EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2014-06-05):
Txanda honetan badirudi Espainiako Gobernuaren hitzak eta iritziak entzun ditugula. Egun on guztioi.
Egia da Arzuaga jaunak azaldu duen bezala, hainbat alditan eztabaidatu izan dela gai hau Legebiltzar honetan. Zuk momentu jakin bat aipatu duzu non gehiengo batek erabaki zuen zuk aipatutakoa, baina egia da baita ere, Legebiltzar honek bere osotasunean antzeko gaietaz erabakitzeko aukera izan duen bakoitzean, iritzi eta erabaki garbia izan duela, giza eskubide guztien aldeko defentsan.
Hemen auzitan jartzen dena eta inork baino hobetok Alderdi Popularreko ordezkariak azaldu du, da espetxe politikaren diseinua. Zertarako erabili den eta aurrerantzean erabiliko den espetxe politika hori.
Eta nik uste dut horren jatorria politikoa dela, hainbat alditan aipatutakoa, baina berriro ere esatera behartuta ikusten dut neure burua, zergatik politikoki diseinu hori 2000. urtean Alderdi Popularrak eta Alderdi Sozialistak antiterrorista bezala bataiatzen duten paktu bat edo itun bat sinatzen dute, 2000. urtean.
Eta hor, espreski, hitzez hitz dio bosgarrengo atalean, espetxe politika erabiliko dela ETA organizazioaren aurkako estrategian.
Orduan, badauka sentidu bat, sentidu politiko bat ematen zaio espetxe politikari. Esaten du espreski ETAren jazarpenean erabili beharreko tresna izango dela. Eta lehendik, eta ordutik honuntza ere, garbi dago espetxe politika horrek izan duela halako estaldura berezi bat, salbuespenezko estaldura bat. Badaude bai beste krimen batzuk eta beste trataera batzuk baina ETArenak, espetxe politika horrek eduki du propio diseinu berezia.
Ba hori da gertatu dena eta gertatzen ari dena. Eta aipatu duzu zeharka, edo agian bigarrengo txandarako utziko zenuen, ba ze gertatu zen 87-89 urte haietan. Berak aipatu bezala, urrutiratzea, dispertsioa gerturatzea, debate horretan, alderdi politiko ezberdinak izan zuten, izan genuen, parte-hartzea.
Euzko Alderdi Jeltzaleak, ez diseinuan, ez babesten, ez inongo momentutan ez du espetxe politikan giza eskubideen murrizketarik onartu. Behin ere ez. Eta hori mundu guztiak daki.
Garai hartan aipatzen diren 89ko urte haietan, aurretik 87an gertatzen direnak eta Hipercor eta Zaragoza eta biek eta gainontzekoak, atentatu guzti horiek aurretik Dolores Katarain, Yoyesena gertatu ondoren, ETAn bertan sortzen da debatea. Espetxeetan sortzen da debatea.
Eta bakarren batzuk salatu egiten dute, behintzat kuestionatu egiten dute ETAk zeraman bidea. Gutxi batzuk, baina hori, eztabaida hori gertatzen da. Hain zuzen ere preso guztiek bi espetxetan –% 75 batean– zeudela. Ez banatuta, ez bereiztuta, ez urrutiratuta, espetxe berdinean zeuden. Eta han sortzen da ETAren estrategiaren kuestionamendu bat.
Eta ordutik honuntza egon dira edo eman dira bergizarteratze prozesu bakarkakoak, taldean batzuk eta zientoka batzuk bide horiek erabili izan dituzte urteetan zehar.
Beno, espetxe politikaz ari baldin bagara eta orain arte Alderdi Sozialistak eta Alderdi Popularrak helburu bezala hartu baldin badute ETAren aurkako tresna bezala erabiltzea, ETAren erabakiak 2011. urteko urrian hartutako erabakiak baliorik badu, bai ala ez?
