ARRAIZ BARBADILLO (EH Bildu, 2015-09-24):
Arratsalde on guztioi.
Gutxien espero denean bizitzak buelta osoa egiten du eta norberaren egoera zeharo aldatzen da. Halako zerbait gertatu zait niri ere azkenaldian, batez ere hilabete gutxi barru bi alaben aita izango...
...egoera zeharo aldatzen da.
Halako zerbait gertatu zait niri ere azken aldian, batez ere hilabete gutxi barru bi alaben aita izango naizela esan zidatenetik. Zeresanik ez, nire tokian egon zareten guztiok badakizue zer den hori, une horretatik aurrera gauza guztiei begiratzeko modua aldatzen zaizu. Eta niri horixe bera gertatu zait, munduari begiratzeko modua pixka bat aldatu zait, baina ez naiz hementxe bertan lau pareton artean bakarra, ezta gutxiago ere.
Gure taldean bertan gure Lurrek berriki bi mutiko ekarri zituen mundura eta Unaik ere beste bat ekarri zuen. Oker baldin ez banago, gaur egun ez badago ere baina Ana Otaduik ere alabatxoa ekarri zuen, Natalia Rojok ere bai eta Arantxak ere uste dut seme bat ekarri zuela, eta Borja ere itxaroten ari dela uste dut. Horiek nik dakizkidanak eta seguruenez gehiago egongo dira eta ahaztu egin zait. Gure taldean bertan beste kide batzuk aita izan dira edo izatear daude, tira, legealdi honek politikoki gutxi eman du, baina ezin dugu esan legealdi antzua izan denik. Bejon daizuela guztioi.
Lehen esan dudan bezala, haurrak mundu honetara ekartzeak ikuspegia eraldatzen digu, niri behintzat eraldatu dit eta zein mundu utzi nahi diegun hurrengo belaunaldiei galdera erretorikoa, haragizko zalantza batez ordezkatu dut: zein Euskal Herria utzi nahi diet nik nire alabei? Ulertuko duzuelako mundua, niretzako, bakarrik aldatzeko gauza handiegia dela.
Galdera ez da berria, arazoa zaharra delako, baina gaur Euskal Herria Bilduren izenean erantzuteko tribuna pribilegiatua daukat, 175 urtez belaunaldiz belaunaldi bakea ezagutu gabe, 175 urtez euskal herritar belaunaldi guztiak gatazkan bizi izatera behartuta. Eta ez diet nire alabei hori utzi nahi. Gureak izan behar du gatazkan bizi izandako azken belaunaldia, indarkeriak eragindako mehatxuak, heriotzak, torturak, espetxealdiak, erbesteratzeak eta edozein giza eskubideren urraketak pairatu dituen azken belaunaldia.
Duela lau urte Aieteko Adierazpenarekin batera, Euskal Herria indarkeriaz blaitu duen zikloaren amaiera idazten hasi zen. Ez gaitezen engaina, gaur herenegun baino egoera zailagoan gaude, azken hiru urtean ez dira batere xamurrak izan, herri oso baten bake determinazioa erabatekoa izan arren oztopoak eta zailtasunak ugari zain dira.
Madrilen hartutako erabaki batzuk ez dira itxikeriaren ezta itsukeriaren eremuan kokatzen, irrazionaltasun hutsa direlako. Herri honetan indarkerien zikloa behin betiko ixteko inoiz izan den abagunerik onenaren aurrean, inoiz Estatuko gobernu batek topatu duen eszenatokirik errazenean zailena egitea erabaki duelako, elkarrizketari uko egin dio eta bere burua desarmatzeko prest dagoen erakundeari, behin eta berriz eraso egin dio, armagabetze prozesua bera eragotziz. Argi eta garbi dago hau ez dela Kolonbia, zoritzarrez.
Nik ez dakit David Pla eta Iratxe Sorzabal izan ote ziren 2011ko urrian ETAren izenean bere jarduera armatua behin betiko amaitzeko erabakia adierazi zutenak, informazio iturri guztiek hala diote. Zein zentzu dauka orduan erabaki hori hartu eta jakinarazi zutenak atxilo hartzea? ETA amaitzea diote atxiloketak erabaki zituztenek. Benetan uste al dute horrela amaituko dela?
