ARRAIZ BARBADILLO (EH Bildu, 2014-02-20):
Egun on guztioi.
Gaurkoan Euskal Herria Bildu zetorren Legebiltzar honetara beste batzuekin batera etorkizunari ate bat irekitzera eta ez da posible izan. Agian ez zen guk nahiko genukeen atea, baina ate bat zen eta etorkizunari begira zegoen.
Baina ez da posible izan batzuk tematu direlako, ahalegin handiak egin dituzte azkenean iraganari begira dagoen leiho bat irekitzeko eta horretan gelditzea nahiago izan dute.
Autonomi Erkidego honek behar duen status berriaren inguruko eztabaida honez gero kalean dago eta horren aurrean bi aukera zeuden, batetik herritarren borondatea muga bakar gisa eztabaidatzen hastea, beti ere euskal herritarrei hitza eta erabakia emateko asmoz, ala gaur egun daukagun eta erabat agortuta dagoen Gernikako Estatutuari itxura aldatzeko operazioa habian jartzea.
Lehenengo aukera etorkizuna da, ez dakiguna, ezagutzen ez duguna, etortzeke dagoena. Bigarrena, bigarren aukera aspaldi aspalditik ezagutzen dugu, aski ezaguna den jarrera politikoa da, funtsean ezer ez aldatzeko gauzen itxura aldatzea, Lampedusaren El Gatopardo bezain zaharra ala zaharragoa den jarrera politikoa.
Euskal Herria Bilduk bat egiten du Araba, Bizkaia eta Gipuzkoak osatzen duten Autonomia Erkidegoak status berria behar duela adierazten duten guztiekin, baina zergatik behar dute Araba, Bizkaia eta Gipuzkoak status berria?
Ba logikoa denez zaharrak ez duelako balio, honez gero status zaharrak ez du balio. Hau da, Gernikako Estatutua agortuta dagoela, agortua eta are agortuago dagoelako, euskal gehiengo sindikalak eta herri sektore desberdinek behin eta berriz aipatu eta adierazi duten bezala.
EH Bilduk bat egiten du zentzu horretan Euskal Herri osoan zabalduta dagoen aldaketa politikarako gogoarekin, gure iritziz ez da hemengo kontu bat bakarrik, hiru lurraldeetako kontu bat, baizik eta gainontzekoetakoa ere bai.
Nafarroa Garaian, adibidez, gaur egun erregimena kolokan dakusagula, argi eta garbi dago herritarren nahia, herritarren gogoa aldaketa politikoarena dela. Ipar Euskal Herrian ere –Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoan ere– aldaketarako gogoa ere oso zabalduta dago, euskal lurraldeei erakunde bat ematea lehentasun.
Noski, Euskal Herriko zazpi lurraldeetan aldaketa politikorako gogoa oso era desberdinetan arnasten dugu, gure lurraldeetako egoerak ere zeharo desberdinak direlako. Baina lurralde guztietan aldaketa politikorako gogoak iturburu bakarra du: euskal herritarrok espainiar eta frantziar Estatuek aitortzen ez duten nazio batean bizi garela.
Ukazio horretatik, Espainiak eta Frantziak Euskal Herriarekiko menpekotasunezko harremanak inposatzen dituzte, gure etorkizuna herri gisa bahituz. Menpekotasunezko harreman horiek gainditu nahiaren ondorioz aldaketa politikora gogoa sortzen eta Euskal Herri osora zabaltzen ari da.
Euskal herritarren aldaketa politikorako gogoa status berriak eskatzen ditu, status berri bat Nafarroa Garaiarentzat, beste status berri bat Ipar Euskal Herriarentzat eta beste bat hemen.
Status berri horietako bakoitzak desberdina izango da, lehen esan dudan bezala, egoerak ere desberdinak direlako baina enbor bakarra izango dute: Euskal Herria Europako nazio bat dela eta ondorioz euskal herritarroi dagokigula erabakitze eskubideak ardazten duen status berri bakoitza.
Hau da, badago status berriari buruz hitz egitea honek bere baitan erabakitze eskubidea baldin badauka. Bestela ez da status berria, baizik eta status zaharraren itxura aldatze hutsa.
Es decir, sólo hay nuevo status para...
...estatu zaharraren itxura aldatze hutsa.
Es decir, sólo hay nuevo estatus para la Comunidad Autónoma Vasca o para Nafarroa Garaia o para Ipar Euskal Herria si éste contiene dentro de sí mismo el derecho a decidir, porque si no lo contiene, si no lo contempla, no es nuevo estatus; es el viejo remozado, es el viejo parcheado.
