KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-05-11):
Beno ba. Mahaiburu andrea, legebiltzarkideok, sailburua, egun on.
Denok dakigun bezala maiatzaren 15erako zegoen iragarria, pasaden hilabetetan adostu genuen bezala, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren Sistema sendotze aldera adostasun zabaletarako hitzarmen soziala bultzatzeko asmo horretan, mugarri izango den txostenaren aurkezpena eta atzo bertan jakin genuen Artolazabal sailburuak agerraldia eskatu duela Enplegu eta Gizarte Politiketako Batzordean Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta aldatzeko bere sailak egiten dituen proposamenekin.
Egia esan, desiratzen gaude, beste asko bezala, zer datorkigun, zer proposatuko zaigun ezagutzeko. Eta, batez ere, ondoren legearen erreformarako aurrera eramango den prozesu partehartzaile horri nola helduko zaion jakiteko.
Datozen egunetan ezagutuko ditugun proposamen horiek zeresana emango dute, inolako dudarik gabe, eta ondorenean ere sortuko dira seguruenik honen inguruko titular mordoa. Diru-sarrerak Bermatzeko Errentak berriz ere izango du tarterik, dudarik gabe, datozen hilabeteetan komunikabideetan eta horrexegatik ekarri dugu gaur eztabaida hau Osoko Bilkurara.
Askotan errepikatu dugun moduan, gure taldearentzat Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta funtsezko elementua da pertsona ororen duintasuna eta erabakitzeko gaitasuna babesteko.
Gabeziak dituen arren, babeserako euskal esparruan mugarria den errenta hori, politika publikoen helbururik nagusiena den gizartearen kohesioa indartzeko eta gero eta nabarmenagoak diren ezberdintasun sozialak leuntzeko tresna indartsua da, azken urte hauetan egiten diren ikerketa guztiek frogatzen duten bezala. Beraz, horixe finkatzea eta sendotzea helburu kolektibo dugu, ezbairik gabe.
Baina hori horrela izanda ere, egia da legealdiaren hasiera hasieratik Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren gaia bolo-bolo ibili dela bai Legebiltzar honetan eta baita komunikabide desberdinetan ere. Egun batean bai eta ia bestean ere bai Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren inguruko titularrekin hasi dugu eguna:
"La trama paquistaní que cobró al menos 469.000 euros de la RGI con pasaportes falsificados; "El yihadista de Vitoria que cobraba 1.800 euros"; "Los miembros de la trama que estafa a Lanbide que sacaron dinero de la RGI en Italia y Pakistán"; "El control de estas ayudas es un coladero"; "El imán investigado por abusos cobra 1050 euros de la RGI y otros 500 por su cargo"; "El yihadista de San Sebastián que cobraba 900 euros"; "El mapa de la RGI".
Podríamos seguir pero todas hemos leído esos titulares, o hemos oído tertulias, o todas hemos tenido oportunidad de leer artículos en los que se hablaba de usos indebidos, de muchos millones de euros cobrados indebidamente, aunque hayan sido en muchas ocasiones pagados indebidamente y no cobrados indebidamente, de la incorrecta utilización de la prestación...
Estos artículos hablaban de estafas, de subsidios sociales, artículos que han generado un debate falso que parte de transmitir a la ciudadanía la existencia de un supuesto fraude generalizado que, a más, se atribuye a un colectivo de inmigrantes falsamente. Un debate que hace pensar que el problema de la RGI son las personas que lo reciben y no el sistema.
Diru-sarrerak Bermatzearen Errentaren Sistemaren inguruko titular desitxuratuak, intentzionatuak izan dira denak, sistema zalantzan jartzen zutenak eta prestazioaren onuradunak susmopean jartzen zituztenak. Lanbide, RGI eta iruzurra hautsi ezin daitekeen hirukote desastroso bat bezala irudikatzen zutena eta, era berean, hainbat eta hainbat onuradun eta benetako egoera izkutatzen zituztenak.
