UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2016-05-26):
Egun on.
Euskal Herria, Euskal Autonomi Erkidegoa, euskal gizartea, euskal administrazioa, pentsatu nahi dut izendapen, deitura hauek ez direla marketin lelo hutsak, zerbait gehiago direla, eta dena esanda eta argudiatua geratzen dela izen eta deitura horiek esaten direnean.
Eta beraz, ideologia eta nazionalismo faxista anker eta itsuren ikuspegi inkontziente guztietatik kanpo, zentzuzkoa, logikoa, normala, naturala da pentsatzea eta garatzea hizkuntza ofizial bietan administrazioak zerbitzuak eskaini behar dituela, herritar guztien hizkuntza eskubideak errespetatu behar dituela, eskubideak herritarroi dagozkigulako; eskubideak ez dira hizkuntzarenak, eskubideak ez dira administrazioarenak; eskubideak herritarronak dira, pertsonenak.
Eta administrazioaren betebeharra da eskubide horiek errespetatuak izateko kalitatezko zerbitzuak eskaintzea. Are gehiago, hasieran aipatu ditudan kontzeptuotan sinesten baldin badugu.
Kalitate horren barruan doaz hizkuntza eskubideak. Hizkuntza eskubideak ez baldin badira errespetatzen, ez dago kalitaterik.
Dagoeneko, Gorospe andreak gogoratu digun bezala, gainditua dagoen dikotomia, gainditua dagoen falazia: Mediku ona edo mediku euskaldunen dikotomia falazia hori.
Eta gaur ere asmoa neukan, eta egingo dut, aitortzeko, zeren gauzak ondo egiten direnean guk ez daukagu arazorik aitortzeko eta kritikatu behar direnean kritikatzeko. Eta aitortu beharra dago Osasun Sail honek Legegintzaldi honetan gainditu duela teorian, gainditu duela dikotomia hori eta falazia hori, eta urrats batzuk eman direla bide horretan, nahiz eta, esan duzun bezala, urrats txikiak izan eta motelak praktikan.
Edo beste era batetara azalduko dut, zeren badirudi azaltzen dugunean ez zaigula ulertzen edo ez garela gai gauzak ondo azaltzeko, ea ulertzen zaidan hobeto.
Estatu espainiarra, Konstituzioa, batzuek hainbeste aldarrikatzen duten Konstituzioa, Gernikako Estatutua, EH Bilduren unibertsotik, mentalitatetik distantzi majo batetara aurkitzen diren kontzeptuak, batzuek behintzat, beraz, inondik inora ez susmagarriak.
Argi jasotzen da euskara eta gaztelania hizkuntza ofizialak direla. Beraz, zein arazo dago gure administrazioan mediku euskaldunak izateko? Zein da arazoa?
Zeren gaurko proposamenean fondoan dagoena da ez dugu mediku euskaldunik nahi. Hori esaten ari zarete eta hori zabiltzate proposatzen behin eta berriro.
Eta administrazioak, euskal gizartean, euskal administrazioan mediku euskaldunak behar ditu eta guk soilik hori eskatzen dugu, mediku euskaldunak. Alegia, beraien lanean, lana egiterako orduan, pertsonak artatzerako orduan euskaraz manejatuko direnak, euskaraz komunikatzeko gaitasuna izango dutenak, ez gehiago eta ez gutxiago. Hori da eskatzen ari garena, besterik ez.
Eta horregatik gaurkoan zuzenketarik ez dugu egin, planteatzen den eztabaidak ez daukalako inolako zentzurik, ez bururik eta ez hankarik. Dena delarik ideologia, mentalitatea, baldin eta noski, ideologia nazionalista ertzi, mugatu, atzerakoi eta erradikal batetatik ez baldin bada.
Eztabaida gainditu dagoelako eta etengabe atzera begira egoteak ez gaituelako inora eramaten. Atzera begiratu bai, baina akatsetatik ikasteko eta aurrera egiteko. Aurrera egin behar dugu eta ez atzera.
