KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-10-19):
Legebiltzar-buru andrea, legebiltzarkideok, egun on.
Arrazoi ekonomiko, politiko, kultural eta sozialek eragindako migrazio fluxuak izan dira beti eta, hori horrela izanik, euskaldun asko eta asko barreiatu dira mundu osoan, eta era berean jatorri askotako pertsona eta talde ugari iritsi dira erkidego honetara. Horren ondorioz, erkidego hau askotarikoa da, koloreetakoa da herritarren jatorriari dagokionez.
Baina tamalez erkidegoko administrazioek ez dituzte eskura beharko lituzkeen eskuduntzak jatorri aniztasunaren afera horri hasieratik bukaeraraino erantzuteko. Europak eta Estatu espainolak markatzen dituzten migrazio eta aniztasunarekin lotutako politikak, eta politika honen nondik norakoak denok ezagutzen ditugu eta baita politika horiek pertsona atzerritarren bizi-baldintzetan dituzten eraginak ere. Ikusi besterik ez dago pertsona errefuxiatuekin gertatzen ari dena eta urtetan gertatu izan dena, edo atzo Legebiltzar honetan entzundako testigantzak eta Bengoechea andreak hona ekarri dituenak.
Ez du lehenagoko pasioa sortuko, baina...
...Legebiltzar honetan entzundako testagintzak eta Bengoechea andreak hona ekarri dituenak, ezta?
Ez du leheneko pasioa sortuko, baino gai hau ere autogobernuaren ponentziaren baitan aurkeztu berri den eskumenen inguruko txostenean agertzen da. Hau bai, aireportuena ez dakit, baina hau bai.
Eta txosten horretan argi geratzen da erkidegoak pertsona migratzaileen ongizatea bermatzeko dituen zailtasunak. Jasota dago Erkidegoak tresnak beharko lituzkela datozen urteetan migrazio mugimendu berrietan egongo diren pertsonak baldintza duinetan hartu ahal izateko.
Hala ere, eskumen aldaketa hori ematen den bitartean, Jaurlaritzak baditu immigrazioari dagokionean esateko eta egiteko gauza garrantzitsuak. Bere jarduna erabakiorra da mugak muga Erkidegoan bizi diren pertsona atzerritarren bizitza baldintzetan eta, gainera, jardunetik haratago Estatu espainoleko eta Europako politiketan eragiteko gaitasuna du edo izan beharko luke. Eskumen gutxi izanda ere, erronka handia dugu eskuartean.
Hortaz, zain geratu beharrean, eskumen falta horretan ezkutatu beharrean eta sistematikoak diren giza eskubideen urratze horien aurrean, ezinbestekoa da eta atzeraezina da aniztasunari herri gisa nola heldu eta nola kudeatu erabakitzea eta horretan lagungarri gertatu daiteke gau mintzagai dugun Immigrazio Planaren eguneratzea.
Eta, egia esan, eguneratze honi honelako kontsentsu zabaletik heltzeko aukera izatea, ba ez da gutxi eta oso eskertzekoa da.
Akordioan jasotakoaren harira, esan beharra dago azken urteetan asko izan direla pertsona migratzaile eta atzerritarren beharrei erantzuteko gurean martxan jarritako proiektu eta programak, sortutako sinergiak eta sortutako sare lana.
Hori guztiak, beste herrialdeetatik etorritako horiei arreta eta eskuhartze ahalik eta onena eskaintzeko asmoz eta horietako asko, gainera, Immigrazio Planaren baitan burutu izan dira.
Baina egungo egoerak iruditzen zaigu hausnarketa baterako beharra sortzen duela, ez? Batetik, plan horren baitan pertsona atzerritarren gizarteratze eraginkorra bermatzeko garatu diren ekintza horiek ezagutu egin behar dira.
Ezagutu eta balioetsi ondoren, egokiak izan direnak finkatu beharra dago, sareko lana sustatu behar dugu eta, era berean, ikaskuntza eta berrikuntza ere sustatu behar dira.
Eta bestetik, era berean eta lehen esandakoaren ildotik, indarrean dagoen araudi horrek, nolabait atzerritarren gizarteratzerako politika horiek praktikara eramateko topatzen ditugu zailtasun horien inguruko hausnarketa konpartitu bat egitea ere zinez inportantea da.
Eta horregatik ezinbesteko jotzen genuen gaurko gaiari loturik lortutako akordioan ba, ebaluazioaren kontua hor bermatua egotea. Eta horretan uste duz adostasun zabala izan dugula.
Eta ez dakigu zer ekarriko duen ebaluazio horrek, baina badira zeinbait egoera momentu honetan pertsona atzerritarren inguruan, ba nolabait, kezkatzeko modukoak direnak, ez?
Batetik, pobrezia eta desberdintasun sozialen inkestak agerian uzten duelako pobrezia eta bazterketaren bizi esperientziak bereziki gogor jotzen dituela atzerritarrak, lan merkatuaren zona baxuenetan integratu direla pertsona atzerritarrak ere badakigu eta prekarietate eta langabezian mugitzen direla.