Edo zenbat titular, artikula edo programa izan dira bere pentsioak Diru-sarrera Bermatzeko Errentarekin konplementatu behar dituzten pentsiodunen egoerarekin? Zenbat gora doan langile pobreen egoerarekin? Zenbat titular jaso dira sistematik kanpo geratzen diran 60.000 pertsona horien inguruan?
Larriak, jasanezinak eta zehar arbuiagarriak dira zenbait komunikabideek, hainbat kasu deigarrik, zenbait iruzur kasuk eta sistema konplexuan dauden disfuntzioak horretarako erabilita, Diru-sarrerak Bermatzearen Errenta jo mugan jartzeko eta, beraz, euskal biztanlean artean dugun tresna, solidario nabarmenetarikoa erasotzeko hartu duten erabakia eta erabiltzen ari diren estrategia iraunkorra.
Hainbat alderdik, alderdi politikok sustatu eta elikatzen dutena, justuki Artolazabal Sailburuak ere Garrido andreari termino horietan erantzun zion orain gutxi hemen kontrol pleno batean izandako eztabaidan, ondo ezagutzen baitugu denok Alderdi Popularrak gai honen inguruan defendatutakoa eta bultzatutakoa.
Hasi Marotok martxan jarritako kanpainarekin, segi Legebiltzar honetan eten gabe, eten gabe gaiaren inguruan planteatutako ekimen eta eztabaidekin, edo sare sozialetan talde honetako zenbait kideek egindako adierazpenekin.
Zenbait komunikabidek erabili duten estrategia honek, sarriegi Alderdi Popularraren tesi horiekin bat egiten duen tantaka-tantakatako estrategia honek, Diru-sarrerak Bermatzearen Errentaren inguruko iruditegia eta imaginario kolektiboetan eragin itzela izan dute.
Sare sozialetan, iritzi foroetan, tabernatan, dendatan, kalean, RGIaren inguruan esaten direnak entzutea besterik ez dago jakiteko estrategia horrek eragin haundia izan duela, Diru-sarrerak Bermatzearen Errentaren sisteman eta honen onuradunen kontrako torpedo moduan funtzionatu duela, Diru-sarrerak Bermatzearen Errenta ikutua dago, oso ikutua estrategia horren ondorioz.
Eta honek, gizarte bezala benetan larriak izan daitezke ondorioak ekar ditzake, polborin baten erdian gaude.
Diru-sarrerak Bermatzearen Errentaren atzean dauden egoera gordinak aurrean izanda, ageri agerian egon da, paradigma moralizanteetan oinarritutako diskurtsoak, dagoeneko harritzen ez bagaituzte ere, onartezinak eta argudiatzeko modukoak iruditzen zaizkigu.
Eta horrela egin da Legebiltzar honetan, denak elkarturik (...) gara, diskurtso hori neutralizatzeko saiakeran. Baina zer gertatu da komunikabidetan eraman den estrategia horren aurrean? Hemen erabili izan den estrategia horrekin, hainbeste antzekotasuna duen estrategia horrekin? Ba isiltasuna.
Titular kate horrek ez du sailburuaren edo Gobernua osatzen duten kideen erreakziorik eragin; isiltasuna, isiltasuna eta jarrera epela, horiek izan dira nagusi.
Bat esan, eta bestea egin, nork asmatu, dio esaera zahar batek eta hala gertatu da honetan ere. Sarritan entzun dugu sailburua Diru-sarrerak Bermatzearen Errentaren inguruko datuak ematen, titular horietan jasotako ideia asko bertan behera uzten dituzten datuak ematen. Alderdi Popularrari sua zabaldu eta oinarririk ez duen alarmismo bat zabaltzen zuela leporatzen, Diru-sarrerak Bermatzearen Errentaren defentsa sutsua egiten ere entzun dugu, baino kanpaina horren aurrean isiltasuna. Eta beste esaerak batek ere esaten du, entzun eta isil, baiezko borobil; el que calla otorga.
Nosotros podemos entender que las noticias anecdóticas en torno a la RGI, molestan a la ciudadanía, sobre todo si no se plantean de manera correcta, pero nos corresponde también a nosotras ponerlas en el lugar que tienen, y subrayar y defender los beneficios del sistema y la dignidad de sus perceptores, porque no podemos dar ni un paso atrás en los derechos sociales.
