ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-03-20):
Legebiltzarreko presidente andrea, sailburua andrea, legebiltzarkideok.
Maneiro jauna, lehengo batean Hizkuntza Politika sailburu ordeak esan zizun eman zeniezaiokeela bultzada handia euskarari haren aldeko keinu xume bat egingo bazenu.
Nago ezetz. Euskararen alde zuk egindako ezerk sinesgarritasunik izango ez zukeelako. Lasai beraz, saiatzeak ez baitu merezi.
Aztertu ditut zure ekimenak Legebiltzarreko osoko bilkuretan eta ikusi dut nahiko arreta jartzen diozula hizkuntzaren auziari. Hain zuzen ere, zu zara euskararen gaia maizen jorratzen duen legebiltzarkideetako bat. Eskertzekoa da zinez hizkuntzarekiko kezka hori.
Hotz-hotzean pentsaturik, zure ekimenen ondorioak ikusirik, nahikoa egiten duzu euskararen alde. Emaitzekin erreparatuta berriz, zu zara euskaltzale mamiaren gatzagia, zu zara euskaltzale sutsuak sortzeko makina.
Badakit nahi gabe egiten duzula, jakina, baina zure ekimen bakoitzean lortzen duzu euskararen aldeko jarrera zabaltzea eta trinkotzea. Bekizu.
Ez da zure asmoa baina horrela da. Espero dut interpelazioaren ondoriozko mozio honekin eztabaidaren ondorioak bide beretik etorriko zaizkizula. Badakigu –nabarmena baita–, injustizia eta bazterkeria sentimendua piztu nahi duzula erdaldunen artean. Diskurtso zahar eta beroa erabiltzen duzu euskarak kalteturik milaka izango bailiran, erdaldunak babesgabeko ezjakinak izango bailiran.
Hala ere arrakasta handirik ez duzu lortzen, erdaldun koittadu zapalduen diskurtsoa faltsua delako. Errotik faltsua alegia. Erdaldunak oro har ez baitira zuk uste bezain ezjakin babesgabe eta orokorrean oso lasai eta ondo bizi baitira Euskal Herrian.
Politikagintzan harrokeriak eta probokazioak une jakinetan balio dezakete, beti erabili ezkero, ostera, antzuak eta aspergarriak bilakatzen dira. Are gehiago, ohartzen ez bazara ere, sarri askotan harrokeria eta probokazio haiek zure kalterako bihurtzen dira.
Nahiko zenuke euskaltzale ororen zigorra izatea baina ez duzu lortzen. Aitzitik, lortu duzu euskaltzaleen eguneroko ogiaren legamia izatea...
...zigorra izatea, baina ez duzu lortzen.
Aitzitik, lortu duzu euskaltzaleen eguneroko ogiaren legamia izatea, inarrosten gaituzu, zure proposamen sarri hauekin gure arrazoibideak hobetzen eta zorrozten etengabe behartzen gaituzu eta.
Oro har, oso abegikorrak gara zurekiko, abegikorrak merezi duzunagatik. Baduzu Legebiltzarreko organoen babesa. Hori berez ondo dago, baina askotan ibiltzen zaituzte oker heziketa umea izango baitzinan. Hori ez da zuzena, osoko bilkurara ekartzen dituzun gaiak gainerakoei ez baitigute uzten hona ekartzen eta batzordeetara zokoratuta isilarazten gaituzte.
Ez dakit zergatik, baina agintariak saiatzen dira zuregana hurbiltzen, zure jarrera onargarria izan bailitzan, zure diskurtsoak zentzu punturen bat izango bailuen. Guk ez. Ez dugu uste zure diskurtsoak inolako funtsik duenik. Gatazka piztu eta zabaldu besterik ez duzu nahi. Gatazkak botoak ekarriko dizkizulakoan, zenbat eta gogorrago orduan eta hobeto. Horrela dira gauzak.
Aurkezten diguzun interpelazioaren ondoriozko mozioan, eskatzen duzu EITBko zuzendaritzari ez ezartzea euskaraz ezagutzeko nahitaezkotasunik udazkeneko lan-eskaintzan publikoan. Ez duzu ezer esaten gaztelaniaz jakiteko nahitaezkotasunaz. Esan gabe doa nahitaezkotasun horrekin bat zatozela, gaztelaniaren nahitaezkotasun hori bai, beharrezkoa ez den lanpostuetan ere bai.
EITBren xedea euskararen normalizazioa lortzea izan da. Hasieran behinik behin horrela zen. 1982. urtean EITB sortu zutenean, Ramon Labayen, garaiko kultura sailburu jeltzale eta euskaltzaleak, euskararen aldeko jarrera argia erakutsi zuen. Labayen jaunak –dudarik ez dago– euskararen normalizazioaren aldeko irrati-telebista eraiki nahi zuen. Urteak joan eta urteak etorri, eta jatorrizko xede hura euskararen normalizazioa lekutan geratu da tamalez.
