OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2017-05-25):
Eskerrik asko, mila esker mahaiburu andrea. Egun on denoi.
Gizartearen arazo eta kezka handienetariko bat etxebizitza da. Etxebizitza bat eskuratzean eta, garrantzitsuena dena, etxebizitza horri eustea.
Etxebizitzekin egiten den espekulazio handia eta gehiegizko prezioak, lan baldintzen prekarikazioak, langabezia eta kreditu erakundeek ezarritako baldintzak dira, beste askoren artean, populazioaren sektore handi batek etxebizitza eskubidea gauzatu ezin izatea eragiten dutenak edo etxebizitza eskuratu eta gero hari eutsi ezinik ibiltzea dakartenak. Herritar multzo handiegi baten eguneroko errealitatea da hau.
Askotan eman izan ditugu, eman izan dira etxe honetan etxebizitza eskubidearekin loturiko hainbat eztabaida, eta oraingo honetan dagokien herritarrei zoru-klausulak itzultzeko egin beharreko izapideak errazteri buruzko legez besteko proposamen hau dugu eztabaidagai.
Etxebizitza izaten jarraitzeko aukerari eragiten dioten edo eragin diezaioketen faktoreen artean dago bankuek hipoteka maileguetan jarritako baldintzen bidez ezarritako zama.
Zama hauetan larrienetarikoa interes tipo arrunt minimoen klausula da, zoru-klausula bezala ezagunagoa dena.
Milaka izan dira, kontsumitzaileek antzeman ezin zituzten trikimailuen bitartez, bankuek engainatu dituzten herritarrak. Zoru-klausula finantza erakundeek bezeroen interesen kaltetan euren irabaziak handitzeko baliatu dituzten trikimailuen artean aurkitzen da.
Klausula honek azken urteetako erreferentziazko indizearen jaitsierei etekinak ateratzea eragotzi die milaka herritarrei. Bankuarekin ustez adostu zutenaren kontra, euren kontratuak interes tipo finkoa duten maileguak bilakatu dira klausula hauen erruz.
Auzitegi Gorenak 2013ko maiatzaren 9an, orain dela jada 4 urte, 241/2013 epaian abusukotzat eta indargabetutzat jo zituen zenbait finantza erakundeek hipoteketan jarritako zoru-klausulak.
Baina ebazpen judizial eman zenetik aurrerako dirua bakarrik itzultzera behartzen zituen klausula hau aplikatu zuten finantza erakundeak.
Europar Batasunaren Justizia Auzitegiaren 2016ko abenduaren 21eko epaiak, ordea, atzera bota zuen denbora muga hori. Eta aurreko zenbatekoak itzultzera behartzen ditu, atzeraeragin osoa onetsiz.
Pozik jaso genuen epai hau. Hipoteketan zoru-klausula aplikatu duten finantza erakundeek urteetan horri esker irabazi duten dirua osorik itzuli beharko dietelako klausula bidegabe horien ondorioak pairatu dituzten euren bezeroei.
Eta hemen azpimarra txiki bat egin nahiko nuke, badira eta ehunka herritar, bidegabekeria bera jasan izan dutenak, baina inolako babesik gabe aurkitzen direnak. Europar...
...egin nahiko nuke badira eta ehunka herritar bidegabekeria bera jasan izan dutenak baina inolako babesik gabe aurkitzen direnak.
Europar Batasunaren Justizia Auzitegiaren epai hau Europar Kontseiluko 93/13 Direktiban oinarritzen da, eta direktiba honek hasiera batetik egiten duen bereizketa ez dago batere ondo, kontsumitzaileen norbanako eta profesionalak bereizten baititu. Profesionalak inolako babesik gabe aurkitzen dira direktiba honek soilik kontsumitzaileen norbanakoari eragiten diolako.
Maila berean daude eta tratamendu bera dute profesional guztiek, izan burtsan kotizatzen duen enpresa bat edo izan elektrizista autonomo bat, edo hobe esanda, enpresa hauek sinatu izan dituzten maileguek. Eta hauetariko asko eta askok dituzte zoru-klausulak, askotan baldintza txarragoetan gainera, eta baldintza txar hauek ez dituzte noski pairatzen burtsan kotizatzen duten enpresek.
Direktiba horren aldaketa beharrezkoa da edo beste direktiba bat enpresei zuzendua, profesionalak ere babestuko dituena banketxeen praktika hauengandik. Baina onartzen dut hau ez dela kontu erreza, beste eztabaida baterako emango luke honek.
