UGARTE ZUBIZARRETA (EH Bildu, 2017-05-18):
Egun on, lehendakari andrea. Mahaikideak, egun on. Legebiltzarkideak.
Bueno, duela aste pare bat eduki genuen (...) buruz buruko horietako bat espainiar Aurrekontuen inguruan EAJ eta Alderdi Popularrak lortutako akordioaren inguruan. Eta orduko interpelazio hartan zentratu nintzan asko, batetik, nori ematen zitzaion babes hori, garrantzitsua iruditzen zaidalako ere espainiar Gobernua egun honetan, gaur egun nork sustengatzen duen nor dagoen gobernu horretan, zein irizpide politiko dituen, zer-nolako korrupzio eskandaluez zipriztinduta dagoen. Inportantea iruditzen zitzaidan hortaz hitz egitea.
Eta hori bezain inportantea iruditzen zitzaidan ere akordio horretan islatzen zen balantze hori ekilibratua ote zen edo ez jakitea, hau da, EAJk akordio horrekin zer lortu zuen jakitea.
Beraz, hiruki baten, triangelu baten, bi erpinetaz hitz egiten jardun genuen eta gaurkoan hirugarren erpinari heldu nahi diot. Eta hirugarren erpina da zer den adostu dena, zer den babestu dena, zer den EAJk Alderdi Popularrari eman diona. Hau da, zertan diren espainiar Aurrekontu Orokorrak, ekitaldi honetarako espainiar Aurrekontu Orokorrak, zeren nik uste dut euskal gizarteak jakin egin behar duena espainiar Aurrekontu Orokor horiek zertan diren, zeintzuk diren euren partida nagusiak eta zer suposatuko duten.
Irakurri dut medioren batean Espainiako Kongresuaren eztabaida hemen errepikatuko dugula, eta hein handi batean arrazoia eman behar diot hori idazten duen kazetariari eta hori esaten duen politikariari. Egia da zoritzarrez hemen Espainian erabakitzen diren Aurrekontu Orokorrek eragin handia daukatela, ez baikara estatu subirano bat, ez baikara estatu independente bat eta, zoritzarrez, gaur gaurkoz Espainiar Estatuak kudeatzen baititu gure bizitzan egunerokotasunean ezinbesteko diren hainbat elementu: Pentsioak eta Gizarte Segurantza sistema osoa, lan arloko aspektu ia-ia gehienak eta nagusienak eta abar. Eta beraz, horrek daukan eraginaren ondorioz, uste dut hemen eta EH bildurentzat inportante dela hemen gai hau tratatzea.
Saiatu gara pare bat aldiz monografikoen bitartez proposatzen eztabaida hau eman zedila, ez da zoritzarrez eztabaida hau eman mahaiak ez duelako eztabaida hori ematea ahalbidetu eta mozio honen bitartez, hain zuzen ere, eztabaida hau eman nahi dugu. Izan ere ez baikara gu ere izan espainiar Aurrekontuak hemen jarri ditugunak, eztabaidaren erdigunean jarri ditugunak; EAJ izan da Espainian egindako akordio horren bitartez Aurrekontu horiek gaur gaurkoz agenda politikoan jarri dituenak.
Eta aprobetxatu nahi nuke igandean Gara egunkarian ikusitako elkarrizketa batean Andoni Ortuzarrek esaten zuen esaldi bat pixka bat nire erreflexioak edo ba Ganbera honetara ekartzeko. Eta zioen orokorrean aurrekontu guztietako eskeletoak berdinak direla, aurrekontuak gutxi gora-behera berdinak direla, nolabait ere desdramatizatzearren EAJk Espainiako Aurrekontuekiko izan duen jarrera, nolabait ere esatearren berdin dela ze partidu dagoen Gobernuan, berdin dela zein den gobernatzen dagoen horren irizpidea eta ideologia, aurrekontuak gutxi gora-behera berdinak direla.
Eta esan nahi diot Andoni Ortuzarri, eta esan nahi dizuet zuek guztioi, eta batik bat esan nahi diot euskal jendarteari ez dela berdina. Ez da berdina. Ez da berdina eskuineko gobernu batek daukan aurrekontu politika. Aurrekontuak ez dira dokumentu aseptiko bat. Aurrekontuak dokumentu erabat politikoak dira, erabaki politiko ezberdinek osatutako  - esango nuke -  dokumenturik inportanteenetako bat direla aurrekontu batzuk instituzio batentzat. Eta, beraz, ezin dezakegula esan Alderdi Popularraren aurrekontu batzuk edo Bilduk onartuko lituzkeen batzuk berdinak direnik, ezta urrik ere.
Nik uste dut ere eredu talka nabarmena dagoela. Ezkerrak sektore publikoan sutsuki sinesten duen bitartean, ezkerrak sektore publiko indartsu bat nahi duen bitartean, eskuinak ez du horrelakorik behar. Eskuinak, bere eredu neoliberalarekin, ez ditu jendartearen beharrak asetu nahi, ez da hori bere lehentasun politikoa.
Eskuinaren bere lehentasun politikoa ez da osasun sistema indartsu bat edukitzea, aberatsek ez dutelako mediku publikoetara jotzen, badituzte mediku pribatuak. Badituzte ikastetxe pribatuak. Badituzte euren sistema paraleloak beraien ongizatea bermatzeko.
Sistema publikoa behar dugunok, langile klasea gara. Eta langile klase horietan pentsatzeko, sektore publiko indartsu bat behar da eta hori da ezkerraren obsesioa, edo hori beharko luke izan ezkerraren obsesioa.
Eskuinarenak berriz, kontrakoa. Eta ikusten ari gara nola poliki-poliki, bai EAEn eta, nola ez, Estatuan sistema hori, babes sistema hori, sistema publiko hori piskanaka-piskanaka nola desmantelatzen ari den.
