ARRIZABALAGA ARRUZA (EAJ, 2019-03-07):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea. Sailburuak, legebiltzarkideok, egun on denoi.
Berriki, otsailaren 22an, emakume eta gizonen arteko soldata arrakalaren kontrako eguna ospatu zen. Duela urtebete, García andreak esan duen moduan, soldata arrakalari buruzko eztabaida izan genuen bilkura honetan.
Orduan gaia nik neuk ere eraman nuen, nire taldearen izenean, eta orduan bai adostasun zabal bat berresteko aukera izan genuen. Gaurkoan ordea, ba tamalez ez gaude egoera berdinaren aurrean.
Eta tamalez diot, soldata diskriminazioa delako gaur egun eta emakume eta gizonen arteko ezberdintasuna eragin eta betikotzen duen faktoretako bat.
Soldata diferentzia, emakume eta gizonen arteko berdintasun ezak eragin eta betikotzen dut. 2016. urtean, eta orduko datuak esaten ditut azkenengoak baitira, emakumeen bataz besteko errenta pertsonala, 15.578 eurotakoa izan zen. Gizonen bataz bestekoa, hau da, 25.696 euro, baina 10.000 euro txikiagoa. Errentarik batere jasotzen ez duten emakumeen proportzioa, % 15,3a da. Eta gizonena aldiz, % 10,8.
15.000 eurotatik beherako errenta duten emakumeen proportzioa handiagoa da gizonena baino. Alabaina, zifra horretatik gora, egoera alderantzikatu egiten da. 15.000 eurotatik gorako errenta duten gizonen proportzioa handiagoa da emakumeena baino tarte guztietan.
Eta mundu mailan azterketa egiten badugu, emakumeok gizonok baino bataz besteko % 23 gutxiago irabazten dugu. Eta egoera honek ez ditu mugarik, ez dauka fronterarik, ez dauka sektore berezirik, edade edo kualifikazio konturik. Herrialde guzti guztietan gertatzen den zerbait da.
...sektore berezirik, edade edo kualifikazio konturik, herrialde guzti-guztietan gertatzen den zerbait da.
Ez naiz berriro, pasa den urtean egin nuen moduan, soldata arrakalaren zergatiak azaltzen jardungo, hainbat faktore ezberdinen batuketak sortzen baitu, emakumeon lanaren gutxiestea euren artean dagoelarik, lan-merkatuan partaidetza baxuagoa, zer-nolako postuak asumitzen ditugun edo eta diskriminazioa. Emakumeok orokorrean gutxiago irabazten dugu ordaindutako ordu gutxiagoko lan saioak ditugulako, kaskarrago ordaintzen den sektoreetan lan egiten dugulako edo enpresetako goi karguetan ordezkaritza gutxiago dugulako. Baita ere lan berdina egiteagatik batez besteko gizonek baino soldata baxuagoa jasotzen dugulako.
Sektoreka alde handiena zerbitzuen sektorean jasotzen da, honetan batzen baita emakume gehien. Argi ikusi dezakegun moduan, beste behin ere diskriminazioaz hitz egiten ari gara, berdintasun ezaz ari gara eta honi aurre egiteko guztion konpromisoa beharrezkoa dugu, Legebiltzar honen ardura da, Administrazioaren ardura da, enpresa-buruen ardura da, sindikatuen ardura da, gizarte osoaren ardura da, guztiona.
Islandiak betetzen du munduko ekonomia guneko genero arrakalaren munduko tasako lehen postua, sailkatutako 144 herrialdeen artean. Hor hasi ziren genero ikuspegiko aurrekontuak lantzen 2009. urtean eta ordudanik konpromiso irmo horri eutsi diote, aurrekontuak ikuspegi horretatik aztertuz. Islandiako Gobernuak bitarteko berezi bat sortu du Administrazioan berdintasuna bultzatzeko eta gai horretan erreferentziazkoa bilakatu da mundu osoan bere ibilbide eta lorpenengatik.
Eusko Jaurlaritzak, bestalde, 10 urte darama genero ikuspegiko aurrekontuak lantzen, politika publikoen eraldaketa bultzatzearren eta emakumeen eta gizonon arteko berdintasuna lortzeko helburu orokorra zeharkakotasunez sar dezaten. No es demagogia, lleva un largo camino recorrido en la buena dirección. Gobernu programak 2020-2030 jasangarrirako helburuekin lerrokatuta, genero berdintasunaren konpromisoa jasotzen du, VII. Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Planak aurrekontuetan genero ikuspegia sartzea zehazten du, Gobernu onerako helburu gisa.
Berriro ere Euskadin 2009. urterik aurrera, Islandiak bezala, genero eragineko txostenak sistematikoki egiten ditu, hemen egiten dira, Aurrekontu Orokorren gainean. Emakundek, bere aldetik, bere egiaztapen txostenak egiten ditu. Gaur egun aurrekontuaren % 99,87k genero osagaia hartzen du kontuan eta aurrekontuaren % 96an adierazgarritasun handia eta ertaina du.
Genero eraginaren azterketa administrazio prozedura arruntera gehitu da Aurrekontu Orokorrak prestatzeko orduan, sail eta erakunde autonomo guztiek beren aurrekontu programak aztertu behar dituzte, eta Ogasun eta Ekonomia Sailari horien berri eman. Eusko Jaurlaritzaren apustua da Euskadi genero berdintasunean Europako lehen lau herrialdeen artean kokatzea eta bilatzen da, halaber, politika publikoak hobetzea, genero ikuspegia sar dezaten, aurrekontu prozesuaren maila guztietan genero zeharkakotasunaren kontzeptua aplikatuz.
