ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2016-05-20):
Eskerrik asko. Egun on guztioi. Egun on, sailburuak.
Lan harremanak gai garrantzitsua dela ez dut uste gogoratu beharko diodanik sailburu jaunari, ziur nago jabetzen dela duen garrantziaz. Legegintzaldi honetan arlo edo gai batzuetan zerbait mugitu egin dela edo berdin jarraitzen dugula esan dezakegu, baina zoritzarrez lau urte pasa ondoren, lan harremanetan atzera pauso nabarmenak eman direla esateko errealitatea begiratzea besterik ez dago.
Lan kontratuen egoera, soldatena, gutxiengo soldata, lan hitzarmenak, elkarrizketa soziala edo negoziazio kolektiboen egoera ikustea besterik ez dago hau baieztatzeko. Zioan diogun bezala, ez dira garai onak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako lan harremanetarako. Azken urteetan arlo sozio-laboralean oinarrizko eskumenen jabe den Estatu espainolaren aldetik hartu diren neurriak ondorio latzak ekarri dituzte eta ekartzen ari dira gure esparruan.
2011an Zapateroren gobernuak egin zuen Lan Erreformak beste gauza askoren artean, Euskal Herrian sektore hitzarmenak negoziatzeko aukera egotea edo galaraztea, Madrileko negoziazio esparruan erabakitzeko aukera eman zuen. 2012an PPk ezarritako Lan Erreformak hitzarmenen ultraaktibitateari epe muga ipini zion eta enpresa hitzarmenei lehentasuna eman zien hitzarmen sektorialen gainetik. Hori beste gauza batzuen artean.
Erreforma hauek, esan bezala, inposatuak izan dira logika neoliberalari erantzuteko egindako erreformak dira, eta erabateko desoreka ekarri dute lan harremanetan langileen kalterako. Baina ez bakarrik langileen kaltetan, lan harremanen eredu desarautua izateak edota sektore publikoa ahultzeak ez diote bat ere laguntzen ekonomiaren garapenari, neoliberalek bilatzen dituzten berehalako mozkinak geroko miseria dakar.
Erreforma hauek gure herrian dagoen eredu produktiboa eta soziala kontuan hartu gabe eginda daude eta ez ditugun arazoak konpontzeko sortu dira. Konpetibitatean irabaztea soldatak jaitsiz gutxien dutenekin injustua izateaz gain, gure markoan ez da baliagarria, pobretze orokorra ekarri du eta urte luzeetan langileek lortutako eskubideak egun batetik bestera galtzen ari dira.
Horrela, ekonomia hazkunde zikloan sartuta gaudela esaten den bitartean, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako soldatapekoen batez besteko eros ahalmena azken bost urteetan % 4,8 erori egin da, Estatuan baino gehiago galdu da. Eta lan prekarizazioa izugarri handitzen ari da.
Beste datu bat. Lan hitzarmenaren pean egondako 550.000 langileetatik, 350.000 lan hitzarmena berritu gabe dute, egunean duten lan hitzarmena 200.000 langile dira bakarrik. Horregatik diogu azken urteetan Madrildik inposatutako erreformak eta hartutako neurriak Euskal Herriko gehiengoaren kontra egiten ari direla, Legebiltzar hau ere lan erreformen kontra agertu da, gehiengo sindikala horrela behin eta berriro; eta larriena dena, gure herriaren pobretzea ekartzen du eta ez dio inolako erantzunik ematen hemen guk ditugun beharrei.
Eta zer gertatzen ari da negoziazio kolektiboarekin? Ba negoziazio kolektiboa bada adibide nabarmenetakoa eta une honetan dagoen egoera ez da xamurra inolaz ere. Blokeo orokorra izateaz gain hitzarmenen zentralizazioa, estatalizazioa, progresiboa gertatzen ari da. Gure lan harremanen esparrua galtzen ari da eta esan bezala, ondorioz, lan baldintzak kaskartzen eta pobretzea nagusitzen ari da.
