ETXEBARRIETA LEGRAND (EH Bildu, 2018-11-22):
Bai, eskerrik asko. Eguerdi on guztioi.
Nik ere, Eukenek egin bezala, nire hitzartzea atzoko saioarekin hasi nahi nuen, eta beno, esan nahi dizut benetan gustatu zaidala aipatu duzuna eta beno, hunkitu egin nauzula momentu batzuetan, uste dudalako atzokoa ere horretarako izan zela, bertan egon ginenok horrela bizitu izan genuen. Egun oso polit eta berezi bat bezala.
Eta Eukenek esan duen moduan, Koldo Mitxelenako gazteak gerturatu zitzaizkigun eta atzo protokoloko kideei esaten nien, zurrunbilo batean sartuta gaudela askotan eta zaila dela burua hortik ateratzea eta goiz oso bat ematen du izugarrizko sakrifizioa egiten ari garela txostenetatik, aurrekontuetatik eta gure diskurtsoetatik buruak atera eta goiz bat eskaintzeko emateko eztabaidan izugarrizko esfortzua suposatzen duela guretzako, baina ez da hala.
Eta eskerrak ematen dizkiet, hori egiteko aukera eman zigutelako. Kostatzen zaigulako bai, baina gero hirugarren DBHtik bigarren Batxilergoko gazte hauekin mahai-ingurua konpartitu izana, oso aberasgarria izan zen.
Badakitelako eta esaten zenuen, zeintzuk diren haien eskubideak, aldarrikatzen dituzte, berbalizatu egiten dituzte eta hitz egin genuen feminismoaz, laranja osoez, maitasun erromantikoaz, eta nire taldea aurrera begirako lanen artean hauxe kokatu genuen, iraultza.
Eta ez dira isiltzen, eta ez gara isildu behar beraiek erakutsi ziguten bezala. Badaukagula haiengatik ikasteko. Indarkeria matxistak adinik ez daukan arren, hauen aurrean izan dezakegun jarrera, edo honi aurre egiteko mekanismoak, ezberdinak direlako, adinen arabera.
Eta ikusi genuen batzuk kontzientzia daukatela, salatu dezaketela, horrelako egoerak onartu behar ez dituztela eta horrek eragiten du, besteak beste, ba gazteen artean salaketa gehiago egotea, edo arinago apurtzea, toxikoak izan daitezkeen harremanak.
Aunque la violencia de género no tiene edad, las mujeres mayores viven una especial vulnerabilidad que tenemos que poner sobre la mesa.
Eta gaurko proposamen honek hori egiten du. Elkarrekin Podemosi beraz, atzo esan nizun bezala, berriz ere, eskerrak eman nahi dizkizuet, gai hau mahai gainean jartzeagatik, honelako proposamen zehatza egiteagatik, eta beharrezkoa den eztabaida publikoa Legebiltzar honetara ekartzeagatik.
Eta hemendik ere, eskaera bat egin nahiko nieke, komunikabideei, gai hau azaleratzeko, bozgorailu lana egin dezaten. Lantzen ditugun ekimen ezberdinetan gu geuk ere ikuspegi hau ere kontuan izan dezagun, ez delako soilik indarkeriarekin, baino hori ere bada.
Aipatu behar da, emakume hauek duten ikusezintasun eta zaurgarritasun egoera erantsia, dependentzia ekonomikoa, estereotipo kulturalak, heziketa patriarkal, faktore askok eragiten duten haien egoera larritzea.
Horietako askok, urteak daramatzate haien kontrako indarkeria burutzen duten gizonezkoekin bizitzen, eta oztopo asko dituzte, harreman hauek eteteko. Horrek azalduko luke zergatik jartzen dituzten salaketa gutxiago.
La dependencia económica, es una de las barreras que se erigen entre las mujeres y la denuncia contra sus maridos, parejas, cónyuges... Muchas de ellas trabajaron toda su vida cuidando del hogar, sus hijos y sus parejas, pero muchas cobran una pensión mínima, porque nunca cotizaron a la Seguridad Social.
A ello contribuye también el mandato patriarcal de la buena esposa y de la madre de familia como responsable de preservar la unidad familiar. Un rol que la sociedad reservó...
...y de la madre de familia como responsable de preservar la unidad familiar. Un rol que la sociedad reservó con mucha claridad para las mujeres que hoy tienen 65 años o más y que fueron educadas en plena dictadura franquista fascista.