EH Bilduk ez du ulertzen erabakitze eskubidea bide baten azken geltoki gisa, ezta pentsatu ere. EH Bilduk erabakitze eskubidea Araba, Bizkaia eta Gipuzkoak osatzen duten Autonomi Erkidegoak behar duen estatus berria goitik behera ezaugarritzen duen ardatz nagusi gisa ulertzen du.
Erabakitze eskubidea ez da zentzu horretan euskal herritarrek une zehatz batean, kontu zehatz bat erabaki ahal izatea, baizik eta prozesu dinamiko eta iraunkor bat non herritarrentzako garrantzitsuenak diren kontu guztiak eztabaidan jarri behar diren eta hitza eta erabakia beraiei eman behar zaien. Herritarrei ezin zaie hitza eta erabakia eman oraingoan eta gero kendu.
EH Bilduk proposatzen du gure gizarteak erabaki behar dituen funtsezko kontu guzti horiei buruz euskal herritarrei, eta soilik herritarrei, dagokiela hitza eta erabakia. Eta zeintzuk dira kontu horiek? Noski, guztion artean adostu beharko ditugu. Baina guk batzuk ponentzia horren mahaiaren gainean ere jarri nahi ditugu: Lan harremanetarako markoa adibidez, eredu sozio ekonomikoa, hizkuntza eta hezkuntza, nazio sinbologia, euskal herritartasuna, euskal lurraldeen arteko harremanak eta noski, espainiar Estatuarekiko harremana ere.
Euskal Autonomi Erkidegoak behar duen estatus berriak kontu horiei guztiei gutxienez erantzun beharko lieke, EH Bildu eztabaida horretara etorkizunari ate hori parez- pare irekitzera etorri da. Horixe izan da gure asmoa eta gainera ez geneukan bakarrik egiteko asmorik. Guk bide hori, abiapuntutik helbururaino, Euskal Herria nazio gisa aintzat hartzen duten euskal eragile eta sektore guztiekin batera, baita alderdi politikoekin ere, egiteko asmoa geneukan eta badaukagu gaur ezinezko izan bada ere.
Bide horretan, alderdi politikoek ardura handia daukagu. Gure esku dago hein handi batean ateak zabaltzea eta herritarrei noiz, nola eta zeren inguruan eman behar zaien hitza eta erabakia eztabaidatzea eta adostea.
EH Bilduren ustez, alderdi politikook eta instituzio publikoak bide horretan herritarrei hitza eta erabakia emateko tresna izan behar dute. Horretan datza estatus berriaren funtsa baina Legebiltzar honetan iraganarekiko tentazio handiegiak ikusten ari gara. Batzuk baldintza berdintasunean lehiatu behar izatearen beldur ikusten ditugu. Noski, seguruenez, eszenatoki horretan beraien proiektu politikoa galtzaile suertatuko litzatekeelako. Azkenean, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako herritar gehiengoaren nahiarekin bat egiten ez duelako baina horiek dira demokraziaren miseriak ala (…).
Inork ezin dio itsasoari aterik itxi eta batzuk saiatzen ari dira baina ez dute lortuko oraingoa ere. Eta gaur, lan horretan onartu behar da erabakitze eskubidea ukatzen diete horiei laguntza handia eman dietela beste batzuk, hain zuzen ere, hauteskunde programan hori idatzita dutenek. Eta ez dugu oso ondo ulertzen zertara datorren hori guztia, nola batu gaitezke egitasmo horretan, bai erabakitze eskubidea ukatzen dutenek eta baita bere hauteskunde programan horrela adierazita daukatenek. Ez dago hori ulertzerik. Edo behintzat guretzako ez dago hori ulertzerik.
Hori bai, nora doaz batzuk eta besteak batera? Lehenengo eztabaidan ikusi dugu. Ez doaz inora, buelta handi bat marraztera berriro abiapuntura itzultzeko abiapuntu horretatik mugitu ez gaitezen, herri bezala aurrerapausorik eman ez dezagun.
Ez kontatu bidaia horretarako EH Bildurekin. ez kontatu gurekin euskal herritarrei iruzurra egiteko edo herritarrei hitza eta erabakia lapurtzeko. Are gutxiago, instituzio hau horretarako baliatuz.
Hori bai, euskal bidea batera egiteko prest gaituzue. Euskal Herriaren nazio aitortzaren alde lan egiteko prest gaituzue, erabakitze eskubidea lortzeko eta gauzatzeko prest gaituzue. Hona gure konpromisoa. Hona gure hitza eta erabakia.
Eskerrik asko.