BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2015-06-18):
Egun on denoi. Mila esker.
Iritsi da eguna, kostata, baina iritsi da Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako herritarrek etxebizitza legea izango duten eguna. Modu mugatuan baldin bada ere, etxebizitza eskubide modura aitortu eta betearaztea eskatzeko bidearen hasiera dakarren legea. Ez da arazo guztien konponbidea izango, urte luzeetako okerrak ez dira goizetik iluntzera aldatuko, baina orain artekoa baino abiapuntu hobea dakar eta norabide aldaketarako lagungarri izango delakoan gaude.
Euskal Herria Bildukook nahi genuke benetan lege eraginkorra izatea, behin hasita ahalik eta osatuena izatea eta horregatik testuak, artikuluren bat salbu, gure babesa izango badu ere zuzenketa multzo handi bat plenoko tramite honetara ekarri dugu zer hobetua baduelako testuak, gure ustez.
Eztabaidan zehar defendatu dugun moduan, pertsona orok du bizitoki duin bat izateko eskubidea. Baina urte luzeetako politikek askorentzat eskueraezina bilakatu dute etxebizitza izatea, ez jabegoan soilik, baita alokairuan ere. Eta hori gertatu da etxea oinarrizko ondare modura hartu ordez ondare espekulatibo gisa hartu delako. Horrek ekarri du lehentasuna ez dela izan herritarren beharrak asetzea, interes espekulatiboak eta batzuen irabaziak babestea baizik.
Beraz, bada garaia lehentasun horiek iraultzeko. Eta horretarako lehen urratsa izan behar du onartuko den legeak. Horretarako beharrezkoa da erakunde publikoek, Jaurlaritzak kasu honetan, lidergoari heldu eta eskuhartzea, eta behingoz politika integrala, zentralizatua, bitartekoak izango dituena egiteko beharrezkoa jotzen dugu erakunde publiko baten sorrera. Hala proposatu dugu eta legeak jaso egingo du, dena merkatuaren esku utzi gabe, okerrak zuzentzeko bitartekoak jartzea dagokio osatuko den erakundeari.
Hori bezala, Euskal Herria Bilduk egindako beste ekarpen garrantzitsu batzuk jasoko ditu onartzera doan testuak. Eta pozik gaude hori lortu izanaren ondorioz. Adibidez, diru publikoz eraikiko diren etxeak bost urteko epean % 100 alokairurako izango direlako. Etxeen banaketa puntuazioan lehentasuna diru sarrerak izango dutelako eta, hortaz, behar larriena dutenek. Edo eta behingoz Jaurlaritzak lehentasunez babestutako etxeak erosteko zuen eskubidea gauzatzeko derrigortasuna izango duelako.
Azken hau, diru publikoa pribatizatzeko egon den joerak, akatsak konpontzen joateko modu bat da, ondare publiko hori alokairurako berreskuratuz.
Baina neurri horiek aurrera pauso jotzen ditugun neurri berean, hanka motz geratu direlakoan gaude. Adibidez, etxebizitza lortzeko diru sarrera maximoez gain minimoak ere eskatzeak, zera dakar, gizartearen sektore bat, behar larrienak dituztenak, diru sarrera oso urriak dituztelako edo batere ez dutelako de facto etxe eskubiderik gabe geratzen direla.
Guk uste dugu, gehiengoak eskatzea ongi dagoela, gutxienekoa eskatzeak baztertu egiten dituela bitartekorik ez dutenak.
Zuzenketa hauek ez dira onartu eta gaur ere berriro ere eztabaidara ekarri ditugu.
Beste multzo garrantzitsu bat ere gure ustez, etxe hutsak erabilgarri jartzeko hartu beharreko neurrien ingurukoa da. Gauza batzuk lortu dira, positibo jotzen dugu kanonaren ezartzea, derrigorrezko alokairua edo eta kale gorrian geratzeko arriskuan direnei begirako aldi baterako desjabetzea.
