ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2016-03-17):
Egun on guztioi.
Martxoaren 4ko osoko bilkuran lehendakaria interpelatu genuen eta Toña sailburuak erantzun zigun lan-prekaritate orokorrari aurre egiteko hartu beharreko neurriei buruz. Jasotako erantzuna ez zen izan espero genuena eta Jaurlaritzak bideratzen dituen politika publikoak zeharo ez nahikoak direla eta egoerak beste erabaki batzuk eskatzen dituela ikusita, mozioa aurkeztu genuen, aurkeztu dugu.
Egoera ekonomikoa hobetzen ari dela behin eta berriz esaten den bitartean, prekarietatea eta enplegua  - enplegu falta hobe esanda -  euskal jendartearen arazo eta kezka nagusiak dira eta ez da harritzekoa. Ia egunero esnatzen gara enpresa itxieraren batekin, ERE batekin edota lana izanda ere hilabetea amaitzeko iristen ez zaienen salaketarekin.
EH Bilduk horri erantzun nahi dio gaurkoan proposamen zehatz honekin, eta aurkeztutako beste iniziatiba batzuekin ere. Egoera larria da eta uste dut denok jabetzen garela horretaz. Langabezi kopurua oso altua jarraitzen du izaten. Aurrekoan aipatu genuen bezala, kide asko daude, familia asko daude kide guztiak langabezian daudenak. Gazteen artean langabezi tasa oso handia da, % 50a inguruan, 40 ingurukoa, eta langabetu asko daude langabezi saria kobratzen ez dutenak ere bai. Baina hori langabetuen argazkia da.
Lana dutenen artean egoera ez da...
...langabezi saria kobratzen ez dutenak ere bai. Baina hori langabetuen argazkia da.
Lana dutenen artean egoera ez da askoz hobea, prekarietatea gero eta handiagoa da, behin-behinekotasuna 125ekoa da, Europan, ordean, 10 puntu txikiagoa da behin-behinekotasuna.
Azken hilabeteotan eginiko kontratuetan % 93a behin-behinekoa izan da eta ia erdia hilabetera ez da iristen. Prekaritatea are handiagoa da emakumeen kasuan eta hori argi ikusten da sektore publikoan ere bai, emakumeen % 35ak aldi baterako kontratua dute. Murriztu ordez, gizon eta emakumeen arteko arrakala handitzen ari da, 2008tik 3 puntukoa da horren igoera.
Hori da dugun egoera eta EH Bilduk, interpelazioan esan genuen bezala, argi du botere publikoek, Jaurlaritza, kasu honetan, badutela zer egin hori guztia konpontzeko edo gutxienez arintzeko. Politika publikoek berebiziko garrantzia dute, berebiziko garrantzia dute lan prekaritateari eta enpleguari erantzun egokia emateko. Baina hori egin beharrean Gobernuak, Jaurlaritzak, deskribatu berri dugun panorama hori elikatu egin du, prekaritatea areagotu du, arazoa konpondu ordez larriagotu egin du.
Jende asko eta asko gaur egun pairatzen ari den egoera, egoera latza, gainera, neurri batean behintzat Jaurlaritzaren politika okerren ondorioa da. Legealdi osoa alferrik galdu dugu EAJk benetan eraginkorrak izango ziren neurriak hartzeari uko egin diolako. Jaurlaritzak politika ekonomiko eskuindarra garatu du, eskuindarra zerga politikan, aurrekontu politikan eta industria politikan. EH Bilduk behin eta berriz esan du, urte hauetan guztietan entzun diguzue austeritate politikak konponbidea baino arazoa direla, murrizketak eta prekaritatea are handiagoak izatea dakartelako.
Behin eta berriz eskatu diogu Urkullu jaunari austeritatearen irizpideak alde batera uzteko eta herri honek duen ahalmena baliatzeko defizit muga eta zorpetze maila malgutuz, eta berak behin eta berriz esan digu ezetz, lehena defizit muga errespetatzea eta zorra ordaintzea dela. Urkullu jauna, lehendakari jauna austeritatearen txapelduna izan da kargua hartu zuenetik. Horregatik, interpelazioan esan nuen bezala, harritu gaitu azken aldian egin dituen adierazpen batzuk, austeritatearen kontra, itotzen gaituelako eta defizit muga malgutzearen alde.
Edonola ere, pozgarria da behingoz konturatu izana, ikusi duelako EH Bilduren izenean urte hauetan guztietan aldarrikatu duguna bazuela zentzua, bazuela bere zentzua. Eta austeritatea txarra dela konturatu izanak beste aukera batzuk eman ditzakeelakoan mozioa aurkeztu dugu proposamen zehatz batekin, proposamena politika horien kontrako hitzak ekintza bihurtzeko.