Eta operazio honen ondoren ETAri bere burua desegiteko eskatzen diotenek, nori eskatuko diote, zuzendaritzarik ez omen duen erakunde bati? Eta nork erabakiko du hori? ETAren ordezkaritza Norvegiatik bidaltzeko presioa egiten hasi zenetik, Espainiako Gobernua une honen bila egon da. Eta orduan orain, zer?
Helburu horrekin jardun izan duten sekurokrata horiek beraien egiazko asmoak adierazi beharko lituzkete. Bat, ez dute gatazka amaitzea nahi, ez dute indarkerien zikloa behin betiko ixtea nahi, bakea, benetako bakea, maite ez dutelako. Bi, etsai baten beharra dute beraien ahulezia politikoa bakarrik etsai baten atzean ezkuta daitekeelakoan.
Espainiako egunkari zehatz batek, editorialaren kategoriara eraman du, bere nagusiaren tesiaren kontra egin ezinik horrela idatzi dute: "Atxiloketok, ETA-ren heriotzak eta badira ere, beste batzuk beste sigla batzuekin berriro hasi daitezke. Etsaia bilatzen jarraitzen dute eta topatzen ez badute asmatu egiten dute".
Madrilen, indarkerien zikloaren gerizpean ugaritu diren sekurokrata horiek euskal herritarren hurrengo belaunaldiak ere gatazkan bizi izatera behartu nahi dituzte, baina ez diegu utziko eta ez diegu utziko herri honek bakean eta askatasunean bizi izatea erabaki duelako.
Hori da herritar gehiengoaren borondatea eta guk horri egingo diogu kasu. Gure seme alabek ez dute indarkeriak eragindako heriotzik ezagutu behar, gure seme-alabek ez dute mehatxupean bizi izatea zehar den jakin behar, gure seme-alabek ez dute espetxea bisitatu behar, gure seme-alabek ez dute erbestean hazi behar.
Badakit batzuentzako beranduegi dela, baita guretzako ere. Bakea lortzeko beti beranduegi izaten delako. Baina herri honetan, bakea lortzeko, bakea eraikitzeko, bakean bizi izateko, inoiz izan den aukerarik onena daukagu eta ez dugu galdu behar.
Ez diogu inori indarkerien zikloa behin-betiko ixteko abagune hau zapuzten utziko. Beraien boterea ikaragarri handia bada ere, herri honen bakerako determinazioa handiagoa delako.
Eta gure seme-alabei hamarkadetan gure herri honetan gertatutako guzti-guztia kontatuko diegu. Guk egin genuena eta guri egin zigutena. Guk eragindako mina eta guri eragin ziguten guztia. Eta gure seme-alabei esango diegu indarkeria beti biderik okerrena dela. Beste biderik ez dagoela uste dugunean ere, bide okerra dela.
Halaber, bakea, justizia, alegia, guztion eskubide guztiekiko begirunea dela azalduko diegu eta esango diegu inork ezin diela inposatu zer diren, neska ala mutila, espainola ala euskal herritarra, beraiek bakarrik izango direla sentitzen dutena. Aske eta zoriontsuak nahi ditugulako herri libre batean.
Eta euskal gizarteari gaur, Legebiltzarreko tribuna honetatik mezu argia helarazi nahi diot. Gatazka konponduko dugu, sustraietatik azken ondorioraino. Preso guztiak etxera ekarriko ditugu eta bakea behin-betiko lortuko dugu.
Nuestro compromiso es la garantía de que este proceso es irreversible. Cuando viajamos por el mundo a menudo nos preguntan que en un proceso unilateral de estas características cuál es la garantía de que no va a haber un regreso a la violencia.
Y nosotros respondemos, nosotras somos la garantía. Porque si alguien pretende reabrir el ciclo de las violencias nos va a tener en frente. Nuestro compromiso es con la determinación de este pueblo de vivir definitivamente en paz y libertad.
