OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2018-05-17):
Aupa, eskerrik asko. Eguerdi on.
Azken hilabeteetan Lan eta Justizia Batzordean oso interesgarriak izan diren hainbat agerraldi jarraitzeko aukera izan dugu, hainbat sindikatu eta enpresari elkartearen agerraldiak eskatu genituen bere garaian, lan segurtasun eta lan osasunaren alorrean bultzatzen den prebentzioaz eta hartzen diren neurrien inguruan duten ikuspegiari buruz azalpenak eman eta proposamenak egin ditzaten. Hainbat iritzi eta proposamen luzatu dizkigute eta garbi adierazi digute lan istripuak jaisteko helburuarekin orain arte hartu diren neurriak ez direla nahikoak izan.
Argi ikusten dugu lan istripuen atzean dagoen faktore garrantzitsuenetariko bat prekarietatea dela. Horretan ez dugu inolako zalantzarik. Hau ez dugu guk bakarrik esaten, jakina den moduan. Aipaturiko agerraldi horietan, eragile gehienek adierazi zuten eta hemen gauden askok bat egiten dugu baieztapena honekin.
Horren erakusle Legebiltzar honek apirilaren 28an Laneko Segurtasunaren eta Osasunaren Nazioarteko Egunaren harira eginiko adierazpen instituzionala. Bertan irizten zen prekarietatea ere istripuen maiztasuna areagotzen duen faktoretzat hartu behar dela. Osalan eta Lan Ikuskaritzak prekarietatearen aurka borrokatu ahal izateko baliabide materialak eta pertsonalak ziurtatu beharko direla, eta lan baldintza egokiak bermatu beharko direla ere iritzi genuen adierazpen instituzional hartan.
Denok onartzen dugun errealitate bat batez ari natzaizue eta denok gara kontziente, errealitate hau aldatzen ez den bitartean, oso zaila izango dela langileok pairatzen dugun gaitz honekin amaitzea. Beraz, ezinbestekoa da prekarietatearekin amaitzeko benetako neurri eraginkorrak hartzea. Eta neurri hauek lan harremanen esparruan aldaketak ematetik etorri behar dira, benetan egoera irauli nahi bada behintzat.
Baina prekarietateari aurre egin behar honetan azpimarra jarri ondoren, honekin batera badago baita beste neurri hartzerik: Lan Ikuskaritza indartzea. Hau da aipaturiko agerraldietan behin eta berriz errepikatu den eskaera bat. Eragile asko, oker ez banago, Confebaskeko ordezkariak ez ezik, gainontzeko guztiak bat etorri ziren azpimarratzerakoan Lan Ikuskaritza indartu beharra dagoela.
Eta honi erantzuten dio aurkeztu genuen legez besteko proposamen honek. Legez besteko honetan bi ziren nagusiki guk markatu genituen helburuak: Batetik, Jaurlaritzari eskatzea Lan Segurtasun eta Osasun Ikuskaritza indartu dezala; eta, bestetik, Estatuari exijitzea lan segurtasun eta osasun arloaren eskumen osoa.
Lortu dugun erdibideko honekin pozik gaude, batez ere bi helburu hauek lortu ditugula uste dugulako. Lan Segurtasun eta Osasun Ikuskaritza indartu dezala eskatzerakoan, ezinbestekotzat jotzen genituen bi puntu. Batetik, lan arriskuen prebentziorako diharduten ikuskatzaile kopurua handitzea, lehentasun osoz transferituak dauden ikuskatzaile plaza guztiak betez eta ondoren beharrezkoak liratekeen plaza berriak sortuz.
Lehen aipatu ditudan agerraldi horietako baten, ELAk aipatu zuen Lan Ikuskaritzari dagokionez ikuskatzaile gehiago behar direla Euskal Autonomia Erkidegoan eta Europako bataz besteko kopurura iritsi behar dela aipatzen zuen, hau da, ikuskatzaile bat 7.300 soldatapeko langileko. Aldarrikatu zuten, beraz, gure autonomia erkidegoan 122 ikuskatzaile egotea.
