ETXEBARRIETA LEGRAND (EH Bildu, 2019-04-04):
Eskerrik asko. Eguerdi on.
Gaurkoan Legebiltzar honetan enegarrenez Venezuelari buruz ematen ari garen eztabaida hau analizatzeko gogoekin jaitsi naiz.
Argi geratu zen pasaden osoko bilkuran gaia eztabaidatu genuenean, alderdi proposatzaileak eta berau babestu zuten PSEk eta PNVk ez zutela inolako asmorik eztabaida eraikitzaile bat egiteko, eztabaidarako ere ez; horretarako batak bestea dioena entzuteko jarrera izan behar dugulako. Eta hemen argi geratu zen monologo sorta bat ikusi genuela, eta ikusi diot, ez entzun.
Eta gaurkoan bertan eztabaidatutako datuak dagoeneko errepikatu direnez, eta bertan emandako arrazoiak ere berriz errepikatu nahi izan direnez, azken finean bertan hiru alderdien artean lortutako akordioa berrestea besterik bilatzen ez zenez, ere Venezuelaz berriz hitz egitea da helburua. Ba pentsatzen dut egokiena hau guztia pixka bat analizatzea izango dela.
Hizkuntzaren analisia egiten duten lagun batek, George Lakoffen lana bikainki aurkeztu zidan duela hilabete batzuk. Eta bere mailatik urruti ibiliko banaiz ere hark azaldutako gako horiek eta ostean Lakoffi irakurritakoak ekarri nahi ditut gaur Legebiltzar honetara, hizkuntzaz, diskurtsoaz eta politikaz hitz egin dezagun beraz, zeren izan gaitezen zintzoak, helburua ez da Venezuela eta Lakoffek markatzen dituen gakoak erabiliz adierazten saiatuko naiz.
Trumpek Estatu Batuetan, Bolsonarok Brasilen, Salvinik Italian, Le Penek Frantziak eta ultraeskuinak Espainian darabilen diskurtsoaren estrategia berdina da. Sare sozialetan lau lan-molde edo estrategia garatu izan dituela adierazi du Lakoffek, eta nire ustez lau hauek Venezuelari buruzko eztabaida hauetara esportagarriak izan daitezkeela iruditzen zait. Berak lehenari marko prebentiboa deitu zion, hau da, ideia bati markoa jartzen dion lehen pertsona izatea.
Eta legegintzaldiaren azken zati honetan Alderdi Popularrak Venezuelarekin burutzen duen estrategia honek bete-betean jotzen du lehen puntu honekin. 2019ko urtarrilaren 23an, Juan Guaidók bere burua Venezuelako presindetetzak autoproklamatu zuen, eta PPk izugarrizko abiaduran bi eguneko tarte errekor batean legez bestekoa ekarri zuen Legebiltzar honetara. Eta berak ere ezarri zuen markoa, Gobernuari eskatzeko Espainiak Venezuelako zilegizko lehendakari Juan Guaidó aitortu dezala. Hortxe lehen puntua beteta, markoa ezarri zuen eta PSEk eta PNVk markoa erosi eta zuena egin zenuten.
Eta adibide batekin ez badizue balio, 2019ko otsailaren 23ra jo dezakegu, non laguntza humanitarioz mozorrotutako esku-hartzea egin nahi izan zen, eta Legebiltzarrean bost egun beranduago eztabaidatzen genuen urtarrilean sartutako legez besteko hori. Laguntza humanitarioaren markoa kokatu nahi izan zuen bertan PPk, eta berriz ere PNVk eta PSEk inolako zalantzarik gabe erosi egin zenioten markoa, nahiz eta laguntza humanitarioa bera ematen duten horiek, Gurutze Gorriak eta Nazio Batuen Erakundeak, besteak beste, horri laguntza humanitarioa deitu ezin zitzaiola esan zuten, ez guk, Nazio Batuen Erakundeak eta Gurutze Gorriak, besteak beste.
Eta ostean etorri ziren aurreko interpelazioa eta gaurko mozioa. Eta zertaz hitz egin dugu gaur? ...
...Batuen erakundeak eta Gurutze Gorriak, besteak beste.
Eta osten etorri ziren aurreko interpelazioa eta gaurko mozioa. Eta zertaz hitz egin dugu gaur? Ez dugu Gurutze Gorriak 13 milioiko laguntza  - Gurutze Gorri venezolarrak -  onartu duela eta Gobernuak onartu duela esan, zuetako inork ez du hori aipatu; ez duzue erositako farmakoak dauzkaten blokeoak mahai gainean jarri eta horretarako soluzio bideak proposatu. Zuek ez duzue markatu hori ere ez. Edo aipatutako hauteskundeak 2019an egiteaz ere ez duzue hitz egin. Beraz, markoa zuek kokatu duzue eta horretan mugitzen ari zarete.
Egia da Barrio jauna zoriontzeko gogoa sartzen zaidala zeren estrategia hauen erabileraz hausnartzen duten adituek, eta horietako batek ere esaten zuen estrategia hauen erabilera egiten dutenek ez dutela eztabaida irabazi nahi, markatu nahi dutela.