En este momento en el que los cuneteros quieren recuperar la memoria de Franco, en la que los fascistas quieren hacerle el loa a la dictadura, quiero recuperar la memoria de las luchadoras antifranquistas, de las que lucharon fuera y dentro del hogar, a las que se les quiso imponer la doctrina de Pilar Primo de Rivera, de la Sección Femenina. Y también a aquellas mujeres que salieron a dar su voto por primera vez aquí en Euskal Herria, desafiando todas las tradiciones que querían mantener a las mujeres en el espacio privado.
Pilar Primo de Riveraren doktrinaren oinarria luzatu zuen Sección Femeninak honelako ideiak zabaltzen zituen, besteak beste: "No hay que ser una niña empachada de libros que no sabe hablar de otra cosa, no hay que ser una intelectual". Entre 1937 y 1977, 3 millones de mujeres de entre 17 y 35 años hicieron el Servicio Social, una suerte de mili femenina que suministraba mano de obra barata, barata no, gratuita, a los hospitales, comedores y otras instituciones socio-sanitarias. Ellas decían, la Sección Femenina decía que, "la vida de toda mujer, a pesar de cuanto ella quiera simular o disimular no es más que un eterno deseo de encontrar a quien someterse".
Proposamen honek, beraz, besteak beste, haien memoria ere balorean jarri nahi du, ausartu zirenena, ahotsa hartu zutenena eta hartu ezin izan zutenena. Egoera hauek ezagutu, ulertu eta hauei aurre egiteko mekanismo zehatzak jarri behar baititugu, ez delako erraza izan bidea apurtzea, guri ere eragiten digun pentsamendu heterozuzen eta patriarkalak, oinarri guztiz faxista zuen garai horretan, oso zaila zelako bertatik ateratzea. Espetxearekin ordaintzen zuten emakumeek eta pertsona LGTBk haien desbideraketa, heriotzarekin ordaintzen jarraitzen dute oraindik ere emakumeek eta pertsona LGTB askok haien desbideraketa.
Emakume askeak izugarri zigortzen zituzten, baina bidea egin zuten eta hemen gaude. Indarkeria matxistak jarraitzen du, kezka nagusienetako bat da; mugimendu feministak ere atzo bertan, azaroak 25ari begira emandako prentsaurrekoan eman zuen horren berri, esanez "isilune gutxiago eta bitarteko gehiago".
Beraz, isiltasunaren kontrako proposamen honetan amaitzeko joateko, Ana Orantes izan nahi dut gogoan: 60 urte zituen telebistara joan zenean eta bertan bere indarkeriak bizitzaren edo indarkeriaz betetako bizitzaren berri ematera ausartu zen, lehen emakumetarikoa izan zen publikoki indarkeria matxistaz hitz egin maila pertsonalean. Hortik gutxira, senarrak, senar ohiak hil egin zuen. Eragin handia izan zuen Ana Orantesen heriotzak, hilketak, indarkeria matxistaz hitz egiten hasi ginen eta komunikabideetan aldaketa handia ikusi genuen.
Justiziaz ari gara orain, edo injustiziaz, Iruñako bortxaketen kontrako epaiaren harira. Lor dezagun emakume nagusiei zor diegun aitortza eta haien egoeraz ere hitz egiten hasi gaitezen.
Pilar Primo de Riveraren hitz batzuk zitatzen amaitu nahi nuke: "Todos los días deberíamos de dar gracias a Dios por habernos privado a la mayoría de las mujeres de don de la palabra, porque si lo tuviéramos, quién sabe si caeríamos en la vanidad de exhibirlo en las plazas".
Pues le vamos a contradecir una y mil veces, alboan utzita Jainkoari egiten dio eskertza hori, gure arbaso feministei eskerrak emanez amaitu nahi dut gaur, esanez hemen gaur bost emakumek hartuko dugula hitza, bost emakumek hartuko dugula plaza publikoa, emakume anitzak hitza hartzen ari direla, plazak betetzen ari garela eta gaur emakume nagusiak erdigunean jartzen eta haien bizipen anitzak, indarkeriazkoak eta honi aurre egiteko mekanismoetakoak ere jartzen ari garelako erdigunean.
Oihu antifaxista batekin, "no pasarán" esaten zuten. No pasarán los que quieren hacernos retroceder, no pasarán los que nos quieren calladas y sumisas, ez dakitelako oraindik, baina hemendik esaten diegu asko garela, anitzak garela, antolatuak gaudela, eta emakumeon berdintasunaren eta askatasunagatik dena emateko prest gaudela.
Eskerrik asko.