BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2013-09-26):
Egun on guztioi.
Zazpi hilabete igaro dira zerga politikaz eztabaidatzera elkartu ginenetik. Orduan sozialistek eskatu zuten eztabaida. Orain hauei jeltzaleak batu zaizkie bi alderdien artean sinatu duten akordioaren ondorioz. Beste batzuk ere azpimarratu dute baina nik ere hori esanez hasi nahiko nuke.
Eztabaidan zehar biak a la biak dagoeneko egin dute neurri batean baina oraindik ere geratzen zaien tartean seguruenik saiatuko dira akordio honetara iristeko eman dituzten urratsak eta horrek ekarri duen jarrera aldaketa justifikatzen. Horretarako esaten zaigun gauzetako bat da Gipuzkoaren oso antzekoa dela onartu dena. Guk argi diogu: Ez da urrik ere.
Azalduko dut minutuotan zergatik garen horrela Damboreneak bere kabuz atera duen konklusioan nik ateratzen laguntzen diodan edo datuak bere horretan ondo kolokatzen.
Esan zaigu ere besteekiko aldeak ñabardura kontuak baino ez direla. Gatzagaetxebarria jaunak berak esan du egunotan. Baina kontua ez da horren sinplea. Jarrerak hurbiltzea posible da baina ez dago taldeon jarreretan gakoa, bakoitzak lehenesten duen horretan baizik.
Horretaz garbi hitz egin behar zaie gure ustetan herritarrei. Edozein zerga sistemak ez du balio, ez da zilegi eta hor dago gure ustetan aldea. Izan ere, eztabaida proposatu duten taldeek diote, besteak beste, zerga sistemak biztanleriaren artean aberastasuna birbanatzeaz gain, zerbitzu eta prestazio publiko duin eta kalitatezkoak dituen gizarte baten oinarria sostengatzen duela, alegia hori dela behar duguna.
Baina proposatzen zaigunak ezkutatzen du esaldi horrek duen mamia lortzeko bide nahikorik ez digula ematen, ez dagoela bide hori egiteko benetako borondaterik. Beraz, ez gara ñabardura huts batetaz ari.
EH Bilduk orain zazpi hilabete ziona dio: Zerga sistema progresiboa, bidezkoa eta solidarioa behar dugu. Hori da helburua. Abiapuntua, berriz, ez da krisi ekonomikoa batzuk behin eta berriro datuak eskutan eta atzean izan duten jarrera zuritu nahian esaten zaigun moduan. Diru bilketa arazoak ez ditu soilik krisiak eragindakoa edo diru bilketa ez da bakarrik horregatik jaitsi, urteetan egindako politikak okerrek ere badute horretan zerikusia. Oinarri ahula utzi digute krisiari aurre egiteko eta hor ere badago gakoetako bat.
Adibide bat. Orain bi urte udal eta foru hauteskundeak izan genituen. Horien atarian erabaki zuten jeltzaleek eta sozialistek Ondare Zerga ezabatzea, alegia, gehien dutenei zergak jaistea eta gainera hori aldi berean Zapaterok lan erreforma onartu zuenean eta inposatu zigunean. Ordurako ezin ahaztuko dugu finantza krisiak astintzen gintuela. Ez genekien –egia da– zenbat iraungo zuen krisiak baina gauza jakina da ekonomian bost urte ez direla asko, are gehiago krisi sistemiko batez ari garenean. Horixe da bizi duguna.
Guk galdetzen diogu gure buruari ea neurri horiek ekarri ahal duten ezer onik langileentzat, zeren eta proposatzen zaiguna langileen bizkar zerga ordainketa uztea da. Kapital errentak, aberastasun handiak dituztenak, enpresak ordaindu beharrekoak guztiz murrizten joan diren bitartean, zerga ezberdinak eta hobari sistema nahasi eta ilunaz ezarriz.
Datuei begiratzea besterik ez dago ohartzeko aldaketa zein norabideetan egin den. Orain egiten zaigun proposamenak, hobarietarako paper deigarria, hori bai, baina barruan ez dakar ezer berririk, ez behintzat onerako. Funtsean proposatzen duena argi esaten zera da: Lanaren gaineko zama handitzea, kapitalarena gutxitzea eta aberastasunarena ezabatzea.
