UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2017-09-28):
Presidente andrea. Eguerdi on guztioi. Uriarte andrea, eskerrik asko gaurko debatera etortzeagatik.
Legearen defentsarekin hasi aurretik, lehenengo hitzak hartu nahiko nituzke babesa emateko gaur Katalunian, gaur eta egun hauetan ba kalera irten diren ikasle, irakasle, zuzendari, hezkuntza komunitate osoari, demokraziaren defentsan, adierazpen askatasunaren defentsan eta erreferendumaren alde. Aupa zuek.
Uriarte andrea. Eskola Kontseiluari buruzko legea 1988koa da. Ikuspegi guztietatik zaharkitua dago eta azterketa sakon baten beharra dauka. Irizpide ideologikoak, irizpide politikoak albo batera utzita, hezkuntza irizpideak ere albo batera uzten baldin baditugu, lege hori hizkuntza irizpideengatik, juridikoengatik ere soilik azterketa bat behar du, azterketa behar dut eguneratze bat beharra dauka, ikustea besterik ez dagoela zer-nolako azterketa eta eguneratze sakona beharra daukan. Irakurketa azkar bat eginda ere berehala onartzen da horretaz. Beraz, ikuspegi guztietatik, pentsatu ikuspegi guztietatik, bai juridikotik, bai hezkuntza ikuspegitik eta baita hizkuntzakotik, euskaraz eta gazteleraz, bietan izugarrizko beharra dauka eguneratzeko.
2017an gaude eta 1988tik kontuan hartu gizartea zenbat aldatu den, gizartea izugarri aldatu da, baina eskola kontseiluak berdin jarraitzen du, berdin jarraitzen du, dinamika berarekin, funtzionamendu berarekin. Edo beste era batetara esanda, garai berriei egokitu gabe edo, okerragoa dena, etorkizunari aurre egiteko ba ezintasun batetan egokitzeko. Eta hezkuntzak dituen erronka berrien aurrean izan beharko lukeen eta daukan potentzialtasun guzti hori garatu ezinean.
Gogoratu hezkuntzak duen organo parte-hartzaile gorena dela, bai, baina bertan hezkuntza komunitateko kide guztiek ez dute parte hartzen eta gainera urteetako inertziaren ondorioz ba parte hartzea ahaztu eta tramite burokratiko hutsak egiteko bilakatu da, horretarako instrumentu soil bat bilakatu da. Gobernuaren politika legitimatzeko instrumentua eta bera izan beharko lukeenean Gobernuaren akuilu, elkarrizketak irekitzeko, adostasunak bilatzeko instrumentu bat.
Eta guk benetan konbentzituak gaude hezkuntza sistemak Euskadiko Eskola Kontseilu potente bat behar duela, baita herrialdeetako kontseilu potente bat behar duela eta baita herrietan ere kontseilu ahaldunduak, enpoderatuak behar dituela, zeren lege honek kontseilu guzti horietaz hitz egiten du, ez bakarrik Euskadikoaz, baita herrialdekoetaz eta baita herrietakoaz ere.
Konbentzituta gaude instrumentu funtsezkoa eta ezinbestekoa izan behar dela, hezkuntzako eragile guztiek parte hartuko dutena, ikuspegi zabala eta anitza izateko, ikasleen zerbitzura, gizartearen zerbitzura, parte-hartze aktiboa bultzatuz, elkarrizketa bultzatuko duena, puntu amankomunak, puntu komunak, bilatzeko eta elkarlana bultzatzeko. Eta batez ere etorkizuneko erronkei aurre hartuko dien instrumentua izateko, dinamikoa, demokratikoa, gertukoa, kalkulu politikoetatik kanpo, Uriarte andrea, zuk oso ondo esaten duzun bezala kalkulu politikoetatik kanpo.
Gainerako herrietako hezkuntza sistemetako eskola kontseiluekin harremana izango duena, mundura irekia, zeren momentu honetan nahiko inkomunikatua dago gure eskola kontseilua. Beste guztiek harreman sare bat daukate, askotan biltzen dira, proposamenak elkar trukatzen dituzte, baina gurea nahiko inkomunikatua dago zoritzarrez. Eta ikastetxeen eta herrien errealitatea gertutik ezagutuko duena, benetan jakitun izateko zein den egoeraren argazkia.
