URRUTIA OIANGUREN (EAJ, 2018-09-27):
Legebiltzar-buru andrea, lehendakari jauna, sailburu jauna, legebiltzarkideok, jaun-andereok, egun on denoi.
Ezberdinen arteko akordioak hain sarri hainbeste kostatzen, horrenbeste blokeatzen, betatzen eta gutxiesten diren herri batean, gutxienean deigarri suertatzen da Ganbara honetako bost taldeak ados ipini izana aho batez zer eta posizio humanistetatik kudeaketan, emaitzetan eta konpainiaren jabetzan langileen parte-hartzea planteatzen duen enpresaren euskal eredu berri baten inguruan.
Aukera oso gutxitan izan ezik, Legebiltzarreko taldeok ez dugu adostasun hain handia lortzen eta, are gutxiago, benetan gutariko bakoitzaren aldaketa hain sakona suposa dezakeen gai batean.
Gaur egun oraindik Legebiltzar ekimen den honek ezagutzen dugun enpresa munduan barne-harremanen eraldaketa eta lan indarra bere osaera fisiko zein era esklusiboko makinarekiko menpekotasunak, pertsonetan oinarritzen diren ezagutza kudeaketari eta berritasunari bide utzi dion enpresa proiektuak ulertzeko era berrietara moldaketa sakona suposatzen du.
Hori da berdintasun eta duintasun planteamenduetatik, kalitatezko enplegu, partekatutako kudeaketa eta aberastasunaren banaketaren oreka handiago batetik, pertsona jardueraren ardatz bezala funtsatzen duen planteamendu humanista batean oinarrituriko enpresaren euskal eredu berri honek proposatzen duen aldaketa handia.
Ekimen berritzaile honek enpresaren euskal eredu inklusibo parte-hartzailea oinarritzen den lau jarduera ardatz nabarmentzen ditu.
Lehendabizi, elkarlan, erantzunkidetasun eta pertsonengatiko ardura, orain artean enpresaren munduan funtsezko jarrera moduan existitu den eta existitzen den konfrontazioaren paradigmaren aurrean.
Horrek gaur onesten dugun testuan esan nahi gardentasun informatiboa, proiektu partekatu batean inplikatzea ahalbidetuko duen langileen formakuntza planak, ezberdintasunik sorrarazi gabe gizarte kohesiora lagunduko duten ordainsariak zein barne promozioa, emakumezkoen aukera berdintasuna eta familia kontziliazioaren sustapena praktikatzea.
Bigarren ezaugarria langileen parte-hartzea da kudeaketan, edota emaitzetan, edota jabetzan, orain artekoan konfrontaziora eraman duen kapital eta lanaren arteko banaketa erradikalaren paradigmaren aurrean.
Hori dela eta, kudeaketa sistema parte-hartzaileak ezarri, enpresaren erabakimen eta kontrol organoetan langileen ordezkariak sartu, zuzenean edo tarteko sozietate baten bitartez, non parte hartzea nahiko luketen langileek euren ekarpenak egin ditzaketen enpresa jabetzari sarbide kolektiboa ahalbidetu eta, halaber, konpainian berriro inbertitzeko asmoz, emaitzen portzentai batekin langileen ekarpena sustatu.
Hirugarren jarduera ardatza interes taldeen interesen gainetik egitasmo kolektiboaren iraunkortasuna lehenestean datza, epe laburreko errentagarritasunen gainetik hazkunde iraunkorreko estrategiak sustatuz, urteko mozkinen % 50a funts propioetara bideratuz eta sektorearen batazbestekoa baino salmenten portzentai handiago bat I+Gra, ikerketa+garapenera zuzenduz gauzatuko litzatekeena.
Azkenik, eredu parte-hartzaile hau ezaugarritzen duen laugarren elementua enpresa jarduera eta gizarte erantzukizunaren muturreko banaketaren aurrean ezartzen den komunitatearen premiak aintzat hartzea datza.
