URRUZUNO URRESTI (EH Bildu, 2015-05-07):
Egun on guztioi.
EITBren erreformarako oinarriak ezartzea beharko luke edo du xede Partidu Sozialistak gaurkoan aurkezten digun legez besteko honek. Eta hori horrela izanik, nolabait onartutzat edo eztabaidatik kanpo ematen da EITBk erreforma behar duela eta gu ados gaude eta uste dugu Ganbara guzti honek hori bere horretan, horrela onartzen duela.
Eztabaida eman beharra dago eta, Unzalu jaunak, bere hitzartzean galdetzen zuen bezala, prest gaude sakonki euskal irrati telebista izan behar dena sakonki hitz egiteko? Euskal Herria Bilduk uste du ezinbestekoa dela hori egitea.
Beraz, helburuarekiko adostasuna, baina zalantzak, zalantza handiak hasiera batean Alderdi Sozialistak bere justifikazioan eta bere jatorrizko ekimenean planteatzen zuen moduekiko. Eztabaida bai, baina nola egin behar da eztabaida hori?
Hasieran Partidu Sozialistak planteatzen zuen terminoetan gure ustez ezinezkoa zen planteatzen zuen helburua betetzea, alegia, planteatutako bideak edo moduak ezinezko egiten zuen eztabaida bera behar bezala eramatea.
Askotan hitz egin dugu XXI. mendera egokitutako telebistaren erronkak zehazteak ezinbesteko zuela eredu aldaketa bat eta eredu aldaketa bururaino eraman nahi baldin bada, legearen aldaketa eraman behar duela berarekin, gauzak ondo egin nahi badira bederen.
Helburu horiek ez dira ahuntzaren gauerdiko eztula eta hori ez da 15 egunetan, ez eta hilabete eta erdian egiten. Guretzat ezinbestekoa da eztabaida hori ahalik eta bermerik gehienekin ematea, bermeak eztabaida horrek izan behar dituen helburua eta eginkizunekiko.
Proposamenaren justifikazioan esaten den bezala, orain 33 urtetako lege batek arautzen du EITB. Europako komunikazio testuinguruari begiratu besterik ez dago ikusteko arlo edo sektore horretan zenbat moldaketa, zenbat egokitzapen eman izan diren bilakaerari jarraiki. Hemen, gurean, 33 urtetan inolako moldaketarik ez eta erabateko izoztea. Beraz, bada garaia eztabaida honi ekiteko.
Orduan, ikusten dugu 33 urtetan EITBk ez diola erantzun ez telebista pribatuen etorrira, ez da egokitu digitalizazioak ekarri duen aldaketa edo paradigma aldaketari eta, azkenik, ez da egokitu Euskal Herrian egondako bilakaera linguistikoari eta horri guztiari erantzun egin behar zaio.
Hartara, gaur hemen planteatzen dugun hausnarketa, eztabaida, eredu aldaketa ekidinezina bihurtzen da guretzat eta jatorrizko ekimenean proposatzen den moduak aldaketak behar ditu eta horixe proposatzera etorri da Euskal Herria Bildu.
Eztabaida, edukia bera, aldagai edo gako ezberdinek zehazten duten testuinguru konplexuan baldintzatua etorriko da. Helburua da ondo markatu beharrekoa. Zertarako ETB? Audientzia lortzeko? Ez, helburu batzuk betetzeko, euskara eta euskal komunitatea egitea. Hitz horiek Pello Sarasolarenak dira, ETBko zuzendari izendatu aurretik Larrun aldizkarian egindako elkarrizketa batean.
Beraz, helburua hori da, euskara eta euskal komunitatea egitea EITBtik ere. Hizkuntza gutxitua duen estaturik gabeko nazio baten hedabide publiko nagusia da edo izan behar du EITBk. Sorrera helburuekiko atxikimendu argia erakutsi behar du EITBk.
ETBk dualizazioak ezaugarritu du azken hamarkadetan, sorrerako helburuak, alegia, euskararen suspertzea eta kohesio edota integrazio politikoa estrategia partekatuaz garatu ordez, kate bakoitzari eginkizun zehatza esleitu zaio.
Euskararen suspertzea ETB1 eta Euskadi Irratiari, eta integrazio politikoa gainerako guztiei, abiapuntu okerra. Hemen ez daude komunitate linguistiko bi, txiki bat dago euskara duena eta handi bat dago gaztelera duena, non txikia ere horretako parte den.
