ETXEBARRIETA LEGRAND (EH Bildu, 2019-10-31):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea. Egun on guztioi.
Gaur egun Euskal Autonomia Erkidegoan ez dago etxe edo guraso bakarreko familiei aplikatu ahal zaien definizio instituzional bakar bat.
Espainiako Estatuko beste lurraldeekin gauza batzuetarako alderatzea hainbeste gustatzen zaion Gobernu honek jakingo du 2003az geroztik Katalunian, 2011 Galizian, 2014an Aragoin eta 2018 Balear Uharteetan familien babesari buruzko lege eta dekretu horien barruan guraso bakarreko kontzeptua definitu egiten dela. Eta horretaz gain, Balentziako Erkidegoaren 2018ko urteko dekretu bat dagoela, espezifikoa, guraso bakarreko familien izaera aitortzen duena eta hori arautzen duena. Eta aurten bai Nafarroak eta bai Kantabriak berariazko lege eta dekretu bat onartu dutela. Madrilen zain jarraitu behar dugu, EAJko eta PSOEko kideak?
Hemen ez daukagu argi nor den babestu beharreko subjektua eta, beraz, zein kasutan hartuko dugun kontuan guraso bakarreko egoera. Zuen ustez nork osatzen du guraso bakarreko familia edo egoera bat gaur egun? Halakotzat jotzen dituzue norberaren hautuaren arabera amatasuna bakarka bizitza erabaki duten familia unitateak? Edo halakotzat planifikatu gabeko eta aita biologikoarekin batera bizi ez diren haurdunaldi baten ondorioz amatasuna bakarrik garatzen dutenak? Edo alarguntasunagatik bizikidetasuna iraungi zaien etxeak halakotzat garatzen dituzue?
Edo bakanetan amari zaintza eta jagoletza eman zaien horiek? Edo aitak ezkontza eta erantzukizun guztiak bertan behera uzten baditu? Edo gurasoek elkarrekin bizitzeko duten ezintasunagatik, adibidez migrazio prozesuen ondorioz elkarrekin bizitzeko ezintasuna duten horiek familia monoparentalak dira? Edo espetxeratzeagatik? Edo nahi gabe isolatzeagatik? Edo gurasoen enplegu motarengatik elkarrekin egin ezin duten horiek familia monoparentalak osatzen dituzte? Edo indarkeria matxistaren ondoriozko banantze arrazoiek, horrek eragiten die familia monoparentalak izateko garaian?
Ba zuetako bakoitzaren erantzun bakoitz horrek erantzuten dio gaur egun departamendu bakoitzak duen irizpide aniztasunari, zeren ez dago sailik, ez dago dekreturik irizpide bateratu batekin lanean ari denik, horrelako familiak aipatzea bururatzen bazaizue behintzat, ez baitira toki guztietan ageri.
Espainiako Estatuan etxeen % 10a guraso bakarreko familiek osatzen dute. Euskal Autonomi Erkidegoaren kasuan datu txikiagoa da, handitzen doan arren, % 5ean mugituko ginateke egun eta horiek % 82a emakumeak osatzen dute edo emakumeak dira horien buru. Guraso bakarreko familien % 68a bi kidez osatuta dago, pertsona heldua eta ardurapeko adingabea, eta % 27a hiru kidez. Eta datu hau azpimarratzea ezinbestekoa da laguntza nagusiak bigarren ehuneko horri egokitzen baitzaizkio, gutxiengoa diren horiek.
Gaineratu behar dugu arazoa ez dela hainbeste seme-alaben kopurua, baizik eta pertsona heldu bakar baten presentzia eta hiru pertsonaz osatutako unitate horiek aintzatesten dira familia ugarien pareko bezala oro har, baina, esan dugun bezala, gehienek ez diote profil horri erantzuten.
Guraso bakarreko etxeak dituzten emakumeen % 43 enplegurik gabe dago, % 17k nolabaiteko enplegua dute baina kontraturik gabe. Familia horiek dituzte pobrezia erlatiboko arrisku tasa handienak.