Jatorriz, sortzez euskaldunentzako zena hedabide multzoa erdalduna bihurtu dute. Dagoeneko euskarazko hedabideak EITBko egitura erraldoiaren meneko atal xumeak besterik ez dira. Orain sortutako egitura horri eutsi behar diogu baliabide publiko handiekin eta, eutsi ez ezik, langile erraldoi horiek euskaldundu behar dira ere. Gastuak biderkatu egiten dira. Kontua da askozaz garestiagoa dela sortutako Herri Administrazioko langileak euskalduntzea lanpostu berriak behargin euskaldunez osatzea baino.
Euskararen normalizazioa lortuko balitz, EITB oso-osorik euskalduna izatea gertaera guztiz naturala izango litzateke, baina EITBren norabidea, zoritxarrez, normalizazioaren aurkakoa izan da erabat. Eta gaur gaurkoz, auzia alderantzizkoa da. Euskararen normalizazioa lortu ahal izateko, lehenago EITB oso-osorik euskaldundu egin beharra dago.
Galdera, interpelazioa, mozio eta legez besteko proposamen ugari aurkeztu beharko duzu, Maneiro jauna, bide zuzenetik goazenaren seinaleak izango bailirateke. Seguru gaude zure ekarpenak izango ditugula.
Kudeaketa, legeak ezagutzea eta betearaztea, neurri batean politikarien jarduerak dira. Baina batez ere politikariok egin behar duguna da legeak egitea, aldatzea eta herriaren aurrerapenak lortzeko bitarteak bilatzea. Ikuspegi horretatik bada, hizkuntza politikak aldaketak sorrarazi behar ditu herritarren hizkuntza ezagumenduetan eta erabileran.
Ez daukat itxaropenik moziogileak ezer ulertuko duenik. Barkatu, ulertu agian bai, baina ez dut uste onartuko nahi duenik. Hizkuntza politikan, adibidez, aspaldian ikasi genuen hezkuntza herritar guztien eskubidea zela, XX. mendeko lorpena zen hura. Horregatik, hain zuzen ere, 16 urte bitarteko derrigorrezko eskolaldia ezarri zen. Gurasoak eta neska-mutil guztiak behartuta daude eskolara joaten geografia, matematikak, gramatika eta bestelako jakintza arloak ikasteko. Behartuta, bai. Ikasle guztiek ikusi behar dute gutxieneko batzuk, gustatu ala ez gustatu, haien geroko lanerako ezagumentuak beharrezkoak izan ala ez.
Hezkuntza, Maneiro jauna, pertsona ororen eskubidea baita. Herritar guztiek izan behar baitute ezagumentuak eskuratzeko aukera. Jakitea, ikastea, eskubidea baita. Ez jakitea edo ez ikastea ordea, ez da eskubidea, gabezia, ezin izan badaiteke eskubide izan.
Euskalduna zara, ez dakit nola, non eta noiz ikasi duzun euskaraz. Ez dakit inposatu dizuten edo gogoz ikasi duzun zure kabutan. Baina ez dut ulertzen zuk lortu duzuna zergatik ukatu nahi diozun inori.
Zure Erresumako Konstituzioak behartzen gaitu gaztelaniaz egiten. Guk, ordea, uste dugu Euskal herritar guztiok daukagula eskubidea euskaraz ikasteko eta erabiltzeko.
Horregatik, uste dugu Euskal Herriko Herri Administrazioen erantzukizuna dela eskubide hori aitortzea, errespetatzea, errespetaraztea eta betetzeko bitarteak jartzea.
Beharbada zuretzat erakunde publikoek kontratatzen dituzten langileei ez zitzaizkien eskatu behar irakurtzen eta idazten jakitea, lanpostuko jardunean beharrezkoa ez delako. Ez ninduke harrituko inoiz eskatuko bazen holakorik, euskararekin antzeko proposamena egiten duzu eta.
Zure diskurtsoa, azken buru, euskaldunenganako xenofoboa eta baztertzailea da.
Dakigun neurrian, EITBko lanpostu guztietako langile guztiek dakite gaztelaniaz ulertzen, mintzatzen, irakurtzen eta idazten. Ondo baino hobeto egiten dute gazteleraz.
Euskarari dagokionez, EH Bildukook gauza berbera eskatzen dugu. EITBko lanpostu guztietako langile guztiek euskaraz jakin dezaten, ulertzen, mintzatzen, irakurtzen eta idazten. Gaztelaniaz bezain ondo egin dezaten. Justiziazkoa delako, ez gara espaloitik jaitsiko.
Eskerrik asko.