OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2019-03-14):
Bai, eguerdi on berriro.
Gaia sartu zenean Legebiltzarrean, gure taldeak ere ez zion inondik inora egokitasuna ikusten. Eta iruditzen zitzaigun eta iruditzen zaigu, López de Ocariz andereak eta Alderdi Popular taldeak eztabaida hau gehiago ekarri duela Estatu mailan ehizaren eta ehiztarien zein den defendatzaile sutsuago, edo beraiek edo eskuinetik atera zaion beste ultra talde horrek defenditzen ote dituen gehiago ehiztariak.
Nik uste dut hor dagoela kokatuta gehiago, ze bestela ez da gehiegi ulertzen.
Hau, gainera jakinda, beno eskumenen aldetik ba Legebiltzarra baino askoz egokiagoa dela ekarri dituen kontuak Biltzar Nagusietan eztabaidatzeko, ez zen oso ondo ulertzen.
Eta desde luego, gure taldeak ere nahiko argi zuen...
...eztabaidatzeko ez zen oso ondo ulertzen. Eta, desde luego, gure taldeak ere nahiko argi zuen lekuz kanpo zegoela ehizaren laudatorio bat edo goraipatze bat egitea, ez zaigu iruditzen, Becerrak Golfoari buruz hitz egin du, edozein aisialdi edo aktibitate edo joko edo edozein kontu ekarri dezakegu hemen goraipatzera, baina ados egonda zifren egon den kuestionamenduarekin, orain nik uste dut horri buelta bat eman beharko litzaiokeela.
Ez gaude gu, ez zait iruditzen guk egon behar dugunik ehiztarien papera goraipatzeko. Baina egia da baita ere behin gaia hona etortzen dela, iruditzen zitzaigula pixka bat kontraste desberdinak eginez eta hitz egiten ez bakarrik ehiztariekin eta ez bakarrik ehiztarien postura ekarriz, baita basozainekin, teknikariekin, ekologistekin eta, nola ez, baita ere ehiztariekin, guztiekin hitz egitea eta ea nolabaiteko adostasun bat egon zitekeen ehizaz edo ehizak jokatu dezakeen paperaz gure gizartean.
Eta horregatik iruditzen zait eta proposatu genuen hor aldaketa batzuk egitea eta esan den bezala nik uste dut ehiza bere lekuan uzten duela, edo behintzat Legebiltzar honek onartu behar duen terminoetan uzte duela, bateragarria izan daitekeela beti ere legeak, erreglamenduak eta irizpide zientifiko eta teknikoak errespetatuz, ehizatzea bateragarria izan daitekeela ingurumen eta lurraldearen zaintzarekin.
Eta hortik aurrera, espezie desberdinen kudeaketa edo gainpopulazioa edo egon daitekeena berriro ere irizpide tekniko eta zientifikoekin kudeatu behar dela, eta zentzu horretan animatzea bai Jaurlaritza eta bai foru aldundiak agente desberdinekin, eta beti ere irizpide tekniko horiek bermatuz, ba nola kudeatu behar den ikustera gainpopulazio kontu eta hauek.
Dena den, ni baserri mundutik nator eta hemen dezakegunaz haratago, oso ondo ezagutzen dut bai ingurua eta bai esango nuke ehiztarien mentalitatea eta ni ere ehiztaria ez naiz, familian baditut ehiztariak, eta ni ere hemen mendian harrapatzailea naiz nolabait, ni perretxiko biltzailea naiz, gipuzkoar on bezala, eta iruditzen zait hemen ez dela kontua inongo laudatoriorik egitea mendia modu batean edo bestean, edo natura modu batean edo bestean erabiltzen duen edonori, baizik esan beharko genukeena da hemen ingurumenarekin eta lurraldean egiten diren beste aktibitatea desberdinekin bateragarria izateko, hemen neurri batzuk jarri behar direla, zorrotzak izan behar garela horren kunplimentazioarekin eta hortik aurrera askoz gehiagorik ez dagoela esateko.
Eta horretan zentratu gara, zeren ehiztariek bai badituzte bere bertuteak, hasteko mendiaren edo mendian dauden hainbat espezieen aprobetxamendu bat, aprobetxamendu zinegetiko bat egiten da, legitimoa dena. Kate trofikoa, desorekatua dugun kate trofiko hori batzuetan bere neurrian edo gehiegikeri batzuk ez gertatzeko neurri geratzaile bezala erabili dezakegu ehiza eta beste hainbat, inguruan beste hainbat onura ere ekarri litzakete.
Askotan, eta hori Araban asko gertatzen da, adibidez koto desberdinetan, herri txikiak direnak eta ehiztariak inguruan ibiltzea, askotan bideak irekiak eta mantentzea ahalbidetzen du eta hainbat kontu onartu daitezke bateragarritasun bat.
