OGASUN ETA FINANTZAKO SAILBURUAK (Gatzagaetxebarria Bastida) (EAJ, 2014-11-13):
Bai. Herri estatistikaren papera gure gizartean gero eta handiago da.
Laugarren aldetik, herri estatistikak nondik gatozen eta nora goazen azaltzeko gure herriaren eta gure gizartearen arazoak ondo azaltzeko beharrezko tresna da.
Gauza horiek guztiengatik, herri honetan herri estatistika bat egotea oso garrantzitsua da, jakiteko herri moduan ere –eta berriro errepikatzen dut– nondik gatozen, nora goazen eta nolako ibilbidea egin behar dugun politikoki eta gizarte eta ekonomi eragileak neurriak hartzeko sasoian.
Epe motzean, aldiz, erronka batzuk dauka estatistikak materia bezala. Alde batetik, mantendu eta osatu behar ditugu gure serie historikoak eguneratuta, jakiteko gure neurriak hartzeko eta erabakiak hartzeko unean zer gertatzen ari den gure gizartean, gure inguruan, politikariek, agintariek eta gizarte eta ekonomi eragileek informazio zehatz hori edukitzeko.
Bestaldetik, epe motzean ere, herri estatistikak gure gizarteko gertaera ekonomiko eta sozialak neurtzeko balio du eta, azkenean, beharrezko informazioa asetzeko gure gizarte zabal honetan beharrezko tresna ere.
Arrazoi guztiengatik, guk osatuta daukagu gure Erkidego Autonomoan estatistikaren antolakuntza indartsu bat eta garrantzia dauka. Arrazoi guzti honengatik bere papera herri honetan eta Ganbarak ere bere indarra eman dio horri.
Horren eredu ikusten dugu gaur, gaurko egunean Estatistika Plana k 2014-2017 zer arautzen du. Arautzen du lau urte horretarako, aldi horretarako estatistika eragiketen jardun guztiak. Lau urte horietan, 2014tik 2017ra. Hau da, plan zuzentzaile bat da arautzen duenak estatistika eragiketa guztiak. Zentzuan lehen aipatu dudan nire hasierako hitzalditxoan.
Baina gaur Ganbarak, ondo baderitzozue jaun-andreok, onartzen duen legeak eta planak izaera bikoitza dauka. Gobernuaren plangintza bati buruz hitz egiten ari gara, baina ez bakarrik hori, legea ere bada eta, esango nuke, gai bakarra dela gure Autonomia Erkidegoan, herri ardulararitza plangintzan edo plangintza ekonomikoa plan bakarra legez onartzen dena eta horrela araututa daukalako gure Legebiltzarrak, 1986ko Estatistika Legean.
Horrek ematen dio ñabardura eta garrantzia estatistikaren materiari. Ganbara berak esan du gai hau antolatzerakoan eta planifikatzerakoan Parlamentua berak arautu nahi duela, horrela daukagu araututa, eta plangintza esango nuke bakarra dela eta legez onartzen dena zentzu horretan.
Gaur jaun andreok, zuek erabakiko duzuen erabakiaren aitzindarietan lan asko dago, lan asko dago gure gizarteko hainbat eragilek parte hartu dutelako: Euskal Estatistika Batzordean, Euskal Estatistika Kontseiluan, alde batean eta lehenengoko aipamenean batzorde horretan daude sartuta herri ardulararitzak, bigarrenean gizarte eragileak eta denak parte hartu dute, lan hau Ganbarara ekarri baino lehenago eta zuei eztabaidarako ekarri baino lehenago lan sakon bat egon da, prozesu eta ibilbide luze bat.
Legeak berak lau atal ditu eta hiru azken xedapen eta eranskin bat. Eranskinean ipinita daude estatistika eragiketa guztiak hurrengo lau urteetan egongo direnak. Zer zentzutan? Adibidez, eragiketa bakoitzaren helburua. Bestetik, eragiketaren mota, bestetik bere berezitasunak. Baita nor izango den arduradun, arduradun, herri arduraduna eragiketa horiek egiterako unean eta baita, kasu batzuetan, nortzuk partaidetuak izango diren eragiketa horiek egiterakoan.
