UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2013-11-14):
Presidente, lehendakaria, legebiltzarkideok, egun on guztioi.
Gure taldeak, EH Bilduk, oso argi dauka 0-3 etapa bere osotasunean hezkuntzan txertatua izan beharko genukeela. Hori da behintzat gure helburua. Sistema publikoa doakoa, euskalduna eta kalitatezkoa; umeak ardatz, umeen heziketa lehentasun, umearen gaitasun fisiko, afektibo, sozial eta intelektuala garatzeko.
Heziketa diogu lehentasun zeren eta garbi daukagu etapa hauetan eta etapa honetan ere zainketa ere sartzen dela jokoan. Baina garbi daukagu heziketa, hezkuntza izan behar dela ardatz eta zainketaz aritzerakoan, zainketa ere hezkuntza ikuspegi batetik txertatu behar dugula. Askotan etapa honi ezarri nahi zaion etiketa maltzurra, umeen aparkalekuarena alboratuz.
Kontziente gara etapa honek pertsona baten bizitzaren garapenean duen garrantzia, kontziente garen bezala etapa honek gizartean betetzen duen funtzio anitza. Bata, umearen heziketara begirakoa, bere garapena baldintzatuz bere pertsonalitatean eta lehen aipatu ditudan arlo guztietan.
Bestea, familia eta lan munduaren kontziliazioari begira. Eta hirugarren bat, azken honekin oso lotua dagoena, emakumearen emantzipazioari begira, zeren eta oraindik ere, XXI. mendean egon arren, zaintza lanak emakumeen gain erortzen dira. Ikustea besterik ez dago atzoko egunean Emakundek argitaratu dituen datu esanguratsuak, zer gertatzen ari den gure gizartean. Nik esango nuke atzerantz goazela. Ikusten dugu ikaragarrizko eragina duela, bereziki emakumearen proiektu laboralean, emakumearen formakuntzan eta emakumearen emantzipazioan.
Eta zero etapari begirako eskaintzan aurrera edo atzera egiteak umeari eragiteaz gain, emakumeei ere eragiten die eta gizarte eredu oso bati eragiten dio. Markatzen du. Gure ustez, hor Administrazio publikoa inplikatu beharra dago. Idealena izango litzateke, askok esaten dute umea amarekin egotea, baina guztiok dakigu horrek gaur egun zer eragiten duen: Emakumea etxean geratzea eta emakumearen etorkizuna bere zentzurik zabalenean hori egitea.
Orduan ikusten dugu gizarte eredu bat aldatu aurretik beste urrats batzuk eman behar ditugula benetan aurrera egiteko, bai umeen heziketan, bai bizitza laborala eta familiakoa uztartzeko eta baita ere emakumearen emantzipazioan aurrera egiteko.
Beraz, guzti hori esanda, gure taldearentzat Haurreskolak patzuergoak duen eta orain arte izango duen, eta gure taldeak izan dezan etorkizuna garrantzitsua da. Garrantzitsua da eta funtsezkoa da duen papera. Ez da nolanahikoa. Gure ustez mimatu beharra daukagu Haurreskolak patzuergoa. Iruditzen zaigu mimatu beharra dagoen etapa bat dela arestian aipatu ditugun arrazoi ezberdinengatik. Mimatu, zaindu eta indartu. Ez duguna egiten askotan hartzen ez ditugun erabakiengatik.
Bai pentsatzen dugu eta konbentzimendu osoz esaten dugu eta konbentzimendu osoz egin dugu legez bestekoa, momentua iritsi dela Haurreskolen inguruan hausnarketa bat, azterketa bat irekitzeko. Pentsatzen dugu aukera paregabea dugula eta horregatik egin dugu proposamen hau.
Proposamen hau egiten dugu Haurreskolen etorkizunera begira, beraiei etorkizuna bermatzeko, familia eta umeei, guztiei plaza eskaintzeaz gain, plaza horretara benetako sarbidea bermatzeko, zeren eta ikusten dugu orain ez garela ari bermatzen plaza horretarako sarbidea.
Guk aukera berdintasuna eskaini nahi dugu, aukera berdintasuna parametro ekonomikoetatik urrunduz.
Guztiok dakigu eta gainera laster ospatuko dugu, orain dela hamar urte, abenduan sortu ziren Haurreskolak partzuergoa, oso helburu zehatzekin eta poliki-poliki joan da helburu horiek betetzen eta joan da erkidegoan zehar zabaltzen.
Baina urteak ez dira alferrik pasatzen eta urte hauetan gizartea ere eboluzionatuz joan da, gizartea aldatuz joan da eta ikustea besterik ez dago momentu honetan dugun egoera.
Momentu honetan krisi sozio-ekonomiko larri batean murgilduak aurkitzen gara eta gure ustez aukera polita izan daiteke krisiak aukerak ere badirelako lehen aipatu ditudan beste hainbat faktore ere kontutan hartuz, era serio eta zorrotz batetan hausnarketa bat, azterketa bat irekitzeko. Esaten dut era serio eta zorrotz batetan, arriskuak alde batera uzteko, Haurreskolen 0-3 eskaintza publikoaren inguruko eredu eta ezaugarriei buruzkoa, errealitatera eta batez ere etorkizunera begirakoa, pertsonei ahalik eta hobekien egokitzeko.
Eta esan dudan bezala –eta gero aipatuko ditut zeintzuk diren besteak beste datu eta faktore horiek–, pentsatzen dugu berandu baino lehen egin behar dugula, zeren lehen esan dudan bezala, askotan hartzen ez ditugun erabaki horiek inplizituki ondorio batzuk ekartzen dute.
