UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2019-03-14):
Ez naiz debatean sartuko que si ha sido interesado o no. Baina gero luze eztabaidatuko dugu horretaz, Larrauri andrea.
Ez duzue nahi izan ezer argitzea, mahai gainean etengabe proposamenak jarri zaizkizue argitzeko, berriro ez gertatzeko bermeak jartzeko, beste aldera begiratu duzue, ez duzue asumitu ardura politikoa, eta interesada, jarraipen interesada?
Bueno, Uria jauna, gaur eztabaidagai dugun proposamena jaso genuenean, ez genuen oso ondo ulertu, ez genekigun zer esan nahi zenuen proposamen honekin, edo ez ginen gai izan proposamena ulertzeko, edota interpretatzeko.
Eta ez dakit oso ondo ulertu dugun ere proposamena, Uria jauna, zeren ez dugu, oraindik ere ez dugu asmatu zen den lortu nahi duzuna ekimen honekin, gainera ikusita lortu duzuen erdibidekoa.
Egin genuen interpretazioa izan zen, Uria jauna, eta zuzenduko didazu gaizki edo oker baldin banago, hau da, Osasun arloan, Osasun arloan, perfil guztietan eta esparru osoan hartuta ikerketa, formakuntza, jardunbide guzti horietan ematen diren jardunetan, zereginetan, hau da, interes gatazka detektatzeko dokumentu bat sinatzea. Hala da? Hori da bilatzen zenuena?
Hala bada, Uria jauna, zuk mundu hau hemen gaudenok baino inork baino hobeto ezagutzen duzunak, benetan pentsatzen duzu dokumentu bat sinatuta hori adieraziz eraginkorra dela? Benetan pentsatzen duzu? Guk pentsatzen dugu ezetz. Guk pentsatzen dugu dokumentu bat sinatzearekin ez dela nahikoa, ikusitakoak ikusita. Ez da nahikoa.
Begira, 2016-2017ko lan eskaintza publikoan ere azterketak prestatzeko konfidentzialtasun protokolo bat sinatu behar izan dute. Zerbaitetarako balio izan du? Ez, ez du balio izan. Pentsatzen dugu ez duela ezertarako balio ikusita, eta mundu guztia dakienean, zuk inork baino hobeto, ospitaletan bereziki eta osasun zentroetan zer gertatzen ari den, erosketak nola egiten diren, teknologia nola eskuratzen den eta horrek izaten dituen ondorioak maila pertsonalean, maila partikularrean.
Osakidetzan orain arte, Larrauri andrea, zigorgabetasun eremua mantendu da, zigorgabetasun eremua bermatu da eta hori bukatu behar da. Urkullu jauna, gaur, gaurko eguna, zeren gaur ardura politikoak asumitu dituzue, inflexio puntu bat izan daiteke baldin eta politika aldatzen baduzue, norabidea aldatzen baduzue. Cauteloso sí, pero con responsabilidad, Larrauri andrea. Responsabilidad y seriedad.
Eta hemen hori da egin behar duguna da zigorgabetasun eremu horri amaiera eman. Eta horretarako beste politika bat ezarri behar da. Eta gaur erdibidekoa egin duzuena eta onartu duzuena ez du ezertarako balio. Sentitzen dut. Hori ez da norabide horretan urrats bat, baizik eta da dagoena mantentzea. Hori da ikusten duguna.
Eta guzti hori gertatzen ari da guztion diru publikoarekin. Guztion diru publikoarekin jokatzen, jokatu da eta jokatzen ari da. Eta hori amaitu behar da.
Aurrekoan, esaten genuen bezala eta beste batekin lan eskaintza publikoen auzien inguruan eztabaidatzen egon nintzenean esan zidan, begira, beste, gai honen beste deriba da bat erosketak, erosketak dira.
Bai, zerbitzuburuek industria desberdinekin dituzten praxiak, edota plan zuzendaritza bat onartzen denean edo beste bat baztertzen denean, ba esaterako laborategien plan zuzendaria, interes partikular batzuen baitan, eta ez interes orokorraren izenean, horren atzean dagoen guztia. Hori onargarria da? Ez? Ba ez bada onargarria, konpondu egin beharko dugu, ez? Edo horrela utzi behar dugu?
Baina ez da bakarrik erosketak, ikerkuntzak, laborategiak, publikazioak... Ez. Interes gatazkan ere sartzen dira peonadak. Peonadak ere interes gatazkarekin lotuta daude. Edo ez dira interes gatazkak peonadak?
Interes gatazkan ere sartzen da eremu pribatuan lan egiten denean, eremu publikoan eta pribatuan elkarrekin batera lan egiten denean.
