KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-11-16):
Bai, mahaiburu andrea, legebiltzarkideok, sailburua, egun on denoi.
Pertsona asko eta askoren bizitzan, eguneroko bizitzan eta, esango nuke, bere etorkizuneko proiektu eta proiekzioetan garrantzi bizia duen gai baten inguruko eztabaida dugu gaur Legebiltzar honetan.
Tokatu zaionari badaki eta tokatu ez zaigunari ez zaigu zaila egiten imajinatzen zer suposatzen duen izaera desberdineko arazoak dituen seme-alaba bat izateak, zeren izan behar duen perfektu irudikatu nahi eta ikusten duzun zure seme-alaba gorra dela esatea; edo zer izan behar duen, besteak beste, besteak baino beranduago hizketan hasi eta lengoai arazoak dituela jakiteak; edo garuneko paralisi bat izateak.
O que supone que nos digan que nuestro hijo o nuestra hija, que es perfecto, tiene un trastorno por déficit de atención hiperactividad o un trastorno del espectro autista, nos lo podemos imaginar, no.
Imajinatu dezakegu, bai, agian ez dakigu zer suposatzen duen horrek edo horrelako egoera batek nola eragiten duen familia baten egunerokoan, baina jar gaitezke egoeraren gogortasunean.
Eta erraz imajinatu dezakegu momentu horietan zer behar dugun edo zer esperoko genuen: Arreta, arreta onena, beharrezkoak diren tratamenduak, informazioa, aholkularitza, zaintza eta babesa, eta seguru asko denak batera haur horren arazoei erantzuteko saiakera bat, hori esperoko genuke.
Ba bueno azken finean hortaz, egoera horietaz, behar horietaz egoera horiei erantzuteko moduaz ari gara gaur eztabaidagai dugun arreta goiztiar integralaz ari garenean.
Adituek diotenez 0-6 urte bitarteko haurren % 10ak izan ditzake tankera honetako nahasmenduak eta ni ez naiz hemen hasiko horren inguruko azalpen teknikoak ematen, ez naiz horretarako gai, baino argi dago arazo handi baten aurrean gaudela eta garrantzi handiko arazo baten aurrean gaudela, batez ere horrelako egoerei aurre egin behar dioten pertsonentzako.
Edozein modutan, bizitzaren zaintzaren ikuspuntutik politika publikoetatik arazoari eman dakiokeen erantzuna ere oso garrantzitsua dela iruditzen zaigu. Eta arazo hauek gaur sortuak ez diren bezala, ba erantzuna ere ez da gaurkoa. Gure erkidegoan osasun alorretik, hezkuntza alorretik eta gizarte zerbitzuen alorretik ez dira gutxi aurrera eraman izan diren programak, planak eta proiektuak.
Esan daiteke gainera arazorik gabe ba lan txukuna egin dela zentzu honetan, baina gauza da erantzun guzti horiek era partzelatuan eman direla, bakoitza bere aldetik, sistema desberdinetatik ematen diren erantzunak koordinatu gabe eta indarrak batu gabe. Eta neurri batean behintzat gaiak eskatzen zuen eraginkortasunik gabe. Baina haur hauen egoeraren konplexutasunak eta seguru asko beren familien babes beharrak eta larritasunek erantzun bateratua eskatzen dute. Beren arazoen harimutur guztiei erantzun egoki, eraginkor, kalitatezko eta lasaigarria emango diona.
Eta zentzu honetan, foru aldundien modelo koordinatu bat definitze aldera zenbait ekimen bultzatu zituzten bere garaian eta seguru asko egoeraren garrantzia oso hartuta beharrezkotzat jo zuen Jaurlaritzak gaiaren inguruko araudi egoki bat lortzeko saiakera egitea.
Eta ez dut nik hemen azalduko zein izan den prozesu hori, zuek ere aipatu ez dute, baina egia da dekretuaren zirriborro desberdin horien inguruan eztabaidatu zela bere garaian eta luze gainera, eta mahai gaineratu zirela batzuen eta besteen kezkak eta zalantzak prozesu horretan. Eta hori egia den bezala, egia ere bada kezka eta zalantza horietako asko argitu gabe atera zela dekretua. Eta esan behar nuen kontsentsu gabe atera zela, baino ez da horrela, foru aldundietako gobernuen aldaketaz baliatuta atera zen aurrera dekretu hori.
Ya sabemos que el decreto tiene como objetivo establecer las normas básicas para la organización y coordinación del conjunto de intervenciones en el campo de la atención temprana, esas que se desarrollan desde los diferentes servicios y que se pretende garantizar un modelo integral y eficaz, en el que se coordinen adecuadamente las actuaciones que de uno y otro se llevan a cabo.
Guk konpartitzen dugu dekretuaren helburua, beharrezkotzat jotzen dugu planteatutako asmoa, baino gure ustez dekretuak hutsune gehiegi ditu, indefinizio asko, garatu gabeko elementu asko eta dagoen moduan ez du ahalbidetzen markatuta helburu hori lortzea momentu honetan.
