Tejeria Otermin LEHENDAKARIA (EAJ, 2013-10-18):
Eskerrik asko Isasi jauna.
Erantzuteko Gobernuaren ordezkaria den Uriarte andreak dauka hitza.
HEZKUNTZA, HIZKUNTZA POLITIKA ETA KULTURAKO SAILBURUAK (Uriarte Toledo): Legebiltzarburu andrea, lehendakari, sailburuok, legebiltzarkideok, egun on.
Isasi jauna, Elebide hizkuntza eskubideak bermatzeko zerbitzuaren 2012 urteko memorian jasotako datuen argitan, ehunka euskaldunen eskubideak urratu zirela adierazi duzu. Egia da. Arrazoia duzu.
Elebideren 2012ko jarduera txostenean ageri da intzidentzia gehiago direla aurreko urteetan baino, baina horrek ez du esan nahi inondik ere hizkuntza eskubideen errespetuan atzera egin dugunik.
Konbentzituta gaude datu horrek adierazten duela gero eta herritar gehiago euskara erabiltzen dutenak eta gero eta gehiago herritar gehiago direla hezkuntza eskubideen gainean kontzientzia handiagoa dutenak. Eta hori oso ona da.
Izan ere, zenbat eta sentsibilizazioa handiagoa izan, orduan eta azkarrago egingo baitugu aurrera hizkuntza eskubideak errespetatzen. Orduan eta eraginkorragoak izango gara egoera hobetzeko lanean.
Horrelaxe baloratu zituen Elebideren 2012ko datuak Hizkuntza Politikarako sailburuordeak jende aurrean ofizialki aurkeztu zituenean.
Gaur, horren guzti horren testuinguruaz hizkuntza politikarako sailburu ordeak eta nik neuk Legebiltzar honetan agerraldi bat baino gehiagotan esandakoak ekarriko ditut gogora.
Azkenekoz, (...) aurkezten egin genuenean.
Euskarak ez du mezu ezkorrik behar, hitz eta jarrera baikorrak baizik. Aurrera goaz hizkuntza eskubideak errespetatzerakoan, ez gaude atzo baino okerrago. Euskarak, azken 25-30 urteotan aurrerakada ikaragarria egin du Euskal Autonomia Erkidegoan, ezagutzari dagokionez, erabilerari dagokionez eta erabiltzaile kopuruari dagokionez eta baita erabilera eremuei dagokienez. Baina asko geratzen zaigu oraindik egiteko, eta hizkuntza eskubideak osorik eta beti errespetatzeko.
Ibilbidea luzea daukagu egiteko, elebitasun sozial orekaturik ezak zuzenean eragiten baitu hizkuntza eskubideak herritar guztiei egiazki errespetatzerakoan. Asko daukagu hobetzeko.
Euskal Autonomia Erkidegoan bi hizkuntza ofizialen arteko oreka iraunkorra lortzeak helburu izaten jarraitzen du. Elebitasun sozial orekatua, bizikidetza eta gizarte kohesioa indartzeko tresna da, eta aurrera bagoaz ere urruti gaude oraindik elebitasuna sozial eta indibidual orekatutik.
Hori da gure helburua, hori lortzeko gure hizkuntza biziberritu behar dugu eta hiru dira edozein hizkuntzaren biziberritze prozesuaren arrakasta bermatzeko beharrezkoak diren faktoreak. Lege marko eta babes egokia hizkuntzaren erabilera sustatzeko, hizkuntza politika eraginkorra eta herritarren atxikimendua.
La decisión de la ciudadanía es condición necesaria y una de las principales claves, no la única, pero sí la principal y más decisiva para fortalecer el uso de una lengua.
Los factores que inciden en el uso del euskera son diversos: la densidad de vasco-hablantes, la competencia relativa en euskera de los vasco-hablantes con respecto al castellano...
...euskera son diversos: La densidad de vascohablantes, la competencia relativa en euskera de los vascohablantes con respecto al castellano, el contexto sociolingüístico, la propia voluntad del hablante, el reconocimiento y la protección de los derechos lingüísticos, la dimensión de la comunidad vascohablante y la atractividad del euskera, entre otros.
Recientemente, hemos presentado en la Comisión de Cultura, Política Lingüística, Juventud y Deporte el Plan de Acción para la promoción del Euskera: ESEP.
Dicho plan constituye el documento el marco general para el desarrollo de medidas de política lingüística necesarias para garantizar la normalización social del euskera y alcanzar un bilingüismo equilibrado en la sociedad vasca.
El equilibrio sostenible de las dos lenguas oficiales en la Comunidad Autónoma Vasca es el objetivo de la Ley del Euskera. Es nuestro objetivo. Solo alcanzando un bilingüismo individual y un bilingüismo social equilibrado, se puede hacer realidad la garantía de la opción lingüística con plena libertad. Con ello, se conseguirá al mismo tiempo la construcción de una sociedad en la que nadie nunca y en ningún sitio se ha discriminado por cuestión de lengua.
Hizkuntza eskubideak mundu moderno eta aurreratuan gero eta pisu handiagoa hartzen ari da. Nazioartean garrantzizko erreferentzia da Europa eremu urriko hizkuntzen gutuna. Euskadin Gernikako Estatutua eta Euskararen Legea dira herritarrei hizkuntza eskubideak aitortzen dizkien oinarrizko legeak.
Herritar guztiei aitortzen zaizkie eskubide bera, eta ondorioz, hiztunen eskubideak errespetatzea liskar politikotik salbu babestu beharko genuke hiztun guztien eskubideak errespetatzea aukera berdintasuna bermatzen delako.
Hizkuntza eskubideen betetze maila eta hizkuntzaren erabilera bata besteari lotuta daude eta hizkuntza eskubideen betetze mailak badu loturarik egoera soziolinguistikoarekin ere. Gure egoera soziolinguistikoan, erabilerarako baldintza objektiboak gaztelaniaren aldekoak dira, desoreka euskararen kaltekoa da.
Ez dugu ahaztu behar asko aurreratu dela azken 25 urteetan, asko. Baina ondo dakigunez gaur oraindik zenbait testuingurutan oso zaila gertatzen da eta ia ezinezkoa legedian aitorturiko hizkuntza eskubideak normaltasunez betetzea.
Ahaleginak eta bi egiten jarraituko dugu hizkuntza eskubideak egiazki errespetatuak izan daitezen, bai gizartea gero eta elebidunagoa eraikitzeko lanekin jarraituz eta oso bereiziki administrazio publikoan eta zerbitzu publikoetan hizkuntza eskubideen urraketarik gerta ez dadin neurri eraginkorrak hartuz.
Neurri horiek zehazteko marko egokia, hain zuzen ere, aurtengo urtearen barruan 1997ko Dekretuaren eremuan dauden Administrazio guztiak onartu behar dituzten euskararen erabilera planak dira, V. plangintzaldiari dagozkionak. Eusko Jaurlaritzak ere bere plana onartu eta abian jarriko du. Prestaketa lanetan ari gara.
Herri Administrazioei joan zen uztailean helarazi genizkien beren erabilera planetarako irizpideak. Horien ondoan badira, halaber, plan sektorialak. Esaterako, Osakidetzako II. plana etorriko da.
Etengabe hobetzen jarraitzea da bidea eta horrela ari gara eta arituko gara.