Lehendabizikoa da Pertsonen Gaineko Errentari dagokiona. Norabide berean jartzen gaituena zuek eta guk, aldiz, Sozietateen Zerga aurkako norabidean. Zehaztapen falta ikaragarri du proposatzen duzuenak, hobeto esan, are nahasiagoa nahi duzue zerga hori lehen gutxi ordaintzen zutenei beste horrenbeste egin edo gutxiago ordaintzeko, ezer ere ez ordaintzeko bidea irekia utziz.
Konbentzitu nahi zaigu egungo errealitatearekin alderatuta, ez dela egun gertatzen den zerbait gertatuko. Alegia, enpresek irabaziak izanda ere, ezer ez ordaintzea. Gutxieneko tipo erreal bat ezartzeari esker ez dela hori gertatuko, alegia. Baina esaten ez zaiguna da ezarritako hobariekin minimo hori ez ordaintzea gerta daitekeen zerbait dela, alegia % 13a ere ez ordaintzea.
Zertarako balio du hortaz, tipo minimoa % 13 izateak edo orokorrak 28 izateak, enpresek ez ordaintzeko zirrikituak izaten jarraitzen badute. Lehen zituztenak akaso ez, nahi bada beste batzuk. Baina ez ordaintzeko moduak azken finean.
Eta horren adierazle garbia Gipuzkoak atzo kaleratutako datuak dira, beste ogasunetan ere ziur gaude oso antzekoak izango direnak, baina horren argi eta garden kaleratzen ez direnak. Iaz irabaziak izan zituzten enpresek 1.152 milioi irabazi zituztela aitortu dute. Eta irabazi hauen % 11,8 ordaindu dute, edozeinek, gutako edozeinek bere lana irabaziengatik ordaintzen dugunaren oso behetik.
Baina hori gutxi ez, eta media horrek behera egiten du sozietate handienen datuak hartzen baditugu. Hogei handienen multzoa erreparatuz gero 6,8 ordaintzen dute, hamar handienak bakarrik portzentai hori 6,2ra jaisten du. Eta goazen muturrera, 40 milioitik gorako irabaziak izan dituen sozietate batek % 1 baino gutxiago ordaindu du, Sozietateen Gaineko Zergarengatik.
Eta ez da hipotesi bat egin dudan hau, gertatzen ari den zerbait da. Alegia, zenbat eta irabazi gehiago orduan eta portzentaian gutxiago ordaintzen dela, zergak proportzionala lukeenean. Eta hori gertatzen da ihesbideak daudelako eta horiei bidea moztu ordez libre utzi nahi zaielako, horretan zabiltzate.
Hori saihesteko aurki izango da mahai gainean Sozietateen irabazien Gaineko Zerga berri baterako proposamena. Zeren guk garbi diogu, enpresek ere ordaindu egin behar dute, dagokiena, herritar guztiok bezala. Hori da hazkunde ekonomikoa eta enplegua sortzeko bidea eta ez alderantzizkoa, eskuinak saldu nahi izan digun moduan.
Eta hori esateko arrazoi asko daude, baina bat aipatuko dut. Eskuinak askotan justifikatu izan du enpresek gutxi ordaintzea egindako inbertsioen ondorioz lortutako dedukzioak enpresa horien garapenerako eta etorkizunerako funtsezkoak direla esanez. Baina denborak erakutsi du kasu askotan ez dela horrela izan, ez ordaintzeko zirrikituak besterik ez direla izan.
Nola ulertuko genuke bestela hainbeste urteetan ikerketa eta garapenerako inbertsioengatik zergak ordaintzea saihestu izana enpresek eta egungo krisiaren aurrean, aditu batek baino gehiagok, askok esango nuke, azterketak egitea eta ondorio hau ateratzea. Enpresa askoren arazoa lehiatzeko teknologian oso atzeratuak egotea dela.
Eta egiten zaigun proposamen berrian, ikerketa eta garenerako inbertsioengatik egin daitezkeen dedukzioak mugagabeak izatea proposatzen zaigu. Eta ez zaio inolako kontrol neurri edo segimendurik egin nahi benetan inbertsioak horretara bideratu direla ziurtatu ahal izateko.
