UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2017-05-18):
Mahaiburu anderea, legebiltzarkideok, egun on guztioi.
Gaur Alderdi Popularrak eztabaidara ekarri digun proposamena errealitatetik at egoteaz gain, Alderdi Popularrak hizkuntza eskakizunen araudia lan eskaintza publikoan ezartzen diren irizpideak eta herritarren hizkuntza eskubideen betetze-mailari dagokionean ezagupen eza duela adierazten digu. Edo hizkuntza kultur aniztasunaz diharduen ere, benetan enbarazu eta oztopo moduan ikusten ditu eta seguru aski lasaiago biziko litzateke komunitate elebakar batean. Noski, gaztelaniazkoa bada hobe, ezta Garrido anderea?
Orain ulertzen dugu hobeto Alderdi Popularrak zer esan nahi duen esaten duenean euskara guztion altxorra dela. Benetan bilatzen ari zarete euskara altxor hutsa izatea, museo batean ederresten den objektu baten modukoa izatea, baina inork egunerokotasunean baliatu ezin duena. Eta hori argi eta garbi ikusten da zuen proposamenean. Baina ez dugu ukatuko koherentea zaretenik. Zuen ibilbide nazionalista espainol itsu, atzerakoi eta uniformatzailea ikusita, ulertzekoa da gaztelera ez den, barkatu, inperialistak ez diren gainerako hizkuntzak sortzen dizuen egonezina, eta aniztasunak, ele aniztasunak eragiten dizuen urduritasuna. Ikustea besterik ez dago bultzatzen dituzuen politikak, baina soilik mesede bat eskatu nahi dizut, zeren zioan ere esaten duzu eta hitza hartzen duzun bakoitzean esaten duzu.
Eskatu nahi dizut mesedez, mesedez, ez esan berriro euskara guztiok batzen gaituen hizkuntza dela eta euskara ezin dela alderdikerietarako erabili, mesedez, ez esan berriro.
Zuen lege bestekoa, gezurrez, manipulazioz beterik dago. Lehenengo eta bigarren puntuak, makina bat urte etxe honetan daraman legebiltzarkide baten eskutik etortzea, gainerakoek tontotzat hartzea da. Soilik espero dudana da, Gobernuak buru eta zentsu pixka batekin jokatzea eta Espainiako alderdi nazionalistek bultzatu nahi duten eztabaida partidistaren sareetan ez erortzea. Alegia, hizkuntzen perfilen eztabaida ez irekitzea atzerako pausuak emateko, atzera pausuak egiteko. Eskatzen dizuet blindatzeko herritaren eskubideak bermatuko dituen Administrazio publikoa.
Guk ez daukagu arazorik hizkuntza eskakizunak errebisatzeko, ez daukagu arazorik, baina ez gaude prest atzera pausuak emateko, eta ez gaude prest errebisio hori erabiltzeko, hizkuntzaren, euskararen normalizazioan atzera pausuak emateko.
Are gutxiago gaur egun baldintzak ditugunean, egoera sozio linguistiko egokia daukagunean, ezin hobean gaudenean, ba aurrea tinko egiteko.
EAEn bi hizkuntza ofizial ditugu, beraz jakin nahi dut zein da euskararekin dagoen arazoa, zein da arazoa euskararekin Garrido andrea, zein da?
Inor ez da diskriminatzen EAEko Administrazioan sartzerako orduan euskararengatik, inor. Euskara ez dalako betekizuna eta gaztelania ordea bai.
Euskara ez dago gazteleraren maila berean, subordinatuta dago aitzitik, nahiz eta euskara gazteleraren parean egon beharko litzatekeen, gure komunitateak bere buruari eman dion Estatutuak horrela jasotzen duelako.
Orain dela 40 urte, euskal administrazioa sortu zenean egoera soziolinguistikoa beste erakoa zen eta ulertu genuen, ulertu genuen. Orain egoera soziolinguistikoa beste bat, ez du zer ikusirik ordukoarekin, eta datu horiei erreparatzea besterik ez dago. Eta euskara gazteleraren parean egon beharko litzateke.
Eta gainera orain, Administrazio publikoan belaunaldi aldaketa baten aurrean dagoenean, ikuspegi estrategiko eduki behar genuke benetan aurrera pausuak emateko, benetan Administrazioa euskalduntzeko.
Ez bakarrik hizkuntza ikuspegitik, baita ekonomikotik ere, baita sozialetik ere, diru asko aurreztuko genuke. Diru publikoa guztion dirua eraginkortasunez erabiliko genuke.
Baina ikusten duguna da, ba era maltzur batean irekitako eztabaida horri erantzuten saiatzen dela Gobernua sustengatzen duten alderdia, eta Gobernu hau kezkatuago ikusten dugu horretan, benetan kezkatua egon beharrean euskararen normalkuntzan tinko aurrera pausuak egitean baino.
