ETXEBARRIETA LEGRAND (EH Bildu, 2017-04-27):
Eguerdi on guztioi. Mila esker.
Urtarrileko azken asteetan Gipuzkoako Elizbarrutian emandako sexu-abusu batzuen berri izan genuen eta honen aurrean egondako erreakzioek edo erreakzio ezek bultzatuta galdera bat eta legez besteko proposamen bat egitera eraman gintuen Euskal Herria Bildutik. Galderak lehendakariaren adierazpen bat bilatzen zuen momentu horretan, gaiaren inguruko posizionamendua eskatuaz, eta hori jaso genuela ikusirik egun horretan bertan adierazi genuen gure legez bestekoak zeukan lehenengo puntua kenduko genuela elkarlanean eta elkarrekin neurriak adosten jartzeko.
Elizbarrutian emandako haurren kontrako abusu hauek itzalpean dauden beste hainbat salaketa eta egoera erdigunera eramatea edo ekartzea ahalbidetu zuen. Itzalpean dauden eta gehiengoa diren beste eraso guzti horietatik orokorrean gehiengoa familia giroan emandakoak izaten dira, kasuen % 90ean familiako gizonezko heldu batek egindakoak  - aitek, aitonek, osabek - , min egiten duena haurren konfiantzazko pertsona denean indarkeria ankerrera bultzatzen du.
Bide horretan, beraz, pozez soilik hartu dezakegu gure hasierako proposamena onartu eta berau hobetzeko bidea egin izanak beste taldeetako ekarpenak txertatuz. Aho batez onartutako erdibidekoa lortu dugu erraz, oso erraz eta eskerrak eman nahi dizkizuet guztioi horrengatik. Begien aurrean daukagun akordio honek Gobernuak dituen ardurak erdigunean jartzen ditu lehenik, honi Gobernuari politika trasbertsalak eta integralak eskatuz.
Osasun publikoko eta justizia sozialeko arazo batez hitz egiten ari gara, erpin asko dituen gatazka batez, gatazka estruktural batez eta halako politikak eskatzen ditu arazoak. Informazioa, argia, bisibilizazioa erdigunera ere ekarri dugu, gaia lantzen duten elkarteek adierazi izan diguten moduan arazo larrienetakoa ez ikusiarena baita. Eraikiz elkartea aipatuko dut, nire ondoren hitz egingo duten askoz aipatuko dutela suposatzen dut, gurekin egon zirelako Eraikiz elkartekoak eta argibide eta ideia ugari eman baitzizkiguten.
Aipatutako elkarte honek ikerlan beharrezkoa egin zuen kasu hauen inguruan aurreko urtean eta egun ditugun datu apurrak txosten honetatik, haurrenganako sexu-abusuak indarkeriak ikusaraziz txostenetik atera izan ditugu. Beste hainbat elkarteek eta ikerlarik ere lan egin dute baina, bueno, hemen nahiko lan interesgarria bilduta daukagula eta dena zehetuta eskaini digute.
Aitziber Bañuelos, Eraikiz elkarteko kideak, esan zigun hemen isiltasunezko paktu sozial bat dagoela eta hau gertatzea, eraso hauek gertatzea ahalbidetzen duela paktu honek. Hitz gogorrak dira eta bere garaian ere hala atera zen batzordean, baina errealitatearen isla besterik ez dira.
Ez daukagu datu ofizialik, baina ikerlan ezberdinek diote haurren % 20 inguruk pairatu dituela edo pairatzen ari dituela momentu honetan bertan eraso hauek. Haurren % 20a. Ikaragarria da datua.
Sexu-abusuez gain, eraso fisikoak, arduragabekeria fisikoa eta emozionala, eraso psikologikoak edo euren amak pairatzen duten indarkeriaren lekuko izatea dira erasotuak pairatzen dituzten edo erasotuak diren haurrek pairatzen dituzten egoeretako batzuk.
