EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2013-12-09):
Egun on guztioi.
Osoko zuzenketa aurkeztu ondoren, bertan jasotako zioa aztertu eta gaur goizean hemen entzundakoei erantzutera natorkizue. Gaur paper batzuekin behintzat bai, hitzetatik ekintzetara pasatze horretan nik uste kontraesan ugari daudela bide horretan, eta behintzat bakarren batzuk azaleratzen saiatuko naiz.
Datorkidan lehenengo gogoeta da orain hilabete batzuk zergatik ez zen posible izan akordio bat eta orain badirudi talde parlamentario ezberdinen eskutik adostasun hori lortuko dela eta datorren urterako Aurrekontuak izango ditugula. EH Bilduk berean jarraitzen du. Guk orain duela urtebete hauteskundeak ospatu eta Legebiltzarra osatzear zegoenean, osatuta jada, eskaintza bat luzatu genuen instituzio ezberdinetan, ez musutruk baina Aurrekontuen eztabaidak tarteko, ez eragoztea instituzio ezberdinetako aurrekontuak onartzea, aurrekontuak baitira tresna politika nagusiena erakunde guztietan.
Guk horri eutsi egin diogu eta gure planteamendua mantentzen ari gara, baita Gipuzkoan ere. Baina EH Bilduk ez. EH Bilduk nonbait orain ikusten du bidea garbia oposizio izateko bidea berea dela eta egiten du halako ariketa bat zuk aurkeztu duzun zuzenketa honetan, horren zioa oso zuzena da. Esaten da "krisian sakonduko dute Aurrekontu hauek", "Ongizate estatua murriztuko dute", "iruzur fiskalaren lagunkor izan dira". Hau idatzita daukazue eta "bortitz jokatuko dute sektore ahulenekin".
Nik uste dut egin duzuela ariketa bat nolabait erantzuteko zer nahi duzuen eta gero politikan ezinbestekoa da zer horrek nola lotuta darama. Nola erantzuten ez dakizuen oraindik, esaten duzue egin diezaiogun Aurrekontu hauei 600 milioiko zuzenketa bat eta 600 milioi horiek jarri ditzala Kutxabankek. Eta BBVAri 2.000 milioi eskatu eta hemen egingo dugu halako lehiaketa bat, ideia batzuk bota eta beste batzuk jarri ditzatela fondo horiek.
Ez da ulertzen 600 milioiko planteamendu hori. Hor dago gakoa. Zuk gero banan-banan aurkeztu dituzu zure eskaerak nolabait zuzenketa partzialak izan zitezkeenak. Baina 600 milioi horiek osatzen dute nolabaiteko boltsa hori. Orduan, bitako bat. Edo Kutxabankek dirulaguntza bat eskaintzen du edo mailegua da, eta mailegua baldin bada, zorrarekin eta defizitarekin zerikusi zuzena dauka.
Ez naiz ni kontu horietan aritu den bakarra. Horregatik esaten nuen paper batzuk ekarri ditudala. Nik uste dut alderatuz, gure Gatzagaetxebarria Elena Francorekin konparatuta aingeru bat da. Zuek badakizue Gipuzkoan zer zorroztasunarekin kudeatzen den bai zorra, defizita eta gainontzekoak?
Esaten denean "la responsabilidad financiera y presupuestaria exige continuar con la senda marcada por el plan económico-financiero, con el objetivo de mantener las cuentas públicas bajo control y poder cumplir los objetivos marcados por la Unión Europea para el 2020" Norma foral del 2013, de 8 de febrero; esaten denean: "La elaboración y aprobación y ejecución de los Presupuestos se realizará en el marco de la estabilidad presupuestaria y sostenibilidad financiera, coherente con la normativa europea y conforme con lo establecido por le Ley Orgánica 2/2012 de 27 de abril".
Y cuando se hablan de los objetivos de la estabilidad, se dice por ejemplo: "Destino de ingresos superiores a lo previsto. Los ingresos no finalistas que se obtengan por encima de lo previsto, no podrán financiar nuevos gastos y se deberán destinar íntegramente a reducir la deuda viva o a evitar nuevas operaciones de endeudamiento".
