URKOLA IRIARTE (EAJ, 2013-12-05):
Legebiltzarburu andrea, lehendakari jauna, sailburu, legebiltzarkideok, egun on. Lau ideia azpimarratu nahiko nituzke.
Lehenik eta behin mozio hau arrazoitzeko eginiko interpelazioan zehar Aburtu sailburuak eginiko afirmazio bat ekarri nahiko nuke gurera. "La economía si no es social no es economía". Agian Legebiltzar honetan daramaten urtebete eskasean ekonomia arloari eta bere inguruan egun bizi dugun egoerari buruz izan dugun eztabaida guztietan gehien identifikatuarazi nauen afirmazioa.
Guztiok, bai Legebiltzar honetan eta baita ere Legebiltzar honetako ateetatik harago, hau da, gizartean, presente izan behar genukeen printzipioa, egoera berri batera moldatzeko oinarria. Ekonomia ditugun baliabideak hobeto bizitzeko kudeatzea dela ulertuta, gizakiaren, pertsonaren eta bera bizi den gizartearen zerbitzura egon behar duen zerbait dela ulertuta.
Ez dut ukatuko honartekoan guztiok ados egon gintekeenik eta agian esandakoaren interpretazioak egiterakoan adostasun horrek ikuspegi ezberdina izan dezakeenik. Hala ere afirmazio berari, "la economía si no es social no es economia", afirmazio edo baiezko batekin erantzutea ez zait abiapuntu ustela iruditzen.
Bigarrenik, zuen baimenarekin, beste uztarketa bat ere egin nahiko nuke. Ez dago gizarte ekonomiarik giza ekintzailerik gabe. Nire iritziz bederen ez da posible. Zaila egiten zait gizarte ekintzailerik gabeko gizarte ekonomia irudikatzea eta are zailagoa giza balorerik gabeko gizarte ekintzailerik izan litekeenik suposatzea.
Agian, gizarte ekonomia edo ekonomia sozial hau ulertzerakoan gakoa hemen legoke, baloreetan. Ekonomiak, ekonomia sozialak, bestela ekonomia ez baita, behar dituen baloreetan. Konpromisoa, ardura, partehartzea, izaera demokratikoa, pertsona jardueraren zentroa, jarduera pertsonaren garapenerako bide, kapital nagusia pertsona eta ez dirua. Baloretzat ez dituen ekintzailerik gabe ez dago gizarte ekonomiarik eta, beraz, ez dago ekonomiarik.
Hirugarrenik, gaur eztabaidagai dugun mozioa bera baina batez ere aurrez aurkeztutako interpelazioa eta gai berarekin aurkeztutako legezbesteko proposamenak irakurtzerakoan sortzen zaidan hausnarketa bikoitza aipatu nahiko nituzke. Batetik Carmelo jaunak gizarte ekonomiarekin duen afana eta ekonomia sozialari buruz mintzatzeko eta...
...aipatu nahiko nituzke.
Batetik, Carmelo jaunak gizarte ekonomiarekin duen afana eta ekonomia sozialari buruz mintzatzeko eta jarduteko aukera txikiena ere aprobetxatzeko duen nahia eta gaitasuna otu zitzaizkidan.
Bestetik, ordea, ekimenak aurkezterako orduan erabilitako zenbait espresio, preokupazioa ere sortzen zidaten. Un olvido clamoroso hacia la economía social. Lo debemos de identificar como un error. Una laguna o una irresponsabilidad. A la vista de la lamentable situación, ez ote da ba ekonomia, gizarte ekonomia agertzen akordioan? Neure buruari egiten nion galdera.
Akordioa birritan irakurri ondoren eta honako esaldiak jasotzerakoan, nire harridura areagotu da. Enplegurako proposamen zehatza, epe luzeko langabeei eta lan esperientziarik gabeko gazteei zuzendua. Ez gara ekonomia sozialari buruz ari?
Egoera kritiko honen aurrean, administrazio publikoek politika antiziklikoak bultzatu behar dituzte eta jarduera ekonomikoa eta enpleguaren sorrera suspertzeko neurriak hartu behar dituzte, bereziki gazteei eta epe luzeko langabeziei begira. Ez al da ekonomia sozialari buruz ari? Edo ekonomia soziala horretatik kanpora dago?
Berrikuntza babestea bereziki teknologian eta enpresaren esparruan Euskadiko lehiakortasuna hobetzeko iturritzat hartuta. Honek, suspertze ekonomikoa ekarriko du, kalitatezko enplegua egonkorra sortzea ahalbideratuko duena. Ez al da ekonomia sozialari buruz ari? Edo ez du ekonomia sozialak berrikuntzarekin zerikusirik?
Esparru publikoan eta pribatuan arteko estrategia garatzea, nazioartean lan esperientzia izan ondoren, Euskadira itzultzen diren gazteei kalitatezko enplegua bermatzea. Berriz ere, kalitatezko enplegua. Ez ote du gizarte ekonomiak kalitatezko enplegurik bermatzen?