Jeltzaleentzat, eskuinarentzat, urte luzeetan elikatu dituen morrontza eta alderdi interesei eusteko modu bat izango da, baina guretzat onartezina. Eta aberastasuna banatzeko zerbitzu publiko egokiak bermatzeko norabidearen aurkakoa. Errekurtsoak esku publikoetatik pribatuetara pasatzeko edo igarotzeko modu okerra delako.
Idazkeraren tranpa seguruenera sozialisten beharrak ekarri du, zaila baita akordio hau azaltzen orain zazpi hilabete esandakoen ostean, edota Bildurekin emandako urratsen ostean.
Gaur Pastor jaunak hitz egin du, duela zazpi hilabete Patxi Lópezek egin zuen, eta orduan esan zigun gure gizartea ez dela bidezkoa, bidezko fiskalitaterik ez duelako. Alegia zerga sistema batez ere nominetan eta zeharkako zergetan oinarritzen delako eta langileek askoz gehiago ordaintzen dutelako eta kapital errentak askoz gutxiago.
Noski, azken urtetan norabide okerrean eskuinari emandako babesa ahaztu egin zitzaion eta zaio gaur ere, baina horrez gain hara non mahai gainean jarri diguten proposamenak horixe baino ez duela bermatzen, beste horrenbeste. Alegia jeltzale eta sozialistek ez dituzte kapital errentak lan errenten mailan ezarri asmo, eta herritarrei esaten ari zaie hauxe, egunero lanera joatea, garesti ordaindu behar dutela zerbitzu publiko indartsuak izateko eta behar gehien dituztenak zerbitzuak jaso ditzaten.
Eta ez hori bakarrik, esaten diete ere ardura hori soilik beraien bizkar eroriko dela, lanerako beharrik gabe errentetatik bizitzea merke ateratzen den bitartean.
Noski ez duzue esaten ezertxo ere Aberastasun Handien Gaineko Zergari buruz. Eta galdera egiten diot López jaunari, Pastorri ere bai, sozialista guztiei, horrela lortuko ahal dugu berdintasuna, solidaritatea eta justizia soziala defenditzea edo gizarte kohesioa? Krisian izan edo ez, gizarte kohesionatu, justu eta solidario batek bere oinarrian derrigor, aberastasunaren banaketa du.
Bakoitzak ahal duen mailan ekarpena egin eta hainbeste jasotzen ez duen horrek zerbitzuen bitartez eskuratzen duen horrekin lortzen den oreka, alegia.
Eta hori nola egin gehien dutenei gehiago ordaintzea ezarri gabe? Bestela egin al daiteke? Zein da formula gehiago zorpetzea?
Gu ezezkoan gaude. Kasu guztien edo galdera guztien erantzunean eta horretarako esaten zaigu Gipuzkoak aurrera emandako pausuetan atzera egin behar duela.
Helburu nagusia betetzetik hurbilago. Oraindik urrun, baina hurbilago jartzen gaituen bidean, atzerago etorri behar dugula beste batzuk, Arabak eta Bizkaiak, urte luzetan etxeko lanak egin ez dituzten horiek, zertxobait aurrera egin dezaten.
Eta horretaz konbentzitzeko esaten zaigu: Ez dela hainbesterako, oso antzekoak direla proposamenak. Eta guk diogu: Hala baldin bada zergatik ez da etorri Gipuzkoako bidera?
Eta ez diogu hau Gipuzkoan EH Bildu bultzatu eta PSE-ren babesarekin abiatu duen zerbait delako, propioa, berea delako, baizik eta batzuk eta besteek hitzez behintzat defendatzen dugun hori, ustez lortu nahi dugun gizarte justuago hori eskuratzeko bide bakarra delako, ez dagoelako beste biderik.
Eta horregatik galdera zuzena egiten dizuegu: Ea hori ote den langabezian daudenei, kanpora joan beharrean dauden gazteei, lan baldintza kaxkarretan ari diren emakumeei eman nahi diezuen erantzuna. Alegia, denok egon behar dugu zertxobait okerrago, denok hobeto egoteko. Zer eta gehien dutenei ez eskatzeagatik.
Horrek zuen beharrak konponduko ditu, baina ez gizartearena gure ustez. Ez lanik gabe dauden 173.000 herritarrenak. Pobrezian bizi diren 157.000 lagunenak edo eta elikadura arazoak dituzten 100.000renak.
