AGIRRE GARITAONANDIA (EH Bildu, 2018-05-31):
Buenos días, señora presidenta. Buenos días a todas y a todos.
Badago tximeleta mota bat jaio eta berehala hil egiten dena "efímera" deitzen da tximeleta hori, eta EITBko karrera profesionala ere tximeleta hori bezalakoa da: efimeroa. Hasten den egun berean amaitu egiten da.
Hau da, kazetari batek, EITBko plantillan sartzeko oposaketa gainditzen duen egunean bertan amaitu egiten da bere karrera profesionala. Hau da, finito. Jaio, hegoak zabaldu eta hil.
Oposaketak gainditzeko joko arau zehatz batzuk daude, baldintza batzuk bete behar dira, ba, esate baterako, titulazio akademikoa, hizkuntz gaitasuna, gida baimena... Epaimahai bat dago, langileen ordezkariak ere hor daude, irizpide zehatzak ezartzen dituzte, azterketak antolatu eta kontrola eta bermeak daude gardentasuna eta horren guztiaren gainetik oinarrizko printzipio bat: Aukera berdintasuna, EITB enpresa publikoa bat delako.
Eskatutako baldintzak betetzen dituen edozein herritar, edozein profesional aurkeztu liteke oposaketa horietara eta lehiatu lanpostu bat lortzeko, EITB esan bezala komunikabide publiko bat delako.
Eta uste dut edozeinentzako oso poz handia dela ETBn plaza bat lortzea. Euskal Herriko komunikabiderik handiena da, publikoa den bakarra. Ohore bat da aukeratuen artean egotea eta herri honen zerbitzura lan egitea eta, batez ere, maite duzuna egiten gainera.
Baina plantillan poz handiz sartu eta uste litekeenaren kontra, hor amaitzen da hasitako bidea. Hortik aurrera ez dago inongo oposaketarik, ez meritu lehiaketarik karrera profesionala egiteko ez modu bertikalean ezta horizontalean ere.
Hortik aurrera ez dago inongo irizpide, ez baldintza objektiborik, ez gardenik, ez dago ez kontrol publikorik, ez bermerik. Dena digitala da, atzamarrekin egindakoa hortik aurrera. Esaterako, modu bertikaletik hasita hauxe da hierarkia EITBko erredakzioan:
Erredaktore postua da oposaketaz lortu daitekeen bakarra. Mailarik baxuena da eta hortik gorako guztiak, ardura postu guztiak, modu arbitrarioan aukeratzen ditu zuzendaritzak.
Hau da, erredaktorearen gainetik daude, esate baterako, arlo buruak: politika, ekonomia, gizarte, kultura. Koordinatzaile horiek daude horren gainetik eta denen gainetik editoreak. Hau da, albistea zer den eta zer ez den erabakitzen dutenak eta ze iraupen izango duen eta albistegiaren barruan ze postutan sartuko den erabakitzen dutenak.
Erredakzio burua dago gero, gero albistegietako zuzendaria, gero ETB irratietako zuzendaria eta zuzendari orokorra. Hori da jerarkia guzti guztia, inongo gardentasun eta berme barik aukeratzen du zuzendaritzak. Eta jakina, zuzendaritza aldatu ezkero, postu guzti horiek  - % 10 bat edo gutxi gorabehera -  aldatu litezke edo aldatu egiten dira.
Eta hori ondo gogoratu dute Sozialistek eurek EITBko zuzendaritzan sartu zirenean ia ardura postu guzti horiek guztiak aldatu zituzten.
Uste dut kultura arlo burua izan zela mantendu zuten bakarra eta editore batzuk mantendu zituzten hasieran, baina bero zesatu egin zituzten.
Tira, hori karrera profesional bertikalari dagokiona. Horizontalari dagokionez, ostera, EITBko erredaktoreek ezin dute albistegi saioetan lan egin, sail horiek azpikontratatuta daudelako gehienak produktoreek egiten dituztelako eta ez plantillako jendeak. Hori bai, zuzendaritzak erabaki dezake modu arbitrarioan plantillako baten batek horrelako saio batean lan egitea.
Antolaketa guzti hau irizpide profesionalen arabera egiten dela diote eta bai, inork ez du ukatzen ardura postuetan dauden profesionalen profesionaltasuna. Asko miresten dudan jendea dago ardura postuetan eta egon izan da ere bai. Ez da hori kontua, inondik inora ere ez.
