GURRUTXAGA URANGA (EAJ, 2017-04-27):
Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Eguerdi on denoi.
Gaurko honetan haurren kontrako sexu-abusuei buruzko legez bestekoa eztabaidatzea dagokigu. Egia esan gaia serioa da eta errespetua ematen duena. Lehendakariak urtarrilean Vatikanora egindako bidaian gaiaz galdetua izan zenean esan zuenagatik ari gara gaur eztabaidatzen. Baina esan zuen hori berak azaldu zuen bezala ez da kontextuan jartzen berak esandakoari bakarrik egin zitzaiolako erreferentzia eta uste dugu hor dagoela failoa, hor dagoela akatsa.
Otsailaren 3an Kontroleko Osoko Bilkuran Etxebarrieta andrearen eskutik galdetua izan zen lehendakariak Kontroleko Osoko Bilkuran hartan eta orduan esan zuen eta argi utzi zuen zein zen bere jarrera, zein zen lehendakaria gai honen aurrean daukan jarrera eta baita Jaurlaritzak ere gai honetan daukan jarrera. Eta Euzko Abertzaleon taldetik benetan babesten ditugula lehendakariak orduan esandako hitzak eta errepikatuko ditut.
Bat, erabat gaitzesten dugu haurren kontrako sexu-abusuak, bai Elizan eta baita beste edozein instituzioetan ere. Bi, Eusko Jaurlaritzak bere esku dagoen guztia egingo du sexu-abusuen praktiken kontra eta batez ere biktimei babes eta laguntza osoa eskaintzeko. Eta hiru, kasu zehatz honetan arazo hau ez da elizaren arazo bat bakarrik, erakunde guztiek eta gizarte osoaren arazoa da. Arazo hau ez da pribatua, publikoa baizik.
Beraz, argi utzi zuen tolerantzia zero, haurren kontrako sexu-abusuen aurrean tolerantzia zero eta hori da gure taldearen eta Euzko Alderdi Jeltzalearen jarrera. Aurkeztutako legez bestekoaren proposamenean ere bai Aita Santuari eta Elizbarrutiari egiten zaio erreferentzia baina, hala ere, Eraikizek egindako txostenean ikusi dugu nola ematen diren sexu-abusu gehienak, ematen diren kasu guztien % 90a zehatzago esanda, familia giroan ematen direla.
Kirolean ematen dira, kanpaldietan, eskoletan, elizetan, baina batez ere % 90a familietan eta horrek zaildu egiten du, familia inguru hori intimitate handieneko eremua delako eta familiartekoak, nahiz eta batzuetan jakinaren gainean egon, beldurra daukate familia apurtzeko horrekin eta gorde egiten dute isilean. Eta hemen beti indartsua eta ahulari egiten dion indarkeria dago, senarrak edo gizonezko bikoteak emakumeari, edota seme gaztetxoak gizontzen ari direnak gurasoei. Baita aitek, aitonek, osabek umeei egindakoak.
Beraz, kontua da nola deskribatzen ditugun askatasun, gaizki ulertua eta boteretsuaren dominazioa, zeri heldu behar diogun, zein balio dauzkagun askatasun jator bat lantzeko, errespetuzko harremanak, elkarrenganako begirunea. Adibidez, zein urrezko lege dauzkagun gure etxeetan, gure bizitzan, herrietan. Ez egin besteari zure buruari egin nahi ez zeniokeena. Edo areago joanda, egin besteari zure buruari opa diozun hori.
Giza duintasuna nola lantzen dugu, nola hezten dugu giza duintasunean? Ez da dago gizatasuna berreskuratzeko premia larri bat? Eta gai honen inguruan gogoeta tarte bat ere eraiki nahiko nuke. Gaur egungo gizartean, hain azkar aurrera egiten duen gizarte honetan, ez al gauden balore galera baten aurrean? Baloreetan heztea da gizartean barneratu behar duguna.
Gaur egun gure kulturan ez dugu erreferenterik giza duintasuna hezteko, gizarteak ez du erreferente zehatzik eta uste dut horren inguruan hausnarketa bat egin beharko genukeela. Eta uste dut hor hutsune bat daukagula.
