ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-12-04):
Legebiltzarreko presidente andrea. Lehendakaria, sailburua, legebiltzarkideok. Egun on.
Mario Fernández jaunak dimisioa eman du, baina Kutxabanken inguruko zalantzak, Kutxabanken inguruko eztabaidak, inoiz baino biziago dirau. Ez gara sartuko dimisioa horren atzean kontu pertsonalik edo bestelakorik dagoen, ez gaitu bereziki interesatzen horrek. Dimisioa kapital pribatuari ateak ixtekoa izan bada, dimisioa horrela izan bada, bejondaigula.
Edozein kasutan, Mario Fernández izan zein Gregorio Villalabeitia izan EH Bilduk gauza bera eskatzen jarraitzen du, Kutxabanken akzioak jatorrizko erakunde sortzaileen esku gorde eta finantza erakundearen kontrol publikoari eta sozialari eutsi. Uste dut gainera atzo Araban aldun nagusiaren aldetik antzeko adierazpenak entzun izan ditugu.
Eztabaida luzea da, bai, baina gaiak duen garrantziak horrela eskatzen du. Legebiltzar honek ez badie heltzen horrelako gaiei, zeinek egin behar du? Ez gara aspertuko azaltzen zein den garrantzitsua finantza erakundeen kontrol publikoa eta soziala izatea. Zein den garrantzitsua lukurreriari aurre egiteko, etxe desjabetze lotsagarriak behin betiko desagerrarazteko.
Zein den garrantzitsua finantza erakundeen inbertsioak industria ehuna biziberritzen jartzeko, zein den garrantzitsua mozkinak, espekulatzaileen nahieran, alferrik galdu baino ekintza sozialetara bidera daitezen.
Sufritzen dugun krisiaren sorburua finantza erakundeen kontrol eza egon zen. Ahaztu al zaigu? Krisiari aurre egin ahal izateko mundu osoan egin behar izan zen aurreneko gauza izan zen finantza erakundeak kontrolpean jartzea. Ez al dugu hori gogoratzen?
Finantza erakunde bat baino gehiago itxi eta estatuek bere gain hartu behar izan zuten haiek sortutako zorrak. Finantza erakundeen zorra herritarren lepo. Ez dugu hori gogoan. Finantza krisitik ekoizpen krisira eta industriaren krisitik sistemaren krisira. Krisien ekaitz perfektua eta krisiaren begian finantza erakundeak.
Orain dela sei urte, 2008. urtean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako industri ehunean 241.000 lanpostu geneuzkan. Mundializazioaren urte gloriatsuak ziren. Euskal Herrian ez zegoen nahiko langilerik gure lantokien beharrak asetzeko. Hori esaten zuten adituek. Mundializazioak gaitz guztiak konpon zitzakeen. Ez zen horrela, ordea. Handik gutxira zerbaitek krisia ekarri baitzuen. Ekarri esan dut, ez baitzen berez etorri, finantza erakunde lukurreruek ekarri baitzuten krisia. Eta krisiak ez digu ezer onik ekarri.
2013. urtearen azken hiruhilabeteetan, 173.000 lanpostu besterik ez zegoen hiru herrialdeetan. Euskadiko Ekonomia eta Gizartearen Arazoetarako Batzordearen arabera, CESen arabera, gurean 2008. eta 2012. urte bitartean industriaren pisuak 2,5 puntu galdu ditu, % 24,5etik % 22ra jaitsi da. 2.000 milioiko euroko galera alegia. Egoera larria dela bistan da.
Baina egoerak berez ez du hobera joko. Ez du hobera egingo inork ahaleginik egiten ez duelako inbertsioak egiteko. Horregatik, esaten dugu gaurko gaia oso garrantzitsua dela. Gure industria ehunak behar du bere aldeko apustua egiten duen finantza erakundea. Gure industria ehunak behar du Kutxabank engaiatua herri honen garapenarekin. Horretarako eskatzen dugu Kutxabanken kontrol publikoa eta soziala, inbertsioak sustatzeko Euskal Herriko industria ehunean.
Berriro ere, CES batzordearen arabera, gure herrialdeetako industriak gehienen balio teknologikoa txikia da. Industriaren % 60ak balio teknologikoa erdi mailakotik behera dauka. Bakarrik industriaren % 30ak dauka teknologiaren balioa erdi mailatik gora.
