JUEZ GARMENDIA (EAJ, 2019-02-28):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea. Lehendakari jauna, sailburuak, legebiltzarkideok, ongi etorriak zuei bereziki, eta eskerrik asko gaur gurekin egoteagatik.
Egia da oraindik emakumeek, gehienetan behintzat, gauzak zailagoak ditugula. Egia da oraindik, erronka askori aurre egin behar diegula. Egia da baita ere, oraindik berdintasuna ez dugula lortu. Berdintasuna etorkizuna bada, oraindik ez da oraina, eta hori lortu behar dugu, horretan gaude.
Egia da baita ere, gizonezko batzuengatik eta mutil batzuengatik biolentzia pairatzen dugula. Egia da, merituak gehiago frogatu behar ditugula askotan, eta egia da baita ere ba mamu askorekin borrokatu behar dugula oraindik. Guztiak egiak dira eta gehiago aipatuko genituzke. Zerrenda oso luzea da, luzeegia oraindik.
Jaiotzean neska edo mutila izan eta batez ere dibertsitate funtzionala baldin baduen emakume bat bada, horrek bere etorkizuna mugatu eta baldintzatu egingo du. Emakumeek bizitzaren arlo baten edo bitan asko jota arrakasta lortzen badute, uste dugu pilo bat, asko lortu dela. Eta oso gutxi dira bizitzaren arlo guztietan  - bai publikoan eta bai pribatuan -  arrakasta lortzen duten emakumeok eta gainera asko kostata.
Hala ere, orain arte lortu duguna asko da nahiz eta bidea oso luzea den, luzeegia. Eta uste dut denon artean lortu dugula. Gizarteak lortu du eta erakundeek lortu dute.
Baina guztion artean lortu dugula aitortzeko kapazak baldin bagara, zergatik botatzen diegu oraindik lortu ez denaren errua bakarrik Jaurlaritzari?
Uste dut justuagoa izango litzatekeela gizarteak ere bere erru partea baduela onartzea  - eta gizarteak esaten dut bere osotasunean - .
Jaurlaritzak, aldundiak, udalek, lanean jarraitu behar dute. Emaitza onak ematen dituena indartu egin behar da eta amaitzeke ematen ez duena baztertu eta formula berriak probatu.
Etxeetan ikusten dena, bizitzen dena ikasi egiten da  - zer ikusi, hura ikasi - , eta errepikatu egiten da. Formazioa izugarria izan daiteke, berdintasun eta integrazio politikak eta neurriak ugariak izan daitezke, baina hauen eraginkortasuna kolokan jartzen da familietan berdintasun adibide hori ez badago. Hankamotz geldituko da.
Nerabeen artean desberdintasun joerek eta erasoek gora egin dute eta hezkuntzan informazioa eta formazioa ematen da.
Beraz, non dago korapiloa? Hezkuntzan, lagun artean, komunikabideetan, Sare Sozialetan, familietan...
Prebentzioa dugun tresnarik garrantzitsuena eta erabilgarriena da eta gure artean gero eta gutxiago ikusten dugun sirimiria bezala, prebentzioa indartu behar dugu.
Prebentzioaren bitartez arazoa ez sortzea lortu behar dugu. Hala ere, sortzen denean, noski, konponbidea topatu behar dugu.
Prebentzioa gobernuek egin dezakete eta egiten dute. Hala ere, esan bezala, familietan egin behar den lana sakona da oraindik. Askotan lan karga larregi jartzen dugu gurasook hezkuntzan.
Berdintasuna aipatzen dudanean emakume eta gizonezkoen arteko berdintasunaz ari naiz, baina baita ere dibertsitate funtzionala duten pertsonen arteko berdintasunaz eta, noski, emakume horien berdintasunaz.
Gizartearen erantzukizuna gobernuaren erantzukizunarekin batera doa. Biek neskato eta emakume hauen alde egin behar dute, eta beharrezkoak diren programak eta neurriak ezartzen jarraitu behar dute.
Puntu honetara helduta, Jaurlaritzak egin duen eta egiten dituen programak eta ekintza guztiak azaltzeko tentazioa daukat, baina hemen gauden guztiok gutxi gora behera ezagutzen ditugunez, gutxi batzuk aipatuko ditut:
Plan de Atención a la Diversidad, Programa de Educación Inclusiva, Ley y Plan de Servicios Sociales.
