MINTEGI LAKARRA (EH Bildu, 2014-03-27):
Egun on legebiltzar-buru andrea. Lehendakaria, legebiltzarkideak, egun on.
Pasa den urteko uztailean, Eusko Jaurlaritzak igorri zion Legebiltzarrari erkidegoko sektore publikoa arrazionalizatzeko estrategia. Eta irailean bertan EAJk eta Alderdi Sozialistek sinatu zuten egonkortasun ituna, hemen esan den bezala, non bertan agertzen den honezkero ia Administrazioa berraztertzeko asmoa.
Aurrekaria ere badago. IX. Legegintzaldian Alderdi Sozialistak egin zuen administrazioa publikoetako bikoiztasun eta ez eraginkortasunei buruzko txostena. Beraz, ez da batere kasualitatea gaur legez besteko hau edukitzea bi alderdi hauek batera Legebiltzarrera ekartzea elkarren artean egindako legez proposamen hau eta bertan esplizitoki eskatzea, batetik, eskumenen bikoiztasuna ezabatzeko eta bestetik, erakundeen eraginkortasuna areagotzeko.
Finean, bi dira aipatzen dituzten helburuak. Batetik, nahi dute foru aldundiek eta Jaurlaritzak elkarlan prozesua has dezatela bikoizketen aurrean estrategia komunak aurrera eramateko eta bestetik, jarduera berean edo beretsuan jarduten duten enpresa publiko guztiak bakar batean batzea.
Eta gu printzipioz ez dugu txarto ikusten Administrazio Publikoa optimizatzeko proposatzen den ahalegina. Baina ezinbesteko premisa batzuk argi utzi nahi genituzke aldez aurretik. Lehenengo eta behin, Administrazioaren berrantolaketak ezin duela kalterik eragin langileen egoeran, hau da, beraien lanpostuei eta langileen eskubideei utzi egin beharko diela erreforma horrek. Eta bigarrenik, begiratu behar direla lehenik eta behin Erkidegotik kanpo dauden erakundeekiko, hau da, Administrazio estatalarekiko bikoizketak. Erkidegoan zerbitzu hori bertako baliabideekin asebete badaiteke, ez da zertan mantendu kanpoko Administrazioak eskaintzen duen zerbitzua.
Eta adibideak ugariak dira. Esate baterako, garraioari begiratzen badiogu, badaukagu bikoizketa batetik Renfe eta Adif, hau da Administración de Estructuras Ferroviarias eta bestetik, Eusko Trenbide Sarea eta Euskotrenekin. Edo batetik, daukagu urari dagokiola, Confederaciones Hidrográficas, estatalak diren erakundeak eta bestetik, URA edo Ur Agentzia, uraren euskal agentzia bertan diharduena.
Seguritateari dagokionez, gauza bera esan daiteke. Segurtasun indarra dago batetik eta Guardia Zibila –eta por tzierto esan behar da 4.850 polizia eta Guardia Zibil daudela bakarrik hemen, Erkidego Autonomoan Barne Ministerioaren datuen arabera– eta bestetik, Ertzaintza, hau da, globala izateko bokazioa daukan polizia.
Adibideekin segituta, Aemet dugu batetik, Agencia Estatal de Meteorología, eta bestetik Euskalmet, por cierto, de Andrés jaunak esan du honezkero alperrik dagoela Euskalmet eta ezabatu beharko litzatekeela.
Eta gauza bera esaten da, CORAk esaten du, hau da, Comisión para la Reforma de las Administraciones Públicas, esaten du ezabatu beharko litzatekeela esate baterako Datuak Babesteko Euskal Bulegoa nahikoa delako Agencia Española de Protección de Datos. Eta puntu eta segitua.
Eta azken adibide, argiena, zertarako behar da Espainiako delegatu bat eta delegaritza bat Gernikako Estatutuak esaten baldin badu lehendakariaren funtzioa hori bera dela, hain zuzen ere, Estatua ordezkatzea autonomian.
Beraz, ez gaitu harritzen Alderdi Sozialistak ez hartzea aintzat bikoiztasun hauek guztiak baina bai harritzen gaitu Alderdi Jeltzaleak ez aipatzea. Hain zuzen ere, Erkoreka jaunak berriki esan duenean eta literalki esaten dut, "solapamendu handienak daude transferentziak gauzatu ez diren arloetan" eta literala da berak esandakoa.