Errealitate linguistikoa aldatu eta elebitasuna orokortu nahi izatetik, alegia, sorrerako helburua dena, errealitate linguistiko hori onartu eta haren barruan aritzeko erabakira aritu da EITB, gaur eguneko jarduera dena.
Eta hori euskararen kaltetan, inolako dudarik gabe, eman izan da.
EITBrentzat ispilu beharko luketen BBC Alba, Eskozian gaelikoz emititzen duen kanala, S4C, Galesen galeseraz emititzen duen kanala eta Yle Fem Finlandian suedieraz emititzen duen kanalak, guztiek, hirurek, jomugan dituzte beraien hizkuntzaren jabe ez diren herritarrak.
Eta ETB1ek baino sarbide handiagoa dute, penetrazioa handiagoa dute hizkuntza horien jabe ez direnen artean...
...sarbide handiagoa dute, penetrazioa handiagoa dute hizkuntza horien jabe ez direnen artean, alegia, gaelikoak, galeserak eta suedierak Finlandian euskerak dituen baino hiztun gutxiago izanik, hiztun askoz ere gutxiago izanik, penetrazioa askoz handiago dute hizkuntza horren jabe ez direnen artean.
Bestalde, Estatuak ikus-entzunezko sistema zentralizatu, pribatu eta (...) erabateko apustua egin du. Mediaset eta Atresmediak telebistako publizitatearen % 90a eta audientziaren % 60a biltzen dute. Gogora dezagun gaur gaurkoz oraindik ETB edo ETBren Legea Estatuko Ley General de Audiovisualaren pean dago.
Digitalizazioak eragin duen paradigma aldaketa horrek arriskuak suposatu izan ditu lehiakortasuna ekarri du berarekin, talde handienekin lehiatu beharra ekarri du berarekin, baina baita aukerak ere ekarri ditu batik bat euskararen suspertzera begira. Eta gure ustez inondik inora probestu ez diren aukerak.
Eztabaida, besteak beste, parametro hauen baitan etorriko da eta lehen esan dudan bezala, guretzat ekidin ezina da eztabaida hau, baina beharrezkoa da hala ere ahalik eta berme gehienekin ematea. Hartara eztabaidari, hausnarketari, baiezkoa esaten diogun bezala ezezkoa esaten diogu jatorrizko ekimenean Partidu Sozialistak jasotzen zuen moduari.
EITB Erkidego honen erakundetze testuinguruan izan da sortua eta garatua. Eredu jakin batek kudeatua Gobernuari eta gehiengo parlamentarioari estuki lotua. Euskal Herria Bilduk hausnarketa eremu politikotik harago eramateko proposamena egiten du, ahalik eta eragile gehienek parte hartu dezaten eztabaida prozesu bat proposatzen dugu.
Hirugarren eragile bati, Euskal Herriko Unibertsitateari alegia, prozesu horren diseinua egiteko eskatzea proposatzen dugu, eman beharreko eztabaidak ahalik eta sektore gehienen aportazioak kontutan izan ditzan. Eta Legebiltzarrean eratuko den, eratu dezakegun batzorde berezi hori eztabaida orokor horren hanka politikoa edo hanka parlamentarioa izatea planteatzen dugu.
Alderdi politikoek eratuko genukeen guneak batzorde horrek instantzia ezberdinetan ematen diren eztabaida, aportazioak, jasoko lituzke etorkizunean EITB izan behar denaz oinarriak finkatzeko. Berez hori da Euskal Herria Bilduk gaurkoan hona ekarri duen ekarpena. Egin dezagun eztabaida, bai, baina egin dezagun egin behar den bezala, ahalik eta berme gehienekin.
Zabaldu dezagun eztabaida eremu politikotik harago, gizartera, zabaldu dezagun eztabaida interesatua dagoen jende guztiarengana. Eta horrela uste dugu gizarte hau eta EITB talde bezala ere irabazle aterako dela. Hori da gure konpromisoa eta horretarako sinatu dugu, lortu dugu erdibideko bat Alderdi Sozialistarekin, non bi estadiotan, bi faseetan, planteatzen dugun eztabaida orokor, hausnarketa orokor hau.
Egin dezagun kontratu bat, konbenio bat, Euskal Herriko Unibertsitatearekin, eskatu diezaiogun prozesu partehartzaile baten eskema bat, diseinu bat, eta horren arabera eratu dezagun hemen ere guri dagokigun gune berezi edo batzorde berezi hori.
Besterik ez. Eskerrik asko.