Orain urtebete Urkullu lehendakariak esan zigun gehien dutenek gehiago ordaindu behar dutela esatea demagogia dela. Urtebetera helburu hori duela –hitzetan behintzat– dion akordioa besapean datorkigu. Akaso oraindik demagogia irudituko zaio. Guri berriz ez eta ahalegintzen ari gara. Egia esan bi urtetan eta egingo dugu aurrerantzean ere.
EH Bildu horretan ari da. Zerbitzu publiko indartsuak nahi dituelako. Ez duelako murrizketa eta pribatizazioetan sinesten eta horretarako, egia da beharrezkoa delako diru sarrerak handitzea, baina noski zer (...) ez herritar xumeari, egunez egun itoago bizi duen horri ez.
Gehiago bildu Aberastasun Handien Zergaren bidez. 2009an zuek desagerrarazi zenuten Ondare Zergaren ordezkoaren bidez. Ze sistema progresiboa, bidezkoa bultzatzea, berdintasunaren eta justizia sozialaren alde, egitea Urkullu jauna, guretzat ez da demagogia.
Herritarrei argi azaldu behar zaie bakoitza zertan ari den. Izenburuak irakurrita benetan, eta behingoz justizia fiskalera hurbiltzeko urratsak emango zenituztela uste zutenei, argi esan behar zaie ,usteak erdia ustel.
Izenburutik harantzago ez dagoelako ezer askorik. Alderdi interesei baino erantzuten ez dien akordio bat delako. Baten egonkortasun beharrari eta bestearen erdigunean sentitzeko irrikari eta ez herritarren beharrei.
Eredu ekonomiko eta sozial bera partekatzen duten bi alderdien arteko akordioa da. Krisira ekarri gaituen eredua betikotu nahia dario eta Euskal Herriari dagokion burujabetzari uko egiten dio. Eta bakoitzaren beharrak josten dituen akordioa sinatzeko batzuk aurrera egingo zuten zerbait, besteek atzera ere bai, baina erdibide horrek egungo egoera egonkortzeko modua ematen die.
Guk aldiz, eredua aldatzea dugu helburu. Garbi esaten dugu. Justizia sozialean oinarritutako gizartea nahi dugu. Ongizatea denontzat. Babes soziala bermatuko duena. Bizi baldintza duinak babestuko dituena. Egungo klase ezberdintasunak gaindituko dituena. Pertsonen ongizatean oinarrituko dena eta ez azpiegituretan eta egungo murrizketa egoera egonkortu baino, bidean galdu dugunaren aurreko egoerara eramango gaituena, eta horretarako beharrezkoa da gehien dutenek gehiago ordaintzea.
El acuerdo firmado por PNV y PSE reconoce la necesidad de una nueva política fiscal. La necesidad de modificar la política fiscal que ellos mismos han desarrollado en las últimas décadas, pero en el fondo no deja de ser más que una mera declaración.
La política que principalmente el PNV ha desarrollado, con el apoyo de los socialistas en muchos casos, ha estado orientada a conceder privilegios a las rentas de capital y a disminuir la presión fiscal sobre los beneficios de las empresas, las rentas más elevadas y las grandes fortunas.
Ello ha supuesto mermar la capacidad recaudatoria del sistema tributario. Con la propuesta que se nos pone sobre la mesa nos dicen que pagarán más quienes más tienen, aunque el lehendakari Urkullu afirmara hace un año...
...recaudatoria del sistema tributario.
Con la propuesta que se nos pone sobre la mesa, nos dicen que pagarán más quienes más tienen aunque el lehendakari Urkullu afirmará hace un año que hacer afirmaciones de este tipo es demagogia.
No sé si ha cambiado de parecer el señor Urkullu. Lo que sí le quiero decir con absoluta claridad es que para EH Bildu no es demagogia. Es más, es eso mismo lo que está intentando hacer en las instituciones que gobierna EH Bildu como la Diputación de Gipuzkoa o también en más de 100 municipios. Lo que es demagogia es decir una cosa en el encabezado de un acuerdo y redactar un texto que no responde al mismo y que, por tanto, además, se convierte en falso, en papel mojado.
