ORBEGOZO URIBE (EAJ, 2016-06-02):
Eskerrik asko, presidente andrea. Arratsalde on guztioi berriro ere.
Beno, ni hasiko naiz esaten gure taldearen konpromisoa bularretako minbizia goiz detektatzeko programarekin erabatekoa dela, horrela da ere bai Eusko Jaurlaritzarena, legealdiz legealdi berretsi da, berretsi da konpromiso hori eta nik uste dut behintzat hori aitortu beharra dagoela.
Guk, gure helburua ekimena ikusi genuenean, zuzenketa, osoko zuzenketa aurkeztu genionean izan zen eskatzea Jaurlaritzari jarrai dezala zentzu horretan, minbizia goiz detektatzeko programa, hau bereziki, baina baita ere beste programa guztiak sustatzen jarrai zezala, eta behar diren neurriak eta baliabideak bideratzeko horretarako, ez?
Guk uste genuen hori ezinbestekoa zela eta esango nuke talde guztiok bat egiten dugula horretan. Guk argi daukagu lehentasuna dela ere bai programetarako irisgarritasuna edo sarbidea etengabe lortu behar dela, etengabe hartu behar dira neurriak hobetzeko eta, zentzu horretan, bat egiten dugu hemen egin den eskaria edo planteamendu horrekin.
Egia da, eta aitortu beharra daukagu ere bai, aurre, arestian ere bai Garrido andreak aipatu duen bezala, gaur egun parte-hartze tasa, parte-hartze tasa da % 81ekoa. Hau da, % 81etatik parte hartzen du bere borondatez dei egiten zaionean eta parte hartzen du programa horretan.
Programa hori Euskal Autonomia Erkidegoko emakume ororen, guztiei zabalduta dago, guztiei egiten zaie deia 50-69 urteren bitartean, eta zenbait kasutan baldintza batzuk betetzen direnean hortik beherako emakumeei ere bai. Eta berdin dion autonomia erkidegoko zein lekutan bizi den, hau da, pertsona guztientzako sarbidea berdina da.
Guk uste dugu parte-hartze tasa benetan altua dela, inguruko herrialdeekin edo beste inguruko herriekin alderatuz gero parte-hartze tasa oso handia da. Eta, egia da hemen esan den bezala, ba hor dagoela % 19, % 19 bultzatu behar dugula horiek parte hartu dezaten.
Kontua da, % 81 hori, parte-hartze tasa homogeneoa da autonomia erkidego osoan, hau da, parte hartzen duten % 19 horiek ez dira leku konkretu batzutan lokalitzatzen, baizik eta homogeneoa da.
Beraz, zentzu honetan guk bat egiten dugu, ba, hemen planteatu den bezala urtetik urtera, duela 20 urteko egoera edo teknologia ez da orain dagoen berdina, eta orduan, bat egiten dugu urtetik urtera tratamendu eraginkorragoak, baliabide hobeak, teknologia aurreratuagoa eta abar, ba bueno, sartu behar dela, Osakidetzak inbertsio horiek egin behar dituela eta zentzu horretan neurriak hartu behar dituela horiek ere programa honetan sartzeko.
Baina, uste dugu holako erabakiak, gaur planteatzen den bezalako erabakiak hartzerakoan, ba bueno, oinarri batzuk egon behar direla datu batzuetan oinarritu behar garela, behintzat nahi baldin badugu, alde batetik, eraginkortasunez, eta beste aldetik, beharrei ahalik eta hoberen erantzuteko, erabakirik onenak hartzea.
Bestalde, emaitzak hor dauzkagu, azken 20 urteetako emaitzak hor dauzkagu, gogo betetze inkestak ere bai egin izan dira eta hor erakusten dute ia-ia, egindako inkesten arabera, ia-ia pertsona gehienek oso ondo ikusten dutela programa hau, bere funtzionamendua eta programa honen deialdiak egiteko modua eta, batez ere, berari esker lortzen diren emaitzak onak.
Hala ere guk beti esaten dugun bezala irekita gaude gauzak hobetzeko eta uste dugu etengabe hobetzen jarraitu beharrezkoa, jarraitzea beharrezkoa dela. Zentzu horretan, Osasun Sailak badakigu, eta gainera horrela adierazi du behin baino gehiagotan, horretan dihardu eta horregatik guk eskatzen genion erabiltzaileen kontuak, ez, hemen aipatu da, (...) Arabar Errioxako emakume batzuen sinadurak emakume batzuen sinadurak ekarri zizkigutela.
Eta bueno horiek kontuan hartu behar dira, baina egia da ere bai programan lana egiten duten, programan parte diren profesionalen iritziak, irizpideak eta abar ere bai kontuan hartu behar ditugula. Hor egon behar da oreka bat egon behar da erabakiak hartzerakoan.
