PINEDO BUSTAMANTE (EH Bildu, 2013-02-15):
Egun on mahaiburu anderea, legebiltzarkideok, lehendakari jauna.
Gaurkoan mahai gainean daukagun zerga politikei buruzko eztabaida benetan eztabaida funtsezkoa eta beharrezkoa da. Noski, beharrezkoa eta funtsezkoa baldin eta ongizate Estatuan oinarritutako gizartea eraiki nahi badugu eta herritarren beharrei erantzuteko gai izango den sare instituzional eraginkor eta bizkor bat erdiestea gure helburua baldin bada.
Porque lo primero que debemos preguntarnos es qué país queremos, qué sociedad queremos, qué servicios públicos queremos. En definitiva, qué bienestar queremos para nuestros ciudadanos y ciudadanas. Y a partir de ahí construiremos entre todos un sistema fiscal que lo alimente, un sistema fiscal que lo sustente, un sistema progresivo, equitativo y solidario.
La presión fiscal de Hego Euskal Herria en el año 2009 fue del 29,3 % del Producto Interior Bruto. En el mismo año en Dinamarca era del 48 %; en Suecia de casi el 47 %; en Rumania del 27 % y en Bulgaria de casi el 29 %. ¿Cuál de estos países es su ejemplo? Nosotros lo tenemos bien claro.
Guretzat erakundeen zutabe nagusietakoa da zerga politika. Herritar orori estaldura soziala bermatzeaz gain, berdintasun aukera eskubidea bermatu behar duelako. Azken finean, nahi dugun herria aurrera eramateko tresna delako.
Ogasunari dagokionez, gure helburua argia da: Zerga sistema bidezkoagoa, zerga sistema solidarioagoa ezartzea sektore publikoaren biziraupena oinarri tinkoen gainean bermatzeko eta gure ekonomiaren garapena aurrera eramateko. Horretarako, ez da baliagarria zerga politikoa bere forman, baizik eta bere edukian, eta zehatzagoak izateko, definitzen eta aplikatzen ditugun zerga politikoak nolakoak diren.
Hori da gakoa, alegia zerga politika horiek diseinatzeko orduan, ekitatea, justizia soziala eta elkartasuna kontutan izaten ditugun ala ez, eta guk Euskal Herria Bildun oso argi daukagu. Edonolako zerga politika ez da baliagarria.
Behin eta berriro salatu egin dugu, gaur egungo zerga sistemak ez ditu bermatzen ekitatea, ez du bermatzen progresibitatea, ez eta sistema publikoa bermatzeko beharrezko zerga bilketa, ezta eragin birbanatzailea ere.
Zerga arloko subiranotasuna da gure etorkizuna eraikitzeko aukera emango digun funtsezko oinarrietako bat. Eta horrez gain gure herriak dituen helburuen alde egiteko funtsezko elementua da ere.
Hortaz, etsigarria izan da ikustea gure erakundeek zenbatetan jarraitu dioten Espainiak zerga alorrean ezarritako politikei. Horrek ekarri dizkigun ondorioak benetan tamalgarriak izan dira euskal jendartearentzat.
Zerga bilketa jaitsiera soilik krisiari egotzi nahi diote batzuk, eta oraintxe bertan entzun egin dugu. Baina azken urteetako politika neoliberalek egundoko eragina izan dute zerga bilketaren ahalmenean. Eta orain ondorio horiek pairatzen ari gara.
Azken urteetan inolako miramendurik gabe behin eta berriro aplikatu diren zerga politikek zeresan handia izan dute bilketaren jaitsieran.
Izan ere, etengabe erreforma fiskalak mahai gainean jartzen suntsitu egin zen progresibotasuna, suntsitu egin zen Administrazio publikoaren diru bilketa. Areagotu egin ziren ihesbideak, baita iruzurrari ateak parez-pare ireki zitzaizkion. Hori bai, guzti hau lehiakortasunaren izenean, enpresari laguntza eskaintzearen izenean eta noski, enplegua sortzeko asmoaz, antza. Baina beti ere Europan zabaltzen zen olatu neoliberalari jarraikiz.
En los últimos años hemos asistido en toda Europa y en especial en el Estado español y aquí en Euskal Herria a un ataque a la progresividad fiscal.
