EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2018-04-19):
Respetar y hacer respetar.
Ez dira nire hitzak. Bere garaian, gero Espainiako gobernu-buru izan zen Zapateroren hitzak dira: "Respetaré y haré respetar". Hori da, hemen Katalunia aipatu da behin eta berriz eta erreferentzia bat aurkitzekotan zuzen-zuzena, gero Gobernuko presidente izan zen hark esandako hitzak dira.
Kataluniako Parlamentuak ebazten duena onartuko dut, errespetatuko dut eta errespetarazi. Agian kasu gehiago egin balitzaio horri edo berak emandako hitza bete izan balu, Katalunian beste egoera batean leudeke momentu honetan.
Talde parlamentarioek ekimenak aurkezteko eskubide osoa daukate. Nik ez ditut aukeratzen PPk aurkeztu behar dituenak edo (...) aurkeztu behar dituenak. Baimen bakoitzak izango du bere estrategia. Guk politikan behintzat saiatzen gara ahal den neurrian egiten dugun hori koherentea izatea, eta hartzen ditugun erabakiak ere koherenteak izatea ahal den neurrian.
Hau da, gaur hemen planteatzen den ekimen honetan bi zutabe daude. Batetik esaten da oinarri demokratikoen eskutik eratu behar dugula estatus politiko berria, eta bertan onartzen dena errespetatua izan dadila. Oso-osorik esaten du. Beno, nik uste dut asmo ebazpen helburu bezala zuzena dela eta guztiok bat egin beharko genukeela horrekin. Beste kontu bat da ze akordio lortzen ditugun, ze tamainako akordioak lortzeko gai garen.
Behin eta berriz aipatu dugu, alde batetik legearen eskutik egin beharko dela, jakina, Estatutua aldatu behar baldin bada, 46. artikuluaren eskutik egin beharko da. Baina behin eta berriz aipatu dugu ere oinarri demokratikoa, principio de legalidad horren bezain garrantzitsua den horrek ere bere tokia baduela eta hemen aurkitu behar duela. Hau da, oinarri demokratikoak esan nahi du gehiengo batek libre eta demokratikoki...
...eta hemen aurkitu behar dela. Hau da, oinarri demokratikoak esan nahi du gehiengo batek libre eta demokratikoki zerbait erabakitzen baldin badu, aintzakotzat hartu behar dela hori, errespetatua izan behar dela. Jakina, negoziatu egin beharko da, negoziatu egin beharko duzu, zeren zure buruari ariketa bat praktikatzen, esaten baldin baduzu ez, ez, nik erabakitzen dudana nik beteko dut eta aurrera egingo dut; ez, jakin badakizu bakarren batekin aurrez aurre jarrita negoziatu egin beharko duzula.
Bueno, hori da markoa, baina funtsean ekimen honetan jartzen diren bi oinarriak, zutabeak, erabat demokratikoak dira, hau da, oinarri demokratikoetan eraiki proiektua eta errespetatu eta errespetarazi, nik ez diot horri inongo akatsik ikusten. Ez dakidana da debate guzti hauetatik nolabait zein sedimentu gelditzen den, zein aztarna gelditzen den, zeren gero zerbait eraiki beharko dugu guztion artean.
O sea, garbi dago autogobernua gaurko behar baldin badugu, guk, guk, eta guk idatziz jarri dugu, beste batzuk ez dute berdin ikusten, guk pentsatzen dugu herri bezala ditugun eskubide horiek gaurkotzeko ariketa bat egin behar dugula, ariketa politikoa. Eta legearen uztarketa ere eskubide historikoen eskutik behintzat guk ikusten dugu non egon daitekeen Espainiako Konstituzioarekin lotura hori, nondik lotu daitekeen eta legeztatu daitekeen hemengo proposamena, onartzen dena.
Orduan, garbi dago ere ikusten dugula behar beharrezkoa, Kataluniako auziari begiratzea besterik ez dugu behar, prozedura demokratikoak martxan jarri behar direla subjektu politiko horiek aitortzeko. Zergatik Kataluniako auziaren irtenbidea ez da bakarrik politika egitea eta elkarrizketa erabiltzea, funtsean hor gakoa, eta joan den igandeko manifestazioaren lekukotasunak hori mahai gainean jartzen du, da Kataluniako gizon-emakumeei bide eman behar zaiela bere etorkizuna erabakitzeko, eta Espainiarekin zein harreman politiko mantendu nahi duten erabakitzeko.
Eta hori negoziazioaren eskutik egitea eta elkarrizketaren eskutik egitea, baina ahaztu gabe hori dela helburua, bestela arazoa estaltzea da. Horregatik, hemen esaten denean naziogintza eta gizarte eraikuntza, eta bakarren batek ahaztu egin duela eta gu eroso gaudela debate honetan eta, guretzako nazio eraikuntza eta gizarte eraikuntza txanpon berdinaren bi aldeak dira, ez dugu bata ulertzen bestea gabe.
Eta garbi dagoena da herri honek eskubide ekonomiko, sozial, kultural horietan aurrerapauso izugarriak eman dituela azkeneko hamarkada hauetan. Eta garatu dugula hezkuntza, osasungintza noski, baita ere gizarte babesa, azpiegiturak eta gure ekonomia eta industria garatu dugula, eta aurrera egin dugula ere ba herri hau herri egiten duen euskararen garapenean ere aurrera egin dugula, eta gure finantzak eta gure ekonomia antolatzeko gai izan garela.
Baina garbi dagoena da ere beste fase batean sartu garela, non daukagun autogobernu horretatik abiatuta, zabaldu egin behar dugu gure autonomia, sendotu, egituratu, errespetatua izatea lortu eta horretarako errekonozimendu politiko edo nazional hori ere ezinbestekoa da. Horregatik hemen esan denean bi zutabe horien inguruan marraztu behar dugula eta ahal den neurrian adostu etorkizuneko autogobernua, ba nik uste dut oso oinarrizkoak direla eta gainera talde parlamentario guztiak konpromiso hori hartu beharko genukeela. Legebiltzar honetatik irteten dena akordio moduan guk geuk errespetatu eta dagokion ganbaratan eta tokietan errespetarazi.
Nik horiek nik uste dut direla bi zutabe nagusienak eta legearen anklajeak eta oinarri demokratikoaren anklajeak ere horiek uztargarriak dira borondate politikoa baldin badago. Horregatik ez dugu problemarik ikusten ekimen hau babesteko, alderantziz. Eta pentsatu nahi dut Autogobernu Batzordean egitasmoak eta egutegiak tarteko, ba hemendik aurrera eman behar ditugun pausoak ahal den kontsentsurik zabalenaren eskutik elkarren artean ematea.