BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2015-07-13):
Mila esker eta egun on guztioi.
Udal lege modura aurkeztu zaigun testua toki erakunde lege modura onartua izatea da Euskal Herria Bilduren desioa. Eta badakigu hori lortzeko zer hobetu asko dagoela egin beharreko bidean.
Orain artean egindakoarekin kritikoak gara, toki erakundeei aurkeztu zaigun testua eman zaien parte-hartzea oso murriztua izan baita eta Udalek ekarpenak egiteko eskatutako epea ez zaielako eman, haiek eskatutako epe hori haize gainditu denean talde parlamentariok zuzenketa aurkezteko prozeduran.
Horren ondorioz, konpondu beharreko gabeziak ageriko direla uste dugu, baina uste dugu akordiorako borondatea baldin badago, geratzen zaigun prozedura horretan egin daitekeela eta guk eskua luzatzen dugu hala izan dadin. Esku artean dugun legea oso garrantzitsua da, etorkizuneko Euskal Herrian toki erakundeek duten funtzio garrantzitsua garatzeko lagungarri izan behar duen neurrian.
Hori dela eta, legeak duen garrantziagatik eta 30 urtetik gora zain egon ostean, behingoz legea izateko aukera dugula lehenetsiz, Euskal Herria Bilduk ez du aurkeztu osotasunerako zuzenketarik eta beraz ez du aurkeztuko edo ez du babestuko aurkeztu dena ere. Eta ez du egingo esandakoaz gain, bertan defendatzen denarekin bat ez gatozelako, udal autonomia defenditzen dela esanez, udalak desagerrarazi nahi direlako. Edota lege hau baliatu nahi delako, egun dugun antolaketa instituzionala aldatzeko, eztabaida hori bestela egin behar denean.
Ez ditugu helburu berberak lege honi dagokionez. Hasteko Euskal Autonomia Erkidegoko Toki Erakundeen Legea, Euskal Herriaren eraikuntzarako beste urrats bat izatea bilatzen dugu. Esparru juridiko Frantziar eta Espaniarra ez dira Euskal Herriaren berezko esparru juridikoa eta herritarrok bere tokiko demokrazia eredu libre eta demokratikoki erabakitzerik ez dute. Baina egoera guztiz demokratiko hori erdiesten ez dugun bitartean, dagoen esparru juridikoa baliatu behar dugu Euskal Herriaren eraikuntza eta finkapen demokratikoaren eta bere eraldaketa sozialaren zerbitzura jartzeko.
Benetako eskumenak dituzten toki erakundeen existentziak ahalbidetzen du Administrazio eraginkor eta herritarrengandik hurbilekoa izatea, eta horregatik tokiko autonomia babestea eta indartzea, funtsezko laguntza da demokraziaren eta boterearen deszentralizazioren printzipiotan oinarritutako etorkizun bat eraikitzeko.
Bigarrenik, Euskal Toki Administrazioak erabat euskalduna izan behar du. Euskara babestu eta normalizatzea Euskal Herriaren hizkuntza berezkoa eta komuna denez, lehenik euskal botere publikoei dagokien egitekoa da. Euskal Toki Administrazioak erabat euskalduna izan behar du eta horrek esan nahi du euskarak izan behar duela haren lan hizkuntza ohikoa. Euskarak ez du etorkizunik baldin eta euskara jakitea tokiko enplegu publikora sartzeko eskakizun formal hutsa besterik ez baldin bada.
Tokiko administrazioak eredu eta jarraibide izan behar du euskara erabat berroneratzeko eta horrek eskatzen du administrazio horiek argi eta garbi egin behar dutela apustu beren funtzionamendua gero eta gehiago euskalduntzen joatearen alde.
Hirugarrenik. Tokiko autonomiaren aldeko apustu sendoa egiten dugu, subsidiotasun printzipioa eta finantza nahikotasuna. Iritzi da unea tokiko autonomiaren eta demokrazia parte hartzailearen printzipioak gauzatzeko. Gobernu ekintza herritarrengana hurbiltzea berebiziko behar izan politikoa da. Herritarren parte hartzeko eskubidea benetakoa eta eraginkorra izan dadin, denon baliabideen eta arazoen administrazioan benetako herri kontrola eta parte hartzea egon dadin.
Argiro egin behar du apustu hurbiltasuneko Gobernuaren alde, toki erakundeak politikoki eta finantzieroki indartzearen alde, demokrazia eta herritarren parte hartzea indartzeko haien interesen kudeaketan. Printzipio hori benetan bete dadin, finantziazioak ezin du izan tokiko erakundeei autonomia bermatzen dieten eskumenen aitortzaren premisa bat, ondorioa baizik. Eta horregatik aldarrikatzen da ez zen euskal instituzioek, Kontzertu Ekonomikoaren esparrua bermatuko dutela tokiko finantzazioa udalek emanak dituzten eskumenen heinekoa izango dela, beren tokiko autonomia benetakoa izan dadin.
Finantzazio ereduari dagokionez ez dugu ontzat ematen abiapuntu modura orain arteko eskumenak finantzazio nahikoa izan dutenik esatea. Uste dugu ezin dela horrelakorik esan azterketa egin aurretik.
Bestetik uste dugu, Euskal Herri eskumenak esleitzen dizkien lege edo foru arauen kasuan, ezin dela baieztatu finantza nahikotasuna bermatzeko baliabideek ezin dutenik gastu handitzea ekarri. Uste dugu, hala eskatzen duenean, neurriak hartu beharko direla eta Herri-Dirubideen Euskal Kontseiluak, erakundeentzako beharrezkoak diren baliabideak lortu beharko dituela.
Lege honek, herritarrek benetan parte hartzeko eredua defendatu behar duen bezala, orobat planteatu behar du tokiko erakundeek eragiten dieten gaietan, legeen tramitazioan, Kontzertu Ekonomikoan eta abarretan, zuzenean parte hartzea.
Ez dago parte hartze hori soilik ordezkaritza elkarteen esku uzterik. Zeren hartara, tokiko erakundeak ikusgarri egin beharrean, alderdikeriazko borrokarako gai bihurtzen baitira eta ez beraien etorkizunaren benetako subjektu.
Ez dugu uste egokia denik hortaz, Eudelen esku uztea toki erakundeen ordezkaritza. Berari emanez bai ordezkaritza osoa eta baita monopolioa ere.
Euskal Herria Bildutik proposatzen duguna da, toki erakundeak beraiek izan daitezela beraien ordezkariak izendatuko dituztenak.
Bide honetatik lortuko dugu urteetako hutsunea betetzeko urrats esanguratsu bat ematea, ahalik eta legerik onena eginez, toki erakundeen egoera bideratu eta definitzen urrats sendoak ematea.
Baina aldi berean, hauei antolatu eta jarduteko autonomia aitortzea, benetakoa. Finantziazio nahikotasuna erdigunean duena, ezin baitu bestela izan.
Horren alde egingo dugu Euskal Herria Bildutik. Eta berriro diot, gure borondate osoa adierazi nahi dugu akordioaren bidez hobetu beharrekoak. Aipatutako norabidean hobetu nahi dituenarentzat.
Eta ez zaigu iruditzen, legea bueltan bidaltzea denik urte luzeetako gabezia edo prozeduran egindako okerrak zuzentzeko bidea.
Horregatik egiten dugu osotasuneko zuzenketa honen aurka.
Mila esker.