LARRION RUIZ DE GAUNA (EH Bildu, 2017-04-06):
Eskerrik asko, presidente anderea.
Gaur hitz egiten nahi dut jendarteaz, beldurrez, eskubideaz eta betebeharrez. Azken finean, gure lanaz, ezta? Zeren hau ere da "brexit"a. Eta egingo dut lehenengo aurkeztuz gertaerak, gero balizko ondorioak eta bukatzeko ere gure betebeharrak.
Gertaerak. Askotan, zenbatetan ematen du ezer ez dela gertatzen, dena berdin jarraitzen duela. Baina oker gabiltza, aldaketa da aldaezinezko gauza bakarra zioen Heraklitok. Eta horrela da 2016ko ekainaren 23an Erresuma Batuak "brexit"aren alde bozkatu egin zuen eta 2017ko martxoaren 29an Theresa Mayk Lisboako Itunaren 50. artikulua aplikatzea eskatu zion Europako Batzordeko presidenteari. Orain negoziazio prozesua hasi da eta prozesu hau 2019ko martxoaren 29an bukatu egingo da. Aste honetan ere, "brexit"a negoziatzeko oinarriak onartu egin dira Europako Parlamentuan.
Gai honek erpin asko ditu. Europar Batasunean argi dago zein den kezka gehien sortzen duena eta euskal herritarrengan ere kezka gehien sortu duena. Eta hori da gaur ekarri duguna Legebiltzar honetara.
Eta kezka hau Europako Parlamentuak partekatzen duela esaten dugunean, esan nahi dugu txostenean beraiek ere zein jarri zuten lerro gorria moduan, eta izan zen Erresuma Batuan bizi diren Europar Batasuneko herritarren eta Europar Batasunean bizi diren Erresuma Batukoen interesak zaindu behar direla, eta hasteko, ez dutela onartu egungo egoeraren aldaketarik "brexit"a hitzartu arte, eta oharra ere sartu zuten txosten horretan, Erresuma Batuan dauden Europar Batasuneko herritarren pareko tratua jasoko dute Europar Batasunean dauden britainiarrek merkataritza hitzarmenak lortu nahi baldin badu Londresek.
Zerbait argi gelditu baldin bada hilabete hauetan da Britainia Handiko Gobernua prest dagoela herritarrak bahitu moduan mantentzeko negoziazio prozesuan zehar. Eta ez dut nik esaten, Lorden Ganberak egindako informean, "brexit" eskuratutako eskubidean Gobernuarekin harremanetan jarri zirela ere esan egiten da, eta ez zutela Theresa Mayren Gobernutik inolako erantzunik jaso nabarmendu egiten dute.
Momentu honetan Erresuma Batuan 3 milioi Europar Batasuneko herritarrak bizi dira eta migratzaileen eskubideak onartzea exijitu zioten Lorden Ganberan, Komunen Ganbera atzera bota bazuen ere eskari hau.
Hauek dira orain arteko gauzak, gertaerak. Orduan, zeintzuk dira balizko ondorioak? Zer gertatuko da herritarren eskubideekin? Erresuma Batuan bizi diren euskal herritarren eskubideekin? Edota Euskal Herrian bizi diren Erresuma Batuko herritarrekin?
Denborak aurrera egin ahala, Europar Batasunak eskubide asko eta betebehar asko zehaztu ditu: Norbanakoentzat, enpresentzat, eragileentzat edo administrazioentzat ere; lege asko, enplegutik merkataritza askera, jabetza intelektualetik finantza eremuetara. Eta hauek guztiak alda daitezke Erresuma Batuan "brexit"arekin.
Zeintzuk dira, orduan, Erresuma Batuan bizitzen, lanean edota ikasten ari direnen kezkak? Zeintzuk alda daitezke jendartearen eskubide nagusiak? Argi dago garrantzitsuenak iruditzen zaiela Europako Parlamentuei herritarren eskubideenak direla.
Porque la condición de ciudadanía europea está establecida el Tratado de Maastricht desde 1993 aunque creo que todos nos acordamos de ese momento en que Rajoy se lió un poco con el asunto cuando le preguntaron sobre la ciudadanía y Cataluña, y preguntaba sobre si no perderían la ciudadanía y la europea, aquella famosa frase, "y la europea".
Bueno, pues el periodista le explicaba perfectamente a Rajoy que cualquiera que tenga la ciudadanía en un Estado miembro de la Unión Europea tiene la ciudadanía de la Unión Europea y adquiere, en consecuencia, una serie de derechos bajo los términos del Tratado.
Entre otros, son el derecho a las personas a circular y residir libremente dentro de la Unión Europea que de hecho constituye la piedra angular de la ciudadanía de la Unión; el derecho de sufragio activo y pasivo en las elecciones, tanto al Parlamento Europeo como a las municipales del Estado en el que residan, en las mismas condiciones que los nacionales de dicho Estado; y el derecho a acogerse en el territorio de un tercer país/Estado que no pertenezca a la Unión europea y en el que no esté representado el Estado miembro al que pertenecen, a la protección de las autoridades diplomáticas y consulares de cualquier estado miembro en las mismas condiciones que los nacionales de dicho Estado.
También es cierto, que posteriormente y en la Directiva de 2004, relativa al derecho de los ciudadanos de la unión y de los miembros de sus familias al circular y residir libremente en el territorio de los Estados miembros, se refunden las diferentes medidas dispersas en otros ámbitos.
