OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2017-06-22):
Bai, eskerrik asko, mahaiburu andrea. Eguerdi on jada guztioi.
Urdaibaiko gaiarekin luze aritu gara lanean, denboraldi hasieran aurkeztutako ekimen bat izan da eta honaino ekarri gaitu, beraz, gaiaren konplexutasuna ba bueno denbora berak ematen digu. Nik nire partez eskerrak eman nahi dizkiot Elkarrekin Podemos taldeari, bereziki Joserra Becerrari, elkarlanean aritu garelako eta bueno elkarrekin ikasi dugulako Urdaibaiko auziaren inguruan.
Eta baita ere eskerrak eman nahi dizkiot gaurko ekimenaren inspiratzaile edo izan diren ba Urdaibaiko Biosfera Erreserban sinesten duten eragile desberdinei, eta asko izan dira. Eta zintzotasunez eta ohikoa ez bada ere eta bueno denboraldian zehar eztabaida garratzak izan ditugun arren, eskertu nahi nioke Alderdi Sozialistaren gai honekiko jarrera, bereziki Natalia Rojori, hemen ere lan aparta egin duela esan beharrean nago, eta bai, ez berari bakarrik, baita Ingurumen sailburuordeari eta bere lantaldeari.
Pozten naiz baita ere dirudienez gaur aho batez aterako da gure proposamena edo hori ematen du, nahiz eta bueno kasu batzuetan bueno pixka bat harrigarria ere izan. Eta gaur nora iritsi garen edo azaldu beharko bagenu, bueno beti ere interpretazioen arabera izango da, baina gure ustez ba aurreko legealdian, gaizki ez, oso gaizki itxi zen prozedura baten aurrean iruditzen zaigu leihatila bat, itxaropen leihatila bat irekitzen dela aurrerantzean gauzak hobeto egiteko.
Ez pentsa erabilera eta kudeaketa zuzentzeko plana  - aurrerantzean PRUG esango dut -  eta barkatu itzultzaileei testua ez diet pasa eta badakit konplikatua dela testua. Ba hori PRUGa irekitzen da orain eta, noski, aurrerantzean eztabaidan jarraitu behar dugu eta ez da eztabaida erraza izango, baino behintzat borondate aldaketa bat sumatzen dugu eta gure partez irekitzen den prozedura berri honetan ba modu eraikitzailean parte hartzeko asmoa erakutsi nahi dugu.
Helmugara pozik iritsiko garenik ezin dugu aurreikusi esan, baina bueno, behintzat Erabilera eta Kudeaketa Zuzentzeko Plana, PRUGa, berriro egingo da, ingurumen eragileek auzitegietan arrazoi handiarekin mahai gainean ipini dituzten argudioak kontutan hartuta, eta hitz egingo dut geroxeago hortaz. Eta agian garrantzitsuena da egiten den bitartean 2016. urtean EAJk onarturiko planaren aspektu bortitzenak, zitalenak eta asko direla iruditzen , bueno etenik geratzeko agindua ematen dela, ezta?
Beraz, bueno iruditzen zait baita irailetik onartu zenetik hona haginak zorrozten aritu den hainbatek ba bueno pixka bat itxaron beharko duela guzti hau berriz ordenatu arte. Zeren argi dago aurreko Gobernuak gauzak ongi egin izan balitu ba gaur ez dela zeharrezkoa izango PRUG zaharra, o sea, 2016koa PRUGa aprobatu eta urte erdi, eta urte erdi luze, urte bat baino gutxiago pasa den momentu honetan, berriro prozedura osoa hastea, ezta? Nik uste dut hori esanguratsua dela.
Eta guk arrisku honetaz ohartarazi genuen bere garaian, orduan Dani Maeztuk Aralarren partez interpelazio bat egin zion Unzalu sailburuari eta bueno bere garaian, momentu horretan 2010. urtean ba PRUGaren berrikuspena abian jarri zen eta esan genuen kontuz ibiltzeko, zeren Urdaibairen berrikuste honetan azeri asko zegoela zain, urte luzez ba hainbat zementuzale bere momentuaren zain egon zirela eta Unzalu sailburuak lasai egoteko esan zigun...
...urte luzez hainbat zementuzale bere momentuaren zain egon zirela, eta Unzalu sailburuak lasai egoteko esan zigun, lege asko onartu eta aldatu zirela orduan eta PRUGa aldatzea ezinbestekoa zela.
Eta bueno, gauzak, de hecho, ez ziren guztiz gaizki hasi: Ingurumen inpaktuen azterketa prozedura hasi zen, prozesu parte hartzailea. Baina dena mantso eta amaitu gabe joan zen. Orduan, Gobernu aldaketa etorri zen, EAJ sartu zen Sailean eta gauzak okertzen hasi ziren.
Norbaitek gaizki zer egin zen jakin nahiko balu, ordu batzuk eman beharko genituzke hemen eta ez dugu denbora hori. Baina beno, eskema bat egitearren, gauza batzuk bai komentatu ditzakegu.
