MANEIRO LABAYEN (UPyD, 2013-12-19):
Zenbait omenaldi egin zaizkie presoei. Zenbait harrera egin zaizkie ETAko presoei, eta Legebiltzar honek irmo gaitzetsi behar dituela irizten diogu.
Argiak dira ekimen honen helburuak, eta ongi azaldu dira ekimenean bertan: gure hurbiltasun eta elkartasuna adieraztea terrorismoaren biktimei, eta haien eskubideak errespetarazteko konpromisoa hartzea; Fiskaltzari eskatzea erne egoteko, eta Eusko Jaurlaritzari eta Ertzaintzari eskatzea, bestela ezin zitekeenez, kartzelatik ateratzen diren ETAko preso horien omenaldi guztiak galarazteko.
Guztiok ezagutzen ditugu gertaerak: Parot doktrina atzeraeraginez aplikatzea indargabetzea Inés del Ríoren kasuan, gure ustez bidegabe, erabat bidegabe. Men egiten diogu epaiari, bestela ezin zitekeenez, baina guk ez dugu gustuko. Gure ustez, akats larria, hutsegite argia izan da. Gure ustez, bidegabea izan da epaia nabarmen. Eta ezin dugu gogora ekarri gabe utzi, eskuarki taldeek gogora ekartzen ez duten arren, kartzelatik atera diren ETAko preso batzuek eskuratu zituzten espetxe-onura asko, espetxe-onura asko, iruzurrezkoak izan direla nabarmen.
Eta, beraz, azken hamarkadetan gertatu denaren sintesia eginez, ondorioztatzen dugu bidegabea dela nabarmen epaia, eta, beraz, guk kritikatu egiten dugu publikoki. Bistan denez, ezin da gauza bera izan pertsona bat hiltzea eta hogei hiltzea. Edozein demokratak ulertzen du hori. Eta, beraz, orain arte esan duguna errepikatzen dugu: epai hori bidegabea da nabarmen.
Data horretatik aurrera, kartzelatik atera ziren ETAko zenbait preso, eta lehen omenaldi publikoa egin zitzaion ETAko kide bati. Taldeek diotena diotela, Eusko Jaurlaritzak esan duena esan duela, ez deritzogu, inolaz ere, harrera beroa izan zenik, baizik eta omenaldia. Eta berehala aurkeztu genuen ekimen hau, eta, esan dudan moduan, presazkotzat aurkeztu, eta gero etorri zen Mahaiaren erabaki ulertezin eta bidegabea.
Kartzelatik preso gehiago atera ziren ondoren, eta gai horri buruzko galdera bat egin genion lehendakariari; lehendakariak ukatu egin zituen gertaerak, eta iritzi zion gaiak ez zuela garrantzi berezirik. Erantzukizunak saihestu zituen egin zitekeen edozein omenaldiren aurrean, eta guri lotsagarria iruditu zitzaigun jarrera hori, nabarmen. Eta guztiok gogoan dugun kasu zehatzen baten aurrean, eraso ere egin zien gai hau aurkeztu zioten legebiltzar-talde erabat demokratikoei. Argi esan beharrean Eusko Jaurlaritzak inola ere ez zuela onartuko omenaldirik, demokrazia eta terrorismoaren biktimen duintasuna defendatzeko mezu argi eta irmoa eman beharrean, akats larria egin zuen lehendakariak, Ganbera honetako zenbait talderi eraso egin baitzien gai horri buruz galdetu ziotenean.
Preso gehiago atera ziren kartzelatik; harrera gehiago izan ziren; jarrera lotsagarria izan zuen Eusko Jaurlaritzak, esan dudan moduan, eraso egin baitzien azalpenak eta terrorismoaren biktimak defendatzeko konpromiso argia eskatu zizkien legebiltzar-taldeei.
Auzitegi Nazionalaren aurrean salatu ditu gertaerak UPyDk, baina guk nahi dugu Legebiltzar honek, duintasun demokratikoagatik, jarrera bat hartzea, eta irmotasuna, legea betetzea eta legea betearaztea eskatzea Eusko Jaurlaritzari. Gure ustez, kasu honetan ez du balio isiltasunak; gure ustez, kasu honetan konplizea da isiltasuna. Biziki larriak dira gertaerak. Legebiltzar honetan gai horiek publikoki eztabaidatzeko aukera izan behar da. Ez dugu inolako zentsurarik onartzen (Legebiltzar honetan taldeetako bakoitzak proposatzen duenari buruz hitz egiten da); askatasuna behar da. Gai honi buruz publikoki eztabaidatu nahi dugu, gardentasun osoz,funtsezko gaia baita.
Gertaerak, esan dudan moduan, larriak dira; terrorismoa goratzen dute omenaldi horiek, erabat bidegabeak dira; irain onartezina da terrorismoaren biktimentzat, baina, egiaz, gizarte demokratiko osoarentzat. Eragotzi egin behar ditugu, eta Eusko Jaurlaritzak esan behar du etorkizunean izan daitekeen edozein omenaldi eragozteko prest dagoela. Eusko Jaurlaritzak eta lehendakariak hurbiltasuna erakutsi behar diete terrorismoaren biktimei. Eusko Jaurlaritzak esan behar du legea beteko duela, eta legea betearazi. Beraz, etorkizunean halakorik izatea eragozteko konpromisoa hartu behar du, izan baitira iraganean; omenaldirik izatea galarazi behar du, gaitzetsi, argi kritikatu eta egileak atxilotu. Beraz, ekimen honen alde bozkatzeko eskatzen diegu taldeei.
