ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-11-14):
Legebiltzarreko presidente jauna, lehendakaria, sailburuak.
Berriz ere Kutxabanken inguruan hitz egin nahi dugu interpelazio honetan.
Mexikora egin berri duzun bidaian, lehendakari jauna, prentsaurreko agerraldian adierazi duzu ez duzuela aurrikusten Kutxabankeko partizipazioen salmentarik, behinik behin horrela irakurri ahal izan dugu.
Hala ere, Kutxabankeko presidentea den Mario Fernández jaunaren adierazpenak bestelakoak izan dira. Horren arabera salmentak izango dira, bere nahiaren arabera ahalik eta lasterren. Irakurri dugun proposamena bost urtetan aurrezki kutxen parte-hartzea % 30eraino murriztea omen da.
Horri buruz jakin nahi dugu zein den lehendakariaren iritzia.
Gure iritziz, inbertsore pribatuen interesak, logikoa denez, ahalik eta mozkin handienak lortzea ahalik eta denbora gutxien, eta aurrezki kutxen garai bateko gizarte ekintza bateraezinak dira.
Azken (...) inbertsio pribatuek banketxeetan bilatzen dutena da ahalik eta mozkinik handiena da eta hori dibidendoak biltzea gizarte ekintzarako talka egingo dute arautzen ez baldin bada, interes pribatua ez doa bide beretik interesen sozialekin.
Jakin izan dugu ere egun hauetan egin berri den azterketa Europako Banku Zentralak, Kutxabankek balorazio ona lortu duela, aintzat hartzen dugu ere.
Azterketa horren bidez, Europako bankak finantza krisialdi egoerari aurre egiteko izan dezakeen erreakzio gaitasuna neurtzen da besteak beste, erreserbak eta eskuragarri dagoen kapitalaren kalitatea eta balizko konpromiso ordaintzeko beste baliabide ote duen.
Alor horretan Kutxabank ondo omen dago eta guk horren kontra ez daukagu ezer esaterik, bada beste irakurketa bat egiten den balorazio horren inguruan. Atera izan da hedabideetan eta guk arreta jarri izan dugu.
Balorazio ona besteak beste izan da aurrezki kutxen ezaugarriak dituelako Kutxabank. Aditu batzuek esaten dute hurbileko finantza erakundeak izatea, euskal aurrezki kutxen arteko errespetua izan zutenak hiru herrialdeetan agerian izan dena eta errespetu hori zeinek bere eremuan jarduteko ezaugarri positiboa izan dela, zorpetze maila apala izatearena, inbertsio espekulatiboen kontrola eta azkenik, aurrezki kutxen erakunde publiko sortzaileen babesa. (...) aldetik, udalak eta aldundiak batez ere.
Galdera behin bota nuen eta berriz ere bota nahi dut interpelazio honetan. Zertarako nahi dugu kaudimen handiko eta likidotasun oparoko finantza erakundea gure ehun industriala desegiten den bitartean?
Lehentasunak non daude, gure ustez pribatizazioa, ze azken buru akzioak kapital pribatuen eskuetan pribatizazioa baita, guk ez dugu zalantzan jartzen Kutxanbank entitate publikoa edo pribatua den, horrenbestez badakigu pribatua dela. Baina esaten ari garena eta esaten duguna, herritarren aurrezkiak direla irizpide sozialen arabera kudeatu behar direla eta eskatzen ari gara kontrol sozial eta publikoak nahiz eta Jaurlaritzaren jarrera prozesu honetan gehiago izan, behatzea zer gertatzen den eta betetzea Madril eta Europako instantzietatik esaten zitzaiena,  alternatibarik...
...zer gertatzen den eta betetzea instantzia Madril eta Europako instantzietatik esaten zitzaiena, alternatibarik proposatu behar dira. Gure ustez zuhurtzia baino kontu hauetan ausardia behar da.
Azken buru, finantza erakundeak pribatuak izan ziren neurri handia batean sufritzen ari garen krisialdiaren sorburua hartan zegoen eta pentsatzen dugu Administrazio Publikoaren kontrolpean jarri behar direla finantza erakunde horiek kalterik ez izateko.
