UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2017-02-09):
Mahaiburu anderea, Urkullu jauna, legebiltzarkideok, arratsalde on guztioi.
Egia esan ez dakit nondik hasi gaurkoan benetan tristea eta penagarria delako Hezkuntza Sail hau zertan ari den edo, hobeto esanda, zertan ez den ari, teorian behintzat onartzen duenean hezkuntza funtsezkoa dela gizarte honentzat. Agian konfundituta nago eta transkripzioak errebisatu behar ditut ea Gobernu honek Hezkuntza Sail honi horrelako aitortzarik egin dion.
Benetan negar egitekoa da daukagun panorama. Eta legegintzaldi hau hasi besterik ez dugu egin. Baina gogoratu nahi dut eta ez dugu ahaztu behar motxila bat daukagula, motxila bat lau urtetako ibilbidearekin.
Hezkuntza sailburua legegintzaldiko egitasmoak aurkeztera etorri zenean pentsatzen egon nintzen dimisioa eskatu edo ez eskatu, izan ere, Hezkuntza Sailaren politiken arduradun nagusia aurpegia Hezkuntza sailburua da. Baina pentsatu nuen, tira, arduradun guztiek merezi dute bigarren aukera bat eta hirugarren aukera bat.
Eta pazientzia pixkatxo bat izango dugu eta goazen ikustera, goazen kontrastatzera ea legegintzaldi honetan hezkuntza behar adinako seriotasun eta erantzukizunarekin hartzen duen Gobernu honek, goazen kontrastatzera legegintzaldi honetan orain arteko aldebakartasuna albo batera uzten duen, benetan interlokuzioa irekitzen duen, elkarrizketarik tokia ematen dion eta benetan negoziazioa martxan jartzen duen, hezkuntza komunitatearekin irakasleen ordezkariekin, ikasleen ordezkariekin eta, nola ez, talde parlamentarioekin, eta ea ere titularretan eta inprobisazioan oinarritutako kudeaketa albo batera uzten duen.
Horregatik, legegintzaldia hasi denetik hainbat ekimen mahai gainean jarri ditugu denak gaur egungo egoerari buelta ematen laguntzeko asmoarekin, eta batez ere, harremanak, elkarrizketa irekitzeko helburuarekin eta sektoreko mahaia daukan izaera berreskuratzeko eta sektoreko mahaia behar den bezala martxan jartzeko.
Eta hortik dator, hortik dator gaur hemen hizpide dugun proposamena eta labur-labur azalduko dizuet.
Hezkuntza komunitatearen parte diren irakasleen ordezkariekin, eta inoiz baino gehiago legegintzaldi baten hasiera batetan, eskatzen duguna da behar den bezala sektoreko mahaia martxan jartzea eta negoziazioari bidea ematea, bertan diagnostiko konpartitu bat egiteko eta adosteko, eta hortik plantilaren belaunaldi aldaketa egonkortasuna bermatzeko neurriak bideratzeko, eta noski, baita lan eskaintza publikoa ere.
Baina horrek eskatzen du ezinbestean gauza guztiak mahai gainean jarri, ikusi zer egoera daukagun eta, hortik abiatuta, adostasunak bilatzea. Beraz, 2017ko lan eskaintza publikoa planteatu aurretik eta deitu aurretik, egin beharko litzatekeena da aurre-lanketa bat.
Aurre-lanketa bat egin behar litzateke eta bitartean deialdia izoztu, zeren eta logika batetatik, normalena eta ohikoena izan beharko litzateke gehiengo sindikalarekin adostea, irakasleen ordezkaritzaren gehiengoarekin adostea, hezkuntza komunitateko parte direlako, egunerokoan hor daudelako eta beraiek zuzenean ari direlako lanean. Are gehiago, legegintzaldi honetan belaunaldi aldaketa momentu batetan aurkitzen garelako eta behin-behinekotasun tasa % 39an dagoenean. Errez esaten da.
Eta nahi genuena zen lehen aipaturiko bideak irekitzea oasi ikuspegitik herri Estatu ikuspegira jausi egiteko. Hemen Estatu ikuspegia behar dugu, epe luzera begirako ikuspegia behar dugu, eta horiek eguneroko politiketan txertatu behar dira.
