ETXEBARRIETA LEGRAND (EH Bildu, 2017-02-02):
Mila esker. Arratsalde on guztioi.
Ia sei urte pasatu dira Euskal Autonomia Erkidegoan etxeko langileen lan baldintza eta egoeren inguruko azken azterketa egin zenetik. Askok aipatu dituzue bertan ateratako hainbat eta hainbat datu. Garai horretan ia 90.000 langileko zentsua osatu zen eta hauek 105.500 etxebizitzetan egiten zuten lan. Langile hauen gehiengo oso altu bat, % 95a, emakumeek osatzen dute. Ze kasualitatea, ezta?
2011an egindako ikerketa honek esaten zuen  - y cito textualmente -  "se habla de la mejora de las mujeres en el ámbito familiar". Zein emakumez hitz egiten duten zehaztea falta zitzaien, noski. Ez dugu etxeko lanetan ari direnen baldintza familiarrek nolako egoera bizi duten aztertu. Bai, ordea, haiek kontratatzen dituzten familien kasua. Beraz, goazen datuetara.
Etxeko lanetan aritzen dira emakumeen % 61,7a etxeko langilerik kontrataturik ez daukatenean. Kontratatua daukatenean, ordea, % 42ak egiten ditu etxeko lanak. Gizonezkoen edo etxeko biek lan hauek langilearekin edo gabe burutzen dituztenean aldaketa ez da hain nabarmena eta ez da % 20ra heltzen. Bide batez, familia homosexualak edo monoparentalak edo parentalak kontuan hartu ziren ikerketa honetan? "Ambos" jartzen du eta zalantza sortu zait.
Emakume batzuen ongizatea beste batzuen lan baldintzen gainean ez ote gara jartzen ibiliko? Argi dago ez dugula kontratatzen dutenen bizkar gainean jarriko sistemak berak antolatu eta baimentzen duen prekarizazio egoeraren errua. Hain zuzen, sistemari berari oso merke eta interesgarri ateratzen baitzaio hark egin beharko lituzkeen zerbitzuen zama norbanakoen bizkar eta poltsiko gainean jartzea.
Sistemaz ari naizenean, noski, ez dut estratosferara edo ikusi eta ukitu ezin den mamuaren mentzioa egiten. Hemen Gobernuan, Jaurlaritzan, hartzen diren murrizketa neurri edo adineko pertsonen zentroen egoerari egiten diot erreferentzia, besteak beste.
Honetaz ari garela, Bizkaian greba luze eta gogorrean ari diren adinetako zentroetako langileei gure babes eta elkartasun goxoa bidali nahi diegu. Zaila izaten ari da baina erabiltzaileen, familien eta jendartearen babesa duzue. Musu handi bana.
Kaletik lau pareta hauek zeharkatu eta haien ahots eta eskariak ekarriko ditugu hil honen 9ko osoko bilkurara entzunak eta eztabaidatuak izan daitezen. Bai, jendarte honek arazo sakon bat du. Zaintzarekin arazo sakon bat du. Emakumeok, lan mundura sarrera egitearekin batera, zaintza lanekin zer gertatuko zen ez genuen hausnartu. Noski, ez diot ardura hau emakumeei ezartzen, ezta gutxiago ere.
Baina ikusiezinak ziren eguneroko lan horiek non, nola, nork garatuko zituen erabaki gabe egin genuen aurrera jendarte bezala: aurrera edo agian atzera. Noski, baloratzen ez genituelako eta baloratu gabe jarraitzen dugulako. Pertsonala eta etxearen intimitatean geratzen dela esango dit batek baino gehiagok baina ez. Alde batetik, erantzun nahi diot pertsonala politikoa dela eta intimotik gutxi duela jendartea sostengatzen duen zaintza lanen inguruko eztabaida.
El proceso socialmente garantizado es la acumulación de capital. Esto inhibe una responsabilidad colectiva en el sostenimiento de la vida y, más aún, establece una amenaza constante sobre esta, que termina resolviéndose malamente en esperas feminizadas e invisibilizadas. Amaia Pérez Orozco ikerlari feministak oso ondo adierazten duen moduan, arazoaren konponketa espazio guztiz ikusezin eta prekarizatura eramatean datza daukagun erantzun bakarra.
Erakunde publikoon ardura ere bada pertsonak zaintzea. Pertsona guztiak dugu zainduak izateko eskubidea, zaindu nahi dugun erabakitzeko eskubidea eta zerbitzu publiko sendoak behar ditugu horretarako. Zerbitzu publiko duinak eskainiko dituen egitura behar dugu bizi kalitatea hobetzeko, zaintza partekatzeko, orain arte ez bezala eta ikusten genuen moduan zaintza emakumeen gain utziz, enplegu duinak sortzeko.