Formen aldetik, kuriosoa izan zen nola alegazioak erantzun gabe gelditu ziren, prozesu parte hartzailea moztuta gelditu zen. Zertarako abiatu prozesu parte hartzailea gero dena moztuta uzteko, ezta? Hala probatu zen Urdaibaiko Lankidetza Kontseiluaren aurkakotasunarekin guztiz korrika eta presaka.
Onartze data ere oso kuriosoa izan zen. Hauteskundeak irailaren 26an izan ziren eta sailburuak irailaren 27 sinatu zuen dekretua, postre bezala utziz hurrengo legealdian  - legealdi honetan -  guzti hau kudeatzeko.
Hori formen aldetik. Baina edukiaren aldetik ere, gauza asko nahiko larriak egin direla iruditzen zaigu eta zertzelada batzuk bakarrik emango ditut, ez daukat denborarik gehiago esateko.
Argi dagoena da kontserbazio bereziko eremuen eta hegaztien babes bereziko eremuen araudia urratua gelditzen dela, indar gabetua gelditzen dela, neurri batean 2016ko PRUGak Urdaibaiko Legeak babesten zituen hainbat eremu babesgabetu egiten dituela, kudeaketa planak, gunea edo nukleo zonetan Urdaibaiko legeak ahalbidetzen ez dituen hainbat erabilpen baimentzen dituela eta berdina gertatzen dela babesgune edo "zonas tampón" deituriko horietan.
Baina kudeaketa planak babesgune izendatu ditu gune edo nukleo ziren hainbat gune legearen aurka babes bereziko eremuak aldatuz eta hori jerarkia printzipioarengatik ez da legezkoa, nik uste dut laster ikusiko dugun bezala.
Horrez gain, kudeaketa planak egin aurretik, natura baliabideak antolatzeko plana ez zen egin, hau ere legezko eskakizun bat izanik, eta ingurumen inpaktuen azterketa abian zena ez zen egin eta kudeaketa planak ez du ingurumen inpaktuen deklaraziorik.
Guztia gutxi balitz, Germán Alonso ingurumen doktorearen arabera, berak egindako txosten batean esaten da indarrean dagoen planak konponezinezko 21 erabilpen ahalbidetzen dituela Jeltzaleek onarturiko Urdaibaiko erabilera eta kudeaketa zuzentzeko 2016ko planak.
Hitz batean esateko eta laburbilduz, dudarik gabe esan genezake ba 2016 onarturiko erabilera plana txapuza bat izan zela, korrika egina, gaizki egina. Aurretik eginiko hainbat gehiegikeri legeztatzeko pentsatua dagoela, eta okerrena, hemendik aurrera Urdaibaiko erreserbaren babes egoera kaskartuko duena. Baina bueno, honen ostean iruditzen zait pixka bat korrekzio bat etorriko dela.
Eta azken finean, Urdaibai ulertzeko modu baten islada dela, ezta? Iruditzen zait esan behar zaizuela, Jeltzaleak, benetan ez duzuela sinetsi Urdaibain edo ez behintzat Urdaibain biosfera erreserba moduan ze argi dago biosfera erreserba izateak inguru honen erabileran efektuak dituela. Egin daitekeena murriztu egiten dela eta justu horregatik garapen sozioekonomikorako alternatibak garatzeko plana dago eta hori kajoietan egon da gordeta baliabiderik eman gabe.
Hor zegoen edo hor egon zitekeen Busturialdea garatzeko erreminta baina hemen arazo historikoa dago. Hemen Bizkaiko Diputazioak Urdaibairenganako kontrola izan ezean, kontrola Jaurlaritzan dagoen heinean, ba betiere atzerapausoak eman ditu aurrerapausoak eman ordez. Ez badago nire kontrolpean, ez da garatuko. Eta hori izan da azpian edo atzean egon den mezua.
Eta bitartean, ohiko bizimoduak eguneroko bizitza behera eta behera egin du: Arrantza, nekazaritza, abeltzaintza, industria bera, eta azkenean pinuak eta eukaliptoak eta bigarren etxebizitzak eta atrakalekua. Hori da Urdaibain gaur egun eskaintzen den paketea.
Lan horretan patronatoa baliabiderik gabe ibili da, gero eta gutxiago, eta orain 2017ko dekretuaren ordez, gainera, eskumenez hustua gelditu da. Bueno, hori delako, ezta? Hori delako Urdaibairako batzuek izan duzuen eredua, ezta?
Nik Urdaibain buelta asko eman ditut azkenaldi honetan, eta eragile desberdinekin, gure zinegotzi eta alkatearekin hitz egin dut, eragileekin. Eta kuriosoa da, azkenean pertsona batekin hizketan, Urdaibaiko pertsona batek esan zidan: "Aizu, EAJrekin eztabaida bat izan baldin baduzu, mesedez, gure partez, hemengo herritar batzuen behintzat partez, esaiozu mezu bat eta oso argi geratu dadila: Urdaibai ez da beraiena, Urdaibai ez da zuena, Urdaibai guztiona da. Hori izan dezatela argi, beti beraiena izango balitz bezala tratatu dute eta.
Momentuz honekin.