UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2016-06-02):
Arratsalde on.
EH Bilduren lehentasuna da osasun zerbitzuetara sarbidea erraztea eta zerbitzu horiek hurbiltzea. Zertarako? Ba herritar guztiei dena delarik zein den beraien eskualdea, ba osasun eskubidea bermatzeko.
Osasuna ikuspegi integraletik ulertuta, ez bakarrik ikuspegi asistentzial batetatik, baizik eta osasuna sustatzeko, prebentzioa, diagnostikoa, tratamendua, zainketa bere osotasunean.
Gaurkoan bi kontu lotzen dira, bata prebentzio, gaurkoan hizpide dugu bularreko minbiziaren detekzio goiztiarraren programa. Eta bestetik, sarbidea erraztea, hurbiltzea. Bi kontu horiek, bi kuestio horiek lotzen dira. Alegia, prebentzio programa eskaintzen den ospitaletik distantzia majo batetara aldendua dagoen eskualdera, Araba Errioxara, ba nola lagundu zerbitzu hori hurbiltzeko.
Errealitatea delako Araba Errioxa Gasteizetik alboratua dagoen eskualdea dela. Ez bakarrik distantziaz, baita mentalki, instituzionalki ere alboratua, baztertua dagoen eskualde bat delako.
Beste gai batzuk tratu ditugunean etxe honetan, urruntasuna argudio bezala erabili da. Gogoratzen dut Araba Ospitale Unibertsitarioko berregituraketaren inguruan aritu ginenean, argudioa izan zen urruntasuna. Gasteiztarrentzat Leza ospitalea kronikoentzat urruti geratzen zela. Galdera bat, Lezako eskualdekoentzat Araba Errioxakoentzako, Gasteiz ez da urruti geratzen? Hau da, Gasteiztarrentzat eskualde hori urruti geratzen da, baina badirudi eskualde horretan bizi direnentzat Gasteiz ez dagoela urruti.
Hiriburuetan bizi zaretenok ez zarete konturatzen, pentsatzen dut askotan inkontzienteki egiten duzuela...
...Gasteiz ez dagoela urruti.
Hiriburuetan bizi zaretenok ez zarete konturatzen, pentsatzen dut askotan inkontzienteki egiten duzuela eta dena zuen zilborretik begiratzen duzue, ez zarete konturatzen probintzian bizi garenok, eta berezi herri txikietan, edozertarako mugitu behar izaten garela. Eta zerbitzuak eskaintzerako orduan eta hainbat gauza planifikatzerako orduan, dena izaten da hiriburuen zilborretik. Eta askotan ahaztu egiten gara hiriburuetatik haratago ere jendea bizi dela.
Baina honekin ez dut esan nahi osasun zerbitzuak, hau da, osasun zentro, ospitale guztietan egon behar direnik. Hau da, ospitale guztietan, osasun zentro guztietan, zerbitzu guztiak ez dira behar. Gu oso zentzuzkoak gara eta gainera iruditzen zaigu hainbat zerbitzu, beraien espezializazio mailagatik logikoa dela, zentzuzkoa dela, kalitatea mantendu nahi baldin bada, soilik ospitale unibertsitarioetan egotea.
Baina hori esanda ere, ulertzen dugu eta oso zentzuzkoa iruditzen zaigu zenbait zerbitzu, zenbait programa eskualdeetara, eskualdeetako ospitaletara, lehen arretako zentroetara hurbildu beharko liratekeela, bereziki prebentzioari dagokionean.
Alde batetik, eskualde guztietan kalitatezko zerbitzu berberak izateaz gain, prebentzio neurrietara, programetara sarbidea erraztu eta hurbiltzea ezinbestekoa iruditzen zaigulako. Hemen aspaldian horretaz ari gara hitz egiten, hemen mentalitate aldaketa egin behar dugula eta prebentzioa zabaldu behar dugula, sustatu behar dugula. Orduan, zerbait pentsatu beharko dugu.
Oreka bat bilatu behar da eta ez soilik kuantitatiboa edota ekonomikoa, baita kualitatiboa ere. Beharrezkoa ikusten dugu landa guneak, alboratuak dauden eskualdeetara osasun arretara sarbidea hurbiltzeko neurriak aztertzea, bideak bilatzea eta oreka bat bilatzea. Oreka, kohesio territorial hori, herrialdeen arteko kohesioa, herrialde barruan kohesioa.
Osasun Sailak prebentzioan sinesten badu, benetan bultzatu behar du. Hori da pentsatzen duguna. Por cierto, gaurkoan hizpide dugun programa 69 urte arte da. Adin horretatik aurrerako emakumeen bizitzak ez du ezertarako balio?
Ez dakit noizbait jarri zareten 69 urtetik gorako emakume baten azalean. Nola sentitu daitezke emakume hauek instituzioetatik esaten denean, behin eta berriro, prebentzio programetara joan behar direla, sartu behar direla, baina gero esaten zaienean "barkatu, 69 urte arte, 69 urtetik aurrera zure bizitzak omen ez du balio". Hori da esaten duguna jartzen ditugunean adin tarteak.