Garbi baitago ETAk erabaki bat hartu duela. Behin betirako utzi ditu armak, eta preso batzuk daude, asko, horiek dituzten giza eskubideak errespetatze bidean posible da ETAren existentziak salbuespeneko legedi hori sortu duen bezala, legedi guzti hori desagertzea? Eta bergizarteratze prozesu txukun bat, zuzen bat egin ahal izatea? Hori da galdera.
Zuk aipatzen zenuen Espainiako Gobernuarentzat presoen kolektibo bat ez da sekula santan mintzakide izango. Nire galdera da, eta Legebiltzar hau? Legebiltzar hau izan daiteke mintzakide departamentuarentzat edo Ministerioarentzat, izan daiteke? Hemen ebazten denak zerbaitetarako balio du? Hala alferrikako lana da dena?
ETA desagertzeak ez du aldaketa kualitatibo bat ekarri? Eta badakigu, desagertze prozesu horretan pausu berriak eman behar dituela, azkeneraino, azken muturreraino.
Zertan? Ze kriterioetan oinarritzen da? Ze kriterio erabiltzen du Ministeritzak eta Espainiako Gobernuak, esaten duenean –zuk aipatu duzun bezala– urrutiratzea edo sakabanaketa amaituko da ETA desagertzen denen.
Hori zein legetan dago? Zein legetan dago? Hori da kriterio politiko bat, kriterio politikoa. Eta ez al da nahikoa, garai berri honetan, edo lehenengo pausu hauetan espetxe politika berri bat diseinatu ahal izateko? Errealitate berri horren eskutik, espetxe politika bat egokitzeko horretara?
Nik uste dut hor dagoela gakoa. Eta denbora pasatzen doa. Guk horregatik, hitzak hitz eta beno, hortxe dago legez besteko proposamena, onartu egingo dugu.
Azkenean urte guzti hauetan, instituzio guztietan ahal izan dugun toki guztietan, pertsona baten giza eskubideak arriskuan zeuden garaian, geure posizioa azaldu izan dugulako. Eta gaur da horietako momentu bat ere.
Eta bukatu nahi nuke gogoeta batekin. Gogoeta batekin guztientzat, baina bereziki pentsatzen dut, ezker abertzalearentzat dela.
Zergatik? Ba nik uste dut presoen joan den urte amaierako manifestua entzun ondoren, non onartzen duten eragindako sufrimendu eta mina, iraganean erabili zuten estrategiari uko egiten diote, eta norbanako bergizarteratze bideak hartzeari baietz esaten diote. Nik uste dut badagoela eta aspaldi irakurri nuen, baina bakarren batek esaten zuen, presoen ezin direla bakarrik utzi.
Nik uste dut badagoela hemen gogoeta bat partekatu daitekeena, baina zuzen zuzenean ardurak ezberdinak dira. Eta nik uste dut hor baduela ezker abertzaleak... Lehen ezker abertzaleak, lehenengo eta behin pentsatzen dut, ETAk erakunde bezala, baina ez du pausurik ematen.
Nik uste dut iragana iragan, ardura guzti hori ezin daitekeela presoengan jarri. Zeren egia da, nahiz eta epaileak askotan saiatu diren ezker abertzale guztia ETA dela esaten, eta hori gezur borobila da.
Hori gezurra den bezala, garbi dagoena da ETAko kide guztiak edo ia guztiak, ezker abertzalekoak direla.
Eta hemen, bideak bide eta estrategiak estrategi, garbi dagoena da, garai berri honetan karga gehiena, presoengan erortzen ari dela. Eta ari naiz zentzu politikoan.
Eta bakarren batek eman beharko dio baita ere, eta inor baino hobeto etxekoak edo oso gertukoak, presoei eman beharko die estaldura bat. Estaldura politiko bat, beraiek ere banan banan bergizarteratze prozesu horretan ematen dituzten urratsak benetan eraginkorrak izan daitezen.
Hori da behintzat gure pentsamendua.