URRUZUNO URRESTI (EH Bildu, 2020-02-07):
Egun on guztioi. Egun on, lehendakari jauna.
Herri baten taupadak, kezkak, egin beharrekoaren gaineko ardura eskaera. Guzti hori isladatu zen pasa den astean, urtarrilaren 30ean Hego Euskal Herrian burutu zen greba orokorrean. Eta greba horrek lagundu du, ez bakarrik greba horrek, baina lagundu du herritarren kezka horiek agenda politikoaren erdigunean kokatzen. Eta, zentzu horretan, uste dugu guk arrakasta bat izan dela pasa den astean burututako greba orokor hori. Agenda politikoaren erdigunean, lehen nire kide Josu Estarronak esan bezala, azken Deustobarometroan ere agertzen diren gaiekiko: langabezia, pentsioak eta lan baldintzak.
Lan baldintzak, Artolazabal andrea eta San José andrea, lan baldintzak. Ez naiz gehiago luzatuko, urte hasiera ona izaten ari delako. Gehiago ez naiz sartuko.
Guzti horiek utzi zituen greba orokorrak mahai gainean. Eta guk hori eskertzen dugu. Beste alde batetik, uste dugu zuek ere eskertu beharko zenuketela, Gabonetan porrot ikaragarritzat jotzen zenuen elkarrizketa sozialerako mahai hori, gutxienez, erreskatatzen lagundu dizuelako. Hor, erdi itota, bazterrean zegoen elkarrizketa sozial mahai hori, nolabait, atera behar izan duzue greba orokorraren karira, gutxienez horri harresi bat ipini nahian edo.
Baina zein izan da Jaurlaritzaren erantzuna? Zein izan da Jaurlaritzaren erantzuna? Gutun bat ikusi dugu, Urkullu jauna, zu zeuk sindikatuei igorritakoa. Eta gutuna argigarria da oso. Gutuna argigarria da oso, bai formetan, bai formetan, bilerarik ez, mespretxua eta inolako erantzunik zentzu horretan, baina argigarria izan da ere edukietan. Eta zer esan zenuen? Ez dugu eskumenik, ezin dut ezer egin, eskumenik ez daukagunez ezin dut ezer egin. Hori bai, nolabaiteko jabetza bat egiten saiatu zinen Etxebizitza Legeaz, non zuk zeuk kontrako bozka eman zenion Etxebizitza Legeari.
Eta, guretzat, guzti hau nahiko tristea da, nahiko penagarria da. Lehenik eta behin, ez delako egia osoa. Ez delako egia osoa ezer egin dezakezuenik, ez da egia osoa. Badaude beste leku batzuetan gobernu batzuk, Nafarroan, badaude Kataluniakoa ere, nik uste dut zentzu horretan eskumen beretsuak dituzten elkargoak direla. Nafarroan ezartzen da borondate irmo bat ibilbide bat egitekoa pentsioen osagarritzean, baita ere gutxieneko soldataren ezarpenean; Katalunian hitz egiten da SMIa edo gutxieneko soldata 1.239 eurotan kokatzeko borondate irmo batetaz, baina hemen ezin dugu ezer egin. Hemen ezin dugu ezer egin, ez?
Ba guk esaten dugu zer behar dugu guzti horri aurre egiteko? Eta guk onartzen dugu, eskumenak behar ditugu, oraindik orain falta diren eskumen batzuk bai behar ditugu. Behar dugu marko bat ere, marko bat ere. Erkoreka jauna laster batean etorriko zaigu beste egutegi bat iragartzen, jada beteta egon beharko lukeena, baina, bueno, oraingoa eta ez dakit zer... Eta etorriko zaigu datorren astean beste egutegi batetaz. Baina guzti hori ere da orain dela...