Gainera, Margüello auzoan ikusi genuen bezala, zerbitzuburuak beraiek kudeatzen dituztenean itxarote zerrendak, beraiek deribazioak egiten dituztenean. Hori ere interes gatazka dira eta gaur aipatu ere ez dira egin. Eta hori ere kontutan hartu behar da. Eta hemen, etxe honetan makina bat aldiz eskatu dugu proposamen zehatzekin eta besteak beste ere Margüello auzia dela eta, etxe honetan onartu ziren, ikerketa batzordean onartu ziren ondorioak betetzea eta Osasun Sailak, Gobernu honek ez du nahi izan.
Beraz, gaur onartuko den proposamenak ba gaudenetan mantentzen gaitu. Ez du ezer berririk ekartzen, Osakidetzan hain naturalak diren praxiak bermatzen dituelako eta horrekin bukatu behar dugu. Bukatu behar dugu orain arte naturala eta normala izan dena, jendeak ikustea ez dela naturala eta normala.
Kultura aldaketa bat, oso ongi esan duzun bezala, kultura aldaketa behar dugu Osakidetzan. Eta hori, neurri eraginkorrekin egiten da, neurri zehatzekin, politika zehatz batekin. Eta gaur erdibidekoan ez dago ez politikarik, ez neurri zehatzik eta ez dago ezer.
Eta minimoa da, eta badakit ez dela erreza, eta gu ez dugula ez legegintzaldi batean lortuko eta agian ezta bitan ez, baina neurriekin hasi behar gara, neurri eraginkorrekin. Eta horretarako, minimo-minimoa da osasun zerbitzu kontratatzeko dauden oinarriak kontratazio publikoan indarrean daudenak, dauden horiek ere Osakidetzan aplikatzea, itxaron zerrenda kontrolatzea eta horretarako mekanismoak jartzea, gardentasunerako.
Araudi egoki bat bermatzea itxaropen zerrenden kontrolatzerako, behar den bezala praktikara eramateko, beharrezkoa da barne kontrolak indartzea, beharrezkoa da ere bateraezintasunen kontuaz aztertzea, hori ere interes gatazkarekin lotuta dago.
Eta hemen behar duguna da araudi bat, baina batez ere behar duguna da borondate politikoa gero araudi hori betetzeko eta araudi hori kajoian ez geratzeko. Behar beharrezkoa da eta urgentea da. Urgentea da, horrela hasiko gara kultura aldaketarekin eta kultura aldaketa hori bideratzen. Bestela ardura politikoak asumitzea alferrikakoa izango da.
Baina zer ikusten dugu? Ba ikusten dugu orain arte Gobernua kontrako norabidean joan dela, kontratazioan kontrol publikoa eta irizpide sozialak ahultzen. Osakidetzan antolakuntza eredua atomizatzen, zatikatzen, lehenengo erakunde sanitario integratuak eta gero gestio klinikoko unitateak, horrela zaila da kontrol publikotik hori guztiaren jarraipena egitea, ezinezkoa da.
Eta gero ezin dena egin da jokabide horiek dituztenak babestea, zeren Osakidetzako zuzendari berria ere sartu denetik hori da egiten ari dena, babestu eta izendapenak ematen eta ardurak ematen praktika horietan ari direnak. Eta mezua ezin da izan hori, mezua ezin da izan hori Osakidetzatik.
Hasiera batetan Alderdi Popularrak zeukan proposamena gustatzen zitzaigun, egokiagoa iruditzen zitzaigun, araudi bat egitea, erredaktatzea eskatzen zuen eta gero onartzea, baina hori ere difuminatu da.
Gero Gobernuak tartean sartzen du amarru gisa langileen etika eta jokabide kodea, 13/2013. Hori zertaz ari da? Hori iristen da Osakidetzan iritsi behar den tokiraino? Nik esango nuke ezetz.
Beste mekanismo batzuk, beste politika batzuk behar ditugula. Eta hemen kolpe bat ematea tokatzen da mahaian, kolpe bat zigorgabetasun eremuari bukatzeko eta kolpe bat mezu argia helarazteko, Legebiltzarretik eta Gobernutik.
Eta mezua izan behar da ez nire izenean eta ez guztion diruarekin. Hori izan behar da mezua eta mezu hori jantzita egon behar da neurri zehatzekin, zigorgabetasun eremu hori bukatzeko eta ez deklarazioak sinatzearekin, zeren ikusi digu deklarazioak sinatzearekin zer gertatu den orain arte. Orduan, orain arte hori gertatu baldin bada, zergatik hemendik aurrera ez da gertatu behar?
Hemen, ardura politikoak asumitzeaz gain, politikak behar ditugu, norabide aldaketak behar dugu.
Eta ez dugu ulertzen gaur zergatik beste aukera bat galdu egin den.