Hoy algunos nos amenazan a diario sin perder una sola oportunidad con el pasado. Nos amenazan con el pasado, como trinchera entre vencedores y vencidos. Nos amenazan con el pasado como arma arrojadiza en la disputa partidista. Nos amenazan con el pasado como muro de contención al avance del independentismo vasco.
Pues aquellos que nos amenazan día a día con el pasado en un vano intento de contener el futuro, les decimos que si hoy podemos hablar de pasado, es por nosotros y nosotras. Por lo que nosotros y nosotras hemos hecho y por lo que algunos como Arnaldo Otegi continúan estando en prisión, es por lo que ellos en este momento pueden hablar de pasado.
Sin embargo, otros y otras no pueden hablar de pasado porque las violaciones de derechos humanos que sufren, son doloroso presente. Nos gustaría que los que tanto empeño ponen en hablar de lo que ya ha pasado, pusieran un poco más de empeño en intentar mejorar el presente de todos esos ciudadanos vascos y vascas dispersadas en cárceles españolas y francesas a cientos de kilómetros de sus familias.
Bakea guztion eskubideekiko begirunea delako. Legealdi honek iraun duen denboran esan dugu eta berriro errepikatuko dugu, Legebiltzarra, bere talde politikoak, euskal gizartearen atzetik doaz, oso atzetik. Euskal gizartean, elkarbizitza, bere kabuz, gure laguntzarik gabe aurrera egiten hari delako. Bitartean hemen ez gara gai mahai baten inguruan esertzeko ere.
Euskal Herria Bilduk bake eta elkarbizitza lantaldea abian jartzeko prest jarraitzen du. Inori baldintzarik jarri gabe eta gainontzeko guztiek guri jarritako guztiak onartuta, zoru etikoa delakoa oinarri gisa onartu genuen lantaldea habian jartzeko, eta eraikiz agiria onartu dugu oinarri gisa mahai baten bueltan alderdi politiko guztiak esertzeko. Baina alferrik omen da. Nor da hemen bakeaz eta elkarbizitzaz hitz egin nahi ez duena?
Hemen bakeaz eta elkarbizitzaz hitz egin nahi ez dutenak dira erabakitzeko eskubiderik ez dagoela uste duten berberak. Estatu aparatu diren PP eta PSOE alderdien sukurtsalak, alegia. Antonio Gramscik aspaldian idatzi zuen: "Mundu zaharra hilzorian dago, mundu berria ez da oraindik jaio, eta bitarteko argi-ilunetan munstroak sortzen dira".
Espainiar Estatuan antzeko zerbait gertatzen ari da. Aldaketa politikorako giroa sumatzen bada ere, ez dirudi oraindik indar harremanak gehiegi aldatuko direnik. Espainia zaharra ez da oraindik hil, eta ez dio Espainia berriari, estatu eredu demokratikoari jaiotzen usten. Bitartean, Estatuko bazter guztietan ezkutatuta zeuden munstroak hasi dira mehatxuko Kataluniaren kontra.
Beldurra nagusi duen estrategia horrek, hiru gauza gutxienez adierazten ditu. Bada Irailaren 27an hauteskunde autonomiko hutsak baino gehiago dago jokoan. Edo inork irudika ote dezake halako kontra kanpainarik datorren urteko urrian hemen egingo diren hauteskunde autonomikoetan?
Biga, tankeak mehatxu gisa erabiltzea honezkero ez da sinesgarria eta pixkatxo bat bada ere horretan aurrera egin dugu. Higa. Espainiar Estatuko aparatuek Kataluniako independentzia gerta daitekeela uste osoa dute. Bestela, zertara dator Obama, Merkel, Europako Troika, Aznar eta Felipe González, banketxe nagusiak, elizako hierarkia osoa, futbol liga profesionala eta Pronovias ere mugiarazi izana. PPk eta PSOEk Katalunian ezarri eta zabaldu nahi duten beldurra beraien baitan sentitzen dute. Kataluniarrek askatasunez erabaki dezaketenaren beldur dira.
