EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2014-10-09):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
Ez da lehenengo aldia Kataluniaren inguruan Legebiltzar honek bere osoko bilkuran eztabaida izaten duena, ezta azkena ere izango seguruenik. Ze Katalunian bizitzen ari dan prozesua neurri handi baten gure prozesua ere bada, gure prozesua ere bada demokrata ikuspegi batetik.
Zergatik? Egia da legez besteko proposamen hau orain hilabete batzuk erroldatu zela Legebiltzar honetan, baino baita ere egia da 2013. urteko urtarrilean Kataluniako Parlamentuak egindako aldarrikapenaren eskutik helegiteak etorri zirela eta gero epaiak edo ebazpenak eta horren ondorioa da eta historiak jarraitzen du.
Jarraitzen du eta ez dakigu, zehatz-mehatz behintzat, nola amaituko dan guzti hau, baino garbi dagoena da gauza bat eta da Kataluniako biztanlegoaren edo herri borondatearen eskutik garatzen ari dala prozesu guztia, eta erabat demokratikoa dala. Eta baita ere Kataluniako Legebiltzarrak bere buruari emandako legeen barruan.
Beraz, nik aurreko debate batetan esaten nuen ez nuela pentsatuko, eta nik pentsatzen det Kataluniako abertzaleek ere ezta urrutikan ere ez zutela pentsatuko hain debora gutxian hain zabaldua, hain hedatua egongo zenik erabakitzeko eskubidea Katalunian. Zergatik momentu honetan familia politiko guztietan onartua dan eskubide bat da, hau da, demokratikoki Kataluniak bere etorkizuna erabakitzeko bozkatu ahal izatea.
Hemen azkenean debekuak debeku eta oztopoak oztopo ze gertatzen ari da? Ze ukatzen ari da? Katalanek bozkatu nahi dute momentu jakin batean galdera batzuei erantzuteko. Bozkatzea, bozkatu nahi izatea, ez da demokratikoa? Ez da legala?
Azkenean herritarrek bozkatzeko beste aukerak ere izango dituzte, baina momentu jakin honetan bozkatu nahi dute zerbaiten inguruan. Katalanen borondate horren eskutik Legebiltzarrak onetsi ditu lege batzuk, ebazpen batzuk eta herritarrei proposatu die bi galderen inguruan bere iritzia ematea. Bozkatu nahi dute. Eta modu honetan ez bada beste modu bat aurkituko dute.
Edo ez dakit azkenean ez ote dituzten bere botere horiek bortxatuko Kataluniako instituzioek, ez dakit udalen eskutik eta parlamentuen eskutik, baina konstituziogilea izan daitekeen prozesu bat abian jartzea. Prozesu eratzaile bat martxan jartzea.
Bozkatu nahi dute, ez dute besterik nahi eta nik entzuten dudanean hemen entzuten dudan bezala, bozkatzea debekatuta dagoela, hori herritarrei esplikatzea ez da erraza. Zailtasun handiak eduki behar ditu gobernante batek demokratatzat baldin badauka bere burua, esatea aizu, herritarrek bozkatu nahi dute eta nik debekatu egingo diet, zergatik horretaz ezin dute iritzirik eman.
Gobernante batek egin behar duena da bozkatzen utzi, nahi baldin bada galdera paktatu o galderak paktatu, eta herritarrek diotena errespetatu. Eta errespetutik abiatuta bide eman, negoziatu egin beharko da baina herritarrek bere borondatea azaltzea ez debekatu, eta hori da Katalunian gertatzen ari dena.
Azkenean bakarren batek pentsatzen baldin badu legeak tartean, tresneri konstituzionala tartean, herri borondateak esaten duen hori atzeratu daitekeela, ezeztatu daitekeela, okerreko bidetik doa. Zergatik ubidea zabala da eta kasu honetan Kataluniako gizarteak erabat, gehiengo batekin, nabarmen batekin, ubide horren nolabaiteko errekonozimendua eskatzen du eta ubidea ez da nolanahikoa, demokratikoa da, gehiengo batetan oinarritzen den gehiengoa. Beraz, nik ez dut ikusten alde horretatik oso paper ona dutenik indar konstituzionalistak edo unionistak.
Gu ez gara inor beste prozesuetan sartzeko baina gure osoko emendakinean eta gero erdibideko bat aurkitu dugu, garbi ikusten duguna da Legebiltzar honek zor diola errespetua eta aitormena baita ere Kataluniako Parlamentuari, beraiek 2013ko aldarrikapen arretatik abiatuta, jartzen dutena martxan prozesu bat da, prozesu demokratikoa, gehiengoetan beti ere oinarritutako prozesua eta momentu honetan hitza eman nahi die herritarrei hauek erantzun dezaten.
Beno, hau eskatzen dugu guk, hau da, prozesuarekiko begirunea, errespetua eta pentsatzen dugu gainera etorkizun laburrean gertaerak izango ditugula Kataluniatik eta guk espero duguna zintzo-zintzo esanda da, Kataluniako herritarrek bozkatu ahal izatea.
Zergatik bozkaren eskutik adieraziko dutena azkenean Kataluniako gehiengoaren iritzia izango delako, eta agintariok, kasu honetan agintari espainolek, egin beharko luketena da galdetzen utzi, erantzuna entzun eta erantzun horri bide eman, demokraziak ez du beste biderik, ez du (...).
Azkenean ezin daiteke etengabe herri baten nahia oztopatu, geldiarazi; azkenean ubide horrek bere bidea aurkituko duelako.