GOROSPE ELEZKANO (EAJ, 2013-02-14):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea. Egun on guztioi.
Ubera andrea aipatu duzu beharbada ez dela beharrezkoa izango esparru juridikoa arlo honetan aipatzea. Nik uste dut ondo datorrela esatea gauza bakoitzak zer arautzen duen.
Zuk aipatu duzu 67/2003 Dekretua dela Osakidetzan euskararen erabilera arautzen duen lege markorik garrantzitsuena. Eta garrantzitsua da jakitea legeak zertara derrigortzen gaitu. Euskara planak onartuko direla euskararen erabilera normalizatzeko esaten du.
Herritarrekiko harremanetarako bere jardueraren prozesu guztietarako, berak esaten du lehenengo plangintza aldia 2005etik 2011rako bitartekoa izan behar zela. Beste alde batetik esaten duzu euskararen normalizazio prozesu hau aldian-aldian ebaluatuko dela. Ebaluazio txostenaren gutxienekoak zeintzuk izan behar diren esanda, erabilerari buruzko helburuen eta lehentasun betetze maila, hizkuntza eskakizunak, derrigorrezko datak...
Eta beste alde batetik aipatzen dira ere bai aplikazio eremuak. Dekretua hiru esparruetan aplikatuko da. Lehen mailako atentzioan, atentzio espezializatuan, administrazio zerbitzuak eta zerbitzu orokorretan.
Euskararen erabilerari dagokionez, gutxieneko helburuak eta lehentasunak aipatzen dira, unitate elebidunak, hizkuntza ofizialak erabiltzeko jarraibideak eta hizkuntza eskakizunak. Eta xedapen gehigarrietan aipatuko genuke bat, batez ere bigarrena, kalitate baldintzen artean hizkuntza betekizunak jasotzea. Batez ere hau aurreko legealdian kendu zelako eta gure ustez oso garrantzitsua delako kalitate baldintzen artean hizkuntza betekizunak egotea.
Dekretu honek, 67/2003 Dekretuak, euskararen erabilera normalizatzeari ematen dion zentzua, herritarrei ematen zaien zerbitzuaren kalitatea hobetzea da. Ulertzen duelako osasun zerbitzuetan komunikazioaren kalitateak bere biziko garrantzia duela. Eta hemen Maneiro jauna, nik uste dut oso garrantzitsua dela zuek egiten duzuena edo aurkezten duzun moduan, zerbitzuaren kalitatea eta euskara aurrez aurre ipini beharrean, ulertu dagizuela elkarren eskutik doazela. Osasun arloko zerbitzuaren kalitatea hobetzen dela euskararekin, ez aurrez aurre daudela eta kontra egiten dutela. Dekretuak ikuspegi hori ardatzat jotzen du eta horregatik agintzen du programa kontratuetan justu kalitate parametroen artean sartu daitela euskararen erabilera neurtzeko indikadoreak sartu daitezela.
Euskararen plana 2005etik 2011rakoa izan zen eta bere tarteko ebaluazio txostenetik ateratako ideiarik nagusienetan aipatu genuke, alde batetik diola erabilera planak osakidetzako agintarien babes osoa behar duela eta beste batetik ebaluazioa bera tresna eraginkorra dela eta hobekuntza lortzeko hurrengo plangintza aldiari begira kontutan izan beharrekoa.
Horregatik eskatzen dugu gaur Alderdi Sozialista, Bildu eta Euzko Alderdi Jeltzaleak adostu dugun erdibideko zuzenketa honetan, lehengo eta behin planaren azken ebaluazioa egin eta ekar dezala Gobernuak, ebaluazio tresna eraginkorra delako hurrengo plangintza aldiari begira. Hurrengo plangintza aldiaren hobekuntzarako.
...ebaluazio tresna eraginkorra delako, hurrengo plangintza aldiari begira, hurrengo plangintza aldiaren hobekuntzarako.
Nahiz eta aurreko plangintzaldia 2011n amaitu zen, horren azken ebaluazioa oraindik ez da egin.
2011ko urrian, aurreko Gobernuari egin genion galdera bati erantzunez, sailburuak esan zuen 2012an zehar datuak bilduko zirela eta 2013aren lehenengo partean analisia egin ahal izango zela eta plana aurkeztu.
Beraz, beharrezkoa da Gobernuak, momentuz amaitu barik dagoen ebaluazio hori egin eta bertatik ateratako ondorio eta proposamenekin hurrengo egitasmo berria egin dezala.
Euskara, hemen esan den moduan, administrazioarentzat ez da borondatezkoa, betebeharra da eta uste dugu garrantzitsua dela horretan ez erratzea.
Borondatezkoa eta eskubidea da erabiltzailearentzat, baina guretzat, administrazioarentzat, beno guretzat, Gobernuarentzat, administrazioarentzat betebeharrekoa. Eta bide horretatik ekingo du Gobernu honek, pausuz pausu aurrerantz, gelditu barik.