Un ataque primando los impuestos indirectos sobre los directos, y esta eliminación de la progresividad de la fiscalidad está acabando con la posibilidad de la redistribución de la riqueza que es uno de los objetivos fundamentales de cualquier política fiscal.
Aldaketa guzti horien ondorioz presio fiskala langilearen gainean areagotu egin zen eta finantza kapitalaren gaineko presio fiskala asko arindu egin da.
Politika guzti hori justiziaren ikuspuntutik guztiz onartezina da. Gainera zerga bilketan eragin zuzena izan du, zergak sektore publikoak baliabide asko galdu ditu. Gaur egun gutxi gorabehera zerga bilketa 2005ekoaren parekoa da, 2013an gaude.
Ejemplos de estas reformas tributarias que han contribuido a la reducción de la recaudación hay muchos, la dualidad, es decir, que los rendimientos de capital tuvieran su propia tasa y no se sumaran a los rendimientos del trabajo y así a la escala progresiva.
La exención de los 1.500 euros en los dividendos, la deducción de los 400 euros, la reducción del tipo marginal máximo, la reducción del Impuesto de Sociedades y la eliminación del Impuesto de Patrimonio.
Y podemos ver en los datos de recaudación también el efecto directo de todas estas reformas fiscales. Así las reformas del Impuesto de Sociedades supusieron una reducción directa de recaudación del 12 % la del 96; del 25 % la del 2007. Y en el caso del IRPF tenemos un 13 % en el 99; un 5 % en el 2001; un 8 % en el 2003; un 6 % en el 2007. Estamos hablando de efectos directos, no efectos por reducción de actividades económicas. Efectos directos de la recaudación...
...2007, estamos hablando de efectos directos, no efectos por reducción de actividades económicas, efectos directos en la recaudación por las reducciones aplicadas en los diferentes impuestos.
Beraz, ez da nola nahiko gaia gaur eztabaida duguna. Zerga sistemak aldaketa sakonak behar ditu. EH Bilduk, aukera izan duen erakundeetan, hala nola, Gipuzkoako Batzar Nagusietan eta hainbat udaletan, ekitatea eta progresibitatea berreskuratzeko urrats sendoak eman ditu, norabide berri bati ekiteko zerga politika honetan.
Ekintzak, ekimenak behar ditugu, are gehiago, momentu honetan eta hori da faltan igarri duguna, bereziki azken urte hauetan, lidergoa zerga politika justuagoa eta progresiboagoa ezartzeko. Soilik aitzakiak entzun ditugu, aitzaki merkeak, bereziki EAJren ahotik, esaterako, zenbait batzar nagusietan beraiek daukatenean eskumen osoa, beraien hitzetan behin eta berriro entzun dugu ez zela eztabaidako edo erabakietarako foroa, eztabaida eta erabakia OCTen bideratu behar zela.
Armonizazioaren aitzakia ere behin eta berriro entzun dugu. Demagogia zelan "gehiago duenak, ekarpen handiagoa egin behar duela". Esaldi hau, Urkullu jaunak pasadan urtean, abuztuan esan zuen, argi-argi. Demagogia da, gehiengoa duenak, ekarpen handiagoa egin behar duela, orain esaten daude esaten daudena.
Aitzakiak, aitzakiak izan dira, baina borondate politiko eskasa, eskasa sistema publikoa gure sare instituzionala defendatzeko. Horrekin, murrizketak eta austeritatea aitzaki izan da gizartearen ongi izateari egindako erasoak ekiditeko, zerga politika indartu eta sendotu baten bidez.
Dena den, edozein zerga erreformak, aldagai asko kontutan izan behar ditu. Gaur egun dugun sistema, zergen inguruan administrazioak biltzen duen informazioa, gure zerga sistemak orain dituen menpekotasunak Estatu sistemarekiko edo Europar Batasunarekiko, zerga ordainketaren inguruan jende artean dagoen kultura eta beste asko.
Hori guztia dela eta, aldaketa sinpleenak esfortzu handia eskatzen du, baina ezin bestekoa da zerga erreformari ekitea eta beharrezkoa aldaketa guztiei ekitea.
