CASANOVA ALONSO (EH Bildu, 2018-03-08):
Kaixo, egun on guztioi.
Gaur merkataritza ibiltaria eta Bolkestein zuzentarauaren arteko harreman gatazkatsuaz hitz egingo dugu, eta ezinbestekoa iruditzen zaigu hausnarketa hau abiatzea Bolkestein zuzentarauaren inguruan hainbat erreflexio egiten.
Bolkestein zuzentaraua, bere izen ofiziala da Zerbitzuen Zuzentaraua 2006/123, Europar Batasuneko legea. Zuzentarau honekin planteatzen zen zerbitzuen sektorean irizpide amankomun batzuk markatzea Europar Batasun osoan.
Zer gertatu zen errealitatean? Azken finean, lege honen bidez lortu zena zen printzipio politiko, ekonomiko neoliberalak lege bihurtu. Eta hori da Europan eta mundu mailan behin eta berriro gertatzen ari dena azken urteotan: Printzipio neoliberalak lege bihurtzen dira, beraz, neoliberala izatea derrigorrezkoa da legalki. Beste era batera esanda, debekatuta dago neoliberala ez izatea hainbat esparrutan. Zoritxarrez, hori da gertatu dena Zerbitzuen Zuzentarau honekin.
Protekzionismoa ekiditeko aitzakiarekin liberalismoari alfonbra gorria jarri zitzaion, eta oztopo nabarmenak jarri ziren Gobernu eta administrazio ezberdinen partetik politiko publiko garantistak bermatzeko eskubide sozialei dagokionez eta beste hainbat arlotan. Horren ondorioz, eduki ditugu arazo ezberdinak, tartean gaur jorratuko duguna.
Europar eraikuntza jarraitzen badu modelo neoliberal hori aurrera garatzen, normala da gero Europarekiko atxikimendurik eza areagotzea. Europatik datorkiguna ez bada, adibidez, fiskalitate aurrerakoi bat amankomunean garatzeko proposamen bat, ez bada soldata minimo komun bat planteatzea, ez bada lan eskubideak bermatzea europar mailan, ez bada langabezi edo babes sistema europar aurrerakoi bat edukitzea, eta baldin bada gauzak liberalizatzea eta enpresa handien zerbitzura legak egitea, ba normala da Europa honekiko atxikipena gero eta txikiagoa izatea. Hau ez da benetan guk eraiki nahi dugun Europa.
Europar zuzentarau honek eduki zuen bere transposizioa Estatu Espainoleko legedira, 17/2009ko Legearen bidez eta, esaten nuen moduan, liberalizazio prozesu honek inpaktua eduki zuen sektore ezberdinetan.
Merkataritza sektorean nik esan nuke larriena edo larrienetako bat izan zela gurean, adibidez, existitzen zen lurralde arloko plana eta saltoki handien inguruko moratoria bertan behera gelditu zela. Gaia ezaguna da eta aktualitateko gaia da. Gainera, Ganbara honetan behin baina gehiagotan jorratu dugu eta jorratuko dugu. Baina merkataritza orokorretatik aparte ere, merkataritzaren azpisektore honetan inpaktu berezia eduki zuen, hau da, merkataritza ibiltarian.
Egia da hainbat mailatan inpaktu positiboak izan zituen. Merkataritza jardueraren bost artikulu jorratzen dute merkataritza ibiltariaren erregulazioa eta lau aldatu behar izan ziren zuzentarau hauen transposizioa egiteko, eta orokorrean, merkataritza ibiltariaren inguruan zeuden hainbat muga ezabatu egin ziren.
Baina, horretaz aparte, eta lehen esan den moduan, inpaktu negatiboak izan zituen, azken finean jorratzen direlako merkataritza ibiltariaren eragile txikiak multinazionalak balira bezala. Eta lehiakortasuna edo lehiakorkeria jartzen da lehenengo planoan...
...merkatari ibiltariaren eragile txikiak, ba multinazionalak balira bezala.
Eta lehiakortasuna edo lehiakorkeria jartzen da lehenengo planoan, jendea, pertsona eta langileen beharrak eta egoera errealak aintzat hartu gabe, eta horregatik gaude gaur, hori neurri batean konpontzen saiatzeko.
