PRIETO SAN VICENTE (PSE-EE, 2014-02-06):
Presidente andrea, legebiltzarkideok.
Berriro datorkigu Legebiltzar honetara Santa María de Garoña zentral nuklearra ixteko edo berrirekitzeko gaia. Aspaldi-aspalditik azaldu izan dira Santa María de Garoña zentral nuklearra ixteko arrazoiak  - egia da - ; izan ere, zentral hau ixtea aspaldiko guraria izan da Arabako eta Euskadiko gizartearen gehiengoan. Aurreko Gobernuak, sozialisten Gobernuak, zentralaren balio-bizitza agortutakoan hura ixteko konpromisoa hartu zuen. Hala, Sozialisten Gobernuaren Ministro Kontseiluak Santa María de Garoña zentral nuklearra ixteko erabakia hartu zuen 2013ko ekainean, eta jarrera politiko hori bere bidea egiten ari zen, harik eta Gobernu berriak, Rajoy jaunaren Gobernuak, hots, Alderdi Popularraren Gobernuak, Santa María de Garoña zentral nuklearra atzera ere irekitzeko ahaleginak eta bi egiteko erabakia hartu zuen arte.
Hortaz, ez gaituzte ekarri argudio berriek gaur mintzatoki honetara; ez gaituzte bultzatu argudio berriek legez besteko proposamen hau egitera eta hemen eztabaidatzera; beharrizan batek bultzatu gaitu, argi eta garbi aditzera eman nahi baitugu Legebiltzar honetatik  - Euskadiko gizartearen ordezkaritza gorena den heinean -  ez dugula nahi zentral nuklear hori berriro irekitzerik, itxirik jarraitzea nahi dugula eta zentrala eraistea eskatzen dugula. Hortaz, Legebiltzarrari proposatzen zaio aditzera eman dezala irmotasunez eta gehiengoaren babesean ez duela zentrala berrirekitzerik nahi. Alderdi Popularraren Gobernua zentrala ostera ere irekitzen tematuta dago, eta seta horrek bi ezaugarri ditu: harrokeria, batetik, eta irrigarrikeria, bestetik.
Izan ere, nahiko irrigarria da gobernu bat Nuclenorri bide guztietatik erregutzen aritzea zentral nuklear hori berriro ireki dezan. Jakina da Nuclnorrek Santa María de Garoña zentral nuklearra ustiatzeari uzteko erabakia ez zuela hartu irizpide ekologistek bultzaturik edo energia nuklearraren ordez energia berriztagarriak sustatu nahirik, baizik eta gero eta zailagoa gertatzen zitzaiolako mozkin oparoak lortzea ustiatze horretatik, mozkinak urritzen ari zitzaizkion eta.
Bi arrazoirengatik gertatu zen hori; izan ere, batetik, Espainiako Gobernuak edo Rajoy jaunaren Gobernuak bestelako zerga-sistema bat onartu zuen energia nuklearrerako, eta, sistema horren ondorioz, gutxi gorabehera 150 milioi euroko zerga-zamari aurre egin behar zion, zentral hori ustiatzeko. Gainera, Fukushimako gertaeren ondoren, Europako erakundeek zorroztu egin nahi izan zuten segurtasuna, eta, beraz, handitu egin zituzten energia nuklearra ustiatzeko segurtasun-eskakizunak, eta horrek ere beste 150 milioi euroko gastua eskatzen zuen, segurtasun-eskakizun berriak betetzeko.
Nuclenorrek, beraz, erabaki hori hartzeko orduan, ez zuen aintzakotzat hartu zer-nolako arriskua zegoen, zer arazo, nolako eskariak eta zer energia-premia, ez, halaber zer lehenespen zituzten herritarrek energia-motei zegokienez; beste egoera nabarmen-nabarmena zuen aurrean: zentral nuklearraren ustiaketa dagoeneko ez zen errentagarria. Eta alde batetik zein bestetik halako kostuak aurreikusita, ustiaketa bertan behera uztea erabaki zuen.
