BLANCO DE ANGULO (EH Bildu, 2016-02-25):
Eskerrik asko mahaiburu andrea. Sailburuak, legebiltzarkideok, jaun-andreok, eguerdi on.
Gaurko honetan, askatasunik gabe dauden buru gaixoei emandako arreta sozio-sanitarioaren inguruan arituko gara.
Arartekoak egindako txostenari esker, gaur egun zehaztasun gehiagoz hitz egin dezakegu. Horregatik, espetxeetan dauden buru gaixoei emandako arretan dauden gabeziak zuzentzera goaz.
Zenbakiak kontuan hartzekoak dira. Erkidego honetan 1.400 pertsona daude preso kartzeletan. Horien artean 600 lagun inguru buru gaixotasun bat jasaten ari dira eta 100 lagunek zehazki, buru gaixotasun larria dute. 1.400 pertsona erkidegoan, baina beste 800 bat euskal herritar daude Estatu edo beste estatuetako kartzeletan. Euren jatorritik urrun, euren etxetik urrun.
Beste datu bat nabarmendu nahi dugu aldi honetan, azken bost urteotan 45 euskal herritar preso hil dira hego Euskal Herrian dauden kartzeletan edota Estatukoetan.
Estamos hablando por tanto de un número de personas fallecidas a tener en cuenta, sin menospreciar por supuesto, las que padecen enfermedades crónicas o enfermedad mental como es el caso que hoy nos ocupa. Y todo esto ocurre en instituciones que están en nuestro territorio, pero de las que poco conocemos y sobre las que apenas tenemos capacidad de incidir.
Es por eso que en nuestra enmienda a la totalidad incluíamos un punto fundamental. Estamos hablando de la necesidad de completar cuanto antes la totalidad de las transferencias penitenciarias, de manera que la atención a la salud mental de las personas presas formen parte de un modelo de ejecución penal propio.
No estamos planteando nada nuevo, porque esta solicitud va en coherencia con acuerdos parlamentarios que ya se han adoptado en esta Cámara, y con la propia recomendación del Ararteko.
Este punto se ha incluido también en la enmienda transaccional que hemos firmado, palabra por palabra, tal cual estaba en nuestra enmienda a la totalidad. Y en este momento quiero agradecer la disposición tanto del señor Orbegozo como de la señora Roncal para llegar a un acuerdo, y tengo que decir que ha sido tremendamente sencillo.
Argi dugu kartzela zigorraren helburua presoa gizarteratzea bada, gogoeta bat egin beharko genuela ea gaur egungo ereduarekin eta kudeaketarekin hori betetzen ote den. Eta zer esanik ez gaurko honetan aztertzen ari garen kolektiboari buruz, buru gaixoak. Batzuetan egoera hauskor hori bikoiztu egiten da, egoera zaurgarri batean daude eta batzuetan egoera hauskor hori bikoiztu egiten da emakumeen kasuetan esate baterako, edo familiaren babesa falta izaten duten pertsonen kasuan.
Jakin badakigu buru gaixotasunak askotan ez direla oso erraz diagnostikatzen, eta diagnostikatzeko zailtasun horiek areagotzen dira gaixoak espetxeetan badaude. Horregatik funtsezkoa da protokolo bat ezartzea profesionalen formakuntzan sakontzeko eta arreta goiztiarra eskaintzeko besteak beste.
Arartekoren txostenaren arabera gaur egun ezarrita dagoen sistema (...) delakoa, ez da pertsona guztiengana heltzen eta gainera programa horrekin oso zaila dela pertsona presoen gizarteratzea. Abordatze prozesua barrutik egiten delako, lau pareten artean eta botiken bidez. Beraz, osasun arretan hainbatetan nabarmentzen dugun ekitatea kasu honetan zalantzan jartzen da.
En aquella comisión en la que el ararteko expuso el informe sobre la atención socio-sanitaria que reciben las personas presas que padecen una enfermedad mental, quedó claro que el abordaje de esta cuestión tiene muchas lagunas.
Por ejemplo, se insistía en atender de manera coordinada, articulando recursos personalizados para tratar a estas personas de manera integral y para atender a todas las personas presas de la misma manera, independientemente de donde estuviesen cumpliendo pena. Y si tan importante es la atención de las personas presas enfermas dentro de la prisión, no menos importante es la inserción social y sanitaria a la hora de la salida de prisión. Es fundamental por tanto que se pongan en marcha recursos públicos en red socio-sanitaria, pisos tutelados, estructuras residenciales y que en la calle se haga el seguimiento oportuno para controlar la enfermedad y favorecer la inserción social de estas personas.
EH Bildutik eredu komunitario hori konpartitzen dugu, eredu publikoa, oso garrantzitsua delako pertsona preso horien bizitza normalizatzeko eta arreta protokolizatua eta espezializatua eskaintzeko, horretarako behar diren baliabideen bidez.
Beraz, kolektibo honen arazoa hiru atal ezberdinetatik landu behar dugu gure aburuz. Batetik, ematen den osasun arreta bera kontuan hartuz. Bigarrenik, arreta sozio-sanitarioa, buru gaixoen gizarteratzea helburu izanik. Eta azkenik, horretarako beharrezkoa ikusten dugu espetxe zaintza eskumenen...
...buru gaixoen gizarteratzea helburu izanik. Eta azkenik, horretarako beharrezkoa ikusten dugu espetxe zaintza eskumenen transferentzia ematea. Hiru atal horiek garrantzi handia dute, hirurek era berean lotuta baitoaz.
Hori guztia jasotzen da sinatu dugun erdibidekoan, hain beharrezkoak diren eskumenen transferentzia eskatzen diogu espainiar Gobernuari, alde batetik, eta bestetik Jaurlaritzari eskatzen diogu egin dezala espetxeetarako osasun plan bat, Arartekoak nabarmendutako arazo eta desorekak zuzentzeko.
Besterik ez. Eskerrik asko.