Estrategia horiei eraginkortasunez eta era positiboan aurre egitea funtsezkoa dela iruditzen zaigu guri eta horregatik erroldatu genuen hau, ekimen hau pasa den martxoan, eta horrexegatik ekarri dugu gaur holako mugarri den fetxa hauetan eztabaidatzera.
Datozen hilabetetan, lehen esan bezala, asko eta asko izango direlako RGIaren inguruan izango diren eztabaida eta titularrak, hauek ere tantaka-tantaka herritarren iruditegi eta imaginario kolektibo horietan eragin zuzena izango dute eta Diru-sarrerak Bermatzearen Errentaren erreforma horrek porrot egin dezake iruditegi eta imaginario kolektibo horietan eragiterik lortzen ez bada.
Alperrik izango dira saiakera guztiak herritarrek sistema legitimatzen ez badute, eta onuradunek estigmatizatuak eta susmopean jarraitzen badute.
Horregatik gaur eztabaidara ekarri dugun ekimen hau, honek eskatzen duena oso sinplea da. Batetik, aipaturiko estrategia horiei erantzun eraginkortasunez eta era positiboan aurre egiteko, ba indartsua, iraunkorra eta baliabidez egoki hornitua egon behar den Diru-sarrerak Bermatzearen Errentaren inguruko prestijiatze kanpaina bat planteatzen genuen, gizarte kohesioa trinkotzea helburu duena, eta populazioaren adin, esparru eta mota guztietara heltzeko ahalmena izango duena, iruditegi eta imaginario kolektibo horietan eragiteko eta aldaketak sortzeko ahalmena izango duela eta...
...adin, esparru eta mota guztietara heltzeko ahalmena izango duena, irudi eta imajinario kolektibo horietan eragiteko eta aldaketak sortzeko ahalmena izango duela, eta horretarako kanpaina indartsu bat abian jartzea planteatzen genuen.
Era berean, komunikabideekin elkarlanean beti, hauen aldetik sustatu daitezkeen portaera arrazistak eta xenofoboak ezabatzeko gizarte eskubideak erasotzen dituzten portaerak deuseztatzeko, estilo liburua prestatu eta protokolorizatu dezala eskatzen diogu Jaurlaritza honi. Halaber, eskatzen zaio eurekin izaten dituen harreman ekonomikoak, diru-laguntzak edo publizitatea, besteak beste, protokolo horren betetze-mailarekin lotu ditzala.
Lehen esan dugun bezala, ezin gara epelkerietan ibili erantzukizun bat dugulako. Helburu argi bat ere badugu, gizarte kohesioa, eta horrek indarrak bildu eta oinarrizkoak diren eskubideen defentsan elkarrekin eragitea eskatzen du beldurrik gabe, ausardiaz, seriotasunez eta erantzukizunez.
Gure taldearen ustez, funtsezkoak ditugu ekimenei aipatzen diren bi elementuak: Gizarteari argi azaldu behar zaio gizarte bezala aukeratu dugun modeloa, gure gizartearen oinarri diren printzipioetan oinarritutako mezuak helarazi behar dizkiogu, argi azaldu behar dizkiogu sistema honen nondik norakoak, sistema honen onurak, pobrezia eta honen intentsitatean (...) horretan Diru-sarrerak Bermatzeko Errentak izan duen eragin positiboa.
Helarazi behar diogu duintasunaz ari garela, elkartasunaz, justizia sozialaz eta egun dugun testuingurua ikusita, legearen erreforma bat ate joka dugula ikusita, funtsezkoa da Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren inguruko kontsentsuak berreskuratzeko askotan errepikatu dugun moduan.
Eta lan horretan, baina, funtsezkoa da komunikabideek izango duten papera. Ez gaude testuinguru neutral batean, horrekin ereindako testuinguru une batean gaude. Planteatu ditugun helburu kolektibo horiek asmo hutsetan geratuko dira komunikabideak aliatu bilakatzen ez badira, gehiengoaren estrategia horretara ekartzen ez baditugu, ikusten eta entzuten dugunaren arabera sortzen baitira gure iruditegi eta imajinario kolektiboak.