Ez dakigu zenbat marro egingo ote zituen Gobernuak ordutik hona  - mordoxka bat bai, segurutik - ; izan ere, bi auzi horiek birmoldatzeko ekintza politikorik egin ez badu ere, itxura batean, behin eta berriz ari zaio eskatzen Nuclenorri zentrala ireki dezan.
Horrenbestez, Nuclenorrek, arazo bat du segurtasun-eskakizunak direla-eta eta gastu bat egin behar du eskakizun horiek bideratzeko, eta zerga-politikan ere beste eskakizun-arazo bat du, baina, hala eta guztiz ere, Gobernua, arazo horiez jabetuta ere, zentrala irekitzeko dei egiten ari zaio; bada, hori guztia kontuan hartuta, pentsatzekoa da Gobernua azpijokoren bat egiteko prest dagoela enpresak halako zerga-ordainketarik edo segurtasun-gasturik egin beharrik ez izateko. Izan ere, bestela, arestian esan dudanez, irrigarrikeria politiko handienean erortzear... ez, ez erortzear, bete-betean murgilduta egongo litzateke.
Baina, tira, Alderdi Popularrari, seguruenik, Alderdi Popularraren Gobernuari, bere hantuste politikotik datorkio irrigarritasuna. Hantustez jokatzen du, badakien arren, batetik, Arabako herritar guztiak eta Euskadiko herritar guztiak kontra daudela, eta, bigarrenik, zentral honen balio-bizitza agortuta dagoela, zentralak ez diela erantzuten premia energetikoei eta, gainera, gezurra dela haren gainean esaten den ia guztia; izan ere, zentralak ez du ekarpenik egiten, eta herritarrek ez dute maite energia-mota hori (eta, hala ere, hori duzue hori seta, herritarroi nahi ez dugun hori nahitaez ezartzeko!), eta, gainera, energia hori kostuen aldetik beste batzuk baino errentagarriagoa izan badaiteke ere, herritarrek ez dute inoiz sumatzen errentagarritasun hori, herritarrek kontsumitzen duten energia, energia hori edonondik datorrela ere, garestia baita, gero eta garestiagoa, izugarrizko igoerak ezartzen baitzaizkio, orain gutxi ere ikusi dugunez.
Beraz, esan bezala, harrokeriazko jokabide bat dugu hau, egintza irrigarri bat, Espainiako Gobernua energiaren arloan garatzen ari den politikaren barruan, eta Legebiltzar honek berriro erantzuteko betebeharra dauka; aurrez aurre jartzeko betebeharra dauka, Gobernuak duela aste gutxi batzuk  - urte honetan bertan -  aditzera eman baitu dagoeneko prestatzen diharduela... Areago, Legebiltzarraren osoko bilkura hau egiten zenerako bazitekeen Ministro Kontseiluak honezkero sinatua izatea zentral nuklearra berrirekitzeko baimena. Azkenik, dirudienez, ez da oraindik sinatu, baina, berehala sinatzear da, nolanahi ere.
Horrexegatik azaldu behar du Legebiltzar honek berriro ere bere jarrera, onartezina delako Espainiako Gobernuak asmo honen bidez politika energetikoa eta politika nuklearra beste koska bat estutzea.
Tamala da, benetan, Espainiako Gobernuak horren sorgor jardutea eta dagoeneko inor ere ez aintzakotzat hartzea; ez bakarrik nazionalistak, sozialistak, ekologistak eta herritarrak, dagoeneko bere alderdia bera ere ez du aintzakotzat hartzen. Izan ere, Maroto jaunak, Gasteizko alkateak  - gure artean gaur -  dirudienez duela egun gutxi berariaz eskatu zion Soria ministroari ez zezela bide horretatik jarraitu. Zuen artean hitz egingo duzue, bai, baina bistan da ez dizula kasu-zipitzik ere egiten. Horren aurrean, ez dakit, bada, zer esan; aholku modura-edo, Numancia taldeko bazkide egiten bazara, agian, muin-muinean jo dezakezu Soria jauna, Espainiako Gobernuarena baino jarrera numantziarragorik ez dago-eta, erabat tematuta baitago zentral nuklear hori kosta ala kosta irekitzeko (hor konpon segurtasuna, ekonomia, herritarrak, etorkizuna, aurrerabidea eta gainerako guztia).