EITBn lan egiten duen jende guztia, profesionala da, falta zena. Baina profesionalak dira ere karrera profesionalerako aukerarik ez duten erredaktoreak ere. Ez da beraz profesionaltasun kontua. Aukera berdintasunari buruz ari gara eta EITBko erredakzioan ez dago aukera berdintasunik.
No es una cuestión de profesionalidad, la madre del cordero es otra bien distinta, no es una cuestión de profesionalidad sino de igualdad de oportunidades. No hay igualdad de oportunidades para acceder a puestos de responsabilidad en la redacción de EITB, porque todos, absolutamente todos son cargos de confianza, que generan ese círculo perverso de que quien te pone, te quita, sin mayores explicaciones, ni tampoco reparaciones.
Y para muestra, de que ese es el quid de la cuestión, me remito a lo que en el 2016 el Partido Socialista instaba aquí en esta Cámara. Decía entonces que en tanto se produjera la reforma integral del servicio público, con criterios de profesionalidad e independencia en la designación de sus gestores, aplicara dichos criterios en la designación de los responsables de los programas informativos bajo criterios de transparencia e igualdad de oportunidades.
Transparencia e igualdad de oportunidades. Eso es lo que pedía. Lo que transaccionó entonces con el PNV en cambio fue, que se impulsara la carrera profesional de los profesionales de la sección de informativos y que sus responsables fueran escogidos con criterios profesionales, punto.
Es decir, cayó lo de la transparencia e igualdad de oportunidades, la madre del cordero, el quid de la cuestión, gaurkoan eztabaidatzen ari garena hain zuzen ere.
Gardentasuna eta aukera berdintasuna komunikabide publiko baten independentziaren bermea direlako.
Hori da EITBko zuzendaritzak hartu behar duen lehen neurria, kalitatezko komunikabide publikoa izan gura badu eta ez Gobernuaren komunikabidea.
Bertako profesionalak libre izan behar dira, independente, euren karrera profesionala ezin daiteke zuzendaritzaren konfiantzaren menpekoa izan.
Horretarako, euren gaitasunak, euren merituak hartu behar dira aintzakotzat, eta batez ere aukera berdintasuna bermatu behar da.
Konfiantza, baleko kontzeptua izan liteke, baina beti ere, obedientziari lotuta ez badago.
Horren adibide polit bat daukat EITBn gertatutakoa, hemen ondo gogoratuko dute baina ez daude hemen ez Egibar ez Luke Uribe-Etxebarria.
Ba beno, gertatu zen, Iñigo Cabacasen aita-ama, hona etorri zirenenean, eta pasilloan eduki zuten horrelako hikamikatxo bat. ETBko kamara batek grabatu zuen eszena hori eta bueno, eguerdiko albistegietan emititu egin zen, eta beno, ondo.
Gero, oi bezala, ba EITBn eskegi egin zuten bideo hori, baina handik ordubetera, eitb.eus-eko albistegiko arduradunak, arratsaldeko editoreari, azal nagusitik kentzeko eskatu zion eta bigarren maila batean jartzeko. Editoreak ba esana egin zuen.
Ordurako baina, bideoa barra-barra zebilen sare sozialetatik, eta baten bat urduritu egin zen. Eta EITB.net-eko editore horri eskatu zioten bideotik kentzeko Uribe-Etxebarriak "ez grabatu" esaten zuen zati hori.
Oraingoan, horri uko egin zion editoreak eta beno, EITB.net-eko erredakzio kontseiluari jakinarazi zion gertatutakoa, babes eza, LAB sindikatuak zentsura salatu zuen.
Eta zer diren gauzak, handik hilabetera edo, EITB.eus-eko albistegietako zuzendariak editorea kargutik kendu zuen.
Hemen dago Uribe-Etxebarria, barkatu, ez zaitut ikusi. Gogoratuko duzu, eszena hori, ezta? Ba beno, horren ondorioz, kargutik kendu zuten editore hori. Eman zion arrazoia, konfiantzaren galera izan zen, Egibar eta Cabacasen aita-amaren bideo horrekin gertatutakoagatik.