Eta hori aurreko astean izan genituen eztabaidak horrela erakusten digute, ikustea besterik ez Lanbideren eztabaidan zer gertatu zen, Ertzaintzaren eztabaidan zer gertatu zen, euskara ikasteko (...) zer gertatu zen, eta ikusten ari gara. Beraz, mesedez ez jauzi alderdi espainol nazionalistek ireki nahi duten, maltzurki ireki nahi duten eztabaidaren sareetan.
Pentsatzen dut pena merezi duela Valentziako adibidea jartzea. Valentzian aldaketaren gobernua pausu oso interesgarriak egiten hasi da, valentziera administrazioak normalizatzeko, eta gustatuko litzaiguke, Alderdi Sozialistak gehiago begiratuko balio Valentziako Alderdi Sozialistari, eta bertan bultzatzen ari diren hizkuntzaren normalizazio politikei.
Ximo Puig, Valentziako presidentea ere aste honetan Urkullurekin egon da, badirudi Urkulluk konbentzitu duela...
...normalizazio politikei.
Ximo Puig, Valentziako presidentea ere aste honetan Urkullurekin egon da, badirudi, Urkulluk konbentzitu duela Kupoaren inguruan. Ez dakidana da ba Valentziako presidenteak Urkullu konbentzitu duen hizkuntza politika ausartagoak egiteko. Hori da ezagutzen ez duguna.
Zer geratzen ari da Valentzian? Labur-labur azalduko dut. Alderdi Popularrak urte luzeetan valentziera zokoratzeko eta bigaren mailako bihurtzeko, egiteko politikari buelta ematen ari da Gobernu berria. Behetik gorako prozesu baten bidez, valentziera administrazioaren lehentasunezko hizkuntza izendatu dute eta valentzieraren erabilerarako irizpideak, onartu berri ditu Gobernuak.
Hainbat alorretan EAEn izango genuke non begiratu. Kontuan hartu behar dugu Valentzian elebidunak % 49aren bueltan daudela eta badaudela ere zonaldeak elebakarrak direnak. Hau da, elebakar, gaztelania hiztunak.
Baina bertako administrazioa normaltasun osoz eta naturaltasun osoz ulertu dute eta onartu dute Valentziera jakin behar izatea administrazioan lan egiteko.
Eta kontuz, ez naiz esaten ari beraiek hizkuntza normalizazioan gu baino aurreratuagoak daudenik, baizik eta esaten ari naizena da ausartago jokatzen ari direla hizkuntzaren normalizazioan, eta guk ere hor badugula zer ikasi eta zerbait ikasi beharko genukeela.
Eta tira, eta bukatzeko, nola hartuko zenukete Alderdi Popularrak aurkeztu duen proposamen bera, proposamen bera hartuko dugu Alderdi Popularrak aurkeztu duena, baina gaztelerari egokituta aurkeztuko bagenu. Normala irudituko litzaizueke? Ez dakit, pixkatxo bat pentsatu, hausnartu.
Eta irakurri ditut lehenengo bi puntuak baina buelta emanda, gaztelerari lotuta. Lehenengo puntua: "El Parlamento Vasco insta al Gobierno Vasco a rectificar la política lingüística injusta y discriminatoria de exigir el conocimiento del castellano como requisito indispensable para optar al empleo público". Buelta emanda.
Bigarrena, zeren gaztelera be, biak dira hizkuntza ofizialak, koofizialak. Bigarrena: "El Parlamento Vasco insta al Gobierno Vasco a modificar los criterios de acceso a las ofertas de empleo, al objeto de que no se priorice el conocimiento del castellano sobre la capacitación técnica y la experiencia".
Zer pentsatuko zenukete, guk proposamen hori aurkeztuko bagenu? Zer pentsatuko zenukete? Ba pentsatu Alderdi Popularra zer egiten ari den euskerarekin, zer egiten ari den.
Eta bukatzeko, pentsatzen nuen, Garrido andrea, zeren zuen zioa irakurrita, benetan ia utzi nauzu zur eta lur. Aurreko legegintzaldian gainditua geratu zela mediku ona edo euskaldunaren eztabaida.
Darpón jauna berehala konturatu zen eta berehala ikusi zuen, eta baita gainditu ere. Hau da, mediku ona izateko hizkuntza eskubideak ere bermatuak egon behar direla eta benetan kalitatezko osasun zerbitzu bat emateko ere herritarren eskubide guztiak kontutan hartu behar direla eta bermatu behar direla.
Garrido andrea, zu ere, ni bezala, izan zinen batzorde horretako kide. Ez zenuen ikasi? Ez zinen gai izan ikasteko eta eztabaida hori gainditzeko?
Ba aplikatuko pixkatxo bat, mesedez.