Eta kalitatezko zerbitzua eskaintzeko mediku euskaldunak behar ditugu. Eta mediku euskaldunak izateko bi norabideetan lan egin behar dugu: Bata, dagoeneko sisteman ditugunak euskalduntzen eta horretarako hainbat neurri martxan daude eta martxan jarri behar dira, eta ez soilik medikuak, osasun profesional ba perfil guztietakoak; eta, bestea, bermatu sistemara sartuko direnak euskaldunak izatea, bai? Eta horri deitzen zaio eraginkortasuna izatea.
Eta bai norabide batean eta bai bestean hamaika neurri ezar ditzakegu, baina gaurkoan bigarren norabidean ari garenez eta hizpide dugunez lan eskaintza publikoak, ba horretan zentratuko naiz. Eta horretan zentratzerako orduan, hor bi neurri garrantzitsu ditugu.
Bat, ikasketak eta gradu ondoko formakuntza ematen dena ospitaletan euskaraz eskaintzarena, gaur hori ez dugu hizpide, eta bestea, lan eskaintza publikoen irizpideak.
Eta arestian esandako guztiagatik gure administrazioak, lan eskaintza publikoa egiterakoan betekizuna izan beharko litzateke, betekizuna eta ez meritua profesionalak euskaraz jakitea eta hori bermatzea. Eta hori ez da ez gehiegikeria eta ez diskriminazioa. Eta ez litzateke ezta justifikatu beharra ere izan behar.
Eta gaur ari gara OPEen irizpideetaz hitz egiten, egia esan, OPEak iragarri dira, iragarri dira, baina esanda ere auskalo noiz egingo diren. Hurrengo Legegintzaldian, ez dakigu noiz egingo diren, ez dakigu zein irizpiderekin baina egia da Osasun Saila aprobetxatzen ari dela momentu hau iragartzeko lanpostuak sortzen arituko balitz bezala, sortzen ez dituenean, baina hori beste eztabaida bat da, baina tira, tira.
Bestetik, beste kontu bat aipatu nahiko nuke. Norbaiti okurrituko al litzaioke, esaterako, emakumeen eskubideetaz hitz egiten egongo bagintza, eremuka sailkatzea? Ez dakit zein eskualdeetan emakume gutxiago daudelako, hor egokitzea emakumeen eskubideak, bai errealitate horretara egokitutako?
Ba gauza berdina egiten ari zarete eremu soziolinguistikoaz hitz egiten ari zaretenean, zonifikazioaz hitz egiten ari zaretenean. Zeren gure betebeharra da oinarri oinarrizko eskubideak betetzea eremu guztietan, eremu guztietan.
Zeren eremu guztietan herritarren hizkuntza eskubideak bete behar dira, euskaldun gutxiago egon, euskaldun gehiago egon. Eta, gainera, Osakidetzan dakigunean eremuetan justu eskualde horretako herritarrak bakarrik ere ez direla artatzen.
Baina, tira, askotan erabiltzen dira argudioak, benetan, ez direnak ondo pentsatzen eta eskertuko nuke hausnarketa sakonago bat erabiltzen diren argudioak bota aurretik.
Baina, tira, batzuk beti aitzakiak bilatzen ba mediku euskaldunak ez kontratatzeko, derrigortasun data ez betetzeko... Badakizue zer? Nekagarria da. Nekagarria da, tristea da... norberaren herrian atzerritar sentitzea. Eta gu horrela sentitzen gara, atzerritar gure herrian.
Etengabe pertsona guztioi eta guri dagozkigun eskubideak defendatu behar izatea, etengabe ikustea eskubideak urratzen zaizkigula, etengabe atzetik ibili behar izate hori aldarrikatzen gure eskubideak errespetatzeko. Etengabe euskaldunoi diskriminatzen zaigunean, baztertzen zaigunean, gehiegikeriak pairatzen ditugunean... Eta gainera ignorantzia eta nazionalismo itsuari aurre egin behar izaten diogunean argudioekin, beraiek argudioak ez dituztenean jartzen, eskubideez ari garenean.
Eta administrazioa askotan aurrean aurkitzen dugunean eta ez alboan eskutik (...) defendatzen.
Baina tira... irribarrea ahoan, burua tente eta guk aurrera jarraituko dugu euskaraz bizitzen, oztopo eta eraso guztien gainetik.