EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2018-06-28):
Orain hilabete izan zen hain justu ere Madrileko Kongresuan zentsura mozioa aurkeztu zela.
Eta diot zentzura mozioa, zergatik han ez zen inbestidura saiorik izan. Eta hau esatea komenigarria da, zergatik zentzura mozioak, nahiz eta automatismo bat daukan bere barnean, da bakarren bati ezetz esatea eta ondorioz, egia da, Pedro Sánchez presidente aukeratu izan zela, baina Pedro Sánchez inbestidurara presentatu zen lehenago eta gure ezezko botoa izan zuen. Gure ezezkoa botoa izan zuen. Eta momentu honetan zentzura mozioak baietz emateak suposatu du Rajoy apartatzea eta aukera berri bat ematea Sánchezi, baino ez dugu inbestidura saiorik negoziatu.
Eta bai gure bost botoak, bai behar-beharrezkoak ezinbesteak zirenak, nonbait Bildurenak ez diren behar-beharrezkoak, baino zuen bi botoak ere zentzura mozioaren aldeko izan ziren, hau da, Rajoy apartatzearen aldeko eta aukera berri bati bide emateko.
Nik uste dut horretan kokatu behar dugula debatea, zeren bestela bat batean hasten baldin bagara iragan hurbilean edo ez hain hurbilean batzuen eta besteen posizioak aztertzen, bueno badakigu Alderdi Sozialista zer den, hori dakigula, eta hain zuzen ere Pedro Sánchez zein den ere badakigu, zergatik inbestidura saioan guk ezezkoa eman genion.
Zer gertatzen da? Eta horregatik partekatu dugu transakzio honetan nik uste dut funtsezkoen diren gaiak. Batetik, Elkarrekin Podemosek esaten zuen bezala, zergatik hori arrazoi bat izan da, hainbat momentutan gizarte honek, euskal gizarteak nagusiki, esparru ezberdinetan bere hitza eta nahia azaldu du, halako kontrakotasun bat azaldu du oso nabaria Alderdi Popularraren aurkako politiken aurrean, pentsioak eta gainontzeko gaiak, erreformak eta eskubide murrizketak.
Horren islada ere bada guzti hau, baita ere euskal erakunde behin eta berriz azaldutako kontu guzti horiei ezezkoarekin erantzutea ere bada beste arrazoi bat, hau da, herritargoaren gehiengoak aldarrikatzen eta exijitzen zuen horri ba itsuarena edo ez entzutearena erantzuten zion Alderdi Popularrak. Eta horrek gailurra hartu zuen eta hortik etorri da zentzura.
Zer eskatzen dugu gure transakzio honetan? Zuek ere antzeko zerbait aipatzen duzue. Estatutua betetzea, gaur egun betetzeke dagoen Estatutua. Ni orain astebete lehendakariari galdera luzatzerakoan esaten nuen, aitortzen nuen, ni baino esperantza gehiago daukazu, zergatik 39 urte pasa dira eta...
...galdera luzatzerakoan esaten nuen, aitortzen nuen, ni baino esperantza gehiago daukazu. Zergatikan 39 urte pasa dira eta orduko Suárez eta gainontzekoak eta Felipe González eta etorri ziren guztik, Zapatero tarteko ere bai eta Rajoy ere, ez dute bete eta 39 urte pasa dira. Eta bere garaian Estatutua onartu zutenek esaten zuten urtebetean bete behar zela, hau da, 79tikan 80/81 bitartean. Ez zen bete baina aldiz egon zen estatu kolpe bat. Beraz, hori izan da Estatutuaren garapena.
Hala ere, eskatzen diogu sei hilabetetan lanerako egutegi bat ekarri ezazu, azaldu ezazu. Gehienez sei hilabete, hau da, udan bueltan egin dezake, bere konpromisoak nondik nora doazen ikusteko, antzemateko. Eta baita ere esaten zaio, espetxe politikan aldaketak bultzatu behar dituela, ez dela posible gaur egun bizi dugun egoera tarteko exepzionalidade horretan mantentzea espetxe politika, eta giza eskubide guztiak, baita ere preso daudenen giza eskubideak errespetatu behar direla.
Hori da eskaera eta baita, hemen daukagun beste drama da, ez? Txanpon bereko bi aurpegiak edo bi aldeak dira. Batetik esaten dugu Estatutua bete, eta gero esaten diogu Auzitegi Konstituzionalari eta Gobernuari aizu, ez ezazu hainbeste gai eman harantz zergatikan lortzen duzuna da gaur egun indarrean daukagun autonomia bera ere murriztea. Baino txanpon berdineko bi aurpegiak dira.
