UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2019-03-28):
Bengoechea. Señora Bengoechea. Viva y disfruta de la vida.
Lehengo haritik azpimarratu nahi dut diru publikoaren erabilera. Azkenean hau zentzuzko kontu bat besterik ez da.
Begira. Zergak ordaintzen ditugunak orotariko pertsonak gaude, pentsaerak batekoak, bestekoak, erlijio batekoak, bestekoak. Katolikoak direnak, katolikoak ez direnak. Musulmanak direnak, musulmanak ez direnak.
Beraz, zer gertatuko litzateke erlijio desberdinetako pertsona horiek, zergak ordaintzen dituztenak, eskatuko balute eskolan ere beraien erlijioa ematea? Ordu guztiak beteko genituzke erlijioko arloarekin.
Zeren markoa baldin bada, markoa oinarrituta egon behar baldin bada kontzientzia askatasunean, herritar guztien arteko berdintasunean, aniztasunean, tolerantzian, errespetuan, hau da, demokraziaren oinarri guzti horietan, berdintasun bat egon behar da. Markoa neutroa baldin bada, markoa berdintasuna errespetatzea baldin bada eta pertsonen aukera berdintasuna errespetatzea baldin bada, hori egin beharko genuke. Edo denak edo ezer.
Eta por cierto, markoa betetzen dugu? Lehen aipatu dizkidazue markoak ematen dituen irispideak. Eta gaur egun markoa betetzen da? Galdera da.
Pastor jauna, Urrutia jauna, eskola publikoak izaera laikoa dauka? Izaera laikoa dauka? Edo izaera laiko hori ez da betetzen? Bi gauza oso desberdinak. Agian, teorian izaera laikoa izan dezake, baina praktikatzen ez da betetzen. Eta zuek hori oso ongi dakizue.
Eta okerragoa dena. Sistema publikora teorian irakasle eta langile guztiak modu berberean sartu behar direnak, ez. Erlijio irakasleak atzeko atetik sartzen dira, eta oraindik ere pribilegioekin eta langileen artean ere desberdintasunak. Beraz, kontuz esaten denarekin.
Gauza bat da daukagun markoa, beste gauza bat da betetzen den markoa. Eta beste bat da hemen markoak aldatzeko gaude, edo ez? Ez da gure lana markoak aztertzea, marko desberdinak proposatzea? Bueno ba guk bat, eskatzen duguna da hasteko indarrean dagoen markoa betetzea. Eta ez bada betetzen betearaztea.
Eta nola ez den betearazten, ba aldatu beharko da herritar guztien berdintasuna bermatzeko. Eta batez ere diru publikoaren erabilera sentsuzko egiteko, eren guztion dirua delako.
Hau da, lehen esan dudan bezala, diru publikoa ez da Gobernuan dagoen alderdi batena, zeren batzuetan ematen da, Gobernuan dagoen alderdiaren dirua dela eta bere irizpidearen baitan manejatzen dela. Baina ez, ez.
Diru publikoarekin, eremu publikora nola bideratzen da ba garrantzi handia dauka, herritar guztien berdintasuna bermatzeko. Izugarrizko garrantzia dauka.
Baina oraindik kontzeptu hori nahasten dugu, orain arte ere ikusi dugulako eremu publikoa eta pribatuaren artean, gaur eztabaidan agerian geratu den bezala, zelako nahasmena dagoen.
Esan dut lehen, eremu publikoan, hau da, erakundeetatik politikan egiten diren aktoetan, diru publikoarekin finantzatuta egiten diren eremuetan, ba hor erlijioarekin haztea ez dauka zer ikusirik. Beste kontu bat da, fundazio batek, elkarte batek edo Eliza berak bultzatzen dituen prozesio horietan, Bengoechea andrea, aipatu dituzun horietan. Ba bakoitzak aske da joaten den edo ez.
Baino horra, kargu publikoak joan behar dira, ez dira joan behar, erakundeen presentzia zein izan behar den, diru publikoz finantzatu behar dira? Hori beste eztabaida bat da. Hori finantzatzen baldin bada, zergatik ez dira finantzatzen beste erlijio batzuk antolatzen dituzten beste ekitaldiak?
Gure gizartean gauza asko nahastu dira ohitura eta hainbat tradizioekin, baina iruditzen zait gizartea asko aldatu dela eta hainbat eztabaida eman behar direla, batez ere diru publikoarekin zer egiten dugun, guztion diruarekin zer egiten dugun. Eta iruditzen zaigu hori, zentzu pixkatxo baterekin, egoki bideratu daitekeen kontu bat dela, baino gaurkoan hezkuntza publikoaz ari ginen eta diru publikoaz finantzatutako hezkuntzaz ari ginen.
Eta diru publikoaz zer finantzatu behar dugu, zer ez dugun finantzatu behar, ba eztabaida garrantzia da, helburu batzuk bete behar direlako. Eta lehenengo helburua da herritar guztien berdintasuna bermatzea.
Orduan, galdera da, diru publikoarekin herritar guztien berdintasuna bermatzen ari gara, bai edo ez?