ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2014-10-31):
Eskerrik asko. Egun on.
Sailburu jauna, kezkatuta gaude. Interpelazio honen zioan azaltzen den bezala, krisi garaian politika publikoek berebiziko garrantzia dute eta denak garrantzitsuak izanik kalitatezko enplegua sortzeko politikak alde batetik eta babes sistema zabala osatzekoak bestetik, politika publiko horien ardatza eta oinarria bihurtzen dira.
Izan ere une honetan langabeziari, prekarizazioari, pobretze orokorrari eta gero eta nabarmenagoa den arrakala sozialari aurre egitea erronka handia da.
Legegintzaldi erdia pasatu da eta erronka horiek bere horretan mantentzen dira. Jaurlaritzak, zure Sailak kudeatzen dituen hainbat arlo eta esparrutan ez dira eman beharrezkoak ziren pausuak.
Horregatik hasieran esan dudan bezala kezkatuta gaude. Politika hauek oso garrantzitsuak dira pertsonengan eragin zuzena dutelako. Egin edo ez egin, pertsonengan du eragina.
Errepaso txiki bat egiten badugu, alde batetik langabezia eta enplegu eza aipatu behar dira eta egoera ez da ona, larria izaten jarraitzen du nahiz eta zuk itxaropenez hitz egin gaurko lehen puntuan.
Larria da 169.000 pertsona baino gehiago langabezian egotea, hori larria da. Ahaztu gabe gehiena gainera emakumeak direla orain ere horien artean. Egia da, hori ere horrela da, gizarte segurantzara afiliatutako pertsonen kopurua pixka bat gora egin duela baina hori horrela izanik, positiboa izanik 169.000 pertsona horiei langabezian daudenei ez die bere egunerokotasuna konpontzen.
Eta badakigu koiunturaren azken datuaren arabera –horretaz ere egon zera hitz egiten lehendabiziko puntuan– egoera pixka bat samurtzen ari dela baina noiz arte, agerian dagoen Europako hirugarren atzeraldia gauzatu arte?
Erabaki ausartak uste dugu hartu behar direla sailburu jauna, adibidez zuen aurrekontu proposamenetan ikusten ez ditugunak. Adibidez kontsumo publikoaren indize eskasean –0,1 pirrikoan– sektore publikoaren menpe dagoen arlo bakarrean ikusten ez duguna. Beraz gure ikuspuntutik aurrerapen eznahikoa hobetu beharra esparru honetan.
Murrizketak dira gizarte-politiketako beste ezaugarri bat. Gizarte larrialdietako laguntzetan aurrekontuetan aurrikusitakoa beste behin ere ez da nahikoa izan.
Hori bagenekien aurrekontuak onartu zirenetik eta konpondu gabe jarraitzen du. Are gehiago, 2015ean aurrikusten den egoera iraingarria iruditzen zaigu. 10 milioiko eskaera dagoenean Legebiltzarrak horren aldeko jarrera erakutsi duenean, 500.000 euroko igoera proposatzen duzue. Benetan lotsagarria iruditzen zaigu.
Hitz egin dezakegu enplegua eta zaintzarekin kontziliazio politika deitutakoekin gertatzen ari denaz. Honetan igoera proposatzen duzue aurrekontuetan, 10 milioikoa baina ez da nahikoa eta badakizue ez dela nahikoa izango esan duzuena egiteko eta ezta ere Legebiltzarrak agindutakoa betetzeko.
Zer esan dezakegu diru-sarrerak bermatzeko errentari buruz? Aurreko legegintzaldian eta zuen iritzien kontra egindako murrizketak bere horretan mantentzen dira eta ez dituzue atzera bota.
Ezin dugu ahaztu prestazio hauek direla gutxiengo bat ziurtatua izateko pertsona askok duten aukera bakarra. Ezin utzi ere aipatu gabe babes-sistematik kanpo dauden pertsonak. Diru-sarrera bermatzeko errenta jasotzeko aukerarik ez dutenak ere.
Pertsonak babesik gabe eta enplegurik gabe uzten ditugunean pobrezia eta pobrezia arriskua areagotzen dira eta hemen ere datuak ez dira onak. Populazioaren % 21az ari garelako pobrezia eta pobrezia arriskuan daudenaz hitz egiten dugunean. Eta gainera azken urteetako bilakaera oraindik kezkagarriagoa da eta kopuru horietatik hemen ere % 65a emakumezkoak dira.
Enplegua, langabezia, babes soziala, pobrezia aipatu, Lanbide zerbitzuaz hitz egitea derrigorrezkoa da ere. Lanbide enplegu zerbitzu publikoa eta erreferentziala izan behar dena.
Oso urruti dago horretatik, ez nahastu ala ere. Gure hausnarketak, gure kezkak, gure kritikak, gure proposamenak ez dute zerikusirik azken hilabeteetan eta atzo bertan Legebiltzar honetan jasandakoarekin, ezta egindako kritika motarekin ere.
