LARRION RUIZ DE GAUNA (EH Bildu, 2017-11-02):
Legebiltzar-buru andrea, legebiltzarkideok, eguerdi on.
Goi mailako irakaskuntza eta ikerkuntza ezinbesteko tresnak dira euskal jendartearen egungo eta etorkizuneko bizi kalitatea bermatzeko. Une honetan gogoeta partekatu egin behar dugu, horretan sinesteak unibertsitate sisteman apustuak eta esfortzuak egitea dakar eta hori egiteko tresna aurrekontuak dira. Herri baten aurrekontuan herriaren lehentasunak eta helburuak islatzen direlako, zer garatu nahi eta horretan inbertitu.
Horregatik ekainean Hezkuntza sailburuari interpelazio egin zion Euskal Herria Bilduk gai honekin, eta gaur ere ekartzen dugu Gobernuak hurrengo aurrekontuen proiektua aurkeztu izan duenean. Gauzak aldatu ezean azken urteotan UPV/EHUn nozitu diren defizitak dozentzian, ikerkuntzan, plantilan eta instalazioetan sakondu egingo direlako. Une honetan EHUk munduko 500 unibertsitate hoberenen artean jarraitzen du, kontutan harturik munduan 200.000 unibertsitate daudelarik, Shanghai Ranking-aren arabera. Eta Innobasqueren informean ere agertzen da UPV/EHU dela gure autonomia erkidegoko irakaskuntza eta zientzia arloko erakunde nagusia, (...) eta (...) 3.148 dokumentu eta (...), 2.741 dokumentu argitaratu dituelarik. Balio absolutuak gainera, badira ekoizpen...
....dokumentu eta www.ehu.eus-en 2.741 dokumentu argitaratu dituelarik. Balio absolutuak gainera badira ekoizpen zientifikoaren % 52a eta 57a portzentajetan.
Euskal Herriko Unibertsitateak orduan ekoizten du herri honetan ezagutzaren % 65a baina arazo bat dago: Urteak daramatza Eusko Jaurlaritzak EHUn finantzazioa murrizten. Horren ondorioak oso kaltegarriak izango dira gure helburua baldin bada herri aurreratua izatea, ezagutzan inbertitzen duena eta pertsonengan sinesten badu.
Aurtengo Euskal Herriko Unibertsitatearen aurrekontuan 2010. urteko aurrekontuak baino % 15 baxuagoa izan da. 305 milioi eurokoa izan da eta Eusko Jaurlaritzak bere aurrekontu propio krisia baino aurreko zifretaraino izan du.
2016an Eusko Jaurlaritzaren ekarpena 307,9 milioi eurokoa izan bazen, 2017koa 304 milioitakoa izan da. Hau da, % 1,26 murriztua izan da,hau da, 3,9 milioi euro gutxiago. Eta hau ez da dena. Murrizketa hau aurreko urtetatik datozenei eransten zaielako. Eta 2018ko proiektuan aurkeztu den ekarpena 307,3 milioi eurokoa da, hau da, ez du ezta 2016koa ere berdintzen.
Aurten, Eusko Jaurlaritzak UPV/EHUri egin dion ekarpen arrunta unibertsitate planean jasota baino % 3,44 txikiagoa izan da. Hau da, 9,6 milioi euro ez dio eman Jaurlaritza honek unibertsitateari, EHUri. Hau da, sinatutako akordioa ere ez du bete Gobernuak.
Y en el proyecto de presupuestos presentado, la dotación económica del Departamento para gastos corrientes incrementa un 1,8 %. Sin embargo, la aportación ordinaria a la UPV/EHU solo se incrementa en un 1,3 %.
Desde luego, como declaración de intenciones es muy clara.
Además, y aunque en los presupuestos del 2017 se recogía que la previsión de los contratos programa para el 2018 debía de ser de 22,54 millones de euros, el proyecto de presupuestos para el 2018 ha rebajado esta cifra en 1,4 millones de euros.