... oraingoa eta ez dakit zer... Eta etorriko zaigu datorren astean beste egutegi batetaz. Baina, hori guztia ere, bada orain dela 41 urteetako estatutu bat. Alegia, telebistan Primera eta UHF eta zuri beltzean zegoeneko estatutua da hori. Gizarteak aurrera egin du; eboluzio bat egon da. Behar berri batzuk ere sortu dira 41 urteetan, alegia, behar dugu beste marko juridiko politiko bat, bai horiei. Baina, orain, berriki, datozkigun beharrei erantzutekoa ere. Eta, horretan ere, ez daukazue. Horretan ere, ez daukazue inolako asmorik, bide hori egiteko. Guk behar ditugu, esan bezala, falta diren eskumenak: enplegu politiko pasiboen eskumena behar dugu. Badago, Legebiltzar honetan, adostutako ekimen batzuen artean, gure artean, eta sozialisten artean. Non dago hori? Egutegi bat, esan dut. Non dago egutegi hori?
Pentsioekin ere, aurreko aurrekontuetan gu saiatu ginen, baina esan zenuten, orain esan duzuen bezala: "Ezin dugu ezer egin". Alokairu prezioak mugatzeko lege bat ere aurkeztu dugu. Eta diot hori, grebaren beste eskakizunetako bat zelako, eta horri ere irizpide negatiboa eman diozue. Atzo, zaintzearen ekimen bat ekarri genuen, funts bat eskatzekoa. Eta, horri ere, ezezkoa esaten diozue. Orduan, zer dago? Zer dago ekimen edo eskumen ezetik haratago, Jaurlaritzaren eta PNVren jarreraren atzean? Zer dago? Zergatik ematen da hori?
Eta, guretzat, hau dago. Guretzat, hau dago: "Los empresarios vascos piden al PNV moderación en la contrarreforma laboral". Eta aipatzen da PNVrekin ohikoak diren batzarrak. Sindikatuekin ez dago batzarrik; Confebaskekin bai. Confebaskekin badago, badago. Eta, hauek, Confebask, eta hauek, publikoki, mandatuak ematen dizkizuete badakitelako hori guztia txintxo-txintxo bete egiten duzuelako. Fusio bat egon da, fusio bat, PNV, Jaurlaritza eta patronalaren artean. Are gehiago esango nuke, subkontratatu egin duzue zuen politika ekonomikoak, subkontratatu, esternalizatu egin dituzue, eta beraien esku utzi dituzue. Beraiek diseinatzen dituzte, beraiek agintzen dute, eta zuek, txintxo-txintxo, bete egiten duzue. Beraz, ezintasunetik harago, eskumenetan edo eskumen ezetan ezkutatzen den ezintasunetik harago, badago hemen erabaki politiko ideologiko bat. Badago nahi ez izate bat. Badago nahi ez izate bat.
Are gehiago, esango nuke ondo datorkizuela eskumenik ez izatea, zuen ideologiaren kontra doazen hainbat eta hainbat neurri ez hartzeko. Zeren, nik, ulertu nezake esatea "ez daukagu eskumenik". Baina, legislatura guzti honetan, legislatura guzti honetan, dakizuenez, egon gara estatus politiko berri baten gaineko eztabaida betean. Eta, eskumenik ez baldin badaukagu, eta behar baldin baditugu eskumen horiek, nire ustez, logikoena litzateke eztabaida horretan marko berri bat eta eskumen berri horiek, behar ditugunak, aldarrikatzea.
Baina ez da kasua. Ez da EAJren kasua izan. Ez dago inolako ekimenik adostu duzuen testu artikulatu edo ez artikulatu horretan, ez dago gure quantum konpetentziala hedatuko, zabalduko edo handitzeko inolako bokaziorik, inolako borondaterik ere ez. Errenuntzia bat egon da EAJren aldetik; errenuntzia bat erabakitze eskubideari. Eta, erabakitze eskubidearen inguruan, beharbada, fokalizatu da eztabaida guztia. Baina, kontua ez da erabakitze eskubiderik ez dagoenik. Ez dago botere funtsik, ez dago berme sistemarik, ez dago konpetentzia gehiagorik, ez dago Gizarte Segurantzarik, ez lan-harremanetarako euskal esparrurik, ez dago ezer. Errenuntziaren legealdia izan da. Eta uste dugu hori dela larriena: badagoela EAJren posizioetan, EAJren adierazpenetan, horrelako erabaki politiko bat non, berriro diot, dirudien, ondo datorkizuela guk geuk hemen eskumenik ez izatea, greba orokorrean, erdigunean jarri diren eskariei aurre egiteko. Ez dago borondaterik, kontua, muina, politikoa eta ideologikoa delako.