URIZAR KARETXE (EH Bildu, 2017-05-25):
Mahaiburu anderea, egun on. Egun on legebiltzarkide guztiok.
Beste behin ere, Kataluniako prozesu soberanistarekin erlazionatuta dagoen gai bat ekartzen du EH Bilduk Ganbera honetara. Ekartzen dugu uste dugulako bertan gertatzen ari denak eragin zuzena izango duela euskal gizartean, eta ondorioz, gure eginbeharra izan behar dela gertatu daitekeenari aurre egitea.
Zoritxarrez esan behar dut uste dut gure pertzepzio hori ez dela konpartitzen, zeren eta beste talde batek ere ez du zuzenketarik aurkeztu. Ulertu dezaket, ulergarria izan daiteke Kataluniako prozesua ezikusia egitea nahi dutenak edo ezikusia egin nahi duten taldeen aldetik hori gertatzea, azken finean uste dutelako kasurik ez eginez zilegitasuna kentzen diotela. Ez dugu ulertzen horrenbeste prozesua babestu edo prozesua egiteko katalandarrek duten eskubidea babesten duten taldeen aldetik. Baina beno, bakoitzak bere azalpenak eman beharko ditu gero.
Nahi edo nahi ez, Kataluniako prozesu soberanista errealitate bat da. Gertaera objektibo bat da eta hori horrela da batzuek onartu nahi ez duzuen arren. Eta prozesu oro bezala, prozesu denak bezala, pausuak ematen ari da, Kataluniako prozesuak ere pausuak ematen ari da. Pausu horietako bat, eta zalantzarik gabe orain arte izan den garrantzitsuena, iraila-urrian  - udazkenean -  zehar egingo duten erreferenduma da; garrantzitsuena bertan katalandarrek beraien borondatea adierazteko aukera izango dutelako.
Behin katalandarrek erabaki hori hartu, hartzen duten unean, eta zalantzarik ez izan independentziaren aldekoa izango dela, prozesuaren beste fase bat irekiko da, bide propioari ekingo diona, bide propioak eraginak izango dituena zalantzarik gabe.
Edota, norbaitek zalantzan jartzen du kataluniarrek beraien ogasun propioa martxan jartzeak edota pentsio sistema propioa abiatzeak ez duela eraginik izango Espainiako Estatuan? Zer gertatuko da espainiar zorrarekin? Nola eragingo dio espainiar ekonomiari Kataluniako diru-sarrerak deskonektatzeak?
Eta hori baino garrantzitsuagoa izan beharko litzatekeena guretzat, nola eragingo digu guri Espainia diru falta izateak? Nork ziurtatzen digu ez zaigula guri tokatuko espainiar gabeziak, espainiar hutsuneak, betetzea?
Noizbehinka, gehiegitan egina esan behar bada, gure egitura autonomikoa zalantzan jartzen da espainiar ordezkari politiko askoren aldetik. Pribilegioak dauzkagula aldarrikatuz.
Egia da baita ere, ordezkaritza politiko horien edo ordezkari politiko horien alderdiko zuzendaritzak, orain arte, egitura mantentzearen alde azaldu direla, baina nik zalantzan jartzen dut, borondate hori mantenduko dutenik, Espainiako egoera ekonomikoa kaskartzen denean.
Eta hau ez da soilik daukagun uste bat, guk daukagun uste bat, isilean denok konpartitzen dugulako. Batzuk, hori gertatzeko arriskua dagoela modu publikoan argi adierazten dugu, iraganean ere askotan ikusi dugulako Espainiarekin egindako akordioek ez daukatela gure herriarentzat garantia nahikorik, ez direlako betetzen, edo betetzen direnak gero atzera martxa izaten dutelako. Eta horregatik, subirautza osoa dela garantia bakarra aldarrikatzen dugu.
Beste batzuek agian ez duzue arriskurik ikusiko, zuen proiektua Espainia deitzen delako, eta ondorio, Euskal Herria bigarren maila batetan gelditzen delako.
Eta beste batzuei, horrela susmoa izan daitekeela uste duzuen arren, ba publikoki ere ez duzue onartzen arrisku hori dagoenik. Espainiarekin akordioak egitea arriskurik dagoenik, ba agian egun daukazuen taktika ez oztopatzeko. Baina arriskua hor dago, argi esan dezagun, arriskua hor dago.
Espainian baliabide ekonomikoen falta nabaritzen hasten direnean, guk sumatuko dugu. Sumatuko dugu Madrilen hartuko dituzten neurriek hemen ere eragina izango dutelako, zalantzarik gabe.
Sumatuko dugu, orain ere, sumatu izan dugun bezala. Pasatzen ari garen krisialdian  - eta esaten dut pasatzen, zeren eta gizartearen zati handi batek oraindik krisialdia ez du gainditu - , ongi aprobetxatu zuen PPk bere politika neoliberalen neurriekin, neurri atzerakoiak aplikatzeko, eta guri ere inposatzeko, gure egoera desberdina izan arren, Madrilen hartutako erabakiak askotan hemengo egoerarekin ikusi beharrik ez izan arren.
Hor dauzkagu lan eta pentsio erreformak. Hor gastuaren sabaia finkatzea edo eta lan eskaintza publikoetan egin diren oztopo eta debeku guztiak.
Neurri guzti horiek egoera ekonomiko kaskarraren baldintzapean egin zizkiguten, egiten dizkigute. Egoera ekonomikoa txarra dela eta, ezinbestean neurriak aplikatu behar zirelakoan. Eta gure gizartean, zalantzarik gabe, oso eragin negatiboak izan dituzte.