Kontuan izan behar dugu bularretako minbiziaren unitate funtzionalak dauzkagula autonomia erkidegoan, kudeaketa unitateak, (...) unitateak 10, mamografoak, diagnosi terapeutirako unitateak, zazpi. Horiek guztiak zazpi batzordeetan, zazpi batzordeetan, ospitale bakoitzeko erreferentziazko ospitale bakoitzeko batzorde bat. Hau da, eurek badaukate euren irizpideak.
Badakigu Legebiltzarrean, azkenaldian gero eta ageriago geratzen ari da, adituak garela Osasun harretarako kudeaketan, baina horiek ere badaukate zer esanik eta nik uste dut beharrezkoa dela, edo behintzat komeni dela horien iritziak ezagutzea eta, horiek esaten dutenen arabera, erabakiak hartzea ere bai.
Izan ere, hemen aipatu da jende askok ez daukala erraztasunik edo irisgarritasunari, trabak jartzen zaizkiola, eta abar. Eta zentzu horretan eskatzen zen, unitate mugikor bat jartzeko urruti, gaztelaniaz esaten zen "unidad móvil para acercar el servicio a la población alejada de los centros hospitalarios".
Hori ez da oso zehatza...
...gaztelaniaz esaten zen "unidad móvil para acercar el servicio a la población alejada de los centros hospitalarios".
Hori ez da oso zehatza, no es muy riguroso.
Esa concepción de acercar, vivimos en un territorio en el que somos 2 millones y poco más de personas, en el que estamos  - usted misma lo ha dicho, señora Roncal -  hablando de 150 kilómetros de ida y vuelta. Puede que sea una de las razones por las que ese 19 % no participa en los programas de prevención. Pero bueno, desde luego, nosotros lo que nos gustaría es conocer o tener datos sobre cuáles son las verdaderas razones y no hacer suposiciones para implementar este tipo de medidas.
Comparativamente, hemos dicho que el 81 % de las mujeres participan en este programa. Tenemos otro programa parecido que es el Cribado, de cáncer colorrectal y ahí la participación es del 70 %. 70 % cuando seguramente el procedimiento es incluso mucho más sencillo que al que se refiere.
Entonces, las razones pueden ser varias. Las razones pueden ser varias pero no las conocemos. Entonces, nosotros lo que entendemos es que, a la hora de implementar este tipo de medidas, tienen que tener una base sólida, por lo menos una base científica, por lo menos que se haya hecho un análisis.
Beraz, bukatzeko edo ondorio bezala, guk nahi dugu programan hobekuntzak txertatzea baina arrazoietan eta datuetan oinarritutako neurriak hartuta.
Argi daukagu ere bai programa hau gero eta gehiago teknologia aurreratuetan oinarritzen dela eta teknologia gero eta aurreratuagoa erabili behar dela. Kamioi batean egon daiteke teknologia hori? Ez dakigu. Agian bai, agian bai. Baina beno, guk behintzat edo nik behintzat ez daukat horri buruzko ezagutzarik. Horregatik diot behintzat profesionalen eta esparru horretako adituen ikuspuntua ere ondo egongo litzatekeela ezagutzea.
Hemen daukaguna, programa hau, Euskal Autonomia Erkidegoan egin zenuen programa erreferentea izan da, erreferente bilakatu da urteak pasa ahala eta guk uste dugu behintzat, zentzu horretan, horrela izaten jarraitu beharko genukeela.
Bestalde, eta EH Bilduk esandakoaren harira, argi dago excelentasuna nik uste dut denona dela, sarbidea erraztu, irisgarritasuna bermatzea, herritarrei gerturatzea. Baina beno, kontuan hartu behar dira beste hainbat faktore, beste hainbat aldagai horrelako erabaki bat hartzerakoan.
Argumentazioa, zuk erabili duzun argumentazioa Lezako ospitalearena eta zer urruti geratzen zen gasteiztarrentzako, hara joateko, es que argumentazio hori hain zuzen ere da erabat kontraesana da.
Zu pentsa ari zarela esaten kronikoen ospitaleak, hau da, egunero gaixoak ingresatuta egon behar duten ospitale bat Gasteiztik hara joateko eta hemen ari gara alderantziz. Da bi urtean behin hango pertsonak etorri behar dutela hona 150 kilometro egiteko froga batzuk egiteko.
Pertsona sanoak, pertsona osasuntsuak, ez daudenak gaixorik, Lezako ospitalean kronikoak gaixorik daude, han egon behar dute, bere senitartekoek bitartean hara joan behar dute. Horregatik diotsut argumentazio hori uste dut kontraesana dela eta ez daukala oinarri sendorik.
Eta beno, besterik gabe, esan dudan moduan, guk hori defendatuko dugu eta horregatik erdibidekoa adostu dugu Alderdi Popularrarekin.
Besterik gabe, mila esker.