A la ciudadanía hay que hablarle claro y desde EH Bildu le decimos que apostar por la justicia social, la igualdad, la progresividad y la equidad no es demagogia. Es una apuesta real y necesaria. Estamos empeñados en avanzar en la consecución de ese objetivo.
Eta herritarrei garbi hitz egin behar zaielako, azaldu behar zaie zergatik ez dugun gure ustetan Euskal Herriak behar duena akordio honetan proposatzen zaiguna, zergatik ez den Gipuzkoan onartutako bera, ezta oso antzekoa ere.
Eta dena esate aldera, egia da lan errentetan Gipuzkoarekin alderatuko dela. Baina lehen esan dudan moduan, ez kapital errentetan, urrun geldituko da. Kapitala edukitzeak ematen dituen etekinengatik, lanera joateagatik jasotzen dugun errentagatik baino gutxiago ordaintzea nahi duzue, eta hori guretzat ez da bidezkoa.
Sozietate Zergarik buruz nahikoa esan dut orain artean. Aldaketak proposatuta ere, orain arte bezala ihes egiteari, bidea ordaintzeari ihes egiteari bidea uztea ez da zilegi.
Eta gero daude aberastasunaren gaineko zerga, apenas aintzat hartzen ez direnak zuen akordioan. Hauen helburua, lehen ere esan dut, pilatutako aberastasuna banatzea da eta hor kokatzen da fortuna handien zerga, akordioaren baitan aipatu ere egiten ez dena baina baita IBIa bezalako udal zerga ere.
Eta azken hauek ere bere biziko garrantzia dute: Kohesio soziala, justizia soziala erdiesteko lanean. Adibide bat baino ez, ez zaio aipamenik egiten IBIari, ohiko etxebizitza ez dutenei utzik egon ordez, bere funtzio soziala bete dezaten, merkaturatu daitezen bilatu behar duen zerga errekarguari alegia.
Neurri ezberdin asko behar ditugu merkatua bere onera etorriko baldin bada eta etxea izateko eskubidea unibertsala izan dadin, eta zergen bidez asko eragin daiteke. Baina akordioak ez du aipatu ere egiten, nahiz eta oraintxe aztergai dugun etxebizitza lege proposamen bat ekarri zuen hona Alderdi Sozialistak, eta bertan etxe hutsei kanon bat ezartzeko proposamena egiten zaigun.
Galdera egiten dugu eta erantzuna espero dezagun ez izatea guk buruan daukaguna. Galdera da ea ere hemen atzera egin asmo ote duen Alderdi Sozialistak. Espero dugu ezetz. Lege proposamena esan genuen onartu zenean tramitera ere zer hobetu badu. Baina hori horrela izanda ere, ohikoak ez diren etxebizitzak merkaturatzeko prezio neurriak premiazkoak direla deritzogu. Eta erabilpen hori ukatu nahi dion jabeak eskubidea du horretarako baina pribilegio edo luxu hori beretzat gorde nahi baldin badu, ordaindu dezala tokatzen zaiona. Besterik ez dugu eskatzen.
Gipuzkoak eman ditu orratzak norabide horretan, 2013an 51 udalek ezarri dute errekargua IBIan % 150koa.
Neurri honen bidez Udalek baliabide gehiago izango dituzte, zerbitzu publikoak eskaintzeko lagungarri izango da bere txikitasunean zeren eta badakigu, neurri apala da, bataz beste ordaindu beharreko 197 eurokoa delako baina norabidea da garrantzitsua hemen, helburua da garrantzitsua: Etxebizitza horiek ohiko bizi leku izate bultzatzea. Izan ere, onartezina da guretzat Euskal Herrian 250.000 etxe inguru hutsik egotea eta hainbat eta hainbat familia desjabetuak izatea edota etxea eskuratua ezin jarraitzea.
Adibide bat baina ez da hartu beharreko norabidea argiaren adierazle eta gainera emaitza ematen ari dena.
Beste bat, Gipuzkoan lehenengo eta beste herrialdetan ondoren, Ondarearen Gaineko Zerga berreskuratu egin zen. Horri esker, hiru ogasunek 115 milloi gehiago bildu dituzte 2012an 2011rekiko.
2011ko aurrekontuetan etxebizitza programan jasotzen du kopurutik ez dago oso urrutik. Beraz, atera kontuan horrelako neurri zer garrantzian duten.