Kanona progresiboa izatea lortu dugu. Gure ekarpena izan da. Baina ez da gure gustukoa kalkulatzeko aukeratu den modua. Gure ustez, etxearen funtzio soziala ez dio gehiago ukatzen etxe handiagoa duenak, beraz, ez luke gehiago ordaindu behar. Eta hala egingo du metro koadroko kopuru bat ezarri delako.
Zuzenagoa deritzogu hutsik dagoen egun bakoitzeko kopuru bat ezartzeari. Gehiengoak ez du babestu orain artean gure jarrera hau, baina oraindik moldatu daiteke eta horretarako ekarri dugu zuzenketa plenoaren eztabaidara.
Horrez gain, etxe bat hutsa izendatzeko, bi urte igaro behar izatea, gehiegizkoa iruditzen zaigu. Gu, sei hilabeteko epean egitearen aldekoak gara. Eta badugu horri dagokion zuzenketa.
Hori dela eta, esaten ari naizen guztiari lotutako zuzenketak plenora ekarri ditugu. Kanonari eta etxe hutsei dagozkienak, etxe babestuen sailkapenari lotutakoak, diru publikoak pribatizatzea oztopatu nahi dutenak eta, beraz, salmentari bidea moztu nahi diotenak.
Baina salmentari diru publikoz egindako etxeez ari garenean, ez salmentari modu orokor batean, nahiz eta bakarren batek hemen horrelako intsinuaziorik egin duen.
Era berean proposatzen dugu zuzenketa hauen bidez, legea indarrean sartzen denean, salmentarako eraiki ziren, baina saldu ez diren etxeak, etxe babestuak, alokairura bidera daitezela. Isunen bidez bildutako dirua etxebizitza politikara bideratuko dela ziurtatzea edota okupazioa ez zigortzea.
Horiez gain, pribatuen arteko fidantza depositoen aurkakoak ere mantendu ditugu, gauza jakina baita puntu horretan ez gatozela bat legearekin, hori baita talde honek babestuko ez duen artikulu bakanetakoa.
Eta funtsezkoa jotzen dugunetako bat ere ekarri dugu, 8. artikuluari dagokion zuzenketa.
Esan dugun moduan, legeak eskubidea aitortzeko urratsak eman nahi ditu. Argitu behar du, beraz, nori dagokion eskubidea, alegia, nork duen etxe baten beharra.
Gure ustez ondo dago bazterketa arriskuan daudenak, behar larriak dituztenak eta etxea galtzeko arriskuan daudenak lehenestea.
Baina, abiapuntu ona izan badaiteke ere, akatsa litzateke etxe beharra hauek soilik dutela pentsatzea. Gure ustez, izan erosteko, izan alokatzeko, bere diru sarreren % 30 baino gehiago eskaini behar duenak, % 15 sarrera oso txikia dutenen kasuan, guzti horiek etxe beharra dute.
Bizitza duin bat eramateko behar duten gainerako % 70a ez duelako bermatua bestelako beharrak asetzeko, baldin eta hori baino gehiago eskaini behar badio etxeari.
Beraz, ez da nahikoa kalean geratzeko arriskuan daudenei eta etxe beharra aitortzen zaien gainerakoei ezarriko zaien alokairuari, nik aipatu ditudan, eta hori bada gure ekarpena bat eta jaso da, nik aipatzen nituen muga horiek jartzea ordaindu beharko duten alokairuan.
Bizitokia izateko muga hori gainditzera behartu daudenei ere aitortu behar zaie eskubidea, gure ustez. Eta horri dagokion zuzenketa onartzea litzateke, gure ustetan, akatsa zuzentzeko bidea.
Garaiz zaudete gainerakoak oraindik testua hobetzeko, eta hor gure eskaintza.
Gainerako taldeen zuzenketei dagokienez, bi urteko eztabaida, guk behintzat, talde guzti, guztien eskaerak eta proposamenak eman ditugu ontzat. Adostasun bat egiteko borondatea egon da, beraz, baina adostasun bat edukien baitan.
Askotan esan dut hemendik eta berriro errepikatuko dut gaur, kontzentzua ez da helburu bat. Helburua lege on...
...borondatea egon da beraz baina adostasun bat edukien baitan.