Uler genezake gazteetan arriskua txikiagoa dela eta beranduagoa hastea, baina 69 urtetik gorako emakumeak? Hor uzten dut hausnarketarako.
Guk bere momentuan etxe honetan Osasun Batzordean proposatu genuen Leza eskualdeko ospitale bilakatzea. Gobernua sostengatzen duen alderdiaren aldetik ezezkoa jaso genuen, baina aurrerago, a zein sorpresa, Gobernuak Araba Errioxa Leza erakunde sanitario integratu izendatu zuen 2015eko abenduaren 28an.
Gu ez gabiltza esaten Lezako Ospitalea Arabako Ospitale Unibertsitarioa bezala izan behar denik. Ez gabiltza esaten Lezako Ospitaleak Gasteizeko ospitaleak bezalako zerbitzu guztiak eta denak izan behar dituenik. Baina bai eskatzen ari gara, aldarrikatzen ari gara zerbait orekatua egitea. Eta gainera, Gasteizeko Ospitalearekin, Arabako Ospitale Unibertsitarioarekin elkarlanean egin daiteke. Lezakoa eskualdeko ospitale bat izan daiteke, egoerara egokitutako zerbitzuekin, gainera Errioxarekin hitzarmen bat dugunean 2013ko abenduan sinatua. Beraz, mugakideak izan daitezkeen herriekin ere, hor lana egin daitekeenean eta zerbitzuak eskaini.
Gainera, Gobernuak erantzun parlamentario batean adierazten zuenean, kontuan izateko, lau erakunde sanitario integratu tipo ditugula, lau. Eta alegia, erakunde sanitario integratuak beraien eskualdeko ezaugarrietara egokitu behar zirela.
Beraz, aukera polita, eskualde horretan, Araba Errioxan, Lezan eskualdera egokitutako zerbitzuak estrukturalak, behin betikoak eskaintzeko eta kalitatezkoak. Eta hori gainera egin daiteke Arabako Ospitale Unibertsitarioarekin elkarlana.
Eta gaurkoan soilik eskatzen duguna da, landa guneak diren eskualdeetara eta, bereziki, ba gaur hizpide dugun gaia hori delako, Araba Errioxa, Leza inguruko eskualdera osasuna sustatzeko politiketara eta prebentzioko programetara sarbidea errazteko, azterketa bat egitea, neurri zuzentzaileak identifikatu eta neurri zuzentzaile horiek abian jartzeko.
Eskatzen dugu neurri estrukturala. Hemen ez ditugu behar trantsizioko neurriak behin betiko egonkortzea. Por cierto, gogoratu nahi dut Arrasateko Ospitalean, Debagoieneko Ospitalean badaukagu kamioi bat ospitale berri bat egin denean, hainbat espazio libre daudenean... azkenean, unitate mugikorra behin betikotu egin da.
Eta hemen behar dituguna da azpiegitura estrukturalak, eta ez gauza batzuetarako bai, beste batzuetarako ez, gauza batzuetarako kalitatea da, beste batzuetarako ez.
Orduan, momentu batetan ulertzen dugu trantsizioko behin behineko zerbitzuak, unitateak eskaini behar direla, baina beti ere aurreikuspen hori, planifikazio hori egiten den bitartean neurri estrukturalak ezartzeko.
Eta eskatzen dugu, horregatik, serioak garelako, zorrotzak garelako, unitate mugikor hori jarri eta, bitartean, azterketa bat egitea Lezako Ospitalean mamografia zerbitzua eskaintzeko zeintzuk izan behar diren neurri estrukturalak.
Pentsatzen dugu bertako herritarrek merezi dutela, eskubide berberak dituztela eta, zentzu horretan, neurriak bideratu daitezkeela. Ulertzen dugulako, lehen esan dudan bezala, zerbitzuen kalitatea hobea dela azpiegitura eta unitate estruktural eta finkoetan ematen denean.
Ongi ikusten dugu, lehen esan dudan bezala, bitartean neurriak hartzea eta hori da gaur ekarri duguna eta guk herritarren onurarako, mesederako lan egiten dugulako, sigletatik haratago, norekin beharrean, zertarako lortzen ditugun akordioak, ez? Eta akordioak lortzeko eta lantzeko gaudelako hemen, horretan saiatu gara, nahiz eta beste batzuek beste interes batzuk lehenesten dituzten herritarren mesederako akordioak lortu beharrean.
Por cierto, noiz izan zen? Astelehenean. Bai, astelehenean etorri ziren, 1500 sinadura erroldatu zituzten etxe honetan, eskari konkretu bat eginez Arabar Errioxako emakumeak. Beraz, ondo legoke beraiei erantzun bat ematea.
Eskerrik asko.