BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2013-05-09):
Mila esker arratsalde on denoi.
Talde Popularrak aurkeztutako proposamenari EH Bildutik osoko zuzenketa aurkeztu genion, funtsean ez proposamenarekin ados ez geundelako, gehiago izan zen motz geratzen zela uste genuelako. Zalantzarik ez dago herritar guztiok eskubide berak izan ditzagun irisgarritasunak bere biziko garrantzia duela eta noski, administrazio publikoa izan behar duela aurrenekoa bere eraikinetan dituen oztopo guzti horiek ezabatzen.
Baina horretara iristeko eraberritze eta ordenazioaz hitz egiten dugunean, ikuspegi zabalarekin egin behar dugula uste dugu eta ez dugula eraikinetan mugatu behar. Irisgarritasuna eta mugikortasuna bere osotasunean onartzea beharrezkoa dela, aintzat hartzea bai espazioaren kalitatea, humanizazioa, paisaia, kolektibitatearen indartzea eta abar. Eta beste hainbat kontu. Alegia, irisgarritasunarekin batera beharrezkoa da irizpide energetikoak, ikuspegi soziala eta ekonomikoa ere kontuan hartzea.
Edonola ere, hasierako proposamena gehiago eraikinetara bideratzen dela ikusita, gu ere horri begira jarri gara eta horretara, mugatzen baldin bagara ere, hasierako proposamenarekin egiten dena baino helburu zabalagoa hartu dugu guk ere, betiere errehabilitazio integrala bilatuz eta ez partziala. Eta hori horrela, beharrezkoa jotzen dugu eraikinak birgaitu eta hiri berroneratzeko plana berritzea esparru honetan pauso erabakigarriak eman daitezen eta ikuspegi orokor batetik egin dadila lan hori.
Baina araudia, gure ustez, bildu behar ditu ba irisgarritasuna zein efizientzia energetikoa hobetzeko helburuak eta bitartekoak. Bietako bat kanpoan utzita erdizkako berrikuntza litzatekeelako gure ustez.
Lehen ere bien inguruko planik izan bada, baina etorkizunean are indarra handiagoz saiatu beharko genuke eta horregatik nahiz eta gauza batean zentratu den, bestea ere guk sartu nahi izan dugu 2020rako bigarren horretan behintzat helburu orokor bat beteko badugu, alegia, energia-kontsumoa % 20 gutxitzeko helburua; alegia eta jakitun gainera eraikinak horretan zentratu garenez, eraikinak direla kontsumo osoaren % 40a daramatenak arrazoi ezberdinetatik.
Gauza jakina da eraikin asko direla zaharrak. Egia da. Irisgarritasun gabezi handiak dituzte, beraz, hauek nola gainditu pentsatu eta gauzatu egin behar da. Baina ia maila berean esan genezake eraikin berberak efizientzia energetiko hori lortzeko oso urrun daudela bai isolamenduari, eraikinen itxiturei dagokienez.
Zaharrak eta ez hain zaharrak diren eraikinetan azken Europako zuzentarauak diona betetzeko zeregin handia ikusten dugu oraindik. Beraz, ez dugu uste bigarren mailan geratu behar duen kontua denik eta behin plana berritzen hasita, dena bere baitan eskatzea eta helburu bezala jartzea garrantzitsua jotzen genuen.
Horregatik eskatzen dugu gure zuzenketaren lehen puntuan bi gauzak aintzat hartzea eta bigarrengoan, eraikinetan, berrietan bezala berri ez direnetan, energia-kontsumoa gutxitzeko neurriak hartzeko sustatze lanak egin eta horretarako laguntzak ematea.
Baina hirugarren puntuari bere biziko garrantzia eman nahi diogu ere. Izan ere, gauza jakina da planak jasoko dituela eginbeharrekoak, lortu beharreko helburuak ondo egiten baldin bada plana behintzat, baina gero horiek gauzatu egin beharko direla.
