OGASUN ETA FINANTZAKO SAILBURUAK (Gatzagaetxebarria Bastida) (EAJ, 2016-04-07):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea. Arratsalde on legebiltzarkideok.
Jaurlaritzaren aurrezki-kutxen eta banku-fundazioen legea aurkeztera natorkizue. Lehenengo eta behin, gai honetan kontuan eduki behar dugu gure eskumenak zeintzuk diren aurrezki-kutxen eta banku-fundazioen arloan. Finantza legedi orokorraren ildotik joanda, alde batetik, kutxen gure eskumen tradizionalak eduki ditugunak, baita erabiltzen dugu lege-proiektu honetan kreditu eta banku ahalmen arautzailearen garapenerako daukagun eskumena. Hori da beste arloa, lege-proiektu honetan erabiltzen duguna.
Zeintzuk dira lege-proiektuaren helburuak? Bi. Alde batetik, aurrezki-kutxen euskal legedia eguneratu, legedi orokor bat dago Estatuan kutxei buruzkoa eta berak eskatzen duena da legedi propioak direnak erkidego autonomoetan eguneratu behar direla, egokitzen kutxei buruzko finantza legedi orokorrak esaten duen arautegia, gure esparru propiora ekarri behar dugu baina egokitzapen horiek egiten.
11/2012 Legea, Euskal Kutxei buruzko Legea, adostasun handi batekin onartu zen lehengo legealdian eta lehenengo esparru honetan egiten duguna da gure lege-proiektuan errespetatu behar diren aldaketak legedi orokorretik, hau da, Estatuko legedi orokorretik, eta mantendu orokorrean gainontzeko gauza guztiak zeren eta euskal kutxen legedia, 2012koa, nahiko adostasun handiarekin lortu zen eta landuta dauden gauzak eta ukitu ez dituenak legedi orokorrak, finantza legedi orokorrak, mantentzen du.
Zentzu horretan, aurrezki-kutxei buruzko esparru horretan errespetatzen dugu Ganbara honek daukan adostasuna handia, baina egokituz finantzario arloan legedi orokorrak esaten duen aldaketekin. Eta hor dago aldaketa garrantzitsu bat: Zelan ulertzen diren aurrezki-kutxak gure esparruan. Aurrezki-kutxak beste izaera, beste berezitasun eta eduki batzuk dauzkate finantza legedi orokorrean.
Lehenengo eta behin, bideratuta egon behar dira aurrezkiak eskuratzea eta finantza eta inbertsio zerbitzuak ematea. Baina nori? Ez edonori, baizik eta txikizkako bezeroak direnentzako eta enpresa txiki eta ertainentzako. Hau da, bere berezitasuna merkatu orokorrari bideratuta zeuden erakunde moduan, orain murriztu egiten du finantzako lege orokorrak. Orduan, txikikazko bezeroak eta enpresa txiki eta ertainetara bideratutakoak.
Beste alde batetik, kutxek ezin dute autonomia erkidegoko lur eremuaren gainetik bere eskumenak erabili. Salbuespen gisa bakarrik mugakide diren 10 probintzietarako hor jokatu ahal dute, baina erkidego autonomo baten inguruan, mugakideak diren 10 probintzietara. Hori da bigarren berezitasuna.
Hirugarrena, beraien aktibo kontsolidatuak 10.000 milioitik gorakoak ezin dira izan. Eta laugarrena, beraien esparruan, lurralde autonomiko esparru horretan, gordailuen merkatuaren 35etatik gorakoak ezin dute izan. Hori gertatuko balitz, aurrezki-kutxa bat bihurtu beharko litzateke banku-fundazio batetan, eta bere finantzario jarduna banku baten bidez, kredituko erakunde baten bidez egin beharko luke.
Orduan, aldaketa hori garrantzitsua da Estatuko legedi orokorrak esaten duena. Orduan, aurrezki-kutxen izaera berezitasunak eta eduki ezaugarriak direnak aldatu egiten dira zentzu horretan. Lau aldaketa horiek bere edukietan garrantzitsuak dira.
Guk hori onartzen dugu, errespetatzen dugu eta Ganbara honetan zeuden adostasun handiko 11/2012ko Legea hori ekarri egiten du. Gainontzeko arlo guztiak esparru honetan dira egokitzapenak egiten ditugunak gobernu organoari buruzkoak: Batzar Orokorra, Administrazio Kontseilua, Gizarte Kontrolerako Batzordea, hori dakarren araubide berria hori ere ekarri behar dugu finantzario lege orokorrak esaten duen moduan.
Eta gainontzeko gauzak arautzen direnak ba mantentzen ditugu 2011-2012ko Legeak esaten duena, uste dugulako adostasun handiarekin onartu zen legea dela eta bere balioa daukala. Baina egia da une honetan aurrezki kutxarik ez dagoela eta legedi orokorrak, finantzario legedi orokorrak esaten duena da indarrean zeuden aurrezki kutxak 2014 urtea amaitu baino lehen derrigorrez legedi horren bidez bihurtu behar zirela banku fundazioetan. Eta hori gertatu da eta, gure kasuan ez dago momentu honetan aurrezki-kutxarik, baina banku-fundazioak daude.