Eta adibide batzuk jarri nahiko nituzke, zeren nik ere aurrekontu batzuk onartu behar izan ditut lau urtetan eta esan nahi nizueke erabat erabaki politikoen batuketa bat dela aurrekontu sistema hori.
Ez baita berdina Eusko Jaurlaritzak RGIaren eskakizunak zorroztu zituenean murrizketak egiteko eta RGIaren kontura dirua aurrezteko, eta eskatu zuenean errolda urte batetik hiru urtera igotzea, Gipuzkoako Aldundiak erabaki zena AGI hiru urtetaraino luzatzea, inor ez zedin kalean geratu. Hori Bilduk egin zuen. Beste batzuek ez zuten egin. Beraz, sistema ez da berdina.
Ez da berdina paga estra ordaintzea funtzionario publikoei Gipuzkoako Aldundian egin zen bezala edo soldata igoera bat, Espainiak erabakita zeukanean soldata igoerarik ezin zela egon, Ley de Estabilidad Presupuestaria zela medio. Ez da berdina.
Ez da berdina zerbitzuen publifikaziora jotzea edo eta SOS Deiaken kasuan bezala, publifikazio hori egin beharrean, pribatizazioak eragitea langileen erabateko prebarikazioa eta Espainiako median dauden soldaten onarpena.
Ez da berdina Gipuzkoako erresidentzien afera nola konpondu zen Gipuzkoan eta Bizkaian dagoen txokolate guzti hori, urtebete baino gehiago langileak greban daudenean, erresidentziakoak.
Edo eta ez denean berdina Dependentziaren Legea, ez da kasualitatea, Espainiako Dependentziaren Legea garatuen dagoen lurraldea Gipuzkoa izatea. Ez da berdina. Beraz, inork ez dezala esan eskeleto horiek berdinak direla.
Ez da berdina diru bilketari dagokionez, ez dugulako sistema fiskal berdina proposatzen eta egun hauetan Alderdi Popularrak garbi esan du hemen ezin dela erreforma fiskal progresiborik planteatu. Sozietateen Zerga dagoenean utzi behar dela, sozietateen irabaziek eta etekin handiek ez dezaten gehiago tributatu, ihesbideak, dedukzio fiskalak egon daitezen.
Amnistia fiskalak eta indultuak egiteko joera dauka Alderdi Popularrak. Eta horiek ere eskuinaren obsesio bat dira, hau da, iruzur fiskala egiten duten horientzako baliabideak eta nolabaiteko babesak bilatzea.
Aberastasun handiek ez tributatzearen aldeko apustua ere nabarmena da Ondarearen Gaineko Zergak ezabatuz eta Madrilgo Komunitatean, adibidez, izan den paradisu fiskal horri eutsiz.
Beraz, uste dut eredu fiskalean eta diru bilketan, oso inportanteak diren elementuetan ez gaudela ados eta eredu talka dagoela.
Eredu talka dagoen bezala zorpetzearen politikan. Zorpetzearen politikan eredu talka dago, zeren sistema fiskal potente bat bagenu, progresiboa, ekitatiboa, ez balitz dena BEZaren eta inpuesto indirektoen gainean eraikiko eta langileen errenten gainean eraikiko, eta sistema benetan progresibo bat bagenu ba zorpetze politikak ere agian txikiagoak izango lirateke.
Eta Espainiak izan duen antsietate horretan nolabait ere aurre jotzeko eta aurrera jotzeko, eta azpiegituretan inbertitzeko zorpetze mailak asko igo dituenean, horrek ondorioak ekarri ditu. Eta gaur gaurkoz ondorioa da Espainiako Aurrekontu Orokorrek euren % 27a, hau da, euren laurdena baino gehiago defizit publikoa estaltzera bideratu behar dutela.
Hau da, zorra ordaintzeko, bankuei zorra ordaintzeko eta interesak ordaintzeko erabiliko ditu Espainiak bere Aurrekontuen laurdena baino gehiago. Eta hau ere jendeak jakin egin behar du, 2011an baino zazpi puntu gehiago.
Ez dugu esaten zorpetzea txarra denik berez. Zorpetzea egin behar denean egin beharra dago, baliabide gehiago behar direnean baliabide gehiago behar dira, baina baliabide horien bideraketa eta gastuaren kudeaketa ezin da izan gaur egun dena.
Datu batzuk emango ditut espainiar Aurrekontuen inguruan eta Espainiako egoera sozio-ekonomikoaren inguruan: Langabeen bitik batek ez du inolako prestaziorik jasotzen Estatuan, familien % 4ak ez dauka inolako sarrerarik, ia % 28ko pobrezia tasa bat dago, jarduneko langileen % 14a  - zifra erabat esanguratsua -  eta langabetuen kasuan % 48koa dena. Eta gazteen artean, zeresanik ez, % 40tik gorakoa, euro zonaldearekin konparatuta ia bikoitza. Tenporalitatea, zeren ez da bakarrik enplegua, enplegu horren kalitatean ere, % 85eko tenporalitateaz hitz egiten ari gara gazteen artean.
EAEn horrek eragina izan ote duen, Erreforma Laboral horiek eragina izan duten? Ba bai izan dute eragina, eragin nabarmena gainera, izan ere langileen eros-ahalmena azken urte hauetan lau puntutan erori da eta 360.000 langile geratu dira hitzarmenik gabe negoziazio kolektiborako baldintzak mugatu direlako.
Barkatu, kontu bat: 15 minutukoa zen mozioaren aurkezpena, ezta? 10 minutu jarri dizkidazue eta bost falta zaizkit, horregatik.