OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2018-02-15):
Egun on denoi.
Lehenik eta behin esan behin eta berriz esan dugun bezala , behar beharrezkotzat jotzen dugula euskal titulartasuneko portuak erregulatu dituen lege bat, hori da eta hainbat eragile erabiltzaile eta gure portuetako herriek erarazi digutena.
Eta euskal titulartasuneko portuak diot bai, eta azpimarratzen dut euskal titulartasunekoak, zoritzarrez, egonetan ere eskumen falta delako nagusi. Autonomia Estatutuko 10.32. artikuluaren arabera Euskal Autonomia Erkidegoak portuen gaineko eskumen esklusiboa du, beti ere interes orokorrekotzat jo ez diren portuetan.
Beraz, lege honek interes orokorrekotzat jotzen ez diren...
...eskumen esklusiboago, betiere interes orokorrekotzat jo ez diren portuetan.
Beraz, lege honek interes orokorrekotzat jotzen ez diren portuei eragiten die, 15 portuei zehazki, orain Tapia andereak esan duen bezala, arrantza eta kirol aisiarako direnak ia denak, Bermeokoa izan ezik, hau baita soilik gure eskumen mugatuen artean komertziala den portu bakarra, merkantzien garraiora bideratuta dagoen eta guk kudeatu dezakegun portu bakarra.
Gure itsasaldean dauden bi portu garrantzitsuenak, Pasaiakoa eta Santurtzi-Bilboko portuak, guztiz estrategikoak direnak gure herriaren garapenerakoa, eta nola ez, gure herriaren lehiakortasunerako, lege honetatik kanpo geratzen dira. Ezin ditugu guk kudeaketa, ezin ditugu bi portu espazio hauek kudeatu, ezin ditugu portu hauetako jarduerak kudeatu, ezta portuen egitura antolatu ere.
Ukaturik daukagu portu hauen nazioarteko komertzioa politikak kudeatzea ere. Honek bi portu hauen garapenerako mugak jartzen dizkigu eta eragin izugarria du portu hauen garapenean eta, beraz, gure herriaren garapenean eta gure ekonomiaren lehiakortasunean.
Beraz, lehenik eta behin azpimarratu nahiko genukeena da Pasaiako eta Santurtzi-Bilboko bi portuen eskumenak aspaldi beharko genituzkeela gure eskumenen artean izan. Bi portu hauen transferentzia berehalakoa izan behar da eta Estatuari exijitu behar zaio berehala transferitu ditzan.
Gobernuaren aldetik badirudi transferentzia honek lehentasuna baduela, baina hitzetatik ekintzetara pasa beharra dago, beti bezala horma handi batekin egiten baitugu topo: Espainiar Estatuarekin.
José Llorca, Puertos del Estadoko presidenteak esan berri du Mariano Rajoyren Gobernua ez dagoela prest bi portu hauen kontrola transferitzeko. Horra hor gure autonomia mugatu honen beste hutsune garbi bat: Espainiar Estatuarekiko dugun menpekotasunaren adierazgarria hau ere.
Baina beno, portuen eta itsas garraioen lege-proiektu honetara bueltatuz, Gobernu ezberdinen aldetik, orain Tapia andereak esan berri duen bezala, ez da lehenengo saiakera, beste lau saiakera egin badira ere, gaur egun portuen kudeaketa modu zatikatuan arautua dago. Ez daukagu lege bat hori dena jasotzen duenik, honek dakartzan zailtasunekin noski.
Beharrezkoa da portu guztien kudeaketa integral eta eraginkorra bermatzeko lege bat. Baina hau horrela izanik ere, iruditzen zaigu lege-proiektua aurkeztu den bezala ez dela onargarria.
Batez ere, ezin dugu onartu zuzenbide pribatuko erakunde publiko bat sortzea gure portuak kudeatzeko. Zerbitzu eta azpiegitura publiko batzuen kudeaketa integralaz ari garen heinean, iruditzen zaigu Administrazioak zuzenean kudeatu beharko lituzkeela, horretarako beharrezkoak diren bitarteko material eta pertsonalak jarriz.
Planteatzen den zuzenbide pribatuko erakundea sortzeak pribatizaziorako bidea irekitzen du eta honen helburu bakarra zuzenbidea administrazioak arautzen dituen aurrekontu eta finantza ikuskaritzak eta Kontratuen Legearen beharrak ekiditea da, zuzenbide pribatuaren malgutasunaz baliatuz.
Eta hau ez da gure iritzia soilik izan, iritzi oso konpartitua izan baita hasiera-hasieratik. Lege aurreproiektuari orain dela makina bat urte aurkeztu zitzaizkion zuzenketen artean jada jaso ziren iritzi berberak. Garraio azpiegituren zuzendaritzako langileek, lege aurreproiektuaren erredakzioan parte hartu zuten profesionalek, zentzu honetan aurkeztu zuten beharrezkoak iruditzen zitzaien zuzenketa, kudeaketa zuzena posible dela iritziz.