Horrexegatik, motz geratzen zitzaigun Gobernuak sostengatzen duten taldeen bere zuzenketan proposatutakoa. Zuzenketan planteaturikoarekin bat gatoz, funtsezkoak ikusten ditugu zuzenketa horretan aipatzen diren elementuak, izan lengoaia inklusiboaren erabileraren kontua, Ikuspegiak eman ditzaken datuen erabilera eta kanpainaren kontua ere.
Zentzu horretan ere, uste dut gehiengoa horretan dagoela Legebiltzar honetan eta sailburuak berak orain gutxi iragarri dituen neurrien artean kanpainarena ere hor dago. Eta komunikazioaren kontuetan aritzeko bere asmoa ere azaldu digu askotan. Ezin dut ahaztu ekimena aurkeztu berritan, "Parlamento en las ondas" saioan ere Pastor jaunak ere kanpainaren kontuari bere babesa eskainiko ziola ere komentatu zuela.
Baina esan bezala, motz eta berriz ere epelegi iruditzen zaigu, eskuartean dugun erronka potoloa dugulako eta erronka horri ezin diogulako bakarrik heldu. Markatu ditugun helburu kolektibo horiek lorpenean funtsezkoak ditugu gizarte eragileak eta, nola ez, komunikabideak.
Motz geratzen zaigu iragarri zaizkigun kanpaina horiek kanpainaren soporte izango diren komunikabideetan estrategia aldaketa bat ematen ez baldin bada. Nik ezin dut imajinatu nola uztartu daitezkeen, adibidez, yihada eta RGIa binkulatzen dituzten titular bat gero Sailak sartu dezakeen publizitate iragarri batekin. Edo erabat desitxuratua dagoen tertulia batean, berriz ere betiko elementuen inguruan planteatzen den tertulian batean, nola adibidez sartu daitekeen hor kuña publizitario bat RGIaren inguruko informazioa egiten.
Zaila egiten zait zeren eta testuingurua ez da neutrala. Esan daiteke, sailburuak berak ere esan zigun, gauza bat da esaten dela eta gero bestea da medioek jasotzen dutena. Baina hemen gauden guztiak uste dut badakigula hori ez dela benetan horrela gertatzen. Ez gara gaur jaioak eta bestelako mekanismoak badirela ere badakigu.
Horregatik, guretzako funtsezkoa da elkarlanean komunikabideekin batera estrategia bat definitzea, benetan RGIaren inguruko erreforma hau akordio zabaletarako bide horretan jarriko duena.
Alderdi Popularrak aurkeztu duen zuzenketari dagokionean, ez dut esateko handirik, zeren eta esango nuke beste ekimen bati aurkeztutako zuzenketa berdina sartu diola Garrido andreak ekimen honi. Badirudi RGI entzun eta burura beti berdina etortzen zaiola eta beno, egia esan ez nuen ikusten aukeratik izango zenik elkar lanerako gai honetan, eta ez dut saiakerarik egin.
Eta Elkarrekin Podemosi, eskerrak ematea, egindako ekarpena iruditzen zaigulako oso positiboa dela, horregatik txertatu da baita ere erdibidekoan.
Zentzu guztien arabera gure ekimena ez da aurrera aterako, bestelako indar korrelazio bat emango delako. Adi egongo gara baita ere Alderdi Popularraren botoarekin, zeren estu jarriko ditu Gobernua sostengatzen duten taldeak horrelako zuzenketa batean jasotako elementuekin bat egiten baldin badu.
Baina hala eta guztiz ere, bai eskatuko nioke sailburuari, gaur hemen esandakoak eta ekimenean jasotakoak, nahiz eta aurrera ez egin, gutxienez kontuan hartzekoak, testuinguru neutral batean ez gaudelako. Erronka honetan, elkarlanean aritzeko gure konpromezua hor izan duzulako beti, eta zentzu horretan, gutxienez entzun horiek eta kontuan hartu.
Mila esker.