Horrela, tokian tokiko lan, ingurumen eta zerga legediaren betearazpena exijitu ez ezik, baita mozkinen portzentai bat gizarte erantzukizunen jardueratara zuzentzea ere, enpresa batzordearen ekarpenak erantzunez.
Esparru horretan, enpresetan langileen parte-hartzeak duen garrantzia azpimarratu behar da, enpresa bideragarrien jarraipena bermatu eta enpresak herria lotzea sustatzea gako nagusi bezala, enpresen deslokalizazioa edo erabakiguneen aldaketa saihesteko antidotorik onena baita.
Urkullu lehendakariak joan den maiatzaren 25ean Lanaren Nazioarteko Erakundeko zuzendari nagusiaren hitzak ematen zizkigun aditzera.
Bertan, zuzendari horrek lana dagoen bidegurutzea deskribatu ondoren, honako galderak mahai gaineratzen zizkigun: Nondik irtengo dira etorkizuneko enpleguak? Nolakoak izango dira enpleguok? Hobeto biziko ahal gara? Eta hori lehendakariak gehitzen zion, nola eman erantzuna erronka horri Euskaditik?
Atrebentzi itzela izango litzateke nirea galdera horiek erantzuten hasiko banintz, baina sinestuta nago gaur hemen onesten ari garen printzipioen eskutik, hemendik eta etorkizunerako bidean egunerokoak eskainiko dizkigun aldaketa, erronka eta arazo guztiei aurre eginez, oinarriak ipini daitezkeela enpresa bideragarriak, enplegu duin eta egonkorrekin, bizitza ona eman diezagukeen enpresa eredu batean.
Eta bide batez, hemen dago kontsentsu zabalenarekin legebiltzar taldeek onesten dugun enpresa inklusibo parte-hartzaile eredu bat Euskaditik.
Desde que firmamos esta proposición no de ley y trascendió mediante los medios de comunicación, he escuchado distintos comentarios.
Destacaría uno que se ha repetido varias veces. Me preguntaban si nos proponíamos cooperativizar toda la economía vasca. La respuesta es rotunda, no.
Simplemente, respetando la libertad de elección de cada cual a la hora de conformar su empresa, ponemos a disposición un modelo a desarrollar, que consideramos socialmente más justo y absolutamente enraizado al país, con la necesidad que hay de ello en los tiempos que corren, un modelo que pueda contribuir en el corto o medio plazo a dar respuesta desde Euskadi a esas preguntas que se nos inquirían: ¿De dónde saldrán los empleos del futuro? ¿Cómo serán esos empleos? ¿Viviremos mejor?
Bukatzeko, hiru gauza.
Bat, Euzko Abertzaleen legebiltzar taldearen izenean, Arizmendiarrietaren lagunak agurtuaz batera, gogotik egindako lan eraginkor, mamitsu eta oparoa eskertu nahi nuke.
Bi, zuei zuzentzen natzaizue berriro erronka bat botatzeko Legebiltzarreko tribuna honetatik. Nafarroak ekainean, guk gaur, pixka bat saiatzen bazarete Eguberrietarako (...) konbentzitu dezakezue. Inola ere, hartu zuen denbora.
Eta, hiru, pentsamendu bat eta gogoeta bat. Aspaldi irakurri nuen Robert Kennedyren pentsamendu bat, horrela zioen: "Batzuk inguratzen dituzten errealitateari begiratzen diote eta galdetzen dute, zergatik? Nik orain arte ikusi ez dugunarekin egiten dut amets eta galdetzen dut, zergatik ez?".
Eta horren eskutik gogoeta: Gaur ametsa errealitatera jaitsi da, orain gauzatu egin behar da. Orain artean eraldaketaren giltzarria eta eraldatzailearen ezaugarria borroka, konfrontazioaren bidea izan da eta da.
Zenbat aldiz ez ote dugu entzun borroka dela bidea. Nire iritziz, ordea, gaur hain sarri ahotan ibiltzen dugun paradigma aldatzen hasia da eta paradigma berri horrek horrela dio: Elkarlanean dago eraldaketa. Zergatik ez?
Eskerrik asko.