MAEZTU PEREZ (EH Bildu, 2016-02-05):
Bai, eskerrik asko legebiltzarburu andereari. Egun on guztioi, egun on lehendakari jaunari eta sailburuei.
Aurreko urtearen bukaeran prentsaren bitartez jakin izan genuen Gobernua estrategia energetiko berri bat martxan jarri nahi duela. Berri bat edo orain arte dagoenaren berrikuntza bat egin nahi duela. Ez dakigu oso ondo zer den benetan nahi duena. Besteak beste, horregatik ere egiten dugu interpelazio hau.
Orain arte, 2020 urtera arte, indarrean zegoen estrategia energetiko bat. Aurreko gobernuak onartutako estrategia energetikoa. Eta orain, 2025. urtera arte egin nahi da estrategia berri bat.
Nahi dugu jakin, lehengo eta behin, zergatik egiten den aldaketa hori; zergatik indarrean dagoenean estrategia bat, orain berri bat egiten den eta bost urteko epea luzatzen den. Hortik aurrera ere nahi dugun jakin noren parte-hartzearekin egiten ari den estrategia energetiko hori. Badakigu prozedura bere osotasunean ez dela bukatu, baina garrantzitsua da jakitea gizartearen zein eragilerekin egiten ari den estrategia hau. Adibidez, suposatu ahal dugu enpresa batzuekin berba egiten ari dela, askotan Gobernuak egiten duen bezalaxe; Iberdrola edo Petronor enpresekin. Gainera, ikusita erregai fosilek zer nolako garrantzia duten Gobernu honentzako eta estrategia berri honetan ere ikusten denez, suposatzekoa da eurekin kontatu izan dela.
Baina beste eragile batzuekin ere kontatzen ari da. Adibidez, kontsumitzaileekin. Gaur egungo eredu energetikoaren ondorioak jasotzen duten kontsumitzaileekin. Badaude kontsumitzaile elkarteak eta uste dut interesgarria izango zela jakitea eurentzako gaur egungo energetikoaren ondorioak zeintzuk diren eta zer aldatu behar den jakitea. Parte hartzen ari dira?
Energia berriztagarrien inguruan ere kooperatiba berri batzuk sortu dira, komertzializazioan eta ekoizpenean. Eurekin ere kontatzen ari da edo kontatuko da energia estrategia berri hau egiterako orduan?
Eredu energetiko berri baten aldeko plataforma bat eratuta dago Euskadi mailan. Eurekin kontatuko da? Edo unibertsitatean gai honetaz hainbat aditu daude, eta ez nabil soilik Orkestraren inguruan berbetan. Badakit Orkestrarekin askotan kontatzen duzuela, baina ez nabil soilik erregai fosilen ereduaren lobby lanak egiten duten unibertsitateko taldeekin, baizik eta eredu alternatiboak aldarrikatzen duten unibertsitateko adituez ari naiz.
Beraz, garrantzitsua da jakitea norekin kontatzen ari da edo noren parte-hartzearekin kontatzen ari da horrelako estrategia bat egiterako orduan.
Aukera izan dugu...
...parte hartzearekin kontatzen ari da horrelako estrategia bat egiterako orduan. Aukera izan dugu Irekian eskegi zen proiektua edo zirriborroa aztertzeko eta esan behar dugu guretzako ez dagoela berrikuntza askorik proiektu horretan. Gaur egun indarrean dagoen estrategiarekiko berrikuntza askorik ez dugula ikusten.
Alde batetik, ikusten dugulako estrategia honek onartzen duela gure eredu energetikoaren inguruko eztabaidak beste leku batzuetan hartzea, ez hemen, baizik eta erabaki garrantzitsuenak beste leku batean hartzen dira eta ez gabiltza soilik leku fisikotaz, diot Madriletaz ari, baizik eta askotan ere enpresa energetiko batzuen despatxoetan hartzen direlako hainbat erabaki. Eta estrategia honek hori ez du zalantzan jartzen. Gaur egun dagoen eredua ez du zalantzan jartzen.
Are gehiago, bigarren ondorio bat atera dugu irakurtzerakoan. Uste dugu gainera, estrategia honek partekatzen duela edo ados dagoela eredu horrekin, beste leku batzuetan hartzen diren erabaki horiek ez dituela zalantzan jartzen eta partekatzen dituela.
Eta guretzako horrek hiru ondorio zuzen ditu. Alde batetik, argi uzten duelako estrategia honek eta horrela onartzen duela energia berriztagarrien kontsumoa eta ekoizpenaren arloan ez dugula beteko Europak ezartzen dituen helburuak. Eta hori onartzen da horrela estrategia horretan. Guretzako larria da, hori horrela onartzea.
