OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2019-10-10):
Arratsalde on eta eskerrik asko, presidente anderea.
Lan munduak bizi duen egoera tamalgarria da. Azken urteetan egoera ekonomikoa nahiko alde izan dugun harren, lan-baldintzak ez dira hobetzen ari langile gehienen kasuan.
Eta langilegoaren zati handi batek, bereziki emakume eta gazteek, sufritzen duten prekarietatea izugarria da, honek dakartzan ondorio guztiekin. Eta egoera benetan larri baten aurrean gaudela ukatzen duena itsu dago.
Ingurura begiratu besterik ez dugu lan-gatazkak nonahi daudela ikusteko: Metaleko langileak grebara irteten lan-hitzarmen duin bat eskatuz; zaharren egoitzetako langileak greban; lan-hitzarmena berritu gabe jarraitzen duten bodegetako langileak protestan; eta abar luze-luze bat.
Prekarietateari zezenari bezala adarretatik heldu behar zaio. Eta prekarietatearekin amaitzeko benetan eraginkorrak izango diren neurriak hartzen hastea beharrezkoa da.
Eta ez dut esan nahi ezer egiten ez denik, Hernández jaunak ondo esan duen bezala. Noski egiten dela, baina ez da nahiko. Edo ez behintzat behar beste.
Atzo bertan jaso genuen, informazio eskaera baten ondorioz, 2019ko lehenengo seihilekoan lan-ikuskaritzak egin duen lanaren laburpen bat: Aurrera eramaten dituen kanpainak, ze arlotan jardun duen, egin dituen ekimenak, berrikusi dituen kontratuak. Oso laburpen txukun eta argigarria da. Argi ikusten da egin egiten dela, ez naiz hasiko orain azterketa hori sakontzen, baina hor argi ikusten da egin egiten dela. Baina ez da nahiko. Gure ustez behintzat ez nahikoa egiten den guztia.
Egiten den guztia inoiz ez da izango nahikoa lanera joan eta etxera inoiz itzuliko ez diren langileak baldin baditugu. Edo egiten den guztia inoiz ez da izango nahiko kontraturik gabe edo kontratu lotsagarri batekin lanean diharduten langileak baldin baditugu. Beste batzuen ustez, ordea, egiten den guztia oso ondo dago.
Gaur eztabaidagai dugun legez besteko proposamen honen antzeko proposamena eztabaidatu genuenean, orain aurkeztu duzuen osoko zuzenketa berdina aurkeztu zenuten Gobernua sostengatzen duzuen taldeek. Nahiz eta proposatzen denean nahiko ezberdina izan eta aurrekoarekin alderatuz, Hernández jaunak ondo azaldu duen bezala, gehiago zehazten den eskatzen dena inongo gaizki ulerturik ez dadin egon, aurrekoan sortu zen bezala.
Gobernua sostengatzen duzuen alderdien aldetik erantzuna beti da bera, edozer dela proposatzen dela. Jarraitu, jarraitu eta jarraitu. Zer ondo egiten dugun dena. Ba ez. Ez da nahikoa egiten dena.
Lan eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzak lan baldintzak ikuskatzeko eta kontrolatzeko kanpainak egiten jarraitzea eskatzen duzue. Hori eskatzea harritzen nau, zeren noski, ahalegin beharko du Lan Ikuskaritzak, hori da bere funtzioa. Baina funtzio hori ezin dute bete egoerak eskatzen duen bezain ondo, batez ere bitarteko falta handia dagoelako. Egia da inoizko ikuskatzaile kopururik handiena dugula Euskal Autonomia Erkidegoan, baina ez da nahiko. Horregatik sartu genuen gure osoko zuzenketan ikuskaritza indartzea, beharrezkoak diren lan ikuskatzaile eta ikuskatzaileorde plaza berriak sortuz, behin eta berriz eskatu dugun bezala.
