ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2015-06-26):
Eskerrik asko mahaiburu andrea. Egun on guztioi.
Gazteriaren egoera oso kezkagarria da. Denok ditugu gazteak gure inguruan eta denok dakigu zein zaila duten gazteek ikasketak amaitu ondoren lan baten bila ibilbidea hasten direnean. Betidanik gazteen kolektiboa ahul egoera batean egon da baina krisiaren ondoren ahultasun egoera hori areagotu egin da, egoera jasangarri batera pasatuz.
Gazteen lan prekarietatearen egoera aztertzerakoan ez da nahikoa langabezi tasari erreparatzearekin. Gazteei egiten zaizkien kontratu berrietatik soilik % 5a kontratu mugagabeak dira, edo nahiago baduzue % 95a behin behinekoak. Gazteei aplikatzen zaizkien kontratuei dagokionez zerrenda luzea da lan baldintzak azkarrak aplikatzeko zirrikituetaz baliatuz.
Lan kontratu mota batzuk ez dituzte ezta lan harremanik sortzen enpresa eta langilearen artean, ondorioz, inolako eskubiderik gabe gelditzen dira. Esate baterako oporrik gabe, finikiturik gabe edo gero langabe prestazio aukera izateko. Lehenengo lan aukeren artean praktika kontraturik gabe, praktika kontratuak, bekak, nor daki zenbat formula azken finean gazte bat kontratatzerakoan gainontzeko langileei baino lan baldintza kaskarragoak ezartzeko.
Soldatei erreparatzen badiegu, lan egiten duten gazteek gainontzeko langileekin alderatuz ia 13.000 euro gutxiago kobratzen dute urtean, lan berdina egiteagatik. Gainera, emakume gazteak gizonekin konparatuz 3.540 euro gutxiago kobratzen dute, gazteen artean ere emakumeok pairatzen dugun egoera bidegabekoa areagotu egiten da.
Utzikeria, segurtasun gabezia, frustrazioa bezalako hitz potoloak zoritzarrez adierazten dute gure gazteen egoera. Asko izan dira atzerrira joan direnak lana aurkituko dutela itxaropenarekin, hemen ez dutelako jada itxaropenik. Eta emigratu duten gazteen artean ere egoera ezberdinak ematen dira.
Gutxi batzuk zortea izan dute eta ikasitakoarekin zerikusia duten eta gustukoa duten lana eskuratu dute. Beste batzuk, aldiz, lana lortu bai baina esklabutzarekin zerikusi gehiago duten baldintzekin. Eta beste batzuen kasuan, bere eta familien aurrezkiak erabiliz atzerrira joan dira lan bila aurkitu ez eta beraien egoera are gehiago kaskartu egin da. Milaka gazte daude egoera horretan, gehiegi.
Egoera lats honen aurrean aspalditik darama EGK-k hainbat txostenetan gazteriak pairatzen duen lan baldintza kaskarrak eta prekarietatearen inguruko informazioa zabalduz eta salatzen. SOS Gazteak, Emperdedores, Prekarioka eta azken salaketa honetatik Gazteon Errezetak deitu duten txostena.
Euskal Gazteriaren Kontseiluak gazteen egoerari buruzko irakurketa ezkorra egin du aurkeztutako azken txostenean. Adibidez Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan pobrezian bizi diren 10 pertsonetatik sei 35 urte baino gutxiago dituztela adieraziz, edo gazteen % 66ak ez duela inolako diru-sarrerarik adieraziz. Prekarietatea bitala da, prekarietate egoeran daude.
EGK-k berak egindako kalkuluen arabera, gazteen langabezi tasa orokorra % 30 inguru da EAEn. Eustaten arabera aldiz, 25 urte baino gutxiago dituzten gazteen % 38a lanik gabe dago.
Zenbait neurri aurkeztu dituzte egoera larri honi aurre egiteko asmoz. Hala nola baldintzak eskasagoak emateko trikimailua bihurtu den diru publikoarekin ordaindutako laneratzeen neurrietan, gazteei zuzendutako kontratazio formula bereziak kentzea. Gazteek pairatzen dituzten iruzurrezko lan baldintzak ikuskaritza sortzea. Gizarte klausuletan gazteria sartzea edo enplegu neurri orokorretan, gazteei zuzendutako kuotak gordetzea.
Eta hori gutxi balitz, badaude bere interesak eta pribilegio estatusa blindatzeko xedearekin arestian aipatutako eta deskribatutako egoera ezeztatzen dutenak.
Adibidez, enpresarien ordezkaritza zabala duen Adegiko presidentea den Peio Guibelaldek prekarietatearen inguruko hainbat datu errealitatearekin bat ez datozela adierazi du. Enpresen eta enpresarioen aldetik ez dela kontratazio prekariorik ematen, eta ez duela prekarietaterik inon ikusten.
Nola ez Guibelalde izendatua izan den Adegiren Gipuzkoako enpresarien elkarteko Batzar Nagusian, Iñigo Urkullu, Arantxa Tapia, Angel Toña eta Markel Olano egon ziren besteak beste.
Bertan lehendakari jaunak adierazi zuen pozik dagoela Gipuzkoan eta Euskadin ireki den aro berriarekin, egonkortasuna eta segurtasun handiagoa ekarriko duen aro berria. Horrek inbertitzeko, hasteko eta enplegu aukerak sortzeko konfidantza eragingo duela eta ziurtatu egin zuen erakundeek enpresarekiko hurbiltasun handiagoa izango dutela babesa adieraziz.
Asko kezkatzen gaitu Gobernu honek horrelako errealitatea marrazten duen enpresariekin agertzen duen hurbiltasunak. Jakin badakigu Guibelalde jauna ez dela Gipuzkoako enpresari guztien ordezkaria, eskerrak! Arduragabekeri hutsaz ari delako.
Behin eta berriz gazteek eta hainbat erakunde eta eragile salatzen dute gazteek pairatzen duten egoera prekarioa, eta bitartean enpresari batzuen ordezkariak den Guibelaldek, ez du uste enpresariek gazteei lan baldintza kaskarrak eta ezegonkorrak eskaintzen dituztenik.
Hori da Gobernu honek gazteei eskaintzeko diona? Astakeri horiek botatzen dituen pertsonaien ondoan argazki hori, zer pentsa dezakete gazteek? Uste dugu orain arte Jaurlaritzak aplikatu dituen neurriak ez dituela emaitza onik eman. Datuak hor daude eta horiek ezin dira ukatu.
EH Bildutik denbora daramagu salatzen datu kuantitatiboak garrantzitsuak badira, are gehiago datu kualitatiboak. Eta datu kualitatiboak hobetzeko beharrezkoa da neurriak hartzea.
Arazoa ez da bakarrik lana izan ala ez, arazoa haratago doa. La egiten duten gazteetatik zer nolako lan baldintzekin lortzen duten lan egitea, zer nolako ezegonkortasuna duten, emantzipatzeko aukera gutxi eta larriena dena, asko pobrezi egoeran daudela.
EH Bildun oso arduratuta gaude gazteen egoerarekin eta uste dugu Gobernu honek ez dituela neurri eraginkorrik abian jarri. Hori dela eta ondorengo interpelazioa egiten diogu Urkullu lehendakariari.
Zer asmo du Jaurlaritzak EAEn bizi diren gazteen lan prekarietatearen aurrean?