MINTEGI LAKARRA (EH Bildu, 2013-03-22):
Legebiltzar buru andrea. Lehendakari jauna, legebiltzarkideak. Arratsaldeon.
Goizeko saioan gure taldeak kokatu ditu monografiko honen nondik norakoak eta orain dagokigu ebazpenak aurkeztea.
Goizeko saioa emankorra izan da. Nork bere jarrera adierazi du luze eta zabal, eta begi bistan gelditu da abiapuntu ezberdinetatik abiatu garela. Gatozenetik gatoz eta aldeak nabariak dira, ezbairik gabe.
Horrek ez du inor izutu behar. Arazoa ez da abiapuntua, hori baino garrantzitsuagoa dira beste hiru puntu hauek. Lehenengoa da egoeraren diagnosi zehatza eta zuzena egitea. Bigarrena da bidean abiatzeko erabaki irmoa hartzea. Eta hirugarrena da adostasunetara heltzeko beldurrik ez izatea.
Que no nos paralice el miedo escénico a que nos vean llegando a acuerdos.
La ciudadanía lo que espera de la clase política es que se entiendan. Y la exigencia de esa ciudadanía debería pesar más que los recelos que pueda tener cada formación política para con su parroquia.
Deberíamos todas y todos liberarnos del vértigo que nos produce que se dude de nuestras convicciones por el hecho de acercarse al que era enemigo político y que poco a poco deberíamos ir convirtiendo en contrario político, dejando los términos y las actitudes del pasado en el pasado.
Pentsatu nahi nuke gaur dala ibilbide luze baten hastapena. Ikasi behar dogu elkarri entzuten, hain zuzen ere epe laburrean dugun demari ahalik eta indartsuen joateko eta laster eratuko den bakea eta elkar bizikidetzaren lantaldean oinarri sendoak ipintzeko.
Beste herri batzuetan egin izan badute, zergatik ez dugu guk egingo? Egingarria baldin bada munduko hainbat lekutan, nola ez da egingarria izango gure herri honetan?. Horixe izan behar da xedea, helburua.
Ikasi behar dugu samina indar bihurtzen. Bizi izandakoa askatu, elkarri kontatu, batzuen eta besteen mina konpartitu eta, batez ere, gure esperientziak ez daitezela inoiz bihurtu hesia, eragozpen edo oztopo aurrera egiteko, ez daitezela inoiz izan elkar bizikidetza eraikitzeko oztopoa.
Eta ideia hau da mugitzen gaituena, azken helburua delako normaltasuna ekartzea politikagintzara eta horretarako bi gauza egin behar ditugu aldi berean eta ez dira errazak, itxuraz kontrajarriak direlako.
Batetik, norberak azaldu behar du bere egia, zuzen eta zintzo. Eta kontatu nola bizi izan duen, nola bizitzen ari den gatazka.
Baina bestetik, besteari ere entzun behar diogu eta konpartitu, jakin arren ez dela erraza izango bestearekin konpartitzea, jakin arren bestearen egia norberarentzat entzuteko zaila dela, jakin arren antipodetan gaudela.
Ezin izango da normaltasunik ekarri arazoaren muinera, batetik, eta ondorioetara, bestetik, jo gabe. Nork bere ikuspuntua azaldu behar du, azaldu eta defendatu behar du, eta beti ere bestearekiko errespetuari eutsita.
Gure aldetik ezinbestekotzat jotzen dugu zenbait arlo jorratzea eta horretarako 10 ebazpen aurkeztu ditugu eta hamarrak hiru ardatzen inguruan antolatzen dira: iragana, oraina eta geroa.
Iraganari buruz esaten dugu gatazkaren oinarriak historikoak eta politikoak direla, hau da, Lizarran onartu zen ebazpen bera aurkezten dugu.
Esaten dugu gertatu denaz memoria, egia eta erreparazio ariketa...
...bera aurkezten dugu. Esaten dugu gertatu denaz memoria, egia eta erreparazio ariketa egin behar dugula eta min guztiak azaleratu, elkarri esan eta elkarrengandik entzun behar ditugula.
Orainari dagokiola esaten dugu, hain zuzen ere, Ajuria Enearen 10. puntuan esaten zen gauza bera, hau da, ETA eta Gobernuak bultzatu behar ditugula hiru gairen inguruan mintza daitezen.
Batetik nola burutu desarmea, bestetik ezagutu biktima guztiak, eta hirugarrenik irtenbidea bilatu presoen egoerari, hau da Ajuria Eneako puntu bera. Orainean salbuespenezko neurri judizialak ezabatzeko ebazpena aurkezten dugu, eta beste ebazpen bat aurkezten dugu desmilitarizatzeko eta Euskal Instituzioek eskumenak berreskuratzeko eta hori ipintzeko mahai gainean.