Destino del remanente de tesorería: "En el supuesto de que la liquidación presupuestaria arroje un remanente de tesorería para gastos generales positivo, éste se destinará a reducir la deuda viva o a evitar nuevas operaciones de endeudamiento".
Horrela josita dago Gipuzkoako jarduera, eta zer egin du diferente Gobernu honek edo Gatzagaetxebarriak?
Orduan, zuek zer egiten duzue? Esaten duzue beno, gastuak eta beharrak ugaltzen doaz eta hori nolabait finantzatzeko esaten da ba beno, 600 milioi. Izan zitezkeen 400 o 800 baino 600.
Baina klaro, horrek eragin zuzena dauka Gobernuaren jardueran. Gobernuak sina dezake konbenio bat Kutxabankekin eta horrek zorra eta defizita ez du ukitzen? Muga horiek ez ditu aldatzen? Erabat, erabat aldatzen ditu.
Horregatik badaude beste batzuk ere eta gainera nik uste dut komenigarria dela behintzat jakitea Gipuzkoako Diputazioak –zeren harreman zuzena dauka Jaurlaritzarekin Gipuzkoako Diputazioak–, beste aldundiekin ere bai baina Jaurlaritzarekin ere bai. Eta aldez aurretik hitzartzen dira zein diren diru sarrerak, ze kopuru izango den, zer ez den egongo.
Jarrai dezagun aurrera.
Aipatu nahi nituen Jaurlaritzak ere bere mugak badituela eta zuek zer nola horretan, errazena da fondo baten eskutik asmatzea. Zer geratzen da? Eta hau bada beste gogoeta politiko bat zergatik zuen eserlekuetan gurekin gobernu ardurak izan dituzten parlamentariak egon badaude. Alderdi horrekin gobernatu izan dugu.
Niretzako dago beste gauza bat eta da iragan hurbilean hainbeste borroketan nahastuta ibili den ezker abertzalea, herrigintzara bueltatzen denean, ikusten du bakarren batek zerbait egin duela. Azkeneko hamarkada hauetan, hemen gizarte babes bezala ezagutzen den eredu horrek urte luzeetako lana dauka atzetik.
Eta klaro, bat etortzen da politikara eta esaten du: Aiba, okupatuta dago! Ez, ez dago okupatuta, dago eginda. Jakina, berritu eta aldatu daitekeen sistemak direla baino eginda dago. Horregatik Ezker Abertzaleak ez dauka modelo alternatiborik. Ez dauka! Herri honetan eta herri honek dituen herritarrentzat modelo alternatiborik ez dauka Ezker Abertzaleak. Egin dezake figurazio bat baina ez da herri honentzako izango.
Hobetu daitekeela gaur indarrean dagoena? Noski. Aldatu daitekeela zerbait? Jasangarria izan dadin etorkizunean eta datozen urteetan erabakiak hartu behar direla... Noski, baino modelo alternatiboa.
Hemen, ama-lurra alde batetik eta gero esan dituzun, bota dituzun gogoetak gure sistemaren inguruan... Beno, nik ez dakit gogoeta guzti horiek zenek pilatzen dituen eta zeinek ordenatuko dituen. Zeren tokian tokiko ardurak dituzuen instituzioetan modelo alternatibo horren seinalerik ere ez da ikusten, ezta fiskalidadean ere!
Eta aipatzen duzu sektorea, lehenengo sektore estrategikoa. Ba gozoa daude, gozoa daude arrantzaleek eta nekazariek zuekin! Batik bat Gizpukoak bizkar eman diozuela eta. Orduan modelo alternatiboak aipatzea eta gero konkretuki ezer ez proposatzea ez da ariketa konpletoa.
Eta jarraitu egingo dugu, esaten duzuelako ongizate Estatuak guk murriztu nahi dugula. Esaidazue, aipatu dituzu zerorrek ere bai, RGIak, AESak...