Europako bataz bestekoaren errealitatetik oso urruti gaude hemen. Oker ez banago, behintzat, 38 ikuskatzaile dira Euskal Autonomia Erkidegora transferituak dauden ikuskatzaileak eta beste 27 Estatuaren menpekoak direnak, baina hemen dihardutenak. Oker ez banago behintzat. Beraz, errealitate horretatik 122 ikuskatzaile horiek izatetik oso urrun gaude.
Egia da, eta aitortu beharra dago, eta nik uste dut lortu dugun erdibideko honetan horrela jasota datorrela, azken urteotan ikuskatzaile kopurua, ikuskatzaile plantilla osatuaz joan dela departamendua. Hori horrela da eta hori da bidea.
Baina gehiago dira, beharrezkoak behintzat, beraien lana ondo egitea nahi badugu eta beraien lana, ikuskari hauen lana areagotzea nahi baldin badugu.
Denok dakigu espedienteak pilatzen zaizkiela, behar den egokitasunarekin lan egiteko zailtasunak dituztela, ez direla garaiz iristen kasu guztietara... ez direlako nahikoak.
Ez beraien lana ondo egiten ez dutelako eta beraien borondatea inondik inora ez dut zalantzan jartzen. Da gutxi daudela eta, zoritxarrez, ezbehar gehiegi gertatzen direla eta kasu gehiegi aztertu beharra dagoela. Beraz, badago honetan zertan hobetu eta badago nola indartu, ez? Bitarteko gehiago jarriz.
Lan Segurtasun eta Osasun Ikuskaritza indartzeko beste puntu bat ikuskatzaileordeen figurarena da, ezta?
Guk gure legezbesteko proposamenean jasotzen genuen gure erkidegoak lan segurtasun eta osasun arloan arautzeko eskumenik ez duenez, ba Estatuari exijitzea arriskuen prebentziorako ikuskatzaileorde plazak arautu ditzala, funtsezko diren teknikari hauekin Lan Ikuskaritza osatu ahal izateko.
Eta egia da eta erdibidekoan hobeto jasota gelditu da, jada arautua dagoela hau, ikuskariordeen figura hau, eta lortu dugun erdibideko honetan eskatzen duguna da indartzea arautu berri den figura horiekin ikuskaritza indartzea, ezta?
Hor, beno, esan beharra dago dirudienez hiru ikuskatzaile onartu ditu Estatuak eta litekeena omen da, jakin dugunaren arabera, atzo Gloriarekin hitz egiten egon nintzenean behintzat hala komentatu zidan, dirudienez hiru ikuskatzaile onartu ditu Estatuak gure autonomia erkidegorako eta litekeena dela urte amaierarako edo urte amaiera baino lehen ikuskaritza, ikuskatzaileorde figura hauek inkorporatu ahal izatea gure Lan Ikuskaritzan. Eta hori horrela den eta horrela baldin bada poztekoa izango litzake.
Baina hala ere jarraitzen dugu esaten eta hala eskatzen dugu legezbesteko honetan eta lortu dugun erdibideko honetan, areagotu behar direla baita ikuskatzaileorde horien figura.
Hori lehenengoko puntuari zegokionez.
Eta bigarren puntuari dagokionez ba, bueno, hemen eskatzen genuena zen bere garaian Euskal Autonomia Erkidegoari Laneko eta Gizarte Segurantzako Ikuskaritzaren, ikuskapen funtzio publikoaren eskualdatzea egin zitzaiola, zati batean behintzat, ekainaren 24ko 2011ko Errege Dekretuaren bidez, baina ez bere osotasunean.
Eta guk honekin legezbesteko honetan nahi genuena zen lan segurtasun eta osasun arloan eskumen osoa exijitzea, eta hemendik arautu ahal izatea eta kudeatu ahal izatea modu integral batean.
Guretzako ezinbestekoa da arlo honetan ere politika propio, integral eta koherenteak aurrera eraman ahal izateko eskumen osoa izatea.
Puntu honetan kostatu zitzaigun pixka bat, ikuspegi desberdinak ditugulako baina, beno, egia da azkenean erdibideko batera iritsi garela eta, beno, hor eskatzen dugun Espainiako Gobernuari eskatu diezaiola Legebiltzarrak Gizarte Segurantzaren Erregimen ekonomikoaren kudeaketan transferentzian jaso dezala Lan Ikuskaritza osoa, modu horretan alor horretan transferitutakoa osatuz.