Hau da, hori antzematen bada, bikoiztasuna handienak eta solapamendu handienak daudela hain zuzen ere transferiturik ez dauden eskumenetan, zergatik ez da hori aipatzen legez besteko honetan? Zergatik ez da puntu horretan inziditzen? Zeren eta, hain zuzen ere, hortik hasi beharko genuke.
Baina horren ordez, Jaurlaritzak ematen duen erantzuna nire ustez nahiko epela da eta esango dut zergatik. Batetik, esaten du egin beharko litzatekeena dela Estatutua garatzea. Gero esaten du Estatuaren gehiegizko interbentzioak aztertu beharko liratekeela, zerbitzuak egokitu beharko liratekeela eta honezkero esleituta dauden eskumenetan egokitu behar direla zerbitzu horiek nola dauden ezarrita. Hori guztia aipatzen du baina ez du aipamen bakarra ere egiten nola egiteko asmoa daukan, zein ekimen ipiniko duen martxan, hain zuzen ere, hori guztia egiteko. Eta hori ez da aipatu ere egiten.
Gure ustez –eta hau da guk egingo dugun proposamena eta ponentziara eramango dugun jarrera– barneko Administrazioari dagokiola, beharrezkoa da lehenik eta behin onartzea badagoela deskoordinazio arazoa. Hori hala da.
Eta aitortu behar dugu ere erakunde guztiak monolitikoak ziren edo monokoloreak ziren garaian, errazagoa zela erakundeen arteko koordinazioa, aldundi guztietan kolore bakarra zegoenean. Baina ez da kasua. Gaur egun oso konplexua daukagun egoera politikoa eta badaude deskoordinazio arazoak eta arlo batean baino gehiagotan: Arlo fiskalean, arlo finantzieroan eta baita ere eredu arloan.
Hau da, herria modu diferente batean ikusten dugu, diferentea da daukagun eredua, daukagun proiektua. Aldundi bakoitzak dauka berea eta orduan zaila da hori guztia koordinatzea. Ez da batere erraza. Beraz, item berri bat, parametro berri bat sartu beharko diogu erakundeen arteko koordinazioari kontuan harturik posiblea dela eta de facto bat dela proiektu politiko diferenteak dauzkagula erakunde ezberdinetan. Eta parametro hori kontuan hartu beharko dugu.
Beraz, honek eskatzen du oso eztabaida sakona gure ustez. Oso eztabaida sakona eskatzen du eta prest gaude eztabaida horretarako baina ezin da enoratu dagoen arazoa. Eta hori guztia enoratuta, orduan elkar ulertzea zaila izango da. Gure ustez, gai honi heltzeko ezinbestekoa da elkarlana. Ezinbestekoa da abiapuntutik modu zabal batean joatea eta hasieratik inposaketarik ez egotea. Hori ezinbesteko kontua da.
Baina horretarako ezinbestekoa da baita ere diagnosi zuzen bat egitea. Eta harritzen gaituena da Alderdi Jeltzaleak diagnosia egin egiten duela instantzia batzuetan eta detektatu egiten du zein den arazo larriena bikoizketetan eta gero, Alderdi Sozialistarekin batera aurkeztu duen legez besteko honetan, aipatu gabe ez dela egiten eta bestelako arazoak aipatzen direla.
Egia da onartu egin dela guk proposatzen genuen puntu bat eta eskertzekoa da. Gero berriro bakarrik gelditzean erretiratu du. Guk espero dugu berriro onartzea. Eta da arrazionalizatzen dugunean Administrazio publikoa aintzat hartu behar ditugula langileen eskubideak eta langileen egoera.
Hori sartzeko prest egon da gure babesarekin kontatu nahi zuenean, gure babesa izan ez duenean erretiratu egin du. Baina ulertu nahi dut posible izango dela berriz ere hartzea hori gure ustez oso puntu garrantzitsua delako.
Beraz, zer gelditzen zaigu? Gelditzen zaigu eztabaidarako hiru puntu. Bata, nola egingo dugun bikoizketak ekiditeko administrazio espainiarrarekin; bi, nola egingo dugun erkidegoko administrazioen artean egituratze eraginkorrago bat burutzeko; eta hiru, nola egingo dugu langileen eskubideak kalteturik ez ateratzeko.
Horiek dira guk mahai gainean ipiniko ditugun puntuak, eta esaten dudan moduan, elkarlanerako prestasun osoa, betiere diagnostiko zuzen batetik abiatuta. Hau da, egiazko arazoa ez dago gure administrazioen artean, egiazko arazoa dago hemendik kanpoko administrazioekiko.
Eskerrik asko.