Baina bueltatuz, epaia ezagututa, Espainiako Gobernuak gainera zetozkion demanda judizialez jabetuz, epaiketaz kanpoko erreklamaziorako prozedura bat arautu behar izan zuen. Urtarrilaren 20an onartu zuten 1/2017 Errege Dekretua, Zoru-klausulengatik Kontsumitzaileak Babesteko Premiazko Neurriei buruzkoa, oso kritikatua izan dena, bereziki kontsumitzaileen elkarteetatik. Denak bat datoz esaten kontsumitzaileak baino, bankuak mesedetzen dituela, ez dituela ezertara behartzen.
Ez naiz hasiko orain puntuz puntu dekretua kritikatzen ez delako ez momentua, ez dagokion lekua. Eta Martínez jaunak adibide batzuk eman ditu guztiz konpartitzen ditugunak, baina gertatzen ari denaren adibide txiki bat jarriko dizuet.
Finantza erakundeak bezero kaltetuari zoru-klausulen aplikazioagatik ordaindu duen gehiegizko kopurua X dela esaten dio. Akordio batera iritsi ahal izateko eta bide judiziala saihesteko, % 80a itzuliko diola proposatzen dio. Kontua da gezurra esaten diola, bezeroari dagokiona baino askoz ere kopuru txikiagoa zor diola esaten dio. Kopuru honen kalkulua batere erraza ez denez edozein herritarrentzat, kaltetuak sinetsi egiten du eta % 80a berreskuratzea eta bide judiziala saihestea positibotzat jotzen du banketxearen proposamena onartuz.
Espainiako Gobernuak onarturiko dekretu horrek horrelako fraudeak egitea ahalbidetzen ditu banketxeak. Eta zer gertatzen da 2013ko maiatzean Auzitegi Gorenak lehenengo epaia eman eta gero, banketxe batzuek hartu zuten bidearekin? Kasu asko eta askotan kaltetuekin akordio batetara iritsi ziren  - akordioa nolabait esatearren, noski -  eta okerrena da judizialki joan ahal izateko aukerari uko egitea sinatu zutela, kasu askotan konturatu egin gabe zer sinatzen ari ziren.
Honegatik gehitu nahi izan genion puntu bat Elkarrekin Podemos legebiltzar-taldeak aurkezturiko legez besteko proposamenari. Kontsumobidek egin beharreko aholkularitza eta bitartekaritza hori bideratu dadila kaltetuak ondo informatzera zertarako eskubidea luketen eta, aurkitzen diren kasuek hala eskatzen badute, espediente zigortzaileak igortzera.
Guztiz bat etorri ginen hasieran aurkeztu zen legez bestekoarekin eta pozten nau aitortzeak azkenean aurkezten den erdibideko hau hasieran aurkeztu zen legez bestekoa baino osatuagoa dela, aberatsagoa.
Batez ere nabarmendu nahiko nuke Euskal Sozialistak eta Euzko Abertzaleak legebiltzar-taldeek egindako zuzenketaren ondorioz erdibideko honetan sartu den azken puntua, ahal bezain pronto Hipoteka Legea aldatzearen eskaera, etorkizunean horrelako egoerak ekiditeko hipoteka maileguen kontratazioan gardentasuna hobetze aldera mekanismoak jartzeko.
Llanos andereak aurreratu digu jada zirriborro baten lanketan ari direla, beraz, pozten nau hori entzuteak ere. Ikusiko dugu zein izango den azkenean lortuko den aldaketa edo ze akordio lortuko den. Baina beno, esperoan geldituko gara.
Zoru-klausulak ez dira abusuzkotzat jotzen diren klausula bakarrak. Hor daukagu epemuga aurreratuaren klausula, adibidez, guztiz abusuzkoa dena baita. Hauetan oinarriturik, hipoteka exekuzioak eman izan dira eta bi hilabete eskas dira Auzitegi Gorenak Europako Justizia Auzitegiari galdetu diola ea hipoteka exekuzioekin jarrai dezakeen klausula hau baliogabea izan arren. Zoru-klausulen aferarekin berdina egin zuten, artxibapenak atzeratu eta legea ez betetzeko saiakera bat besterik ez da. Kasu honetan ere, Europako Justizia Auzitegiaren erabakiaren zain gelditu beharko gara.
Hau da espainiar Estatuaren jokabidearen beste adibide bat, beste adibide bat, adibide txiki bat bere handitasunean, arrazoi bat gehiago, beste bat eskumen osoak beharrezkoak ditugula frogatzen duena.
Burujabeak izan beharra daukagu hemendik bertatik gure herritarrak behar den bezala babesteko, aplikatu beharreko neurri guztiak arautu ahal izateko, guztiak. Herritarren kezkak gureak ere ba dira, hemen aurkakoa adierazi bada ere. Eta horregatik dugu beharrezkoa burujabetza osoa.
Besterik ez, eskerrik asko.