ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-06-19):
Legebiltzarreko presidente andrea, legebiltzarkideok egun on.
Gaur poziktibity etorri naiz Hizkuntza Politikarako sailburuordeak atzo azaldu zuelako 2014ko dirulaguntzen xehetasunak. Hobe da berandu sekula santan baino.
Beste aldetik, haserre bizitik nago orain dela 11 urte Egunkaria itxi zigutelako eta oraindik ere, Joan Mari Torrealday, Iñaki Uria, Txema Auzmendi, Jose Mari Sors, Mikel Sorozabal, Fernando Furundarena, Ainhoa Albizua eta Begoña Zubelzu auzo ekonomikoan auzipetuta daudelako, Gipuzkoako Fiskala kasuaren preskripzioari helegitea jarri diolako. Doakie Egunkariako lagunei gure elkartasuna eta epaileei gure eskakizun irmoa euskaltzaleen aurkako jazarpena behin betiko amaitzeko. Gaiari datorkiolako euskararen normalizazioa prozesua ez da erraza (...) euskararentzako memoriarik ez baitago.
Gervasio Gabirondo Ertzaintzaren zuzendari jaunak esan berri du polizien artean bakarrik % 12ak dakiela euskaraz egiten, jada ez nago horren poziktibity. Badakigu jakin euskararen normalizazioaren inguruan ikuspegi desberdinak daudela eta eztabaida bizia dagoela Ertzaintzan bertan eta sindikatuen artean.
Guk ez dugu zaldirik, ez gara zaldunak; ez dugu abererik, ez gara aberatsak; ez dugu erregerik, ez gara erregezaleak; euskara guk dugu, gu gara euskaldunak.
Ez da jaio euskara desagerraraziko duen diktadorerik ezta erregerik ere. Sofritu ditugun diktadoreak eta erregeak baina euskarak bizirik dirau. Euskarak euskaldun egiten gaitu baina errege arrotzak ez gaitu sekula santan euskaldunak bere beneko izango.
Euskararen normalizazioa lortzeko bide luzea eta lan zabala geratzen zaigu oraindik, normalizazio prozesuak ahul gune asko ditu eta horien artean Herri Administrazioa, justizia, polizia eta osasun zerbitzuak, ahul gune batzuk aipatzearren.
Ertzaintzarenak ahul gunea baino zulo beltza ematen du. Herritarrengandik hurbileko polizia nahi dela esaten da eta herritar askok hitz egiten duen hizkuntza ez jakitea bateraezina eredu eta euskaraz ez jakitea.
Ez dago gertuko polizia izaterik euskalduna izan gabe. Ez dago gertuko polizia izaterik euskalduna izan gabe. Ertzaintza izan ohi da, hain zuzen ere, herritar askoren kexen zioa. Horra hor Ararteko urteko txostena eta (...) edo behatokiaren informeak. Urtero-urtero jasotzen dituzte tankera horietako kexak.
Ez gatoz bat Jaurlaritzaren hizkuntza politikarekin. Ez gatoz bat euskara bigarren mailan ipintzen duelako, aukerako hizkuntza gisa jartzen duelako. Hizkuntza politika honek arautu eta lagundu beharrean, hiztunen borondatearen baitan uzten du euskararen normalizazioa. Ertzaintzak euskararen normalizaziorako hizkuntza politika eraginkorra behar du sarreratik bertatik.
Ez dugu ulertzen euskararen ezagumendua egindako urratsak direla eta oraindik ez jartzea euskaraz jakitea eta alfabetatu izatea bete beharreko baldintza gisa.
Euskararentzat gutxienik eskatuko genuke gaztelerari aitortzen zaiona: Espainiako nazionalitatea frogatzearekin batera, oposaketarako deialdian pertsona guztiei aitortzen zaie gaztelaniazko ulermen eta mintzamen gaitasunen nahikotasuna eta alfabetatuak direla.
Onartuko litzateke gazteleraz ez dakien hautagai bat? Gaztelaniaz ez lekikeenari epe bat emango ziokeen gaztelaniaz ikasteko? Ezezkoan gaude. Gaztelaniaz ondo ulertzen, zuzen hitz egin, ondo irakurtzen eta akatsik gabe idazten ezinbesteko baldintzak dira Ertzaintzaren lanpostu deialdietan parte hartu ahal izateko. Guk euskararentzat beste horrenbeste eskatzen dugu, ez gehiago, ez gutxiago, beste horrenbeste.
Herri Administrazioarentzat merkeagoa da lanpostua euskaldunekin osatzea erdaldunekin baino. Azalduko dut. Urteetako Herri Administrazioen eskarmentuan erakutsi digu euskalduntze jarduerak zailak eta garestiak direla. Dagoeneko, Herri Administrazioa euskalduntzeko ahalegin eta baliabide asko inbertitzen dira.