Berriro diot, lehen ere esan dut: Ez gara helmuga iritsi, guk jakitun gara oraindik pausu asko daudela emateko Baina borondatea izanez gero eta norabide egokian aurrera egiten jarraituz gero, helmugatik geroz eta gertuago egongo gara. Baina borondatea hitzez bakarrak ez, neurriz zehatzekin ere erakutsi behar da.
Horren adibide garbi bat iruzur fiskalaren aurkako borroka da. Guztiz garrantzitsua. Urteko dirutza da biltzen ez dena. Diru hori gutxiago dugu ondorioz beharrei aurre egiteko. Eta horri mugak jarri behar zaizkio. Hori hitzez denok esaten dugu. Foru aldundi guztiek iragartzen dute urtero zenbat diru bildu duten edo berreskuratu duten hobeto esan, zenbateko iruzurra atzeman duten, urteko esaten digute. Kontua ez da hainbeste egiten ari ote garen ala ez, baizik eta nahikoa egiten ote dugun ala ez.
Zentzu horretan, deigarria da jeltzale eta sozialisten akordioan elkarlana eta foru alderdien arteko loturaz hitz egitea. Gipuzkoako Foru Aldundiak hitzarmen proposamena egin zuenean eta aldeko erantzunik ez zuenean izan, eta oraindik ere, horretan gaude. Akaso, akordioa behar zuen eta ez da ona beste batek proposamenak egitea. Hori ere pentsa genezake.
Guk beharrezkoa jotzen dugu, guztiz beharrezkoa datuak elkartrukatzea. Baina baita ere batzuk besteen datu baseetara sarbideak izatea behar diren kontrol eta zorroztasun neurriekin, Datu Baseen Legea behar den bezala eta gorde beharreko datuen legea behar bezala zainduta. Bai, baina sarbidea izatea egiten den lana, emaitza, hobetu egingo delako.
Are gehiago, Legebiltzarrak ildo nagusiak ezarri behar dituela defendatzera datozkigun alderdien ordezkariek uko egin diote azalpenak ematea Ganbara honetara etortzeari. Gipuzkoako Foru Aldundia izan da bakarra Legebiltzarrak egindako eskariari aurten erantzuna eman diona eta iruzurraren aurkako neurrien berri ematera etorri den bakarra izan da. Horrek gehiago adierazten du akordioek jaso ditzaketen edo agerraldi publikoetan nahikoa egiten ez dela zuritzeko esaten diren guztiak baino.
Beraz, heldu diezaiogun behingoz gaiari behar duen sakontasunarekin eta seriotasunarekin, ahal delako. Batetik, dirua eta bitarteko galera handia delako iruzurra. Eta bestetik, iruzurra behar bezala tinkotasunez eta konbentzimenduz jazartzen ez badugu, printzipio orokorrak hausten ari garelako. Alegia, herritar guztiak berdinak garela ogasunaren aurrean eta baita sistemaren izaera progresiboa bera ere.
Beraz, Gipuzkoan hartzen ari diren neurriak egokiak badira, ez dugu ulertzen zergatik egin behar den atzera Araba eta Bizkaian ere ezartzeko zeren eta berriro diot, hori ari zaigu eskatzen beste bi herrialde historikoek eta bertan agintean izan diren alderdiak orain arte ausardia nahikoa izan ez dutelako.
Guk galdetzen duguna da: Zergatik ez dituzte etxeko-lanak egiten aberastasuna banatzeko eta gizarte babesa berreskuratzea ahalbideratuko luketen baliabide ekonomikoak neurriak hartuz?
Eta hori gaizki ulertutako harmonizazio baten izenean zeren eta harmonizazioa ondo dago baina horren izenean uniformizazioa ezkutatzen da. Besterik esango zaigu? Jeltzaleek besterik esango diguzue, hori aurreko eztabaidan ere esan zenuten baina hori ezkutatzen zaigu. Pausu bat aurrerago ematen dugu gainera gaur.
Benetan harmonizatu nahi baldin bada, alegia, herritar guztiek baliabide berak izatea nahi baldin badugu, hitz egin dezagun Ekarpen Legeaz. Egin dezagun moldaketa egin beharreko neurrietan. Herritar guztiek, izan Araba, Bizkaia edo Gipuzkoakoak baliabide berak jaso ditzaten zeren eta gaur ez da hori bermatzen. Gaurko Ekarpen Legeak ez du hori bermatzen.