...esaten duzue ongizate Estatua guk murriztu nahi dugula.
Esadazue, aipatu dituzu zer horrek ere bai RGIak, AESak, gero etxebizitza laguntzeko izan daitekeen kantitate osagarriak.
Ezker abertzaleak badu edo EH Bilduk badauka intentziorik hemen Legebiltzar honetan indarrean dagoen edo dauden lege horiek aldatzeko? Badauka?
Badauka norabiderik aldaketa bat nondik nora jorratu daitekeen edo guztiok daukagun arazoa da lege horiek beti ere hobetu daitezke, seguru baietz, baina daukagun arazoa da proiekzioan eta denboran gauzak ez baldin baditugu errotik zuzentzen agian daukagun sistema bera mantentzea ere zaila gertatuko zaigula, baino ez modelo alternatiboa dagoelako. Eta baldin badago esaguzue.
Iruzur fiskala, ikusiko ditugu ondorioak, baina hemen iruzur fiskalaren aurka denak jardun dugu. Batzuk exito handiagoekin edo kaskarragoekin, baina denak zergatik, dirua ezkutatzen duenak gizarte osoari egiten dio min eta kalte.
Beraz, ikusiko ditugu baita ere plan guzti horiek lurraldez lurralde lotu eta josi beharko diren plan guzti horiek zein norabide hartzen duten eta zein ondorio ekartzen duen.
Burujabetza ekonomikoa, fiskala, finantzieroa eta soziala. Niri jada ez zait gustatzen ariketa hau hemen Jaurlaritza, hemen daude EH Bilduk gobernatzen dituen udalak edo diputazioa, baina izan gaitezen serioak, zergatik mugak denak ditugu eta badakigu politikoki eta herrigintzatik abiatuta muga horiek nola ekidin edo saihestu daitezkeen, baina politikak bere mugak ere baditu eta denak ezagutzen ditugu.
Ez nijoa adibide gehiago jartzera, zergatik oso osorik daukat hemen koaderno batean zer gertatzen den Gipuzkoako Diputazioan mugen inguruan baina ez zait iruditzen ariketa zuzena denik zergatik azkenean badirudi eta zu gehiago ariketa dela. Bai, bai. Lasai, lasai, Arraiz jauna, lasai.
Bizi dugun egoera larria da oso. Hemen sailburuak bere azalpena egin duenean nik uste dut aitorpen oso zehatza eta zintzoa egin duela ekonomia nola dagoen, suspertze bidean datu positibo batzuk antzeman daitezkeela, baina hala guztiz ere hazkundea ahula izango dela datorren urtean eta suspertze bide horrek hazkunde sendoagoa beharko lukeela enplegua sortzeko eta hori dela politikarik eraginkorrena.
Esaten zuen gure ekonomiak ondoa jo duela eta zein izan den kontestua eta zertan inbertituko den. Eta nik uste dut hor bai dagoela gauza bat eta nik uste dut kontzeptu bezala ez dago desadostasunik gu guztion artean, zergatik denak egiten dugu sailkapen bat. Esaten dugu osasuna, bestetik hezkuntza, bestetik aipatzen dugu gizarte babesa.
Tripode bat badago hor, nolabaiteko babes soziala eskaintzen duten politika guzti horiek eta Aurrekontuen % 70a da eta egiten dituzu konparaketa batzuk eta badirudi zenbakiak gauza guztietarako balio dutela, baina osasunean esan duenean 3.351 milioi daudela, hezkuntzan 2.240 eta gizarte babesarekin batera presupuestoa % 70 dela, hori egia da.
Eta alderatze bat egiten baldin badugu bai osasun arloan 2012tik 2013.ean ez genuen presupuestorik izan, prorrogatua baizik, eta 2014era pasata osasunean bertan 2013koarekin alderatzen baldin badugu 91 milioi gehiago dira eta 2012koarekin, han fuerteagoa zelako, 49koa.
