KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-03-07):
Bai, eskerrik asko, legebiltzar buru anderea, legebiltzarkideok, egun on denoi.
Ba orain 15 egun Artolazabal sailburuak interpelatu genuen Gipuzkoako egoitzetako greba hasi berritan eta interpelatu genuen Euskal Herria Bildu oso kezkatuta dagoelako Gipuzkoa, Bizkaia eta Arabako adinekoentzako egoitzetan gertatzen ari denarekin eta onartu behar dizuet kezka hori inolaz ere ez zela arindu hemen Artolazabal sailburuak emandako azalpenekin edo azalpen ezekin.
Ez nuke jakingo nola definitu hemen botatakoak, autokritika minimorik ez zen egon eta aurrera begira kontuak beste norabide bat hartu dezaken zantzurik ere ez zen egon, baina badira zifra batzuk ondo baino hobeto irudikatzen dutenak zertaz ari garen.
Hamar, hamar urte pasa dira Gizarte Zerbitzuen Legea onartu zenekin; bi urte eta erdi gizarte zerbitzuen eta prestazioen zorroan jasotako eskubideak, tartean adinekoentzako egoitza-zentroetakoak indarrean sartu zirenetik, bi urte eta erdi; eta gure biztanlearen % 21,4 65 urte baino gehiago ditu, eta hazkunderako joera luzarotik dator eta luzaroan mantenduko duela, aurre mantenduko dela aurreikusten da eta 2031erako % 28,2 izatea espera da, adineko gehiago eta luzerago bizi direnak.
Denbora gehiago bizi gara, gainera, osasun egoera onean baita txarrean ere, eta ezin dementziak aipatu gabe utzi: 65 urtetik gorako herritarren % 8-10 bitarte horretan, dementzia motaren bat du eta 80 urtetik gorakoen artean, % 25era igortzen da proportzioak, kalkulatzen da 65.000tik gora direla askotariko dementzia gaixotutako euskal herritarrak.
Gero eta ohikoagoa da, gainera, nork zaindu ez duen pertsonekin aurkitzea eta horrek zaintza maila handiagoak eta desberdinak eskatzen ditu, nola ez bestela.
Baino egoera horretan, 1998koa da zifra, lehengo mendekoa, gaur indarrean dagoen egoitza-zentroetako Dekretua, 21 bat urte luze pasa dira eta urte hauetan ez dira eguneratu langile ratioak, pertsonalari dagozkion kualifikazio edo perfil profesionalak, edo zentro horiek izan behar dituzten behar funtzional eta materialak.
Egoera honetan , 92  - beste zifra - , Gipuzkoako egoitza-zentro batean egoiliar bati eskaintzen zaion denbora; eta beste zifra bat, 42ko bat, Bizkaiko erresidentzietan, 42ko gerokultore bat bakarra dago gauez, eta bat bakarra 150 lagunentzako Txagorritxuko gaueko turnoan erizainei dagokionean.
O ninguna enfermera en las residencias como Oyón o Amurrio por la noche. Tres o cuatro duchas semanales, eso es lo que pedían para sus familiares los miembros de la Asociación Babestu; y un 87 %, que son las personas trabajadoras o las mujeres que trabajan en esas residencias para personas mayores.
Un año y medio, es otra cifra, que es el tiempo que duró una de las huelgas más relevantes de los últimos años, la lucha de las mujeres trabajadoras de las residencias de Bizkaia; y 32 son los días que las mujeres trabajadoras de las residencias en Gipuzkoa llevan hoy, cumplen hoy en huelga.
Datuek argi erakusten dute helmen handiko egoera baten aurrean gaudela. Hemen Artolazabal sailburuak etengabe bere lana egiten ari zela esan bazuen ere, Jaurlaritzak ez du bere lana eta honek ondoriok oso larriak ditu, lehenengoan ere esan genuen bezala, bai erresidentzia horietan dauden pertsonentzako, bai bere senitartekoentzako eta, noski, egoitza horietan lanean ari diren profesional guztien bizitzan ere, milaka direlako egoitza horietan lanean ari diren emakumean, erabat feminizatua eta prekarizatua dagoen lan-arlo bat delako egoitza-zentroetakoa eta, beste zaintza arloetan gertatzen den moduan, adineko pertsonen zaintzaren debaluazioa nabarmena delako egoitza horietako lan-baldintzetan, sektore gutxietsia eta prekarizatua da.
