ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2015-02-05):
Eguerdi on guztioi.
Aurkeztutako legezbesteko proposamenean azaltzen den bezala, ekimen honen jatorria 2014ko ekainean ELA sindikatuak saltoki handietako langileen lan baldintzak arautzen dituen hitzarmenaren inguruan legebiltzar talde guztioi helarazi zigun proposamenean dago.
Bertan, sektoreko langileek eta sindikatuek aspalditik eskatzen ari direna azaltzeaz gain, eskari zuzena egiten zaio Legebiltzarrari.
Kontuan hartu behar dugu denda txikietan probintziako hitzarmenak aplikatzen diren bitartean, saltoki handietan Estatuko lan hitzarmena aplikatzen dela eta hauek, hitzarmen hau, askoz ere baldintza txarragokoa dela gainera.
EAEko ia 7.000 langile daude saltoki handietako lan hitzarmenaren pean, gure errealitate sozio-ekonomikoarekin zerikusia ez duten lan baldintza kaskarrak pairatzen. Gainera, kontuan izan behar da denda txikietako enplegua suntsitzen ari dela, galtzen ari da eta saltoki handietan sortzen den enplegua prekarioa dela nagusiki.
Eta beste arlo batzuetan gertatzen den bezala, lanbide honetan lan egiten duten gehienak emakumeak dira eta horrek...
...eta beste arlo batzuetan gertatzen den bezala, lanbide honetan lan egiten duten gehienak emakumeak dira eta horrek diskriminazioa, diskriminazio bikoitza ere kasu honetan, areagotu egiten du.
Estatuko Saltoki Handietako azken Lan Hitzarmena 2013an sinatu zen. Uste dut sinatu zutela bi sindikatuk, Fasgak eta Feticok, beste inork ez eta izugarrizko atzerapausoa suposatu du esparru honetan eta beraz, lan baldintzak prekarioak diren sektore batean oraindik prekarioagoak egin ditu. Hitzarmen honetan jasotako lan baldintza batzuk aipatzea garrantzitsua iruditzen zait ulertzeko zertaz ari garen hitz egiten.
Eta lehen aipatu dudan bezala, legebiltzar-talde guztioi igorritako dokumentuan, besteak beste, hau zion: "Reducción radical de los ingresos reales de la plantilla en su apuesta por la retribución variable en función de ventas. En la práctica, posibilidad de que las empresas apliquen o no subidas de forma arbitraria". Hau da, soldatak igo edo jaitsiko dira salmenten arabera eta enpresek erabakiko dute hori noiz gertatzen den. "Aumento de la jornada laboral en 28 horas anuales, pasando de 1.770 a 1.798 horas y se obliga a trabajar domingos y festivos". Ataca de lleno a la conciliación de la vida laboral y personal o familiar.
Ez dago esan beharrik lan baldintza okerrago edo txarrago hauek ezartzeko aukera alde batetik Lan Erreformak ematen dituela eta bestetik ordutegiak malgutzea ahalbideratzen duen legediak dekretuak.
Gure ikuspuntutik, larria da egoera hau. Larria da milaka langileek egoera injustu hori jasan beharra, gainera gure errealitate sozioekonomikoarekin zerikusia ez duen baldintzak jasaten.
Eta larria da gure herrian saltoki handiekin gertatzen ari dena. Asko dago hitz egiteko eta askoz gehiago egiteko saltoki txikien inguruan. Azken batean, hauek ixten ari diren bitartean eta enplegua galtzen den bitartean saltoki handietako enplegua prekarioa aldi baterakoa eta baldintza txarragoak ditu.
Adibidez, tresneria elektrikoak saltzen dituen Media Markt enpresa bat bertan aplikatzen duen lan hitzarmeneko soldatak tresneria elektrikoak ere saltzen dituen ondoko dendakoak baino, denda txikiak baino, % 20 edo % 30 soldata baxuagoak dira. Eta lanaldiari dagokionez, 57 ordu gehiagokoak.
Guzti honek, normala denez, ez-egona areagotzea ekarri du eta ez bakarrik langile eta sindikatuetan, baita merkatari txikiren aldetik ere. Egunetik egunera bata eta bestearen artean, saltoki handiak eta denda txikien artean, dauden ezberdintasunak lan baldintzetan areagotzen eta handitzen doaz.
Lehen aipatu bezala, saltoki handietan azken lan hitzarmenean oraindik beste 28 ordu gehiago gehitu dira lanaldira. Plantilla gainera saltoki hauetan murrizten joan da, hasietatik sortzen direnetik plantilla murrizten joaten dira. Jardun osoko behin betiko langileak kaleratzen ari dira behin-behineko kontratuak partzialak egiteko, azken batean merkeagoak diren kontratuak egiteko.