Kultura ekintzailea eta gazte ekintzailetza sustatzea. Ez ote da gizarte ekonomian, ekintzailerik gazte ekintzailerik behar? Ez al du gizarte ekonomiak, arestian aipatzen dituen baloreak bereganatuta, barneratuta dituen ekintzailerik behar?
Halaber, 25 langile baino gutxiagoko enpresetan, langileei zuzendutako programa jarriko da abian enpresa kapitalean parte hartzeko aukera ahalbideratzeko. Zer da hau?
Maileguak ematea ahalbideratzeko Euskadi Funtsa ezarriko da kapitalean gehienezko 60.000 euroko kopurua ezarriz eta enpresetako langileen partehartzea ahalbideratzeko egitasmoan barruan. Parte hartze hauek zerga tratamendu berezia izango dute zergak arintzeko aukeraren bidez.
Beste atal batean, langileek enpresak parte hartzeko dutela kengarria. Ez al da hau gizarte ekonomia? Ez al da gainera aipamen nahiko esplizitua?
Izenburua bera, "Euskadi modernoagoa, solidarioagoa, jasangarriagoa eta lehiakorra", hain zuzen ere. Ba al dago gizarte ekonomia baino zerbait modernoagoa, solidarioagoa, jasangarriagoa eta lehiakorragoa?
Ziurrenik, ez da agertzen gizarte ekonomia hitzez hitz. Nola ukatu, ordea, gizarte ekonomiari buruz ari ez denik.
Agian, economía social zientzia modura, forma juridiko modura, tresna modura ez da hitzez hitz aipatzen. Baina hori ere, nire iritziz, ez da horrela. Testuan zehar, beste forma juridiko batzuekin ez bezala, eta hori aurrez egin ditudan zenbait aipamenetan agerian gelditzen da erregulazio berezi esplizitua jasotzen baitu.
Ez dut ukatuko, ezta gutxiagorik ere, ekonomia sozialak zientzia modura nahi bada, enpresa ulertzeko modura nahi bada, forma juridiko modura nahi bada, ekonomia ekonomia soziala izan dadin, ezinbesteko tresna direla sustatu beharrezkoak. Ikusgarri egin beharrezkoak, babestu eta bultzatu beharrezkoak, goraipatu beharrezkoak. Baina era berean, baloreak argi dituen gizarte batetik sortutako eta baloreetan oinarritutako giza ekintzailerik ez bada, tresnarik hoberenak ere ez digu ezertarako balio.
Ez dut inongo zalantzarik, hitzarmen hori sinatu dun Eusko Alderdi Jeltzaleak bere garapen ardura nagusia izango duen Eusko Jaurlaritzako, Gobernuko eta Gobernu horri babesa ematen dioten taldeko pertsonak balore horiek argi ditugula. Gure akatsekin, kasu askotan zuzendu beharrezko ikuspegiekin, baino balore horiek garbi ditugu.
Balore horiek garbi ditugulako, eta ondorioz ekonomia ulertzeko era garbi dugulako, ekonomia soziala testuaren hitz bakoitzean ikusten dugu.
Kontrakoa ikusten duenak berriz, kezka sortzen dit. Batetik, baloreak eta ekonomia beste era batera ulertzen dituela pentsarazten didalako. Bestalde, tresna, oinarria eta helburuei lehenesten zaiola ulertarazten zaidalako. Gizarte ekonomia bere osotasunean ulertuko bagenu, non legoke aipamen eza edo arazoa? Gizarte ekonomiari buruz hitz egiteko, oinarri, helburu edo tresna ikuspegitik aitzakiarik ez da behar.
Beraz, ekonomia, gizarte ekonomiari, eta helburua hala bazen, gizarte ekonomia hori gauzatzeko ezinbesteko diren kooperatiba, baltzu, laboral fundazio insertzio enpresa eta abarri buruz hitz egiteko eskubidea aldarrikatu nahiko nuke aitzakiarik gabe, gaiak fortzatu gabe eta atzeko atetik sartarazi gabe.
Laugarren eta amaitzeko, Talde Sozialistarekin lortutako akordioari buruz, Corcuera andreari, eskerrak eman nahiko nizkioke adostasunera iristeko oinarriak jartzerakoan izan duen gaitasunagatik. Gainera, testu honek ez dakit jasotzen duen hitzez hitz nik esandakoa. Ez dakit baina ziur nahiz izpiritua baietz. Beraz, ekonomia gizarte ekonomia da edo ez da ekonomia.
Sinesten duenari baloretan oinarritutako ekintzaileek gauzatutako ekonomian sinesten duzuenoi eta Gobernuari bide horretatik jardun dezala eskatu nahi diozuenoi, adostu dugun mozioaren aldeko botoa emateko eskatzen dizuet.
Besterik gabe, eskerrik asko.