Euskal Herria Bildu taldeak Gipuzkoako Foru Aldundiaren Gobernuan zegoen dekretu honen eztabaida eman zen eta oso era aktiboak parte hartu genuen eztabaida horretan, eta ezagunak dira gure dekretuaren inguruko gure planteamenduak eta kezkak.
Baino esango genuke, que lo que pasa con este decreto es lo que en general pasa en muchos de los temas de ese espacio socio-sanitario, es que es un pequeño enredo. Desde luego, las intenciones pueden ser buenas, no lo ponemos nosotros en duda; el objetivo que se persigue también es adecuado y nosotras lo compartimos, pero como pasa en muchos de los ámbitos de lo socio-sanitario, la atención temprana es todavía un concepto de límites difusos, no aclarados por este decreto, que se ha integrado muy bien en el discurso político y técnico, pero que presenta todavía muchas carencias en lo que es su construcción teórica y, sobre todo, en su aplicación técnica y sin resolverlas sale este decreto. Porque efectivamente el papel lo aguanta todo, eso lo sabemos todas.
Yo creo que para que cualquier responsabilidad compartida funcione y se puedan dar esos espacios de coordinación y de colaboración que se marcan como objetivo en el decreto se tienen que dar tres claves.
Uno, tiene que estar claramente definido qué hace cada cual y en este caso sería saber qué responsabilidades asume cada uno de los sistemas y qué fuerzas pone cada uno de los sistemas para garantizar la atención temprana integral.
Dos, tiene que quedar claro cómo se paga, qué pone cada uno y además tienen que salir las cuentas. Y además tiene que pasar que todos los sistemas intervinientes en la atención temprana se reconozcan y se reconozcan como iguales, pero todos sabemos que la atención temprana se da en un marco de relación que es extremadamente desigual y que eso tiene sus efectos en el decreto y en el desarrollo de las actuaciones previstas en el decreto.
Liga ezberdinetan jokatzen dute osasun sistemak, Hezkuntza sistema eta gizarte sistemak, oso garapen desberdinak dituzte bakoitzak, oso baliabide desberdinak dituzte, oso helburu desberdina, oso hizkuntza desberdinak hitz egiten dituzte, lanean sistema desberdinetan ari den profesional horien aitortza ere oso desberdina da eta hola, aurrera egitea eta horiei forma eman gabe eta dekretuak oraingoz ez dio ematen, zaila da aurrera egiten.
Beste kasu batzuetan pasatzen den bezala, irudi edo ematen du indartsuek, osasun sistemak eta hezkuntzak zama gainetik kendu eta gizarte zerbitzuen sistemaren bizkar gainean uzten dituztela hein handi batean arreta goiztiarraren kontuak eta zama handiegia da, zama handiegia da ahulena den sistema horrentzako eta zama handiagoa da are gehiago oraindik definitzeko baldin badaude zer ekarriko duten beste sistemek eta nola ordainduko diren guzti horiek.
Eta hori da guretzako dagoen arazo nagusienetako bat, eta jakina da, era berean, gauzak nor egiten dituen jakin behar ditugula, baina hemen asmoak oso onak izan daitezela, oso onak, baino hemen denek dakigu sosik erakusten dutela asmoa gauzatzeko dagoen konpromisoa eta gaitasuna.
Y está ahí la necesidad de definir un modelo claro de financiación que, además nos dijo la sailburu que se estaba trabajando en ello, y nosotros consideramos que en lo que a la financiación se refiere, es indiscutible la necesidad de estudiar fórmulas de financiación conjunta entre los tres sistemas, entre los tres, entre todos.
Luego podíamos hablar de otras muchas carencias que puede tener el decreto, en cuanto a la organización que hace de lo que es la propia integración, en cuanto a lo que son los propios ratios, en cuanto a las figuras profesionales que contempla, pero bueno, hay muchas lagunas sin resolver y hay muchos desequilibrios también, hay una especie de popurrí en algunos temas en los que los profesionales de lo social siempre aparecen un poquito peor paradas, y lo que decía, es un enredo, es un enredo.
Euskal Herria Bildu considera que en el ámbito de la atención temprana debemos avanzar con una vocación más pragmática y operativa, y eso implica, de una manera u otra, entrar a desarrollar los elementos que el decreto no ha aclarado.
Sentsu honetan, kostata, asko kostata akordio bat dugu, hitz batzuekin edo besteekin, era batean edo bestean, Gobernuak hartzen du konpromiso bat, nolabait oraindik garatzeko hain inportantea diren elementu hauek garatzeko konpromiso bat hartzen du eta uste dugu inportantea dela sentsu horretan, batzuek eta besteek egindako ekarpenekin ere ondo antolatutako emendakin bat geratu dela, erdibideko bat geratu dela eta aproposa izan daitekeela, baina guzti honetan borondatea delakoa.
Uste dugu, bai orain eta bai lehenago, bai dekretua agertu zenean eta bai ondoren, bai erabili dekretua aldatzearen hitza bai erabili horko elementuen garapena, izan bat, izan bestea, borondatean dagoela gakoa.
Eta esango nuke, egoeraren larritasunak eta familia horiek eta haur horiek dituzten beharrak eskatzen dutela beste era batean eta eraginkorra batean aritzea.
Besterik gabe. Eskerrik asko.