URRUTIA OIANGUREN (EAJ, 2015-11-12):
Legebiltzarburu anderea, sailburu jauna, legebiltzarkideok, egun on denoi.
Ez da arrotza Euskal Herrian kooperatibismoaren fenomenoa. Euskal Herriak bere historian zehar hainbat jarduera ekonomiko garatu ditu kooperazio erregimenean. Jardueran horien adibidetzat har genitzake auzolanak edo nekazal lanetara lotuagoko lorrak, arrantzale kofradia edo komun lurren aprobetxamendu antolatua bezalakoak, euskal jarduera ekonomiko tradizionaletan bihurtu zirenak.
Iraultza industrialaren etorrerak nabarmen murriztu zituen praktika eta instituzio hauen garrantzia. Aldi berean, kooperazio...
...industrialaren etorrerak, nabarmen murriztu zituen praktika eta instituzio hauen garrantzia. Aldi berean, kooperazio erregimenean ekindako jarduera ekonomikoen eredu berriak sortuz.
Hala nola, Bilboko eskualdean goiztiar agertu ziren kontsumo kooperatibak, edo baita Alfa eibartarra bezalako ekoizpen industrialeko kooperatibak ere.
1936.eko Gerra Zibilaren hasierak bertan behera utziaraziko esperientzia guzti hauek. Gerra ondorengo euskal esperientzia kooperatiboa, hein handi batean, talde kooperatiba elkarte moduan Arrasaten sorturiko eredu kooperatiboan oinarritzen da. Ingurune propio baten sorrerarekin, eta berebiziko elementu garrantzitsu bat legez. Euskadiko errealitate sozio-ekonomikoan islatzen dena, mugimendu honen ernamuina osatzen duen errealitate xumea Euskal ekonomiaren osagarri erabakigarri batean eraldatuz. Errealitate autonomo eta merkatuko sistema ekonomikoaren zuzentzailetzat hartua izan daitekeena. Bere mozkinak aipatu, mugimendu zein oro har gizarteko kideen alderdi bikoitzean gizarteratzen dituelako.
Aldez aurretik aipatutako guztiagatik, Merkatal Legedi orokorrarekin bat, kooperatiben arloan, Gernikako Estatutuak 10.23 artikuluan, Euskal Autonomia Erkidegoari eskumen osoa aitortu ondoren, Ganbara honetako 10 legegintzaldietan izan diren Euzko Alderdiko Jeltzaleko legebiltzarkide taldeek, kooperatiben sustapen eta babesa izan dute helburuetariko bat.
Aintzat hartuz beti, mugimendu kooperatiboaren berezitasun eta garrantzia eta horrexegatik hain zuzen ere, une oro, 35 urte hauetan, garaiz garaiko zirkunstantziek osatzen zituzten testuinguruetara, egoki moldatzen ziren Kooperatiba Legeak sostengatzen, sortzen, edukitzen saiatu gara.
Horrela, jadanik gaindituta zeuden aurrekari politiko eta sozio-ekonomikoetatik sorturiko legedi baten aldaketa, nazioarteko aliantza kooperatiboak aldarrikaturiko printzipio kooperatiboekiko ondoriozko erregulazioaren fideltasun osoa, eta Euskadiko mugimendu kooperatiboaren sustapen eta defentsa, autonomia kooperatiboa sendotuz, eta zegoeneko garai hartan aurrikusi zitekeenez, bizitza kooperatiboaren gero eta konplexutasun handiagoak exigitzera zihoazen formulen. Baita formula esperimentalen bilakaerari ere aterik ez ixten ahaleginduz. Une hartan, premiazko eran planteatzen ziren beharrei egoki erantzun zien Kooperatibari buruzko 1/1982 Legeak, otsailaren 11koak.
Gerora, perfekzionatze garrantzitsu eta ukaezina suposatu zuen Legedi Kooperatiboaren prozesu berritzaile oso bat Estatuan, zein arlo honetan eskumenak dituzten autonomia erkidegoetan izan zenean, eta horrekin batera, sozietate kooperatiboen erregulazio tekniko eta gaurkotu batentzat, derrigorrezko erreferentzia suertatzen zen Europar Elkarte Ekonomikoko direktibetara moldatze aldera, oro har, merkatal eta bereziki sozietateen zuzenbidearen aldaketa sakon bat gertatu zenean.