Legebiltzar honetan denok esaten dugu krisitik ateratzeko berrikuntza, ikerketa eta teknologiak eraberritzea behar-beharrezkoa dela. Nola egingo dugu hori inongo finantza erakundeek ez badu berrikuntzaren aldeko apusturik egiten? Nola lortuko dugu finantza erakundeak engaiatzea teknologia berrikuntza proiektuetan? Nola egin daiteke hori gure finantza erakundeen kontrol publikoa eta soziala galtzen badugu?
Denok omen dugu gure industria ehuna biziberritzea. Denok nahi dugu hori. Guztiok dakigu berrikuntzaren aldeko inbertsioak epe luzerako inbertsioak direla. Guk badakigu inbertsio horiek ez dakartela epe laburreko mozkinik. Zein finantza erakunde pribatuk egiten ditu inbertsioak berez epe luzera begira? Gure inguruko bakar batek ez. Zelan lor dezakegu finantza erakundeek epe luzerako inbertsioak sustatzea haien gaineko kontrol publikoa eta soziala galtzen badugu?
Europako berrikuntzari buruzko adierazleen bataz bestekoa % 0,55ekoa da, gurean ostera % 0,48ra iristen da ozta-ozta. Berrikuntzari ematen zaion babesa eta finantziazio maila Espainiako Erresumakoaren azpitik gaude, % 0,36koa da eta oso urruti dago Europa Batasunekotik, % 0,59koa.
Gure industria ehunaren egoera larria da. Andreok, jaunok, hori aldatu nahi badugu zerbait egin behar dugu eta zerbait egiteko bitarteak behar ditugu eta bitarteko horietako bat, Kutxabank da. Baldin eta haren gaineko kontrol publikoari eta sozialari eusten badiogu, jakina.
Sarri askotan aipatu izan dugu Legebiltzar honetan gure aurrezki kutxen izaera soziala, herri xehearen beharrizanak asetzeko sortu ziren, herritar xumeek finantza bideetara sarbiderik ez zeukatenean. Hori guztia galtzen ari gara eta bat ere lotsarik gabe gizarte aurreratuan bizi garela esaten ari gara.
Mozio honen aurreko interpelazioan entzun genuen Kutxabanken finantza egoera bikaina zela eta haren profesionalei zor zitzaiela. Dudarik ez daukagu herritar askoren aurrezkiak kudeatzen dituzten profesionalak onak direla, dudarik ez daukagu. Horregatik jartzen ditugu gure sosak haien eskuetan, baina ez bakarrik profesional onak direlako, aurrezki kutxak zerbait gurea direlako. Publikoak direlako, alegia.
Gure dirutsuak, gure nominak eta aurrezkiak herri honen garapenaren alde egiten duenaren eskuetan jartzen ditugulako. Profesional onen ekarpena bezain garrantzitsua, aurreztaile xumeen konfidantza delako. Konfidantza hori gabe, Kutxabankek ez zukeen lortuko bikaintasun maila hori. Kontrol publikoa eta soziala. Konfidantza izateko profesional honek euren lan bikaina lan egin dezaten.
Guk, Eh Bilduk, ez dugu nahi finantza krisia ekarri zuen eredu ekonomikoa bizi berritzea. Ez dugu halakorik nahi. Eredu ekonomikoa eraldatu nahi dugu. Dagoeneko jakina da langileen ordain sariak gero eta gehiago murrizteak ez duela balio nazioarte mailan lehiatu ahal izateko.
Jakina da lan baldintza gero eta makurragoak izateak eta prekarietateak gure lantegien, kooperatiben eta enpresen garapena eragotzi eta eraginkortasunak kamustu besterik ez dutela egiten. Jakina da desberdintasun maila handitzeak kalte egiten digula, guztioi kalte egiten digu eta guztioi ez bada, gehiengo zabalari behinik behin bai.
Ez dugu nahi Kutxabank izatea kaleratze prozesu gehien eragiten duen finantza erakundea. Ez dugu nahi Kutxabankek IRPH erabili eta aurreztaile txikien bizkar mozkin zikinak biltzea.