Azpiegitura publikoak diren heinean, beraien kudeaketa Administrazioak zuzenean egin beharko lukeela da beraien iritzia. Hau da, hitzez hitz, inolako agentziarik edota eskubide pribatuko erakunde publikorik sortu gabe. Beraien ustez, eta guk hau guztiz konpartitzen dugu, hori posible da horretarako bitarteko material eta pertsonalak jartzen badira.
Ildo beretik joan ziren LABek eta ELAk aurkeztutako zuzenketak, KAIAK zuzenbide pribatuko erakunde publikoa sortzearen erabat aurka aurkeztu zirelarik. Formula juridiko horrek duen bereizgarria erakundearen kudeaketa kontrol publikotik aldentzea dela iritziz, arbitrariotasunari ateak irekiz.
Portuetako azpiegiturak eraikitzera eta mantentzera diru publiko itzelak bideratzen direnez, kontrol publikorik handiena eta zorrotzena bermatu nahi bada, kontrolak saihestea asmo duen edozein entitate sortzea eragotzi behar dela zioten, kudeaketa zuzenarekin portu zerbitzuak objetibotasunez, gardentasunez eta diskriminaziorik ezaren berme osoz emango direla adierazi zuten.
Orio, Getaria, Mutriku, Ondarroa eta Eako udalek aurkeztutako hainbat zuzenketa ere ildo horretatik joan ziren, besteak beste. Zerbitzuen pribatizazioaren apustua egiten dela zioten hauek, ere eta portuak eta instalakuntzak azpiegitura publikoak, demanialak diren neurrian kudeaketa esku zein zuzenbide publikoetan egon beharko liratekela azpimarratu zuten, horrela izango bailitzake posible udalen partaidetza efektiboa bermatzea, modu erabakigarrian eta benetako elkarlanean.
Lege-proiektu honi dagozkion hainbat txosten edo irizpenen arabera ere, ez da justifikatua gelditzen zuzenbide pribatuko erakunde publiko baten sorrera portuen kudeaketa integralerako.
Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordearen irizpenean zera dio, hitzez hitz irakurriko dizuet datorren bezala, gazteleraz, funtsezkoa dela iruditzen zaigu eta.
"Esta decisión del Departamento, constituyendo un nuevo ente llamado, además, a ocupar una posición angular en la configuración del sistema portuario vasco, exige un minucioso análisis y justificación de las razones que avalan su adopción, que no encontramos en la Exposición de Motivos del Anteproyecto ni en la documentación anexa al mismo.
"Este requerimiento es, a ese juicio de este consejo, especialmente importante, puesto que, como ya lo ha manifestado en pronunciamientos precedentes, por una parte es necesario un esfuerzo y cautela para evitar la proliferación de estructuras administrativas que conduzcan a sobredimensionamiento, duplicidades e ineficiencias.
"En segundo lugar, ante la ausencia de una legislación vasca con criterios y orientaciones suficientes que permitan acotar la discrecionalidad en la elección de la forma jurídica a la hora de crear nuevos entes, su propuesta de idoneidad debería justificarse al menos en términos de eficacia y de eficiencia.
"Y, por último lugar, el calado de la decisión relativa a la creación de KAIAK requiere, además de un análisis DAFO en profundidad, un plan económico y una proyección de sus presupuestos para un plazo de cinco años.
"Entendemos que el estado actual de la redacción del anteproyecto de ley y sus documentos anexos no justifica la forma jurídica adoptada por el mismo para instrumentar la gestión del sistema portuario vasco, por lo que estimamos necesaria la incorporación al mismo de los elementos a los que hemos hecho referencia en este apartado".
Kontrol Lege Ekonomikorako Bulegoaren iritzia ere oso interesgarria da eta egin ez baduzue hau ere osorik irakurtzea gomendatzen dizuet, baina aipatzen dituenetatik azpimarragarriena hurrengoa da:
"No facilita datos que justifiquen suficientemente que la fórmula que plasma el proyectado decreto sea la más adecuada de entre las posibles existentes para asegurar una más eficaz y eficiente ejecución de la política departamental en la materia".
Uste dut garbiagoa ezin dela izan. Euskadiko Batzorde Juridikoaren irizpenean ere, Cojuaren irizpenean ere, beste batzuen artean aipatzen da zuzenbide pribatuko erakunde publiko hori planteatzen den moduan sortzea ez datorrela bat euskal sektore publikoaren antolamendu eta funtzionamenduaren lege aurreproiektuan jasotakoarekin.
Beraz, beno, ez dakit, ezin dira argigarriagoak izan irizpen eta txosten hauek, baina hala ere lege-proiektua aurkezterakoan txosten eta irizpen hauek aintzat hartu gabe Gobernuak bere asmoarekin jarraitu zuen.
Aurreko legegintzaldian lege-proiektu hau bera aurkeztu zenean ere jarraitu ahal izan genituen agerraldi askotan KAIAK sortzearen aurka azaldu ziren baita.
Nik ahotsa altxatuko dut, zeren entzuten dudan zurrumurrua gero eta gorago denez, ba nik altxa egingo dut gehiago.
Aurreko legegintzaldian lege-proiektu hau bera aurkeztu zenean ere...