Eta horregatik egin dugu proposamen hau, arrazoi guzti horiengatik, eztabaida aberastu nahi izan dugu. Eta nola aurreko lege aldaketa proposamenean gure zuzenketak ez ziren onartuak izan, jakinda ponentzia irekiko dela eta jakinda aukera paregabea dugula ba komunikabideen foku guztietatik kanpo hitz egiteko, lasaitasunez hitz egiteko, ikuspuntu guztiak mahai gaineratzeko, ba horregatik egin dugu lege proposamen hau.
(...) nahi izan dugu 1988ko lege zaharkitu hau ba eguneratzeko eta batez ere etorkizunera begira jartzeko, baina bereziki proposamen hau egin dugu egoerak eskatzen duen mailan egoteko, ikusita hezkuntzan dugun erronka.
Ez didazu ukatuko, Uriarte andrea, izugarrizko erronka dugula eta egoerak eskatzen duela mahaian egotea eta hor guztion ekarpenak beharrezkoak ditugula. Horregatik, arazo guzti horiengatik eta baita ere gure hauteskunde programan jasoa geneukalako, ba horregatik ekarri dugu proposamen hau.
Ezin ahaztu ere ba momentu honetan, paradigma aldaketa eman beharko litzatekeenean, iragana utzi eta hezkuntza sistema etorkizuneko parametroetan jartzeko, momentu honetan hezkuntza akordioa bilatu nahi denean lege bat erdiesteko, edota sare publikoaren baitan langileen auziari irtenbide bat eman nahi denean, hezkuntza arloko mahaiaren izaera negoziatzailea berreskuratzea funtsezkoa denean, momentu honetan, gizartearen konplexutasunari erantzuteko politikak erdietsi behar deirenean, segregazioa hezkuntza sistematik kanporatu behar denean, gaindituak dauden hizkuntza ereduen, garaiek behar duten eredua ezarri behar diogunean, gure ebaluazio sistema adostea inoiz baino beharrezkoa denean edota finantzazioaz hitz egin behar denean, sareen korapiloa lasaitasunez askatzeko.
Guzti horretaz hitz egiteko momentua denean, zergatik ez puntu puntuan jarri Eskola Kontseiluen instrumentua? Oso lagungarria izan daiteke eta iruditzen zaigu instrumentu oso baliagarria Gobernuarentzat ere, printzipioz bera delako parte hartzeko hezkuntzak duen organo gorena.
Gainera, Uriarte andrea, astelehenean egin zenuen akordioaren inguruko bilera eta bertan, komunikabideen bidez jakin dugunaren arabera, Eskola Kontseiluari paper bat eman zenion. Paper inportante bat eman zenion.
Baina nola beteko du paper hori? Nola beteko du paper hori berme guztiekin bertan hezkuntza komunitateko eragile guztiak ez baldin badaude? Sare publikoko ikastetxeetako zuzendariak ez daude, esaterako. Langileen ordezkari guztiak ez daude, esaterako. Ikastolak ez daude, esaterako. Beraz, nola izango ditu prozesuak berme guztiak?
Benetan Gobernu honek Eskola Kontseiluaren instrumentuan, Eskola Kontseiluan sinisten du?
Tira, eta guk zer da proposatzen duguna lege aldaketa honetan? Laburbilduz, proposatzen duguna da Euskadiko Eskola Kontseilua demokratizatzea. Adibidez, proposatzen dugu presidentea Legebiltzar honek aukeratzea, Arartekoarekin egiten den bezala. Edo proposatzen dugu herrialdeetako buruak lurralde ordezkaritzak proposatu beharrean Euskadiko Eskola Kontseiluak proposatzea bertako kideen artean.