Y se mire por donde se mire, es una situación que no es aceptable. Y voy a recordar aquí lo que manifestaba un familiar de las residencias, que tiene un familiar atendido en una residencia de Gipuzkoa. La residencia no tiene personal suficiente, porque la atención a mayores necesita tiempo y dedicación, y las trabajadoras están asfixiadas.
Asfixiadas, infravaloradas y en lucha, que hoy también queríamos recordar a todas esas mujeres que hoy cumplen esos 32 días de huelga. Gutxietsiak eta beren lan indarra merke saltzera behartuak.
Gai honetan gure posizioa ezaguna da, zaintzak erdigunean jartzea ahalbidetuko duen zerbitzu publikoen aldekoa da gure autua. Uste dugu gizarte zerbitzuetako profesionalak lan-baldintza duinak izatea ezinbestekoa dela kalitate zerbitzuak eskaintzeko, eta horrela erakutsi dugu bai Gobernuan eta bai oposizioan gaudenean, eta mozio honek bere oinarrian ere hemen guk adostasun zabal batean lortutako akordio bat duela gogoarazi nahi nuke, akordio zabal bat, Jaurlaritza honek bete ez duena.
Artolazabal sailburuari egindako interpelazioan bi galdera jarri nituen gainean, gizarte duin batek egin behar dituen bi galdera, nola izan nahi dugun zainduak eta nork eta nola zainduko gaituen. Argi geratu zitzaidan lehenengo egunean zure erantzuna ikusiz eta baita ere gero taldeek sartu dituzten emendakinak ikusita hau ez dela Gobernu honen lehentasunetako bat.
Diría, además, que viendo los informes y toda la documentación que he podido leer estos días en relación al Decreto de residencias, diría que no es un tema que ni le ocupa ni le preocupa en exceso.
Y no es que lo diga. Usted decía en la interpelación que le hicimos que ustedes estaban trabajando, que se había alargado el tema, pero que con el nuevo decreto, que este nuevo decreto se ajustaba, digamos, a las exigencias y a las necesidades reales del colectivo de las personas mayores, en todos los sentidos.
Y yo no sé la verdad si esto es creíble si leemos el informe emitido por la asesoría jurídica de la Dirección de Servicios del Departamento de Empleo y Políticas Sociales, relativa al proyecto de decreto, porque la verdad que lo que dice ese informe no es para estar nada tranquilas.
Y lo leo: "Se indica en la exposición de motivos que este decreto atiende a la necesidad de incrementar los ratios referidos a las plantillas, ya que inciden en el nivel de atención a prestar". Y sigue pocas líneas después: "Entendemos que debería revisarse la exposición de motivos y, en su caso, hacer referencia al tipo de personal o categorías profesionales que vean incrementado su número, puesto que atendiendo a la comparativa de las cifras totales expuestas, en apariencia el incremento no se da". Tela.
Pero hay más, se añade que "debería complementarse la justificación de la iniciativa, exteriorizando no solo la necesidad de la misma, sino también el porqué de su concreto contenido, atendiendo a la realidad sobre la que va a proyectarse". Y sigue: "Se considera que se realizan determinadas afirmaciones, sin que posteriormente pueda decirse que dichas afirmaciones encuentren sustento y fundamentación en los datos que se aportan".
No lo dice Euskal Herria Bildu, que ya criticó duramente el contenido de este proyecto en la comparecencia que solicitamos de la consejera, es la asesoría jurídica de su propio Departamento la que advierte del poco rigor y de las carencias que este proyecto...
...que solicitamos de la consejera, es la asesoría jurídica de su propio departamento la que advierte del poco rigor y de las carencias que este proyecto de decreto presenta.
¿Ustedes creen que esto es aceptable? ¿Creen que esto va a mejorar la atención de la vida de las personas atendidas en esas residencias? ¿De sus familiares? ¿De las personas que trabajan en esas residencias?
