MAEZTU PEREZ (EH Bildu, 2015-06-30):
Egun on guztioi. Egun on lehendakari eta sailburu jauna. Eta bereziki egun on gaur hona eztabaida hau jarraitzera etorri diren herritar guztiei.
Gaurko eztabaida hau ez da eztabaida legal edo juridiko bat. Bai badakit lege bat onartzera gatozela eta gero aztertuko dut ere lege horren arlo teknikoak edo juridikoak.
Baina niretzako nabarmendu behar dena da herritarren borrokaren istorio bat dela gaurko hau.
Gaur onartuko dugun testuarekin, fracking-a, Araba, Bizkaian eta Gipuzkoan iragana izan ahal delako. Baina hori horrela bada, hori lortzen baldin badugu, izango da herritarrak administrazioaren gardentasun faltaren aurrean, administrazioaren gezurren aurrean, antolatu, jabetu eta mobilizatu zirelako. Eta ezkutuan, oso ezkutuan aurrera eraman nahi izan den egitasmoaren aurrean ekimena hartu zutelako, alderdi politikoen jarrera baldintzatuz eta fracking-a geldiaraziz.
Beraz, gaurkoa ez da talde politiko bat, bi edo hiruren garaipena, gaurkoa herritarren borrokaren garaipena da. Gaurko honetan, agerian geratzen da berriro ere instituziotan herritarrekin, kalearekin, kontaktu zuzena duten ordezkariak edukitzea oso garrantzitsua dela, baina benetan garrantzitsuena dena da kalearen aktibazioa, gizarte mobilizazioa, benetan eredugarria izan da eta izango delako zuen borroka.
Hasieran esan dut hau ez dela eztabaida juridikoa edo soilik juridikoa eta ez, ez da, oso politikoa delako eztabaida hau. Eredu energetikoaren inguruko eztabaida bat delako ere. Badakit gaur lege proposamen honen alde bozkatuko duten batzuentzako eztabaida hau soilik dela fracking bai edo fracking ez. Edo fracking-aren aurrean zer neurri legalak hartu behar ditugun. Alegia, soilik fracking-aren inguruko eztabaida bat dela.
Baina guretzako, Euskal Herria Bildurentzako, sakoneko eztabaida energia ereduarena da ere. Guk hasieratik oso argi esan dugu, beti mantendu dugu jarrera berdina, fracking ez. Erregai fosiletan oinarritzen den eredua gainditu behar dugulako.
Uste dut, bakarrak izan garela gai honetan hasieratik bukaera arte iritzi berdina mantendu izan dugunok. Fracking ez, klima aldaketaren kontrako borrokan kaltegarria delako fracking-a. Fracking ez, gutxi batzuen interes ekonomikoak herritarren interes orokorraren gainetik jartzen delako fracking-arekin. Fracking ez, gure burujabetza energetikoa ez dela etorriko erregai fosilengatik, baizik eta kontsumo jaitsiera batetik eta energia berriztagarriengatik. Fracking ez, etorkizuna berriztagarria delako eta izango delako, zalantza barik, baina ez oligopolioan edo enpresa gutxi batzuen eskuetan dauden berriztagarriak, baizik eta herritarren kontrolpean dauden energia berriztagarriengatik.
Fracking-a erregai fosilen eredu agortu baten hil aurreko azken buztankadak direlako, hori bai buztankada arriskutsuak eta kutsakorrak, oso kutsakorrak. Beraz abisatzen dugu gaurko honetan, energia arloan gure tabarra ez da gaurko bozketarekin bukatzen. Legealdi bukatu arte energia ereduaren inguruan asko dugulako eztabaidatzeko ondino.
Goazen orain testu legala aztertzera, gaur onartuko den testu legala onartzera. Lehenengo eta behin aztertu behar dugu zergatik den beharrezkoa lege bat fracking-a geldiarazteko. Kasu honetan mehatxua ez dator Madriletik, kasu honetan mehatxua askoz ere hurbilago dago. Lakuan, Industria eta Energia Sailan kasu honetan. Gogoratu behar delako Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan fracking-a diru eta baliabide publikoarekin bultzatu delako. Hau paradoja!
Herritarrek, hainbat herritarrek bere lanari, familiei, lagunei orduak lapurtzen fracking-ari aurre egiteko, hainbat herritan sekulako esfortzua egin dutelako herri ekimen legegilea aurkeztu ahal izateko eta bitartean Jaurlaritzak herritar horien zergetatik irteten den dirua fracking-aren alde gastatzen. Paradojikoa gutxienez!
Ha sido muy paradójico. Muy paradójico ver como miles de ciudadanos y ciudadanas han tenido que robarle su tiempo a su trabajo, a su familia, a sus amigos, a su ocio, para poder parar el fracking. Y mientras tanto, un Gobierno destinando el dinero de esos ciudadanos y ciudadanas a impulsar el fracking. El despotismo ilustrado del fracking. Todo para el pueblo pero sin el pueblo. Y eso sí, pagado por el pueblo.
