URIZAR KARETXE (EH Bildu, 2013-10-03):
Mahaiburu andrea, legebiltzarkideok, lehendakari eta sailburuk egun on.
Bake planari buruz hitz egiten ari gara eta nik uste dut kontuan izan beharrekoa dena baita bake plana zer testuinguru politikoan egiten den. Testuinguru berri batean garai berri batean gaudelako eta nik uste dut esan behar dugula hemen gauden eragile politiko batzuk, ez denak baina bai eragile politikoen artean batzuk, jada urte batzuk egin genuela apustua garai berrietara iragateko.
Hori nik testuinguruan jartzeko esaten dut eta gainera jakin ere badakit erabaki honekin beste eragile sindikal, sozial eta euskal gizartearen gehiengoarekin ere bat egiten genuen eta bat egiten dugu gaur egun ere. Garai berrietan iragateko intentzioa, iraganeko beste garaiak gainditzeko asmoz eta horretarako eman beharreko pausuak emateko prest, betiere Euskal Herri normalizatu bat izateko helburuarekin.
Zoritxarrez, hau ez da eragile politiko guztiok daukagun helburua. Batzuei oraindik ez zaie interesatzen fitxarik mugitzea eta zoritxarrez, urteetan politikoki hain onuragarria izan zaien joka lekua uztea.
Norbaitek esango du sufrimenduak alde batera uzten ditudala hori esaten dudanean biktimak ahazten ditudala. Eta nik ez dut ezkutatuko sufrimendu pertsonalak egon direnik, onartu baizik alde anitzetako sufrimendua eta guztiak onartzeko eta gelditzeko bidean lan asko daukagula oraindik egiteko.
Baina egin beharreko bide hori oztopatzeko erabaki politikoak egunero hartzen dira gaur egun ere. Azkena edo nabarmenena astelehen honetan bertan Herrirako kideak atxilotzeko ordena eman zenean.
Niretzat, erabaki guztiak ez baina hein handi batean oztopatzeko intentzio horiek ematen dira Madriletik ematen direlako, Madril delako iturburu eta helburu Euskal Herriko politika Madrileko ikuspuntu eta interesekin historian zehar hainbestetan ezagutu dugun errege orden eredua errepikatuz.
Eta gaur hemen eztabaidatzen ari garena eredu horren beste adibide txiki bat da. Txikia, xumea, agian atentzioa deitzen ez duen horietakoa baina eredugarria.
Jaurlaritzak aurkeztutako bake eta bizikidetza planean Ertzaintzak printzipio, balio, askatasun eta eskubide demokratikoekin hartutako konpromisoa berritu eta indartzea aurreikusten da. Era berean, zerbitzua emateko konpromisoan eta euskal gizartearekin identifikatzeko harremanean sakontzea du ere xede. Eta azkenik, testuinguru soziopolitiko berri honetan bakean, bizikidetzan eta giza eskubideen errespetuan oinarrituriko kultura finkatzen laguntzea jartzen du helburu.
Non dago arazo helburu hauekin? Printzipio demokratikoak, gizartearentzat zerbitzua eta berorrekin identifikatzea eta bakea, bizikidetza eta giza eskubideen errespetua da eskatzen dena printzipio hauetan. Edozein polizia erakunderi eskatu beharrekoa alde guztietan, mundu osoan eta Ertzaintzari ere. Edota Ertzaintzari ez zaizkio eskatu behar printzipio hauek betetzea? Helburu hauek betetzea? Ertzaintzak ez dauka giza eskubideekin erlazionatutako trebakuntzaren beharrik? Jada beteta dauka?
Hemen entzun dudanagatik agian bai. Hornituta dago gai horietan jada? Nire ustez ez. Kontrako iritzia izango da baina datu batzuk emango dizkizuet eta zuek erabaki. 2012ko aurrekontuetarako txostenean agertzen diren datu esanguratsu eta era berean nabarmen batzuek irakurriko dizkizuet.
"Indarraren erabilera, giza eskubideen markoaren baitan" deituriko ikastaro batetan parte hartu zuten ertzainak 20 izan ziren, 20 ikasle. Aldiz, "arma eta dotazioko zorroa aldatzeko" ikastaroan parte hartu zutenak, 1.836. Eta "dotazioko eskopeta egokitzea" ikastaroan parte hartu zutenak, 2.555. Diferentzia ikaragarria.