Se acaban de destinar 33,7 millones al fomento de la integración laboral de personas con discapacidad en centros especiales de empleo; 1,7 millones para las ayudas a las empresas que faciliten la conciliación de la vida laboral y familiar, 700.000 euros a las ayudas para fomentar el empleo de las personas con discapacidad en el mercado ordinario de trabajo.
Recursos económicos, materiales y personales. El trabajo y la inversión para las personas con diversidad funcional son continuos y el objetivo es, como bien han dicho mis compañeras, acabar con la invisibilidad de la diversidad funcional.
Las mismas personas que tienen estas características, explican que la mayoría de las veces es la propia sociedad la que no está preparada para ver a estas mujeres y a estas niñas de igual a igual, para tratarlas de igual a igual.
La discapacidad no es una característica del individuo, sino que es el resultado de la interacción entre una persona con unas circunstancias personales concretas y un entorno que limita, obstaculiza o le impide el ejercicio de sus derechos...
...con unas circunstancias personales concretas y un entorno que limita, obstaculiza o le impide el ejercicio de sus derechos.
Estas personas en demasiadas situaciones y ocasiones no pueden participar de una forma plena y efectiva en la sociedad en igualdad de condiciones que las demás, algo que se agrava cuando son niñas o mujeres. Ellas pueden y ellas quieren; no les cerremos las puertas; unir y no separar; respetar y aceptar.
Enpatia pertsonek izan behar dugun jarrera aberasgarria dela uste dut. Enpatiarekin parean daukazuna, aurrean daukazuna hobeto ulertzen da eta bere beharrak hobeto ikusten dira. Gehiago erabili beharko genukeela uste dut.
Gizartea izan behar da pertsona hauek normaltasunez ikusi behar dituena eta normaltasunez tratatu behar dituena arlo guztietan, egunerokotasunean. Ahurrak naturalagoak izaten dira "desberdinak"  - kakotzen artean -  ikusten, baina urteak aurrera doazen heinean naturaltasun hori galtzen joaten da. Helburua naturaltasun eta normaltasun hori ez galtzea izan beharko litzateke.
Ez da hitz joko bat, helburu bat da: Berdintasuna ezberdintasunarekiko. Eredu bateragarria, elkar-lana, zeharkotasuna eta pertsonak politikaren ardatzean. Emakundek, martitzenean, asteartean aurkeztu zuen martxoak 8ko programa. Aurten neskek beraien etorkizuna eraikitzeko eta aukeratzeko askeak izan behar direla azpimarratzen da.
Emakundek dibertsitate funtzionala duten nesken eta emakumeen eskubideak defendatzeko egiten duen lana etengabea da. Arartekoak eta bere lan-taldeak pertsona hauen alde egiten dutena, egiten den lana aipatzekoa dela esaten du eta aipatu egiten du.
Azken bi hamarkadetan egin den lana eta lortu dena asko dela dio, nahiz eta gehiago egin behar den, eta askotan modu ezberdinean izan daiteke baita ere.
Dibertsitate funtzionala duten pertsonen eskaerak jaso eta bideratzen ditu Arartekoak eta gure Erkidegoan egiten den politikaren ardatzean inklusioa, akzio politikoa eta irisgarritasun unibertsala daudela onartzen du.
Joan zen ostiralean, Erkoreka sailburuak azaldu zigun enpleo publikoan emakume hauek lekua dutela, eskubideak dituztela, programa dagoela eta plana dagoela.
Lehendabizi, lanpostuak aztertu; ondoren, ariketa prozesuak beraientzat egokitu; eta azkenik, prozesu guzti hauen jarraipena egin.
Ni nahiko lasai nago arlo publikoan emakumeak ez direlako ikusezinak. Gazteleraz esaten den bezala, nos preocupa y nos ocupa. Eta hori uste dut denok onartu beharko genukeela.
Puntu hau eztabaidatzen eta aztertzen ibili garen emakumeok nahiko erraz lortu dugu puntua, baloreak eta helburuak partekatzen ditugulako eta uste dut oso baikorra dela akordio honetara heltzea, nahiko zabala delako, eta uste dut ez dugula ezer atzean utzi.
Beraz ba Guanche andrea, Etxebarrieta, Garrido eta Sanchez andreei eskerrak eman.