Ez gara gu izango Katalunia, denok amets egindako egoeran dagoela esango dugunok. Ez noski. Badakigu etorkizunari bere eskuz helduko dion herri gisa, hurrengo hilabete eta urteetan zailtasun nabarmenei aurre egin beharko diena, espainiar Estatua bere funtsa den izaera autoritario eta antidemokratikoari eutsiz, Kataluniako prozesu independentista kosta ala kosta galarazten saiatuko baita.
Une erabakigarri honetan, Kataluniak herritar gehiengoaren borondateaz gain, gizarte zibil antolatuaren bultzada eta alderdi politiko demokratikoen arteko adostasunaren indarra izango dituzte. Eta ez da kapital makala. Eta espero dugu beraien onena emanda, ametsa erdiestea.
Eta bitartean, guk hemen, zer?. Kataluniarrek Espainiako Konstituzioa giltzapetu zuen atea irekitzea lortzen ote duten begira? Besoak antxumatuta hara (...), ala gobernuari, autogobernuari buruzko lantaldean, adituen hitzaldien beste erronda bat egingo dugu?
Euskal Herrian ederki asko badakigu PPk eta PSOEk nola aurre egiten dieten arazo politikoei. Beraien errezeta guztiak gure larruan probatu ditugulako. Horregatik argi eta garbi esan behar dugu, ez dago une honetan argi-ilunetan egoteko tarterik. Nazio gisa Kataluniarrei dagokien erabakitzeko eskubidearen aldeko jarrera garbia hartzen ez duenak, betiko nazionalismo baztertzaile espainolarekin bat egiten du.
Quien en este momento no toma partido de forma clara y sin ambigüedades a favor del derecho a decidir libre y democráticamente de los catalanes y catalanas, está colaborando activamente con el nacionalismo español más excluyente. Aquel que sufrimos desde el 36 hasta hoy mismo. Y tomar partido a favor del derecho a decidir en Cataluña, no se puede ni se debe limitar a una declaración formal exenta de compromisos, en este momento histórico donde la determinación del pueblo catalán le lleva sorteando y superando todos los obstáculos y amenazas imaginables a abrir las puertas de la independencia para crear su propio estado, este Parlamento no se puede ni se debe limitar a ser el primero que reconozca el estado catalán independiente.
No tengo ni la menor duda de que será un gran honor ser el primer Parlamento que reconozca el estado catalán independiente. Pero en este momento histórico, donde el Estado Español vuelve a mostrar la peor versión de sí mismo, tanto en Cataluña...
...Parlamento que reconozca el Estado catalán independiente, pero en este momento histórico, donde el Estado español vuelve a mostrar la peor versión de sí mismo, tanto en Cataluña como en Euskal Herria, nuestra tarea histórica es poner en marcha ya mismo el proceso constituyente vasco de Araba, Bizkaia y Gipuzkoa, porque poner nuestro propio proceso constituyente en marcha es la mejor aportación que podemos hacer al proceso independentista catalán.
Euskal Herria Bilduk ez dio autogobernuari buruzko lantaldean eztabaidatzeari uko egiten, ezta gutxiago ere. Badakigu Legebiltzarrean bertan legebiltzarkide gehiengo zabal batek babestu beharreko akordio politikoa ezin bestekoa izango dena. Gaurdanik esan behar dugu adostasun zabal hori lantzeko borondate osoa dugula, beti ere herritarrei hitza eta azken erabakia emateko asmoz.
Are gehiago esango dut. Euskal Herria Bilduk akordiorako proposamen bat mahiaren gainean jarriko du, bi ardatzon baitan bilduko den proposamena egingo dugu: bat, Euskal Herriari dagozkion eskubide historikoen gaurkotzea erabakitzeko eskubidea gauzatzea da. Bi, Autonomi Erkidego honi eman behar zaion eskumen mahia bakarrik mugatuko du, bakarrik muga dezake Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako herritarren borondateak eta, akordio politiko horren inguruan, herritarrei hitza eta erabakia emateko tresna ere behar dugu.
