ESTARRONA ELIZONDO (EH Bildu, 2018-05-17):
Ugalkortasun tasari dagokionez, eta hau da ere eskuartean izango dugun erronka nagusienetako bat datozen urteetan, ikusi dezakegu nola Europar Batasunean ugalkortasun tasa 1.000 emakumeko 51,3koa den eta EAEn, Euskal Autonomi Erkidegoan erdira jaitsi egiten den tasa hori.
Eta baita ere eta amaitzeko Eustaten grafikoekin, pixka bat ikusteko zein den aurretik dugun erronka, ikusi dezakegu nola biztanleria gaztearen langabeziaren tasaren bilakaera egia da goira jo duela eta tendentzia hoberanzko joera duela, baina 2006. urtean % 7,3ko langabezi tasa baldin bagenuen, gaur egun langabezi tasa hori % 23,7koa den.
Ohituta gaude ere zoritzarrez astero gure komunikabideetan, gure egunkarietan horrelako titularrak irakurtzera: "Cuando los jóvenes acceden al empleo, ganan un 24 % menos que quienes ya trabajan".
25 urtetik beherakoen soldataz, bataz beste, 895 eurokoa da. "El primer sueldo que ingresan los jóvenes vascos apenas alcanza los 900 euros"; "los jóvenes vascos necesitan al menos el 53 % de sueldo para una vivienda" o "la juventud vasca debería cobrar el doble para poder independizarse en solitario". Uste dut zentzu horretan honek agerian uzten duela zer-nolako erronka dugun eta benetako sakoneko aldaketa bat behar dugula gazteentzako enplegu politiketan eta hauen emantzipazio duin bat bermatu ahal izateko.
Baina datu hauek gaur hona ekarri ditut, baina uste dugu ditugun erronken aurrean ezin garela konformatu azaleko analisi bat eginez eta ikuspegi ekonomizista, produktibista batetik erantzunak emanez. Eta hau diogu uste dugulako oro har nagusitzen ari den diskurtso eta kezka baten prismatik planteatzen ari dela gazteei zuzendutako politikak eta neurriak, ongizate ereduaren finantzaketari lotuta eta, batez ere, lan merkatuaren beharrekin lotuta.
Gazteek lan egin behar dute kotizatzeko, gazteek seme-alabak lehenago izan behar dituzte jaiotze tasa igotzeko eta abar.
Beraz, ea pertsona nahikorik, lan esku nahikorik, kotizaziodun nahikorik egongo ote den galdera nagusitzen ari da, batzuek hala sustatuta. Hau da, sistema zentroan, ekonomia zentroan jartzen da eta ez pertsonak, ez gazteak.
Oso adierazgarria da Jaurlaritzako Enplegu sailburuak, Artolazabal andreak jardunaldi batzuetan adierazitakoa: "Todo esto no es suficiente y por ello hemos tenido que dar un paso al frente, con un gran pacto de país, para abordar con éxito el reto de mejorar nuestras tasas de natalidad, tan necesarias para asegurar nuestras pensiones y para alimentar de mano de obra nuestras empresas". Fuente: Irekia.
Y nosotros y nosotras no compartimos ese planteamiento, principalmente porque pone las necesidades de la economía y de los mercados en el centro y no a las personas.
Pero es que, además, tampoco se sostiene por sí mismo. Si no explíqueme para qué queremos tener más hijos e hijas si luego muchos de ellos tienen que marcharse afuera a buscarse la vida, esa generación de jóvenes tan preparada, de la que tanto se habla, para la que no hay trabajo aquí o el que hay es tan precario que tienen que marcharse afuera para poder desarrollar un proyecto de vida digno.
"Hemos nacido para vivir. Bizitzeko jaio gara". Horrela zioen herri honetako gazte antolakunde batek duela pare bat urte egindako kanpainaren leloak.
Lelo bat, bai. Baina lelo horrek atzean duen karga eta esanahia sekulakoa da. "Bizitzeko jaio gara". Pentsa.
Eta uste dugu hor dagoela eztabaida politiko honen muina. Ikuspegi horretatik, gazteen bizitza zentroan jarrita, enplegu politikak diseinatu, garatu eta egikaritzearen beharra, eta ez ikuspegi ekonomizista eta produktibista soil batetik, lehen aipatu dudan bezala.
En el último informe sobre la aplicación del marco renovado para la cooperación europea del ámbito de la juventud 2010-18, se ponen en valor acciones específicas de las políticas de juventud centradas en inclusión social y la capacitación de los jóvenes, incluyendo acceso a los derechos y a la participación política.
