UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2019-09-26):
Bueno, zein erraz erabiltzen den familien aukeratzeko eskubidea.
Gainera ez da ulertzen nolatan erabiltzen den eskubide hori justu ikasleen eskubidea eta aukerak murrizteko, Barrio jauna. Zeren kasu honetan, erabiltzen da justu lan munduan txertatzeko aukera murrizteko, frogatua dagoelako zenbat eta hizkuntza gehiago, zenbat eta hizkuntza gaitasun hobeagoa, ba lan munduan txertatzea errazagoa dela. Eta zalantzarik gabe, txosten guztietan, aditu guztien txosten guztietan frogatua dagoelako euskararen gaitasuna eskuratzea eta erabilera klabea dela, gakoa dela lan munduan txertatzeko, ez?
Beraz, ezin gara joan ikasleen, gure gazteen etorkizunaren kontra, baizik eta guk bitartekoak jarri behar ditugu gazte horiei etorkizunerako ateak irekitzeko, ahalik eta gaituenak, formatuenak izan daitezen.
Hala ere, Barrio jauna, proposamen honekin ez dakit zehazki, ez dakit zehazki zein helburu bilatzen duzu. Baina zure helburua baldin bada irudikatzea lanbide heziketan gaztelera diskriminatua dagoela, baztertua dagoela, ba ekibokatua zaude. Oso ekibokatua zaude.
Lanbide heziketan, salbuespen batzuk kenduta, euskara da diskriminatua dagoena. Ia ez du presentziarik euskarak lanbide heziketan. Ikusi, D eredua aukeratzen dutenak ere, D eredua aukeratzen dutenak ere ez daukate bermatuta ikasketak D ereduan egingo dutenik. Hona ekarri ditzaket mila adibide, urtero, urtero, urtero gertatzen dena ikasturte hasieran. Oso oikoa da, D eredua eskatu eta B ereduan jartzen zaie, edo A ereduan. Por cierto, lanbide heziketako B ereduak A ereduaren antz handia dauka.
Lanbide heziketan oraindik euskararen normalkuntza ia bide osoa dago egiteko. Eta ez da guk esaten dugulako, EH Bilduk esaten duelako, baizik eta horrela aitortu digute oso gune euskaldunetan eta klaustro euskaldunak dituzten ikastetxeak, lanbide heziketan oso berde dago euskararen normalkuntza. Eta matrikulazio sasoian urtero, urtero, ikasturtero gertatzen dena ba egia da oso zaila da ulertzeko. Ikasleak eskatzen dute D eredua eta B eredura edo A eredura doaz. Orduan, iruditzen zait hor oso ekibokatua zaudela.
Eta gainera, euskara eta gaztelera, biak dira gure erkidegoko hizkuntza ofizialak, biak hala biak. Gainera, gainera ikusita hezkuntza ez unibertsitarioan egin den ibilbidea euskararen normalkuntzan, lanbide heziketara iristen diren ikasle horiek, suposatzen da, teorian, suposatzen da euskara eskuratuta izan behar dutela. Eta badakizue zer gertatzen zaien? Nahiz eta D eredutik etorri, ikasketa guztiak D ereduan egin, lanbide heziketan ez daukate bermatuta D ereduan egingo dutenik. Eta are gehiago noa esatera. Tristeena da momentu honetan derrigorrezko hezkuntzatik irteten diren ikasleek euskararen maila oso kaxkarra daukatela. Emaitzak ikustea besterik ez edo azken ebaluazio diagnostikoarena, ez?
Beraz, hemen gertatzen ari dena da lanbide heziketara iristen direnean gazteleran murgiltzen ditugu, murgiltze eredua lanbide heziketan gaztelerarena da. Hori da dugun errealitatea. Etorkizuneko herritarrak kamustuz, euren gaitasunak murriztuz, izan ere zenbat eta hizkuntza gutxiago ba lan mundurako prestakuntza gutxiago. Hori da duguna. Eta beharko genituzke langile kualifikatuenak. Momentu honetan modan dago ingelesarena. Bale, oso ondo. Eta euskara? Hizkuntza ofiziala da. ¿Qué pasa? Zer gertatzen da? Ez?
Azkenean, ikasleengan pentsatu behar dugu, etorkizunean pentsatu behar dugu, eta noski, bide horretan ere lan mundua euskalduntzea. Baina oso oso urruti gaude.
Eta zalantzarik gabe, lanbide heziketan egin beharko genuke bere momentuan hezkuntza ez unibertsitarioan egin zen apustua; egin zen apustua ikastetxeak, irakasleak euskalduntzeko, hor dagoelako arazo nagusienetakoa.
Baina ez dugu ulertzen horretarako zer den oztopo edo zein zailtasun dauden. Guk gure lege proposamena aurkeztu genuenean lanbide heziketarako, egin genuen proposamen zehatza zentzu horretan, baina ez genuen gehiengorik lortu, ez genuen arrakastarik izan.
Eta egia esan, ikastetxeetako hizkuntza ereduetaz hitz egiten zaigunean, ba zalantza asko ditugu ikastetxeak hizkuntza eredua ba ote duten.