Askotan esan dut hemendik eta berriro errepikatuko dut gaur. Kontzentzua ez da helburu bat, helburua lege on eta eraginkor bat egitea da, benetan etxebizitza eskubidea aitortuko duen lege bat. Eta hori ahalik eta adostasun zabalenarekin lortzea helburu bat izan behar du baina ez da helburu nagusia. Ez behintzat horrek inora eramango ez gaituen lege bat egin behar badugu.
Eta gainera uste dut ez genukeela lortuko lege bat denok adostuko duguna etxebizitzan, beste gauza askotan bezala. Uste dut oso gutxi direla  - hemen ni nagoenetik behintzat -  aho batez onartu diren legeak eta oso zaila da oso ikuspegi ezberdinak ditugulako.
Lehen Alderdi Popularreko ordezkariak esan du ideologia duela onartuko dena. Noski eta kontrakoa defendatzen duenaren jarrerak ere bai. Noski, ideologiatik ez bagara abiatzen etxebizitza lege bat egiteko gaizki gabiltza. Gutxienez ideologia jakin bat defendatu beharko du.
Baino hemen kontua da ideologia diferenteak daudela. Nik hori aitortzen dut eta horregatik ez diot inori leporatuko bere jarreran demagogia dagoenik, ze hori iruditzen zait lotsagarrikeri bat edo ez diot inori esango bere legeak ez duela ezertarako balio. Soilik esango diot berak defendatzen duenarekin ez datorrela bat eta gauza diferenteak defendatzen dituela.
Eta hori da kontzentzua ez lortuta ere, besteek egin dituzten ekarpenei errespetua izatea eta ez besterik. Eta errespetu horren seinale da guk egin duguna, alegia, talde guztien gauzak onartu egin ditugu, bai. Inolako arazorik gabe onartu ditugu gainera.
Eta onartu ditugu bi urteko eztabaida honen ondoren uste izan ditugunak guk eman nahi genion norabidean ekarpena egiten zutela eta zuzenketa horiek arazorik gabe. Nahi nuke nik  - askotan esaten dut -  besteek nik ez dudan arazoa izango balute.
Alegia, nik ez diot begiratzen ze taldek proposatzen duen, nik edukiari begiratzen diot. Ez dut gure zuzenketetan jarrera berbera aurkitu. Eta erabili nahi izan da Euskal Herria Bildun onartu diren proposamenak lege honen kontra egiteko.
Ez lukeenean ez gureak ez beste talde batenak arazo izan behar legean, kontua da zer ari garen onartzen, testuan zer dagoen eta gutxienekoa da nork proposatu duen.
Eraginkorra da, bai ala ez? Erantzuten dio kalean dagoen beharrari bai ala ez? Uste dut hori dela egin behar zaion  - borondate onarekin egin nahi baldin bada behintzat -  ustez, nik behintzat irakurketa hori egiten dut.
Esaten nuen bezala guk talde guztien proposamenak onartu ditugu, gure ustez norabide zuzenean zihoazenak. Ez ditugunak onartu da uste genuelako beste norabide batean jartzen gintuztela eta ondorioz pleno honetara iritsi direnez azken hauek, ba hona ekarri diren zuzenketa horien aurka egingo dugu salbuespen batekin.
Etxe hutsen inguruan guk garapen zehatza eta osatua egin dugu gure zuzenketen bidez, baina ez dirudi guk proposatu genuena aterako denik eta hortaz ontzat ematen dugu gehiengoaren adostasuna lortuko duena.
Baina uste dugu hori guztia osatuagoa gera dadin etxe hutsen erregistroa behar dugula eta beraz horren alde bozkatuko dugu ze gure abstentzioarekin Batzordean ez zuen aurrera egitea lortu.
Boto partikularrei dagokionez, orain artean bezala ez dugu babestuko finantzen depositoa, ondorioz ezta ere lortu den erdibideko hori, baina bai zioa eta xedapen iragankorra.
