HEZKUNTZAKO SAILBURUAK (Uriarte Toledo) (EAJ, 2019-05-31):
Legebiltzarreko presidente andrea, sailburua, legebiltzarkideok, egun on.
Ubera andrea, helduen hezkuntzaren arau esparrua azaltzen eta hezkuntza etapa hau egokitu eta arautzeko behar den iturria zehazten hasi nahiko nuke nire hitzaldia.
Lehenengoz, urriaren 10eko 1/2013 Legea, Bizialdi Osoko Ikaskuntzari buruzkoa, zioen azalpenean jasotzen dituen lau helburuekin sortu zen: Lege esparru bat zehaztea Euskadin bizialdi osoko ikaskuntzaren sistema eraginkor bat sustatu eta arautuko duena, bertan parte hartzen dutenen lanerako, irismenerako eta integrazio sozialerako aukerak indartuko dituena.
Lanbide Heziketako sistema bateratu bat ezartzea eta bizialdi osoko ikaskuntza oinarri hartuta, euskal herritarrek beren lan bizitza osoan izango dituzten kualifikazio eta birkualifikazio premiak asetzea, bizitza osorako orientazio sistema bat sustatzea eta Euskal Autonomia Erkidegoko administrazioa osatzen duten erakundeen arteko elkarlana sustatzea.
Era berean, bizitza osoan ikastea ahalbidetuko duen sistema bat martxan jartzeak prestakuntza nork eskainiko duen aldatzea eta orain arteko ideia tradizionala aldatzea dakar.
Izan ere, orain arte eginkizun hori erakundeek onartzen zituzten zentroei aitortzen zitzaien: Gaztetxeei, lanbide heziketako zentroei eta unibertsitateei. Horrekin batera, erakunde publikoen arteko elkarlana ere beharrezkoa izango da eta baita erakunde publiko horien eta eragile pribatuen arteko lankidetza ere.
Funtsezko beste arau bat 236/2015 Dekretua da, oinarrizko hezkuntzaren kurrikuluma zehaztu eta Euskal Autonomia Erkidegoan ezartzen duena.
Bere laugarren xedapen gehigarriak oinarrizko hezkuntzari dagozkion gaitasunak eta ezagutzak eskuratu nahi dituzten helduak ditu hizpide. Aipatu Laugarren Xedapen Gehigarriak ondokoa dio: "Lehen Hezkuntzari dagozkion oinarrizko konpetentziak eta ezagutzak eskuratu nahi dituzten helduei beren egoerara egokitutako eskaintza egingo zaie, modu presentzialean edo urrutiko hezkuntzaren bidez. Helduen oinarrizko hezkuntzan berariazko kurrikulum baten arabera garatuko da, dekretu honen bigarren eranskineko kurrikuluma egokituz".
Gizarte parte-hartzaileago, kulturan hiztunago eta iraunkorrago bat sortzeak gaitasun pertsonalak hobetzea eskatzen du, herritarrak gizarte konplexu batean ondo molda daitezen. Herritarren hezkuntza maila eta bizi itxaropena igo izanak ikasteko behar berriak sortu ditu, garapen pertsonalari lotuta. Teknologiak eta produkzio sistema bilakaera azkarra izaten ari direnez, horrek guztiak ikaskuntzak, gaitasunak eta trebakuntza profesionalak etengabe egokitu eta birdefinitu beharra eskatzen du.
Egoeren horren eraginez, hezkuntza eta prestakuntza beste ikuspegi batetik landu behar dira, ezagutzaren gizarteak dituen erronka berriei aurre egin ahal izateko, gizarte horren ezaugarri nagusiena baita herritarrek bere osotasunean hobetu egin dutela hezkuntza eta prestakuntzako maila. Ezinbestekoa da herritarrei garapen pertsonal, sozial eta profesionala izateko aukera eskaintzea, elkarri erabat loturik dauden arloak direla kontuan izanda.
