HERRI ADMINISTRAZIO ETA JUSTIZIAKO SAILBURUAK (Erkoreka Gervasio) (EAJ, 2014-03-07):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea.
Maeztu jauna, ahalegin izugarria egin duzu. Ondo eginda, gainera, txalogarria benetan sutsua izan zarelako arrazionalizazio legeari buruzko kritika egiten, kamararen aurrean erakusten emateko lege horrek, arrazionalizazio lege hori, txarra dela, kaltegarria dela eta bereziki, udal autonomiarentzat urratzailea dela. Toki autonomia urratu egiten duela esaten duzu.
Horretan ezi dizut kontra egingo. Lege hori ez da nik aprobatuko nukeen legea, niri ere ez zait gustatzen ezta. Ez nau betetzen, ez nau betetzen. Nire eskuetan izan bazan, nik beste eduki bat emango nion.
Kontua da, beno bakarrik esango dizut lege hori ez dela arazo bakarra, zeren lege hori aprobatu baino lehenago ere udalei buruzko oinarrizko legedia nahiko urratzailea zen.
La Ley de Bases de Régimen Local de 1985, el texto refundido inmediatamente posterior, toda la legislación de desarrollo dictada con carácter básico por gobiernos socialistas en los 1980 máximamente eran ya potencialmente vulneradores de la autonomía local hasta límites increíbles.
De hecho, la normativa básica del régimen local ocupa muchos tomos, muchos tomos, por parte de quienes ahora defienden la autonomía local se dictó es amplísima normativa.
El problema por tanto no arranca de esta Ley. Esta Ley se inserta en un marco normativo básico, que había sido dictado durante los últimos casi 30 años, muy invasivo de la autonomía municipal.
Beraz arazoa ez da lege honekin hasten. Iraganean ere hori baino lehenagotik ere bazegoen.
Kontua ez da, ordea, lege honek zer dakarren edo zer ez dakarren. Kontua da lege hori aurreproiektua aprobatu eta Gorte Nagusietara eraman zenean, bi jarrera har zitezkeen legearen aurrean, bi jarrera.
Bat izango zen, izan zitekeen itxurakerietan ibiltzea. Hau da, jarrera testimonialean aritzea eta esatea beno, lege proiektu honen aurrean jarrera sinboliko bat hartuko dugu eta gero, sinbolismo horrek aurrera egiten ez baldin badu, legea aprobatua izan dadila eta bere ondorioak desplegatu ditzala, bere kalte guzti-guztiekin euskal udalentzat.
Beste jarrera bat izan zitekeen beno, lege honen aurrean bai jarrera testimoniala hartuko dugu, printzipioak defendatuko ditugu, baina, horrez gainera, lana egingo dugu, lan parlamentario zehatza eta gogorra egingo dugu lortu ahal izateko legeak ahalik eta eragin oker edo ahalik eta kalterik txikiena egin diezaien euskal udalei.
Jarrera sinbolikoa, testimoniala lehendabizikoa. Jarrera efektiboa, erreala, pragmatikoa bigarrena.
Amaiurrek lehenbizikoa hartu zuen, argi eta garbi. Amaiurrek, kontuz, bi zuzenketa jarri zituen bakar bakarrik legearen kontra, bi zuzenketa.
Lehenbizikoa izan zen esateko legea ez zela Hego Euskal Herrian aplikatu behar. Oso ondo. Testimonialismo hutsa, ondo dago. Itxurakeria. Eta bigarrena esateko Trebiñun ez zela aplikatu behar. Ez zuen ezer esaten La Puebla de Arganzóni buruz ezta Villaverde de Trucíosi buruz. Ikus dezazuen itxurakeria zertan zegoen.
Trebiñu aipatu nahi zuten, baina ez ziren konturatu beste enklabe batzuk ere badaudela eta Trebiñu udal bat dela enklabe baten baitan eta han beste udal bat ere badagoela. Itxurakerietan jokatzen zuten, testimonialismo hutsean.
Beste jarrera bat izan zitekeen baita ere legea hartu eta lan parlamentario zehatz bat egin, legea aprobatzen zenean ahalik eta kalte txikiena egin diezaien euskal udalei eta horixe zen hain zuzen ere guk Gobernutik bultzatu genuen jarrera: efektiboa, pragmatikoa eta ondorioak eman dituena, lehendabiziko jarrera hartu izan bagenu momentu honetan euskal udala eta Andaluziako udala egoera berdin berdinean egongo liratekeelako.
Eta gure jarreraren ondorioz, zorionez errealitate erabat ezberdinetan bai daudelako Kataluinako, Andaluziako edo Espainiako edozein udal eta euskal udalak, egoera era ezberdinean daudelako. Beraz, hortik has gaitezen.
Gaur zuk hemen aprobatutako erabaki bat hartu duzu, ez duzu behar bezala aipatu beste bat, zuen memoria beti selektiboa izaten delako, beste bat aprobatu zen ere maiatzaren 2an, 2013ko maiatzaren 2an, eta horretan espresuki esaten zen bosgarren puntuan: "El Parlamento Vasco insta al Gobierno Vasco a realizar las gestiones necesarias para que cualquier modificación de la legislación básica en materia municipal refleje expresamente la singularidad foral del entramado institucional vasco". Eta honetan aritu zen Eusko Jaurlaritza.