Euskal Herria Bilduren ustez premiazkoa da, lehentasunezkoa da, pertsona ardatz izanda, herritarren ongi izatea ardatz izanda, zerga alorreko berregituraketa sakona egitea, progresibitatean, ekitatean eta elkartasunean oinarritutako aldaketa sakona, sistema publiko indartsu bat egituratuz, herritarren ongi izatea helburu izanda, gure herriaren buru jabetzan sakontzeko.
Eta bide horretan, gure taldearen ustez, jarraitu beharreko lan ildoak hauek izan beharko litzateke: Zerga politiko, justu, solidario eta progresiboa erdiesteko hainbat ataletan aldaketak jorratu behar dira, bost atal nagusitan.
Bat, aberastasunaren tributazioari dagokiola, eman behar dira ezinbesteko pausuak. Errenta edo lanaren zergaz gain, ezinbestekoa da aberastasunaren zergak ekarpena egitea sistema tributarioari. Jabetzak, aberastasunak, botere ahalmen bat ematen die pertsonei eta hori, ezin dugu ahantzi.
Aberastasun eta Fortuna Handien Zerga edota Ondarearen Gaineko Zerga izan, ezinbestekoa da ilusiorako bideak moztea. Horregatik proposatzen dugu Pertsonen Ondarearen Gaineko Zergak ezinbesteko baldintza izatea eskudu fiskalaren ezabaketa, eta enpresen partaidetzaren salbuespena ezabatzea.
Herentzien, ahaide zuzenen arteko salbuespena kendu behar da, muga batzuetatik aurrera ere bai.
Bi, iruzurraren aurka egin beharrekoa. Zerga ordainketan errentak, errenten arteko berdintasuna bermatzea bezain garrantzitsua da, zerga iruzurraren aurre egitea.
Alde batetik, legeak ahalbideratzen dituen zergak saihesteko zirrikituak itxi behar dira, hau da, elusio fiskala ezabatzen joan beharko dugu eta, bestetik, berez iruzurra dena ekidin behar dugu. Iruzur fiskala gizarte honetako gaitz handienetako bat da, jokabide erabat insolidarioa da eta, beraz, onartezina.
Instituzioen lehentasun nagusietako bat iruzurgilei eta iruzur potentzialei gauzak izugarri zailtzea izan behar da.
Iruzurraren kontrako borroka planteamendu integral batean kokatzen dugu, hiru oinarrien gain osatua. Batetik kontzientziazioa, bestetik araugintzan zergen elusioa mugatzeko aldaketen bitartez eta, hirugarrenik, Administrazioaren eraginkortasuna areagotzeko neurriak erabiliz.
Zerga iruzurraren aurkako borrokak planak eta pertsonak behar ditu, baina baita datuak lantzeko teknologia berriak ere eta datuen elkar trukaketa, noski.
Horregatik, ezinbestekotzat jotzen dugu informazio alorrean beste zerga administrazioekin harremanak handiagoak izatea, batez ere Gipuzkoa, Araba, Bizkaia eta Nafarroako ogasunen artean, gaur egun jadanik dauden harremanak areagotuz.
Hiru, Sozietateen Gaineko Zergari dagokiola, Sozietateen Gaineko Zerga goitik behera aldatzea beharrezkoa da, errebisioa beharrezkoa da, azken urteetan arazo asko pilatu ditu zerga honek eta gaur egun zerga horrek ez du bilketa ahalmenik. Barne Produktu Gordinaren % 1,1a biltzen da Euskal Herrian zerga horrengatik, Europan, aldiz, bataz besteko % 2,7a da bilketa.
Horretaz gain, eskuzabaltasuna hain handia izan da zerga honetan, enpresek oinarri ezargarri negatiboak pilatu dituztela, baita kenkariak ere.
Zerga honen biltzeko ahalmena hipotekatua dago urteetarako. Egoerak zerga horren erreforma sakona eskatzen du. Gure ustez, eta Gipuzkoako ponentziarien ondorioak jarraituz, Sozietateen Gaineko Zergak beste zergek bezalaxe balio egin behar du bilketa areagotzeko, hain zuzen, epe ertainean iristearren Ipar Europako herrialdeetan zerga honek kontu publikoei egiten dien ekarpen mailetara, hau da, Barne Produktu Gordinaren % 3 ingurukora.