Y se establecen, entre otras cosas, las medidas que tienen por objetivo, facilitar el ejercicio del derecho de libre circulación y residencia de los ciudadanos de la Unión Europea, reducir a lo estrictamente necesario los trámites administrativos, ofrecer una mejor definición del estatuto de los miembros de la familia, limitar la posibilidad de denegar o poner fin a la residencia, e introducir el derecho de residencia permanente.
Todos los derechos individuales que dimanan de esta Directiva deben aplicarse a cada ciudadano de la Unión, en cualquiera de sus estados miembros.
A diferencia de las regulaciones sobre inmigración, no es necesario el consentimiento del Estado para que se aplique.
Eta hemen sortzen da Erresuma Batuan egon daitekeen arazoa gure herritarrekin.
Europar Batasuneko edozein herritarrak beste Estatu batean bost urte bizi ondoren eskuratzen du estatu horretan bizileku iraunkorreko eskubidea. Baina behin hau esanda, beste arazo bat sortu egin da Erresuma Batuan. Eta da, nahiz eta bost urtez han bizi, gerta daitekeela ezin izango dutela frogatu eskubide hori dagokienik.
Europar Batasuneko eskubideak mantentzen ez badira, Erresuma Batuko immigrazioa arauak, Inmigration Rules aplikatuko dira. Eta arau hauek zehazten dute, zeintzuk eta zein baldintzetan eska dezaketen bizileku iraunkorreko baimena eta nola frogatu behar duten. Baina arau hauek zorrotzagoak dira, konplikatuagoak dira eta prozedura ere askoz luzeagoa da.
Arazoak. Ekonomikoki aktiboak izan ez direnak, adibidez, ikasle izan direnak, ikasleen kasuan, edo familiako kide bat izanda eta tarte batez lanean egon ez bada, edo denbora batez langabezian egon baldin bada, frogatu behar dute periodo horretan zerbitzu pribatua, osasun zerbitzu pribatua izan dutela urte horietan, eta gainera, gogoratu behar dugu, NHS, National Health Service librea dela.
Berez, ez da normalean egiten den gauza bat. Eta hori, ez da sor daitekeen arazo bakarra.
El documento para solicitar la residencia permanente consta de 85 páginas, que incluye un recuento de entradas y salidas en el Reino Unido, así como presentar múltiples pruebas, que demuestren que sí cumplen todos los requisitos.
De hecho, los datos hoy por hoy son que el 28 % de las peticiones procesadas por ciudadanos de la Unión Europea fueron rechazadas o consideradas inválidas por las autoridades.
Pero, además, hay que recordar que fue el ministro de Interior el que ha enviado una carta a todos estos europeos que no completaron bien su solicitud, indicando que ya no pueden continuar residiendo en el Reino Unido.
Gure herritarrak ere kezkatuta daude. Ni Erresuma Batutik etorri berria naiz eta Euskal Etxeko jendearekin hizketan egon naiz gai honetaz.
Kontatu dute, beste gauza batzuen artean, erresidentzia baimenak eskatzen hasiak direla, lehen ez bezala. Eta batzuk lortu ere, baina beste batzuk ez.
Kezkatuta ere daude, ziurgabetasuna da nagusia horien artean. Zalantzak, ez bakarrik egoera administratiboarekin, baizik eta zer egin. Britainiako pasaportea eskatu eta hemengo eskubidea galdu? Zer gertatzen ari da? Zer da komeni zaiena?
Baina ez da kezka bakarra. Lanean ere aldaketak gertatzen ari dira, hainbat enpresetan planteatu zaie beraien lanpostuaren kokapena ere alda daitekeela.
Hauek dira balizko ondorioak. Orduan, zeintzuk dira gure betebeharrak?
Nuestras obligaciones. Algunos dirán que no es competencia nuestra, pero lo que les pase a nuestros y nuestras ciudadanas nos compete. A los que viven en el Reino Unido, en Inglaterra, Escocia, Gales e Irlanda del Norte, pero a los del Reino Unido que viven aquí también.
Atzo Eusko Jaurlaritzak merkataritza bulego berri bat ireki zuen Londresen, 2016an Erresuma Batuko merkatua sakon aztertzeko erabakia hartu baitzuen eta bertan dauden euskal enpresei laguntza handiagoa emateko.
Ez dut nik hori kritikatuko. "Brexit"ak, enpresei ere eragingo diela baloratzea egokia da. Eta Euskal Herria Bilduk ere sinesten du politika industriala egin behar dela eta esku-hartze egokia dela, are gehiago, kontuan hartuta nola jokatzen ari den May Gobernuaren gai honetan eta nola saiatzen ari den akordio partzialak lortzen.
Guk urrats hau positiboki baloratzen dugu. eta horregatik eta logika berean, gaur planteatzen duguna da, enpresekin egin den bezala, herritarrekin ere urratsak ematea.
Herritarren eskubideen defentsan aritzea, eta are garrantzitsuagoa dena, horien defentsa aktiboa bermatzea.
Queremos que en función de la evolución de las negociaciones del "brexit", se promueva la apertura de una delegación de Euskadi en el Reino Unido. Queremos esa delegación para tener un cauce de comunicación permanente con la comunidad vasca residente en el Reino Unido, tanto para recibir sus preguntas y solicitudes, como para informarles y asesorarles.
Porque nos preocupan las personas, también queremos que haya información actualizada de todo lo que sea de su interés, de aquellos y ciudadanas que deciden desplazarse al Reino Unido, bien sea por estudios, bien sea por trabajo, por lo que sea.
Nahi duguna da aldaketa nagusia den honetan gure jarraipena ere eraginkorra izatea. Herritarrek sentitzea bere kezka gure kezka dela eta beraien eskubideen defentsan gurekin kontatzeko aukera izango dutela "brexit"en ere.