ESTARRONA ELIZONDO (EH Bildu, 2019-04-05):
Bai, eskerrik asko legebiltzar-buru andrea. Egun on guztioi, egun on lehendakari jauna.
Gaurko interpelazioa, pasaden martxoaren 8ko Kontrol Bilkuran egitekoa zen, baina Legebiltzarrean, emakumeen presentzia oso handia da, eta greba egin zuten. Zorionez, aurten bai, gehiengoak, emakumeen gehiengoak greba egin zenuten, eta bertan behera utzi zenuten Osoko Bilkura hau.
Greba egin zuten besteak beste salaketa egiten zutelako eta aldarrikapena, soldaten arrakalarekin amaitzeko, baina baita ere, lana eskuratzeko orduan, gizonezkook aukera gehiago ditugulako emakumeak baino. Eta hau, errealitate hau, batez ere gaztaroan gertatzen den zerbait izaten delako.
Horrela jaso egiten da aurreko astean, Gazteen Euskal Behatokiak argitaratutako Euskadiko gazteen egoeraren azken diagnostikoan. Bertan konfirmatzen dira, beste behin ere, hainbat joera estrukturalak eta beraz ere, eta ondorioz, hauen tendentzia aldatzeko zure Gobernua izaten ari den gaitasun eza.
Eta agerikoa da faktore demografikoei erreparatzean, geroz eta txikiagoa da gazte populazioa euskal gizartean, gazteen indizea, etengabeko jaitsieran dago, % 13koa da gaur egun, inoiz izan den txikiena, eta Europako eskualdeetako baxuenetako bat da. Ugalkortasun tasa behera doa etengabe, inoizko baxuena delarik eta haurrak lehen aldiz gizarteko adina aldiz gora doa. Jada, 32 urteetan kokatzen dena, inoizko altuena.
Eta enpleguaren esparruari dagokionez, benetan larritzekoa dela azterlan honetan ikustea nola 16 eta 29 urte bitarteko gazteen jarduera tasa beherantz jarraitzen duen, biztanleria osoaren jarduera tasa gorazko joera apalean dagoen honetan.
Enplegu tasak aztertzen baditugu, izugarri jaitsi da azken hamarkadetan gazte okupatuen ehunekoa. 2006an, % 55ekoa zen, % 55eko portzentajean zegoen lan egiten zuten gazteen portzentajea. Eta 2018an, soilik gazteen % 40ak dute lana.
Eta hori  - Eustaten datuak dira hauek - , azken 15 urteetan 135.000 gazte gutxiago egon da Euskal Autonomia Erkidegoan. Azkar esaten da.
Se dice fácil y pronto, 135.000 jóvenes menos que hace 15 años tenemos en Araba, Bizkaia y Gipuzkoa. 135.000, y a pesar de ello, la tasa de paro...
...esaten da, se dice fácil y pronto, 135.000 jóvenes menos que hace 15 años tenemos en Araba, Bizkaia y Gipuzkoa, 135.000, y a pesar de ello la tasa de paro entre la población joven es muy superior a la de entonces, hagan cuentas.
Y es cierto que son tendencias globales de la zona euro, que usted antes confirmaba algunos datos macros, pero también es cierto que aquí se da de manera más acentuada y eso que tenemos aquí recursos, tenemos capacidad y tenemos margen para poder frenarlo; pero este Gobierno carece de un plan para garantizar un relevo ordenado y un acceso de las personas jóvenes al mercado de trabajo en condiciones de estabilidad y calidad.
Y esto no lo dice EH Bildu, esto lo dice el CES, el Consejo Económico y Social vasco, y llevamos tiempo advirtiéndolo. Llevamos tiempo advirtiéndolo que ustedes se conforman únicamente con objetivos cuantitativos y no activan tanto en lo cualitativo, y es necesario ante el cambio de paradigma que estamos viviendo y hacerlo atendiendo, además, a nuestras características socioeconómicas.
Esta, además de ser una cuestión prioritaria, es una cuestión sobre la que se debe actuar y no vale últimamente con predicarlo y decirlo, es necesario actuar, porque estamos hablando de una generación que solo ha conocido la precariedad.
Gazteen prekarietatearen aroan bizi gara, Urkullu jauna. Belaunaldi hau prekarietatean hazi, hezi eta bizi delako, eta gazteen prekarietatea da herri honek esku artean duen egoera larrienetako bat. Ez dago datu edo ikerketarik datuen egoeraren larritasunaz ohartarazten ez duenik. Lanbidek berak belaunaldi oso bat galtzeko arriskuaz ohartarazten zuen bere azterlan fantasman, eta fantasma dio publikatu eta berehala desagerrarazi zenutelako, Exekutibo honen interesen aurkakoa zelako, hau da, egoera iraultzeko ezintasun agerian uzten zuelako.
Eta hau ez da larriena, guretzat oso kezkagarria da, azken boladan publikatutako datuen aurrean, Jaurlaritzak joera positibo bezala baloratzea hauek, jarrera autokonplatziente horrek larritasun egoera hori areagotzen duela nolabait.
Europan hemengo gazteek emantzipatzen azkenak dira, gazte pobrezia gora egin du, 2008an egin zuen gora eta ordutik ez du beherazko joerarik, prekarietatea eta langabeziaren artean mugitzen dira gure gazteak eta langabezi tasa handia da, behin-behinekotasunak gora doa, eta kontratu partzialak dira nagusia eta soldata prekarioak dituzte, eta horrelako lan baldintzekin nola emantzipatuko dira gure gazteak?