Beharrezkoa da bizitza osoan ikasten aritzea sustatuko duen sistema integratu bat bultzatzea, Haur Hezkuntzan hasi eta erretiroa hartu eta gero ere jarraituko duena, eta herritar guztiak, horretan jarriko dituena.
Oinarrizko gaitasunak eskuratu eta garatzen direla ziurtatu behar luke sistema horrek eta pertsona guztiak batez ere kaltedunak direnak gizarte, ekonomia, politika eta kulturako arloetan bateratu daitezela eta horietan parte hartu eta ekimena zein sormena izan dezatela sustatu.
Hori guztia aintzat hartuz eta zure galderari erantzunez, Hezkuntza Saila lanean ari da helduek hezkuntza jasotzeko duten eskubidea bermatzeko, eta egun, bi erreferentzia ditu oinarri bere jarduerarako: Batetik dekretu berri baten zirriborroa, zeinak helduentzako oinarrizko hezkuntzaren kurrikuluma zehaztu eta Euskal Autonomia Erkidegoan ezarriko baituen. Hau guztiz beharrezkoa izanik aipatutako Laugarren Xedapen Gehigarriari erantzuna emateko. Eta bestetik, eta aurrekoa bezain garrantzitsua, ikasturtea helduen hezkuntzako ikastetxe publikoetan antolatzeko ebazpena.
Hona iritsita, gogoratu beharra dago helduentzako oinarrizko hezkuntza forma bi modalitateetan antolatu eta egituratua dagoela: Presentziala eta urrutikoa. Oinarrizko hezkuntza presentziala helduentzako hizkuntza ikastetxeetan eta espetxeetako hezkuntza unitateetan eskaintzen da. Geroz eta garrantzi handiago hartu beharko lukeen urrutiko modalitatea Urrutiko Hezkuntzako Euskal Institutuan ematen da.
Planteamendu horren ondorioz, helduen hezkuntzako ikastetxe publikoetako egungo lanpostuen zerrendak behar berrietara egokitu beharra dago, ikastetxe guztietako heziketa eskaintzaren planifikazioa ikastetxe bakoitzaren gizarte ingurunearen hezkuntza beharretara egokituz. Horrez gain tokiko entitate eta beste erakunde batzuekin batera lan egin beharra dago, eskaintzaren bikoiztea saihesteko.
Me gustaría en este punto, poner en valor la red de centros de educación de personas adultas, como base de un servicio educativo público y de calidad muy valorado por la ciudadanía. Actualmente existen 29 centros públicos de enseñanza de personas adultas, 28 en régimen de enseñanza presencial y uno de enseñanza a distancia, el IVED.
La práctica totalidad de estos centros, todos excepto tres, cuentan además con lo que llamamos círculos, es decir, aulas en otros lugares fuera del centro de referencia, en aras a ofrecer un servicio más cercano a la ciudadanía. Además, han gozado y gozan de una gran autonomía de gestión y organización y de unas plantillas lo suficientemente bien dotadas como para poner prestar una atención casi individualizada al alumno y alumna. Como le digo, un servicio público y de calidad.
El Departamento de Educación está trabajando para que esta situación se mantenga o incluso mejore. El número de horas por grupo no solo no se va a reducir sino que se amplía, pasando de diez a doce horas a la semana en las enseñanzas iniciales o grado uno, de tres a seis horas semanales en el caso de castellano o el euskera para extranjeros, pudiendo incluso llegar a ocho horas semanales.
Además, en el caso de los proyectos de formación para padres y madres de alumnos y alumnas de centros públicos, la formación se podrá impartir en los propios centros educativos ordinarios de primaria o secundaria, al que pertenecen esas familias, facilitando así mucho más la conciliación familiar.
Y también estamos trabajando con Lanbide. Un trabajo de mejora organizativa realizado desde el consenso. Las mejoras introducidas han sido el resultado del trabajo de contraste y debate de la comisión formada por representantes del Departamento y los centros de EPA.