Kezka nagusia sektorean sortu du egonkortasun ezak. Eta Lege honek behartzen du, baimenak, maiztasun handiagoarekin berritzea. Eta horrek suposatzen duena da, sektoreak ezin duela eduki errentagarritasuna eta bideragarritasuna bermatuko lukeen egonkortasuna.
Eta hori da hain zuzen ere, gaurko akordioaren mamia. Bilatzea formula bat emateko ezinbestekoa den egonkortasuna.
Bilduk nahi dugulako sektorearen eragileak eskubideak izatea langile bezala eta pertsonak bezala bizimodu duin bat edukitzea, eta ez egoteko aldaketen menpe era iraunkor batean.
Gure taldeak udal legea babestu zuen, eta alde bozkatu zuen, sinesten dugulako udal lege horretan, eta udal lege horretan ematen zaio eskuduntza honetaz udalei.
Pentsatzen dugu udalak ahalduntzea, jendea ahalduntzea dela. Udalak, jendearengandik gertuen dagoen instituzioa dela, boterea ematea udalei, jendearengana boterea hurbiltzea dela eta horregatik, uste dugu ondo dagoela Udal Legea eta ondo dago eskuduntza, udalen esku egotea.
Baina egia da, aipatu den moduan, merkataritza ibiltarian beti daude salbuespenak edo beti dago letra txikia, eta beti dago printzipio orokorrekin konkordatzeko zailtasun txiki bat eduki ditzakeen sektorea, ba kasu honetan, derrigorrez, merkataritza ibiltaria mugitu egin behar da.
Eta beraz, horrek suposatzen du egun batetik bestera aterki legal batetik beste batera pasa behar duela eta horrek sortzen du aipatutako ezegonkortasuna. Eta horri gehitzen badiogu, baimenen iraupen ezberdina, eta iraungitze data ezberdinak dituztela eta beraz, etengabeko berritze edo gaurkotze, edo moldatze prozesu batean egotera behartzen dugu merkataritza ibiltarian dagoen jendeari.
Eta beraz, horregatik gaurko erdibidekoan proposatzen duguna, hasieran lege bat egitea edo lege marko bat, gero lege horren baitan udalek garatzeko araudi propioa proposatzen bagenuen, ba agian, lehenengo urratsa izan daiteke eragile guztien artean, noski, udalak ere, baina baita ere profesionalak eta Eusko Jaurlaritza, guztien artean, arazo honen inguruan hitz egiteko esertzea eta saiatzea proposamen eraikitzaileak eta arazo konkretua, larria baina nik uste dut, konpongarria dela, baldin badago borondatea.
Legalki, konpongarria da eta horren atzean, ez dut uste eztabaida politiko sakonegirik egongo denik. Azken finean, kontu teknikoa baita, espero dezagun, gaurko akordioarekin, urrats bat ematea mundu honetako profesionalek daukaten arazo hori konpontzeko.
Porque al fin y al cabo, nuestra intención es que la venta ambulante sea una profesión dignificada, que pueda ser rentable y que pueda ofertar estabilidad y un modo de vida digno, y estable a las personas que lo desempeñan.
Para eso es importante que haya un marco regulatorio que permita que esto suceda así y que no suma en una permanente inestabilidad a las personas que son profesionales en este sector.
Y por lo tanto, entendemos que es importante sentarse a hablar y acordar entre todas las partes implicadas, sobre las adaptaciones normativas necesarias, para respetando el reparto de competencias actual y la legalidad vigente al respecto, sí buscar las fórmulas más adecuadas para aportar a este sector la dignificación de sus condiciones, la posibilidad de profesionalizarse, la posibilidad de realizar inversiones a medio plazo, que evidentemente requieren luego unos plazos de amortización que solo pueden existir si hay estabilidad dentro del sector, etcétera, etcétera.
Por todo ello creemos que esta es la aportación que vamos hacer. Modesta aportación, pero que creo que puede poner esta problemática en vías de resolución. Y nos congratulamos efectivamente, de que haya sido posible este acuerdo por la voluntad de todos los grupos.
Eskerrik asko.