Eta horrek eman du edo jarri du, edo ekarri du Estatutua dagoen egoerara. Zergatikan alde batetik ez dut betetzen Estatutua eta, bestetik, lortu duzun edo Legebiltzar honetatik ateratzen diren legeak murrizten saiatuko naiz. Beno, horrek, nik uste dut, gogoeta politiko batetara eraman behar gaituela, zergatikan murriztu alde batetik, mugatu eta indargabetzeak Estatutua uzten du oso egoera zailean.
Zenion lehendakariak alderdi egunean esan zuela edo aipatu zuela Estatu modeloa edo eredua hautsita dagoela, eta bere etorkizuna erabaki nahi duten nazioei bide eman behar zaiela eta bermeak, eta nik uste dut, hori dela baita ere gogoeta bat, sakoneko gogoeta, Estatuarekin edo Estatuaren izenean ordezkaritza politikoa dutenekin hitz egin beharrekoa.
Nik uste dut, gainera Autogobernu Batzordean ikusten ari gara, gaur ez da momentua ponentzian dabilzkigun eztabaidak hemen azaleratzeko. Baina perspektiban begiratuz gero, nik behintzat, gure taldearen izenean ikusten dut eta adierazi nahi dut, perspektiban ikusiz gero, garbi dago ematen ari geran pausoak inportanteak direla.
Atzo galdetu zidan batek, nora iritsi nahi duzue kontu honekin? Me preguntaba el señor Pastor, ¿a dónde queréis llegar con todo esto?
Beno, hausnarketa bat dago. Herri honen ordezkaritza Legebiltzar honetan dago. Badakigu non dauden mugak, baina euskal ikuspegi batetik, ez abertzale ikuspegi batetik, euskal ikuspegi batetik indar nagusienak eta nahiago nuke beste indar batzuk ere bertan izango balira, indar nagusienak adostasun minimo batzuetara iristea, horrek berebiziko garrantzia du. Berebiziko garrantzia du, are gehiago azkeneko hamarkada kontutan edukita. Herri honetan bizi, sufritu izan ditugun hamarkada kontutan edukita. Garrantzia du, garrantzi estrategikoa. Eta denborak erakutsiko du ea garrantzi hori historikoa den ala ez.
Baina eskuzabaltasunetik debate garbi batetik abiatuta, nik uste dut momentu honetan Pedro Sánchezi esan zaiola aizu, indarrean dagoen Estatutu bat bete beharrean gaude, horretarako jarri, jarri beharreko bitartekoak eta bitartekariak, lan egutegi bat aurkeztu behar diguzu, sei hilabeteko epea daukazu horretarako eta aldi berean txanponaren beste aldea, hau da, hauzitegi konstituzionalean dituzun helegite guzti horiek indargabetzen saiatu, zergatik besteak beste, Legebiltzar honetatik gehiengo zabal batek babestutako Legebiltzar honetatik irtendako lege egitasmoak dira. Hori da nik uste dut egin behar duena.
Gero hitzak eta ekintzak, ni bat nator, hitzak, hitzak dira eta izan daitezke goxoagoak, esaldi borobilak, loratuak, eta ekintzak ze ikusi zuzena duten errealitatearekin eta errealitateak erakusten du ia benetan hitz horiek ekintzetan bihurtu diren. Horregatik esaten zenuen baditugula guk ere eredu batzuk begiratu beharrekoak edo nik uste dut beti egon behar duela prest ikasteko.
Orain ez dut uste neurri berdina erabiltzen ari garenik parekotasun edo alderatze ariketa bat egin duzu hegoalde eta iparralderekin, ez dakit ze eremutan, ze gaietan, zeren eta nik ere bai perspektiban begiratzen dut kasuan, bai Iparraldek momentu honetan mankomunitate berria tarteko, bere nortasuna egonkortzeko aukera bat eskainiko diola, baina ezin daiteke parekatu hemengo erakundeekin. Badakigu perspektiba non eta nola gauden, eta nahiago nuke baita ere Madrilekin momentu honetan hasi berria den elkarrizketa hori, Pariseko edo Frantziako agintariarekin ere euskal erakundeek edo euskal erakundeen izenean ditugun ordezkariek edukiko balute. Zergatik Macronen pentsamenduak nondik nora doazen ere antzeman daiteke urrutitik.