Kontrol publikoa eta soziala nahi ditugu bidegabekeri horiei aurre egiteko, saihesteko, aberatsen eta pobreen arteko arrakala ahalik eta txikiena izan dadila nahi dugu. Euskal Herrian ez dugu beste banketxe handi bat nahi. Badaukagu bat baino gehiago, bertakoak eta kanpotik etorritakoak.
Neurriko finantza erakundea behar dugu. Bertakoa. Cajasur eta antzeko erosketa espekulatiboak handiago egiten badu ere, ahuldu egiten baitu finantza erakundea. Kapital espekulatzaile jo puntuan jartzen duelako.
Kapital pribatuen aldeko mozkinak lotzeko tamaina garrantzitsua izan daiteke, jakina. Baina gure beharrizanen eta izanetarako ez da horren garrantzitsua. Tamaina handitzeagatik kontrol publikoa eta soziala galtzen baldin badugu, zertarako nahi dugu Kutxabank?
Gizarte desberdintasunei buruzko galdeketa orain dela gutxi argitaratu izan da, eta Jaurlaritzak egin berri duen inkesta horretan esaten da, 2008tik 2013 urte bitartean behartsuen proportzioak gora egin duela, % 27,5etik % 31,2ra hain justu...
...13 urte bitartean behartsuen proportzioak gora egin duela, % 27,5etik % 31,2ra hain justu. Kezkagarria da.
Egia da ongizate osoa aitortzen dutenen proportzioak ere gora jo duela, hala ere, horrek aberatsen eta pobreen arteko arrakala handitzen ari dela adierazten du.
Desberdintasuna areagotzea –lehen esan den moduan– ez da ona eta ez dugu uste Kutxabankek kontrol publiko eta sozialak galtzeak desberdintasun maila apaltzen lagunduko duenik, alderantziz baizik.
Ez dakigu Gregorio Villalabeitia jaunak zer nolako autoa gidatzen duen. Mario Fernándezek esan zuen Kutxabank patineteetan baino Ferrarin nahi zuela. Ez zaigu iruditzen batere egokia konparazioa, herri honek ez baitu luxuen eta abiadura handien beharrik.
Luxuzko automobilak izateak badakar ekarri ardura eta karga, edozein kaminok ez baitu balio horrelako makina ibiltzeko. Abiadura handian ibiltzeko azpiegitura garestiak behar dira, eta azpiegitura garestiak eraiki ahal izateko finantza handiak behar dira, eta finantza handiak izateko finantza erakunde eraginkorrak behar dira, eta finantza erakunde eraginkorrak –normalean– ez dira izaten interes partikularrei begira dihardutenak.
Ez dugu Ferraririk behar, are gehiago, gure finantza erakundeak gure txikitasunera eta gure errealitatera egokitu behar dugu. Araban, Bizkaiak eta Gipuzkoan finantza erakunde engaiatuak behar ditugu bertako ekintzaileekin konprometitzen dena, ongizatearen sareak zabaltzen dituena.
Horregatik, behin eta berriz esango dugu, kontrol publikoa eta sozialeko Kutxabank nahi dugu, Kutxabank hori behar dugu.
Garai batean jatorrizko aurrezki kutxen bat egitearen proiektua autonomia eta ongizate maila handiagoarekin lotzen genuen. Artean, Euskal Herriaren garapen azkarragoa lortzeko lanabes gisa ikusten genuen bat egite hori. Orain, sortu genituen finantza erakundeen kontrol publikotik eta sozialetik ihes egiten badigute, damutuko zaigu.
Hemen arazoa ez da Europa, ezta lega ere. Alemanian ez dago eragozpenik Länderretan aurrezki kutxak izan ahal izateko. Inongo legek ez du eragozten finantza erakundeen kontrol publikoa eta soziala izan ahal izatea.
Guk, herri ordezkariok eta politikariok, oro har, herritarren interesak eta behar izanak defendatzeko gaude. Finantza erakundeetan ere edo nahi baduzue, finantza erakundeetan bereziki. Horregatik guztiagatik aurkezten dugu mozioa. Horregatik beragatik espero dugu zuek babestuko duzuela.
Bi puntu jarri ditugu mozio horretan. Legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatzen diola Kutxabanken pribatizazioaren aurka agertuko dadila eta, bigarren puntuan, pribatizazio hori eragozteko konpromisoa irmo har ditzatela.
Uste dugu posible dela eta, are gehiago, uste dugu egin behar dela.
Eskerrik asko.