Amaiur beste joko batean zegoen, testimonialismoaren jokoan. "Treviño sí, la Puebla del Arganzón no". Beste joko batean zegoen. Guk, beti bezala, joko efektiboan, gauzak eraikitzen eta lan oparoa egiten.
Eta horren ondorioa zein izan da? Ba horren ondorioa izan da legeak orain hainbat xedapen aurrikusten dituela, xedapen gehigarriak, gure berezitasun foralak aurrikusten dituztenak eta, zorionez, legeak Espainiako udalei eragiten dizkien kalteak neurri handi batean hemen erabat mugatuta edo murriztuta...
...legeak Espainiako udalei eragiten dizkien kalteak neurri handi batean hemen erabat mugatuta edo murriztuta daudela.
Zuk hiruzpalau gai aipatu dituzu, esan duzu lehenik eta behin esate baterako lege organiko batetaz ari garela. Txarto.
Gero esaten didazue irakasle plantekin natorrela hona, baina ez da lege organiko bat, ze irakurri egin behar dira gaiak benetan hona gauzak defendatzera etorri baino lehenago. Oinarrizko lege bat bai, lege organikoa ez da.
Esan duzu baita ere koste estandarra aipatzen duela. Mesedez! Koste estandarra duela urtebeteko testuan bazegoen, gero desagertu egin zen, orain koste efektiboa aipatzen da eta beste erregimen bat dauka.
Klaro, hona etortzen denean, hemendik, tribuna honetatik salaketak egiten, gauzak irakurri egin behar dira eta zertaz ari garen benetan enteratu egin behar gara, ez bakarrik panfleto bat irakurri eta panfletoan irakurritakoak hemen batere jarrera kritikorik gabe azaltzera etorri.
Zuk bi gai aipatu dituzu batik bat, udalen eskumenak. Beno, udalen eskumenak murriztuak daude, bai Legean, baina Espainiako udalenak. Hemen, Euskal Autonomia Erkidegoan eta Nafarroan beste horrenbeste, udalen eskumenak izango dira hemengo erakundeak erabakitzen dituztenak.
Legebiltzar honek ala bere kasuan lurralde historikoetako organo foralek erabakitzen dituztenak. Ez Madrildik erabakitzen dituztenak, hemen erabakitzen dituztenak baino.
Beraz, gure eskuetan dago udalek eskumen gehiago ala gutxiago izatearena. Hori, Gobernu honek bere gestioen bitartez lortutako xedapenaren... –bai, bai, begiratu, ez zalantzarik esbozatu aurpegian–.
Irakurri Toki Ogasunen Legearen zortzigarren xedapen gehigarria eta horrek esaten du argi eta garbi hemengo lege sektorialek, arau sektorialek, bakoitza bere eskumenen baitan zehaztuko dituztela zeintzuk diren udalen eskumenak.
Gero legearen 25. artikuluak bere bigarren atalean esango du nahi duena Espainiako udalei buruz, baina Euskadi udalei buruz hori argi dago gure eskuetan dagoela eskumenak gehiago ala gutxiago izatearena.
Gero esan duzu 20.000 biztanletik beherako udaletan eskumen horiek erabat zapuztuta gelditzen direla eta zerbitzuak pribatizatze bidean daudela.
Beno, hori Espainiako udaletan horrela izango da baina hemengoetan ez. Hemengoetan, gure hemengo erakundeen eskuetan dago hori horrela izatea ala ez izatea. Hemengo Foru Aldundien eskuetan eta bere kasuan, erakunde amankomunek horretan esan dezaketenaren arabera.
Pribatizazioaren gaia aipatu duzu. Pribatizazioa hemen gertatuko da hemengo erabakiak hori ahalbideratzen baldin badute. Espainiakoetan hori izan daiteke, agian bai, baina hemengoetan, guk landutako xedapen gehigarriei esker, klaro, gure jarrera izan bazen testimonialismoarena dena izango zen hemen Espainian den modu berdinean. Baina guk zorionez beste jarrera bat hartu genuen.
Aipatu duzu baita ere koste efektiboarena. Beno, zuk koste estandarra deitzen zenion jatorriko testua hartuz. Hori ere hemengo erakundeen arabera dago.
Eta azkenean Arabako entitate lokal berezien gaia aipatu duzu. Hori ere hemen zer erabakitzen dugun, horren arabera gauzatuko da guk lortutako xedapen gehigarriei esker.
Beraz, ez dago pilota Espainiako erakundeen eskuetan, hemengo erakundeen teilatuen gainean dago, gure eskuetan dago, Legebiltzar honen, Jaurlaritzaren bere kasuan eta lurralde historikoen organo foralen eskuetan dago.
Legea kaltegarria da Espainiako udalentzat, baina erabakiak hemen hartu behar ditugu, gure eskuetan daude.
Eskerrik asko.