aldeko asko dira, bai. Argiak eta kementsuak izan dira. Bai, baina ez dezagun ahantzi aurkakoak izan direla eta ez gutxi, eta oraindik badirela.
1979. urtean Espainiako Estatuak dekretu bitartez onartu zuen euskeraren sarbidea hezkuntza sisteman. Nago euskeraren batasuna abiatu eta gero, hura izan zela euskeraren normalizazio bidean urratsik garrantzitsuena, hizkuntzaren bizi iraupenerako hezkuntza sistema ezinbestekoa delako.
Autonomia eratu ondoren, dekretu haietatik eratorri ziren gerora irakaskuntzako hizkuntza ereduen diseinua A, B eta D hizkuntza ereduak. Urte horietan euskeraren aldeko ekimen oro zen aurrerapauso, hala ere problema bat zegoen hizkuntzaren diseinuen atzean.
1979. urteko dekretuek Euskal Herriko egoera soziolinguistiko konplexua eta askotarikoa aitzakia zela, hizkuntza diseinu programatua eta askotarikoa izatea proposatzen zuten euskera hezkuntza sisteman sartzeko.
Horrek ekarri zituen 1983. urteko A, B eta D ereduak eta, haiekin batera, ikasleen arteko bereizketak. Alabaina, gurasoak apurka-apurka ohartu ziren hizkuntza ereduen gabeziak eta D eredua zela ikasleen oinarrizko hizkuntza gaitasuna ahalbidetzen zuen eredu bakarra. Horregatik, ikasturterik ikasturte gurasoen hautua D eredua izan da, B eredua baino gehiago, A eredua ia desagertzeraino.
Euskeraren kasurako propio sortutako diseinuak irakasle askoren babesa, lana eta kemena jaso zuen. Hezkuntzako eragileek, irakasleek batez ere, sekulako lana egin izan dute urte horietan. Irakasleria euskaldundu, ikas materiala sortu, euskara eskola hizkuntza gisa prestatu, pedagogia aurrerakoia landu eta abar.
Garai batean euskarak irakaskuntzarako balio ote zuen zalantzan jartzen zutenek isildu behar zuten. Hasieran hizkuntza ereduen diseinua ona eta lagungarria izan zen, gerora...
...zalantzan jartzen zutenek isildu behar zuten. Hasieran hizkuntza ereduen diseinua ona eta lagungarria izan zen, gerora berriz, ereduen gabeziak agerian geratu ziren.
Kalatunian adibidez, aspaldi konturatu ziren ikasle guztiek izan behar zutela aukera bera hizkuntza gaitasuna maila hori, maila nahikoa, lortzeko. Hau da, ez dela bereizketarik egin behar, ez dela ikaslerik banatu behar jatorriaren edo zonaldeen arabera, hizkuntza sistemak bermatu behar du. Ikasle bakoitzaren gaitasunak eta egoera abiapuntu, derrigorrezko eskolaldiaren amaieran ikasle guztiek hizkuntza gaitasunaren nahikotasun maila lortu behar dutela.
Lehendakari jauna, dagoenekoz irakaskuntzako hizkuntza ereduen diseinu honek goia jo du, aditu guztiek esaten dute. Ikertzaile guztiek abisatu digute ikerketa guztietan ikusi ahal izan dela hizkuntza ereduen diseinu honek ez duela balio ikasle guztiek hizkuntza gaitasunaren nahikotasun maila lortzeko.
30 urte luze igarota garaia iritsi da aldaketak egiteko euskeraren normalizazioa lortuko badugu. Kalkulu politiko interesatua da hizkuntza ereduen diseinu honi eusteko arrazoi bakarra. Horregatik egiten dizugu interpelazio hau.
Espainiako Gobernuak 2014-2015 ikasturtean indarrean jarri du hizkuntzaren kalitatea hobetzeko lege organikoa, LOMCE delakoa. Lege horren xedea, funtsean, hezkuntzaren eskumenak birzentralizatzea da, autonomia erkidegoen eskumenak ebatzi eta Madrilgo Gobernuaren esku ipini. Legea, batez ere berezko hizkuntza daukaten komunitateen kontrakoa da. Herri katalanen, Galiziaren eta Euskal Herriaren aurka, batik bat.
LOMCE Legea alderdikoia da, PPren legea delako, alderdi horrek sostengatzen du, berak bakarrik. Lege zentralista eta atzerakoia da. Gaztelania lehenetsiz gainerako hizkuntzak eta kulturak zokoratzeko eta gutxiesteko legea da, euskeraren normalizazioaren aurkako legea da.
Joan den irailaren 29an Euskal Herriko agintaritzaren aldizkarian argitaratu zen Estatuko Administrazioak eta Autonomia Erkidegoko Administrazioak osaturiko Bitariko Lankidetza Batzordeak sinatutako akordioa. Akordio horren arabera ze puntuan esaten da indarrean dagoen legediak bermatzen duela hizkuntza koofizialak komunikazio hizkuntza gisa erabiltzea arrazoizko proportzio batean.
Akordio berean aurrerago esaten da hizkuntza koofiziala eta literatura eta gaztelania eta literaturako jakintzagai hezkuntza etapa ezberdinetan legez pareko tratamendua eman beharrak dakar pareko garrantzia izan behar dutela hezkuntza sisteman.
Zein da gure komunitateko hizkuntza koofiziala, lehendakari jauna? Gaztelania? Euskera? Akaso biak? Noiz arte jasan behar dugu gureganako bazterkeria eta gutxiespena? Ez da problema linguistikoa lehendakari jauna, ez da izendapenaren kontu soila, problema politikoa da.
Problema da Madrilgo Gobernuak ez diola euskerari aitortzen gaztelaniaren adinako estatusa. Euskera bigarren mailako hizkuntza hartzen duela, hori da koofizialaren eufemismoaren atzean ezkutatzen dena, hori da onartezina guretzat, onartezina izango litzatekeela Jaurlaritzatik ere.
LOMCEk egin eta inposatu nahi diguten horiek euskeraren normalizazioaren aurkakoak dira. Kataluniako umeak espainolizatu nahi dituzten horiek dira. Euskera bigarren mailako hizkuntza gisa zokoratu nahi dutenak, alegia. Orain LOMCE egin dutenek deskubritu dutela gure hizkuntza ereduen diseinuak balio duela gaztelaniaren lehentasunari eusteko eta ahalbidetzen duela euskalduntze gabeko irakaskuntza ereduak irautea.
Kontua da irakaskuntza hizkuntza ereduen diseinu horrek bereizkeriak sorrarazten dituela ikasleen artean. Diseinu horrek ez du ahalbidetzen ikasle guztiek hizkuntza gaitasunaren nahikotasuna lortzea. Dagoeneko, ez hizkuntza ereduak euskeraren normalizazioa lortzeko oztopoa dira. Badakigu jakin Jaurlaritza honek euskerak garrantzia baduela eta zehar lerrotasuna landu nahi dela.
Badakigu lehendakariak apustua egin duela horren alde, horrexegatik harritu egiten gaitu ikustean nola zaharkitutako hizkuntza ereduen diseinua babesten duen balio ez duenean, ikasle guztiek hizkuntza nahikotasun maila lortzeko.
Lehendakari jauna, zer egin behar du Jaurlaritzak derrigorrezko eskolaldiaren amaieran euskarazko hizkuntza gaitasunaren nahikotasuna lor dezaten ikasleen eskubidea bermatzeko?
Eskerrik asko.