Izan da esan duenik  - eta litekeena da berriro errepikatzea tribuna honetan gaur goizean -  ez direla omenaldiak izan, baizik eta harrera beroak. Imajinatzen duzue kartzelatik ateratako bortxatzaileren bat txaloka hartzen duen jende-talde bat izatea? Imajinatzen duzue Ganbera honetako talde guztiek batera emango luketen erantzun irmoa? Bai, noski: Ganbera honek aho batez erantzungo luke, baita Jaurlaritzak berak ere, gertaera hori erabat onartezina dela.
Sailburu bakar batek ere ez luke esango txalo horiek, edo harrera hori, harrera beroa baino ez direnik. Gaitzespen-diskurtso irmoa egingo zukeen. Ez Eusko Jaurlaritza soilik, ez sailburu guztiak soilik, ez lehendakaria soilik, Ganberako talde guztiak elkartuko ginateke esateko onartezina dela kartzelatik atera den edozein bortxatzaileri harrerarik egitea, beroa nahiz hotza.
Bada, zuzenketa bana aurkeztu dute Alderdi Sozialistak eta Talde Popularrak, eta guk, dena den, errespetatu egiten ditugu. Kasuren batean, hain zuzen, beharrezkoa izan daiteke funtsean gauza bera esan dezakegun taldeen artean indarrak batzea, eta erdibideko zuzenketa batera iristea; kasu honetan, zinez uste dut taldeetako bakoitzak bere zuzenketa defendatu behar duela.
Nire ustez, guk diogun bera esaten du funtsean Alderdi Popularraren zuzenketak, eta konturen bat gehitzen du Alderdi Sozialistaren zuzenketak. Esan nahi diot Alderdi Sozialistari ados egon gaitezkeela funtsean haien zuzenketarekin, baina, dena den, kasu honetan ez gara ari, esan dezagun, Parot doktrinaz. Epaia onartzen dela esan behar bada, arazorik gabe esan dezakegu guk;baina, kasu honetan, eta kasuren batean erdibideko zuzenketaren bat sinatzea eskaini izan baligute, nik erantsiko nuke, gainera, ez gaudela ados epai horrekin. Eta gehituko nioke ezen, epaia onartu eta errespetatuez ezik, ez gaudela ados epaiarekin, biziki bidegabea iruditzen zaigula.
Kasu honetan, esan dut ez dela erdibideko zuzenketarik izan, eta uste dut taldeetako bakoitzak bere zuzenketak defendatu ahal izango dituela. Positiboa da ikustea, halaber, taldeen artean aniztasuna dagoela gai honi dagokionez. Dena den, ez dut baztertzen erdibideko zuzenketa adostu genezakeenik, baina gure ustez esan behar den gauza garrantzitsu hori esateko funtsean: elkartasuna eta babesa terrorismoaren biktimei; Eusko Jaurlaritzari eskatzea legea bete dezala eta legea betearaz dezala, eta Fiskaltzari eskatzea erne egon dadila. Uste dut hori dela alderdi politiko demokratikook adostu genezakeenaren muina.
Onartezina da Euzko Alderdi Jeltzalearen zuzenketa, isiltasuna proposatzen baitigu berriro; legebiltzar bat isiltzea proposatzen du, eta gu ez gaude ados isiltzearekin, ez gaude ados geure buruak zentsuratzearekin. Uste dugu Legebiltzar honek ere landu behar dituela halako gaiak, alderdi politiko bakoitzak askatasunez eta publikoki esan dezan beharrezko irizten diona.
Bada, ezin diegu gure hurbiltasuna adierazi terrorismoaren biktimei? Legebiltzar honek ezin die hurbiltasuna adierazi terrorismoaren biktimei batzorde txostengilerik sortzeko beharrik izan gabe? Uste dut horrela izan behar duela, eta hori proposatzen dugu. Ezin al du esan Legebiltzar honek, publikoki, herritar guztiek ere entzun dezaten, terrorismoaren biktimen eskubideak defendatzen ditugula, eta haien eskubideak defendatzen jarraitzeko prest gaudela? Legebiltzar honek ezin al ditu gaitzetsi izan diren omenaldiak, edo izan dena, edo etorkizunean izan daitezkeenak? Legebiltzar honek ez al du esan behar eta ezin al du esan ez dagoela ados guretzat zenbait kasutan omenaldi izan diren harrera bero horiekin?
Uste dut esan egin behar duela Legebiltzar honek, eta, beraz, ez dugu onartzen Euzko Abertzaleak taldeak proposatu duen zuzenketa, helburua baita Ganbera honetako taldeak zentsuratzea, edo eztabaida publikoa zentsuratzen saiatzea, eta, gainera, ez ditu gaitzetsi nahi kartzelatik atera diren ETAko presoei egin zaizkien omenaldiak.
Bada, hori da, beraz, gure proposamena,eta ekimenaren alde bozkatzeko eskatzen diet Ganbera honetako talde politiko demokratikoei. Lehenago eztabaidatu behar zen ekimen hau, baina orain iritsi da. Agian, lehenago eztabaidatu izan bagenu, eragotzi egingo genituzkeen egin diren zenbait omenaldi.
Besterik ez; eskerrik asko.