Baina ez, Hezkuntza Sail honek zer egin du? Abenduko sasoian sektoreko mahaian informatu, negoziaziorik gabe eta negoziazioari bizkarra emanez. Urteak direlako mahai hori, informazioa trasladatzeko mahai bat bilakatu dela eta urteak direlako ez dela inolako adostasunik eta negoziaziorik egin gehiengo sindikalarekin.
Zenbat urte? 10? 10 urte? Eta gero hitz egiten dugu hezkuntzaren bikaintasunez, hitz egiten dugu hezkuntza proiektuen kalitateaz, irakasleak ere kontutan ez ditugunean hartzen.
Lan eskaintza publikoen iragarpena, legegintza hasieran titularretan, komunikabideetan oso ondo geratzen da, primeran geratzen da, zeren Jaurlaritzak martxan jarri du marketin errotatiba berria.
Legegintzaldi honetan tokatzen dena da lan eskaintza publikoak. Hori da legegintzaldi honetan tokatzen den marketin errotatiba, euskal oasiaren zirimiriarekin tematuz.
Estrategia hori kanpora begira primeran, oso ondo geratzen da. Herritarrak ikusten dute titularra, badirudi Hezkuntza Saila zerbaitetan ari dela, baina gero, letra txikia, letra txikia, herritarrek ez dutenez ikusten eta soilik irakasleak, ikasleak, familiak pairatzen dutenez, ba aurrera, 10 puztarri Hezkuntza Sailarentzat. Eta gero hori pairatzen da eta ondorioak ba hezkuntza sistema publikoan.
Hezkuntza Sailak zer egiten du? Aurrera hala moduz. Eta egiten den planteamenduak ez du konponbiderik ematen, ez dio konponbiderik ematen behin behinekotasunari.
Noski lan eskaintza publikoak garrantzitsuak direla. Baina lan eskaintza publikoak garrantzitsuak dira, benetan kontestualizatuta, planteamendu integral baten barruan irizpide argiekin, helburu zehatzekin, zeren ez baditugu irizpide argiak, ez baditugu helburuak eta ez badakigu nora goazen, ba esango didazu niri lan eskaintza publikoak zertarako egiten ditugu. Noski, titularretan geratzeko eta irudikatzeko zerbait.
Zeren hemen, hitz egin beharko genuke, hitz egin beharko litzateke administraziora sartzeko irizpideetaz, hitz egin beharko litzateke ere hiru urtez sisteman lanean, behin-behinekotasunean dabilen jendea nola finkatuko dugun, nola egonkortuko dugun.
Zeren, zenbat eta zenbat irakasle dira urte luzez, 10 urtetan behin behinekotasunean ari direnak ikastetxez ikastetxe lanean? Uste duzue horrela ikastetxe batetan hezkuntza proiektu bat garatu daitekeela? Uste duzue benetan?
Benetan pentsatzen duzue horrek laguntzen duela modu integral batetan herriko, auzoko, komunitatearekin proiektu bat garatzen? Hezkuntza proiektu bat garatzen? Pentsatzen duzue?
Ba nik zaila ikusten dut.
Baina bai pentsatzen dut guzti hori erabaki politiko bat dela, erabaki politiko bat dela, hemen ez dagoelako kasualitaterik. Erabaki politiko bat sistema publikoa ahultzeko eta, horren ondotik, badatoz planteatzen zaizkigunak eta planteatzen zaiguna ba bide beretik doaz.
Begira, Galiziako adibide bat emango dizuet, eta beno, ez dut uste eredurik hoberena dena hemen aipatzeko, baina ez banago oker, Galiziako Gobernuak 5.000 irakasle finkatuko ditu. 5.000 irakasle finkatuko ditu. Eta hemen, zergatik ezin dugu hori egin? Galdera da.
Ikusita Gobernuak 2017rako lan eskaintza publikoaren iragarpena nola egin duen, egon diren eskariei ez dielako kasu egin. Berehala, gehiengo sindikala, gehiengo sindikala irten zen esaten, "eh, txo, ez duzue gurekin hitz egin, ez duzue negoziatu, ez duzue adostu".
Zer egin zuen Hezkuntza Sailak? Beno, pixkatxo bat irudikatu zuen elkarrizketa abiatuko zuela, baina gero, korreo elektronikoz, korreo batetaz trasladatu zuen informazioa, komunikazio bat trasladatu zuen esanez aurrera jarraitzen duela. Hori da zuen interlokuzioa? Hori da zuen elkarrizketa? Hori da negoziazioa? Guretzat ez.