Sozietate Gaineko Zergan bost aldaketa nagusi proposatzen ditugu. Zerga berriak muga bat jarri beharko luke zenbait gasturen kengarritasunean, esate baterako, ordezkaritza gastu, propaganda eta publizitate gastu, bezeroen arretarako gastu edo ibilgailu ez industrialetarako gastuentzat, horiek guztiek enpresaren emaitzari egiten dioten ekarpena zalantzakoa baita, are gehiago, esan ahal dugu elusio iturri bihur daitezkeela.
Enpresa fondo propioak sendotzeko arau berriak muga bat jarri beharko luke gastu finantziarioen kengarritasunari dagokionez, enpresen gehiegizko zorpetzea saihesteko eta horrela enpresen fondo propioen hornikuntza bultzatzeko. Kapital propio handiago batek sendotasun handiago emango die enpresei eta krisi garaiei hobeto aurre egitea ahalbideratuko die.
Era berean, araudi berriak jaso egin beharko luke enpresaren irabazietatik abiatuta inbertsio fondoak hornitzeko aukera. Eta honek bi ondorio positibo izango lituzke. Fondoak egoera ekonomikoaren gainean, alde batetik, sendotu egingo lituzke enpresaren fondo propioak hornikuntzaren unean eta bestetik, inbertsioa eta enplegua sustatuko lituzke gauzatzeko unean.
Egungo kenkari moduaren tokian administrazioarentzat zaila baita kudeatzen, gizartearentzat kostu handiak eta ekonomiarentzat zalantza asko eraginak dituztelako, zerga berriak, ikerkuntza eta garapenerako inbertsioetarako kenkari bakar bat jaso beharko luke. Eta kenkari honen justifikazioa zera litzateke, inbertsio horien ondorioek gainditu egiten dituztela inbertsioak egiten dituzten enpresen beren mugak. Eta ekonomia osoarentzat onuragarriak direla.
Araubide bereziei dagokienez, araudi berriak kendu egin beharko luke enpresak sustatzeko sozietateen araubidea. Gipuzkoan kenduta dago jada, eta Araban urratsa eman da aste honetan bertan, honek ez baitu balio izan sortu zen unean finkatutako helburuak lortzeko.
Laugarrenik, PFEZari dagokiola. PFEZa zergan ezinbestekoak dira azterketa sakonak, baina gutxienez bi eskalen errebisioa aipatu nahi nuke. Azken ekitaldietan, kristolako erresistentziak egon dira aldaketa minimo hauek emateko, oso minimoak. Oinarri orokorrean beharrezkoa da tipo marginalak % 45ean dituzten herrialdeetan, hau da Araba eta Bizkaian, zerga tipoak igotzea, tarte berriak irekiaz.
Kapital errentei dagokienez, % 21, % 23, eta % 25eko eskala bat proposatzen dugu, ekitatearen ikuspuntutik berdintzen joateko lan errentatik datozen sarrerek duten tributazioarekin. Bestalde, hainbat berrikusten behar ditu errenta salbuetsien ikuspegitik ere. BGAEn edo EPSVren inguruan egin izan diren trikimailu guztiak ekiditeko, horietako asko neurri batzuk hartu dira jada Gipuzkoan, bai kopuruen gehiegikeriaren aldetik, baita erreskateen inguruan egin diren praktika abusiboengatik ere bai.
Bestetik, kenkariek ere berrikuspen bat behar dute murrizte aldera, noski, eta batez ere errenta maila kontutan hartze aldera. Beraz, elusioaz baliatzeko egon diren zirrikitu guztiak ukitu behar ditugu.
Azkenik, ezinbestekoa da iharduera ekonomikoetatik eratorritako errenten berrikuspen handiak egitea, moduluen ezabaketaren bidez, etekinen konpentsazioak mugatuaz edota hainbat sektoretan, langileen errentatik behera badaude, inspekzioaren bidez heldu beharko zaizkie.
