LAZAROBASTER BADIOLA (EH Bildu, 2013-10-17):
Eguerdi on guztioi.
Atzo Elikaduraren Nazioarteko Eguna izan genuen, 1945eko urriaren 16an jaio baitzen Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundea, FAO bezala ezagutzen duguna.
Atzoko nazioarteko egunaren helburua herritarrak munduan dagoen elikadura arazoaz jabetzea da. XXI. mendean egon arren, gosetea arazo oso larria baita munduko bazter...
...jabetzea da XXI.mendean egon arren, gosetea arazo oso larria baita munduko bazter askotan.
Gaur elikadura segurtasunaren inguruan ari gara eta, ezer baino lehen, zenbait kontzeptu argi utzi nahi nituzke.
Elikadura eskubidea 1948ko Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsalak biltzen du bere baitan. Finean, munduko edozein pertsonak kantitatez eta kalitatez egokiak diren elikagaiak eskuragarri izateko duen eskubidea da.
Elikadura segurtasuna, aldiz, kontzeptu teknikoa da. FAOk mahai gaineratu zuen gobernuek definitu eta inplementa zitzaten pertsonen elikadura eskubidea bermatuko zuten politika publikoak.
Ez du aipatzen, alabaina, elikagaiek zein jatorri izan behar duten edota elikagaiak nork kontrolatu behar dituen. Hori horrela, gobernu gehienek merkatuaren liberalizazioaren bitartez bermatu nahi izan dute elikadura segurtasuna. Eta hala, elikadura negozio bihurtu dute.
Elikadura burujabetza, ordea, kontzeptu politika da. Elikadura segurtasuna bermatzeaz gain, elikaduraren inguruko erabakiak nork hartu behar dituen definitzen du, hau da, herritarrok hartu behar ditugula gure elikaduraren inguruko erabakiak eta ez merkatu librearen eskuetan utzi.
Ganbera honetan elikadura segurtasunaz jarduten dugunean, ordea, pertsona guztiek elikadura eskubidea bermatzeaz baino gehiago, elikagaiek hemengo osasun publikoan kalterik ez egitearen inguruan ari gara, mundu ikuskera eta goseteak alde batera utzita.
Elikadura segurtasunaren inguruan hiru talderen arteko adostasuna lortu dugu. Batetik, elikagaigintza industriaren eta kalitatearen plan estrategikoa garatzeko, bestetik elikadura segurtasunerako planaren zirriborroa garatzeko eta azkenik, baserrietan osasun baimen araudia egokitzeko zirriborroa garatzeko. Azkeneko puntu honi egin nahi diot aipamen berezia, baserritarren eskaera historiko bat jasotzen delako bertan.
Gaur egun, baserritar batek berak ekoiztutako produktua transformatu nahi badu –gazta, txorizoa, mermelada, adibidez–, instalazioetan ikaragarrizko inbertsioak egin behar ditu osasun eskakizunak betetzeko, aktibitate horren errentagarritasuna ezinezko bilakatuz.
Ez da justua baserritar bati eta enpresa transnazional bati instalazioetan berdina exigitzea. Ez da justua bere aktibitatea dibertsifikatzeko mermelada edo txorizoak egiten dituen baserritar bati milaka kilo mermelada edo txorizo egiten dituen enpresa transnazional bati eskatzen zaion berdina eskatzea. Ez da justua bere baratzeko jarduna dibertsifikatzeko 100 oilo dituenari, 100.000 oilo dituen bati eskatzen zaion berdina eskatzea.
Hau da egun Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan daukagun errealitatea, baserritar askoren nahi eta ezina. Ziklo guztia itxi nahi duten baserritarrek, hau da, ekoizpena, transformazioa eta salmenta burutu nahi dutenek bi aukera dituzte: Inbertsioetan leporaino sartu edo transformazioa eta salmenta bertan behera utzi.
Ikaragarria da arautegi honek baserritarrak eta herritarrak urruntzen egin duen sarraskia. Merkaturatzeko bide laburrak eten egin ditu eta galtzaileak ez dira baserritarrak bakarrik, herritarrak ere bai, badaudelako herriko baserritarrak ekoiztu eta transformatutako produktuak jan nahi dituztenak baina horretarako produkturik aurkitu ezinean dabiltzanak.
Europara begiratzen badugu, ikusten duguna zera da, osasun baimenetan Europak marko legal bakarra markatzen duela Europa osorako eta estatu bakoitzari uzten diola marko legal hori, kontutan hartuta, legedi propioa garatzen.
Horregatik, Frantziara edo Austriara joaten bagara, bestelako errealitate bat dagoela ohartzen gara. Lege marko berdinarekin baserritarrentzat egokitutako arautegiak dituzte, baserritar eta herritarren arteko harremana zaindu eta babesten dutelako.
Gaur ordea, justua ez den egoera hau konponbidean jarriko da hiru talderen arteko adostasun honetan. Pozten gara urrats hau eman delako. Bakoitzak nahi duen lekuan koka dezala. Guk elikadura burujabetzaren bidean urrats bat dela deritzogu, baserritarrak eta herritarrak gerturatzeko lanean urrats bat delako.
Orain espero duguna da Jaurlaritzak sei hilabetean garatuko duen arautegi zirriborroan gaur onartuta geratuko den puntuak barnebiltzen dituen oinarriak aintzat hartuko dituela.
Besterik ez. Eskerrik asko.