Si no hay justificación técnica suficiente de este proyecto, si no hay una fundamentación sólida de los contenidos sobre las que va a proyectarse, ¿me pueden explicar ustedes qué hay detrás de este proyecto de decreto? ¿Cuáles son los elementos que sostienen o justifican, por ejemplo, los ratios que se proponen, o los tiempos de moratoria para el cumplimiento de las condiciones materiales y funcionales de los centros?
Pues se lo voy a decir yo. Yo creo que detrás de esto hay criterios de mercado, detrás de esto está la mercantilización de los cuidados. Ni la vida, ni la priorización de los cuidados de las que se ha hablado hoy a la mañana largo y tendido, ni ese reconocimiento de los cuidados a los que han hecho alusión algunas de las representantes del Partido Nacionalista Vasco y el Partido Socialista.
Lo dije el otro día y lo repito hoy. A este Gobierno no le corresponde hacer de esto un negocio rentable, sino poner a las personas en el centro, la vida, el cuidado en el centro.
Sailburuak esaten zuen dekretua egiteko prozesuaren helburua dela kalitatezko egoitza zerbitzuak bermatzea. Nik txosten hau eta dekretuaren bueltan egin diren gainontzeko txostenak ikusita, ez dut uste hori inolaz bermatua dagoenik eta, desde luego, honek ez dio erantzuten 2017ko otsailean Legebiltzar honek talde guztien babesarekin, baita Gobernua sostengatzen duten taldeenarekin ere, Jaurlaritzari egindako mandatuarekin.
Horren harira, nik uste dut bi hitz merezi dituela EAJk eta Alderdi Sozialistak aurkeztutako emendakinak; zeren bi akordio eta hiru urte luze pasa direnean, zuek hemen gaur zuen emandako hitza jan egin duzue aurkeztutako emendakinarekin disimulurik gabe.
Ezin da aipatu gabe utzi Gobernu honek bereak dituen baina ahazten dituen ikuskatze funtzioak. Non dago egoera guzti honen aurrean Babestuz, SATSE edo horrelako elkarteek egindako salaketa larri horien aurrean goi-ikuskaritza? Non? Ez dakit, departamentuko estruktura organikoak, desde luego, galduta zuk emandako erantzun batzuen arabera, eta Artolazabal sailburua lehen hitzartzean behintzat erabat ahaztuta.
Artolazabal sailburuak hemen bota zituen kontuen artean, behin baino gehiagotan azpimarratu zuen eta uste dut inportantea dela dekretu honen elementu garrantzitsuenetako bat planteatzen zen atentzio modeloarekin zela: Indibidualagoa, integralagoa, gainera behar fisikoetatik haratago bestelako helburu batzuk planteatuko zituena. Baina uste duzue zuek hori posible dela asfixiatuak dauden emakumeekin egitea?
Orain 82 minutu dira egoiliar bati eskaintzen zaizkionak Gipuzkoan. Baina dekretu berri horren aplikazioa zehatza balitzake, gutxiago izango litzake. Horrekin bermatu daiteke zuk planteatzen duzun atentzio modelo hori? Atentzio modelo hori garapenerako planteamendu horietan, binkulo planteamendu horietan, gaur egungo ratioekin bermatu daiteke? Esango nuke ezetz.
Beste behin ere, esango nuke beste ratio batzuk planteatzen ez badira behintzat, hori emakumeen prekarizazioaren bizkar egin nahi duzuela. Igual pentsatzen duzue emakumeek dohain egingo dutela.
Horrek eramaten nau bigarren galderara: Nork zainduko gaituen eta nola zainduko gaituzten zaintzen gaituzten horiek. Uste dut luze hitz egin dela gaur goizean eta batez ere aurreko puntua luze hitz egin dela horretaz.
Agirrezabala andreak aipatu ditu Gobernu honen planak, aipatu ditu berdintasun planaren helburuak eta, efectivamente, se habla del reconocimiento social de los cuidados como condición indispensable para la sostenibilidad de la vida, y un eje específico para transformar las economías y la organización social para garantizar los derechos. Eso se recoge y está en el plan, y lo recoge también un informe, por cierto, bastante deficiente de Emakunde, con respecto al impacto de género de este decreto.
¿Pero cómo piensan ustedes hacerlo? ¿Cómo piensan ustedes hacerlo? Esto, señores y señoras, son servicios de responsabilidad pública. No pueden decir que esto es un problema entre las trabajadoras y las empresas.