También si comparamos el Capítulo VII de transferencias, la aportación ordinaria a la UPV/EHU para el 2018 se prevé bajar en un 5,6 % respecto a la aportación del 2017. Es decir, no es solo que no se suba, es que baja.
En este capítulo también, y aunque los presupuestos del 2017 se recogía que la previsión de los contratos programa para 2018 debía de ser de 9,12 millones de euros, el proyectos de presupuestos presentado para el 2018 rebaja esta cifra a 7,1 millones de euros. Es decir, una rebaja respecto al acordado de 2 millones de euros.
Ulertezina da. Ulertezina da errektoreak, gizarteak eta hemen eskatzen dugunean finantzazioa handitu egin behar dela, Gobernu honek planteatu duena aurrekontuetan. Hau guztia adostutako unibertsitate planaren aurka doa. Planak berak dio 2020 urterako Jaurlaritzaren diru ekarpena unibertsitate sistema Barne Produktu Gordinaren % 1,2a izan beharko litzatekela eta aurreko errektoreak, Goirizelaia jaunak, 2015ean Legebiltzar honetan egindako agerraldian % 1,4a izatea aldarrikatu zuen, datuetan oinarrituta.
Baina gaur ere hemen gogoratu nahi dut EAJ-PNVk eta PSEren arteko gobernu-akordioak dioena, Barne Produktu Gordinaren % 1,5a planteatzen duelako.
2016ko EAEko barne produktu gordina 71.577 milioi eurokoa izan bazen, Jaurlaritzak 2017ko bere aurrekontuetan EHUri egingo dion diru ekarpena Barne Produktu Gordinaren % 0,42a izan da. Eta berriz gobernu-akordioan % 1,5a agertzen da.
Euskal Herriko errektoreek behin baino gehiagotan nabarmendu dute UPV/EHU aurrera egiteko behar duena: Finantzazioa handitzea eskatu dute. Eta EH Bilduren ekimenez azken zortzi urtetako balorazioa egitea eskatu zionean Hezkuntza Batzordean errektore ohiari, Iñaki Goirizelaiari, bere agerraldian berak ere, gauza askoren artean, nabarmendu zuen UPV/EHUren finantzazio gaia jorratu behar dela. Azaldu zigun UPV/EHU behar-beharrezkoa duela urtez-urte aldatuko ez diren aurrekontu egonkorrak izatea eta inbertsioa handitzea.
Pero también quiero recordar las palabras de la rectora Nekane Balluerka en el acto de inauguración del curso académico sobre investigación, y decía  - y son palabras textuales - : "en este sentido, puede ser ilustrativa la exposición de algunos datos extraídos del Eustat y del Eurostat. Con referencia al año 2015, el gasto total en I+D para el conjunto de la Unión Europea suponía un 2,03 % del PIB, el de Euskadi un 1,84 y el del Estado español un 1,22".
Es decir, el gasto en I+D de nuestra comunidad estaba cercano al de la Unión Europea y era notablemente superior al estatal.
Pero haciendo una proyección específica sobre el gasto en I+D ejecutado por el sector universitario y nuevamente en porcentaje con relación al Producto Interior Bruto, las cosas cambian considerablemente.
En este caso el gasto en Euskadi, 0,34 % se asemeja al del Estado español, también del 0,34 % y se queda muy por debajo del de la Unión Europea, 0,47 %. Es decir, en la inversión en I+D dirigida específicamente a la educación superior encontramos un margen de mejora al que podemos y creo que debemos aspirar.
En Euskal Herria son otros agentes y sectores los que ejecutan una parte importante de lo que en Europa, en cambio, sí ejecuta la universidad. Y considero que esto es algo que debería ir corrigiéndose para poder así acercarnos a los estándares europeos que nos sirven de referencia.
Las consecuencias de una reorientación de este calado sería indudablemente benéficas. "Desde luego como rectora", decía Balluerka, "sería injusta con la comunidad universitaria si no manifestara la necesidad de un marco financiero suficiente y estable que garantice la universidad un desarrollo cabal de su trabajo. Suficiencia financiera y estabilidad económica y también jurídica son las claves para asegurar el futuro de la universidad".