Eraikin publikoen kasuan, Administrazioaren ardura zuzena izango da eta horiek soilik borondateen arabera Llanos andreak zioen bezala, baizik eta beno nolabait ere obligazio bat ere badelako nola betetzen den ikusi egin beharko da eta laguntzak beharko dituzte horretarako administrazioek. Eta pribatuen kasuan, partikularren kasuan bereziki horretan zentratu nahi izan duzulako, hor nabarmena da beste arazo batzuk ere agertzen direla.
Gure ustez, Talde Popularrak egin duen bezala proposamena edo planteatu duen bezala, ondorioa izango litzateke bitarteko nahikoa ez izanda ere edo kasu horretan egon daitezkeen jabeak egonda ere, derrigor –derrigortasun hitzak nire ustez garrantzia berezia ez duen proposamenean– beregain hartu beharko dituela gastuari aurre egin ezin da ere bere etxean arriskuan ikusteraino.
Eta uste dugu, Eusko Jaurlaritzak birgaitze politika, etxebizitza politikaren erdigunean, ardatzean jarri beharko lukeen garai honetan helburuak eta arauak egin beharko lituzkeela, baita ere sortu daitezkeen oztopo horietan arau horiek aurrera eramateko, nola gainditu oztopo horiek begiratu beharko lukeela eta seguruenera horrek ere plan bereziak eskatuko lituzkeela.
Bestela, arriskua izango genuke planak egin bai, araudiak egin bai eta ez borondatearen arabera soilik. Zuk esan zenion akaso ez dela utzi behar udalen borondatearen baitan. Borondatea baino harantzago doazen ondorio eta oztopo praktikoak eta errealak sortzen direla nik uste dut borondatetik harantzago nabarmena dela. Eta iruditzen zaigu sortu daitezkeen arazo horiek gainditzeari begira, horri ere arreta berezia jarri behar zaiola.
Zuk aipatu duzu ere bizilagunen eta komunitateen inguruan behar diren gehiengoak askotan oztopo izaten direla eta egia da, askotan horrela izaten da eta horiek gainditzeko bitartekoak ere Jaurlaritzak jarri beharko lituzke. Arartekoak berak aipatzen du zuk oinarri bezala erabili duzun Arartekoaren txostena , nolabait ere hau askotan irisgarritasuna bermatzeko oztopo bat dela esanez. Bilatu beharko dugu benetan bermatzeko oztopo hori nola gainditu.
Egin beharreko lanen kostua, hori ordaintzerako momentuan familia askok arazo ekonomikoak izan ditzakete eta horietarako bitartekoak ere bermatu behar direla iruditzen zaigu, laguntzak bideratu beharko direla. Alegia, ez dadila etxea birgaitzea, etxea galtzeko beste arrisku bat gehiago bilakatu arazo ekonomikoak dituztenekin.
Beraz, ez dut horrekin esan nahi hori jarri behar denik irisgarritasun arazoa duenaren gainetik. Kontua, nire ustez, ez da mailakatzea eta zeinek daukan zeinek baino eskubide gehiago. Kontua da baten beharrak eta bestearenak, bata eta bestearen errealitatearen elkar bizitza hori nola laguntzen den, bestela arriskua daukagulako arauak egin bai baina gero elkarbizitza hori berriro ere arazo iturri bilakatzekoa. Hori gaur egun praktikan gertatzen ari da.
Eta eraikin zaharretan sortu daitezkeen arazo teknikoak ere nik ez nituzke gutxietsiko. Bereziki, udaletan aritu garenok askotan nozitu dugulako zenbateraino askotan oso zail diren arazo horiek gainditzeko.
Hainbat kasuetan irisgarritasuna bera bermatzea ere ez soilik borondatea ez dagoelako edo gehiengoak ez daudelako, ez. Praktikan fisikoki ezinezkoa delako ere zail gertatzen direlako eta ez dadin geratu herritar bat bere etxean bizitzera kondenatua zeren eta nire ustez hori ekidin behar da. Ikusi beharko da nola egiten den hori.
