GURRUTXAGA URANGA (EAJ, 2019-04-04):
Bai, eskerrik asko presidente andrea, eta arratsalde on guztioi.
Gaur hasi da Korrika eta guk ere parte hartuko dugu, Legebiltzarrak ere parte hartuko du, eta guretzako ez da txatxi guai, baizik eta ekimen garrantzitsu bat, herritarrek, administrazioak eta eragileek parte hartzen dutena.
Egia da hortik, bakoitzaren konpromisoa, parte hartzen dugun talde guztion konpromisoa etorri beharko dela euskararekin bat egiteko eta euskara erabiltzeko.
Ekimenera bueltatuz, aitortu behar dut kostatu egin zitzaigula pixka bat ekimen honen muina edo gaur ekimen hau aurkeztearen muina zein zen, edo helburua zein zen ondo harrapatzea, zeren 2017an erregistratua izan zen, orduan C1 mailara arteko doakotasuna eskatzen zen, eta hori lortzeko, euskararen erabilera normalizatzeko 82ko legearen aldaketa eskatzen zenuten.
Eta ordutik, aipatu den bezala, gauza asko pasatu eta egin dira urte horietan. Bi urte pasatu dira, baina legealdi hasieratik, alde batetik, Jaurlaritzak hartu du konpromisoa helduen euskalduntzean aurrera egiteko, euskarak masa kritikoa behar duelako ere bai erabilera hori sustatzeko, eta horregatik Eusko Jaurlaritzak hasiera hasieratik horretan sakontzea erabaki zuen.
Helduen euskalduntzea sailburuordetzako ildo estrategikoetako bat izan delarik. Gobernu programan azaltzen zen, eta baita euskararen agenda estrategikoan ere, euskal herritarren euskara gaitasun hori ugaritzea dela ildo bat, eta hori emateko ba helburu batzuk ezartzen ziren: Hiztun berrien kopurua handitzea eta baita herritarren euskara ziurtagiriak lortzeko sistema hobetzea ere.
Eta horretarako urtez urte partidak handitzen joan dira: 2016an hasi ginen, 1.250.000 euroko diru-partida batekin aurrekontuetan, eta 2018ra arte igotzen joan zen. 2019aren partez ezin dugu berdina esan, Legebiltzar honek erabaki zuelako herritarren kalteetan, aurrekontu horiek aurrera ez ateratzea.
Horrekin batera eta aipatzearren, atzo bertan ere Baionan euskararen erakunde publikoko presidenteak eta (...) hizkuntza politiketako sailburuordeak parte hartu zuten ekitaldi batean eta bertan azaldu zituzten 2019rako lan ildoak, eta bertan lan ildo nagusia helduen euskalduntzea ere bazen, B1 mailara arte agirien baliokidetza sustatzeko.
Eta lehen aldiz legealdi honetan lortzen ari da euskararen lurralde guztiak bat egiten ari diren hizkuntza biziberritzeko lanak egitea, elkarlana ematen ari da lurralde osoari begirako lan ildoekin.
Eta guzti honi gehitu behar diogu Legebiltzar honetan bertan EH Bildu taldearen eskutik etorritako lege proposamena euskara jakiteko eskubidea bermatzeko lege proposamen hori, astelehen honetan zuzenketak aurkeztu ditugunak, eta beno, Ubera anderea nik esango nuke nik behintzat esperantza badaukadala gure zuzenketekin ere elkarren arteko akordioak lortu ahal izateko, uste dugulako Jaurlaritzak hartutako bide bati marko legal bat ezartzen ari garela, eta garrantzitsua izango litzatekeela bai Legebiltzarrak eta Jaurlaritzak bide beretik joatea.
Beraz, esaten nuen bezala, ez nuen ondo ulertzen zein zen helburua bi urte hauetan pasatu diren guztiekin. Ez nekien euskarari buruz hitz egitera gentozen, hizkuntza politikei buruz hitz egitera gentozen, edo helduen euskalduntzeari dagokionez, Jaurlaritzak iragarritako konpromiso eta ekimen bat gehiago eskatzera etorri eta Jaurlaritzak B2 mailara arteko doakotasuna eskatzen duenean, oposiziotik C1 mailara arteko doakotasuna eskatzera etortzea musean jolasten egongo bagina bezala, eta ez modu errealista batean benetan lortzeko behar dugun hori.
Beraz, benetan uste dugu eztabaida eremu askotik eraman daitekeela, eraman daitekeela modu ezkor batean jarrera negazionista batetik. Orain arte egin den guztia gaur egun ez digula ezertarako balio, eta gaur egungo datuak oso txarrak direla. Edo egin dezakegu modu positibo batean, indartsu batean, eta dauzkagun aukerei erreparatuz, aurrera begira, hartu behar ditugun erabaki horietan eta pauso horietan asmatzen saiatuz.
Euskararen erabilera normalizatzeko 82ko legea mugarri izan da, eta pozten naiz Ubera anderea gaurkoan zuk ere lege hori ona izan dela esan duzulako. Uste dut diskurtsoan alde positibo bakarra hori izan daitekeela. Guk uste dugu ere ona dela eta indartsua dela, eta kontsentsu handiz lortu zela bere momentuan.
Eta egia da 82tik hona gauza asko aldatu direla, errealitatea aldatzen doala eta bizitzan aldaketak ematen doazela. Baina guk uste dugu 82ko euskararen legeak badituela oraindik ere euskara biziberritzen jarraitzeko aukera bikainak, ez dagoela agortuta.
Guk ez dugu topatzen behintzat euskararen lege horretan euskararen erabilera oztopatu dezakeen artikulaturik, ezta esaldirik. Guk uste dugu oraindik badaukala hobera joateko marjina, uzten digun lege bat dela.
Eta bai, 82tik hona arau ezberdinak, dekretu ezberdinak atera dira horren garapena emateko, eta pentsatzen dugu gainera oso emaitza onak lortu direla ordutik hona.
Eta nik ere bai ere aprobetxatu nahiko nuke gaurkoan erabilerari buruz hitz egiteko, hainbeste aipatzen den bidegurutze horretaz hitz egiteko.
Baina nik uste dut denok toki berdinera begira jarri behar garela, normalizazioari begira jarri behar garela; euskararen bilakaera historikoa biziraupenaren bilakaera batetik eraman behar dugula, aukera historiko bat daukagula eta beharrezko pausuak eman behar ditugula. Eta ez garela joan behar hainbeste karakterizatzen gaituen ezkortasun horretatik, baizik eta dauzkagun aukerei erreparatuz eta aurrera bidean dauzkagun pausoak elkarrekin emanez.
Benetan pentsatzen dut gutariko bakoitzak ematen dugun pauso txiki bakoitza elkarrekin eta norabide berean ematen badugu, pauso handi eta garrantzitsu bat izango dela. Eta eskertzekoa da gaurkoan lortutako akordioa eta taldeek edukitako disposizioa, zeren pentsatzen dut benetan gure hizkuntzak, gure elkarlana gutxienez merezi duela.
Eskerrik asko.