Beharrezkoa da etxeko lanei eta zaintza lanei balio soziala aitortzea. Bankuen zorra ordaintzeari halako garrantzia ematen diogun honetan, benetako zor soziala...
...etxeko lanei eta zaintza lanei balio soziala aitortzea. Bankuen zorra ordaintzeari halako garrantzia ematen diogun honetan, benetako zor soziala emakumeekin daukagu, historikoki pertsonen dependentzia eta zaintza beharrei erantzuteagatik.
Hitz egin dezagun ditugun datu apurrez. Etxeko langileen sektorea oso lanbide ezberdinetan aritzen diren pertsonez osatutako kolektiboa da. Etxeko garbiketa eta mantenuan aritzen diren pertsonetatik, dependentzia duten haur eta nagusien zaintzaraino doazen zerbitzu ezberdinetan aritzen dira pertsona hauek, askotan lan ezberdinak garatu behar dituztelarik.
Hain zuzen, etxeko garbiketarekin zerikusia duen lanak dira hobekien ordainduak direnak. % 7,31 euro ordua, eta gutxien, pertsona dependienteekin zerikusia dutenak, % 5,51 euro ordua.
Azken lan hauetan ari dira langileen gehiengoa, etxeko langileen elkartearen datuen arabera, % 55 inguru. Haien hitzetan, honek jendarte mailan daukagun arazoa etxeko langileekin konpontzen ari garela erakusten du.
Administrazioak hartu beharko lituzke bere ardurapean pertsona hauen beharrak. Baina egungo eredua merkeago ateratzen zaionez, ez dugu inolako mugimendurik egiten egoera hau desblokeatzeko.
Etxeko langileen elkarteei entzuten jartzen bagara, Llanos andreak egin duen bezala, guztiz logikoak eta oinarrizkoak diren eskaerak dituztela jakingo ditugu. Datuak ekarri dituzu, bai zuk eta baita Arana andreak ere bai.
Langabezia, prestazioa izatea eskatzen dute, lan istripuak aitortzea. Azken hau, 2011ko Legean barnebildua izan zen, bai, baina oraindik ez dira ganorazko baldintzak jarri hau gauzatu ahal izateko. Badakigulako, Llanos andreak adierazi duen moduan ere, paperak asko jaso dezakeela baina hau garatzeko baldintza ekonomiko eta administratiboak martxan jartzen ez baldin baditugu, ez duela ezertarako balio.
Gaurko egunean, etxeko langileen elkarteak bere taldeak egiten dituen arreta zerbitzu eta asanbladetara hurbiltzen diren pertsonekin osatutako estatistikak kaleratu ditu. Arana andreak jakinarazi dizkigu bertako zenbait datu eta arazo hauek sendotzen dituzten datuak emateaz gain, nabarmendu dituzten pare bat datu eman nahi nituen, horietako batzuk jada adieraziak izan direnak, eta horretaz gain, azpimarratu nahiko nuke, 60 ordutik gorako lan egunetan langileen gehiengoa ari direla, eta horretaz gain azpimarratu nahiko nuke, 61-70 ordu ratio horretan langileen % 21a aritzen dela, 71-80 ordu arteko ratioan % 22a aritzen dela, eta 81-90 ordu artean % 14eko ratioa aritzen dela.
Uste dut datuak kezkagarriak, ikaragarriak eta beldurgarriak badirela.
Eta askoz datu gehiago eman dituzte, eta eskerrak eman behar dizkiogu elkarteari egiten duen lanagatik eta lehen adierazten genuen bezala ere bai, agian asesoria publiko izan beharko lukeen lana beregain hartzen dutelako.
Hemen ere aurreko legegintzaldian hainbat erabaki eta adostasun lortu genituen gaiaren inguruan, eta beste hainbat eskubide eta eskaera ekarriko ditugu ere legegintzaldi honetan zehar.
Honetaz ari garela, Osalanen etxeko lanaren osasun gida bat egitea adostu zen pasaden legegintzaldian eta erdibideko zuzenketa adostu dugun, hirugarren puntuak hain zuzen, honi jarraipena egitea eta sakontzen jarraitzea eskatuko du.
Ikusezintasun hau guztia mahai gainean jartzeko garaia da eta horretarako beharrezkoak dira datuak, kuantifikatu ahal izateko, zein den langileen egoera, zein den kontratatzaileen egoera, nolako baldintzetan aurkitzen diren langileak, familiak, baina ez dugu ahaztu behar, Perez Orozcok dioen moduan, ez dugula etxeko langileez hitz egin behar, besteei buruz hitz egin behar, etxeko lanen, zaintza lanen inguruan hitz egin behar dugu.
Nodo de vulneración y derechos y pilar de una organización de cuidados injusta, que está en la base de un modelo de desarrollo insostenible, en el que se valora de forma radicalmente desigual escribir un libro o limpiar las manchas de tinta.