Eta halaber, gure kooperatibismoa bere errealitateen barne eboluzioak zein merkatu gero eta lehiakor eta zorrotzago baten exigentziei premiazko erantzunen bilaketarekin aberastean, beharrezkoa iritsi zen lege berri bat. Eta horren ondorio da, gaur oraindik indarrean dagoen Euskadiko Kooperatiben 4/1993 Legea, ekainaren 24koa.
Egun, ordea, iragana, orainaldia eta etorkizuna lotuta doazelako, egun ordea, beste erronka batzuk ditugu aurrez aurre. Besteak beste, testu araugile bakar batean, hainbat aldaketa bateratu eta integratzea. Enpresa egiteko alternatiba demokratiko eta solidario bezala, sozietate mota honetako eraginkortasun eta balioaren oinarrizko gaiak argitzea. Adibidez, zor sozialengatiko bazkideen erantzukizunen kasuak.
Edo kooperatiba mota zehatzen lege konfigurazioa berrikustea ahalbidetzeko ez ezik, baita bermatzeko ere, bere egokitzapena, erregimen organiko eta funtzional kooperatiboari. Kasuko, etxebizitza eta garraio kooperatibak.
Halaber, kooperatiba arloari dagokionez, egungo ingurune juridiko, ekonomiko eta instituzional orokorrera administrazioaren sustapen eta kontrol jarduera, zein bere interes sozialeko kontsiderazioa zilegiztatzen duen sozietate hauen nortasunaren berezitasuna identifikatu, sustatu eta bermatuz, sozietate moduan Euskal Kooperatiben bilakaera maila moldatu beharra dago.
Eboluzio etengabe eta azkarrean aldatzen diren sozietateen ildo nagusien txertaketa egin beharrean gaude. Esate baterako, Gobernu korporatiboen erregulazioaren kasua. Zenbait alorren autoerregulazioa ahalbidetu beharra ikusten dugu. Estatutuen bidez edo kasuan kasu mugimendu kooperatibo beraren barnean. Eta arauaren koherentzia eta bere interpretazio eta aplikazio praktikoetara lagunduko duten doikuntza eta hobekuntza, juridiko teknikoak, burutu beharra antzematen dugunez, herri honek kooperatiba lege berri bat behar eta merezi duela iruditzen zaigu.
Hori dela eta, gure uste osoa eta borondate guztia eta irmoa berresten dugu, gaur kooperatiba lege berri baten inguruan. Eta gure osoko zuzenketak dioen bezala Jaurlaritzari, izapide guztiak gauzatuta eta epeak arinduta, lege proiektu hori lehenbailehen Ganbarara helaraz dezan eskatzen diogu.
Kontuan izaki gainera zein den gaur egungo sektorearen egoera. Toña sailburu jaunak berak, gai honi buruz Barrio jaunak eginiko urriaren 2ko galderaren erantzunean, ni nagoen toki beronetatik esan zuenaren arabera. Sektoreak oniritzia ematen omen dio lege proiektuari, baina Legebiltzarreko tramitazioari dio beldur.
Beraz, Euzko Abertzaleen taldetik dei bat egiten dizuegu Ganbarako talde politiko guztioi hau posible izan dadin. Unea zaila da, delikatua eta hika-mika ororen gainetik denok behar gaituena.
Gure borondatea, ordezkatzen dudan legebiltzar taldearena, erabatekoa da eta mahai gainean dago. Hurrengo sesio aldiaren hasieran ekarrita ere, borondatea baldin badago, legegintzaldi bukaerarako izan baitezakegu kooperatiba lege hau. Gure ekonomiaren eta are gehiago, gure nortasunaren, gure ezberdintasunaren ekonomia mota hau, berriro ere mundu mailako erreferentea dena industria, finantza eta zerbitzuen munduan egiten dakienaren erreferente izaten jarrai dezan.
Hitz batean, egokitua izan dadin, aurrera begira antzematen diren erronken aurrean. Nahi bada ahal da.
Eskerrik asko.