Horrexegatik dakargu berriro ere osoko bilkura honetara aurretik ere beste inoiz aurkeztu dugun gai hau, eta Euzko Abertzaleak taldearen eta Bilduren babesa ere jaso du; hala, hiru taldeen artean sinatu dugu erdibideko zuzenketa, Bilduren ekarpenak ere barnean direla.
Erdibideko honetan, beraz, berriro ere eskatzen dugu zentral nuklearra ixtea, eta, horrekin batera, zenbait ekintza ere jasotzen dira  - zenbait mandatu, bestela esanda -  Eusko Jaurlaritzari berari ere zuzenduta, Endesarekin eta Iberdrolarekin hitz egin eta egoeraren berri eman diezaioten, argi jakin dezagun zergatik dauden haiek ere ezbai horretan, nire ustez Santa María de Garoña zentral nuklearra dagoeneko guztiz kondenatuta baitago.
Uste dut bat gatozela guztiok: zentrala ez da errentagarria ekonomikoki; agortua du balio-bizitza; ez ditu betetzen segurtasun-eskakizunak; kontra egiten die herritarren interesei; ez du etorkizunaren alde egiten... Izan ere, gaur egun, gure gizartean nahiko zabalduta dago energia berriztagarrien aldeko iritzia, energia fosilen eta energia nuklearren ordezko modura. Japonek, esaterako, abian du zentral nuklearrak 2030erako ixteko programa; Alemaniak ere zentral nuklearrak murrizteko eta ixteko programa du, eta Espainiak ere izan zuen zentral nuklearrak ixteko eta energia berriztagarriekin ordezteko programa.
Gure herrialdeak, Euskadik bereziki, punta-puntako teknologia du energia berriztagarrietan. Gainera, energia berriztagarriak ustiatzeko baldintza egokiak ditugu. Arrazoizkoa dirudi, beraz, aintzakotzat harturik nolako segurtasun-gabezia ikaragarria eragiten duten hondakin nuklearrek denboran barrena, nolako segurtasun-gabezia izugarria eragiten duten, bada, arrazoizkoa dirudi energia nuklearra arian-arian alde batera uztea eta aurrerabidean oinarritutako energia-politiken alde egitea.
Badirudi, baina, horrek guztiak ez duela eraginik Alderdi Popularrarengan; badirudi ez diola ardura, ez duela halakorik nahi; badirudi Espainiako Gobernuak ez duela halakorik nahi; horregatik, nahiz eta Nuclenorrek ez duen esan aho betean berriz ere zentral hori ustiatzeari ekin nahi dionik, Espainiako Gobernua, hala ere, jo eta ke ari da, zentral hori berriro irekitzera behartzen ia, derrigortzen ia.
Gure iritziz, arestian esandako moduan, auzi hau ebatzita dago jada: zentral nuklear hori ez da berriro ireki behar; ez da berriro irekiko. Zentrala ez irekitzearen aldekoak gara gu, ez baitu inolako zentzurik, eta horrexegatik ekarri dugu ekimen hau Legebiltzarrera. Horregatik nahi dugu Legebiltzarrak argiro esatea ostera ere ez duela nahi zentral nuklear hau berriro irekitzerik.
Legebiltzarraren zati handi-handi bat ados dago horretan; ea, bada, baten batek, sentiberatasun apur bat izanik, kontuan hartzen duen bakardadea ez dela izaten beti aholku-emailerik onena eta gizartearen barruan taldean lan egin behar dela eta gehiengoak arrazoia izan dezakeenean onena gehiengo horretan egotea dela, kontua ez baita beti erakunderen bateko ekintza politiko guztietako kilker hiztuna izatea.
Ea, bada, arrazoi etiko horiek bultzatuta  - herritarrengana hurbiltzeko eta herritarren aldamenean egoteko arrazoi horiek bultzatuta - , talde politikoren batek bere jarrera aldatzen duen eta, azkenik, sozialistok aurkeztu dugun legez besteko proposamena babestea erabakitzen duen, Legebiltzar honetako beste talde batzuen bermea eta ekarpena ere badu eta.
Eskerrik asko.