OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2018-10-19):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
2005eko ekainaren 18an egindako osoko bilkuran 3/2015 Legea onartu zen, etxebizitzarena, bere xedea etxebizitza duin eta egokia izateko eskubidea arautzea izanik. Legea oso aurrerakoia, aspektu oso garrantzitsuak jasotzen dituena eta tresna oso egokiak eskaintzen dituena etxebizitza politika oso aurrerakoi bat aurrera eramateko. Baina aspektu eta tresna hauetariko askok ondorengo garapen baten beharra eskatzen dute, eta lege hau benetan eraginkorra izateko eta etxebizitza politikak norabide hobean jartzeko modu egokian garatu behar da, bestela alferrikakoa da dugun lege ona.
Etxebizitza Sailetik jasotako erantzun batean zehaztu zenaren arabera, 40 bat erregelamendu garatu beharko direla aurreikusten duzue, baina zoritzarrez legearen garapen hau oso astiro doa. Gaurkoan legean jasota dauden lau tresna edo aspektu garrantzitsu azpimarratu nahiko nituzke. Batetik Etxebizitza Legearen funtsezko elementua den eskubide subjektiboa, etxebizitza duin eta egokia izateko eskubidearen beraren aitortza.
2017ko otsailaren 9ko osoko bilkuran adostutakoaren arabera, bederatzi hilabetetako epean legean jasotako etxebizitzako eskubide subjektiboa arautuko duen dekretua garatzeko eskatu genion Legebiltzarrak Jaurlaritzari. 2017ko uztailaren 6an onartu zenuten aurretiaz dekretu aurreproiektua, baina jasotzen dituen edukian ezagutu bezain pronto, kontrako jarrera asko azaldu ziren. Eragile askok, tartean hainbat sindikatuk, Kaleratzeak STOP plataformak berak edo gu geuk EH Bildu bezala, gogorki kritikatu genuen dekretu aurreproiektu hau eta irailean zuzenketak aurkeztu genizkion, legea bera nabarmenki okertzen zuelako.
Ez naiz hasiko orain dekretu aurreproiektuaren gabezia guztiak zenbatzen, baina bai azpimarratu nahi nuke etxebizitzarako prestazio ekonomikoak galtzen duen subsidio izaera eta kopuru ridikulua. Nora doa inor 250 eurotako prestazio batekin alokairuaren bataz besteko prezioa gure autonomia erkidegoan 983 eurotakoa denean? Eta prezio hau etengabe doa gora gainera, azkeneko bost urtetan % 19a igo da alokairuaren prezioa. Nora goaz 250 eurotako prestazio batekin?
Urtebete baino gehiago pasa da ordutik eta hasteko aurkeztu ziren zuzenketa guztiei ez zaie erantzun ere egin. Adierazi izan zaigu Gobernuaren borondatea dela dekretua berridaztea, zuzenketa hauek edo behintzat hauetariko asko kontuan izanik, baina ez daukagu hau horrela denik ziurtatzeko aukerarik.
Esan zitzaigun ezingo dutela Legebiltzarrak eskatutako bederatzi hilabetetako epea bete, denbora gehiago behar dela eskubide subjektiboa ondo garatzeko, gai sentsiblea delako eta herritar asko eta askori eragiten dielako. Baina gaur gaurkoz, legea onartu zenetik hiru urte pasa diren honetan, legearen bizkar-hezurraren etxebizitzarako eskubide subjektiboa arautu gabe dago.
Bestetik dugu legearen etxebizitzarako baliabideei buruz jasotzen dena. Legeak argi eta garbi dio erabilgarri dauden etxebizitza baliabideak lehentasunez egoera txarrenean dauden kolektiboentzako alokairuko etxebizitzak sustatzera bideratu behar direla. Etxebizitza baliabideen % 90a, 2020an % 100a  - birgaitzera bideratutako baliabideak salbuetsita, noski - , alokatze politiketara bideratu behar direla baliabide guzti horiek eta babes publikoko araubidean eraikitako bolumena ehuneko hori baino txikiagoa izango ez delarik.
Eta azpimarratzen dut babes publikoko araubidean eraikitakoaren bolumena. Honek argi eta garbi adierazten du eraikitzen den guztiaren % 90a gutxienez alokairura bideratu behar dela eta 2020. urtetik aurrera babes publikoko etxebizitza bat bera ere ezingo dela saldu.
Eta ez jarraitu mesedez tranpak egiten eta lege hau zuen komenentziara interpretatzen. Ez ondorioztatu Departamentuaren baliabideak agortzen ez dituen neurrian eta auto-finantziazioa ahalbidetzen duen neurrian babes publikoko etxebizitzak saldu ahalko direnik. Legea argia da. Guk oso garbi ikusten dugu behintzat.