Hor amaitu zen editore horren karrera profesionala, agur. Profesional ona zen, ardura postuan zegoenean eta profesional ona da gaur egun ere, baina urak dakarrena, urak daroa. Ez diote berriro ardura posturik eman oso profesional ona izan arren.
Hori da EITBn gertatzen dena. Ezetz esaten duenak, ez du babesik erredakzio kontseiluarena bai, babes morala, baina besterik ez. Ezetz esaten duenak, badaki zer daukan. Akabo. Eta hori horrela da, karrera profesionalik ez dagoelako EITBn, ardura guztiak atzamarrez banatzen direlako.
Eta hori da gaur hemen eskatzen ari garena, kalitatezko telebista publikoa gura badugu, independentea izan behar da eta horretarako neurri zehatzak hartu behar dira karrera profesionala sustatzea bezala. Horregatik EITBko albistegien egunerokoa erabakitzen dutenak gardentasunez eta aukera berdintasunez aukeratu behar dira, irizpide profesionala baino ez dadila izan, eta ez konfiantza pertsonalaren araberakoa.
Albisteen tratamendu orekatua gura badugu, bermeak behar dira, neurri zehatzak eta hori horietako bat da, eta egon ere badaude ere neurri gehiago, EITBko erredakzioan esate baterako, ETBkoan, esate baterako, behin behinekotasuna ia % 40 da.
Orain dela hiru bat urte arte ez zegoen lan-poltsarik ere eta kontratazioak ere atzamarrez egiten izan dira. Aurkezle gehienek ere orain arte artista kontratua zuten, ez dira plantillakoak, ardura postuetan dauden asko gainera gestoreak dira, hau da, lan hitzarmenetik kanpo daude.
Lan baldintza horiek asko zaintzen dute komunikabide bat independente izatea, ipini eta kendu dinamika perbersoa. Eta badakigu hala ere independente izatea zaila dela, porque es difícil romper con inercias de años, con la autocensura, pero el hecho de impulsar una carrera profesional basada en la igualdad de oportunidades es ya un logro muy importante.
Agradezco, por tanto, agradecemos Euskal Herria Bildu el acuerdo con Elkarrekin Podemos.
EITBren erreforma integralerako lantaldean ere hau landuko dugu baina badaude egon, itxaron ezin duten neurri batzuk eta hau horietako bat da, premiazkoa delako batetik, eta bestetik, epe luzerako neurria delako, beraz hainbat arinen hasi behar da bide hori nahiz eta gero lantaldean norabide horretan lan egin.
Eta amaitzeko gogoratu gura dut lehengoan Maite Iturbek, EITBren kontrol batzordean esaten zuena, bere berbetan EITBren estilo liburuan jasota dago, Ryszard Kapuscinski kazetari handiaren pentsamendua. Egia esateko, aitortu egin behar dugu barre apurtxo bat egin genuela gero, hain zuzen ere, Kapucinskiren ezaugarri nagusietako ba zelako botereaz kritikoa izatea.
Hori ba da estilo liburuaren filosofia, perfekto, ongi etorria, baina pasa gaitezen mesedez praktikara eta izan dadila EITB ere boterearekin kritiko, kritika ona delako, demokratikoa, kazetaritza onaren esentzia.
Jar ditzagun horretarako oinarriak, karrera profesionala oinarri horietako bat da. Ikas dezagun gauza beste modu batera egin litezkeela, izan dadila gure komunikabide publikoa euskara eta euskal kultura zabaltzeko, baina baita ere gure herriaren berri zintzotasunez eta dotoreziaz emateko.
Kapucinskik asko erabiltzen zuena Afrikako esaera zahar bat ekarri zuen gogora lehengoan Urruzuno jaunak, kontrol batzordean eta esaera horrek dio "lehoiek historialari bat ez duten bitartean, ehizaren historia, ehiztariek kontatuko dutela".
Behar bezalako telebista publiko independentea ez dugun bitartean, herri honen historia momentuan momentuko Gobernuek kontatuko dute, eta hori ez da gure historia. EITB ezin daiteke tximeleta efímera bat izan, EITB txoria da, izan da beti, batzuek hegoak moztu gura dizkiote eurena izateko, baina horrela ez da gehiago txoria izango eta guk txoria dugu maite.