Eta batzuetan akaso pasa beharko du eta uste dut, hainbeste ez dela egiten eta pentsatu beharko da, mugikortasun arazoak dituzten herritar horiei bestelako alternatiba batzuk ematetik, bestelako etxebizitza batzuk aukeran ematetik, ez bi etxebizitza izan ditzan. Akaso berak daukan etxebizitza irisgarritasun arazoa ez duenarentzat baliagarri izan daiteke eta bi helburu aldi berean lortuko genituzke. Trukean, bere jabegoa ez den etxe baten erabilpena izan dezake familia horrek, pertsona horrek egoera horrek irauten duen bitartean egoera hori probisionala izan daiteke arazoa konpondu bitartean edo estrukturalagoa izan daiteke ezintasun horrengatik.
Gure ustez horri ere, ez da nahikoa arauak egitea errealitate horiei ere egin beharko litzaieke aurre. Izan ere, gauza jakina da igogailuen kasuan adibidez. Bereziki, Talde Popularrak igogailuen kasuan nolabait adibide bezala zentratu nahi izan duelako gaia. Bereziki, hori aipatzen denean askotan elkarren aurkakoak ere izaten direla irisgarritasunaren araudiak eta segurtasunaren araudiak.
Hori, gaur egun, araudi horien arteko elkar bizitza ere badakigu zein arazo latza izaten den udaletan eta bien arteko ezkontza zein zaila izaten den. Araudiak badakigu irisgarritasunekoak neurri minimo batzuk ezartzen dituela, suteen babeserako araudiak beste batzuk ezartzen ditu eta beraz, ondo legoke araudi ezberdin horien arteko elkarbizitza ere ahalbidetzea eta araudiek irizpide teknikoak jartzearekin batera, gainditu ezineko mugak ere jartzea zeren eta bestela borondateetan, udal teknikarien esku geratzen dira gauza asko.
Eta araudia guztiz ez beteta ere, saiatu beharko genuke noraino margen horiek hartu behar diren edo muga horiek absolututzat edo badauden onargarriak diren beste margen batzuk. Hala ere, izango dira kasuak irisgarritasuna bermatzea oso zaila dena, ia ezinezkoa dena eta kasu horietan bilatu beharko ditugu beste formula batzuk. Berriro diot, garrantzitsua da hori ere eta uste dut horri ez diogula orain arte begiratu.
Honela bada, zuzenketaren bidez funtsean defendatu nahi izan duguna ikuspegi integral bat da. Bestetik, papera jasoko duena praktikara eramateak ekar ditzaken arazoak saihesteko bideen beharra azpimarratzea.
Ez zaigu iruditzen besterik gabe araudiak betetzeko derrigortasuna dela esan behar denik eta horretara mugatu, sor daitezkeen arazoei bidea eman behar zaiela uste dugu, beste biderik eskaintzen ez bazaie derrigortasun hori paperean oso ondo. Baina arazoa gainditzeko arazoak izango ditugu eta gainera beste berri batzuk sortuko ditugu. Eta uste dugu ahalbidetu behar dela gaiak duen garrantziak tamainako araudia jartzea, alegia, hori behintzat egoerak eskatzen duela baina dena aintzat hartuta.
Eta bila dezagun gure ustez, herri ingurunea erabiltzen duten pertsona guztiek ahalik eta modurik independenteenean mugitzeko egin beharreko guztia egin dezatela, pertsona ezberdinen behar ezberdinak aintzat hartuz baina bidean sor daitezkeen arazoei iskin egin gabe.
Beraz, gure aurkakotasuna proposamenera baino ez hainbeste esaten denaren kontra gaudelako, baizik eta gure ustez behin hasita, gauza gehiago esan behar zirelako.
Mila esker.