URRUZUNO URRESTI (EH Bildu, 2015-10-16):
Bai, eskerrik asko, presidente anderea. Egun on guztioi, lehendakari jauna.
Azken asteetan Kontzertu Ekonomikoaren eta Nafarroako Itunaren aurka eraso zuzenak ezagutu ditugu Espainiako alderdien eskutik. Auzitan jarri dira gure eskubide diren eskumenak, guretzat tresna garrantzitsu direnak, baina  - geroago azalduko dugun bezala -  baita gure uste apalean partzialak eta osatu gabeak direnak ere.
Eta eraso horren atzean ez dago ezjakintasuna, esan izan den bezala, kritika horiek egin dituztenen aldetik nolabaiteko ezjakintasuna dagoelakoan. Eraso horren atzean egon dena herri honi dagozkion eskubideak mugatzeko eta urratzeko nahia besterik ez da egon.
Tresna horrek, gure ustez, nahiz eta garatua ez izan, partziala izan, badu hori baino arazo sakonagoa, eta guretzat egiturazkoa duen ahulgunea du, batez ere kontutan izanda espainiar Estatuarekin, espainiar Gobernuarekin aldebikotasunean eta harremanean oinarritzen direla, biren arteko harremanean.
Eta afera hau edo auzi hau baloratzerakoan, tratatzerakoan, harremanen kontzeptu hau uste dugu oso garrantzitsua dela, edo arazoaren muina nolabait ondo azaltzen duela. Harremana hartu-emana da, hartu eta eman. Eta 35 urte hauetan bakoitzak zer eman duen eta zer hartu duen aztertuko bagenu, guretzat nolabaiteko balantze negatibo batean aurkituko ginateke.
Hor kokatzen dira Kupoaren inguruko desadostasunak, eman gabeko eskumenak, eta abar, eta abar. Beraz, eraso hau baloratzerakoan uste dugu oker jokatuko genukeela urteetan gertatzen ari zaigunaren testuinguruan kokatuko ez bagenu, alegia, Espainia eta Euskal Herriaren arteko harremanetan.
Aitortua edo hitzartua izatetik harago, gauzapenik ez dago alde bietako batek ez baldin badu nahi. Eta hori da gertatzen ari zaigunaren argazki fidela.
Gure ustea da Estatuarekin harremanen printzipioak sabaia jo duela, edo lurra, agian, hobeto esanda. Eta ez da uneko Gobernuaren borondate kontua, ez da Gobernuan dagoen alderdia gaiztoagoa edo onagoa den. Espainia proiektu politiko eta ekonomiko gisa agortua dagoenaren arazoa da. Ez daukate marjenik herrialdeei, nazioei, eskaintza erakargarririk egiteko.
Beraz, bukatu da. Estatu Espainiarra erregresio fasean da. Bukatu da ematea. Orain, eman digutena ere hartzeko fasean daude.
Beraz, esan bezala, gure ustez harremanen printzipio horiek sabaia jo du, ez du gehiagorako ematen. Beraz, bukatu dira simetriak, paktu bilateralak, transferentziak eta dena delakoak. Beraz, eta hori da gure gaurko galdera, lehendakari jauna, zer da zure aburuz herri bezala egitea dagokiguna momentu honetan? Zer da egin behar duguna?
Eta gaude askotan, askotan, ordezkatzen duzun Gobernuak eta baita alderdiak berak ere, Espainiarengandik datozkigun eraso eta mugen gaindik, zure alderdi eta Gobernuak ere batzuetan ezartzen dizkietela mugak herri honi. Alegia, estrategia politiko oso bat, oso bat eman ez diren transferentzien baitan kokatzen baldin bada, beste aldea eroso, eroso kokatzen da eta badaki eman ez dena ematen ez baldin bada nolabait Eusko Alderdi Jeltzaleak ez duela habiatuko beste biderik.
Eta guretzat hori da akatsa, guretzat hori da akatsa. Dugunaren defentsa egin behar dugu, duda barik, baina burujabetzarako bidean. Eta burujabetzarako bidea egiteko hemen erabaki behar dugu.
¿Nos tenemos que esforzar en mejorar las condiciones en la dependencia? ¿O nos tenemos que esforzar en alcanzar la plena soberanía? ¿Es decir, la independencia?
Reconocemos al Concierto Económico como una herramienta útil hacia otro nuevo marco jurídico político. Porque si el autogobierno es bueno, según el discurso que mantiene el Partido Nacionalista Vasco, aún reconociendo, como lo reconoció el señor Erkoreka, que nos deja sin la mitad de recursos, que nos deja sin la mitad de recursos, ¿Cómo sería poder contar con todos nuestros recursos bajo nuestras propias decisiones?
Ése es el debate a criterio de Euskal Herria Bildu que debemos trasladarle a la ciudadanía vasca.
Kontzertuaren aurkako eraso betean, zerorrek adierazi zenuen libreki erabaki ahal izanezko balizko egoera batean, Estatuan jarraitzea hautatuko zenukeela. Guk ez, guk independentzia hautatuko genuke. Baina orain, demokrata legez, beste eszenatoki batean gaude eta herritarrek erabaki ahal izateko aukera gauzatzea dagokigu, demokrata legez.
Berriro esaten dugu, tresna garrantzitsua da Kontzertua, gabeziak dituen arren. Mugatua da, bai eskuduntzen aldetik eta baita eraginkortasunaren aldetik ere. BEZaren inguruan ezin dugu erabaki, zergen % 50a gure eskumenetatik kanpo dago, adibidez, zergen inguruan Estatuarekiko oinarrizko bateragarritasuna izan behar dugu, oso mugatzaile zaiguna, edo egonkortasunaren legea edo defizit muga bertan erabakitzeko aukera ezerezean uzten du.
Hala ere, lehen esan dugun bezala, bere muga nagusiena, erabakigarriena aldebikotasuna bera da. Egin dezagun gure bidea beraz, horretarako tresna guztiak, ahalmen guztiekin behar ditugularik.
Lan arlo osoa, adibideak jartzearren, lan arlo osoa herri honen errealitate sozio-ekonomikoaren gainetik inposatu egiten dira eta gertatzen ari zaigunaren paradigma oso ondo erreflejatu da hemen Alderdi Popularrak lehen egindako galderan. Lehen egindako galderan, eta hori da testuingurua eta hori da baloratu behar dena. Lehendakari batek, Erkidegoko lehendakari batek, laugarren alderdiari, Erkidego horretan laugarrena den alderdiari mesedez eskatzen dizkio lan arloan onartu behar zaizkigun eskumenak onartzea.
Hori da paradigma. Tristea da, baina hori da. Eta guk hemen gaur plazaratu nahi duguna batik bat hori da, egin dezagun gure bide propioa, gure erabaki propioak hartuta.
Adibide gehiagorekin jarraituz, gutxiengoko lanbide arteko soldata, pentsio sistema propioa osatzeko aukera, guzti horiek dira Kontzertu ez osotuaren edo ez garatuaren adibideak. Enplegu politika pasiboen bidez osatzen diren lansariak, gure ustez, gai garrantzitsuegiak dira inoiz onartuko ez dituen Espainiaren esku usteko.
Alde bakarreko bidea egiteko ordua da. Gutxienik, gutxienik gure kabuz erabaki batzuk hartzeko unea. Eta uste dugu, zentzu horretan, denbora galdua litzatekeela hurrengo hauteskundeen ostean egon daitekeen gobernu batek zer oparituko zain egotea.
Eskerrik asko.