Berdin gertatzen da politika sozialekin, gizarte politikekin. Klaro, ez daukagula nahi genukeen guztia. Garbi dago, presupuestoa egitea da aurrikustea zer behar dauzkazun eta ahal den tresna politiko, tekniko eta guztiak aparte, diru laguntza, dirua kontrolatu beharko duzu, diru sarrerak kontrolatu beharko dituzu. Eta hori da aldez aurretik Jaurlaritzak eta hiru aldundiek itzartzen dutena.
Beraz, nik uste dagoela ariketa txukun eta zuzen bat egina eta eskuartean dituen diru sarrerekin egin zitekeen aurrekonturik sozialena egin duela Gobernu honek, azkenean pertsona delako, esan bezala, gure politikaren ardatza.
Hor zuek berezitasun bat jartzen diozue. Eztabaidaren bat edo beste eduki dut nik zuetako batekin, eta esaten zidan: "Beno, aitortzen dut zuek pertsona ere jartzen duzuela ardatz bezala". Beno, bada zerbait, zergatik bestela ez dakit zer garen gu.
Eta berak esaten zidan: "Baina guk behar gehien duten pertsonen inguruan osatu nahi dugu politika". Beno, ba eztabaidatu dezagun, badago gune bat. Baina ez ukatu Jaurlaritza honek bere egitekoan pertsona ez duela ardatz bezala, zergatik pertsona da azkenean politika guztiak jaso behar dituen helburua. Bera da, pertsona, pertsonak.
Horregatik, esaten denean, gure kalifikazio batzuk erabili dituzu, beno, ez ditut errepikatuko, guk merkatuaren ez dakit zer garen, gatibu, kapitalaren morroitzapean gabiltza, bai, merkatuaren gatibu esan duzu propio. Bai. Eta, Abiadura Handiko Trena egiten denean. Nik aitortzen dut, gaur behintzat aurrerapen bat eduki dugu, gaur ez duzue esan, Abiadura Handiko Trena egiteko behar diren kantitate horiek ez dakit zertara erabiltzea. Behintzat zerbait, zerbait aurreratu dugu. A bai, hurrengoan esango duzue, orduan abantzerik ez daukagu orduan.
Beno, ba hola baldin bada, garbi dagoena da Abiadura Handiko Trenaren inguruan eztabaida egon daiteke. Edo aldeko edo kontra, edo nahi dena. Baina, erabakita dago.
Aztertu daiteke, kritikatu daiteke, lanen erritmoa, ez dakit zer. Baina esatea diru horiek beste gauza batetara erabiltzea da, lehenengo, gauza ez ulertzea, zergatik diru hori egon badago, sei hilabete aurreratzen da eta gero kobratzen da. Baina ez baldin badaukazu obra hori ez dago dirurik, ez, Matute jauna, ez dago dirurik. Ez dago dirurik.
Horrek dauka esaten dena efecto neutro. Ez dago dirurik. Eta zuk aurrikusten baldin baduzu zure aurrekontuetan da gero Kupotik deskontatuko duzulako, urtero, urtero. Hiru diputazioak eta Jaurlaritzak hartzen duten hiru hilabetean behin jartzen duten diru horrekin ordaintzen dira ordaindu beharrekoak eta hor egiten da kenketa.
Nik pentsatzen nuen aurrera bide bat bagenuela, baina nonbait oraindik eta hor ere ez daukagu. Hori da zuen beste diru multzo handia.
Eta gero dago baita ere fiskalitateana, aipatu dena, beno, azaletik, baina nola iruzurrarekin eta gainontzekoekin nahasten den. Guk egiten dugun ariketa izan da ariketa politikoa. Ariketa politikoa da herri honi begira, nahiz eta zazpi lurraldeetako hiru lurralde izan Legebiltzar honetan ordezkatuak, behintzat fiskalitatea, ahal den modurik egokienean eta ordenatuan gauzatzea, eta ez bakoitza bere txokotik eta bere muturretik besteei inposatu nahi izatea.