Lehena ez dator bat gure ikuspegiarekin, baina legea ziorik gabe ez da oso txukuna eta azken batean garrantzitsuak artikuluak dira, literatura baino gehiago. Nik legea idatziko banu beste literatura bat jarriko niokeen arren hori horrela aitortzen dudan arren.
Bestetik, gure ustez, aplikazioak lehen egunetik behar luke baina jakitun gara legearen garapena eta gauzatzea gobernu ardura duen taldearena dela eta lege honen aurkakoa dela, beraz ez duela prexixoki lege hau garatzen borondate gehiegirik adieraziko.
Ez zaigu gaizki iruditzen hortaz etxeko lanak egin bitartean derrigortasunak ezartzea legea ez dadin ezer ezean geratu; eta horregatik nolabaiteko sailkatutako edo eskalonatutako aplikazio hori proposatzen duen xedapenaren alde egingo dugu pleno honetan. Bide batez gure buruari etxeko lanak jarriz ere lege hau garatuko baldin bada jarraipen zorrotza egitearena.
Garrantzitsua delako, oso onartu bakarrik ez baizik eta ondoren garatzea eta hala ere azkar eta ondo garatuko balitz, bistan da ez dela nahikoa, beste neurri osagarri asko beharko dituela egoera irauliko baldin bada. Gure ustez ez baita onargarria oinarrizko eskubide bat gauzatzeko milaka eta milaka herritarrek duten ezintasuna.
Alegia inoiz baino gehiago eraiki denean, herritarren hazkundetik gora eraiki denean, gauden egoeran aurkitzea. Inoiz baino etxe huts gehiago, inoiz baino jende gehiago etxerik gabe. Ez da osasuntsua egoera hau, eta aldatzen hasteko garaia da. Pausoka, baina norabide egokian emandakoekin urratu ahal izango dugu bidea. Eta legea, gaur onartuko dena horretarako lehen urratsa izan daiteke, eta horregatik izango du gure babesa gabeziak gabezi.
Eta esan nahi nuke, lehen eskertuz Itxaso jaunak egin dituen hitzak, akordiorako egon den borondatean, nik uste dut ez zaigula ez guri eskertu behar ez guri zoriondu behar gaur egingo dugunagatik. Uste dut herritarrak eta beharrik larriena duten herritarrak zoriondu behar ditugula, hemen badaude horien ordezkari batzuk, lan nekeza, borondatezkoa, egunez egun kalean egiten duten horiek, kaleratze bat saihestuz, etxebizitza problematikaren inguruan gure kontzientziak astinduz.
Uste dut horientzako dela eta ez guretzat, gaur egun handia norbaitentzat izatekotan. Gu saiatu gara talde horiei entzuten, kaleari entzuten. Uste dut lege honek orain arteko politikek baino gehiago entzuten diotela kaleari nahiz eta pertsona guzti-guztien ikuspegiarekin bat egiten ez badu ere.
Eta tamalgarria deritzot, lehen Llanos andreak esan du eskertzen duela taldeek hemen izan duten hitza. Egia esan, ez ditugu taldeak askorik izan ponentzia honetan. Guk bai egin genuen sail luze bat, agerraldiak eskatzeko hasieran, gero bakanen batek bere burua aurkeztu eta egin du ponentzia honetan bere ahotsa entzun zedin, ondorioz hor aipatu den azkeneko talde guztiok babestu dugun proposamen hori ekarri duten ordezkariak ere hemen daude, eta aitortu behar zaie gure atzetik egote horren ondorioz lortu dutela legean xedapen horretan egingo den aldaketa, beraien meritua dela kasi gurea baino gehiago, eta zorionak beraiei ere.
Hain justu ere uste dut ez diegula taldeei behar besteko tokia egin ponentzian. Baina edonola ere, hasierak ez badira ere nahi diren onenak edo bukaerak perfektuak ez badira ere, uste dut gaurtik aurrera dugun egoerak askoz ere tresna lagungarriago bat ematen digula eskuartean. Berriro diot, ez duena arazo guztien konponbidea ekarriko, baina bai ekarriko duena hainbat arazoren konponbidea.
