LAZAROBASTER BADIOLA (EH Bildu, 2015-06-18):
Arratsalde on guztioi.
Transgenikoen gaia ez atzera eta ez aurrera egon da azkeneko urte hauetan. Azkeneko hilabeteetan, ordea, mugitzen hasi da baina mugimendu hori esan norabide txarrean izan dela.
Orain arte Europak hartu ditu transgenikoen inguruko erabakiak eta Europan honenbestez onartuak daude ereiteko bi arto transgeniko eta inportaziorako edo, 58 transgeniko onartuak dira pertsona eta animalien elikadurarako. Orain Europak erabakia estatuen esku uztea erabaki du eta, jakinda Madrilgo Gobernuan PP transgenikozale amorratua dela, seguru aski egin ahalak egingo dituzte transgenikoak sartzeko.
Egoera berri honen aurrean, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa transgenikorik gabeko gune izaten jarraitzea nahi dugu eta horregatik aurkeztu dugu ekimen hau.
Transgenikoen ekoizpenari begiratuz, lehenengo eta behin esan, datuak betiere puztu egiten direla ekoizten dena baino gehiago ekoizten denaren inpresioa emateko. Esan mundu mailan 1.300 milioi hektarea inguru landatzen direla orokorrean eta horietatik 150 milioi direla transgenikoak, % 20a gutxi gora behera. Eta soja, artoa, koltza eta kotoia dira gehien bat.
Ekoizle handienak Ameriketako Estatu Batuak, Brasil, Argentina, Kanada, India eta Txina, eta Monsanto da transgenikoaren negozioaren % 80aren jabe. Europan esan 100.000 hektarea inguru ekoizten direla transgenikoak eta Estatu Espainiarrean 80.000 hektarea inguru. Hau da, Europako % 80a Estatu espainiarrean landatzen da. Estatu frantsesean bi urtetan zehar baimendua egon zen arto transgenikoa baina gero berriro debekua jarri zuten.
Hortaz, Euskal Herriari begiratzen badiogu, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan 2007an transgenikorik gabeko gune izendatu zuen Jaurlaritzak, eta hortaz, egun ez da transgenikorik ereiten, Ipar Euskal Herrian ere ez baina Nafarroan bai. Nafarroan 5.000 hektarea ingurutan transgenikoak ereiten dira.
Transgenikoak dira, azken batean, izaki bizidun baten genoma aldatzea da, izan daiteke beste izaki bizidun baten informazio genetikoa txertatzen zaiolako edo modu zuzen batean genoma bera aldatu egiten zaiolako. Eta helburua beti da landare baten ezaugarri konkretu bat aldatzea onura baten bila.
Adibidez, tomateari arrain baten informazio genetikoa txertatu ahal zaio tomate horrek hotzari aurre hobeto egiteko, sojari genoma aldatzea posible da herbizida jakin batekiko tolerantzia garatzeko, edo arto bati bakterio baten informazio genetikoa txertatu ahal zaio zenbait intsekturen aurrean erresistentzia garatzeko.
Bestalde, transgenikoak sustatzen dituztenek diote transgeniko eta ez transgenikoen arteko elkarbizitza edo koexistentzia posible dela eta praktikak erakutsi digu hori ez dela horrela poleninazio garaian haizeak eta intsektuek polena alde batetik bestera eramaten dutelako eta hor polenizazio gurutzatua gertatzen delako.
Zentzu honetan, transgenikoak transgenikoa ez dena kutsatu egiten du. Eta adibide bezala bi arto sail baldin baditugu, bata transgenikoa eta handik gertu beste bat ekologikoa, polenizazioan transgenikoak ekologikoa kutsatzen du eta ekologikoak ekologikoa izateari uzten do. Hortaz, ezin da ekologiko bezala merkaturatu. Beraz, nekazari ekologikoari galera dakarkio honek.
Hori gertatu da Nafarroan eta bai Nafarroatik harantza ere, Aragoi aldean eta. Izan ere, kutsadura hau da geroz eta arto ekologiko gutxiago ereitearen arrazoia eta nekazari ekologikoak guztiz desesperatuta daude.
Elikagai transgenikoen etiketatuen inguruan, berez transgenikoak daramaten jakiek etiketan jarri behar dute transgenikoa daramatela nahiz eta hor badagoen ehuneko 0,9 bat salbuetsita dagoena. Baina bestalde, animalien elikadurarako pentsu transgenikoa erabili baldin bada, gero animali horretatik eratorriko haragi edo esnekietan ez da jartzen transgenikoa daramanik.