Quinto, en cuanto a nuevas figuras tributarias, proponemos la tasa sobre las transacciones financieras. Las transacciones financieras internacionales cada vez son más y sin límite alguno, en esta economía mundial globalizada totalmente. Además de las transacciones por motivos económicos o sociales, muchas de ellas son usadas con fines exclusivamente especulativos, sin que generen valor añadido ninguno en la sociedad, y las hay también que sirven para mover capitales a los diversos paraísos fiscales.
Creemos que la implantación de una tasa de este tipo es recomendable. Y además de aumentar la recaudación, nos haría aumentar la conciencia social sobre el reparto mundial de la riqueza y que el principal carácter de la economía no es la especulación, sino la mejora de las condiciones de vida. Ayer mismo, la Comisión Europea presentaba su propuesta para un impuesto de este tipo, veremos en qué se concreta dicha propuesta y cómo podremos implantarla en nuestro país.
Proponemos también una nueva fiscalidad sobre bases ambientales. El objetivo, instaurar una nueva fiscalidad basada en hechos imponibles ambientales para la internalización de los costes externos ambientales y para la disuasión efectiva de las conductas que producen impacto ambiental, y que anime a la responsabilidad social de las personas, tanto físicas como jurídicas.
Se trataría, en definitiva, de una imposición de carácter finalista...
...a la responsabilidad social de las personas tanto físicas como jurídicas.
Se trataría en definitiva, de una imposición de carácter finalista para financiar la recuperación de los pasivos ambientales existentes en Euskal Herria en forma de suelos contaminados, ríos alterados, calidad degradada del aire, biodiversidad amenazada o paisaje deteriorado.
Eta eredu guzti hau gauzatzeko tresna guztiak behar ditugu eskuetan. Burujabetzan sakondu Euskal Herriaren egituraketa soziala helburu izanik. Ecofinean zuzenean egun behar dugu, ahotsa eta bozkarekin parte hartu behar dugu, ez estatuaren bitartekaritzan, ez han gonbidatu moduan egonda atzekaldean jezarrita hitzik esan gabe. Hori ez da bidea. Ez da bidea Ecofinean egotea bakarrik opor fiskalak konpontzeko edo.
Gaur egun gure eskuetan ez dauden zergak eskuratu behar ditugu eta gure ereduaren norabidea zehazteko eta politika ekonomikoa finkatzeko beste osagai guztiak ere eskuratu beharko ditugu. Defizit publikoa finkatzeko, zorra finkatzeko eta abar.
Euskal Autonomia Erkidegoan zerga alorreko eskumen araumailea lurralde historikoek dute, Estatutuaren eta Lurralde Historikoaren Legearen arabera, nahiz eta gure ustez Legebiltzarrak izan beharko lukeen ere.
Eta zergak (...) Sailak zaintzen du Aldundien artean armonizazioa egon dadin. Ordea, horrek ez du justifikatzen OCT-k gisako gune ilun partidistak edukitzea. Inongo erabaki ahalmenik ez dutenak, baina helburutzat dutenak Batzar Nagusiei, herritarrek demokratikoki aukeratutako ordezkariak dauden Ganbara araugileari eztabaida eta erabakia kentzea.
Egungo krisiak agerian utzi du eredu horrek ez duela jada balio. Beraz zergak politiken inguruan daukagun gune instituzionalaren inguruan ere ez legoke gaizki hausnarketa sakon eta patxadatsu bat ematea. Garai berriek eskatzen duten berregituraketa emateko.
Hau da Euskal Herria Bildu-ren proposamena. Hau da gure eredua. Dagoeneko Gipuzkoan abian duguna. Badakigu hobetzeko badugula, baita Gipuzkoan ere, baina bidea hasita dago, bidelagunak behar ditugu eta prest gaude bidelagunak izateko Euskal Herri osora pertsonak ardatz izango dituen eredu hori zabaltzeko eta hobetzeko.
Zerga sistema bidezkoa, aurrerakoia, ekitatiboa eta solidarioa ezartzeko. Ongizate Estatua sektore publikoaren bidegarraitasuna ziurtatzeko beharrezkoak diren diru sarrerak bermatzeko. Benetako progresibitate printzipioa oinarri izango duena eta iruzurraren aurka borroka egiteko konpromezu sendoa hartuko duena.
Aberastasunaren birbanaketan sakonduz noski, eta elkartasunean sakonduz.
Mila esker.