AGIRRE GARITAONANDIA (EH Bildu, 2018-10-04):
Gracias, señora presidenta. Buenos días, compañeros, parlamentarios, parlamentarias.
Argentinara joango gara hilabete eskas barru hemengo, Legebiltzar honetako ordezkaritza bat, txikitik handira hasita Barrio jauna, (...), Prieto jauna, Zabala andrea, ni neu Agirre, Berriozabal eta Urkullu lehendakaria bera ere.
Gure programaren barruan aurten Mar del Platan egingo den euskal astean hartuko dugu parte. Goazenetako batzuk seguruenez egonda gaude bertan.
Pero para quien no ha asistido nunca a una semana en Argentina, pues se va a encontrar con algo que va desde, podemos decir, desde lo curioso a lo extraordinario.
A mí personalmente lo que más me impactó la primera vez que fui es encontrarme con gente, tercera o cuarta generación, que hablaba en un euskera fluido, para que luego digan que es difícil, doazela Argentinara.
Y es extraordinario también ver cómo han conservado sus costumbres, bueno nuestras costumbres, por ejemplo, las danzas de Euskal Herria, como una especie, en un acto de amor a su propia cultura, a su identidad, yo creo que en un acto de dignidad personal y colectiva también.
En esta semana vasca nos encontraremos con gente de toda Sudamérica, con hijas, nietos, biznietas de quienes tuvieron que marchar de Euskal Herria para refugiarse de la guerra, del franquismo o de la miseria, sin más.
Por eso de la semana vasca, además de la fiesta, lo más bonito o lo mejor es ir coincidiendo con la gente, que te cuenten sus historias, porque allí todo el mundo tiene una historia, pues, como la de una mujer, no mucho mayor que yo, que bueno, que viajó a Argentina en barco con su madre y casi murió deshidratada en el viaje. Hoy en día, viven en (...), sus cuatro hijos estudian en la universidad, y hablan euskera.
Son parte de una comunidad, la comunidad vasca en el exterior, que describe así la euskaldun de Uruguay Gloria Zuazola. Gloria dice: "Pertenezco a la diáspora que llegó con una mano atrás y otra adelante, y bebiendo hasta el pasaje, como decía mi padre; la que llegó a trabajar honestamente, integrarse a la sociedad y ayudar a construir, aportando y recibiendo valores, sin olvidar sus costumbres y tradiciones, sin olvidar su patria, pero aprendiendo también a querer a la otra patria que le abrió sus puertas, educando a su descendencia, trasmitiendo sus propios valores culturales sin imponerlos, dándonos ejemplo de honestidad, trabajo y solidaridad".
Esa es su diáspora, la nuestra también, la de las descendientes de migrantes, refugiados, da igual el nombre, la de personas que tuvieron que dejar su tierra para poder vivir mejor o, simplemente, para poder vivir.
Por eso es bueno que conozcamos y demos a conocer también lo que es la diáspora vasca, porque nos ayuda a comprender mejor otras realidades, como la de la gente que llega a Euskal Herria huyendo de guerras y de miserias.
Horregatik oso ondo dago lehendakariak berak diasporaren egunean egin zuen aitortza, hau da, gu ere herri migratzailea gara, eta ezin dugu beste alde batera begiratu errealitate honen aurrean. Horrekin guztiz ados gaude, justizia historikoa da.
Gu hartu eta hartzen gaituzten bezala hartu behar ditugu kanpotik datozenak. Zaindu behar ditugu geurean geratzea erabaki dutenak, zein egun batzuetarako bakarrik igarobidean, beste leku batzuetarako igarobidean, geurean egun batzuk bakarrik egiten dituztenak. Zaintzen dakien herria izan behar dugu, harrera herria.
Hori esan gura daukagu eta uste dut horretan adostasun handia dagoela Legebiltzar honetan eta, batez ere, batez ere, herritarren artean.
Gu geuk, herritar elkarteei eta norbanakoei eskertu nahi diegu antolatu eta, gainera, ondo antolatzeko gai izan direlako harrera egokia emateko Euskal Herrira etorri direnei.
Porque ofrecer una buena acogida no es repartir bocadillos de chóped, ofrecer cualquier techo. Acoger es atender, es escuchar, es acompañar.
Y recojo las palabras de Ana Gabriel, que, bueno, desde hace un tiempo conoce un poco lo que es tener que buscar refugio en otro país. Dice Ana Gabriel que cuando te marchas lejos de casa, encuentras muy importante todas las muestras de solidaridad que te llegan, la gente que te ofrece, que te ofrece ayuda, la gente que te hace sentir, que te abre las manos y que está allí para que estés mejor y hace que, por lo tanto, abras tú también las manos.
Eta hori da zuok egin duzuena, eskuak zabaldu, eskuzabaltasunez, gora zuek! Eskerrik asko! Zuek hor egon zarete gainera, batez ere, sistema publikoak kale egin duenean, zeren sistema publikoak kale egin du. Asmo ona bai, onak, hori aitortzen dugu, baina ez da maila ematen ari.
Ez daukalako herri bezala migrazio politika sendo bat, gurera heltzen direnen arrera egokirako irizpideak markatu eta koordinatuko dituena, arlo guztietan, hezkuntzan, osasunean, enpleguan.