Hemen, nire aurretik berba egin dutenek, batzuek esaten izan dute 30 urtetan ez dela ezer egin. Beste batzuek esaten izan dute diskriminatorioa izan dela, erabilera, lar erabili dela, eta batzuek punta batetik eta beste batzuekin beste punta batetik guk uste dugu hori kaltegarria dela euskararekiko.
Pausuak eman dira, pausu gehiago eman behar da, batzuentzat ez da nahikoa izango, beste batzuentzat larregi izango da, baina gure konpromezua eta Gobernuaren konpromezua, pausu gehiago, pausu sendoak ematearen haritik joango da.
Borondate politikoa aipatu da, Ubera, zuk aipatu izan duzu. Egon da eta egongo da, ziur. Urkullu lehendakariak argi agertu zuen hemen bere kargua hartzeko hitzaldian.
Euskararekiko lehendakariaren konpromezua argia zen eta hauek izan ziren bere hitzak: "Era berean, Euskadin konpromezua bultzatu nahi dugu, euskararekin eta elkarbizitza linguistikoarekin. Zuen baimenarekin, gizartearen elkarbizitzarako zutabetzat hartuko dut, elebitasun berdintzaile eta orekatzailean sinesten dudalako. Hiritarrei aukera berdintasuna eta askatasuna egiazki bermatzeko.
"Zentzu honetan, Gobernu berriak bere ihardunaren bidez erakutsiko du bere konpromezua. Horretarako, politika ekintzaile proaktibo eta eraginkorra bultzatzea planteatuko dut, sendotasun osoz aurrera egin dezagun, konpromezu honek euskararen erabateko normaltasunera hurbil gaitzan".
Konpromezu politikoa argia da. Euskara 21 Txostenean, beste alde batetik esaten denez, euskararen bizi berritze prozesuan herritarren atxikimendua eta hizkuntzaren aldeko jarrera eta konpromezua ere aipatzen da, guztiz beharrezkoak dira.
Txostenaren bukaeran jasotako lehentasunezko ildo batzuek diote: "Euskararen irudiari prestigioa ematea, euskal gizartearen kohesiorako osagai ezinbestekoa dela praktikan eta diskurtso publikoak adieraziz".
Eta bestalde, esaten du: "Hizkuntza politikaren inguruko akordiorik zabalena, etengabe elikatu eta sendotzea, euskararen bizi berritze eta kohesio soziala estu lotuko dituen itun berritu baten bila".
Hori da nahi duguna, euskararen inguruko akordiorik zabalena lortzea. Eta horretan bat gatoz Mendia andreak esandakoa. Bat gatoz euskararen inguruan adostasun zabala lortzea guztiz garrantzitsua dela.
Lehen, aurreko legealdian, demasiado rápido joaten ginela esaten zen, gu joan ginela Gobernuan. Baina gu ez gatoz bat, orduan ere hamaika aldiz esaten genuen. Baina euskara, gaztelaniaz konparatuz, euskara egoera ahulean dago. Beraz, demasiado rápido, ez.
Gu hizkuntzan normalizazioa eta euskaraz sarritan esaten dugunez, progresibotasunean eta malgutasunean oinarrituta egon behar dira, apurka-apurka, baina beti aurrerantz, gelditu barik lan eginez hizkuntza ahulen aldeko neurriak hartuz.
El marco jurídico que regula el uso del euskera en Osakidetza surgió del consenso político entre diferentes. Poco a poco, siempre hacia delante y sin parar, aunque a unos les parezca mucho y a otros poco, adaptándonos a las circunstancias, a las necesidades y a la realidad socio-lingüística de cada lugar, un consenso político que tiene por objeto llegar a una sociedad que garantice el bilingüismo efectivo de la ciudadanía.
Denok ezagutzen duzue Jeltzaleok Gobernuan gengozanean euskararen arloan zer egin genuen. Batzuentzat asko, diogun moduan, eta beste batzuentzat gutxi izango da, baina bide horretatik jarraitu gura dugu, oker egindakoak zuzenduz, baina progresibotasunean eta malgutasunean oinarrituta.
Zure baimenarekin, laster amaituko dut, legebiltzarburu andrea.
Euskararen inguruan alderdi ezberdinen akordioa bilatuz, guztiok hurbil gaitezan. Amaitzeko, aipatu dituzuen gauza batzuei komentario batzuk.
Ez da, Garrido andrea, faltsua da erabakiorra izan dela euskara oposaketetan. Osakidetzan erabakiorra izan dena da espezialitateko edo arloko azterketak gainditzea. Guk beti defendatu izan dugu Osakidetzan lanean daudenak onenak izan direla, azterketa onenak egin dituztenak, eskarmentu gehien dutenak eta, gainera, euretariko batzuk euskaldunak direla.
Ubera andrea, krisia aitzakitzat ipintzeak ez duela balioko, krisia zoritxarrez ez da aitzakia, errealitate krudela baino.
Maneiro jauna, bat gatoz zuk hasieran eta beste eztabaida batean planteatu izan duzun apelazio batekin. San Valentineri apelazioa egiten izan diozu eta gure ustez amodio froga izugarri bat izango litzateke bai zuek eta bai Alderdi Popularrak erdibideko zuzenketa honi aldeko botoa ematea.
Eskerrik asko.