Urriaren 10ean plaza publikoan EH Bilduk arabar, bizkaitar eta gipuzkoarrei herritarrak ahalduntzeko lege proposamena aurkeztuko die eta beraien esku utziko dugu, ekarpenak eta hobekuntzak jasotzeko asmoz.
La ley de empoderamiento de la ciudadanía de Álava, Bizkaia y Gipuzkoa busca ser un instrumento legal para hacer a las ciudadanas y ciudadanos vascos protagonistas de las decisiones políticas más importantes en sus vidas, por eso la presentaremos en plaza pública para después traerla al Parlamento.
No es un instrumento para la confrontación entre partidos, sino una búsqueda honesta de vías para profundizar en la democracia, porque honestamente pensamos que la actual democracia es del todo insuficiente, la actual democracia representativa es del todo insuficiente, y creemos firmemente que los y las ciudadanas de Euskal Herria tienen que ser protagonistas de las importantes decisiones que como sociedad tenemos que tomar en los próximos tiempos.
Gauzak horrela, alde guztietatik borondate politiko nahikorik balego, 2016. urtean arabar, bizkaitar eta gipuzkoarrei kontsulta egiteko aukera izango genuke, kontsulta Lurralde Historiko Legea aldatzeko balia dezakegu, ala autonomi erkidego honek gainontzeko Euskal Lurraldeekin zein nolako harremanak nahi dituen zehazteko, ala, zergatik ez, kontsulta Espainiako Erresumarekin zein harreman nahi dugun erabakitzeko erabil dezakegu.
Baina Euskal Herria Bilduk, herritarrak ahalduntzeko legea autonomi erkidego honetan lan baldintzak nolakoak izan behar diren ala zein nolako gizarte babes sistema behar dugun erabakitzeko ere nahi dugu.
Gaur hemen datu pila bat eman zaigu, datu horiek guztiek helburu bakarra zeukaten, egoera ekonomikoa eta soziala hobera egiten ari direla sinestaraztea. Normala da, ulertzen dugu, gobernatzen ari denak ez duela bere Gobernuan dagoenetik dena gero eta okerrago daudenik esango, ez. Eta batzuetan, errealitate tematia izan arren, beti egoten dira guk nahi dugun egoera adierazten duten datuak topatzen dituztenak.
Datu horiek guztiak entzunda, ekonomiaren susperraldiaz mintzatu zaigun, baina Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan herritarrak asko ondo bizi direla ukatu gabe, gure kezka nagusia da egoera zailean eta egoera larrian dauden euskal herritarren kopurua ez dela azken urteetan txikiagotu, eta gainera beraien egoera iraunkor bilakatzen ari dela.
Oso lanpostu gutxi sortu da, oraindik lanpostua suntsitzen jarraitzen dutelako eta sortu diren lanpostu gehien-gehienak oso prekarioak dira, esate baterako, % 90 baino gehiago behin behinekoa izateaz gain, % 40k aste bete baino gutxiagoko iraupena izaten dute.
Langabetu gehienen egoera kronikoa bihurtzen ari dira eta ia % 60k ez du inolako prestaziori jasotzen, gainontzekoak babes sistemaren esku gelditzen dira, baina gaur egun ba dira 70.000 herritar dagoeneko gure babes sistematik kanpo, miseria gorrian utziak, eta noski, haietatik gehienak emakumezkoak dira.
Oraindik jaio ez diren seme-alabei buruz hizketan hasi naiz. Aita eta ama guztiek beraien seme-alabak ondo haztea eta bizitzan zoriontsuak izatea nahi dute, eta Euskal Herritik alde egin nahi badute beraien gogoz kontra onartu beharko dute, baina inork ez du nahi bere semea edo alaba Euskal Herritik alde egitera behartuta sentitzea hemen lanik topatzen ez duelako. Halakoxea da gaur egungo errealitate tematia: gure gazteek Euskal Herrian lanik topatu ez eta alde egiten dute.