Hau ez da uda honetako kontua bakarrik, hemen milaka lagun daude atzerritik etorritakoak, gure populazioaren % 9,4 dira.
Oraintxe bertan ikusi dugu, eztabaidatu dugu eskola segregazioaren arazoa, ez da hori gure migrazio politikaren beste hutsune bat?
Migrazio politika sendoa behar dugu, horrek indartu behar luke migratzaileekiko arrera kultura gizartean, izan ere, Ikuspegiren datuen arabera, nahiko jarrera bibalentea daukagu euskal gizartean, migratzaileekiko.
Onartzen ditugu, bai, baina, ez ditugu inguruan gura. Harrera herria izan gura badugu, hori ere landu egin behar da.
Politika publikoak behar ditugu migraziorako, ezin da egun batean migrazio plan bat aurkeztu eta, egun berean, migrazio krisi bat daukagula esan eta aurkeztutako plan horretan, ba krisi horri zelan aurre egin jaso barik egotea.
Gabezia hori argi ikusi da uda honetan, berandu eta txarto ibili dira erakundeak, gestio eskasa egin dute. Eta kale egin dute, gure ustez, harrera egiteko oinarria ez delako sendoa izan.
Larrialdi egoeratzat hartu dute erakundeek aurtengo udakoa, eta horren tankerakoa izan da ere erantzuna, arrapaladan, planifikatu barik, inprobisatuz, koordinazio faltaz eraikin zaharretan sartu dituzte, esate baterako, migratzaileak, batzuetan dutxa barik, beste batzuetan kanpoan utzi dituzte emakumeak eta umeak.
Larrialdiko ikuspegi humanitario batetik erantzuteak ez du esan nahi edozelan erantzun litekeenik, justizia sozialaren ikuspegitik erantzun behar da; ez zen borondate faltagatik izango, seguru ezetz, hori ez du zalantzan jartzen.
Jatorrizko pekatua beste bat izan da, salbuespeneko tratamendua eman diete geure herrira heldu diren migratzaileei, oinarrizko printzipio bat uko eginez, ez diete herritartasun unibertsala aitortu, beste mailako herritzartzat hartu dituzte, ez dituzte berdin tratatu.
Eta 2008tik badaukagu lege bat, Gizarte Zerbitzuetako Legea denuntziako dena eta ondo zehazten duena horrelako egoeretan zelako izan behar izan den erantzuna. Esate baterako, Logroñotik egoera xahugarrian dagoen pertsona autobuskada bat helduz gero Bilbora edo Donostiara, ze harrera egingo zitzaion jende horri? Nora bideratuko lituzkete erakundeek? Ez zituzten gizarte zerbitzuetara bideratuko, aterpetxetara? Eta, orduan, zer gertatuta da uda honetan etorritakoekin? Zer dute berezi?
Xahugarritasun egoeran, babes falta dauden pertsona dira, uda aurretik hemen zeuden asko eta asko bezala. Eta zer aldatu da orain? Kopurua? Autobusean etorri direla? Zergatik ez dituzte gizarte zerbitzuen sistemaren barruan hartu? Ez da izango, behar bada, zerbitzu sozialen sistema ez dagoelako behar bezala garatuta, nahiz eta lege egoki bat izan?
Mira, hoy que vamos a hablar de La Naval en el siguiente punto  - bueno, no sé en qué orden van - , voy a tomar prestada la metáfora de un compañero, que compara el sistema vasco de servicios sociales con un barco.
Los arquitectos navales diseñaron una buena embarcación, pero en los astilleros decidieron no hacer caso a los planos y así, cuando el barco ha tenido que afrontar el enésimo temporal, ha hecho aguas. Utilizar las bombas de achique solo permite ganar tiempo, no queda más remedio que regresar a puerto.
Y eso es lo que ha sucedido. Cuando ha llegado el temporal, hemos visto que el sistema vasco de servicios sociales hace aguas. Se han improvisado parches, pero esto no funciona.
Horregatik uste dugu, horregatik uste dugu Jaurlaritzak erkidego honetara datozenei harrera integral eta zaintza egokia emateko, geure zerbitzu eta prestazio sistema propioa egokitu, trinkotu eta egonkortu behar duela.
Ondo garatutako sistemak behar ditugu horrelako egoerei eta beste batzuei aurre egin ahal izateko, gizarte zerbitzuetan, hezkuntzan, enpleguan.
Lurralde osoan zabaldu behar da sare hori, orekaz eta beste erakunde eta arloko elkarteekin elkarlanean, eta horretarako Jaurlaritzak hartu behar du barku horren lema, bera izan behar da liderra, berak koordinatu behar du lana, berak ipini behar ditu beharrezko baliabideak.
Horregatik uste dugu beharrezkoa dela zuzendaritza berezitu bat, migrazio eta kultur aniztasunerako zuzendaritza bat.
Guk geure politika propioak behar ditugu, hemen ere herri bezala jokatu behar dugu, herri ikuspegia behar dugu.
Herri aurreratua izan gura badugu, herri duina geurera datozenei ere duintasun hori eskaini behar diegu, geure eskuak zabalduz, geuri ere kanpora goazenean, garenena zabaldu egiten dizkiguten bezala.
Hori ezin dugu ahaztu.