ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2013-03-21):
Legebiltzarkideko presidente anderea, lehendakari jauna, sailburua, legebiltzarkide andre jaunak, egun on.
Sofritzen dugun krisia finantza erakundeetan sortu zen. Finantza erakundeak izan ziren mundu osoan krisirik larriena ekarri zutenak, tupustean hausnarketarik gabe globalizazioaren eta bikaintasunaren garaietatik austeritatearen paradigmara igaro dugu. Orain, krisiaren eraginez gizartearen ongizatea kolokan dago, industria ehuna ahulduta eta milaka lan postu suntsitu dira.
Egunero ikusten ditugu albistegietan krisiaren ondorio latzak, familien eta pertsonen sufrimendua ikustean baten bat lasai gera daiteke? Krisia sorburua eta erantzuleak dauzka, erantzuleak nonbait aurkitzekotan noski finantza erakundeetan bilatu beharko genituzke.
Finantza erakundeak dira sistema kapitalistaren oinarritarikoa, finantza erakundeak dira fidelen islatzen dituzten sistema kapitalistaren ezaugarri itsusienak, mozkinak pertsonen gainetik, mozkinak. Dirua eta boterea bat egiten dute banketxeetan, nonbait horrela izan behar duela esaten digute, baina ezin onar dezakegu, ez dugu onartzen bakar batzuen interes lizunak pertsonen behar izanen gainetik jartzea.
Ez andereak, ez jaunak, zaila da ulertzea nola den posible milaka milioi euro finantza erakunde pribatuei ematea eta, aldi berean, ehunka familiak kale gorrian uztea bizi arteko zorrarekin. Ezin uler daiteke eta aldatu beharra dago.
Alabaina zori gaixtoko finantza erakundeak dira krisitik ateratzeko giltzarriak, hori da bizi dugun kontraesana, lehen dirua kontrol barik mailegatzen zutelako eta orain, aitzitik, sosik mailegatzen ez dutelako.
Euskal Herrian aurrezki kutxak eraiki genituen askoren ekarpenekin eta askoren lanari esker. Kutxen izaera soziala, kutxen kontrol soziala eta kutxen hurbiltasuna izan dira gure finantza erakundeen ikur nagusiak. Eskola, anbulatorioa eta kutxaren bulegoak dira gure herrietako pasaiako oiko osagaiak eta, aldi berean, gizarte solidarioaren eta aurreratuaren eraikinak.
Herrialde bakoitzak izan du bere kutxa, bakoitzak bere ezaugarri propioekin baina urte luzeetan lankidetza estuan, laurak. Etorri ziren ditsosozko globalizazio garaiak eta indarrak biltzeko premia sentitu genuen, finantza erakundeen eremuan ere.
Urteak joan, urteak etorri ez genuen asmatu bateratze prozesua garaiz eta behar zen moduan egiten. Interes alderdikoiak, alde batetik, eta Euskal Herriaren aurkako politika zitalak, bestetik, kutxen bateratze eraginkorra eragotzi zuten.
Autokritikarako garai hauetan, ez legoke sobera aztertzea nork eta zergatik atzeratu zen horrenbeste kutxen bat egite hori. Zenbat urte alferrik galduta. Dena den, utz dezagun eztabaida hori momentu egoki baterako, gatoz proposamen harira.
Finantza erakundea indartsua izatea funtsezkoa da herriren garapen ekonomikorako eta sozialerako. Gure herriaren ongizatea bermatzeko, ekonomiaren garapenerako eta erabaki estrategikoak bertan hartu ahal izateko giltzarria da kontrol publikoko finantza erakundea indartsua izatea.
Badakigu jakin, Nafarroako Aurrezki Kutxarekin gertatu dena, bai. Badakigu foru komunitateko agintariak izan direla CAN desagertzearen erantzuleak, baina hori ez da bakarrik izan gestio txarraren ondorioa, batez ere, Nafarroaren kontrako erabaki politikoaren emaitza izan da, CAN Euskal Herriko gainerako kutxekin bat egiteko baino lehenago nahiago izan dute desegitea.
Horra or politikakeriaren adibide hurbila, herritarren interesak defendatzea baino alderdien interes ilunak nahiago izan dute.
Kontua da onerako edo txarrerako finantza erakundeak politika egiteko lanabes garrantzitsuak direla. Nafarroan ikusi dugu eta bertan, bertan ere ikusi du. Kutxabanken sorrera eta eraketa, adibidez, interes alderdikoien neurrikoa izan da eta hori ez da ona.
Herriaren perspektiba eta ikuspegi estrategikoa lehenetsi behar ditugu interes alderdikoien gainetik, herritarren beharrizanak eta interesak izan behar dira Kutxabanken xede eta iparra, hori da hain zuzen ere Kutxabank bereizten duena gainerako finantza erakunde pribatuetatik, hori da behinik behin Kutxabank banketxe pribatuetatik bereizi behar lukeena.