Legearen bigarren helburua da arlo hau arautzea, banku-fundazioen arloa arautzea. Banku-fundazioak dira erakunde batzuk daukatena berezitasun horiek, bat, helburu sozial bat daukate, hori da, helburu sozial bat daukate. Bi, beraien jarduna bideratuta doa gizarte arloa kudeatzera. Hiru, banku baten edo finantza erakunde batetan partaidetza dutenak, partaidetza hori era osasuntsu eta egoki batean kudeatu behar dute. Orduan, betebehar bi daukate; alde batetik, gizarte ekintza kudeatu eta bestetik, erakunde finantzario batetan, banku batetan adibidez, daukaten partaidetza egoki eta osasuntsu kudeatu. Horiek dira banku-fundazio baten helburuak.
Eta zer dira banku-fundazioak? Gure kasuan eta gehiengoko kasuetan, zeren ez da banku-fundazio horiek sortu gizartetik behetik gora, baizik eta legedi orokorrak, Estatuko legedi orokorrak esaten zuen bezala, aurrezki-kutxek 2014ko abendua baino lehen behartuta zeuden banku-fundazioak bihurtzera eta beraien jardun finantzieroa banku baten bidez egitea.
Orduan, gure kasuan hiru banku-fundazioak horrela sortutakoak dira. Eta dira erakunde batzuk beste hirugarren berezitasun bat daukatena, eta da finantzario erakunde batetan eduki behar dute % 10etik gorako partaidetza edo % 10etik beheranzkoa bada, eskubidea edukitzea banku horretako Administrazio Kontseiluan administratzaileren bat izendatzeko eskumena edukitzea. Orduan, horrela fundazio bat badago, eskumen hori edukiko du. Ez badauka horrelako eskumenik, hau da, % 10a baino gutxiago edo eskumenik ez edukitzea % 10a baino gutxiago badauka eta gainera administradorerik izendatzeko eskumenik ez eduki, orduan ohizko fundazioa bat izango litzateke. Izan ahal da fundazio bat ohizkoa izatea eta partaidetza bat edukitzea finantza erakunde batetan, baina salbuespen gisa horiek arlo biak ez betetzea.
Zentzu horretan, banku-fundazioak helburu bi horiek dauzka: gizarte helburu bat eta bestetik, bankuaren partaidetzako kudeaketa zentzudun, osasuntsu eta egokia egin behar dena. Legeak egiten duena da garatu Estatuko lege orokorrak esaten duena gure esparruan. Hau da, gure konpetentzi propioak erabili, hau da, Ganbara honek eta zuek, legebiltzarkide jaun-andreok, erabaki behar duzue nora arteko araubidea behar dugun.
Eta gero esango dut zergatik den garrantzitsua araubide bat hemen egotea. Orduan egiten duguna da legedi orokorraren ildo nagusiak horrela denetik errespetatu egiten ditugu, baina garatu egiten dugu gobernu organoak edo patronatuaren araubidea ipintzen dugu, bateraezintasunak ipintzen ditugu, gaitasunak, berezitasunak, bateraezintasunak bete behar dituztenak organo horietako partaideak izan behar diren pertsonak.
Baita ere ipintzen ditugu muga batzuk bateraezintasunaren ildotik zenbat urte egon behar diren ardura horietan ordezkariak edo patrono moduan izendatuta dauden pertsonak, hori ere garrantzitsua da eta erabiltzen dugu gure eskumena hori garatzeko.
Eta banku-fundazio on batek dauka esparru bi. Batetik izaten dena gizarte ekintza bat egin behar du eta, beste batetik, kudeaketa osasuntsua, bankuaren partaidetzako bere jabetasunarena. Bankuaren jabetasunaren horren ildotik dauka erakunde finantziero baten partaidetza garrantzitsua dakarrenean 10etik gora bada, lotura bat dauka Espainiako bankuarekin. Zergatik, ba jabetasun garrantzitsu bat daukalako erakunde finantziero batetan.
Baina, beste arloan, gizarte ekintza arloan erakunde horrek tradizionalki esan den moduan, horren babeslaritza Ganbara honen menpe Eusko Jaurlaritzak eraman du. eta hori da hirugarren esparruan hemen betetze duguna. Arautu gure eskumen propioak eta gure euskal legean gizarte ekintza arloa ondo garatu, zehaztu eta finkatu. Gizarte ekintza arloa, arlo bietara, bai euskal kutxena eta bai banku-fundazioena.
