LAZAROBASTER BADIOLA (EH Bildu, 2013-04-12):
Eguerdi on guztioi.
2013ko martxoak 21, Mutriku. Arrantzaleak goizean goiz portura jaitsi dira, itsasontzian sartu itsaso zabalera abiatzeko. Portura iristean ordea, ezustekoa! Kaia alde batetik bestera hesituta eta hesiaren bestaldean beraien itsasontzia. Gaizkileak bailiran, hesia indarrez zabaldu eta itsasontzian sartu dira itsasora joateko.
Hori da orain dela hiru aste gertatu zenaren kontakizuna. Mutrikuko Kofradiatik denoi iritsi zitzaiguna. Oraindik ere kaiak alderik alde hesituta jarraitzen du eta hesiaren ondorioz, itsasontzien zama-lanak baldintza duinetan burutzeko itsasontziek atrakatu ezinik jarraitzen dute.
Kirol portua garatzeko lanak dira arrantza jarduna oztopatzen ari direnak eta honek agerian uzten du bakoitzaren lehentasunak non kokatzen diren.
Gertakari hauen ostean, Mutrikuko portuaren inguruan egin genuen idatzizko galderari Jaurlaritzak emandako erantzunak harritu gaitu. Hau dio erantzunak: "Jaurlaritza berri honek kudeaturiko lanek ez dute inoiz arrantza jarduerarik oztopatu".
Alde batetik martxoaren 21etik gaurdainoko gertakariak ezagututa eta bestetik erantzun hain irmoa irakurrita, ezin dugu ulertu Jaurlaritzak bere burua non kokatzen duen eta honen inguruan azalpen bat eskertuko genuke.
Mutriku, historikoki herri arrantzalea izan da. Arrantza eta arrantzaren inguruko aktibitateek pisu handia izan dute Mutrikun. Beste hainbat herri arrantzaleen tankeran Mutrikun ere gainbeheran etorri da sektorea.
Gaur egun Mutrikun hiru itsasontzi daude: Gure Uxua, Elenita Berria eta Bixi. Guztira 15 bat arrantzalerekin.
Pasa berri den berdel kanpainan zortzi itsasontzik egin dute lan Mutrikun. Hasiera batean 15ek zeukaten Mutrikuko portua erabiltzeko asmoa baina arrantza portuaren baldintzek atzera bota dituzte itsasontzien erdiak.
Baina arrantza ez da Mutrikun kezkagarria den gai bakarra. Mutrikuko herria bera egoera zail batetik pasatzen ari da, Mutrikun non lan eginik ez dagoelako eta lana daukaten mutrikuar gehienak inguruko herrietara lanera joan behar direlako.
Egoera makur honen aurrean, herrian prozesu partehartzaile baten bitartez definitzen doaz Mutriku herriarentzako zer nahi duten. Nekazaritza da ardatz nagusi bat, merkataritza, ostalaritza eta industria ere bai eta nola ez, itsasoa.
Balea proiektua da itsasoari begira diseinatu duten proiektua. Akuikultura, artisau arrantza, itsas sukaldaritza eta arrantza turismoa aktibitateak barnebiltzen dituena. Helburu nagusitzat, Mutriku inguruko itsas baliabideen ustiapen iraunkor eta egonkorra sustatzea du.
Argi dagoena da Mutrikuk bere etorkizuna itsasoari begira eraiki nahi duela, herri arrantzalea izaten jarraitu nahi duela. Hori da argi eta ozen esan dutena, baina azken urte hauetan Jaurlaritzatik entzungor egiten zaie.
Egun indarrean den Mutrikuko portuko plan berezia 2001ean onartua izan zen, hiru fase nagusi zituen planak:
Bat, babeserako kanpo dikea eraikitzea, 2003an amaitu behar zena. Bi, kanpoko arrantza portua eta erreparazio gunea eraikitzea, 2005ean amaitu behar zena. Eta hiru, kirol portua eraikitzea, 2006an amaitu behar zena.
Hiru fase hauetatik, bat bera ere ez da bete. Kanpoko babes dikea, erdizka eginda dago. Kanpoko arrantza portua ez da egin, eta hori gutxi balitz, kirol portuari dagokion hirugarren fasea hasi da, bigarren fasea hasi aurretik. Honela, barruko portu osoa okupatzen ari da, kirol portuaren lanak. Bertan dagoen arrantza portuarentzat leku berria prestatu aurretik. Hau da, kirol portua ari da, arrantza portua jaten.
Mutrikuk esan du 2001eko plan berezia egungo egoera ekonomikora egokitu behar dela. Hau da, gutxiago gastatuta, posible dela hasierako helburuak lortzea. Horretarako lehenbizi eta urgentziaz, porturako bidean egin den zuloa konpondu behar da, jarraian, babes dikea amaitu ahal izateko.
Babes dikearen ondoren, arrantza portua eraberritu behar da. Bai eguneko arrantza eta baita berdel edo antxoa bezalako kanpainei erantzuteko. Akuikultura eskolari ur lamina prestatu, beraien ikerketa eta entseiuak egiteko eta azkenik, kirol portua egin.
Baina dena atzekoz aurrera egiten ari dira. Eta ikusiak ikusita, Mutrikun beldur dira, kirol portua egitearen itsukeriarekin, arrantza portua ito eta arrantza desagertuko ote den.
Hortaz, egiten ditugun galderak sinpleak dira, zein da Jaurlaritza honen asmoa, Mutrikuko portuan? Noiz konponduko da porturako bidean egin den zuloa? Zeintzuk dira portuan aurrikusten diren faseak?
Besterik ez, eskerrik asko.