Kutxabank Euskal Herriko finantza erakunde publikorik garrantzitsuena da, bat gatoz guztiok, ez bakarrik berre tamainagatik –hori ere bada– , ez bakarrik bere egoera orekatuagatik –hori ere bada–, batez ere bere sorrera eta funtzioengatik.
Kutxabanken izaera publikoa azpimarratu nahi dugu. Kutxak dira gure finantza sistemaren oinarriak eta, beraz, gure ekonomia egituraren zutabe nagusia.
Kutxak badira oro bat gaur egungo krisi ekonomikoari aurre egiteko tresna politiko garrantzitsuenetakoa, ekonomia eragileentzako finantza, baliabideen bermea direlako eta, batez ere, herritarren konfidantza daukatelako, herritarren aurrezkiak eta ondareak zaindu behar dituztelako, herritarren sinesgarritasuna eta konfidantza dira –izan beharko lirateke gutxienik– Kutxabanken aktiborik preziatuenak.
Badakigu krisi egoeran ekonomia uzkurtu egin dela eta gure enpresa sarean mehatxu handiena kredituari muga jartzea dela. Kutxabank arlo horretan erabakigarria da, bere estrategiak berebiziko garrantzia izango du krisitik ateratzeko. Ez hori bakarrik, Kutxabanken bilakabideak aurrerantzean herri honek jarraituko duen bidea ere adieraziko du.
Bi aukera ditugu: herri garatua izaten jarraitzeko urratsak egin edo industriaren gainbeheraren amildegitik erori, interes partikularretatik...
...aukera ditugu: Herri garatua izaten jarraitzeko urratsak egin edo industriaren gainbeheraren amildegitik erori interes partikularretatik kateaturik.
Eskatzen dugu Kutxabankek berritu dezala bere konpromezua bertako ehun produktiboarekin. Irabaz dezala sinesgarritasuna eta konfiantza herritarrekin. Kutxabank finantza erakunde estrategikoa da Euskal Herria krisitik ateratzeko, estrategikoa herri honen burujabetasuna lortzeko eta garatzeko.
Horregatik ekartzen dugu proposamen hau Legebiltzar honetara, herriaren interesekoa delako. Berriro esango dugu: Finantza erakunderen tamainak bere garrantzia badu agian baina funtsezkoena une honetan gure enpresei laguntza eta babesa ematea, maileguak irekitzea eta mailegu politikoa iraunkorra aldarrikatzea.
Kutxabanki irmoki eskatzen diogu gure herriarekiko atxikimendua lehenestea eta gure errealitate ekonomikoari eta sozialari estuki lotzea. Bertako finantza erakundea da, banketxea baino euskal kutxa da eta izenak izana islatu behar du. Ezin onar daitezke beste barik arau eta lege arrotzek inposatzen digutena gizartearentzat kaltegarriak direnean.
Kutxabank ezin bihur daiteke entitate espekulatzailea, espekulatzeari utzi behar dio. Enpresa txikia eta ertainekin, eta behargin autonomoekin, estuago engaiatu behar da Kutxabank. Enpresa txikien eta ertainekin sostenguan eta finantziazioan gehiago eman behar du.
Kutxabanken izaera soziala aipatu dugu. Kutxen gizarte ekintza da hain justu finantza erakunde hauen osagai bereizgarria. Ekonomialariaren hizkeran, lehiakortasunerako abantaila bereizgarria kontsidera daiteke.
Kutxen gizarte ekintza da neurri handian gure ongizate politiken euskarria, gure hizkuntza eta kulturen pizgarria. Aldi berean, Kutxabankeko agintariek jakin dezaten gizarte ekimena dela Kutxabank bera ezaugarritzen duena, herriarena egiten duena alegia.
Kezkatuta gaude jaun-andreok Kutxabankek kutxen jatorrizko xedea traiziona dezakeelako. Gaur bertan ikusi dugu bertako zerbitzua baino Madrilekoak aukeratu dituela Kutxabankek. Hobeak dira akaso? Gaur bertan ikusi dugu zerbitzu informatikoetan murrizketak ezarri dituela. Hori ez da bidea, jaun-andreok. Horregatik, hori zuzentzeko aurkezten dugu legez besteko proposamen hau.
Kutxek, oro har, kredituen entitateen merkatuko % 40a, % 50a bitartekoa hartzen dute, merkatuaren ia erdia kutxei dagokie. Eragin handia da gure egitura instituzionalean zutabe sendoak. Kutxabank eraginkorra eta sendoa nahi dugu, jakina. Eta hori horrela izateko kontrol publikoa eta soziala behar-beharrezkoa da gure industriak, gure lehen sektoreak eta batez ere gure herritarrek sostengatzen dute Kutxabank euren jarduera aurrezki eta ekarpenekin.
Kutxabank herritarren aurrezki gordailua izatetik harago, herritarren finantza erakundea izan behar du: Parte hartzeari irekia, gardena, gure herrialdeekin konprometitua, gure instituzioekin uztartua eta eraginkorra, hurrenkera horretan.
Gurekin bat etorriko zaretelakoan, eskerrik asko.