ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2016-02-04):
Eguerdi on eta ongi etorri gaurkoan ere Aernnovako edo hemen zaudeten Aernnovako langileak.
Ez dakit laburra edo luzea izango den puntua baina garrantzitsua dela ez dut inolako zalantzarik. Ekartzen dugun proposamena azaroaren 27an Berantebillako Aernnova enpresari buruz Tapia sailburuari egindako interpelazioan oinarritzen da.
Orduan esan genuen Aernnova enpresa presio sozial eta politikoen poderioz behartuta egon zela erregulazio-espedientea erretiratzea, baina arriskua ez zela desagertu. Eta horregatik jakin nahi genuen zer egingo zuen Jaurlaritzak arrisku hori saihesteko, zein asmo zuen sailburuak Aernnovan lanpostu guztiak babesteko eta lan baldintza duinak bermatzeko.
Zoritxarrez, azken aste hauetan argi ikusi da berriro ere zein den enpresaren asmoa, besteak beste langile kopurua murriztea eta lan baldintzak okertzea. Gaur bertan komiteak bilera zuen enpresarekin, zuek jakingo duzue ze proposamen jaso duzuen, nik ez dut ezagutzen. Gustatuko litzaiguke pentsatzea proposamen ona izan dela baina esperantza handirik ere ez dugu.
Hala ere, azaroko osoko bilkuran sailburuari esan genion bezala erregulazio-espedientea erretiratzearekin ez zen, gure ikuspuntutik behintzat, Jaurlaritzaren eginbeharra amaitzen. Baina jaso genuen erantzuna kontuan izanda gehiago ikusten dugu sailburua begirale lana egiten eta enpresaren interesak babesten Arabako lantegian dauden enpleguak eta hauen baldintzak babesten baino.
Ezin dugu ahaztu testuingurua. 2015eko irailean Aernnova enpresak 140 langile inguru kaleratuko zituela iragarri zuen, burtsara 2016an ateratzeko asmoaren berri ematen zuen une berean, eta nola ez azken denboraldian izandako etekinak azaltzen zituen bitartean. Hori gutxi balitz, momentu berean, Toledon duen enpresan 130 langile berri kontratatu behar zituela iragarri zuen 18 milioi euroko inbertsioa eginez. Lotsa gutxi.
Guzti horregatik, Tapia sailburuari azaroan esandakoa birgogoratzea ezinbestekoa dela iruditzen zait. Jaurlaritza ezin da gaizki ulertutako ohiko neutraltasunean kokatu. Aktiboa izan behar du enpleguaren alde eta langileen alde. Jaurlaritzari dagokio enpresaren planen gaineko kontrol eta jarraipen zorrotza egitea eta horrek esan nahi du instituzioek enpresekiko harreman eredua aldatu egin behar dutela. Ez du balio eredu bat non oinarri nagusia laguntza publikoak ematea den...
...aldatu egin behar dutela. Ez du balio eredu bat non oinarri nagusia laguntza publikoak ematea den enpresari, konpromiso argiak hartzera behartu gabe. Onartezina da enpresa batek, Aernnovak kasu honetan, milioiak eta milioiak jasotzea, Jaurlaritzaren eta Arabako Diputazioaren aldetik babes osoa jaso izana sorreratik, eta orain Araban lanpostuak suntsitu nahi izatea Toledon beste horrenbeste sortzeko. Aernnovako kasua ez da bakarra, zoritzarrez enpresa gehiagotan gertatzen den errealitatea da.
Nik uste dut hemen izen batzuk ondo gogoratzen ditugula, ez? Incoesan zer gertatu zen. Hitz egin dezakegu Cegasari buruz, Cable, Arkema eta zerrenda luze bat aterako litzateke egingo bagenu bat bestearen atzetik Bildun. Horregatik uste dugu egungo harreman eredua aldatu behar dela eta ez gara nekatuko errepikatzen. Diru publikoa enpresa bati ematen zaionean baldintza batzuk ipini behar dira, instituzioek aktiboki enpleguaren eta lan baldintzen defentsan egin behar dute.
Eta hau planteatu izan dugun bakoitzean, eta planteatzen dugun bakoitzean, Jaurlaritzatik jasotzen dugun erantzuna beti berdina izaten da eta izan da, bide beretik joan da erantzuna beti. Azken batean esaten dutena da: "Corresponde en el ámbito privado, empresa y trabajadores  - y trabajadoras, gehitzen dut nik - , buscar las medidas necesarias y alcanzar acuerdos".
Hau da behin eta berriro entzuten duguna, esparru pribatu bat da, non instituzioek ez dugu zer esanik, zer eginik.
Aernnovako kasuan ere sailburuak gauza bera erantzun zigun, erregulazio espedientea enpresak erretiratu zuenean, orduan bai presioa egin ondoren alde guztietatik, baita ere Jaurlaritzatik, esan zuen: "Es el momento del diálogo de verdad, del diálogo y de que el comité de empresa haga su trabajo y que la empresa haga su trabajo, que los planteamientos sean adecuados por ambas partes y que se trabaje".
Gure ikuspuntutik hau ez da nahikoa, beste eredu bat behar dugu. Gainera uste dugu ezinbestekoa dela ikusten ari den guztia, ikusten ari garen guztia, gertatu ez dadin. Oinarria argia izan behar da eredu berri horretan, enpresen konpromisoa eta atxikimendua lurraldearekiko jarduera produktiboaren jarraipena bermatu eta kalitatezko lanpostuak ziurtatuko dituena.