Eta hirugarrenik, hirugarren ardatza: geroa, geroa da. Eskubide guztiak onartu behar dira, oinarrizkoenetatik hasita eta azkenengoetaraino erabakitzeko eskubideraino. Parte hartzea bermatu behar da, herritarrei aukera eman behar diegulako soluzioaren partea izan daitezen. Eta elkarrizketaren bidez eman behar zaio indarkeriari.
Hau da, gure hamar ebazpen hauetan, batean, Lizarra dago, bigarrenean Loiolako eta Ibarretxe lehendakari ohiak landutako ikuspuntua dago, hirugarrenean Aiete dago. Bosgarrenean ONUren adierazpen instituzionala presoen egoeraren inguruan eta hamargarrenean Ajuria Enea.
Hitz egin nahi nuke monografiko honen azkeneko fasean egon den prozeduraz eta ebazpen inguruan egin izan dugu ahaleginez. Talde guztiekin mintzatu izan gara, eta saiatu gara erdibideak bilatzen. Beste indarrei proposatu diegu puntuka emateko botoa beraiek aurkeztutako ebazpenari, erantzuna ezezkoa izan da, ez dute nahi izan.
Argi ikusten da ez dela ahaleginik egin konfluentziak bilatzeko punturen batean, nahiz eta guk aurretik esan genien guztiei adostasun maila altua lor zitekeela ebazpen hori puntuka aurkeztu ezkero. Eta hala ere erantzuna ezezkoa izan da.
Guk bai, guk puntuka aurkezten dugu, hain zuzen ere, errazteko adostasun maila. Hain zuzen ere, ikusteko puntu batzuetan bat etor gaitezkeela eta ipini ditzakegula oinarriak elkarrekin egiteko bidea.
Beraiek, alderdiek, jakingo dute zergatik hartu duten erabaki hori, zergatik ez duten erraztu erdibideak bilatzea eta beraien ebazpenak puntuz puntu aurkeztea. Jokabide horren helburua izan baldin bada lau indarrak egotea hurrengo ponentzian, gaitz erdi, baina argi gera bedi, argi gera bedi ez dela errazten ari konfluentzia hori. Eta argi esan behar dugu hemen, egindako ahaleginari ezezkoa eman zaio.
Eta hala ere horrek ez gaitu kokilduko, ez dugu atzera egingo. Legebiltzar honetan dauden parlamentariei eta hemendik kanpo dagoen edozein pertsonari adierazi nahi diogu Euskal Herria Bilduk bakearen alde egin duela apustua, apustu irmo eta sendoa.
Antes de terminar la presentación de estas resoluciones quisiera hacer una última reflexión. El tema que hemos trabajado entre todas y todos en este monográfico supera la propia sesión parlamentaria, supera a las parlamentarias y a los parlamentarios, a sus formaciones políticas y supera incluso al propio Parlamento.
El tema que estamos tratando hoy aquí, se enclava en el acontecer político de este país. Ni siquiera tiene mucha importancia el mero resultado de las votaciones.
Es una pieza más en un proceso que viene de muchos años atrás y que se encuentra en un momento crucial, en un punto de inflexión que a buen seguro marcará una etapa nueva, diferente a la anterior.
Desde este Parlamento podemos ayudar o dificultar, podemos aportar o entorpecer pero en cualquier caso una Euskal Herria libre, en paz y en convivencia va a ser una realidad. Eso es seguro.
Y cada una de nosotras deberíamos de trabajar para sacar la nariz de nuestras miserias y mirar al horizonte, porque estoy segura de que lo conseguiremos a pesar de, a pesar de, a pesar de...
Horretarako deitu dugu monografiko hau eta horregatik egongo gara ponentzian. Aurreko ponentziari zutoin zimendu sendoak ipini nahi izan dizkiogu eta ikusmira zabala. Eta hori izan da helburua, hori izan da monografiko honen helburua. Hain zuzen ere hedatzea ikusmira eta oinarri sendoak eta irmoak ipintzea, ez hastea azaletik, ez hastea koju, erren, oso garrantzitsua den bakearen prozesu hau. Prozesu honi eman behar zaio oinarri sendoa.
Beraz gure apustua, gure konpromezua, gure ekarpena izan da batetik monografiko honetan azaldu dugun ikusmira eta adierazi dugun jarrera zabala. Gure aportazioa, gure ekarpena, ebazpenen bidez eratzea mintzagai izango diren gaiak eta gure ekarpena, gure konpromezua aurrera egiteko guztiekin batera.
Eskerrik asko.