Hitzarmenen zentralizazio edo estatalizazioa aipatu dut eta horretarako azken hilabeteetako titular batzuk irakurtzea besterik ez dago. "La negociación colectiva de ámbito estatal sigue avanzando en Euskadi". Hau CRLtik esandakoa da: "El CRL advierte que en marzo los convenios firmados en Madrid afectaron a más trabajadores vascos que los negociados en la Comunidad Autónoma vasca". Esto no es circunstancial, el año pasado la tónica fue la misma, pero el año arranca con dos tercios de los trabajadores y trabajadoras vascas sin convenio, o Euskadi cede el protagonismo a Madrid en la negociación de los convenios colectivos.
Y así tenemos toda una lista de acuerdos y convenios de ámbito estatal, que en algunos casos impiden negociaciones en otros ámbitos sin previa autorización de los firmantes en el Estado, y en otros casos, impiden que algunas cuestiones se podrán negociar en ámbitos inferiores, por ejemplo aquí; y que en general, suponen poner el marco de negociación estatal por encima del marco de negociación colectiva vasca. Algunos ejemplos de ello son los convenios de jardinería, el de peluquerías, el de conservas, podemos hablar también del Acuerdo Marco Estatal de Atención a Personas Dependientes, o el primer convenio firmado en toda la historia del metal en el Estado.
Honetaz ari gara, Toña jauna. Gainera lehen aipatu dudan bezala, guzti honen ondorioz lan baldintzak kaskartzen ari dira eta pobretzea handitzen. Negoziazio kolektiboa, soldaten bidez aberastasuna banatzeko tresna bat ere bada, edo behintzat izan beharko zen. Gaur egun uste dut errealitatea beste bat izaten ari dela azken urteetan.
Begiratzen badugu zein sektoreetan eragiten duten aipatutako lan hitzarmenak, hau da, sinatu diren estatu mailan eta eragina dutenak hemen, peluquerías, hostelería, conservas, personas dependientes, ikusiko dugu emakumeek lan egiten dutela nagusiki sektore horietan.
Beraz, lan baldintzak okertzen eta abar, eragin zuzena eta berezia dute emakumeengan Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Eta esaten baldin badugu emakumeen eta gizonen soldaten arteko arrakala inoiz baino handiagoa dagoela, eta 2008tik hiru puntu igo dela aldea, nolabait zerikusirik badute ere horrelako egoerak negoziazio kolektiboan.
Panorama honen aurrean esan behar dugu patronala, Confebask patronala eroso dagoela eta egoeraz baliatuta, lan erreformak, negoziazioa kolektiboaren estatalizazioa, funtsean, lan erreformaren ondorioetan sakontzen ari den proposamen berriak kaleratzen ari dela.
Hor kokatzen da lan harremanen eredu berria edo etorkizuneko lan harremanak deitutako proposamena. Hasieran Adegik aurkeztutakoa, eta orain Confebaskek bere egin duena. Sindikatu guztien desadostasuna eta kritika gogorra jaso duena, eta lan harremanak jomugan ipintzen dituena.
Hori bai, oraingoan ere Tapia sailburuaren presentziarekin egindako ekitaldian eman zen berri hori Confebasken aldetik, eta kontrakoa ez badidazu esaten behintzat, Jaurlaritzaren oinarrizko oniritziarekin.
Guk uste dugu behar-beharrezkoa dela instituzio publikoetatik Jaurlaritzatik ekimena hartzea. Eta gure ekoizpen ereduak eta errealitate sozio-ekonomikoak eskatzen dituzten neurri eta proposamen berriak, ausartak bideratzea. Ezin dugu ahaztu jokoan dagoena asko dela eta gehiengo politiko soziala eta sindikalak nabarmen egiten duela lan harremanak bertan eztabaidatu eta erabakitzearen alde.
Hori del eta, eta horregatik, interpelazio hau egin dugu, zeren ez dugu uste lan harremanetan eta lan harremanen ereduaren inguruan gertatzen ari den guztia, bakarrik kokatu behar dela sindikatuaren eta patronalaren artean, ardura gehiago badagoela uste dugu, eta horregatik interpelazio honen bidez jakin duguna da ea nola ikusten duzun sailburu jauna egoera hau, eta zein neurri hartzeko prest, edo zein neurri hartzea komenigarria ikusten duzun, Jaurlaritzak zer egingo duen gure errealitate sozioekonomikoari egoki erantzungo dion lan harremanak bultzatzeko.