UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2013-05-09):
Legebiltzarburu andrea, sailburuak, legebiltzarkideok egun on.
Guztioi askotan ahoa betetzen zaigu kulturaren garrantziaz, kulturari goraipamenak egiten baina ikustea besterik ez dago egunerokotasunean kulturari ematen diogun lekua edota kulturaz hitz egiten hasten garenean erakundeetan edo gisa honetako espazioetan, kulturaz aritzen garenean eskaintzen diogun tartea.
Eta zer esanik ez aurrekontuen esparrura edo arlora joaten baldin bagara. Erakunde guztietan ikustea besterik ez dago kulturak eta konpainiak –eta konpainia esaten dudanean euskaraz eta kirolaz eta ari naiz–  laugarren mailako arlotzat kontsideratzen ditugula, zeren eta urtero murrizketak eta urtetik urtera bere aurrekontuak goitik behera. Eta hemen ez dago inolako salbuespenik inon.
Gure taldeak beharrezkoa ikusten du azpimarratzea kultura, eta euskara ere, ez direla kutxa baten gordetzen ditugun ondare soilak edota folklorea, euskararen egunean edo eta nazioarteko egunak direnean, egun konkretuetan paseatzera ateratzen ditugun arlo soilak.
Badirudi oso momentu puntualetan gogoratzen garela, proiektu edo azpiegitura erraldoiekin edo kultura ulertzeko oso modu konkretuekin. Esaterako, Guggenheim gisako museoekin edota kultura ereduarekin. Hori guztia egunero guztiok bideratzen ditugun praktikekin politikekin ikusten da edota erakusten dugu.
Azpimarratu nahi duguna da egunerokoan bideratzen ditugun praktikekin eta politikekin, indarrean jartzen ditugun neurriekin, azkenean euskararen kulturaren izaera hori eraikitzen goazela eta baita gaurkoan hizpide dugun kultur industriarena ere.
Reyes jaunak aipatu du hori. Askotan kultura ulertzen dugula sormenarekin edo eta beste gisako terminoekin edo esanahiekin, eta enpresaren industriaren edo eta arlo izaera ekonomikori albo batera uzten dugula. Eta horrela da. Zalantzarik gabe kultura indartu nahi baldin badugu, euskera ere indartu nahi baldin badugu, izaera hori aitortu behar zaio eta horretarako neurriak aplikatu behar dira.
Beraz, gure zuzenketarekin eta gaurko eztabaidan azpimarratu eta aldarrikatu nahi ditugun ideiak hauek izan dira laburbilduta.
Alde batetik, industria-kulturalaren esparruaren garrantzia, sistema ekonomikoko azpisektore gisa. Ondorio guztiekin baita enplegua garatzeko, enplegua sortzeko, enpleguan izan dezaken eraginarekin nahiz eta ondasun baten kreatibitatearen balioa merkatuko balioaz haratago doan.
Azpimarratu nahi izan duguna ere, globalizazio kulturalaren aurrean horrek dakarren indar-guneak aprobetxatuz baina arriskuak ere begi-bistan izatea. Hau da, euskal kulturaren nortasuna kontutan izanez, zeren eta ez da berdina eta ez da gauza bera Euskadiko kultura edo euskal kultura. Bi gauza oso desberdin dira eta iruditzen zaigu globalizazioaren kulturaren aurrean kontutan izateko aspektu garrantzitsu bat dela.
Azpimarratu nahi dugu ere, aniztasuna balioan jartzea eta ez uniformalizazioa, zeren eta askotan globalizazioaren kontuarekin uniformalizaziora joaten gara. Eta beraz, gure kulturaren euskal nortasuna mantentzeko neurriak indartzea azpimarratu nahi dugu.
Eta euskal kulturaz ari naiz eta ez lehen esan dudan bezala, Euskadiko edo EAEn kokatutako kulturaz. Ez daukagu kultura guztietaz ezer aurka, ez goaz inoren aurka baina bai pentsatzen dugula gure kultura gutxiagoan izanik, minorizatua izanda, kontutan izateko gai bat dela, eta bi gauza oso desberdin dela. Hor ikusten da gure proposamenaren eta besteon proposamenaren arteko desberdintasun nagusia.