Dena zehaztuta dago. Helburu horiek, motak, berezitasunak, epeak. Eta estatistikaren eranskina horretan garrantzia da estatistikaren sortzaileak jokatzen duten papera, oso garrantzitsua. Eta baita ere estatistikaren erabiltzaileak daukaten onurak estatistika ofizialaren edo herri estatistikaren datuen arabera.
Biak sustatu behar dira, herri informazioa delako eta bere garrantzia duelako. Eta aipatzen dut berriro, garrantzia hain handia dauka Legebiltzarrak berak esan du plangintza hau legez onartu behar dela. Uzten dut, eta oker ez banabil plangintza, bakarra dela legez onartu behar dena Ganbara honetan.
2014-2017 estatistika planak 234 estatistika eragiketa aurrikusten ditu. Hortik % 54a edo erdia baino gehiago Eustatek egiten du, Euskal Estatistika Erakundeak, baino gainontzeko beste erakunde batzuk ere papera handia daukate, adibidez, Eusko Jaurlaritzako Sailak, Ingurumen Sailak 28 eragiketa egingo ditu. Ekonomiaren Garapeneko Sailak 26, Enpleguak 17, Osasunak 12, Hezkuntzak 15, Herri Administrazioak 6, Ogasunak 4 eta Segurtasunak 4. Eustat da gure Erkidego Autonomoaren estatistikaren arduradunen ardatza, baina beste batzuk ere badaude.
Zentzu horretan, ikusten dugu plan honen barruan arlo edo gai ezberdinen artean 22 arlo tematiko. Garrantzitsuenen artean, demografia eta ohitura sozialak aztertzen dituen eragiketak. Demografia eta ohitura sozialak 31 eragiketa garrantzitsu dauka, legean aipatuta eta zehaztuta.
Kontu ekonomikoan azterketak beste bigaren multzo garrantzitsua 25. Estatistikaren azpiegiturak arautzen dituen multzo horietan beste 17 estatistika eragiketa daude. Eta horrela 22 multzo ezberdinen artean edo arlo tematiko ezberdinen artean.
Hor datza garrantzia. Aipatu ditudan arrazoi guztietan usten dugu Jaurlaritzak egin duen paper hau, Legebiltzarrera hau tramitatzen aitzindari gisa hartuta aurretik dauden hainbat...
...uste dugu Jaurlaritzak egin duen paper hau Legebiltzarrera hau tramitatzen, aitzindari gisa hartuta aurretik dauden hainbat lan eginda, orain uste dugu 23 zuzenketa aurkeztu direla oker ez banabil, Legebiltzarreko ibilbidean, eta hortik indarrean uste  dut gaur egun bakarrik 10 daudela indarrean. Horrek adierazten du ere jaun-andreok, zuen talde parlamentariok, jabeak zaretenak legea onartu ala ez onartzeko, lan bat egin duzuela eta nolabaiteko aurrerapauso garrantzitsuak eman direla adostasun maila bat behintzat onartzeko modukoa legea onartzeko.
Amaitzeko, aipatu ere estatistika plan honetan garrantzia daukala nolako maiztasunarekin zabaltzen den sortutako estatistiken eragiketak. Maiztasuna hor ikusten dugu: Batzuk dira urteroko eragiketak, ia 100 eragiketa daude urtero ateratzen direnak, beste multzo bat dago bi urtera ateratzen direnak, beste batzuk arintasun handiagoarekin hilero ateratzen direnak eta beste batzuk bi hilero ateratzen direnak. Baita ere batzuk badaude urte bitik behin egiten direnak eta lau urtetik behin edukiaren edo bere zailtasunaren arabera dauden beste eragiketa batzuk.
Nola zabaltzen dira eragiketa hauek? Gehien bat interneten bidez eta beste aldetik, datu baseetatik zabaltzen direnak. Herri estatistiken informazioa herritar guztiak edukitzea.
Hori da Jaurlaritzak egin duen lana. Zuen eskuetan dago orain gaia, legebiltzarkide jaun-andreok. Eta Jaurlaritzaren aurkezpena honekin amaitutzat ematen dut.
Eskerrik asko.