¿Cómo van a emanciparse los y las jóvenes de este país con semejantes condiciones laborales?
El propio Consejo Vasco de la Juventud publica que la juventud vasca debería cobrar el doble de lo que cobra en la actualidad para poder independizarse en solitario. Y tienen ustedes una ley de vivienda con mucho potencial que, en este sentido, no está desarrollándola y no sabemos muy bien el porqué.
Y es que, como decía, las personas jóvenes con empleo de calidad y una vivienda digna son una especie en peligro de extinción.
Eta egoera honen aurrean, Urkullu jauna, etzipena da nagusi gazteen artean, Deustobarometroaren azken datuen arabera. Gazteen % 23ak bakarrik pentsatzen du 30 urte izan aurretik emantzipatuko dela, % 23ak ere bakarrik uste duen enplegu duin bat aurkeztuko duela eta, hau bai kezkagarria dela, oso baxua da beren gurasoak baino zoriontsuagoak izango direla uste dutenen kopurura, % 13ra ez heltzen.
Eta datu hauek benetan fulminanteak dira, oso kezkagarriak dira, oso larriak dira eta honen aurrean ez du balio Lehen Aukera bezalako plana edo Gaztelagun plana, oso izen borobilak, politak eta aurkezpen bideoak eta titular baterako egokiak, baina inondik inora eraginkorrak, datuak erakusten duten moduan behin eta berriz, behin eta berriz. Eta berriro tematzen zarete berdinak aurkezten urtez urte.
Baina, gainera, horrelako prestazioen martxan jartzeak, konplementarietate izaera dutenak, arazoak despolitizatzen ditu hein batean, arazo horien oinarrira jotzea beharrezkoa delako, denbora agortzen doalako, jausi bat emateko momentua da, Urkullu jauna.
Egoera benetan larria da, eta esan daiteke zuek nolabait, zuek nolabait denbora hori erabiltzen ari zaretela, zuritzen saiatzen duzuela zeuen burua baina argazkia, errealitatea oso argia da eta horregatik jausi bat eman beharra dago politika esanguratsuen bidez gazteen emantzipazioa eta zoriontasuna helburu izanda.
Eta norabide horretan, legealdi honetan, gaztediaren inguruko ekimenak EH Bilduk ekarri ditu Ganbera honetara eta horietako gehienak, gainera, aho batez onartuak izan dira, baina hauen betetze maila aztertzen dugunean oso eskasa izaten ari da, Gazteriaren Legea ekartzearena kenduta eta ez dakigu ere oso ondo zergatik.
Ez dakigu oso ondo zergatik ere diru-sarrerak bermatzeko errentaren erreformarako Jaurlaritzak eginiko txosten horretan jasotzen den erkidegoa dela diru-sarrerak bermatzeko errenta bat duten herrialdeen artean sarbiderako adin-muga handiena duen herria, baina zentzu honetan, txostenean inolako malgutasun neurririk ez den planteatzen. 18 eta 23 urte bitartean dauden gazte asko geratzen ari dira egun sistematik kanpo adin eskakizuna dela eta.
Pobrezia eta Desberdintasun Sozialen Inkestak argi uzten du pobrezia euskal familietan metatzen dela, baina ez bakarrik adin txikiko seme-alabak dituztenetan, adin nagusi diren gazte asko eta asko beren familietako pobreziari kateatuta geratzen dira adin eskakizuna dela eta.
Eta hori dela eta, Urkullu jauna, euskal gazteen egoera zail honi erantzun eta emantzipazio politikoa bultzatzeko asmoz, EH Bildu diru-sarrerak bermatzeko errenta jasotzeko gutxieneko adina 23 urtetik 18ra jaistea proposatu eta proposatzen du.
Baita ere luzatu genizuen aurrekontu negoziaketetan proposamen zehatzak. Bertan, kontratu mugagabeak, hiru urte mantentzeko konpromisoarekin, bertako hitzarmenpean eta, edozein kasutan, 1.200 euroko laga gaindituz.
Belaunaldien elkartasuna bideratzeko plana jarri genuen mahai gainean ere, gazte talentua aberriratzeko neurriak, doktoretzarako ikertzaileen prestakuntza bekak duintzeko eta ikerketa sektorean kalitatezko enplegua lortzeko diru-lerroak, eta jarraituko ditugu hona ekartzen, zuen orain arteko planak, Gazte Planak, plangintzak ez dutelako emaitzarik eman.
Eta zentzu honetan, datorren astean bertan EH Bilduk gazteen egiturazko prekarietatearekin amaitzeko laneratze duin bat ahalbidetuko duen talka plan bat ekarriko dugu Ganbarara.
Egiturazko prekarietatearekin amaitzeko laneratze duina bermatuko duen talka plana behar dugu herri honetan. Eta interpelazio honen ondoriozko mozioan ere emantzipaziorako beste gai batzuk jasoko dituen ekimena ere ekarriko dugu hona.
Baina zure Gobernuak, Urkullu jauna, gazte enpleguaren ondorioz gazte belaunaldi oso bat galtzeko arriskuaren aurrean, orain artekoa egiten jarraituko du edo beste zer edo zer berria proposatuko du?