OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2018-06-28):
Egun on denoi.
Aurreko legegintzaldiaren amaieran portuen eta itsas-garraioaren lege proiektu hau lehen aldiz aurkeztu zitzaigunetik, behin eta berriz esan dugun bezala, behar-beharrezkotzat jotzen dugu gure portuak erregulatuko dituen lege bat; hori da eta hainbat eragilek, erabiltzailek eta gure portuetako herriek helarazi zigutena lehen momentutik.
Baina hainbat gabezi zituela iruditu zitzaigun hasierako unetik eta gabezi horiek zuzentzeko eta legea bera hobetzeko asmoz, hainbat zuzenketa aurkeztu genituen: Osoko zuzenketa batetik, eta 31 zuzenketa artikulatuari bestetik.
Zuzenketa horietako bi onartu zitzaizkigun eta beste bi erdibidetu genituen  - ezer gutxi - , eta onartu ez zitzaizkigunetik gaurko 14 erreserbatu ditugu azaltzeko. Onartuko balira, lege hobe bat izango genukeela pentsatzen jarraitzen dugulako, noski.
142. zuzenketa da horietako bat eta III. Kapitulua kentzeko zuzenketa da. KAIAK zuzenbide pribatuko erakunde publikoa, orain izaera bereko Euskadiko kirol portuak kentzea eskatzen da zuzenketa horretan, eta honekin lotuak dauden beste 10 bat zuzenketa erreserbatu ditugu baita.
Beti esan dugun bezala, zerbitzu eta azpiegitura publiko batzuen kudeaketaz ari garen heinean, iruditzen zaigu Administrazioak zuzenean kudeatu beharko lituzkela, horretarako beharrezkoak diren bitarteko material eta pertsonalak jarriz.
Planteatzen da zuzenbide pribatuko erakundea sortzeak pribatizaziorako bidea irekitzen du  - hasieratik esan dugu eta mantentzen dugu - , eta honen helburu bakarra zuzenbide pribatuaren malgutasunaz baliatzea dela iruditzen zaigu.
Egia da egun duguna baino askoz egoera hobean aurkituko garela  - onartzen dugu - , funtsean ez baita erakunde berri bat sortzen, funtzionamenduan urteak daramatzan sozietate publiko bati forma juridikoa aldatzen baitzaio. 2000. urtean eratu zen sozietate publiko bat zuzenbide pribatuko erakunde publiko batean bilakatuko da, baina honek ez du esan nahi aukeratzen den formula hau egokia denik, finean, txiringito bat mantentzea baita.
Hasierako lege proiektuan ez bagenuen ikusten behar bezala justifikatua gure eskumeneko 15 portuak bere osotasunean kudeatzeko inongo erakunderen beharrik  - eta hau ez genuen guk bakarrik esan, eztabaidan behin eta berriz entzun izan genuen - , are gutxiago orain soilik kirol eta aisialdirako portuak eta dartsenez ari garenean. Beraz, hori pentsatzen jarraitzen dugu.
Erreserbatu dugun beste zuzenketa bat 146. zuzenketa da, eta zuzenketa honen helburua zen lege hau bere osotasunean aplikagarri izatea, edo behintzat legea bertan jasotzea etorkizunean Eusko Jaurlaritzak bere gain hartzen dituen beste azpiegitura guztientzat; espresuki, egun interes orokorrekotzat jotzen diren Bilbo eta Pasaiako portuentzat. Lege honek Euskal Autonomia Erkidegoaren eskumeneko portuei eragiten die soilik. Zoritzarrez honetan ere eskumen falta delako nagusi. Eta hau da zuzenketa hau erreserbatzearen arrazoia, mahai gainean jartzea egungo egoera.
Autonomia Estatutuaren arabera, EAEk portuen gaineko eskumen esklusiboa du, beti ere interes orokorrekotzat jo ez diren portuetan. Beraz, lege honek interes orokorrekotzat jotzen ez diren portuei eragiten die, 15 porturi zehazki, arrantza eta kirol aisiarako direnak ia denak; Bermeokoa izan ezik, hau baita soilik gure eskumen mugatuen arabera komertziala den portu bakarra, merkantzien garraiora bideratuta dagoen eta guk kudeatu dezakegun portu bakarra.
Gure itsasaldean dauden bi puntu garrantzitsuenak Pasaiako eta Bilboko portuak, guztiz estrategikoak direnak gure herriaren garapenerako, eta nola ez, gure herriaren lehiakortasunerako, lege honetatik kanpo geratzen dira, ezin ditugu guk kudeatu, ezin ditugu portu hauetako jarduerak kudeatu, ezta portuen egitura bera antolatu. Ukaturik daukagu portu hauen nazioarteko komertzio politika kudeatzea ere.
Honek, bi portu hauen garapenerako mugak jartzen dizkigu, eragin izugarria du portu hauen garapenean, eta beraz gure herriaren garapen ekonomiko eta sozialean, eta gure ekonomiaren lehiakortasunean baita.
Beraz, lehen esan dugun bezala, lehenik eta behin azpimarratu nahiko genukeena da Pasaia eta Bilboko bi portuen eskumenak aspaldi beharko genituzkeela gure eskumenen artean izan. Bi portu hauen transferentzia berehalakoa izan behar da, eta Estatuari exijitu behar zaio berehala transferitu ditzala. Jaurlaritzaren aldetik, badirudi transferentzia honek lehentasuna baduela, baina hitzetatik ekintzetara pasa beharra dago, beti bezala horma handi batekin egiten baitugu topo, espainiar Estatuarekin. 39 urte eta gero, lege organiko batean jasota datorren estatutua betetzeko garaia da.