Azpimarratu nahi dugu ere konpainia multinazionalek kontrolatutako merkatuaren aurrean joera daukatelako metropoli handietan kokatzea, eta nahi duguna da euskal kultura-industrialaren sustapenerako aniztasunaren mantentzerako, neurri konkretu eta zehatzak garatzea. Hau da, metropolietatik haratago, pertsona guztiei iristeko eta guztiek aukera izango duten kultura eta parte hartuko duten kultura sustatzea.
Guri ez digu balio esleipenetan euskarari kuota bat jartzea, genero ikuspegiari kuota bat jartzea orain arte egiten den bezala eta erdibidekoan proposatzen duzuen bezala. Haratago joan behar gara, baizik eta…
...eskuratzeko aukera berdintasuna oinarri hartuta, aukera berdintasuna oinarri hartuta, inolako kulturaren bazterketa gabe, indartu eta sustatu nahi duguna da, baloreetan oinarritutako kultur ekonomia, normalean ohiko merkatuetan tokia aurkitzeko zailtasunak dituzten espresio eta ekoizpenei tokia bilatzea, iruditzen zaigulako bereziki bizi garen tokian, Euskal Herrian gisa horretako euskal kulturak zailtasun handiak dituela.
Bertoko ekoizpen eta espresioak lehenetsi nahi ditugu, lehenetsi eta ez kuota bat ezarri, formazioa ahalbidetu nahi dugu, nazioartean ezagutzera emateko eta lekua egiteko. Ezagutu gaitzaten gure sortzailetasunagatik ere, gure kulturagatik ere, azkenean gure kulturagatik ezagutzen baldin badigute, euskal nortasuna ezagutzeko parada izango dutelako.
Indartu nahi eta sustatu nahi izan dugu, euskal argitaletxe, entitate, enpresa eta eragile kulturalei ikerkuntza eta garapenean laguntza eskaintzeko neurriak. Guztiok dakigu enpresa txikiak ezin dutela bide hori jorratu, askotan aipatzen dugu hemen, ikerketa, berrikuntza, baina guzti hau dakigu enpresa txikiak horretara iristeko zailtasunak dituztela eta gure lana batez ere dela espazioak sortzea beraiei ateak irekitzeko.
Beraz, gure ustez egin beharko litzatekeena da, erakunde publikoetatik eraiki ikerketa eta berrikuntza eta garapenerako espazio publiko bat, non guztiak hortik elikatzeko aukera izango duten.
Eta noski, guzti horretarako behar beharrezkoa da finantzazioa, behar beharrezkoa da diru iturriak, eta gu hor bat gatoz, bat gatoz finantza erakundeekin, akordioak sinatu behar direla, akordioak bilatu behar direla, beharrezkoak diren bitartekoak bermatzeko.
Baina beti ere kontrola eramateko lanabesak ahalbidetuz. Eta horretan saiatu gara. Gure zuzenketan eta gaurko txanda honetan gure ustez indartu beharko liratekeenak eta mahai gainean jarri beharko liratekeen ideia nagusi horiek azpimarratzen.
Eta gure zuzenketa hortik joan da, eta ezberdintasun nagusiak hortxe ikusi ditugu. Gu ez garela ari EAEn kokatutako kulturaz hitz egiten, oso ondo dago EAEn kokatuta dagoen kultur guzti hori sustatzea, bultzatzea, noski baietz.
Baina ikusten dugu euskal kultura, kultura minorizatua dela, lehenetsi egin behar dugula eta horretarako neurri bereziak hartu behar ditugula, bertoko ekoizpen edo espresioak lehenetsiz.
Eta iruditzen zaigu, horrek, hori ez dela egiten guztientzat berdintasunean bitarteko finantzazioak lortzeko bideak irekiaz, hori ez dela lortzen kuotak jarriaz euskarari edo genero ikuspegitik, iruditzen zaigu hor lan askoz sakonagoa egin beharra dagoela.
Eskerrik asko.