Baina aldi berean, eta horri kontrajarrita, ehiztariek ere eragiten dituzte bere kalteak, gauzak behar diren moduan egiten ez direnean eta hori gertatzen da. Eta hemen Legebiltzar honetan hilabete askotan egon gara ingurumen delituetaz hitz egiten eta ingurumen delitu larrietaz, espezie babestuak tirokatzeaz eta hiltzeaz, eta beste hainbat kontuetaz. Eta hor ere ehizak, ehiztariak ere tartean sartuak egoten dira.
Esan nahi dut, guk esaten dugunean  - eta nik uste dut hor zu ere ados egon zinela, Ocariz andrea - , guk esaten dugunean ingurumen delituen jarraipen zorrotzagoa egin behar dela, mendiko guarderia basozainak handitu egin behar direla, nolabait ere guztiok onartzen dugu ehizaren inguruan ingurumen delituak egoten direla eta ez dela izaten erraza furtibismoari aurre egitea eta abar eta abar.
Basozainek ere errelatatu digute nola gaueko furtibismoarekin arazo handiak dituzten eta askotan Ertzaintzari eta deitu behar izaten dietela, zeren beste aldean armak dituzten pertsonak baitaudelako.
Esan nahi dut, azkenean beste edozein aktibitate egiterakoan bezala, ehiztariek onura batzuk izan ditzakete, zentzu bat izan ditzake eta, beste aldetik, beraiekiko kontrol handi bat izan behar da, zeren hau azkenean, ehiztari batzuekin gertatzen dena da, oso humanoa da, zu zoaz mendira eta dagoenean edo asko dagoenean, asko harrapatzeko tentazioa egoten da eta horren inguruan arazoak gertatzen dira.
Ez dut ehizari buruz bakarrik hitz egiten; bildu daiteken edozein kontuaren inguruan egon naiteke. Araban bi kilo perretxiko pertsonako egunean bildu daitezke. Baino guztiok dakigu gero perretxiko biltzaileak nola ibiltzen diren guarda dagoenean edo guarda dagoela jakiten denean, ba zestoa hemen utzi eta beste bideetatik korrika guardetatik, eta hori ere lege eta erregelamenduen haustura bat da, eta hori gertatzen da, eta ehiztariekin ere gertatzen da.
Beraz, ehiztarien laudorio bat egitea ez dugu inondik inora ikusten. Errespetatu ditzatela arauak eta legeak, eta konpondu gaitezen, konpondu gaitezen eragiten dituzten beste kalte batzuk ikusita.
Eta bukatzeko, aipamen txiki bat egin nahi dut basurdearen inguruan. Becerrak hitz egin du, baino egia da, nik uste dut hemen ere buelta bat gaiari eman behar diogula, zeren askotan esango nuke gure diputazioetan basurdeekin egon den gainpopulazioari aurre egiteko eta beraiek sortzen dituzten kalteei aurre egiteko irtenbide bakar bezala proposatu dela gero eta gehiago ehizatzea, eta bedak handitu dira eta epeak handitu dira, eta baimen bereziak, se han permitido esperas nocturnas, se ha permitido cazar fuera de temporada, porque estaba habiendo afección a cultivos y demás.
Eta ikusten ari garena da azken 10 urteetan gero eta gehiago ehizatzen ari garela eta gero eta basurde gehiago daudela. Eta hor badago efektu bat, guztiok dakiguna da, eta da ehiztariek pieza handienen atzetik ibiltzen direla, askotan ugaltzen ari diren eme helduak abatitzen dituztela eta horrek batzuetan eragiten dutela nerabeak ugaltzeko bidean jartzea.
Hori efektuetako bat da, ez da bakarra. Baino ez dakigu, ez dago batere argi ehizaren papera zein izan den, onuragarria izan den edo horrek ere populazioan estres bat sortu duen eta horrek ere arazoak dakartzala.
Edozein kasutan, guk onartzen dugu ehiza kasu zehatz batzuetan izan daiteke erreminta bat, beste batzuen artean, beste erreminta batzuk ere esploratu behar direlako. Eta argi dagoena da espezie batzuen gainpopulazio horren aurrean ehiza ez dela eta ezin dela izan soluzio bakarra.
Beraz, iruditzen zait nolabaiteko kontsentsuzko deklarazio bat hemen eman dugula eta hemendik aurrera bai Jaurlaritzak eta diputazioek eta mahai horietan arazoak konpontzeko saiakera areagotzen duten.
Eta ea zortea daukagun eta berriro ez dugun honetaz hitz egin behar hemen.