Nik uste dut nabarmentzekoa dela bereziki baita ere bere gordintasunarengatik emakume atzerritarrek bizi dituzten egoerak. Hauen % 52a etxeko lanetan eta zaintza lanetan aritzen dira eta horietako asko ia esklabu moduan.
Babeserako sare sozial murritzagoak izaten dituzte pertsona atzerritarrak eta horregatik zerbitzu publikoetara jo beharrean aurkitzen dira eta oro har zaurgarritasun handiagoa izaten dute.
Eta gainera esango nuke  - eta Bengoechea andreak ere aipatu du - , baino zailtasunak eta gabeziak sumatzen direla politika publikoetako arlo desberdinetan aniztasunaren gaiari eta atzerritar pertsonen artatzeari dagokionean.
Osasun arloan ematen diren zailtasunak ezagunak dira, hezkuntza sisteman ematen ari diren segregazio kasuak ere hor dira... Beno, ba nolabait esan daiteke berak esandakoaren harira immigrazio politika horiek izan beharko luketen zehar-lerrotasun hori ebaluazioak erakutsiko digu nola dagoen baina zailtasunak badaudela esan genezake.
Eta Guanche andreak ondo aipatu ditu Ikuspegik bere barometroaren bitartez azaleratu dituen pertzepzioaren inguruko datuak. Baina argi uzten dute immigrazioari buruzko jarrera positiboa agertzen dugula euskaldunok, baina nahiago ditugula atzerritarrak alboan ez izatea.
Eta ez naiz sartuko bestelako estereotipo horietan, berak oso ondo azaldu dituelako. Baina uste dut, gizarte garatu bezala, garatu nahi baldin badugu, horrek, kezkatzeko adierazpenak entzuten dituela.
Eta horregatik akordioan jasotako planaren eguneratzeari dagokionean, iruditzen zaigu, ba ebaluazio eta hausnarketa horietatik abiatuta, pertsona migratzailea eta errefuxiatuei, baldintzarik gabeko babesa bermatu ahal izateko, herritartasun unibertsalari lotutako eskubideen defentsa aktiboan oinarritutako politika propio, oso eta zeharkakoak martxan jartzea urgentea dela.
Migrazio eta aniztasunaren eremuan paradigma aldaketa bat eman behar dela iruditzen zaigu guri, eta agian, lehen urratsak herritarren eta kultura arteko Bizikidetasunaren V. Plan honetan etorri daitezke.
Guk ere baditugu horrelako idea batzuk, planak nondik joan beharko lukeenaren inguruan, eta saiatu ginen hori jasotzen gure emendakinean, baina bai iruditzen zaigu lehenik eta behin ulertu behar dela eta Bengoechea andreak argi adierazi du kasu honetan ere, bizi esperientzia bat dela migrazioarena eta hori horrela artatu behar dugula egoera hau, migrazioak alderdi anitz izango dituela eta alderdi anitz horiek dituelako ere, zeharkakotasunaren inguruan, lan berezia egin beharrean gaudela.
Herritartasun unibertsalari lotutako eskubideen defentsa aktiboan oinarrituta egon beharko lukeela planak eta herri gisa definitutako politika oso bat izan beharko lukeela oinarrian.
Plan berriak ezin duela konformatu foroak antolatzearekin eta beste eragile batzuk antolatzen dituzten ekintzak finantzatzearekin. Egon behar du lidergo publiko argi bat. Atzerritarrei harrera duin bat eskaintzeko ahaleginak bildu eta bideratuko dituen lidergo publikoa, behar beharrezkoa da.
Noski eragile eta pertsona atzerritarren parte-hartzea bermatua izan behar du, eta gainera, ondo hornitua izan behar du.
Eta erkidegoak, migrazio mugimendu berrietan diren pertsonen bizi baldintza duinetan hartu ahal izateko beharko dituen tresna eta ahalmenak identifikatu badira Erkorekak aurkeztutako eskuduntzen txosten horretan, horiek gauzatu eta antolatzeko ahalegin berezia ere egin beharko luke plan berriak.
Eta horretarako beharrezkoak dituen egiturak, sinergiak eta sareak sortu beharko lituzke.
Dirudienez bide horretan kokatu gara denak gure emendakinak aurkeztu ditugunean, eta uste dut baita ere, ba nolabait, batzuek eta besteek egindako ekarpenak osatu egin dutela gaurko proposamena eta berriz ere, eta gai izan garela nora goazen eta nola egingo dugun hori definitzeko eta pozgarria da.
Zeren azken finean, pertsona atzerritarrei eskainiko diegun harrera hori, nolabait gure gizatasunaren eredu eta indikadore ere izango da eta maila horretan ba eskerrak ematea talde proposatzaileari eta beste taldeei ere, eskuzabaltasunagatik eta akordiorako izandako prestutasunagatik.
Eskerrik asko.