ORBEGOZO URIBE (EAJ, 2014-06-19):
Eskerrik asko presidente andrea.
2014ko apirilaren 1ean Ertzaintzaren oinarrizko eskalako agente kategorian sartzeko hautaketa prozesurako deialdia argitaratu zen Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian.
Eta deialdi horretako oinarrietan jasotakoaren arabera, 120 lanpostu berri eskainiko dira eta denek 1. hizkuntza-eskakizuna dute ezarria eta gainera, horietako 60k derrigortasun data betea daukate.
Hasiera-hasieratik, derrigortasun data ezarrita daukate. Hau da, Ertzaintzaren lan eskaintza publikoa berrian eskainiko diren 120 lanpostuen artean, guztiek daukate ezarrita Ertzaintzaren 1. hizkuntza-eskakizuna betetzea. Eta horrez gain, horietatik 60k derrigotarsun data jarrita daukate dagoeneko, alegia, 60 lanpostu berri horietara iristeko Ertzaintzaren 1. hizkuntza-eskakizuna hasieratik egiaztatuta eduki beharko dute enplegu publiko eskaintza horretako lehiakideek. Baina horretaz gain, beste 60 lanpostuek ere 1. hizkuntza-eskakizuna daukate ezarrita.
Oso aurrera pausu garrantzitsu eta esanguratsua da gure taldearen ustez, euskararen ezagutza eta erabilera Ertzaintzan ere hedatzeko asmo irmoari lotutakoa.
Hori esanda, eta EH Bilduko legebiltzarkide Isasi jaunak aurkeztutako ekimenaren testua irakurri ondoren, komeni da zenbait zehaztasun egitea Ertzaintzaren hizkuntza-eskakizunen sistemaren inguruan, hain zuzen ere, berezko sistema daukalako eta askotan Administrazio orokorrean ezarritako hizkuntza eskakizunen sistemarekin nahasten dugulako. Ondorioz, baliokidetza mailak ere nahasten ditugu eta ez diogu gaiari zehaztasunez heltzen.
Izan ere, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Administrazio orokorreko langile publikoek 4 hizkuntza eskakizun dauzkate. Aldiz, ertzainek 2. euskara maila baino ez dituzte.
Lehenak, 1. hizkuntza-eskakizunak, ahoz zein idatziz emandako informazioa ulertzeko gaitasuna eskatzen du baina hitz egitean zenbait betekizun ezartzen ditu, hala nola, eguneroko gaiez naturaltasun nahikoaz mintzatzea edo deskribapen eta azalpen argiak ematea.
Bigarren profilak, berriz, gai konplexuei buruz testuak ulertzea eta idaztea eskatzen du, baita zuzentasunez egoki adierazpen aberatsez eta hitz jarioz komunikatzeko, gai izatea ere bai. Hizkuntza trebezia handia eta adituak eskatzen dituzten postuetan baino ez da ezartzen bigarren hizkuntz eskakizun hori.
Erraza ulertzeko, hizkuntza eskakizunen baliokidetza taulan konparatzen baditugu, Ertzaintzaren 1. hizkuntza-eskakizunaren baliokidea B2 maila da, hau da, Administrazio orokorreko 4 hizkuntza-eskakizunetatik 2. hizkuntza-eskakizunaren parekoa. Hizkuntza eskola ofizialean antzinako 4. maila edo gaur egun maila aurreratua delakoa. Kasuan, ingelesarekin alderatuz gero First tituluaren antzekoa.
Bestetik, Ertzaintzaren 2. hizkuntza-eskakizuna Administrazio Orokorreko 3. hizkuntza-eskakizuna izatea modukoa da. Hizkuntza eskola ofizialean 5. maila edo gaur egun C1 maila. EGAren tankerakoa edota aurreko ereduari jarraituz, ingelesez Advance tituluaren baliokidea.
Hala eta guztiz ere, egia da Ertzaintza euskalduntzeko bidean ez goazela guri gustatuko litzaigukeen bezain azkar. baina zentzu horretan, aurrerapausoak eman nahi ditu eta horren adierazle da esaterako, hurrengo lan eskaintza publikoaren bidez polizia bihurtuko direnen artean euskara dakitenei lehentasuna emango zaiela.
Izan ere, lehiaketa oposizio prozedura publiko honetako 120 lanpostuek guzti-guztiek daukate ezarrita hizkuntza-eskakizuna, eta arestian azpimarratu den moduan, lanpostu horietako % 50ek sartu ahal izateko ezinbestean egiaztatu beharko dute euskara gaitasuna badutela. Hori egiaztatu ezean, ez da posible izango lanpostuok betetzea.
Beraz, berriro esan euskalduntze prozesua ez dela guk nahiko genukeen bezain azkarra izaten ari baina argi daukagu Ertzaintzan euskara normalizatuko bada pausuz pausu egin behar dugula aurrera euskararekin.