Ez zaigu lehen esan dudan bezala, bidezkoa iruditzen diru publikoa oparitzea enpresek konpromiso argiak ez badituzte hartzen. Baldintzak ipini behar dira, laguntza publikoak bai, baina argi utzita guztion dirua jasotzen duten enpresek ez dutela egingo ez deslokalizaziorik, ez despidorik. Eta egin ezkero dirua itzuli beharko luketela.
Estamos convencidas de que el modelo actual de relación institución-empresa ha fracasado. Cuántas empresas  - como he dicho anteriormente -  han recibido dinero público en algunos casos muchos dinero incluso desde su nacimiento y han acabado presentado ERE, despidiendo, deslocalizando y dejando a los trabajadores y trabajadoras en la calle. Pues creo que muchas. Esto es lo que creemos que hay que cambiar, y que las instituciones estamos para ello, para cambiar esta situación. Vamos a ver si tenemos voluntad, cómo podemos y debemos hacerlo.
Decíamos en aquel pleno y lo recordamos hoy, en las Juntas Generales de Bizkaia por ejemplo, aprobaron en el 2007 una norma foral de recuperación de ayudas públicas. Por lo menos en el supuesto de deslocalizaciones empresariales, dicha norma establece una serie de condiciones. Creemos que es un paso, creemos que hay que dar más y que este Parlamento tiene que dar algún paso más.
Horregatik guk gaur ekarri dugu proposamen hau. Proposamena jasotzen duena da Legebiltzarrak Jaurlaritzari edo guk proposatzen genuen Jaurlaritzari eskatzea bi hilabeteko epean aurkeztu zezan enpresen lurraldearekiko atxikimendua ziurtatzeko, deslokalizazioak eragozteko lege proiektu bat, arau bat azken batean hori bermatzeko. Eta horretan planteatzen genuen baldintza sozialak ezarri behar zirela diru publikoa ematerakoan, non enplegua eta lan-baldintzak mantentzeko eta enpresak ez deslokalizatzeko eta negoziazio kolektiboa bermatzeko, konpromisoa jaso behar zen.
Ikusi ditugu beste taldeek egindako proposamenak eta bai, onartu behar dut nik uste guztietan onartzen dela, oker baldin ez banago, arazo bat dagoela. Eta arazo bat dagoela gertatzen diren gauza asko bidegabekeriak direlako eta hori nik zuzenketak ikusten uste dut denak hori ikusten dugula. Baina gero, hortik aurrera zer egin behar dugun horri aurre egiteko, hor diferentziak azaltzen dira.
Guk gaurkoan erdibideko bat adostu dugu Alderdi Sozialistarekin. Adostu duguna ez da guk proposatzen genuena. Hori argi dugu eta argi adierazten dut. Gu haratago gindoazen.
Guk uste dugu ausartagoak izan behar dugula. Hori ere aipatu dut. Jaurlaritzak arautu egin behar duela diru publikoa ematen denean zer baldintza zehatz jaso behar diren gaur egun gertatzen dena gerta ez dadin. Edo gutxienez, bide hori enpresei eragozteko, zailagoa ipintzeko.
Adostutako erdibidea, gure ikuspuntutik, pausotxo bat ematen du, ateak irekitzen ditu norabide horretan, guk defendatzen dugun norabidean. Eta horregatik, adostu dugu, ez?
Hala ere, orain arte erdibidekoan azken batean esaten dena, edo Jaurlaritzari eskatzen zaiona honako hau da: "Desarrollar políticas necesarias a fin de combatir la deslocalización, lograr el mantenimiento del empleo y las condiciones laborales, y favorecer e incentivar la vinculación territorial en aquellas empresas susceptibles de trasladar sus plantas o su producción a otros lugares".
Bigarren puntuan, Jaurlaritzari eskatzen zaio ere: "A considerar el carácter reintegrable y en su caso, exigir el reintegro de aquellas ayudas públicas y subvenciones  - hemen aipatzen du -  que no se realicen con cargos a fondos de la Unión Europea". Planteatzen ari gara Jaurlaritzak aurrekontuen bidez ematen dituen laguntzei buruz. Eta baldintza batzuk ezartzen dira horretarako.
Horregatik, esaten dugu gure ikuspuntutik norabide zuzenean pausotxo bat dela. Guri denborarekin gehiago eta sakonagoa eta ausartagoa izatea gustatuko litzaigukeena. Hala ere, orain arte ez dugu Jaurlaritzan borondate politikorik ikusi horrelako pausoak emateko, eta baldintza batzuk pean ipintzeko ematen diren diru-laguntzak. Eta guri, aipatu dudan bezala, ez zaigu onargarria iruditzen.
Uste dugu horrelako neurriak ez badira hartzen Aernnovan eta beste enpresa batzuetan, gertatzen ari dena berriro gertatuko dela beste batzuetan. Eta azkenean, langileak direla galtzaile zalantzarik gabe, eta jarraituko dutela galtzaile izaten eta enplegua jarraituko dela suntsitzen.
Horregatik, espero dugu Jaurlaritzak pausu batzuk hastea ematen bide honetan eta azken batean, inplikazio aktiboaz hitz egiten dugunean, honetaz ere hitz egiten ari gara. Hori da gaurko eztabaidaren muina gure ikuspuntutik, eta espero dugu eztabaida bera gutxienez zerbaiterako balio izatea.
Eskerrik asko.