Baina ezin dugu ikuskaritza nahi beste indartu. Honetan ere espainiar Estatuaren menpeko gara. Estatu jaunak erabakiko du gure beharrak zeintzuk diren eta horiei nola erantzun. Ez daukagu eskumenik ikuskatzaile eta ikuskatzaileorde plaza berriak nahi beste edo behar beste sortzeko; ez daukagu eskumenik ikuskaritzak izan beharko lituzkeen funtzioak aztertzeko; ez daukagu eskumenik lanbide arteko soldata minimoa finkatzeko; ez daukagu eskumenik lan harremanen esparru araudia aztertzeko eta gure errealitatera egokitzeko.
Aurrekoan ere esan nuen eta aurkeztu genuen osoko zuzenketaren hirugarren puntuak horri egiten dio erreferentzia, eskumen faltari. Beharrezkoa da lan harremanetarako esparruan eskumen legegile eta betearazlea Euskal Autonomia Erkidegoaren esku izatea, autogobernua eguneratzeko oinarri eta printzipioetan adostuta dagoen moduan.
Hortaz, egun ez dugunez eskumenik beharrezkoak iruditzen zaizkigun neurri integralak hartzeko, Jaurlaritzari eskatzen genion espainiar Estatuarekin berehala negoziatu dezala lan harremanei dagozkien eskumen guztiak eskualdatzea. Eta hau aukera dugun guztietan eskatzen jarraituko dugu, beste eskumen gabezi batzuk salatzen ditugun bezala.
Baina momentuz, duguna dugu eta benetan uste dugunez prekarietatearekin amaitzeko egiten den guztia ez dela nahiko eta lan baldintzak kontrolatzeko eta lan araudia betearazteko hartzen diren neurriak ez direla nahiko, bide berriak esploratzearen alde jarri gara.
Eta horrela, lan baldintzak eta lan arautegiaren konplimenduaren kontrola hobetzeko asmoz, administrazio guztien arteko koordinazio integralerako protokolo bat definitzea ondo ikusi genuen, langileen ordezkariekin elkarlanean, noski, eta hala sartu genuen gure zuzenketan.
Hernández jaunarekin hitz egin eta gero, ba beste ikuspegi batetik aztertu dugu gaia, eta hainbat buelta eman eta gero, berak aipatu duen erdibideko horretara iritsi gara. Ez daukagu berak duen bezain argi, baina aukera ikusten dugu orain arte egindako lana hobetze aldera. Hobetze bidean proposatzen dena aztertzearen aldekoak gara.
Beraz, bi azterketa egitea eskatu nahi izan diogu Jaurlaritzari. Batetik, Lan Ikuskaritza eta Ertzaintzaren arteko elkarlana sustatzeko helburuz, bi departamentuen, kasu honetan Lana eta Justizia eta Segurtasuna departamentuen arteko koordinaziorako protokolo baten lanketa egitea aztertu dezala, aztertu. Protokolo horrek bilatu beharko lukeena lan arautegiaren eta lan arriskuen prebentzioaren konplimendua ahalik eta hoberen kontrolatzea izango litzateke.
Eta bestetik, Ertzaintzaren barruan, unitate espezializatu bat sortzea aztertu dezala, hau ere aztertu dezala, langileen aurkako delituak ikertzeko funtzioa izango lukeena. Unitate espezializatu horren beharra dagoen edo sortzeko aukera badagoen aztertzeko, beharrezkoak diren txostenak eskatu beharko lituzke Gobernuak eta gaian adituak direnek esan beharko lukete posible den edo ez, eta zergatik den posible eta zergatik ez, noski.
Beraz, azterketa bat egitea eskatzen da bi kontu hauekin, azterketa egoki bat, beharrezkoak diren txostenak eskatuz posible den edo ez esango dutenak, eta ez dit balio ezezkoak ezezkoagatik.
Eta Hernández jaunak esan duen bezala ere, harritu nau eta benetan pena ematen dit erdibideko honetan gainontzeko taldeak ez sartzea eta are gehiago erdibideko honetan sartzeko inongo ahaleginik ez egiteak.
Izugarrizko pena ematen dit, zeren eskatzen duguna benetan uste dut guztiz onargarria dela. Zeinek ezin du onartu azterketa bat egitea dagokion edo ez dagokion ikusteko? Ez dut ikusten inondik inora zuen aurkakotasuna eta, batez ere, zuen inondik inora borondate hori adostasunetara iristeko.
Eskerrik asko.