JAURLARITZAKO LEHENDAKARIAK (Urkullu Renteria) (EAJ, 2018-10-19):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea.
Urruzuno jauna, errealitatea, epelkeria, Procustorena... Nik uste dut agian ispilu falta duzula, baina aholkua ematen dizut, ispilu bat erosi eta ispilura begiratu, bai epelkeriaz hitz egiteko, bai Procustorenaz hitz egiteko eta baita errealitatea benetakoa zein den horretaz jabetzeko. Bestela ere nola ulertu aldebikotasunaren alde agertzea, nola ulertu Estatutua bera bitarteko bat denarena esatea.
Bueno, nik uste dut hamarkadak daramatzazuela guzti hori errealitatea benetan aitortzeko zein den argiki, eta horren behar izanean esandakoa ba ondo dago esatea baina nik uste dut esandakoa nire aldetik ispilua behar duzula.
Nolanahi ere, Gernikako Estatutua ia 40 urtez indarrean egon ondoren, ukaezina da ez dela eskualdatzerik edo eskualdaketarik burutu Estatutuaren 18.2 artikuluak ematen dion eskumena gauzatzeko Gizarte Segurantzaren Erregimen Ekonomikoa gure lurraldearen eremuan kudeatzeko.
Eskumen honen aldarrikapena partekatzeaz gain, ezinbestekoa ikusten dut ohartaraztea Gizarte Segurantzaren gaiari buruz ematen duzun ikuspegia partziala dela. Zure ikuspegiak ez dio gaiari heltzen ikuspegi oso batetik. Oso garrantzitsua da honakoa argitzea nire ustez.
Gizarte Segurantzaren gaiari dagozkion eta eman gabe dauden eskualdatze guztien gaineko planteamendu global bati esker soilik ahalbidetuko da euskal erakundeen esku uztea. Horrela, arlo honetan Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalak, Marinaren Gizarte Institutuak eta Gizarte Segurantzaren Diruzaintza Orokorrak egiten duten kudeaketa lotuta dauden ikuskapen funtzioak barne.
Duela urtebete baino gehiago, Legebiltzar honetara bidali zen eskualdatu gabeko transferentziei buruzko txostena, eta egia da txosten horretan Gizarte Segurantzaren kudeaketa ekonomikoari buruzko atal bat ageri dela, baina ez da bakarra Urruzuno jauna. Zure baimenarekin, beraz, planteatzen dituzun gaiak bezain garrantzitsuak diren beste batzuk ere jarriko ditut mahai gainean.
Hortaz, zure interpelazioak eragin duenaz gain, honako hauek azpimarratuko nituzke: Bat, Gizarte Segurantzaren Institutu Nazionalak eta Marinaren Gizarte Institutuak burutzen dituzten Gizarte Segurantzaren sistemako prestazio ekonomikoak kudeatzea; eta bi, laneko eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzak bere eskumenen lurralde eta materia esparruan betetzen dituen ikuskapen funtzio publikoaren alorreko eskualdaketa osatzeko beharra.
Eskualdaketa hori egikaritzeko moduaz, egin gabe dagoen beste edozein bezala, uste dut gogora ekarri behar dizudala lehenik aldebiko akordio politikoa sinatu beharra dagoela Estatuko Administrazioarekin Transferentzien Batzorde Mistoaren esparruan. Eskualdaketa lortzeko Espainiako Konstituzio Auzitegiak adierazi duen bezala, alde bien  - Estatuarena eta autonomia erkidegoarena -  borondate politikoen bat egitea askea da ezinbesteko. Hori bai, batzuen eta besteon ardura ez da berbera, Konstituzio Auzitegiak 1990. urteko epaian ohartarazi zuen bezala, eta honela zioen: "Eskumenen banaketa eraginkorra bukatzeko, Estatuko Gobernua da arduradun gorena".
Reitero, por lo tanto, que una sentencia de 1990 del propio Tribunal Constitucional, advierte literalmente lo siguiente, y dice así: "El Gobierno del Estado es el máximo responsable de la finalización efectiva del reparto de competencias. Es el Gobierno del Estado quien debe extremar el celo por llegar a acuerdos en la Comisión Mixta".
La inacción en el proceso de transferencias por parte del Estado no solo se ha encontrado con la crítica política, también se ha puesto encima de la mesa en las Cortes Generales, la incorporación al ordenamiento jurídico de mecanismos que permitan desbloquear el proceso de traspasos de servicios y funciones para el ejercicio de las competencias reconocidas en los estatutos de autonomía.