Portuen kasuan ere nabarmenak dira gure autonomia mugatu honek dituen hutsuneak, espainiar Estatuarekiko dugun menpekotasunaren adierazgarri, orain arteko blokeo hau gaindituko duen marko berri bat ezinbestekoa dugu.
Eta bi hauek dira bereziki azpimarratu nahi genituen aspektuak, beste kudeaketa eredu baten aldeko apustua eta kudeaketa hori gure portu guztietara zabaldu beharraren aldarrikapena. Baina aurkeztu genituen eta onartu ez diren beste hiru zuzenketa ere erreserbatu ditugu, edo aipatu nahiko nituzke behintzat oraingo honetan.
Batetik portuko administrazioaren eta portua duten udalerriez arduratzen diren udal administrazioen arteko harremanaz arduratuko diren organo erabakigarriak sortzea eskatzen duen zuzenketa. Udalei eragiten dieten erabakietan modu eraginkorrean parte hartu ahal izan dezaten.
Garrantzitsua iruditzen zaigu erakundeek eta gizarteak parte hartu ahal izateko sortuko diren organo aholku emaileez gain erabakigarriak diren organoak sortzea, uste baitugu udalekin adostu beharko liratekeela udalei eragiten dieten erabaki guztiak, batez ere herriko eremuetan eragiten duten erabakiak.
Bestetik dugu amarralekuak erabiltzeko baimenak, guztira, luzapenak barne, zortzi urte baino luzeagokoak ez izateko eskatzen zuen zuzenketan. Jabari publikoaren gaineko baimenak eta emakideen gaineko artikuluari eragiten zion. Jabari publikoaren okupazioa amarralekuak erabiltzeko baldin bada, bost urterako baimena lortu beharko dela esaten da, baina beste bost urtez luzatu ahalko dela.
Zuzenketa honen bitartez nahi genuena zen baimen hauek gehienez ere zortzi urteetara mugatzea, Euskadiko Ondareari buruzko Legean jasota dagoen bezala. Baina aurkako norantzan joan zarete, esku artean dugun lege proiektu honetan jaso baita okupazioak ezingo duela 15 urte baino gehiago iraun. Hasierako lege proiektuan zetozen 10 urteetatik 15 urteetara luzatu da.
Bi legeen arteko talka posible bat ikusi genuen, baina dirudienez bi legeak maila berekoak diren neurrian, bata ez da bestearen menpekoa eta Ondarearen Legea orokorra omen da, eta Portuen Legeak espezifikoa den ondare bat arautzen duenez, segurtasun juridikoa bermatua omen dago.
Hala ere, guk jarraitzen dugu pentsatzen Ondareen Legean jasota datorrenarekin bat eginez, zortzi urteetara mugatu beharko liratekeela amarralekuak erabiltzeko baimenak.
Eta azkenik, portuetako zerbitzu, erabilera eta espazioetarako irisgarritasun baldintzak bermatzeko derrigortasuna ez betetzea, arau hauste oso larritzat jotzea eskatzen duen zuzenketa aipatu nahi dugu. Denok jaso genuen Elkartean konfederaziotik Malkorra jaunak bidali zigun mezua, eta mezu horretan ondo garbi azaldu zigun ze garrantzitsua den ekimen legegile guztietan irisgarritasun unibertsalaren promoziorako neurriak sartzea. Gainera, azaroko adierazpen instituzional batean hala adierazi zuen Legebiltzarrak, bere funtzio legegilearen garapenean irisgarritasun unibertsala gehitu eta exijitzeko konpromisoa hartuz.
Ildo honetatik zihoan guk aurkezturiko zuzenketa bat onartua izan da, lege honen xedeetako bat portuetako eta itsasoko instalazioetan irisgarritasun baldintzak bermatzea ere badela jasoz. Honek neurri baten pozten gaitu Elkartean konfederaziotik jasotako eskaera betetzen delako nolabait, behintzat neurri txiki batean, baina ez zaigu nahikoa iruditzen. Funtsezkoa iruditzen zaigu portuetako zerbitzu erabilera eta espazioetarako irisgarritasun baldintzak bermatzeko derrigortasuna ez betetzea, arau hauste oso larritzat jotzea. Eta oraindik garaiz gaude legean horrela jasotzeko. Herritar guztien eskubideak bermatzea ezinbestekoa iruditzen zaigu, baita ezgaitasuna duten herritarren eskubideak ere.
Eta honaino aurkeztu genituen zuzenketei dagokienean, baina badago aipatzea nahi dudan beste kontu bat eta denbora oso gutxi dudan arren, azkar baten botako dut. Azaleratzeko lege honen 23. artikuluan zehazki, euskarazko eta gaztelerazko bertsioen artean ezberdintasun nabarmen bat dagoela. Euskarazko bertsioan esaten da Euskadiko Kirol Portuak kultura arloan eskuduna den Jaurlaritzako sailari atxikita egongo dela, eta gaztelerazkoan berriz "adscrito al departamento del Gobierno Vasco competente en materia de puertos", beharko litzakeen bezala.
Azken batzordean aipatu nuen eta ez zitzaidan kasu zipitzik ere egin. Orain jaso dugun lege honetan, lege berritu honetan, berdin-berdin jasotzen delako. Mesedez berehalakoan akats hau zuzendu, badakit zuzenduko dela edo hala espero dut behintzat. Eta hurrengotarako mesedez kontu handiagoz jokatu. Ez da lehenengo aldia Gobernu honek honelako hanka-sartze nabarmenak egiten dituena eta behin eta berriz salatu dugu, behin eta berriz jarri dugu mahai gainean hori. Euskararekiko errespetua eskatzen dut.