URRUTIA OIANGUREN (EAJ, 2019-10-17):
Legebiltzar-buru andrea, lehendakari jauna, sailburu jaun-andreok, legebiltzarkideok, jaun-andreok, egun on denoi.
Ez da gure taldea jatorrizko ekimenak esaten zuen herri itun bati, euskal itun bati, kasu honetan gizarte ekonomiaren aldeko euskal itun bati edo erdibideko proposamenean aipatzen den euskal estrategia edo plan estrategiko bati ezetz esango diona. Hori bai, edozein itun edo estrategiak edukia behar du eta talde ezberdinen aldetik eskatzen diren itun edo estrategia horiek babesgarriak direla iristen diogun bezala, iruditzen zaigu aitortu behar dela ez garela hutsetik hasten legegintzaldi honetan gizarte ekonomiari dagokionez.
Lan ona egiten ari garela eta bide horretatik gizarte ekonomiaren euskal eredua finkatzen eta garatzen jarraitu behar dugula. Eredu horretan oinarri hartuta batetik sektorearekin adostasuna eta bestetik laguntza lerroak etengabe areagotzea eta aplikatzea enpresen sorkuntzarako eta gizarte ekonomiaren difusiorako zabalkunderako, besteak beste.
Eta horren harira eta legegintzaldi honetara mugatuta, gogoratu nahi nuke sailburu andreak berak 2017-2020 urteen arteko jarduera planak jasotzen zituen komunikazioa aurkeztu zigula, eta gogoan dut bai orduan eta baita gerora ere nola jartzen zuen azpimarra San José andereak Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte ekonomiaren eragile esanguratsu eta dinamikoen parte-hartzearekin osatua izan zela agiri hori.
Oker ez banago, lan sozietateak bere baitan hartzen dituen (...) hitz egiten zen eta hala nola Euskadiko Kooperatiben Kontseilu Nagusiaz, Euskadiko Kooperatiben Konfederazioaz, zein berau osatzen duten federazio guztiez. Mondragon korporazioaz, Gizateaz edo ekonomia alternatibo eta solidarioaren sareen sarearen REASez.
Halaber, agiri hartan hiru foru aldundiek, hiru hiriburuetako udalek eta Eudelek, zein lau sindikatu handienek eta hiru unibertsitateek esku hartu zuten. Gainera, Elkargi eta beste enpresa eta kontsultorien laguntza ere izan zuten.
Gerora, agiri hori, komunikazio hori Legebiltzar honetara ekarri zen eta 58 ebazpen proposamen erantsi genizkion. Guzti hori dela eta, gure taldea bat dator mozio hau sortu duen interpelazioaren erantzunean sailburuak honen inguruan aipatu zuenarekin. Alegia, komunikazio oro osatzen zuen gizarte ekonomiaren zuzendaritzako jarduera plan hark, Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte ekonomiaren sustapen, hedapen eta zabalkunderako benetako ituna zor arazten zuela, nahiz eta monografiko hartan ez genuen propio izen horrekin onetsi.
Itun izenik gabe onartu genuen delako plan horrek, gizarte ekonomiaren definizio arlo bat dauka. Bat datorrena, beste inola ezin baitaiteke izan, kooperatiba, mutualitate, elkarte eta fundazioen Europako konfederazio iraunkorrak, sustaturiko gizarte ekonomiaren karta zein eskubide sozialen ardatz Europarragaz erlazionaturiko Europako instituzioen ebazpenekin.
Bertan gainera gizarte ekonomiaren egoera diagnostikatu eta Gobernuko beste sail batzuen zein sailen arteko planekin lotzen da. Ekintza koordinatu eta gizarte ekonomiaren enpresek lan plan horietan jasotzen diren laguntzak eta babesak gozatu ahal izateko asmoz. Hala nola, enpleguko plan estrategikoa 2017-2020 edo gazte enplegukoa. Ekintzailetzaren instituzioen arteko plana, industrializazioaren edo industrializazioaren estrategia markoa 2020. Denak aurrekontuz hornituak.
Aurrez esan dudan guztiagak Alderdi Popularraren jatorrizko ekimena ikusi genuenean, dagoeneko iazko abendua hasiera hartan motz gelditzen zitzaigun. Hau da, izan genuen inpresio izan zen nolabait Alderdi Popularrak eskatzen zuena Jaurlaritzari galde egiten ziona, hasierako laukitxora itzultzea zela.
Mozioaren testutik, gure taldeak ondorioztatzen genuen ekarpen bakarra iazko ekaineko monografiko hartan onetsi genuenari gizarte ekonomiaren euskal ituna deitu beharko geniokeela baitzen.
Edukiari dagokionez, eta orain artean emandako azalpenetan azalerazten saiatu naizen moduan, mozioaren eskaera erabat beteta zegoelako edo betetzen ari zelako.
