ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2015-05-07):
Eskerrik asko mahaiburu andrea eta egun on guztioi.
Pasa den martxoaren 31ean publikatu zen tokiko enplegua sustatzeko diru laguntzak arautzen dituen ebazpena. Pasa den urtekoarekin konparatuz ezberdintasun gutxi, egia esanda. Hiru lerro mantentzen dira.
Lehena tokiko erakunde kontratazioak egiteko, bigarrena enpresak kontratazioak egiteko eta hirugarrena langabezi tasa oso altua dituzten herrientzako aurreko bi lerro garatzeko diru apur bat gehiago. Horiek dira aurten diruz lagunduko diren ekimenak, horretarako 20 milioi euro, 15 milioi lehenengo eta bigarren lerroak garatzeko, eta 5 milioi hirugarrena garatzeko, hau da, langabezi tasa oso altua dituzten herrien artean banatzeko.
Entitate ezberdinek beraien eskualdeko planen arabera eskaerak egiteko hilabeteko bateko epea dute, jada bukatu dena, itxita dago epea. Eta orain deialdi horren erabakia hartzea da eskatzen dena legez besteko proposamen honen bitartez. Gutxi gorabehera horiek dira diru laguntza horien ezaugarri nagusiak. Lehenengo lerroan hiru eta sei hilabeteko kontratazioak egiteko aukera ematen da, udal gehienek ez dute aukera handirik kontratu horiekin jarraitzeko, jarraipena emateko.
Bigarren lerrokoak, enpresek langileak kontratatzeko balio duena, baita hiru eta sei hilabeteko kontratuak subentzionatzen dira, baina gehienez 1.000 euro ematen zaio enpresa bakoitzari langile eta hilabete bakoitzeko eta inoiz gastu kopuruen, gizarte segurantzako gastuak eta indemnizazioak barne, % 75a baino gehiago. Beraz, batez ere hauetan dauden enpresa bakoitzaren nahi duen arabera ordaintzea langile horiei, ez lurraldeko, ez sektoreko, ezta hauek ezartzen dituzten lan baldintzak hobetzen dituen enpresako lan hitzarmenik bete gabe.
Epe motzean eskatu daitekeen diru laguntzak dira, hilabete batean, esate baterako. Eskualdeko planei lotuta egon arren, kasu askotan eskualdeko plan horiek ez dira diseinatu eskualdeko eragile sozioekonomiko guztien iritzia kontuan izanda eta ez dituzte kontuan hartzen eskualdeak benetan dituzten beharrak edo ezaugarriak.
Horiek dira, diru laguntzak horiek arautzen dituen ebazpenaren aurrean EH Bildutik ikusten ditugun hainbat gabeziak. EH Bilduren ustez, hasteko, diru publikoarekin sustatzen den enplegua kalitatezko enplegua izan behar da, baina hauek hirutik sei hilabetera arteko kontratazioak sustatzen ari dira, behin behineko kontratuak dira. Gutxienez lau urteko deialdiak, deialdi irekian izan beharko ziren eta ez hilabete bateko epeekin dituzten edo epeek dituzten deialdiak, horrela tokiko garapen agentziak ezin dute ondo antolatu beraien eskualdeko planen ekimenak.
Eta ideia horrekin jarraituz, gure hirugarren irizpidea eskualdeko planak eskualdeko eragile sozioekonomikoekin batera egindako planak izatea. Badakigu batzuk horrela egiten direla, baina jakin badakigu ere hainbat eskualdetan ez direla horrela egin, eskualde plan horiek, beraz, hankamotz gelditzen diren planak dira. Tokiko garapen agentziak motorrak edo bultzatzaileak izanda, gainontzeko eragile sozioekonomikoekin batera diseinatutako planak izan behar dira.
Lehen esandakoarekin lotuta, kalitatezko enplegua sortzen dela ziurtatzeko, langileek lan baldintza duinak izango dituztelako ziurtatzeko, jarduera sektoreko eremu txikieneko lan hitzarmenen baldintzak aplikatu behar dela iritzi diogu. Hala ere, kontratuak egingo dituen lan zentroak lan baldintzak hobetzen dituen hitzarmenik edo pakturik izango balu hori aplikatzea.
Horiek izan beharko ziren ebazpen horrek jaso beharko lituzkeen ezaugarrietako batzuk. Gure zuzenketarekin bi eskaera zehatz egiten ditugu. Alde batetik, tokiko ekintzetarako laguntzak bailara edo eskualdeen beharrizan eta osagarrien arabera oinarritu eta haiek arteko desorekei aurre egiteko antolatu daitezela, tokiko eragile sozioekonomiko guztiekin batera. Horrekin esan nahi dugu orain egiten denarekin ez dela nahikoa langabezi tasa altuko eskualdeei 5 milioi gehiago ematearekin.
EH Bilduren iritziz harago joan behar gara. Hasteko, eskaerak egiteko kontuan hartzen diren eskualdeko planak eragile sozio-ekonomiko edo behintzat parte hartu nahi duten eragile sozio-ekonomiko guztiekin egindako planak izan beharko lirateke.
Eta hau lehentasunezkoa izan behar da. Eskualde bakoitzean eragile sozio-ekonomikoen tipologia ezberdina da, beraz, ezin dugu sailkapen bat egin eskualde guztientzako. Jantzia neurriz egin behar da. Horren arabera, beraien partehartzea kontuan hartuko beharko litzateke eskualdeko planak egiterako orduan.
Bigarren puntuan literalki eskatzen dugu enplegua sustatzeko tokiko ekintzen harira egingo diren kontratazio guztien gutxieneko baldintzak jarduera sektoreko eremu txikienetako azken lan hitzarmen sektorialen ezarritakoak izan daitezela, aintzat hartu gabe hitzarmenak indarra galdu duen.
Hala ere, ardurak beteko dituen lan zentroan hitzarmen edo itunik balego bertan jasotzen dena lan zentroaren langileei ezarri beharreko gutxieneko baldintzak izango dira haren indar aldean, nahiz berrituko diren arte, beti ere haien baldintzak ezartzen ari den sektoreko hitzarmenean bildutakoak baino handiagoak badira.
Puntu honekin bermatu nahi dugu lan baldintza duinak bermatzen direla dirulaguntza horien bitartez kontratatzen diren langileei.
Ezagutu ditugu kasuak non langileen lan baldintzak oso kaxkarrak diren eta gure ustez lan baldintzak duinak izatea bermatu behar da. Horregatik, sektoreko edo eremu txikieneko lan hitzarmena aplikatzea eskatzen dugu eta, bere kasuan, azkeneko lan hitzarmena aplikatzea.
Amaitzeko, diru laguntza horiek arautzen dituen ebazpena gure gustukoa ez izan arren, tokiko garapeneko agentziak eskualdeko planak garatzeko lagungarriak dira. Beraz, irizpide eta baldintzak hobetu behar direla argituz, dirulaguntzen deialdian lehenbailehen ateratzea garrantzitsua iruditzen zaigu.
Beraz, sinatu den erdibidekoari baiezko kritikoa emango diogu. Nolabaiteko eskatzen genuen bi puntuetatik bat eta erdi, ez da nahikoa guretzat, baina beno, esan dugun bezala, tokiko garapeneko agentzien arduradunak eskatzen digute lehenbailehen ateratzea erabaki hau.