Ez da zilegi erabakitzeko eskumena duten batzar nagusiei eztabaida bukatu nahi izatea. Orain, norberak bultzatzen duen hori beste herrialde batean onartzen ez delako edo bestelako norabidea hartzen delako zeren eta lehen esan du Gorospe andreak, harmonizazioa lehen ematen zela guztietan, noski, Eusko Alderdi Jeltzaleak agintzen zuen guztietan.
Orduan errazagoak ziren gauzak. Eta seguruenera, Ezker Abertzalea legezkoa ez zenean eta seguruenean, beste egoera batzuetan. Orain, hiru herrialdeetan gobernu ezberdinak daude eta hori aintzat hartu behar den errealitate bat da. Orain da inportantea, lehen ere bai, eta gero ere bai.
Horregatik diogu Gipuzkoan ematen ari diren urratsak egokiak direla. Gehiago behar dira, egia da, benetan, zerga progresiboak izateko. Baina jakitun gara zerga zuzenen kudeaketa soilak ez gaituela erabateko progresibotasunera inoiz eramango. Beharrezkoa dugu zerga guztien eskuduntza. Beharrezkoak ditugu egungoak baino tresna gehiago sistema integral eta orekatu bat izango baldin badugu.
Zertarako balio izan zuen, adibidez, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, hiru herrialdeetan, atzera botatzea BEZ zergaren igoeraren aurka, guztietan bozkatzea berdin-berdin aplikatu behar baldin badugu? Horrek erakusten digu, adibide xume bat da, muga horiek adierazteko.
Somos conscientes que hoy por hoy no tenemos los instrumentos para decidir la gran mayoría de las políticas que son necesarias para dar la vuelta a la situación económica.
Independientemente de la postura que defendemos en materia fiscal, coincidiremos al menos en que no tenemos soberanía. Por ello, entendemos que ése es el acuerdo de país que necesita Euskal Herria: Recorrer conjuntamente la vía vasca que tenga como meta obtener todas las herramientas que nos permitan dar una salida social a esta crisis sistémica, no este acuerdo que responde más a necesidades propias y no aporta soluciones que no es más que más de lo mismo.
Nik ez dakit akordioa sinatu osteko egunetan Alderdi Jeltzalearen oinarriak lortu ote duen bihotzean toki bat akordio honetarako. Batzuk akaso bai, baina ziur gaude beste askok ez dutela tokirik aurkitu betikoan geratzeko akordio batentzat, Euskal Herriari erabakitzeko eskubidea ukatzen dion akordio batentzat.
Herritarrak beste zerbait eskatzen ari zaizkigu eta guk eskaintzen duguna ez da egunez egun gehiago itotzen gaituen estatuz murriztaile, inposaketa estatu batuan, tokia edo enkajea bilatzea, menpekotasunera kondenatzen gaituen horretan geratzea. Guk argi ikusten dugu baita arlo fiskalean aurrera egiteko ere, erabakitzeko eskubidearen onarpena dela gakoa, burujabetza dela bidea behar ditugun politikak ezartzeko, kanpotik inposatu nahi zaigunari iskin egiteko.
Eta horretarako, Madrili begira jarraitzeak handik inoiz borondaterik izan ez denean ezer adosteko, akordiorako borondatea izan duelakoan luzaroan itxaroteak, Urkullu jauna, gure ustez ez du zentzurik. Baldin eta jarrera hori, itxarotearen jarrera hori, akordioaren baitan dena jartze horri, ez ote den ez mugitzeko borondatearen adierazle. Akordio honetan, beste puntu askotan bezala, akaso esaten ez den hori ere oso ondo irakurri behar baita eta aintzat hartu behar baita.
Guk proposatzen duguna ez da dokumentu itxi bat, hartu ala utzi beste aukerarik ez duena. Gurea bidean elkarrekin egiteko proposamen zintzoa da, bide propio bat egin dezagula denok, neurriak har ditzagula gaurtik bertatik elkarlanean burujabetza falta horri aurre egiteko, alegia, egin dezagun zerga sistema egokiagoa eta bidera dezagun bildutakoa benetako justizia soziala lortzera.