Beraz nahi dugun eztabaida juridiko guztiak egin ditzakegu gaurko honetan. Baina aurretik beste gogoeta bat dago eta gogoeta hori da guretzako gaur egun arte Jaurlaritzak fracking-a bultzatu eta sustatu duela, eta horregatik hain zuzen ere, herritarrek, herri ekimen legegile bat sartu behar izan zuten. Eta gero guk, talde politikook, ariketa juridiko bat egin lege eraginkorrena atera ahal izateko.
Hori bai, edozein momentuan Jaurlaritzak, SHESA enpresa publikoak nahi izan balu, askoz arinago bukatu ahal izango genuen fracking-arekin Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan.
Horregatik esan dudan bezalaxe 103.000 herritarrek, herri ekimen legegile baten bitartez eskatu zigutenean fracking-a debekatzeko, lanari ekin genion. Debeku orokor baten ibilbide juridiko murritzaren jabe ginen eta hasi ginen bide eraginkorrak bilatzen. Debeku orokor batek, bidea libre...
...debeku orokor baten ibilbide juridiko murritzaren jabe ginen eta hasi ginen bide eraginkorrak bilatzen. Debeku orokor batek bidea libre utziko zien SHESAkoei fracking-a egin ahal izateko, jarraian errekurritua izango litzatekeelako eta bere aplikazioa bertan behera geratuko zelako.
Beraz, gure helburua argi zegoen: Gure eskumenak erabiltzea fracking-ari atea ixteko eta, bide batez, energia arloan hartu beharreko erabakiak gizarteratzea, eztabaida zabaltzea, eztabaida politiko eta sozial barik onartutako Euskal Autonomia Erkidegoko estrategia energetikoaren inguruan eztabaida publiko bat sustatzea.
Lantalde legegileak onartutako zuzenketekin bat egiten dugu. Lehenengo eta behin, Kataluniak egin duen bezala, lurzoru antolaketaren eskumen propioa erabiltzen dugulako, besteak beste, ingurumen arloan babes-neurri gehigarriak ezarri ahal izateko. Beste alde batetik, Uraren Legea erabiltzen dugulako lurralde antolaketako tresna bat akuiferoen zaurgarritasun mapak babes-neurri gehigarri bezala txertatzeko. Eta azkenik, oso garrantzitsua den ebaluazio estrategikoaren figura derrigortzen dugu fracking-arentzako.
Hau ez da EH Bilduren asmakizun bat. Europa mailan zabalik dagoen eztabaiden ondorioz, Europa Batzordeak 2014. urtean emandako gomendioan horrela eskatzen baitzuen. Guk gomendio hori jaso dugu eta fracking-a aurreikusten duten plan edo estrategia guztietarako derrigortu dugu. Era horretan, ebaluazio estrategiko barik, alegia bere ondorio sozial, ekonomiko eta anbientalen inguruan eztabaida publiko barik onartutako Euskal Autonomia Erkidegoko estrategia energetikoaren ebaluazio estrategikoa egin beharko da momentu honetan.
Beraz, fracking-a Bizkaitik, Arabatik eta Gipuzkoatik urruntzeko urrats garrantzitsu bat eman dezakegu gaurko honetan. Gainera, gehiengo zabal batekin egingo dela ematen du. Baina, eta hau ez dut nire izenean eskatzen edo EH Bilduren izenean eskatzen, hau herri-ekimen legegilea eskatu duten milaka herritarren izenean eskatzen dut euren baimenarekin, noski. Benetan eredugarriena izango litzatekeena aho batez onartzea izango litzatekeelako; lege hau aho batez onartzea, kolore politiko eta ideologia guztietako herritarrek sinatu zutelako herri-ekimen legegilea.
Beraz, jaso dezagun euren eskaria eta hemen ordezkatuta gauden kolore politiko guztiak aho batez onartu dezagun testua. Hori eskatu ziguten eta uste dut hori bete behar dugula gaurko honetan. Ez erabili moratoriarena aitzakia bezala, moratoria bat iragartzeko ez delako beharrezkoa lege bat, prentsaurreko batekin nahikoa delako, lehendakariarena edota Tapiarena. Prentsaurreko batekin nahikoa da (...) baimenari uko egiten diozula iragarriz. Hori da moratoria eraginkorrena eta horretarako ez da behar lege bat.
Bukatzeko, berriro ere goraipatu herritarren borroka berriro ere. Hainbat egunetan nire buruari galdetzen diot zer egiten dudan eskainu horretan jesarrita baina gaur bezala egunetan merezi du. Merezi du ohetik altxatzea, Ganbara honetara etortzea eta zuzen eta harrotasunez esateko:
Gora herritarren borroka eta gora Euskal Herria fracking-etik askatuta!