Politika inportantea da eta beharrezkoa da indarkeriari aurre egiteko, baina ez dago bizitza politizatzerik, ezta judizializatzerik, ez erlijio bihurtzerik ere. Denak lagundu behar du, baina oinarri egituratzaile batzuk falta ote ditugun nago eta galdu xamar gabiltzala, bai norbanakoa, bai elkarteak eta gizartea bera.
Hau ez da esloganekin konpontzen. Funtsera jo behar dugu. Nondik? Erantzun indibidual eta kolektiboak bilatzeko momentua dela uste dut eta kontu hau politikoa bada.
Ez dugu ahaztu behar ere guztiok osatzen dugula gizartea. Askotan arazo askoren gainean gizartearengan jartzen dugu ardura, gizartearen errua dela esanez. Baina ez dugu ahaztu behar gutako bakoitzak osatzen dugula gizarte hori, eta gutako bakoitzaren baloreak direla gizartea modu batekoa edo bestekoa izatea egingo dutenak.
Ez dugu gutako bakoitzaren erantzukizuna alde batera utzi behar eta erakundeengan utzi ardura guztia. Guk geuk gauden tokitik ez dezagun ahaztu norbanakoak eta herritarrak garela.
Eta hau guztia horrela izanik ere, instituzioetan dugun ardura ezin dugu ahaztu eta horregatik guztiagatik pausoak ematen ari gara gure eragin esparrutik, haurren aurkako sexu-abusuek duten seriotasun eta konplexutasuna zein den jabetuta.
Alde batetik, Enplegu eta Gizarte Politiken Sailean badaukagu Zeuk Esan, zerbitzu telefoniko eta telematikoa, sei urte bete dituena. Horren bidez adin txikikoei laguntza eta orientazioa ematen zaie, beraien arazoak zeintzuk diren entzunez eta beti besoak zabalduz edozein kezka edo arazo dutenei. Telefono hori psikologoek artatzen dute eta sei urte daramatza zerbitzuak, berriz ere esan nahi dut. Ez da atzo asmatutako ekimen bat.
Bestetik, Hezkuntza Sailean ere badugu prebentzio eta jardun protokoloa, gerta daitezkeen haurren eta nerabeen babesgabetasun, tratu txar, sexu jazarpen eta sexu-abusuen aurrean lan egiteko. Horretan, azpimarratu beharra dago instituzio guztiek eta baita inplikatuta dauden entitate guztien partaidetzaren bidez egindako protokolo bat dela.
Gainera, Emakundetik ere Beldur Barik interbentzio kanpaina, sexuagatiko lan jazarpenen aurkako protokoloa, jazarpen prebentziorako gida, kirol munduan erasoak ekiditekoak ere... Ganbara honetan hamaika alditan aipatu ditugunak guztiak.
Beraz, ez dut uste arrazoirik dagoenik lanik egiten ez dela esateko, ez dela ezer egiten ezer esateko. Egoera ez da erraza, hori badakigu. Oso kasu konplexuak dira. Eusko Jaurlaritzarentzat ere seriotasun handiko gaia da eta bere esku dagoen guztia egiten du eta egingo du sexu-abusuen praktiken kontra egiteko eta, batez ere, biktimei babes eta laguntza osoa eskaintzeko.
Aurretik aipatutako ekintza eta programa guzti horietaz gain, legegintza programan ere azaltzen da Haurrak eta Nerabeak Babesteko 3/2005 Legea aldatzeko proiektua. Lege proiektu hau Enplegu eta Gizarte Politiketatik gidatuta dago, eta helburua legeak Estatuan duen, sortutako arau berrietara egokitzea da. Beraz, argi dago lehendakariaren eta Eusko Jaurlaritzaren jarrera gai honetan.
Eta bukatzeko, eskerrak eman Etxebarrieta andreari izan duen prestutasunagatik hasieratik eta hain erraza izateagatik denok aho batez onartzea erdibidekoa.
Eskerrik asko.