Eta ordu kopuruan eta soldaten inguruan egoera larriagoa da ere. Beste adibide batzuk ipiniko ditut mahai gainean. Merkataritzako lan hitzarmen batean, Gipuzkoan adibidez, 1.727 ordu ezartzen dira eta Estatuko Saltoki Handietan Hitzarmenean 1.798 ordu; 1.727tik 1798 ordura. Eta Gipuzkoan adibidez, horregatik 18.500 euroko soldata baldin badute, Saltoki Handietako Hitzarmenean ez da iristen 14.000 eurora.
Honetaz ari gara hitz egiten, ez beste gauza batzuetaz. Egoera hau da eta eskaria zuzena da. Gure errealitate sozioekonomikoarekin zerikusia ez duten lan hitzarmenen aplikazioaz hitz egiten du. Estatuko lan hitzarmenak ez dutenak, aipatu dudan bezala, kontuan hartzen ez errealitate sozioekonomikoa eta ezta ere hemengo gehiengoa  - sindikatuak, langileak, eta baita ere merkataritzan lan egiten duten elkarteak -  pentsatzen dutenaz eta nahi dutenaz ari gara hitz egiten.
Gai honek zerikusia zuzena duela negoziazio kolektiboarekin.. Negoziazio kolektiboaren egoera gure herrian ez dago egoera onenean eta kezkagarria da. Aurreko egunetan hainbat datu ezagutzera eman ziren non momentu honetan 274.000 langileek dute indarrean lan hitzarmena, Lan erreformaren aurretik kopuru horren bikoitza baino gehiago zegoenean lan hitzarmen baten babesean.
Gainera, hitzarmen ugari desagertu dira eta langile asko hitzarmenik gabe gelditu dira. Eta argi dago, argi dugu guk behintzat, egoera tamalgarri hari lan erreformaren ondorioa eta enpresarioen jarreraren ondorioz ematen ari dela.
Enpresariek bere alde dena dute: Legea, indarra eta gobernuak ere. Eta langileek babesik gabe gelditzen dira guzti horren aurrean. Hala ere, esan behar da salbuespen batzuk egon badaudela, atzo bertan edo herenegun uste dut izan zela ezagutu genuen Gizarte Laguntzarako Bizkaiko Lan Hitzarmena sinatu dela soldata igoerarekin, lanorduak gutxitzen eta lan erreformari aurre egiteko hainbat baldintza ezarrita, ultraaktibitatea eta derrigorrezko arbitrajearen kontrakoak. Pozgarria da horrelako ereduak ere gure herrian ematea eta posible egitea.
Egia da ere epaitegietan hainbat auzi irabazten ari direla. Adibidez, hitzarmenen ultraaktibitatearena baina bere aplikazioak beste arazo batzuk ere ekarriko ditu, adibidez, eskubide eta lan baldintzak ezberdinak langileen artean. Eta hau da panorama.
Guk behintzat Legebiltzarrean sartutako proposamenarekin bat egiten genuelako eta egiten dugulako, 7.000 langile inguru egoera honetan egotea bidezkoa iruditzen ez zaigulako, pentsatzen dugu hor aurre egin behar zaiola egoera honi.
Eta horregatik, guk proposatzen dugu alde batetik Legebiltzarrean konpromiso agertzea merkataritza arloko negoziaziorako hemengo esparruarekin, eta bigarrena, garrantzitsuena, Jaurlaritzak EAEn dauden saltoki handietako enpresekin harremanetan jar dadila hemengo errealitate sozioekonomikoarekin bat egiten duten lan baldintzak aplikatu ditzatela eskatzeko. Eta sindikatuekin negoziatu dezatela ere sektoreko lan baldintzak gainerako saltoki baliokideen baldintzekin berdintzeko.
Hori da egiten ziguten eskari zuzena, hori da EH Bilduk babesten duena iruditzen zaigulako Legebiltzarrak horrelako bidegabekeriak daudenean zerbait egiteko ardura izan behar duela eta duela. Guk behintzat horretan sinesten dugu eta horregatik ekarri genuen proposamena.
Badakigu, nahiz eta saiatu garen, ez dagoela adostasunik EH Bildurekin, eta orain ikusi dut badagoela adostasun bat Sozialistak eta Alderdi Jeltzalearen artean. Gero, bigarren txandan, zuen argudioak entzun ondoren aukera izango dut horren balorazio bat egiteko. Bakarrik esan bitxia iruditzen zaidala goizean eta atzotik hitz egin ondoren gaiaren inguruan, zerbait adostea aukera eman gabe ere jakiteko zer adosten ari zineten.
Zuen ikuspuntua entzun ondoren, baloratuko dut sinatu duzuena.