RODRIGUEZ LEJARZA (EH Bildu, 2019-11-14):
Mila esker, lehendakari andrea. Legebiltzarkideak, egun on, edo eguerdi on.
Joan den hilean Unibertsitate Sistemaren Planaren eztabaida monografikoa izan genuen Ganbara honetan. Bertan, Euskal Herria Bilduk gure ikerlariek bizi edo, hobeki esanda, pairatzen duten egoeraz luze jardun zuen.
Eztabaida monografiko horretan ikerlariei buruz egindako hausnarketa bat berreskuratu nahiko nuke gaurkoan. Ikerlarien karrerek testuinguru jakin batean edo baldintza hauetan garatu beharko lirateke: Lan baldintza duinak eta egonkortasuna.
Eta eztabaida horretan salatu genuen moduan, Gobernuak oztopo jauzien lehiaketa bihurtu ditu karrera hauek. Lehiaketa honetan Gobernuak jartzen dituen oztopoen adibide bat jarriko dut: Aurtengo ekainean, adibidez, ikerketa ibilbidearen hirugarren urteari ekin behar zioten ikerlariek, egun batetik bestera beraien soldatak 700 eurotan murriztuak ikusi zituzten.
Ikerlari karrera bat garatzeko aipatu dudan baldintzetako bat, hau da, egonkortasuna, bere zentzu zabalean ulertu behar dugu. Ziurtasuna behar dute ikerlariak. Beste era batera esanda, ziurgarritasunik gabeko etorkizuna behar dute ikerlariek.
Beraz, Gobernuak pilak jarri beharko ditu, zeren orain arteko politikekin nekez eskainiko dizkie segurtasuna eta berme nahikoak euskal ikerlariei, eta are gutxiago kanpoan, nazioartean daudenei, Erresuma Batuan kasu.
Erresuma Batuan beraien proiektuak burutzen ari diren euskal ikerlariei brexit-a zalantzaz beteriko etorkizun bat marraztu die.
Gogorarazi beharra dago ikerlari batzuk Erresuma Batuan garatzen ari direla beraien ikerketak borondatez. Baina, tamalez, beste batzuk behartuta; azken hauek euskal zientzia, teknologia eta berrikuntza sistemak zaindu ez dituelako.
Ziurtasun bakarra daukagu: Brexit-aren ondorengo agertokiaren aurrean galdera gehiago ditugu erantzunak baino.
Baina baieztapen honen aurrean ezin gara besoak gurutzatuta geratu...
...galdera gehiago ditugu erantzunak baino, baina baieztapen honen aurrean ezin gara besoak gurutzatuta geratu. Horregatik, Elkarrekin Podemos, Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak talde parlamentarioekin batera honako neurri hauek hartzea proposatzen dugu.
Lehendabizi, Euskadiko Nazioartekotze Agentziaren bitartez ikerlariei zuzenduriko aholkularitza zerbitzua martxan jartzea proposatzen dugu. Helburu nagusia izango litzateke euskal zientzia, teknologia eta berrikuntza sisteman izango lituzketen aukerei buruz informazioa ematea ikerlariei.
Baina neurri hau benetan eraginkorra izateko gure zientzia, teknologia eta berrikuntza sistemak erakargarriagoa izan behar du, gure ikerlariak zaindu egin behar ditu gure sistemak. Guztiz onartezina da kanporatua edo gaizki tratatua sentitzen diren ikerlariak egotea, eta badaude.
Bigarrenik, brexit-ak bereziki akordiorik gabe gauzatu ezkero inoiz ez bezalako agertoki bat ireki dezake. Salbuespeneko egoerek salbuespenezko neurriak behar dituzte, horregatik Ikerbasque Research Fellows programa indartzea eta bere zuzkidura handitzeko aukera aurreikustea proposatzen dugu.
Hirugarrenik, ikerlariekin gertatzen den moduan, eta Becerra jaunak aipatu ditu ere, ikerketa proiektuek ere jasan dezakete brexit-aren ondorioak, horregatik, zientzia, teknologia eta berrikuntza sistemak era subsidiarioan bere funtsak handituz, kalte ekonomiko posibleei erantzun diezaion aztertu dezala eskatzen diogu Gobernuari.
Laugarrenik, egun Euskal Unibertsitate Sistemako unibertsitateek aldebiko hitzarmenak dituzte Erresuma Batuko eta Irlanda Iparraldeko unibertsitate desberdinekin. Adibidez, UPVren kasuan Erresuma Batuko eta Irlandako Iparraldeko 34 unibertsitaterekin mugikortasun hitzarmenak ditu. Gure ustez, brexit-aren ondorengo agertokian norabide honetan sakondu egin behar da, horregatik beti ere unibertsitateen autonomia errespetatuz, Euskal Unibertsitate Sistemako unibertsitateei deia luzatzen diegu Erresuma Batuko eta Irlandako Iparraldeko unibertsitateekin lankidetza hitzarmenen bidean sakondu dezaten.
Eta azkenik, ikasleei eta irakasleei zuzendutako mugikortasun beka eta laguntzei eusteko eskaera egiten diogu Gobernuari hauen jarduerak Erresuma Batuan eta Irlandako Iparraldean bermatzeko.
Hausnarketa batekin bukatu nahi dut, Unibertsitate Sistemaren Planaren eztabaida monografikoan ezinezkoa izan zen akordiorik erdiestea ikerlarien egoera hobetzeko. Gaur, aldiz, posible izan da adostasun bat lortzea.
Hurrengo asteetan Enplegu, Gizarte Politika eta Gazteri Batzordean aukera berri bat izango dugu doktore ez diren ikerlarien soldata duintzeko. Beraz, espero dugu gaur Gobernua sostengatzen duten alderdiek agertutako jarrera iraungitze datarik ez izatea.
Eskerrik asko.