Egoera hau ere badago, eta Arrizabalaga andreak ere aipatzen zuen herri honek duen soldata arrakalaren muinean. Zaintza lanen gutxiesteak soldata arrakala ekartzen du eta ez dago soldataren arrakalaren kontrako posizio sinesgarririk horrelako egoeren aurrean perfilez jarrita.
Ez dago soldata arrakalaren top five horretan kokatzerik, egoera honen aurrean perfilez jarrita. Hau, hauek, erantzukizun publikoko zerbitzuak dira.
Ikuspegi honetatik eta egoera ikusita, bi urte pasa direnean, premiazkoa ikusi genuen mozio honetan ekarri ditugun hiru eskakizun zehatz hauek hemen planteatzea. Oso eskakizun argiak dira, eta gainera esango nuke, Elkarrekin Podemosek egin dituen ekarpenekin oraindik borobildu egin direla.
Baina oso argia da zer eskatzen diogun Gobernuari. Gobernuari eskatzen diogu behingoz bete dezala 2017an Legebiltzar honek esandakoa. Por cierto zela, 2016an ere esandakoa.
Bete dezala 2017an esandakoa aipatutako termino horietan. Aipatutako terminoetan bete dezala agindutakoa eta konprometitutakoa.
Eskatzen diogu gainera errealitate berri horri egokituz, ba ratio horiek eguneratu ditzala eta planteatzen duen eredu hori, egiazkoa baldin bada, atentzio modelo hori egiazkoa bada, dagozkion ratioak kokatu ditzala.
Eskatzen diogu bere lana egin dezala eta ikuskatu ditzala zentro horiek, eta eskatzen diogu, hitzetatik ekintzetara pauso bat ematea, eta eskatzen diogu gizarte zerbitzuetan lanean ari diren emakumeen lan baldintzak hobetzeko, 20 milioiko funts berri eta berezi bat.
Zergatik funtsa? Ekintzetara pasa behar delako eta berdintasuna dohainik ez delako ateratzen eta errekonozimenduak eta Lexuri andreak ere aipatzen zuen lehen, baliabideak behar dira herri honek behar dituen pauso horiek, eraldaketa horiek aurrera egin ahal izateko.
Eta batzuek esango dute, ba ez dugu funts hori ikusten. Beno ba jarri hemen zein den zuen proposamena. Zein den maila dialektiko batetik haratako doan zuen proposamena, zein da.
Herenegun hemen mugimendu feministak erakundeko kideoi ekintzak eta konpromisoak nahi zituztela esan ziguten. Ez zutela gure adhesioa bakarrik nahi. Nahi zituzten konpromiso ildoak eta ekintza zehatzak.
Eta hauek dira gureak, hauek dira gureak. Baino horren aurrean, zuek maila diskurtsiboan geratzea planteatzen duzue, dagoeneko inolako sinesgarritasunik ez duen akordio baten betetze nahi horrekin konformatzen zarete.
Euskal Herria Bildu tiene clara cuál es su opción, y es elevar a la categoría de política, el cuidado de las personas, y por elevación el cuidado de aquellas que las cuidan, y lo hemos demostrado en más de una ocasión.
Guk argi dugu benetan eraldatzaileak diren politikak martxan jartzeko garaia dela eta horrek eskatzen ditu konpromisoak eta eskatzen ditu baliabideak, eta eskatzen ditu planteamendu zehatzak mahai gainean jartzea.
Horretarako gu prest gaude jakin beharko genuke, zuek biharkoaren harira, plano diskurtsibo horretatik haratago eta dagoeneko sinesgarritasun gutxi duten konpromisu horietatik haratago, zerbait mahai gainean jartzeko prest zaudeten berdintasun hori bermatu ahal izateko.
Ze hemen gaur soldata arrakalaz asko hitz egin da, baina hemen dago soldata arrakalaren elementu nagusienetako bat, Artolazabal sailburuaren esku dago, hau erantzukizun publikoko zerbitzuen baitan kokatzen da, zuek hemen asko duzue esateko, eta ikusiko dugu, zuen ekintzak zeintzuk izango diren.