Jar ditzagun bitartekoak, pentsioen lege propio baten bitartez hauek egun ez duten erosteko ahalmena gehiago galdu ez dezaten. Egin dezagun hezkuntza sistema propio bat LOMCEri ateak itxiko dizkionak eta euskal curriculumaren baitan adibidez, zergei buruzko kontzientziazioaren beharra jasoko duena, beste gauza askoren artean.
Osasun alorrean baldintzen kaskartzea ekidin eta lehen eskuragarri zena, orain ordaindu beharrik ez izatea bermatzeko neurriak har ditzagun. Lan harremanaren esparruaren defentsa egin dezagun eta adostu ditzagun hemen lan baldintzak, langile publiko eta ez publikoen eskubideen babesa ardatz hartuta.
Diru bilketa sustapen ekonomikora bideratzeko diozue. Guk ere bai, guk ere bai diogu. Egin dezagun hori bermatuko duen kutxa legea adibidez eta urrundu ditzagun finantza sistema publiko propio bat izateko aukera galtzea ekar ditzaketen neurriak, Administrazioaren egituraketan bikoizketak eta gabeziak gainditu eta bitarteko egokiak emango dizkiguna eta, bide batez, Madrilek inposatu nahi digun erreformen aurrean udalak babesteko hauen eskumenei egiten dien mehatxuari herri gisa erantzuteko akordioa. Egin dezagun hori ere.
Norabide horretan, urratsak ematera eramango gaituzten adostasunak behar ditugu. Ez plan orokorren azpian erabakitzeko eskubidearen ukazioz mozorrotzen diren eta behar dugun zerga politikara ez garamatzaten akordioak zeren eta akordioa –eta hau garbi esan nahi dut eta bereziki jeltzaleei begira– ez da helburu bat bere horretan. Akordio bat ahalbidetu dezakeena eta bilatzen duen helburu hori lortzen duen ala ez, hori da benetan garrantzitsua.
Bakoitzak badakigu hemen zein babes dugun. Bozka horiekin egia da gatoz bakoitza legebiltzar honetara eztabaida honetara. Baina jakin behar dugu beste zerbait ere eta da gizarteak zer dion, entzun egin behar zaio: Gehiengo sozialak, gehiengo sindikalak, etab. Askotan esaten digute gauden egoeratik atera behar dugula eta ez dugula edozein modutara atera behar. Ez orain zazpi hilabeteko eztabaidan Gorospe andreak esan zigun moduan.
Orduan, badakit ez zenuela gustuko eztabaida hori hemen egoteak ez zuk eta ez zure alderdiak baina zure esaldi bat ekarri nahi nuke gogora. Europako adierazle sozio-ekonomiko onenetarikoak dituzten herrialdea nahi zenuela esan zenuen. Guk ere bai baina ez esaldi horren jarraipena beste hau baldin bada:
"Hori eskuratzeko gehien dutenak gutxiago ordainduz jarraitu behar dugunik, dena lan errentaren eta BEZaren bizkar egongo baldin bada alegia, orduan ez. Ez horren ordainetan uko egin behar badiogu justizia sozialari, berdintasunari eta progresibitateari, edozein modutara ez".
Beraz, akordiorako borondatea bai baina Euskal Herriaren mesedetan baldin bada. Eta gure ustez, proposatuko zaigunak eta proposatzen ari zaigunak ez du hori horrela hartzeko nahikoa oinarri. Are gutxiago, herri akordio izendapena jasotzeko nahiz eta zuek behin eta berriro hala errepikatu zeren eta herri akordioa izateko...
...nahikoa oinarri.
Are gutxiago herri akordio izendapena jasotzeko nahiz eta zuek behin eta berriro hala errepikatu.
Zeren herri akordio izateko beharrezkoa da irekia izatea, gardena izatea, partehartzailea izatea, gizarte eragileekin osatua izatea eta ez bi alderdik ateak itxita ezkutuan egina eta hartu ala utzi amaitutako lan modura ekarri diguzuena, akordio horretatik kanpoko ezer ez babesteko baldintzarekin, gainera.
Horiek ez dira herri honek behar dituen akordioak.
Mila esker.