Guk pertsona guztiak babestuta egotea duten eskubidea defendatzen dugu eta bide horretatik babes soziala indartu eta zabaltzea defendatzen dugu eta horretarako Lanbide indartu egin behar da.
Baina Lanbideren funtzionamendua ez da gaur egun egokia, ez da behar zena.
Hilabete asko dira, lehen aipatu da, ez dut errepikatuko, hor dugun lanpostu zerrenden arazoa. Hor dugu zenbat pertsona lan egin behar duten, egiten duten gaur egun eta egin beharko luketen Lanbiden lan egin benetako zerbitzu publiko erreferentziala eta indartsua izateko. Eta ez dugu berririk horretaz eta bitartean langileen protestak aste honetan bertan aurrera egin dute.
Gauza batean bai hobetu da Lanbiden, eskariei erantzuteko epeetan. Hor hobetu da eta honela onartu behar da eta positiboa da eta pozgarria.
Hitz egin dezakegu ere prestakuntzaz, orientazioaz eta lan-bitartekaritzaz eta emaitza eznahikoa da ere. Gaur egun enplegu zerbitzuak lan eskaintzen % 2a egiten du bitartekaritzan eskaintzen du. Ez da nahikoa eta espero dugu hor ere edo pentsatzen dugu asko dagoela hobetzeko.
Gainera ados egongo gara sortu behar den enplegu mota kalitatezkoa izan behar dela. Hori ere lehen aipatu duzu beste interbentzio batean.
Ba azken egunetan jakin dugu Lanbidek eskainitako lanpostu baten ezaugarriak: 800 euro inkestak egiteko. Sailburuak uste du baldintza horietan eskaini behar duela enplegua Lanbidek?
...baten ezaugarria, 800 euro inkestak egiteko. Sailburuak uste du baldintza horietan eskaini behar duela enplegua Lanbidek? Eta hori adibide bat baino ez da. Guk beste gauza bat eskatzeko diogu Lanbideri, hori behintzat, ez.
Zein pauso eman dira Lanbidetik etxeko langileen egoera aldatzeko? Ados gaude ere emakumeak 100 %n dira hemen etorkinak kasu askotan, gehien gehienetan diru-sarrera bermatzeko errenta jasotzeko aukeratik ez dutenak, euren paperetan borondatez lana utzi dutela esaten delako, baina sailburuak ere badaki hori ez dela egia, ez dela horrela eta konponbidearen zain gaude ere.
Beste aldetik, zure Departamentuan hainbat lege garrantzitsuak atzerapenekin datoz. Hor dugu Gizarte Zerbitzuen Legearen garatu beharreko guztia, guztia. Egia da, ez da bakarrik Gobernu honen ardura, sei urte pasatu dira, baina Gobernu honek bere legegintzaldiaren erdira iritsi da eta oraindik berdin gaude.
Hor dago hirugarren sektoreko legea, badakigu garatzen ari zaretela, prozesuan dagoela. Gauza asko dago hitz egiteko lege horren inguruan, hasi hirugarren sektoreko definizioarekin, jarraitu funtzioekin, eta bukatu lege horren bidez enpresa pribatuei ematen zaizkien betebehar, funtzio eta edukiei buruz.
Sailaren eta Jaurlaritzaren erronkekin jarraituz, lan harremanetarako euskal esparrua dugu. Paperean bai defendatzen duzue, baina praktikan errealitatea beste bat da. Enplegua galtzen ari da, prekarizatzen ari da, lan baldintzak okertzen ari dira eta Gobernu honek ez duela inolako ardurarik ematen du.
Arazoetan dauden enpresen zerrenda luzea da, luzeegia. Hori bai, bitartean diozu elkarrizketa sozialerako mahaia deituko duzula, nahiz eta gehiengo sindikala ez egon bertan. Zertarako maila?
Gure ustez, eta behin baino gehiagotan esan dugu, beharko litzateke mahai hori gure esparru propioa defendatzeko, kalitatezko enplegua sustatzeko, erreformei aurre egiteko eta horretarako bai mereziko luke, baina asmoak beste batzuk direla dirudi. Espero dugu tamainako hanka sartzerik ez egitea.
Etxebizitzaz hitz egin dezakegu. Hitz egin dezakegu merkatu erreserbak, klausulak, zer gutxi egin den arlo honetan. Eta askotan egiten duzuena oztopoa jartzea da, ELAk babesten duen herri ekimenen legediarekin egin duzuen bezala.
Argi dagoenez, gai asko dago eztabaidatzeko, hainbat erronka dago konpontzeko eta hortik gure interpelazioa. Zein neurri hartuko du Jaurlaritzak enplegu eta gizarte politiken arloetan dituen tamainako erronkei egoki erantzuteko.