Testuinguru horretan, nire ustez, gure aukera bakarra da, gure buruari eman dizkiogun lege horiekiko errespetu demokratikoaren bidean, Estatuaren Administrazioa sartzea lortzea, inplikazio hori bilatzeko eta euskal gizartearen onurarako akordio politiko eraginkorrak lortu egin ahal izateko, hitza eta ekintza politikoa baino ez dauzkagu, Urruzuno jauna, hitza eta ekintza politikoa; demokrazia garaikidearen tresna biziak, Legebiltzar honetatik bertatik hasita.
Bide horretan eta ondo dakizunez, oraingo testuinguru eta une politikoan, zuk aipatu egin duzuna, arrakasta izatea espero dugu legeari zor zaizkion errespetua eta betekuntza eskatzen ditugunean. Horrek, hala eta guztiz ere, negoziazio eta kontsentsu politikoa eskatzen ditu oraindik eta berriro gogoratuko dut akordio horiek zenbat eta zabalagoak izan eta hedatuagoak egon indar politiko guztien artean, Legebiltzar honetan garen indar politiko guztien artean, orduan eta hobeto lortuko dugu gure helburua betetzea.
Y una vez hayamos obtenido la aquiescencia política necesaria, plantearemos el modo de desarrollar con la máxima eficacia la asunción y la puesta en práctica de las funciones y de los servicios necesarios, comprometeremos la cobertura financiera que permita nuestros recursos y construiremos las estructuras necesarias para poder llevar una gestión compleja y difícil de cuadrar en lo económico. Y lo haremos en cualquier caso, porque esta es una prioridad y compartimos la necesidad de completar el sistema público de protección y bienestar social en Euskadi.
Tal y como hemos declarado siempre y como demostramos los años 2009 y los años 2010 en las negociaciones con el Gobierno de Rodríguez Zapatero, vamos a enfocar la transferencia a la que usted alude con realismo.
El objetivo es dar los pasos necesarios para poder asumir todas las funciones y además poder ir diseñando con racionalidad nuestras estructuras de gestión, ajustando nuestros recursos.
En esta línea planteamos entonces y reiteramos ahora, que resultaría aconsejable completar, en primer lugar, el traspaso de algunas materias que complementan el sistema y que pueden considerarse de manera autónoma y sucesiva, todo ello a fin de ir ganando en eficacia.
Creemos, por lo tanto factible afrontar por este orden, las transferencias parciales de seguro escolar, la gestión de las mutuas colaboradoras con la Seguridad Social y las políticas pasivas de empleo como sistema específico de atención de las prestaciones por desempleo.
Así hasta asumir el grueso de las funciones propias de la gestión que desarrollan el Instituto Nacional de la Seguridad Social y el Instituto Social de la Marina, así como en su caso, la propia Tesorería.
Bukatzeko, Urruzuno jauna, txanda honetan ez dugu ahaztu egiten, ez dugu ahazten, finantzaketaren gaia, bere bizikoa izango da eskualdaketa posible egiteko, baina gure etorkizuneko edo etorkizunerako zenbakiak ezina baitira aldatu, eta finantza eta aurrekontu moldaketa horri eraginkortasunez ekin beharko zaio. Hori esaten dute bide batez Estatutuaren beraren xedapen iragankorrek.
Uste dugu, beraz, Urruzuno jauna, posible dela eskualdatzeei pausuz pausu ekitea, eskualdatzea hartzeko beharko ditugun egituren gaineko aurreikuspenik emateko goizegi da oraindik, baina azaldu dudan bideari esker, eskualdaketak koherentea izan daiteke eta modu ordenatuan eman. Hala uste dut eta hala saiatzen ari gara Espainiako Gobernuarekin ditugun solasaldietan.
Espero dut etorkizunean ere hau gauzatu egin ahal izatea. Eta begira, lehengo galdera batetan, Alonso jaunak, irten gabeko edo irtenbiderik gabeko kale itxi batean sartzean ari omen garela zuekin batera, EH Bildurekin batera. Ba ez dakit, poztu egiten naiz ni, poztu egiten naiz zuek Estatutuaren betetze maila aldarrikatuei ahal izatea, baina ez dizuet ezer eskertu behar.
Ondo izan.