Eta finantzazioaz ari garela ezinbesteko ere da gogoratzea zer dioen legeak, Legebiltzar honetan onartutako legeak, 3/2004ko Legeak, otsailaren 25ekoa, Euskal Unibertsitate Sistemarena, bere zazpigarren tituluan. Eta esaten du 90. Artikuluan: "la dotación anual con cargo a los presupuestos generales de la comunidad se determinará de conformidad con los criterios establecidos en la presente ley y en el plan universitario. La dotación a la universidad será acordada por el Gobierno para cada ejercicio presupuestario incluido en el proyecto de ley de presupuestos generales de la comunidad autónoma a propuesta del consejero o consejera titular del departamento competente en materia de universidades, previa audiencia de la universidad e informe del Consejo de Coordinación de la Enseñanza Pública Universitaria".
Hauxe bera ekarri genuen ekainean eta hauxe bera eskatzen dugu gaur ere. Lehenengo legea betetzea, unibertsitaterako hornidura zehazteko betebehar den prozesuak betetzea.
Bigarrena Unibertsitate Plana betetzea, Uriarte sailburuak ere interpelazioa azaldu zuen hitz hauekin "en el caso de la universidad pública, de la UPV/EHU el Plan Universitario garantiza un modelo de financiación suficiente para el cumplimiento de sus finalidades". Pues hori betetzea da eskatzen duguna, ezinbestekoa delako Plan Unibertsitario betetzea.
Eta hirugarrena, 2017an Gobernuak aurkeztu zituen konpromisoak betetzea eta ez urtetik urtera aldatzea ikusten dugun bezala eta gainera ikusten dugunez kredituak murriztu egiten direla.
Eta honetarako gainera premia handia dago, egindako jaitsierarekin eragina ia ez baita koiunturala, hain zuzen ere, unibertsitatearen egiturazko diren elementuei eragiten die. Defizit estrukturala gero eta handiagoak izatea eragiten duelarik.
Adibidez egindako guztia dakar unibertsitateko langileekin onartutako konpromisoak ez betetzea eta langile guztion beharrei ez erantzutea. Horren ondorioz prekarietatea, soldaten jasandako murrizketak, izozketak, mantentzen dira eta lan baldintzak okertzen dira.
Irakaskuntza zein funtzionamendu arruntean ere emandako murrizketan bere horretan segitzen dute, % 40koa izan zen eta horrela dirau eta honek eragiten du ikastegiei, sailei, zerbitzuetan eta laborategietan. Horrelako unibertsitatea nahi al dugu?
Jaurlaritzak ere ikerkuntzarako bideratzen dituen aurrekontu partidetan UPV-EHUk lehentasuna ez izatea, nahiz eta bera den alor horretarako eragile nagusia erkidegoan.
Balluerka errektoreak argi eta garbi azaldu zuen datuetan ere bere aldarrikapena. Eta eraikinen zein azpiegituren mantendu eta hobekuntzarako aurrekontuak ere oso eskasak direla nabarmentzea eta horri buelta ematea.
Eusko Jaurlaritzak akordioak ez betetzea ere behartzen dio unibertsitateari bere gain hartzera nahikoa ez den finantzazio publiko osatze ardura eta nahikotasun printzipioa. Justu erreferentzia egiten zion interpelazioan Uriarte sailburuak.
Horretarako egin behar duena izan da aurreko urteetako soberakinak erabiliz eta funts propioak xahutuz, berezko diru sarrerak ezberdinen aurreikuspenak handitzea behartuz.
Horregatik ekartzen dugu gaur ere legez besteko proposamen hau, hain funtsezkoa delako Unibertsitate Planaren bidez behin behineko finantzazioa erabiltzea unibertsitate publiko baten egitura sostengatzeko.
Eskerrik asko.