Beraz, espero dugu hau beteko duzuela eta aurtengo aurrekontuetan hau dena ondo jasoa ekartzea espero dugu, sustatuko diren babes publikoko etxebizitzen gutxienez % 90a alokairukoa izango dela bermatuz, etorkizuneko eraikuntza berrietarako inbertsioak legeak jasotzen duena betez eta planifikatuz, 2020. urtetik aurrera bat bera ere ezin dela saldu aintzat hartuz, eta baliabide guztiak zertara bideratzen diren ondo definituz.
Baina noski, ia % 90a, ia hutsaren % 90a, hutsa da. Etxebizitza politiketara egungoa baino askoz ere kopuru handiago bideratu behar da, Europako babes soziala handienak dituzten herrialdeen parera iritsi behar gara, edo behintzat bide hori egin behar dugu, hegoaldeari hainbeste begiratu gabe. Goazen iparraldeari begiratzera.
Legeak jasotzen duen beste aspektu garrantzitsu bat jenderik gabeko etxebizitzaren definizioa da eta funtzio soziala betetzen ez duten etxebizitzetan eskuhartu ahal izateko tresnak jasotzen ditu, besteak beste, jenderik gabeko etxebizitzaren erregistroa sortzea, jenderik gabe dauden etxebizitzei aplikatu ahal izango zaien kanona, etxebizitza hauek nahita ez alokatzera behartu ahal izatea edota nahitaezko desjabetzeak egin ahal izatea.
Baina zoritxarrez, jenderik gabeko etxebizitzari dagokion guztian eta honek beharko lukeen garapenean oso atzeraturik gaude neurri handi batean espainiar Estatuaren injerentziagatik, epaitegi arrotz batek gure legea bahitu izan baitu, eta aipatu ditudan eskuhartze horiek suspentsioan egon dira orain arte. Azkenean, Auzitegi Konstituzionalak arrazoia eman digu  - ezin zen beste inola izan, noski -  eta jenderik gabeko etxebizitzen definizioak eta aipatu ditudan tresnek berme guztiak dituzte aplikatu ahal izateko.
2017ko urriaren 27an legez besteko proposamen bat eztabaidatu genuen, Etxebizitzaren Legearen ingurukoa, eta adostasun zabal batera iritsi ginen orduan. Jaurlaritzari eskatu genion defini ditzala beharrezko prozedurak eta egin ditzala beharrezkoak diren ekimen guztiak Auzitegi Konstituzionalak suspentsioa altxatzen duen une berean, etxebizitza hutsen erregistroa abian jarri ahal izateko. Badirudi hau ere ez dela posible izango, orain dela urtebete Legebiltzarrak aho batez eskaturikoa ez dela beteko.
Azkenik, azpimarratu nahi dugun laugarren kontua: Legea indarrean sartu eta urtebeteko epean sortu beharko zen erakunde autonomoarena da, etxebizitza arloan dauden enpresa publiko eta erakunde guztiak bilduko dituena edo bildu beharko lituzkeena.
Badakit, galdetu edo komentatu dugun bakoitzean horrela erantzun zaigulako, honek ez duela zuentzako inongo lehentasunik, Gobernuaren esanetan ez duzue beharrezkoa ikusten koordinazio bikaina omen dago erakunde edo enpresa publiko guzti horien artean, baina zuek gustatu edo ez, legeak bere hirugarren azken xedapena jasotzen du hala egin behar dela eta urte beteko epean sortu behar dela, beraz zuek askotan esaten duzuen bezala, legeak betetzeko daude eta zuek kontzienteki legeak urratzen ari zarete.
Eta amaitzeko, lehenago aipatu dudan legez besteko proposamen horren eztabaidan Legebiltzar honek adosturiko azken puntua aipatu nahiko nuke.
Zera jasotzen zen hitzez hitz: "Legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatzen dio Etxebizitza Legea garatzeko planifikazio zehatza aurkeztu dezala, garapenean eman beharreko urratsen eta beraien kalendarizazioren inguruko orientazioa izate aldera; bai egiteke dauden erregelamenduzko xedapenen inguruan, bai legearen garapen efektiborako gainontzeko aspektu guztietan".
Gaur gaurkoz baina, oraindik ez dugu planifikazio hori jaso eta honek adierazten du Gobernu honek, Legebiltzar honekiko duen jarrera, eta hemen adosten ditugunei diezuen errespetua. Urte bete izan duzu horretarako, baina ezer ez.
Beraz, interpelazio oso zuzena egiten dizugu sailburu jauna, zein da Ingurumen Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailak egina duen plangintza, epeak eta lehentasunak finkatzen dituena legearen garapen integralerako?