Horra orain arte eta aurrez-aurre geneukan mozioaren aurrean gure posizioa. Baina hemendik aurrerakoak zeintzuk izan beharko liratekeen jorratzen hasi aurretik, zilegi bekit utzi iezadazue bi xehetasun egiten. Gure uste apalean alor honetako edozein gai dela ere tratu beharrekoa, ez genuke inoiz ahaztu behar kontzeptua beti izan behar dela gizarte ekonomia.
Eta bigarrena, aurrez Gobernua gizarte ekonomiaren zuzendaritzako 2017-2020 jarduera planaren eskutik, zer eta nola egiten hari den deskribatzen aritu naizenean, hainbat eragile izendatu ditut.
Izan ere, uste dugu ondo gogoan eduki beharko genukeela Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte ekonomiaren sektorean, zorionez talde handi bat, oso handi bat, erreferentziazko bat daukagula. Baina era berean baita ere zorionez erreferentziazko talde horretaz haratago ere beste eragile batzuk be badaudela.
Eta ikuspegi hori ez badaukagu edo galtzen badugu, herri ikuspegi osoa hanka motz geldituko zaigu. Eta irizpide hauek zor daitezkeen edozein mintzagairako balio beharko liguketelakoan nago. Horrela izan ezean, edozein estrategia zirriborratutako paper batzuk baino ez delako izango.
Gaur Gobernuari eskatzen diogun estrategia honetan, gainera ez da ahaztu behar Gobernuaren ekimenez datozen plan, ekintza, laguntza, diru-laguntza eta aurrekontuez hornitutako politika publikoez aparte, badagoela beste alor bat txertatu beharra daukagu, eta Legebiltzar honetara gizarte zibilaren ekimenez etorritakoa. Eredu inklusibo parte-hartzaileari ari naiz. Horrek bai ekarri dezakeela eraldaketa. Eraldaketa baita enpresari eta langile kontzeptuak ulertzerako orduan ere, lan harremanak antolatzeko, ezartzeko eta entenditzerako garaian.
Ez garelako langileen edo enpresaren gizarte batean bizi, gizakien gizarte batean bizi gara eta bizitzen jarraitu behar dugu. Eredu honek ondo osatua, eraldaketa ekarri dezake enpresak osatzen dituzten harremanak ulertzeko era berri batekin.
Gure herriari sustraituak eta lehiakortasun globalak ezartzen dituen eskaerei hobeto erantzungo dietenak, garapen ekonomikoa baliabide bat moduan ulertuz, helburu bat bezala beharrean.
Horregatik guk ez ditugu beste esperientzia batzuk mespretxatuko, denetatik ikasi baitaiteke; baina bai defendatzen dugu guk gure gizarte ekonomiaren eredu propioa daukagula, ibilbide bikain batekin, emaitza oparoekin eta gizarte zuzen, orekatuago, arduratsu eta kohesionatuago bat lortzera eraman gaitzakeena.
Gizarte ekonomia gehiago eta hobea sustatu, sortuz, eraldatuz, haziz eta kontsolidatuz, beti aintzat hartuta gure jarduera funtsatzen den ardatzek osatzen duten kolaborazioa bai arlo publiko zein pribatuarekin.
Gobernu honek, gizarte ekonomiaren zuzendaritzako 2017-2020 jarduera plana gauzatzerakoan, egin duen legez.
Gure eredua, enpresa erantzukizun sozialarekin ere lotzen da. Gizarte ekonomiaren maila altuago batean kokatzen dena. Enpresa oro eta gizarte guztia inplikatzen saiatzen baita. Etorkizunak eskaintzen digun panorama, lana eta bere gizarte dimentsioaren ikuspuntutik, dudazkoa suertatu dakiguke sarritan, baina ziurtasunetako bat da, gizarte ekonomiak paradigma bat eskaintzen digula, non inklusioa, parte-hartzea eta giza garapen jasangarria, eskutik doazen.
Euskadin esperientzia eta errealitate eredugarria daukagu, badugu gehiago sendotzen eta berresten hasteko ordua. Eta horretarako, interesgarria eta arrazoizkoa iruditzen zaigu gainontzeko taldeen zuzenketa eta ekarpenen eskutik, erdibideko proposamenean proposatzen jakuna.
Alegia, hiru hilabeteko buruan ekar diezagula Gobernuak monografikoaren eguneko ebazpen proposamenen betearazpen txosten bat, eta ekimen hau onetsia gelditu bezain laster, hasi dadila gizarte ekonomiarako euskal estrategia edo bere kasuan, plan estrategiko bat osatzen.
Sinistu iezadazue esaten dudanean benetan pozgarria dela denok ados egon gaitezen oinarri hauetan.
Eskerrik asko.