Ez. Nik nahi nukeen testua, hori horrela da baina, beno, egia da erdibideko batera iritsi ahal izateko beti denok utzi behar izaten dugula zerbait gordeta armairuan, ezta?
Baina, beno, egia da hor dagoela baita apirilak 12an Legebiltzar honetan onartu zen legezbesteko bat eta legezbesteko proposamen horretan onartu zen legezbesteko proposamen horretan eskatzen zen Gernikako Estatutua osorik betetzea eta transferitu gabeko eskuduntzak euskal instituzioei transferitzea eta horretarako sei hilabeteko...
...Estatutua osorik betetzea eta transferitu gabeko eskuduntzak ba euskal instituzioei transferitzea eta horretarako ba sei hilabeteko epe bat eman nahi zitzaion Gobernuari, lan egutegi eta plan bat aurkez dezala hau dena gauzatu ahal izateko.
Beraz, ba beno, uste dut horrekin nahiko asebeteta gelditzen dela eskumen osoaren exijentzia hori.
Eta beno, beste bi puntu ere gehitu dizkiogu erdibideko honi, guk hasieran aurkeztutako legez besteko proposamenari ba Elkarrekin Podemos taldeak proposatu zituen puntuak ba nolabait jasoz. Hemen ere ez da guztiz jaso, nik nire aldetik, beno, guk gure aldetik ez geneukan inongo arazorik aurkeztu zituen bezala jaso ahal izateko. Baina beno, lehen aipatu bezala erdibideko baten adostasunera iritsi ahal izateko, denok utzi behar izaten dugu zerbait.
Eta beno, azkenean jaso denarekin ni ba beno, nahiko asebeteta gelditzen naizela azpimarratu nahiko nuke.
Beraz, oso pozik gaude lortu dugun erdibideko honekin, beno, hasieran guk planteatutakoa behintzat, neurri handi batean betetzen duela ulertzen dugulako. Eta batez ere adostasun honetara iristeak adierazten duelako denok ikusten dugula beharrezkoa gai honetan, gai honi serio heltzea eta gai honetan denok elkarrekin ahaleginetan aurrera pausoak emateko eskatzea Gobernuari.
Egia da, aipatu dudan bezala puntu batzuetan irakurketa desberdinak egiten ditugula egungo errealitateari buruz, batez ere nola funtzionatzen duen, guk uste dugu egia dela aurrera pausoak ematen direla, baina beno, badagoela asko hobetzeko.
Baina beno, egia da, eta aitortu beharra dago egiten dena beno, ondo egiten dela, ez dela gaizki egiten egia da, motz gelditzen dela baina egiten den horretan irakurketa nahiko positiboa egin dezakegu.
Eta ba beste puntu batean ez garena adostasunetara inoiz iritsiko da, ba beno, Estatuaren eta gure eskumenen arteko afera guzti horretan. Guretzako arlo honetan ere, Lan, Segurtasun eta Osasun arloan ere, nabarmena da gure autonomi erkidego honek dituen eskumenen muga. Oso nabarmena da, ezin ditugula hemendik arautu guk nahiko genituzkeen politika guztiak.
Eta adibide sinple bat da, atzo Gloriarekin komentatutakoa, dirudienez Jaurlaritzak sei ikuskatzaile ordeen figura eskatu du eta Estatuak hiru soilik onartu dizkio. Beno, ba hor dago muga.
Baina beno, besterik gabe, nahiko nukeena da azpimarratu eskerrak ematea batez ere Sánchez andreari, berarekin luze hitz egin dut honetaz eta aitortu beharra daukat, asko ikasi dudala honetan ere. Beti ikasten da elkarrizketetan baina honetan asko ikasi dut zuk aipatutako guztia kontutan izanda.
Eta beno, eskerrik asko talde guztiei adostasun honetara iritsi ahal izateko, eta edukiko dugu beste aukerarik.
Eskerrik asko.