Eta horretarako ireki dugu guk negoziazio bide bat, baita ere zuekin fiskalitatearen inguruan. Eta antzematen genuen, hurbiltzen ginen bakoitzean, zuek atzera pauso bat, edo bi. Eta hurbiltzen ginen berriz ere eta atzera pauso bat. Noski, bereiztu behar hori, alternatibo izan behar horrek horretara eramaten zintuzten.
Eta Alderdi Sozialistak ere bereak izango zituen, bere ideiak, baina argi dagoena da fiskalitatearen inguruan adostasun bat behar genuela eta gutxieneko bat lortu dugula.
Eta ikusiko dugu, oraindik adostu gabe, hau da, desarmonizatuta gelditu daitezkeen inpostu horiekin zer gertatzen den, baina guk eman dugun pausua izan da akordioaren bila euskaldun guztiak, Erkidego Autonomoko euskaldun guztiak fiskalidade berdina edo berdintsua eduki dezagun. Eta ikusiko 'ditugu ba politika horren etekinak zeintzuk diren.
Eta amaitze aldera, ikusi dudana da zuk egin duzun gogoeta horretan, azkeneko dekalogo horretan bazirudien osoko emendakinaz aparte beste kokaleku bat, negoziaziorako bide bat irekitzen zela, baino ez dakit aurrera biderik somatu duzuen, guk badirudi hitz egin hitz egin dugula baino desadostasunak diren modukoak dira, zuek zuzenketa partzial horiek negoziatzeko asmorik baduzuen edo azken azkenean zuena den osoko zuzenketa aurkeztu eta berari eutsi eta azken muturreraino eraman.
Zergatik guk –eta hasiera hasieran esandakoarekin amaituko dut–, guk negoziazio prozesuak irekitzen ditugu gainontzeko instituzioetan eta badakigu guk ehuneko ehunean ez ditugula gureak aterako. Nik ez dakitena da zuek EH Bildu bezala tartekorik aurrikusten duzuen, edo momentu honetan inportanteena da Jaurlaritzak aurkeztu dituen aurrekontuei ezetza ematea eta kito?
Zergatik berez nik uste dut egon beharko lukeela, egon beharko lukeela behintzat negoziaziorako bide bat. Ez baldin bada posible ez da izango gure borondate faltagatik, eta azkenik aipatu duzun zorra eta defizitaren legitimoa eta ilegitimoa, hor dago beste debate bat. Eta zuk esaten zenuen, zorraren inguruan, hau da, bueltatze horren inguruan eztabaida bat sortu behar dela.
Nik ez dakit zuek zein mundutan bizi zareten, edo denak, denak eduki duzuen, besteak beste, adibide bezala gurasoek edo aurrekoek oparitutako pisuren bat edo non bizi zareten, baino nik eta gutako bakoitzak kreditu bat daukagunean saiatzen gara hilero-hilero ordaintzen, badakigulako ez ordaintzeak zer ondorio dauzkan.
Eta ez dakit zer esan nahi den horrekin, hau da, Jaurlaritza honek eta aurten ordaindu beharreko guzti horiek, zergatik horrek margena kentzen dio presupuestoari, aurreko gobernuek ateratako edo defizita altxa zuten zorra, besteak beste, gure ustez, neurririk gabe igo zutelako, horiek ez dira ordaindu behar? Edo nola ikusten da hau? Zorra legitimoa eta ilegitimoa?
Zergatik guk dakigula behintzat zorra baldin badago obligazioak ordaindu egin behar dira, bete egin behar dira, bestela ez ginateke herri serio bat izango. Horregatik gustatuko litzaiguke, niri bai behintzat, zer horretatik, zer nahi duzuen horretatik, nola egiten den pausu hori emateko garaian serioagoak izatea.
Ez da normala esatea hau egin nahi dugun eta nola ez dagoen dirurik hemen 600 milioiko diru laguntza bat eskatuko diot Kutxabanki. Hori ez da serioa.
Bestela antolatu dezagun ideien lehiaketa bat eta ea zeinek daukan ideiarik zoroena edo handiena, baina ez da serioa.