Estatuko legedi orokorrak ez du ezertaz arautzen gizarte ekintzako esparru hori eta guk ganbarari eskaintzen dioguna da hemendik eta gelditzen diren hilabeterako epealdi hau amaitzeko, legea onartzeko garrantzitsua dela gizarte ekintzako arloa araututa geratzea.
Zeren Banku fundazioak bere izaeraz dakarren historia eta sormena dauka aurrezki kutxatik, sortutakoa da. Eta aurrezki kutxak datoz herri erakundeetatik, udal hiriburuetakoengandik eta foru aldundietatik. Eta hori uste dugu garrantzitsua dela banku-fundazioan arau bide propio bat edukitzea gizarte ekintza arloan. Zeren ez dago inolako araubiderik momentu honetan, baizik eta ez badugu ulertzen ohizko fundazio baten moduan funtzionatu behar duela banku-fundazio batek. Eta guk Jaurlaritzak proiektu propioa aurkeztu dugu hori garatuta geratzeko.
Ze filosofiarekin, ze planteamendurekin? Ba tradizionalki banku-fundazioaren gizarte ekintzak eduki duen papera. Izan dela kudeaketa osasuntsua herrira bideratuta, lotuta eta bateratua izateko Jaurlaritzak edo Legebiltzar honetan bere gizarte zerbitzuetako planifikazioarekin bat etorrita, hau da, lotuta. Azkenean kontuan eduki behar dugu banku-fundazioek daukatela eta beraien jabeek daukatela onura garrantzitsu bi.
Bat, beraien gastu guztiak bideratuta doazenak gizarte ekintzara, hobari fiskalak dauzkate. Horrek eskatzen duena da botere legegileak edo botere exekutiboak ere horren jarraipena egin behar duela. Bere gastu guztiak gizarte ekintzara bideratutakoak bere urteko kontu ekonomikoetan gastu fiskal moduan dira. Gure legedian pauso handi bat eman dugu, hori bere zergadun paperean horrela geratzen da, hobari fiskal moduan.
Eta bi, bere kide den bankuak ere egoera hori dauka. Bankuak bideratzen duen etekinen zatia gizarte ekintzara doa bideratuta dagoena, horrek ere hobari fiskala dauka bankuaren urteko kontuetan. Horrek erakusten du horren atzean ze filosofia dagoen. Eta dagoela erakunde batzuk direla botere publikotik bideratuta daudenak eta berezitasun batzuk daudela beraien kontu ekonomikoetan eta guk eman diogula beraien zergadun paper horretan hobari fiskala horiek.
Eta hori ere uste dugu tradizionalki gure legebiltzarrean eta Jaurlaritzan eta gure lurralde autonomoan egin den moduan, araubide propioa eduki behar duela. Zeren legedi orokorrak ez dauka araubiderik eta bestela araubidea da ohizko fundazioak esaten duen legediak egitea. Baina ez gaude ohizko fundazioa baten aurrean. Hemen gaude gure herritik sortutako euskal kutxen ondorioz legedi orokorrak esaten duen erakunde bat sortuta.
Eta horixe da arautu duguna. Gizarte ekintza arloan paper tradizionala eduki duena Ganbarak edo Jaurlaritzak kontuan edukitzea, kudeaketa osasuntsua izatea eta gizarte ekintza arloan kontuak onartzeko zelan bideratzen duten banku-fundazioek beraien kontuak gizarte ekintzarako eta urteko kitapenak. Zeren gizarte ekintza arloa egin ahal da era ezberdinetara: zuzenean, banku-fundazioaren bitartez edo banku-fundazioak elkar lanean beste erakunde batekin. Edo banku fundazioak ohiko fundazio bat sortuta. Baina guk planteatzen duguna da tradizionalki esan den moduan, dena da gizarte ekintza. Zuzenean egin ala zeharka egin.
Hori da legebiltzarkide jaun andereok egiten duguna. Hiru esparrutan. Eguneratu eta laburbilduz euskal kutxen legediaren egokitzapena eta eguneratu azkeneko lau urtetan egin diren aldaketara. Bi, garatu gure eskumenak banku fundazioetan. Eta hiru, dagoen gabezia gizarte ekintza arloan, arautu gabe dagoena banku-fundazioetan, arautu. Tradizionalki esan den moduan gure Legebiltzarrean eta horrela arautu daukagun moduan kutxen arloan.
Orduan titulu propio bat egiten dugu erakunde bietara, kutxa bat badago edo banku-fundazio bat egon...
...daukagun moduan kutxen arloan.
Orduan titulu propio bat egiten dugu erakunde bietara, kutxa bat badago edo banku-fundazio bat egon, baina araubide bat egongo da eta tradizionalki eduki dugun moduan.
Orain zuen eskuetan geratzen da, legebiltzarkide jaun-andreok, hemendik eta ekainaren amaierarako, ba Ganbara honek lanak egitea, talde parlamentarien bitartez, eta legedia ba onartutzat amaitzeko moduan, aurten.
Eskerrik asko eta besterik gabe.