Gogoratzen, mileuristei buruz hitz egiten genuenean? Ez da hainbeste denbora. Duela 10 urte, 10 urte eskas, hitz hori erabiltzen zen, diru gutxi irabazten zuen pertsona bat identifikatzeko. Duela 10 urte, 1.000 euroko soldata zuen edozein pertsonak, beraren bizitza proiektua aurrera ateratzeko zalantzan jartzen genuen. Aurrera ateratzea posible zela zalantzan jartzen genuen. Etxebizitza bat erosi edo alokatu, seme-alabak izan eta horien hezkuntzan eta horien beharrei aurre egitea, azken finean, bizitza proiektu propio bat izateko behar diren gutxieneko baliabideak ez zeuden ziurtatuta, orduan gutxienez 1.000 eurotako soldata batekin.
Ba beno, 2017an, 10 urte geroago, mileuristen kontzeptua desagertu da. Desagertu da, eta ez arazoa desagertu delako, ez soldata guztiak 1.000 eurotik gora daudelako. Ez. Justu ere, kontrakoagatik. Gero eta pertsona gehiagok 1.000 euro baino askoz gutxiago kobratzen dutelako. Pertsona asko dago egun, 500 edo 600 eurotako soldata dituztenak.
Argi esan dezagun, etorkizun honekin, gazteriaren beraren etorkizuna arriskuan dago. Aste honetan bertan, ikerketa soziologiko batek adierazi digu gazteak gero eta beranduago irteten direla gurasoen etxetik. Eta hori ez da harritzekoa. Nola izan daiteke posible proiektu propio bat eraikitzea, dauden soldata miserableekin?
Bestalde, familia askotan ere ikusten dugu gertatzen dela hilabete bukaerara heltzeko, aiton-amonen pentsioetara jo behar izaten dutela.
Eta pentsioei buruz ari garelarik, ze pentsio mota izango dira etorkizunean horrelako soldata miserableekin? Gero, RGIa edo laguntza sozialetan diru gehiegi gastatzen dela kexatuko dira hemen batzuk, baina egoera honek buelta ez badu, etorkizunean, gero eta diru gehiago gastatu beharko da, gizartearen zati handi bat kuneta bazterrean geldituko delako.
Eta erakunde publikoek bideratu beharko duten diruaz ari garelarik, galdetu dezagun ea izango duten erakundeek behar beste diru? Denok aldarrikatzen dugu  - gutxienez ahoz aldarrikatzen dugun -  sistema publiko duin hori mantentzako. Zeren eta argiki adierazi du behin baino gehiagotan Azpiazu sailburuak dauzkagun diru-sarrerekin ezer gutxi egin ahal izango dugula sistema publikoak dituen beharrei aurre egiteko. Eta etorkizunera doazen soldata miserable horiekin sarrerak bermatzea espero dugu?
Agian irudi katastrofiko bat eraikitzen ari naizela usteko du norbaitek, baina kalean nabaritzen diren datu ekonomikoek  - ez makroekonomikoak, kalean nabaritzen dira -  poltsikoetan  - jendearen, pertsonen poltsikoetan -  ikusten diren datu ekonomikoek ez digute beste etorkizun alaiagorik erakusten. Etorkizun zaila utzi digute Madriletik inposatutako neurri murriztaile guzti horiek.
Ba orain pentsa dezagun zer gertatuko zaion Espainiako ekonomiari bat batean Barne Produktu Gordinaren % 20a desagertzen bazaio. Zer gertatuko zaion Espainiako ekonomikoari gune industrial eta ekonomiko nagusienetako bat desagertzen bazaio. Ba nik esango dizuet: Beste murrizketa aro bateri hasiera emango zaiola eta horrek ere eragin zuzena izango duela guregan, oraingoak izan duen bezala eta, horretaz gain  - murrizketa aro berri bat hasteaz gain - , diru-sarrera berriak hasiko direla bilatzen hasiko direla Madriletik.
Eta egia den arren gure pisu ekonomikoa Kataluniakoa baino txikiagoa dela, erkidego honen eta Nafarroaren artean konbenioak eta kontzertuak esaten dutenaren arabera, % 7,84ko pisua daukagu  - datu ekonomikoek esaten dute hori baino txikiagoa dela - . Ez uste horregatik Madrilek gure soberakinei  - ze hitz egiten ari gara pribilegiotaz - , ez uste gure soberakinei uko egingo dietela.
Espainian askok pentsatzen du gurea pribilegioa dela. Espainian asko pentsatzen dute gu beraien mailatik gora bizi garela eta beharrak jotzen duenean azkeneko kajoia ere erregistratzen da.
Beraz, komeni zaigu ala ez zaigu komeni Kataluniako (...) prozesuari adi egotea? Benetan errealista da gertatzen ari denari bizkarra ematea? Euskal Herria Bilduren ustez, ez. Ez da errealista eta ezta ere arduratsua.
Kataluniarrek beraien bidea egiteko eskubide osoa daukate, guk gurea egitekoa daukagun bezala eta, gure ustez, beraien mugimenduak ate bat irekiko du aprobetxatu nahi duenarentzat. Gure esku egongo da ate hori aprobetxatzea edo ez.
Baina jakin dezagun argi zer suposatuko duen atea aprobetxatu eta gure bide propioa egiteak, edota zer suposatuko duen egun dena baino karga handiagoa izango den espainiar Estatuaren barnean mantentzeak.
Jakin dezagun argi eta aztertu dezagun behar bezala. Hori da gure nahia, hori da gure eskaera eta horregatik eskatzen dugu batzorde berezia sortzea.
Mila esker.