El Consejo ha pedido una mayor contribución de la política de la juventud a los objetivos de la Estrategia Europa 2020.
Y en el último estudio que data de 2015 sobre Valor del Trabajo Juvenil en la Unión Europea, elaborado por la propia Comisión, se ha puesto de manifiesto el valor del trabajo juvenil para los jóvenes en diferentes aspectos de sus vidas.
Un estudio compuesto por informes de un grupo de expertos sobre el potencial creativo e innovador de las personas jóvenes y los enfoques de calidad del trabajo juvenil, informes que hablan del cambio de paradigma y que recogen una serie de recomendaciones sobre las que plantear políticas de inserción laboral de la juventud, y de creación de puestos de trabajo que atiendan a las características de este sector poblacional, y no al contrario y no al revés como se está haciendo hasta ahora y cómo se vienen diseñando dichas políticas.
Eta zentzu berean CESek, Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak, bere azkeneko ere txostenean eta azterlanean euskal gazteen posizioa eta jokabidea badauka atal bat eta bertan paradigma aldaketaz badauka jasota ondorengoa: "Gero eta gehiago eta ohikoak izango dira lan merkatuko aldaketak, eta egokitzapena ezinbestekoa izango da giza baliabideen eremuan".
Eta hau azpimarratu nahi nuke. Hurrengo esaldia: "Kontua ez da izango betiko lanpostuak eskaintzea. Beste osagai batzuk eskaini beharko dira eta ezin uki daitezkeen elementuetara bideratzea arreta: Enpresa proiektua, konpromisoa, konfiantza, aitortza, malgutasuna, denbora librea eta horrelako elementuak jarri beharko ditugu mahai gainean, ahal den neurrian  - eta holaxe dio -  globalizazioaren ondorioak eta giza kapitala mugitzeko dituen posibilitate handiagoak konpentsatu ahal izateko".
Beraz, paradigma aldaketa baten aurrean gaudela inork ezin ukatu eta ez dugu ikusten Gobernuaren enplegu plan edo estrategietan paradigma berri horri erantzuteko neurri edo politikarik, ez duelako ezta aintzat hartzen paradigma berri hori, besteak beste.
Eta betiko neurriak, betiko lan merkatura eta lanbide tradizionaletara bideratutako lan ildoak jaso egiten ditu, eta horregatik ekarri dugu gaurkoan proposamen hau, Jaurlaritzak gazteen enplegua sustatzeko politiketan, estrategietan eta plan estrategikoetan aintzat hartu dezan.
Uste dugu, aurreko astean erdietsitako akordioan, norabide aldaketaren hasiera bat suposatu zuela eta gaurko akordioak indartzera datorrela norabide aldaketa hori.
Con el acuerdo de hoy fortalecemos el cambio de concepción iniciado en este sentido tras el acuerdo sobre el Plan Estratégico de Empleo 2017-20 de la semana pasado.
Y por eso, eta horregatik, gure ekimena ikuspegi horretatik abiatzen da, ez zitzaigulako iruditzen 2014 eta 16 Enplegu Planean jasotako neurri berdinak hemendik eta 2020ra eraginkorrak izango zirenik.
Zeren eta 2014 eta 16 Enplegu Planaren azken balantzearen txostenak hauek jasotzen ditu, besteak beste, oso modu laburrean, 2014-16ko Enplegu Planaren balantze orokorrari dagokionez, gazteentzako lehenengo lan esperientziarako laguntzari dagokionez, aurreikusitako gauzatze emaitzen % 28a lortu direla. Hori jaso egiten da aurreko enplegu planaren balantzean, gazteei dagokionez.
Genero ikuspegitik egindako azterketari dagokionez, lehenengo lan esperientziarako laguntzari dagokionez, emakumeen parte-hartzea nahiko txikia izan da zenbait programatan, hala nola Lehen Aukeran eta hor jasotzen da soilik emakumezkoak zirela % 30a.
Eta laburbilduz eta etorkizunerako orientabideei dagokionez, bai jasotzen duela etorkizuneko enplegu planak uztartu beharko lituzkeela, batetik, ikuspegi estrategikoa, eta guk uste dugu, hortxe kokatu behar dugula paradigma aldaketa hau, eta kualitatiboa. Eta orain komentatuko dut zentzu horretan, gure ustez ere enplegu planak eta gazteei zuzendutako enplegu politikak zentzu horretan dituzten gabeziak.