Eraikiz bezalako elkarteek urrats bat eman dute. Gaurkoa beste bat da. Eta hemendik aurrera pauso gehiago eta handiagoak etortzea espero dugu. Horretarako, sufrimendu handiko bizi hastapena izan duten pertsona hauen, haur hauen subjektu izaera onartzea eta aitortzea dagokigu, ahotsa eta sinesgarritasuna ematea haien hitzei, haien errelatoei.
Kontua da lehen aipatu dugun erasotua izaten ari den edo den haur horien % 20 horren artean, % 2a bakarrik detektatzen dela denbora errealean. Hau da, erasoa bera ematen ari den momentu honetan kasuen % 2a bakarrik daukagu begien aurrean.
Horrexegatik, erdibideko honetan arreta goiztiarreko agentez hitz egiten dugu ere bai, hauen formakuntza eta haien elkarlanerako espazioen beharraz. Justiziak, hezkuntzak, administrazioek, gizarte zerbitzuek, elkarteek... denok elkarrekin lan egin behar dugu % 2 hori igo dadin eta ahal bezain arinen detektatu dezagun erasotua izaten ari den haurraren egoera.
Ondoren, estimatzen da % 2 horren barruko % 1ak bakarrik salatzen dituela edo salaketa judiziala jartzen duela. % 20 horren barruan % 2a daukagu begien parean eta % 2 horren parean bakarrak egiten du salaketa judiziala.
Kontua zein da? Biktimizazio bikoitz batekin egiten dutela askotan topo salaketa jartzen dutenek. Helduaroan salatzen dutenek edo salatzen duten horien kasuan kausa preskribatu delako, jakin badakigunean horrelako eraso batez kontziente egiterako denbora pasatu dela askoren kasuan eta salaketa egitera animatzen direnerako justiziak ezarritako denborak pasatu dira.
Honi aurre egin behar zaio, baita erasoa denbora errealean ematen pairatzen ari diren haurren interes gorena errespetatzeko eta bermatzeko.
Hauen kasuan, hauek salaketa jartzen dutenean, tamalez, egoera honen kontrako gertaerak pairatu behar izan dituzte haur askok epaitegietan: Haurraren kontakizuna zalantzan jartzea, asistentzia psikologiko eskasa edo eza eta síndrome de alienación parental delakoa. Guztiak oso larriak.
Atzoko albistea da hauen gaineko ikerketa abiatuko duela Europar Batzordeak, espainiar Estatuko Judikaturaren barruan eman daitezken edo ematen ari diren eraso hauen inguruko ikerketa abiatuko duela. Eta uste dut bere ondorioak arretaz jarraitu beharko ditugula.
Gure eskumenen barruan, beraz, preskripzioaz, justiziako protokoloez hausnarketa bultzatu eta protokoloak ezartzea eskatu dugu. Hainbat aspektu garrantzitsu ukitu ditugu, beraz: Ikusgarritasuna, arreta goiztiarra, eta protokoloak eta justizia.
Bere garaian adierazi genuen, pribatutik publikora eta publikotik politikora pasatu behar duen egoera dela erasotuak, abusatuak izaten ari diren haurrena. Orain, politikotik praktikora eraman behar dugu. Bakarrik ez daudela esan izan diegu. Demostratu dezagun ekintzekin.
Eskerrik asko bidea zabaldu duten elkarteei. Hitz egin beharrekoa, testimonioez, ahotsez, ikerlari apartez, ekarri diguzuen elkarte guzti horiei. Baina, batez ere, gaurkoan eskerrak eman nahi dizkiegu ikusgarritasun guzti horren, ikus ezintasun guzti horren gainetik, urratsa ematera ausartu diren haur edo heldu guzti horiei, bidea erakutsi diguten guzti horiei, beraiek emandako eskaera, beraiek egindako eskaerak oinarri hartuta bidea egiten jarraitu behar dugu, errespontsabilitate eta ardura osoz, eta beraiengatik gaur erantzukizunez aurrera urrats bat emango dugula pozez zoriontzen dut.
Eskerrik asko.