Agian izango da giza eskubideen baitan egin beharreko lana egina daukatelako, baina nik uste dut ez dela horrela edo egiteko dagoela oraindik.
Eta baita ere kopuru osoarekin konparatzen badugu, Ertzaintzaren despliegea osatu zenetik, 1992an, 600 ertzainek baino ez dute jaso horrelako formakuntzarik. Hau da, 8.000 Ertzaintzaren plantilaren % 7,5a baino ez,. Eta are gutxiago izango lirateke jubilatu edo zesatu direnak kontutan hartzen baditugu.
Eta galdera argia da: Ez da egokia edozein izanda ere une politikoa trebakuntza hau handitzea? Zergatik ez da gehiago inbertitu horretan? Giza eskubideak albora uzten dira edo garrantzitsuak izan behar dira?
Bigarren, hirugarren mailako gauza da giza eskubideak? Hemen entzuten dudanagatik ez. Ertzaintza polizia integrala izan behar dela diogu, herriari atxikitua eta bizi nahi dugun egoera berrian (bakean, bizikidetzan eta giza eskubideen errespetuan( oinarriturikoa. Eta zinez diogu Ertzaintzak ere bide bat daukala egiteko egoera horretara heltzeko.
Ez da normala, ezin da normaltzat hartu, urte eta erdi eskasean Iñigo Cabacasi, (...) edo astelehen honetan bertan Amaiur Mendizabali gertatu zaiena. Agerienak diren hiru kasu esatearren, gehiago ere badaude eta.
Aipatutako lehenengo bi kasuak suertatu zirenean istriputzat jo ziren Ertzaintza eta arduradun politikoen aldetik eta denborak erakutsi digu ihesbide bat izan zirela adierazpen haiek, ez zutela behar bezala erantzuten egoerari. Eta kontrara, Ertzaintzaren sinesgarritasunaren kontra bueltatu ziren adierazpenak izan zirela.
Amaiurrek sufritu duen erasoaren gainean ikerketa bat irekiko dela adierazi du segurtasun sailburuak eta zinez espero dugu ikerketa bukaeraraino eramango dela eta kasu konkretu honetan Amaiurreko senatari bat izan delako erasotua, berdin eskatuko genuke beste edozein pertsona izango balitz ere.
Uste dugu kasu horietan bake eta bizikidetza planean adierazten diren helburuen kontra jotzen delako eta are gehiago, behar dugun gizarte normalizatu batek exigitzen duelako.
Eta hau ez da soilik guk eskatzen dugun eskari bat. Hau Ertzaintza barrutik egiten den eskari bat da ere. Herenegun bertan, (...) Ertzaintzak halaxe eskatzen zion Segurtasun Sailari gertatukoa argitzeko eta dagozkion erantzukizunak bila ditzala exigitzen zionean.
Beraien ustetan, Ertzaintzaren ekintza guztiak kontu emate printzipiopean eman behar dira, horrela bakarrik lortuko baitute beraien eguneroko lanerako ezinbestekoa den zilegitasun soziala.
Beraiek ere argi daukate zilegitasun soziala falta dela eta horretarako landu behar dela oraindik…
...soziala, beraiek ere argi daukate zilegitasun soziala falta dela eta horretarako landu behar dela oraindik bidea dagoela egiteko.
Beraz baztertu ditzagun hain interesatuak izan diren argumentazioak non Ertzantzari kritika egitea edota ikerketa proposatzea biolentoen aldeko postura sendotzea izan den. Argudio horren baitan eman dira hamarkadetan inpunitate osoz tortura kasuak, botereen aldetik behin eta berriz gezurtatuak baina poliki-poliki zorionez nazioarteko auzitegietan egiaztatzen ari direnak.
Inpunitatea izan da urte askotan ezaugarri nagusia, badakigulako terrorismoaren aurka denak balio zuelako, eta zoritzarrez polizia batzuetan ezaugarri hori eredu bihurtu da. Gure eredua ezin da hori izan sekula eta beraz demokrazian eta giza eskubideetan sendotzea ezinbestekoa izateaz gain egunero landu beharreko betebeharra dugu denok, Ertzantzak ere bai.
Eskerrik asko.