500 milioi euroko enplegu funtsa sortzea proposatzen dugu, prekaritateari eta aurre egiteko eta enplegu duina sustatzeko, sortzeko. Lehen esan bezala, Administrazioak sekulako ardura du borroka horretan, norabide onean eragiteko ahalmen handia duelako eta guk hori nahi dugu, Jaurlaritzak bete ahalmen osoa erabiltzea. 500 milioiko funts horrek balio behar duelako kontratazio publikoan prekaritatea desagerrarazteko, denok dakigu zein den egoera, ez dut errepikatuko, milaka langile daude egoera prekarioan lanean sektore, kontratazio publikoetan.
Diru horrek ahalbiderako luke ere emakumeen prekarizazioari aurre egiteko neurriak finkatzea, gizonekiko arrakala murrizteko soldatak parekatzearen bidetik.
Eta funtsaren hirugarren helburu nagusia gazteen egoerari aurre egitea izango zen. Gazteek beraiek planteatu dituzte bideak eta egin dituzte proposamenak. Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak Legebiltzarrean aurkeztutako proposamenak denok ezagutzen ditugu.
Adibidez, kontratazio berezia, prekarioak direnak kentzeko proposatzen dute kalitatezko enplegua sortze aldera. Belaunaldien arteko erreleborako neurriak eskatzen dituzte, jubilazioaren bidez sortzen diren lanpostuak egoki betetzeko. Edota euren laneratzea bermatze aldera aurretik aukeratutako sektore estrategikoetan eragitea.
Adibide batzuk dira, gehiago daude. Egin beharreko gazte politiken edukiak osatzen dituztenak. Hain zuzen ere, lau urte hauetan guk behintzat Jaurlaritzatik ikusi ez ditugunak. Eta jakina, hemen zaudetenak, eta Jaurlaritzak seguru eta alderdia EAJ esango nondik aterako dugun dirua, nondik aterako ditugun bide horiek egiteko hasierako 500 milioi horiek.
Lehenik eta behin, esan behar dugu gai honek, prekaritatearen kontrako borrokak eta enpleguak, lehentasun osoa izan behar duela aurrekontuetan. Gizarteak, jendarteak ere horrela ikusten du. Inkesta guztietan azkenaldian agertzen da, hau dela pertsonentzat gure Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako jendartearentzat lehentasuna duen edo lehentasunezko kezka.
Beraz, horregatik diogu, lehentasuna izan behar duela aurrekontuetan. Eta 11 mila milioiko aurrekontu batean, ez du, ez da burugabekeria inondik inora, gure ikuspuntutik, 500 milioi horretara bideratzea. Eta bigarrenik, Urkullu jaunak berak egiten duen diskurtsoaren ildotik, bada ordua austeritatea bazter uzteko eta defizit muga eta zorpetze maila malgutzeko. Egin dezagun, eman dezagun pausuren bat.
Defizit muga ez da naturaren legea, autu politikoa da. Hau da, Troikak ezarritako defizit muga hori betetzea ala ez, beraiek ezarritakoa, boluntarioa da, eta EH Bilduren ustez une honetan askoz garrantzitsuagoa da, askoz urgenteagoa da gaizki pasatzen ari diren herritarren beharrak asebetzea, hori garrantzitsuagoa da banka handiari zorra ordaintzea baino.
Kontuan hartu behar da, gainera, gure defizit muga estua dela eta inposatzen zaigula Estatu espainolaren egoera ekonomikoaren arabera, baina ez gure ereduaren arabera. Hau da, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako errealitatea kontuan hartuz gero, hemen zorpetze gaitasun handiagoa izango genuke, egonkortasun presupuestarioa arriskuan ipini gabe inondik inora.
Aukera beraz, egon badago, enplegu funtsa sortzeko borondate politikoa behar da horretarako. Esaten dena egitea behar da, eta horregatik guk proposamen hau egin dugu bide horretan pausu txiki batzuk, baino pausu batzuk behintzat, hasteko ematen.
Egia da ez dagoela zuzenketarik. EAJk aurkeztu zuen soilik zuzenketa, ondoren erretiratu egin zuen, egia da zuzenketan nolabait berresten duela gaur egun Jaurlaritzak egiten duen bidearen, bidearekin jarraitzea, ez zegoela hor beste proposamen berririk eta beste talde parlamentario guztiak ez dute zuzenketarik aurkeztu.
Espero dut zuzenketa ez sartzearen arrazoia proposamenarekin ados zaudetelako izatea, azken batean, gauza hauen alde, talde batzuen aldetik behintzat, behin eta gehiagotan entzun ditugu aldeko diskurtsoak, gaur bertan aurreko puntuan ere bai. Hala ere, ezin jakin zein den talde bakoitzaren jarrera eta iritzia.
Hurrengo txandarako, bigarren txandarako utziko dut, ba aukera dagoelako, iritzia ezagutu ondoren, ba, aukera hitz egiteko horretaz.
Eskerrik asko.