Bi adibide nahiko esanguratsuak badauzkagu erakusteko. Etxebizitzako hipoteka maileguetan ez ordaintzeagatik kaleratze prozesu gehien eragiten duen finantza erakundea Kutxabank da, gehien eragiten duena, % 18a, oker ez banaiz. Gure herrialdeetan Kutxabank da kaleratze prozesuak aktibatu egiten dituena.
Guk bat gatoz horretan Stop Desahucios kaleratze plataformak egiten dituen eskakizunak. Eta guretzat lotsagarria da, besterik gabe baina Kutxabankek horrelako portaera izatea kasu horietan.
Bigarren adibidea doa zerikusirik horrekin ere eta da hipoteka maileguetan IRPHaren erabilera. Badakigu amaituko dela, baina badakigu ere 30 salaketa baino gehiago izan direla Gipuzkoako herrialdean, horrek erabilera okerrak direla.
Badakigu epaitegietan kaltetuek irabazten dutela eta badakigu Kutxabanken jarrera dela kasuz kasu ordaintzea tokatzen baldin bazaio, baina sakoneko arazoa ez konpontzea eta ahal dela urteetan lortutako mozkinak poltsikoratzea. Nahiko genuke mozkin horiek IRPHaren erabilera injustu horretatik bideratu balira gastu sozialetarako, baina ez dugu uste horrelako gertatuko denik.
Horiek ere, lehendakari jauna, Kutxabanken arrakastaren alderdi iluna dira. Aurrezki kutxetan metatutako 40.000 milioi baino gehiago gehienak dira aurreztaile txikiak urteetan ekarritakoak. Guk aurrezki horiek arriskuan ikusten ditugu kapital pribatua sartzen baldin bada, lehen esandako arrazoiengatik. Interes partikularretan eta interes publikoak eta batez ere kasu honetan sozialak ez datoz bat. Eta hor zerbait egin behar da.
Azken buru aurrezki kutxak sortu ziren garai batean finantza erakundeak aberatsentzat zirenak bakarrik eta erakunde publikoak, garai hartan, orain dela 100 urte baino gehiago, sartu zirenak aldundiak zerbitzu bat emateko. Finantza zerbitzuak herritarren eskubideei, zeren egunen batean planteatu behar izango da eztabaida hori, eskubide gisa eta kontrol soziala, kontrol publiko eta soziala ezarri izan zen garai horretan eta orain galtzen ari gara.
Guk interpelazio honetan gogoeta horiek plazaratu nahi ditugu eta lehendakariari eskatu nahi diogu bere iritzia eta batez ere zer egin behar duen Kutxabankeko presidentearen asmo horren aurrean, zerbait egiterik intentziorik ote duen lehendakariak eta Jaurlaritzak, edo besterik gabe utzi behar izan duen pribatizazioa, hau da, aipatutako % 70 hori akzioen salmenta esku pribatuetan jartzeko eta kontrola garaiz lehenengo aurrezki kutxen eskuetan bakarrik % 30 usteko. Eta zer irizten dion eta zerbait egin nahi ote duen.
Azken urteotan aurrezki kutxak eta Kutxabanken joera ikusteko datu batzuk, behin edo behin apatu izan ditugunak, 2012. urtean adibidez, Kutxabankek Euskaltelen akzioak saldu zituen, osotasunaren % 20 inguru saldu zuen eta galdu zuen gehiengo akzionisten artean. Gero, NH Hotelen akzioak saldu zituen, Ibermática eta salmenta horiek bere eragina izan duten enpleguen alorrean.
Aurrezki kutxen jabegoaren zati bat eta egunotan ikusi izan ditugu saldu egiten du higiezinak eta eraikin enblematikoak tartean saldu izan ditu.
Puskaka desegiten ari da garai batean zena lehengo aurrezki kutxena. Horrexegatik aurkeztu dugu interpelazio hau, eta horrexegatik jakin nahi dugu nola azaltzen duen Jaurlaritzak eta lehendakariak eta zeintzuk diren Jaurlaritzaren asmoak Kutxabanken pribatizazioaren inguruan eta bereziki nola baloratzen duen Mario Fernández presidenteak esandakoari buruz.
Besterik gabe, eskerrik asko.