Proposatzen dugu parte hartzea zabaltzea, Eskola Kontseiluan hezkuntza arloko ordezkari guztiak ez daudelako; adibidez, proposatzen dugu ikastetxeetako zuzendariak parte hartzea; proposatzen dugu ikastolei sarbidea ematea, baita ere langileen ordezkari guztiei; unibertsitateko ordezkariak ere gehitzen ditugu; Haurreskolak Partzuergoko ordezkariak ere. Zergatik? Hezkuntza sistemaren argazki osoa izateko, etapa guztien ibilbide guztia izateko.
Hori bai, proposatzen duguna da enpresak bertatik kentzea, hau da, bertan parte hartzen dute Confebask eta Cebek. Zuek uste duzue Confebask eta Cebek zerikusia daukatela hezkuntzan? Ikastetxeetako zuzendariak baino inportanteagoak direla Eskola Kontseiluan egoteko? Hor uzten dugu galdera.
Zer proposatzen dugu gehiago? Proposatzen dugu ere Euskaltzaindia, Emakunde, Osasun Sailak ere ordezkaritza izatea. Zergatik? Hizkuntza ikuspegia, bizitza osasuntsua lortzeko ikuspegia, genero ikuspegia hezkuntza politiketan barneratzeko.
Proposatzen dugu ere etorkizuneko erronkak eta dagoeneko hezkuntzan ditugunak Eskola Kontseiluaren helburu bilakatzea bere funtzioetan. Hau da, aukera berdintasuna, inklusioa, aniztasuna, irakasleen formakuntza, ikastetxeen giza baliabideak...
Planteatzen dugu ere Eskola Kontseiluari Gobernuak, Gobernuari egiten dizkion aholkuetan jarraipena egitea, jarraipena egitea eta horretarako ebaluazio txostenak egitea.
Beste eskola kontseilu batzuetan, estatuko eskola kontseiluetan egiten da. Urtero txostenak egiten dira eta ebaluatzen du berak gobernuari ematen dizkion aholkuak betetzen dituen edo ez. Eta horrek beste dinamika bat ematen dio.
Planteatzen dugu ere herri ikuspegia, nola ez. Mugaz gaindiko elkarlana planteatzen dugu, nazioartera irekia izango dena eta Nafarroarekin elkarlana ere garatu eta sakontzea.
Baita ez proposatzen dugu hizkuntza errebisatzea, hezkuntza terminoak egokitzea. Eta, adibide tonto bat jarriko dut. Legedia jasotzen du OHO, lehengo EGB, bai...
...hezkuntza terminoak egokitzea. Eta adibide tonto bat jarriko dut. Legediak jasotzen du, OHO, lehengo EGB, eta kontatuko didazue hori non geratu zen. Beraz, konturatzeko zenbaterainoko beharra dugun lege hau eguneratzeko.
Finean, planteatzen duguna da eztabaida irekitzea, hausnartzea, elkarrizketa eta akordioak bilatzeko saiakera egitea. Eta zer jaso dugu Gobernu honen aldetik? Ba jaso duguna da, utzikeria eta ukazioa.
Zuk Uriarte andrea benetan pentsatzen duzu horrela irekitzen dela elkarrizketa? Horrela bilatzen direla konplizitateak? Zeren argudiatu duzue irismenean, gure lege proposamena dela baztertzailea eta izaera aldatzen diola Euskadiko Eskola Kontseiluari.
Hori izan da benetan pentsatzen duzuena? Hori da zuen argudioa? Edo atzean dagoena kalkulu politiko bat da? Edo atzean dagoena da, benetan ez duzuela instrumentu honetan sinesten? Edo atzean dagoena da, benetan parte hartzea ez duzuela bilatzen? Edo ezin dituzuela jasan beste batzuk proposamenak egitea? Edo zer arazo duzue, ze arazo duzue elkarrizketa irekitzeko? Baita legebiltzarkide taldeekin. Zer arazo duzuen negoziatzeko eta akordioak bilatzeko?
Gaurkoan eztabaidari bide emango balioke, egiten duguna da bakarrik aberastu, dauden iritzi desberdinak mahai gainean jarri eta benetan, hezkuntzak momentu honetan benetan eskatzen duen mailan egon.
Eta bai eskatuko genuke benetan, bozka ematerako orduan pentsatu bi aldiz zer egitera zoazten.