Atzerrian urte batzuk eman eta gero batzuk itzuliko dira, eta beste batzuk ez, beste batzuk han geldituko dira. Eta guk giza kapital hori guztia, kasu gehienetan aski kualifikatua den lan eskua galduko dugu. Gero eta zaharragoa den euskal gizarteak ezin ditu bere gazteak galdu, hori oso politika eskasa delako.
Gure ekonomiaren lehentasunak, gure hazkunde eredua, gure azpiegiturak, gure industriaren etorkizun estrategikoa erabakitzeko gure buruaren jabe izan behar dugu. Azkenaldian Espainiako Gobernuak Gernikako Estatutua bete izanaren ondorioei buruz mintzatu zaigu.
17.000 milioi, ez dira gutxi ez, 17.000 milioi, zenbat urteetan? Horren izen bakarra da tratu txarra, maltrato sostenido por parte del Estado Español a la sociedad vasca y estamos de acuerdo con el Partido del Gobierno que no hay por qué tolerarlo ni un sólo año más. La sociedad vasca necesita que sus propias instituciones gestionen tanto la Seguridad Social como el IVA y los impuestos especiales.
Por supuesto, y eso no es el futuro. Eso debía ser anteayer. Ésta es la constatación del fracaso de un modelo de relaciones, la relación Estado-Comunidad Autónoma no funciona y España no va a dar más, nunca va a dar más. Que sepa este Gobierno que, en todo caso, cuenta con EH Bildu para iniciar cualquier vía que estime oportuna para hacernos con dichas competencias cuánto antes.
No olvidemos que nosotros, al contrario que en Cataluña, recaudamos los impuestos de los ciudadanos y las ciudadanas de esta Comunidad Autónoma, por lo tanto el dinero está aquí. Y si nosotros queremos se puede quedar aquí.
Baina iruditzen zaigu askotan Gobernu honek burujabetzarik eza, aitzakia gisa baliatzen duela, bestela ere aplikatuko lituzkeen politika neoliberalak patxada handiagoz aplikatzen jarraitzeko asmoz. Herritarren mesedetan egin beharreko politikak behar ditugu, gaizkien pasatzen ari diren herritarrak lehentasun eta gure ekonomia etorkizunerako estrategikoki proiektatuz.
Ez dakigu gure seme-alabak hemen duintasunez bizi izateko eskubidea bermatuta izango ote duten, ia seguru badakigu gu baino okerrago bizi izango direla, eta bide honetan jarraituz gero Euskal gizartearen baitan ondo bizi direnen eta egoera larrian daudenen arteko arrakala gero eta sakonagoa izango dela.
Kataluinan diote Estatua nahi dutela herri berri bat irudikatzen dutelako, herritar guztien eskubide sozial guztiak bermatuko dituen estatua, hain zuzen ere. Guk ere hemen Euskal Herrian estatu propioa nahi dugu, zenbat eta autogobernua handiagoa, gero eta ongizate zabalagoa dio autonomismoak.
Beraz, logika horri berari jarraikiz, Euskal Herrian independentzia da justizia soziala bermatzeko bide bakarra. EH Bilduk bide hori egin nahi du, euskal herritar guztiak duintasun biziz dagozkien eskubide sozial guztien jabe izan daitezen, oraindik, oraindik jaio ez diren seme-alabak modu duina izan dezaten eta hori lortzeko beraien etorkizun politiko eta sozialaren jabe izatea da.
Beraiena izan dadila herri honetan bere etorkizuna erabakiko duen bigarren belaunaldia, gurea lehenengoa. Horregatik, horregatik Lluís Llach Euskal Herriaren lagun minak abestu zuen bezala gu ere bagaude "tossudament alçats, proclamant el nom, el temps i el lloc que ens dol i pertany i vols amb els punys oberts, si cal amb els punys tancats, per mor que el somni que tenim junts es faci possible", temakeriaz zutik min egiten digun eta dagokigun izena, denbora eta tokia aldarrikatuz nahi baduzu, nahi baduzu eskua zabalik, ukabila bilduta beharrezkoa denean, elkarrekin dugun ametsa posible izan dadila.
Eskerrik asko.