Eta berez, bi hipotesi ditugu, bi hipotesi. Bata, Hezkuntza Sail honek ez du irizpiderik, ez du norabide argirik edo erabakia hartua dauka. Eta erabakia da sistema publikoa ahultzen jarraitzea, irakasleen ordezkariei muzin eginez, hezkuntza komunitateari muzin eginez.
Eta guk aurkeztutako proposamenarekin ba gure helburua zen saiakera bat egitea legegintzaldi hasieran gaudenez gainera, are gehiago, ba interlokuzio horiek martxan jartzeko, sektore mahaia benetan aktibatzeko dagokion izaerarekin, hezkuntza komunitateko partaideekin elkarrizketa abiatzea, irakasleen ordezkaritzarekin planteamenduak egitea.
Baina ikusita proposamenak zein zuzenketa izan dituen, ba argi geratu da Hezkuntza Sailak ez duela inolako borondaterik ez elkarrizketarako eta ez negoziorako.
Eta oso kuriosa, oso kuriosoa egin zaigu Gobernuak aipatzen duenean bere zuzenketan, eta horrela aipatzen du: "beti ere lan baldintzak arautzen dituen dekretuan aurreikusitako bide legalen bidez". Bide legalen bidez.
Gobernua denean, Gobernua denean lehengoa legea betetzen ez duena. Gobernuak ez du legea betetzen.
Zeren legalitateak zer eskatzen du betetzea? Hor errebisatu dezakezue Enplegu Publikoaren Legea eta hainbat lege errebisatzen badituzue, ba ikus daiteke legeak zer esaten duen.
Eta gure uste apalean, inoiz baino gehiago legegintzaldi hasieran momentu aproposa izan beharko litzateke irakasleen ordezkariekin, gehiagoarekin, elkarrizketa abiatzeko, hitz egiteko eta plantilaren egonkortasuna finkatzeko ba neurriak bideratzeko.
Legalitateak, legeak hori eskatzen du, ezta? Legea betetzea baldin bada gure helburua, zer egin beharko genuke? Hezkuntza Sailak zer egin beharko luke? Legalitateak ez al du esaten sektoreko mahaia dagoela negoziatzeko?
Legalitateak ez al digu esaten Hezkuntza Sailaren ardura nagusia dela hezkuntza sistema publikoa eta beraz bertan kalitatezko hezkuntza eskaintzea? Legalitateak ez al digu esaten horretarako giza-baliabide nahikoak bideratu behar direla?
Gobernuak zer sinesgarritasun dauka esaten digunean 2018ko lan eskaintza publikoa negoziatuko duela, ez denean gai izan 2017ko lan eskaintza publikoa negoziatzeko. Zer sinesgarritasun dauka? Esango didazue.
Zoritxarrez edo zorionez, krisi egoera guztia aukera direlako, ba beno bai irekitzen dute aukera bat. Eta hor baditugu hainbat erronka, legegintzaldi honetan heldu beharko litzaizkionak: Ba behin-behinekotasuna amaiera ematea, prekarietateari buelta ematea, ordezkapenak, erosmen ahalmena, bajen % 100a ordaintzea, belaunaldi aldaketa, heziketa bereziko irakasle egondako murrizketak, abar eta abar, bakanteak azaleraztea.
Iruditzen zaigu erronka asko ditugula eta horiek ezinbestean irakasleen ordezkariekin hitz egin behar ditugula, beraiek direlako parte zuzenak.
Eta kontu guzti horiek hezkuntzan, egunerokoan, pertsonengan, ikasleengan, eragina daukate. Eragina daukate hezkuntza proiektuan, behin eta berriro iragarri eta onartzen diren planak aurrera emateko baldintzetan, zeren nola planteatzen duzue hainbeste aldarrikatzen dituzuen plan horiek aurrera eramatea?
Hezkuntza proiektuetan, ikastetxearen autonomian, ikastetxearen kudeaketan eta egunerokotasuna hori da. Eta egunerokotasun aurkitzen dira familiak, ikasleak, irakasleak.
Eta hori da gaur guk mahai gainean geneukan planteamendua legegintzaldi honi ate bat irekitzeko.