Zeren Llanos andreak esaten zuen errealitatetik urrun gaudela. Zer errealitatetik urrun gaude? Kaleratzeen errealitatetik urrun, jabego pribatua defendatu nahi dutenen errealitatetik urrun, zeren irudipena daukat errealitate bakarraz ez garela ari.
Nik begiratzen diot, egunero, ni bat nator Itxaso jaunarekin, oinarrizko eskubide bat betetzeko ezintasuna duen horri. Eta ez dira soilik kalean geratzen direnak, ez dira soilik behar larriena dutenak, ez dira soilik Etxebiden izena emana dutenak alokairurako. Badira tamalez milaka utopia bat ikusten dutelako oinarrizko eskubide bat bere izena ematera ere ez direnak iristen. Gauzaezina den zerbait ikusten dutelako.
Horien guztien errealitatea begiratu behar dela uste dut. Zer esaten zen zigorrean oinarritzen dela lege hau. Ez da egia. Zigortuko ditu akaso, inork baino estaliagoak dituen beharrak. Behar larriak dutenak, nekez zigortuko ditu lege honek.
Eta bigarrena, hartzen diren zerga neurriak ere ez dira ez diru bilketarekin ez zigorraren borondatez egin direnak. Dira batzuen kontzientzia astintzeko lagungarri izan nahi duten neurriak. Ordaindu beharrik gabe, bere etxea, benetan duen funtzio sozialerako erabilgarri jar dezaten.
Hori da printzipio nagusia. Eta uste dut errealitatetik urrun egotea dela hori ukatzea. Zeren datu ofizialei begiratzen badiegu, adibidez Bizigune Programari, ikusi dugu inzentibazio neurriek zer eragin duten.
Egia esan behar badut, azkeneko urtetan uste dut arazo bakarra ez dela horrelako neurriek ez dutela nahi beste emaitza lortzen, zeren hori bistakoa da, uste dut borondaterik ere ez dela egon bide horiek urratzeko eta seguruenera datozen hilabeteetan luze hitz egin ahal izango dugu honetaz, zeren etxe hutsen kontra benetan nola egiten den zaindu beharko dugu eta proposamenak ekarri beharko ditugu eta hor zeregina izango dugu.
Baina Bizigune bezalako programa batek 5.000 etxe ere ez izatea! Hori baldin bada benetan dagoen etxe beharrari erantzuna emateko modua, hori baino bakarrik kaleratzeak askoz gehiago direnean, hori bai litzateke errealitatetik urrun egotea.
Eta bat etor naiteke lurzoru legea aldatu behar dela, baina Alderdi Popularrak egiten dituen proposamenekin aldatuko bagenu, oraindik errealitatea asetzetik urrutiago egongo ginateke.
Zeren norbaitek esan zuen bezala duela gutxi batzordean edo ponentzian ez dut gogoan, estandarrekin ez baldin bada lortu emaitza, esango didazue estandarrak ez badaude, esango didazue dena etxe libreak balira.
Zeren badago sektore bat, etxe babestuen kopuruetatik gora dagoena, baina etxe libreetatik are urrutiago dagoena oraindik.
Beraz uste dut irizpide ezberdinak izan daitezkeela, ikuspegi diferenteak zilegi direla, nik guztiak errespetatzen ditut, uste dut nire interbentziotan ez ponentzian, ez batzordean, inoiz ez dela saiatu inoren jarrera gutxiesten. Nik aldiz entzun behar izan dut legeetan batzuk adituak direla eta nik garbi utzi nahi dut gauza bat, herritarrek politika egiteko aukeratzen gaituzte eta horretara nator ni, umiltasunez, nire gabezia guztiekin ikasteko prest eta gainera beste batzuei entzuteko prest, baina baita ere ikuspegi jakin defendatzeko prest, uste dut hori ere zilegi dela.
Eta hori ikuspegi diferentetatik abiatuta gehiengo bat sortzen denean eta artikulatzen denean uste dut positiboa dela, batzuetan gehiengo horiek ez dira nire gustukoak izaten Legebiltzar honetan, beste batzutan bai. Gaur bistan da nire gustukoa dela.
Mila esker.