LAZAROBASTER BADIOLA (EH Bildu, 2015-02-12):
Egun on guztioi.
EH Bildutik askotan salatu izan dugu Ganbera honetan Jaurlaritzaren azken 30 urtetako nekazaritza politikak norabide okerrean egindakoak izan direla.
Izan ere, iparrorratz bezala nekazaritza eredu intentsibo eta espezializatua izan dute eta industria transformatzailea, saltoki handi eta korporazio handien interesak lehenetsi, lehenetsi dira, baserritar eta herritarren interesen aurretik.
Izan dira era naturalean eta historikoki baserritarrak eta herritarren artean egon diren harremanak eta, era kontziente batean, harreman horiek nahita hautsi egin dira eta horretarako erabili dira politika desberdinak EAJren Jaurlaritzatik.
Eta zentzu horretan, beste...
...politika desberdinak Jaurlaritzatik, EAJren Jaurlaritzatik.
Eta zentzu horretan, beste batzuetan aipatu izan dugun bezala, baserritarrak sartu dira behartuta enbutu baten eta enbutu horren muturra irteera kokatu da industria transformatzailearen ateetan. Baserritarrak indefentsio egoera batean erabakitzeko autonomiarik gabe eta menpekotasun ikaragarri batean utziz.
Eta datuak erreparatzea nahikoa da ikusteko azken 30 urte hauetan lau baserritarretatik hiru desagertu egin direla. Eta gaurko gaia ardi-esne sektorean, hor datuei begiratzen baldin badiegu ere, ikusten dena da azkenengo lau urteetan 400 artzainetik 200 galdu direla.
Zentzu honetan, Tapia andreari bere egunean egin genion galderan, azkenengo 30 urteetan Jaurlaritzatik bultzatu den nekazaritza politiken inguruan, berak zioen borobilak izan direla. Eta guretzat ez. Eta gaur hemen daukagu gaia, Aldanondoren auzi hau, da froga bat, adibide bat azkenengo 30 urteetako politikak norabide okerrekoak izan direla.
Aldanondoren auzian esan artzainak badirela esnea gazta bihurtu eta beraiek merkaturatzen dutenak eta badirela ere esne hori saldu egiten dutenak. Eta hor agertzen zaigu Aldanondo artzainen esnea erosten gero esnekiak egiteko.
Aguraingo plantan orain dela urte gutxi egin zen inbertsio handia, makro-proiektu bezala ere deitu ahal dena, urtean 22 milioi litro esne egon da azkenengo urte hauetan prozesatzen baina bere gaitasuna hiru aldiz handiagoa da. Eta azpiegitura handi honi zuzendu zaizkio Jaurlaritzatik diru-laguntzak. Laguntza zuzen bezala 4,2 milioi 2004 eta 2010 urte bitartean, eta baita 2006-7 urte buelta horretan 3 milioi euro aurrerakin itzulgarri gisa. Guztira, 10 urteetan 7 milioi eurotik gora jaso ditu Aldanondok.
Eta gero (...) parean pasatzen garenean autoz, han ikusten da Aldanondo eta "comprometidos con nuestra tierra" leloa. Eta hau bai da gezur borobila. EHNE sindikatuak behin baino gehiagotan salatu izan du eta azkena pasa den udazkenean, Aldanondok zorra duela artzainekin. Eta zor horren zenbatekoa zehaztea erraza ez da batere eta zenbait artzain inplikatuta dauden ere ez da erraza baina 600.000 euroko kopuru bat egon daiteke hor, Aldanondok zor duena.
Eta azpisektore honen egoera lau urteetan esan dezakegu ia erdira etorri dela, 427 baserri ziren esnea entregatzen zutenak 2009an eta 2013an 241; lau urteetan 200 artzain. Eta egoera honen erantzule zuzena Jaurlaritza da makro-proiektu honen alde egin duelako hasieratik, sektorea monopolizatu egin delako eta artzainak gestore gutxi batzuen eskuetan utzi direlako, gaztandegi txiki eta ertainen aldeko apustua egin beharrean, eredu zentralizatzailearen aldeko apustua egin delako.
Eta gainera, urte askotan artzainak kolektiborik ere ez dute izan. Sektorean hainbeste eta hainbeste kooperatiba eta elkarte sortu diren urteetan, kasu honetan, ardi esne sektorean ez da kolektiborik osatu.
Eta zentzu horretan EAJren Jaurlaritzak ere ez du pauso erdirik eman, artzainen interesak babestea baino, nahiago izan duelako Aldanondoren eta industriaren interesak babestea.
Gaur oposizioko taldeen artean, adostu dugun erdibidekoan eta López de Ocariz andreak azaldu digu erdibideko horren edukia zein den eta ni ez naiz hor puntuz- puntu sartuko, baina bai esan nahi nuke gaur hemen oposizioko taldeek adostu dutena dela eta Jaurlaritzari eskatzen diotena dela aldatu ditzala orain arte ardi sektorerako izan dituen politikak, aldatu ditzala norabide okerrekoak izan direlako.
Utzi dezala makro-proiektuak sustatzeari eta egin dezala gaztandegi txiki eta ertainen aldeko benetako apustua, artzainen arteko kolektiboak sustatuz eta zentzu horretan, dagoen bakar hori indartu eta berriak sortzen lagunduz, artzainek beraien interesak industriaren aurrean hobeto defendatu ditzaten. Izan ere, esnea saltzen duten artzainak boteretzea delako sektore honen etorkizuna bermatzeko bide bakarra.
Eta Jaurlaritzak Europatik datozen landa garapen programako laguntzak kudeatzen ditu. Hori bere zereginen barruan dago, diru-laguntzak banatzea. Baina horretaz gain, Gobernu bezala ere baditu Jaurlaritzak beste zeregin batzuk sektoreak etorkizuna izan dezan. Sektorea dinamizatu egin behar du, norabideak zehaztu, bide berriak landu.
Eta gure iritzitan, EAJren Jaurlaritzak lan horiek maila batean egin egin ditu. Baina kontua da egin duena norabide okerrean egin duela.