Eta ikusten ari gara aurrekontuetan ikusten ari den bezala, momentu honetan hartzen ari ez den erabakien ondorioz, sistema publikoa edo Haurreskolak partzuergoa kaltetzen ari da itunpeko eta ikastetxe pribatuen mesedetan.
Eta datu batzuk ematearren, azken urteotan Haurreskolak partzuergoan matrikulazioa jaitsi egin da nahiz eta Haurreskolak plaza gehiago eskaini dituen.
Plaza gehiago eskaini dira, hori horrela da, baina 2013ko irailean 4.366 haur zeuden matrikulatuak. 2012an 4.906. Eta ez dugu uste dena izan dela jaiotze tasen ondorioz egon dela jaitsiera, 600 ume gutxiago.
Matrikulazio sistema itunpeko ikastetxeekin konparatuz ez da lehiakorra, ez da orekatua. Haurreskolak partzuergoak epe batzuk ditu eta beste ikastetxeek, gainerako hezkuntza sistema publikoarekin batera eta gainerako ikastetxeekin batera, daukana beste bat da. Beraz, matrikulazio sistema desberdindua da.
Gero, kuota. Haurreskolak partzuergoko kuotak itunpeko ikastetxeetan baina garestiagoak dira. Bost ordu baina gehiago, 208 euro. Bost ordu baino gutxiagoa, 160 euro. Eta egokitze aldea, 148 euro. Eta gainera aurreko ikasturtean jarri zen aurre kuota bat ez dena gero bueltatzen. Gero katerina ere aparte doa.
Aurreko ikasturtean ere matrikulazio kuotak igo egin ziren. Beraz, baldintza horiekin esango didazu ea zein familiak aukera izan dezakeen momentu honetan bere seme-alaba Haurreskolak partzuergoko haurreskola batetara eramateko. Esango didazue.
Eta hor ikusten da azkenean ba lehen aipatu dudana, sareen oreka, lehiakortasuna –hainbeste gustatzen zaigun lehiakortasun hori non geratzen da, ba garbi ikusten da non geratzen den– eta gero hor daukagu ere eskaintza zabaltzen joan da. Guztiok dakigu bereziki Haurreskolak partzuergoa landa guneetan bere funtzioa betetzeko sortuak izan zirela, baina beno, orain ere eskaintza aztertu beharra daukagu zeren bai ematen dira desorekak. Aldatu egin da, orain agian beste zonalde batzuetan ditugu behar gehiago, baina garbi daukagu landaguneak ez direla aztertu behar.
Beraz, ikusten dugu datu eta faktore ditugula benetan hausnarketa bat planteatzeko, zeren ikusten da matrikulazioan beherantz goazela, lehen ez dakit datuak ondo eman ditudan, baina bai memorian, aurrekontuen memorian, baita haurreskolen matrikulazio datuak aztertuta ere, garbi ikusten da urtetik urtera galtzen ari garela.
Orduan iruditzen zait hor hausnarketa bat egin beharra dagoela, ea horri benetan zerk eragiten duen.
Eta horregatik gure taldeak...
...orduan, iruditzen zait hor hausnarketa bat egin beharra dagoela, ea horri benetan zerk eragiten duen.
Eta horregatik gure taldeak planteatzen zuena, lehenengo txosten bat egitea, azterketa bat egitea. Eta azterketa hori puntu konkretu batzuetan oinarrituta.
Bata, matrikulazio sistema eta epeak berraztertzea, ba hor sareen arteko oreka, familien beharrak eta leihakortasuna kontutan izanda, irizpide argi eta ekitatiboekin. Gero, aurrekuota eta kuotak berraztertuz, ba horrek ere gaur egungo familien beharretara egokitzeko eta unibertsaltasuna xedea izanda. Gero, haurreskolak itxi eta irekitzeko irizpideak zeintzuk izan behar diren, eskaintzaren oreka hori bermatu ahal izateko.
Eta aipatzen genuen ere beste puntu bat haurreskolen ahuleziak eta indarguneak aztertzea, hori ere iruditzen zaigu etorkizunera begirako ariketa inportantea dela.
Orduan planteatzen genuen: Goazen irizpide horren baitan txosten bat egitera eta gero txosten horrekin goazen ponentzia bat irekitzera. Goazen ponentzia bat irekitzera eta hor guztion artean bai eragileekin eta bai hemen herritarren ordezkariok garenen artean, guztion artean goazen gomendio batzuk ateratzera etorkizunera begiratzeko.
Eta benetan Haurreskolak partzuergoari, benetan sistema publikoko eskaintzari etorkizuna bermatzeko. Eta hori zen gure proposamena eta mahai gainean jarri duguna.
Eta lehen esan ditudan, berriro errepikatuko ditut datuak eta hor aurrekontuan, aurrekontuetan zuek jaso dituzuen memorian ere argi agertzen dira. 2011-2012 ikasturtean, 7.800 plaza eskaintzetik helburua zen 8.200 plaza eskaintzea eta hor bakarrik 5.000 haurren eskaerari erantzun zion.
Orain, helburua 2013-2014ko ikasturtera begira eta 2014ra begira berriro 8.200eko plaza eskaintzea da, baina 4.650eko eskari batetan gaude, erdia eta seguru nik aipatu ez ditudan beste hainbat datu daudela kontutan hartu beharrekoak eta benetan azterketa bat egiteko motibatzen dutenak.
Orduan, ikusten dugu aukera paregabea daukagula. Badirudi gaur gure proposamenak ez duela arrakastarik izango, baina gaur arrakasta ez izan arren, gu gai honekin temati jarraituko dugu, iruditzen zaigulako ezer ez egiteak ekartzen duelako eta ondorio zuzena dakarrelako sistema publikoko Haurreskolak partzuegoari kalte eginez.