Baina kasu honetan Barrio jaunak markatu eta irabazi egin du PNVren eta PSEren konplizitatea lortu baititu. "Una parte del éxito no es solo mérito suyo, sino consecuencia de los errores de sus adversarios", dice este experto.
Bigarren metodoa distrakzioarena da. Gure testuinguruan garrantzitsuak diren gaiak dauden garaian, eztabaida edo atentzioa  - jendartearena, komunikabideena -  birnorabidetzearena, alegia: Politikari katalanen kontrako epaiketa, espainiar Estatuko Gobernuaren krisia, Andaluziako Gobernu ultraeskuindarraren lehen urratsak, hainbat herrialdeetan  - tartean Arabia Saudirekin -  espainiar Estatuko Gobernuak eta erregeak dituen harremanak, Ceuta eta Melillako kontzertinak, errefuxiatuak  - ez venezolarrak, asiar edo afrikarrak baizik - , langabezia, etxegabetzeak, bigarren plano batean utzi nahi diren hainbat eta hainbat kontu.
Eta Legebiltzarrean hori eztabaidatzen genuenean, zer proposatzen genuen, adibidez, beste taldeok? Euskal Herria Bildutik, besteak beste, ustelkeriaren aurkako fiskaltza bat sortzearen beharrari buruz hitz egin nahi genuen. Bueno.
Hirugarrenari desbideratzea esaten dio Lakoff, hau da, mezularia, parean dagoena erasotzea helburu duen estrategia. Adibidez, Trumpek bere kontra doan edo azken finean bere politikak agerian uzten dituen edozein hitzartze fake news bezala identifikatzea izan daiteke adibide bat.
Eta eztabaida honetan zer egin du Alderdi Popularrak? Ba bere diskurtsoa elkarrizketarako proposamenez, ez injerentziaz, herriaren burujabetzaz eta elkarrizketaz erantzuten genioenei, Maduroren bozeramaileak garela esan izan zaigu.
Zertarako argudioei erantzun, zertarako proposamenei erantzun, Madurozaleak edo diktadura zaleak deitu ahal zaigunean? Hain da sinplea, ezta?
Eta, amaitzeko, zunda globoak botatzea, ideia zentzugabeak botatzea ea hartzailerik dagoen bestalde horretan. Eta zuentzako zunda globoa Venezuela izan da, eta abortua, feminismoa, emakumeen eskubideak, memoria historikoa. Eta gaur Prietok beste zunda globo bat bota digu, zeren esan diguzu Venezuelako herria dela, Venezuelako herri bat dela biolentzia tasa altuena daukana mundu mailan.
Ba ez. Mexikoko bi herri dira delinkuentzia tasa altuenak dituzten herriak: Lehenengo Tijuana dago, gero Acapulco dago eta gero, bai, Caracas dago. Baina ostean, Victoria dago, Mexikon dagoena; Juárez dago, Mexikon dagoena; beste Mexikoko herri bat  - ez dut nire letra ere ulertzen - ; Guayana, Venezuelan, zazpigarren puntuan; Natal, Brasilen; Fortaleza, Brasilen; Ciudad Bolivar, Venezuelan; Mexikoko hainbat herri. Baina Mexikoz zertarako hitz egin?
Eta aipatzen nuen erreportaje horretan ultraeskuinak metodo hauek erabiltzen dituela adierazten zuen eta haiei eskaintzen ari ginen atentzioa gehiegizkoa zela iritzi zuten batzuek, instituzioetan duten presentzia eskasa komunikabideetan gehiegi hartzen zutelako.
Eta honen inguruan hausnartu beharko genukeela esaten zuten, baina esaten zuten honen inguruan hitz egin behar genuela ez horrenbeste beraiek ziotenagatik, baizik eta bestelako alderdietan duen eragin handia izaten ari delako. Eta Casadoren Alderdi Popularrak estrategia berdina erabiltzen duela zioen.
Beraz, eztabaidaren markoa, diskurtsoaren eta hausnarketarako puntuak izan behar duenaren markoa oparitzen ari zarete PNVko eta PSEko kideak PPkoei eta PPkoek Espainian ultraeskuinari.
Marko berriak sortu behar direla diote adituek, horrelakoei konfrontazioa edo aurre egin ahal izateko, egoera honen aurrean baloreen hizkuntza erabili behar dugula.
Eta guk bere garaian, eta gaur berriro ere, elkarrizketa eta negoziazioa jarri genituen eta jartzen jarraitzen ditugu mahai gainean. Ez zenuten hor sartu nahi izan.
Gaur berriro ere hiruek osatutako marko propioa jarri diguzue mahai gainean eta guk, beste behin ere, koherentziarengatik herriari bere arazoak kudeatzeko ahalmena ematea, horretarako bideak ezartzea eta elkarrizketa jartzen ditugu mahai gainean. Eta laguntza humanitarioa ematen duten gobernuz kanpoko erakundeei, beraien lana bakean egiten uztea, baina lan hori egiten dutenei, ez mozorrotuta datozen horiei.
Eta Lakoffez ari nintzela behin eta berriz, ahaztu zait esatea. Bere liburuaren izena No pienses en un elefante dela, eta gaurkoan denoi gomendatzen dizuet, baina bereziki gaur markoa oparitzen ari zareten PNV eta PSOEko kideei gomendatzen dizuet.