Eta hemengo sektoreari begiratzen baldin badiogu, kenduta abeltzantza ekologikoa eta konbentzionalean transgenikorik gabe salmenta zuzenean ari diren gutxi batzuk, gainontzean esan dezakegu erabiltzen den pentsu guztia transgenikoa dela. Beraz, abeltzantza sektorean ia pentsu guztia transgenikoa da nahiz eta gero etiketetan ez dugun horrelakorik ikusten.
Transgenikoan inguruan, bete gabeko promesak dira ugari. Promesa bat munduko gosea bukatu dela transgenikoekin eta ez da horrela. Arazoa ez da gutxi ekoizten dela gaur egun, arazoa da elikagaien banaketa guztiz injustua dela eta munduko herritar guztientzat ez dagoela ekoizten dena eskuragarri. Gainera, gosea pasatzen dutenak dira askotan elikagai ekoizleak eta hori bai dela paradoxa.
Beste promesa bat, klima aldaketan geldiaraziko dutela transgenikoek. Eta hau ere ez da horrela. Tokian tokiko hazi barietateen galera dakar. Izan ere, mundu guztian zehar hazi transgeniko berdinak zabaltzen direlako bioanistasunaren kaltetan. Eta transgenikoen artean ateratzen diren belar txarrek herbizidekiko erresistentzia garatzen hari dira urtetik urtera eta, zentzu honetan, geroz eta herbizida gehiago bota behar da. Hortaz, lurra geroz eta gehiago kutsatzea dakar horrek.
Beste promesa bat, nekazarientzako errentagarritasun gehiago. Hau ere ez da horrela. Urtero urtero, haziak erostera behartuta daude nekazariak, izan ere, hazi transgenikoak antzuak direlako. Eta urtetik urtera herbizida gehiago bota behar denez, herbizida gehiago erosi behar da, ekoizpen kostuak geroz eta gorago igotzen doaz.
Beste promesa bat, herritarrentzako elikagai osasuntsuagoak eskaintzen dituztela transgenikoek. Eta hau ere ez da horrela. Transgenikoekin lotzen dira hainbat osasun arazo: Minbizia, alergia, ugalkortasun arazoak, eta abar. Eta ez da kasualitatea glisofatoa daraman herbizida Osasunaren Munduko Erakundeak minbizia zor dezaketen produktuen zerrendan sartzea. Eta ez da kasualitatea ere, aste honetan bertan Frantziako gobernuak herbizida honen glisofatoa daukaten herbizida hauen erabilera mugatzea iragarri izana.
Beraz, daukaguna da ez bada munduko gosearekin bukatu behar, ez bada klima aldaketa geldituko, ez bada nekazarientzat errentagarriagoa, ez bada herritarrentzat elikagai osasuntsuagorik eskatzen. ¿Nor dago transgenikoen atzean?
Mundu globalizatu eta neoliberal hau oraindik ere neoliberalago egin nahi dutenak daude. Elikadura sisteman gaineko kontrol pribatua izan nahi dutenak daude. Herritarren behar izanen gainetik beraien interes ekonomikoak jartzen dituztenak daude: Monsanto bezalako korporazioak daude, gaixotasunak eta sendagaiak saltzeko prest daudenak. Eta ez da ere kasualitatea tiparen barruan, negoziaketa ilun horren barruan, transgenikoen gaia egotea Estatu Batuetako korporazioek Europan sartzeko interes handia dutelako.
Eta tiparen gaian, EAJrekin oso urrun bagaude ere, transgenikoen gaiarekin elkar ulertu dugu eta erdibideko batetara iritsi gara. Erdibideko batetara iritsi gara Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan ez dugulako transgenikorik ereiterik nahi.
Transgenikoen inguruko erabakiak, beste erabaki asko bezala, hemen hartu nahi ditugulako, transgenikoen alternatibak ikertzeko lerro berriak irekitzea nahi dugulako, transgenikorik gabeko pentsuak eta transgenikorik gabeko abeltzaintza nahi dugulako, transgenikorik gabeko eusko label nahi dugulako. Horregatik egin dugu erdibidekoa.
Eta aurkeztutako zuzenketei aipamena egiteko, esan Talde Popularretik aurkeztutakoa, ba bueno, transgenikoen erabilera bultzatzera datorrela eta hor ez dagoela gerturatze posiblerik. Eta Talde Sozialistak aurkeztutako zuzenketa, bueno, hor erdibidekoan sartzeko zorian egon da baina azkenean erabaki, hemen transgenikoen inguruko erabakitze eskubidea jasotzea, hori ezin izan du Talde Sozialistak jaso, eta beraz, erdibidekoan ez da sartu.
Hauxe da momentuz. Eskerrik asko.