Hartara, azpimarratu nahiko nuke honako hau: Ertzaintzara sartzeko XXIV. promozioa izango dela. 32 urte pasa dira Ertzaintza habian jarri zenetik eta lehenengo aldiz eskainitako lanpostu guztiek euskara eskakizuna izango dute.
Kontuan hartzen badugu aurreko deialdietako betebeharrak, orain arte portzentaia txikiagoa izan da. Derrigortasun data ezarrita duten lanpostuen kopurua ere txikiago izan da aurreko deialdietan, % 30tik % 40 ingurukoa. Oraingoa, berriz, % 50 da. Aldea nabarmen igo da eta bide horretatik jarraitu izan da gure asmo.
Berriro esaten dugu uste dudala guztioi gustatuko litzaigukeela euskara erabat normalizatuta egotea gure gizartean eta lanpostu guztiak betetzen dituzten ertzainek edo langile publikoek euskarazko erabateko gaitasuna izatea. Baina gizartea nola dagoen kontuan hartu behar dugu, egoera soziolinguistikoa ere aintzat hartu behar dugu.
Beraz, alde batetik lanpostuen % 50 ahal izateko derrigorrean aurkezten direnek egiaztatuta eduki beharko dute euskara gaitasuna eta hori hizkuntza-eskakizunen sistemaren bitartez egiten da.
Baina orrez gain gainontzeko lanpostuak betetzeko orduan, oposizio sisteman hautagaiei egingo zaizkien bost probetan lortutako puntuazio handitzeko aukera izango dute euskaraz dakitela egiaztatzen dutenek eta hori oso datu esanguratsua da. Hain zuzen ere, oposizio faseko azterketetan gehienez 550 puntu batu baititzakete hautagaiek eta 20 puntu gehituko dizkiete B1 euskara maila dutenek eta 50 puntu, berriz, B2 maila dutenek. Hau da, 1. hezkuntza-eskakizuna, Administrazio Orokorreko 2. hezkuntza-eskakizuna egiaztatzen duten guztiek nota osoaren % 10 gehitu ahal izango diote lortutako emaitzari.
Beraz, sistema honekin ahalbidetzen da Ertzain berri guztiak euskaldunak izatea. Plazen erdiek behar dute akreditazioa lanpostua bete ahal izateko baina gainera gerta daiteke 120 horiek egiaztatua izatea euskara maila eta denek betetzea hizkuntza-eskakizuna.
Eta hor dago gakoa hain zuzen ere: Zenbat eta hautagai euskaldun gehiago, orduan eta aukera gehiago ertzain elebidunak izateko. Eta hori guztia enplegu publikorako eskaintzek bete behar duten prozeduraren buruz legeak esaten duena betetzearekin bat dator.
Egia da euskaraz ez dakitenek parte har dezaketela beste hainbat eta hainbat lan-eskaintza publikoetan gertatzen den bezala. Estatuko edo Europar Batasuneko herritar den edonork dauka lan-eskaintza honetan parte hartzeko aukera baina 120 lanpostu horietatik 60k sarbidea izatekotan 1. hizkuntza-eskakizuna egiaztatu beharko dute nahitaez. Eta gainera, kontuan hartu beharko dute beste 60 lanpostuetara sartzeko ere puntu gutxiago edukiko dutela eskakizuna egiaztatu ahal ez badute.
Ordea, autokonplazientzian ez gara eroriko. Lan handia dago egiteko Ertzaintzan euskararen erabilera normalizatzeko bidean.
Ertzaintzako agintariek esandakoarekin bat egiten dugu. Ertzaintzan lan egiten duten pertsonak elebidunak izatea lortu nahi dugu, bai. Baina hori pausoz-pauso egin behar da eta gure autonomia erkidegoko egoera soziolinguistikoaren bilakaera ikusita, tamalez orain arte ezinezkoa izan da Ertzain guztiek euskaraz egitea normaltasunez. Aldiz, argi daukagu gure helburua dela urte batzuen buruan hori lortzea.
Horregatik guztiagatik, erdibideko hau adostu dugu non gure asmoa baita herritarrei eman beharreko zerbitzuan hizkuntza aukerarako askatasuna bermatzerako bidean aurrerapausoak ematea. Hartara, uste dugu helburu hori erdiesteko asmoarekin urrats eraginkorra izango dela Ertzaintzaren enplegu publikorako eskaintza deialdi honetan ezarritako hizkuntza-eskakizunak egiaztatu beharra.
Ordea, etorkizunerako are gehiago sakondu nahi dugu Ertzaintza euskalduntzeko prozeduran eta herritarrei hizkuntza eskubideak bermatzeko asmoarekin, Ertzaintzaren hurrengo enplegu deialdi publikoetako hizkuntza-eskakizunak ezartzerako orduan nagusiki ahozko komunikazioa lehenesteko eskatu nahi diogu ere bai Jaurlaritzari.
Besterik gabe, mila esker.