Hezkuntza politikaren aurrekontuen portzentai oso handia gastatzen da Herri Administrazioa euskalduntzen. 2012. urteko aurrekontuetan 240.642 euro gastatu ziren ertzainak euskalduntze alfabetatze ikastaroetan. Beharrak zeintzuk diren jakinik, seguru asko ez da diru nahikorik. Hala ere, diru asko da.
Bitxia da, Herri Administrazioak langile erdalduna kontratatzen du eta kontratuarekin batera, langile hori euskalduntzeko gastua bere gain hartzen du. Zorra egiten du langile erdalduna kontratatzerakoan.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan beste aldetik, bosgarren mapa soziolinguistikoak adierazita, 20-24 urte bitarteko gazteen artean, gehiengoa % 58a euskaldunak dira. 25-29 adinekoen artean, ia erdia, % 48a. Eta portzentai esanguratsua, % 39a 30-34 urte bitartekoen artean. Horiek dira, ertzainak izateko hautagaien adinak.
Gazteak, urterik urte, gero eta euskaldunagoak dira. Herri Administrazioan lan egiteko, oro har, eta Ertzaintzaren lantokietan bereziki, lan egiteko euskaraz jakitea eta alfabetatua izatea betebeharreko baldintza izan beharko litzateke.
Jaurlaritzako Segurtasun Sailak joan den apirilaren 120 ertzain lanpostu betetzeko deialdia egin zuen. Lanpostu guztiak lehenengo hizkuntza eskakizunekoak baina horiek 60 bakarrik derrigortasun data betea.
Begira dezagun, baldintzak zeintzuk diren ertzaina izateko, deialditik ateratako baldintza:
Lehena, eskabidea egitea. Bigarrena, Espainiako nazionalitatea izatea. Hirugarrena, gazteleraz ondo ulertzea, ondo hitz egitea eta alfabetatua izatea. Laugarrena, 18-35 urte bitartekoa izatea. Bosgarrena, metro 60tik gorakoa izatea emakumezkoen kasuan eta metro 65etik gorakoak gizonezkoen kasuan. Seigarrena, oinarrizko ikasketak eginak izatea. Zazpigarrena, osasun baldintza minimoak gainditzea. Zortzigarrena, deliturik egin ez izana. Bederatzigarrena, Herri Administraziotik kanporatua ez izatea. Hamargarrena funtzio publikoetarakoa ez gaitua ez izatea. Hamaikagarrena, ezintasunezko legezko motiborik ez izatea ertzaina izan ahal izateko. Hamabigarrena, gutxienik B motako gidatzeko baimena edukitzea.Hamahirugarrena, azterketa egin ahal izateko ezarritako diru kopurua ordainduta edukitzea.
Euskerari buruzko aipamenik bakar bat ere ez. Horiek dira, besteak beste, ertzaintzaren sarrerako hautaprobetan bete beharreko baldintzak. Baldintza horiek Espainiako edozein polizian sartzeko hainbestekoak dira.
Deialdiaren oinarrietan bakarrik oinarri agertzen dira, bederatzigarrena hain zuzen, euskeraren jakite maila baloratzeari dagokio eta hamargarrenean zehazten da oposizioaren puntuazio totala izango da hura osatzen duten ariketetan lortutako puntuen batura gehi hala egokituz gero, euskara merezimendu gisa baloratzeko prozesutik eratorritakoa.
EH Bilduaren aldetik, argi dago eta berriz ere esaten du hurbileko polizia eredua izateko euskalduna izatea ezinbestekoa dela. Hori bakarrik lortu daiteke aldez aurretik lanpostu deialdi publikoak egiten direnean euskeraz jakitea, bete beharreko baldintza gisa.
Legezkoa ote den galdetzea ere Euskal Herrian legezkoa ote den jardun bide publikoetarako euskera behar den lanpostuetarako legezkoa den euskera eskatzea, iraingarria iruditzen zaigu euskaldunei.
Gure proposamena plazaratu egin du eta beharbada goi-mailako hizkuntz gaitasuna eskatzen diogu ertzaina izan daitezke horiei, interpretazio bat egin genuelako hizkuntz eskakizunei buruz.
Hala ere, guretzat inportanteena ez da deialdi honetan gerta daitekeena, inportanteena geroari begira: Bat, euskalduntze prozesu eraginkorragoa eta biziagoa jarri behar dela ertzainen artean; bi, herritar euskaldunok errespetua merezi dugula poliziaren aldetik; eta hiru, aurrera begira Euskal Herriko polizietan euskalduna izatea ezinbesteko baldintza izan behar dela kaleetatik euskaldunen artean ibili ahal izateko polizia gisa.
Besterik gabe, eskerrik asko.