Beraz, hau horrela izanda, nekez ulertu daiteke nola 2017-20 plan estrategikoak ez duen inolako saiakerarik egiten ez genero ikuspegitik, ezta izaera kualitatiboa duten helburu estrategikoak objektibatu edo kuantifikatzeko; edo eta gazte enplegua sustatzeko neurri guztien artean, ezin aurkitu daiteke sortu nahi den enpleguaren kalitatearen inguruko adierazle bakar bat ere ez.
Berdin gertatzen da, Jaurlaritzak aurkeztutako IV. Gazte Planean, non ezin dezakegun aurkitu indikadore kualitatiborik. Baldin bagoaz, denak dira indicadores, número de centros, número de profesores, porcentaje profesorado, porcentaje personas, porcentaje cargos, número de alumnos, numero de alumnas, satisfacción  - hori izan daiteke, baina oso subjektiboa dena, bakarra - , porcentaje, número, número de beneficiarios. Denak dira indikadore kuantitatiboak, bertan jasotzen direnak, inondik inora, indikadore kualitatibo bakar bat ere ez.
Eta gaur, aho batez onartzera goazen honekin, pixka bat hori zuzentzera goaz. Horregatik poztu egiten gara eta horregatik eskaera egiten genion Gobernuari hauek jasoko dituen talka plan bat aurkeztu zezala, azkenean talka plan bat beharrean, urteroko planetan zentzu horretan doazen neurriak jasotzeko eskaera adostu dugu eta gure ustez ona da akordioa.
Erdibidekoaren lehenengo puntuaren bigarren proposamena ez da berria Ganbara honetan, familia politikari eta erronka demografikoari buruz egindako monografikoan onartutako delako, eta proposamena CESek berak ere babestu egiten duelako bere txostenean, lehen aipatutako txostenean.
Bai, ordea, Gobernuari urtebeteko epea ezarri zaiola, aurreko akordioan hori ez zen zehazten. Beraz, ere beste elementu positibo bat balorean jartzeko gaurko akordio zabal honetan.
Y respecto a la ley de juventud, también nos congratulamos, ya que hay que recordar que parte de un acuerdo de los grupos de la oposición, puesto que el Gobierno no la recogía en su calendario legislativo, por cierto, haciendo caso omiso de lo aprobado en el dictamen de la Ponencia de Juventud de la legislatura pasada, donde recomendaba dicho dictamen, que el próximo gobierno en su calendario legislativo recogiese la Ley de Juventud, y este Gobierno hizo caso omiso a lo mismo.
Pero bueno, gracias, son cosas del pasado, gracias al trabajo y al tesón también a los grupos políticos aquí presentes, hemos conseguido que por fin el Gobierno se ponga las pilas y vaya a traer una ley de juventud a esta Cámara.
Va a tener que iniciar la tramitación de dicha ley, porque así lo hemos acordado y así lo hemos recogido, antes del 30 de julio de este año, y lo que a nuestro entender es más importante y así queda recogido también en el acuerdo de hoy, introduciendo medidas cualitativas para la emancipación de las personas jóvenes y estableciendo en los presupuestos recursos suficientes para su materialización.
Para nosotros y nosotras esto es importante, ya que es, como he dicho, una ley que el Gobierno no quería, y que mediante el trabajo y la insistencia del resto de grupos políticos va a tener que traer a la Cámara.
Y que a través del acuerdo de hoy, los grupos que forman el Gobierno...
...como he dicho, es una ley que el Gobierno no quería y que mediante el trabajo y la insistencia del resto de grupos políticos va a tener que traer a la Cámara, y que a través del acuerdo de hoy, los grupos que forman el Gobierno se suman a dicha petición y, además, en los términos anteriormente citados, medidas cualitativas y presupuesto. Un buen acuerdo, otro acuerdo positivo por lo tanto, en el día de hoy.
Eta noski, Lanbideren lan prospektiboa, tresna nagusi giza kokatzea 2017-2020 Enplegu Plan Estrategikoaren garapenerako, ba aurreko astean guk ekarritako proposamena izan da era oso modu positiboan baloratzen dugu gaurkoan berriz ere, eta Gazte Enpleguari enfokatuta, aintzat hartzea eta jasotzea akordio honetan.
Beraz, uste dugu, apur bat kostata eta pixkanaka-pixkanaka bada ere ari garela eztabaida politiko honen muinean Gobernuak zuen posizioa bide onean jartzen, eta zentzu horretan, poztu egiten gara eta nola ez, eskerrak ematen dizkiogu talde politiko guztioi, bai akordioagatik, baina batez ere, hauetako batzuek aurre finkatuta zuten posizioetatik apur bat mugitzeko egindako hausnarketa eta ahaleginagatik.
Eskerrik asko.