Urkullu lehendakariaren Gobernuak hiru erronka ezarri zituen legealdi hasieran berdintasun politiken inguruan: VII. Berdintasun Plana burutu, onartu eta garatzea; indarkerian esku-hartzeko esparru juridikoa ezarri; eta soldata arrakala saihesteko plana ezartzea.
Aste honetan bertan, gizonen eta emakumeen arteko ordainsari berdinketarako klausulak eta euskal kontratazio publikoko soldata arrakalaren aurkako neurriak jasotzen dituen plana aurkeztu du Eusko Jaurlaritzak.
Plan honek Euskadik Europar Batasunean lider diren bost herrialdeen artean kokatzea du helburu eta erronka, kontratazioaren esparruan, arlo guztietan eta gizarte desabantailan dauden emakumeen zenbatekoa handituz; aurrerapausoak emanez erantzukizunezko postuetan; berdintasun formakuntza emanez lan-taldeetan; sexu jazarpen eta sexuaren ondoriozko jazarpen kasuetarako protokoloak ezarriz; kontziliazioa helburu, ordutegi, malgutasuna ezarriz; telelana, laguntza zerbitzuak, jantokiak, haurtzaindegiak.
¿Demagogia? ¿Es demagogia porque se ha presentado en marzo? ¿Y si se llega a presentar en mayo, o en octubre, o en septiembre? ¿Entonces no habría ningún argumento para estar en contra de este plan?
Plan operatiboak lau ekintza ardatz ditu, 20 zuzentarau, 60 neurri zehatz eta 283 miloi euroko baliabide ekonomikoen aurreikuspena hurrengo bi urtetarako. García andereak, ekintza zehatzak eskatzen dizkiozu Gobernuari, hona hemen, zehatzak, zehatzak baino zehatzagoak.
Eta zeintzuk dira ardatza hauek? Ba lehenengo eta behin, soldata orduko desparekotasuna murriztea  - oso modu orokorrean esango ditut, bestela denboralik ez legoke - ; bigarren ardatz bezala, eguneko lanaldiari buruzko desparekotasuna murriztea; hirugarren ardatz modura, hezkuntza eta gizarte sentsibilizatzea; eta laugarren ardatz modura, enpresak eta sindikatuak sentsibilizatzea.
El camino hacia la igualdad lo debemos recorrer entre todos y todas, y es por ello que este tipo de acciones se dirige a aquellas personas que trabajan en las distintas áreas de contratación y órganos de contratación, pero también a quienes promueven los contratos, quienes detectan y conocen las necesidades y saben mejor que nadie qué requerimientos sobre igualdad de mujeres y hombres pueden perfectamente jugar un papel en cada contratación.
Seguimos avanzando con paso firme. La semana pasada se celebraron por primera vez unas jornadas sobre política fiscal y perspectiva de género, organizadas desde el órgano de coordinación tributaria, jornadas que sirvieron para profundizar un poco más en la política fiscal desde la perspectiva de género.
Vivimos en una sociedad cada vez más comprometida con la igualdad. Es necesario dar más pasos y continuar con el refuerzo iniciado años atrás, mejorar el sistema tributario desde una perspectiva de género y ser conscientes de que las decisiones que adoptamos cumplen con los objetivos que nos hemos marcado para conseguir una sociedad igualitaria.
Por otro lado, el Gobierno Vasco ha puesto recientemente en marcha el plan específico de Inspección de Trabajo de igualdad  - me queda poco tiempo y la señora Sánchez ya lo ha explicado durante su turno, pero bueno - ; este incremento de unidades de inspección y su formación específica permitirá una acción inspectora integral en esta materia, abordando cuestiones como el control del fraude a la contratación temporal y a tiempo parcial.
Deskribatutako aspektu guzti hauetan lan egitea proposatzen genuen gure zuzenketan, beste taldeekin hartu-emana izan dugu eta jarrera hurbiltzen saiatu gara. Talde proposatzailearen testutik nahiko urruti aurkitzen ginen, gure ustetan hainbat gai nahasten baitzituen, ez dugu uste ondo planteatuta zeudenik, ez modu egokian behintzat, eta oso modu orokorrean gai potolo ugari, azkenean eraginkortasuna galtzen zela uste genuen, hobe zehaztasunetara joatea, eragingarriak izan ahal izateko.
Euskal Herrian Bilduren zuzenketarekin, kontzeptuan ere ados egon ahal izan arren, ez dugu uste lege berri baten unea behintzat orain denik, gizonen eta emakumeen arteko ordaintzari berdinketarako klausulak eta Euskal Kontratazio publikoko soldata-arrakalaren aurkako neurriak jasotzen dituen plana aurkeztu berri da hemen, aukera bat eman behar zaio plan horri eta ikusi epe ertainean, espero dugun moduan, eragingarria den ala ez.
Eta Talde Popularraren zuzenketarekin bat egiten genuen, nahiz eta planteamendu orokor bat izan, bakarrik falta da berak gurearekin bat egiten duen ala ez jakitea.
Ruiz de Arbulo jaunari erantzun egin nahi nion, baina bigarren txanda izan beharko da, denborarik ez dudalako, bai bakarrik esan guzti honengatik gure taldeak Talde Sozialistarekin bat aurkezturiko zuzenketa egokien ikusten duela Euskadin soldata-arrakala txikitzeko abian jarri beharreko politikak eta ekintzak bultzatzeko, boluntadea eta konpromisoa eskatu zaio Gobernuari, hemen daude eta hori gaurkoan babestuko duguna.
Eskerrik asko.