Eta zeharka ere beste bi ondorio lotuta daudenak lehenengo ondorio horrekin, energi berriztagarrien aldeko apustu irmo bat ez egitearekin. Eta da gure industriarentzako ondorio latzak eta herritarrentzako ere ondorio latzak ekartzen duela gaur egun indarrean dagoen eredu berdinarekin jarraitzea.
Energia berriztagarrien arloan esan dugu guretzako ondorioak nabarmentzen direla estrategia honetan. Laburbilduta, argi geratzen da Europak ezarritako 2020 urterako energi kontsumo osoaren % 20a berriztagarria edo jatorri berriztagarri izan behar zuela, hori ez dugula beteko. Baina ez 2020an, 2025ean ere ez.
Prentsan, iruditu jatan irakurri nuenean zuen helburua estrategia berri honekin zela 2025ean helburu hori lortzea, % 20ko helburu hori lortzea, baina estrategia irakurrita ikusten dut zuen helburua 2025 urterako % 16koa dela, energia kontsumo osoaren % 16a soilik jatorri berriztagarria edukitzea.
Berriro esaten dut, 2020an % 20koa izan behar zen eta zuek zuen estrategian esaten duzue 2025ean % 16koa izango da. Zer esanik ez hartzen baldin badugu argindarraren edo argindar ekoizpenaren datua. 2025ean argindarra, ekoiztutako argindarraren % 11 soilik izango da berriztagarria zuen estrategiaren arabera, alegia, % 89a erregai fosiletan edukiko du jatorria.
Benetan harrituta geratzeko modukoa eta horrek beste ondorio bat dauka, onartzen duzue ez dugula beteko klima aldaketaren arloan hartu behar diren neurriak. Ez dakit jarraitzen duzuen (...) gai honen inguruan, badakit gai transbertsala dela eta horrek askotan suposatzen duela inork ez diola kasurik egiten.
Baina karbono gabeko ekonomia batera joan behar garela esaten oi dute adituek. Pentsatzen duzue karbono gabeko ekonomia batera goazela hemendik 10 urtera gure argindarraren ekoizpenaren soilik % 11a izango denean berriztagarria?
Nik uste dut ezinezkoa dela. Eta hori zergatik gertatzen da? Ez dugulako aldarrikatzen eredu energetiko propio bat, berriztagarria eta deszentralizatua eta onartzen dugulako Estatu espainolean hartzen diren neurriak arlo honetan.
Eta honek ondorioak ditu energia berriztagarrien arloan, esan dudan bezalaxe, baina beste batzuk. Zoritxarrez, azken asteotan ikusi dugu era gordin baten beste ondorio bat eta da gure industrian zer nolako ondorioak dituen Estatu espainolean ezartzen den eredu energetikoa onartzea hemen ere, eta da peajearen kontua, adibidez. Zer nolako peajeak, sare, argindarren sareak sarbidea edukitzeagatik zer nolako peajeak pagatzen dituzten gure enpresak, gure industriak.
Eta ikusi egoera zein den. Lau ziklo konbinatu ditugu Euskal Autonomi Erkidegoan, hiru zentral, baina lau talde. Kantabrian, Errioxan, Errioxan bat dago, Kantabrian ez dago eta Gaztela Leonen ez dago ziklo konbinaturik. Gure enpresak ordaintzen dute Gaztela Leonen, edo Kantabrian, edo Errioxan ordaintzen diren peaje baino % 75 gehiago, hori behintzat datu hori zuen datua zen erreforma elektrikoa baino lehen. Lau zentral termiko hemen ditugu, baina elektrizitatea gure enpresentzako garestiagoa da. Eredu hori txarto dago, eredu hori ustelduta dago.
Konponbidea ez da Madrilera joatea eta esatea peajeak murriztu behar direla. Hori da PNVk egin zuena, erreforma elektrikoaren alde bozkatu eta horren truke esatea peajeak gutxituko zirela. Ez, da beste eredu bat ezartzea.
Hemen ekoizten den energia ahalik eta hurbilen ere kontsumitzea eta merkeagoa izatea. Baina, noski, onartzen baldin badugu Madrilen hartu behar direla erabakiak eta eredu zentralizatu bat izan behar direla guztiontzako berdina, ba holako ondorioak etortzen dira hona ere.
Bigarren txandan, behin zure erantzuna entzunda aukera edukiko dugu beste ondorio batzuen inguruan berba egiteko, adibidez, herritar xumeentzako ere eredu horrek dakartzan ondorioen inguruan.