URRUTIA OIANGUREN (EAJ, 2017-03-23):
Legebiltzarburu andrea, sailburu jaun-andreak, legebiltzarkideok, egun on denoi.
Ziur nago gaurko gaiari dagokionez denok gaudela ados gizarte-ekonomiak gure herrian izan duen eta duen eraginaz, funtsezko eraginaz esatera ausartuko nintzateke, gure ekonomiaren ardatz nagusietariko bat osatzen duelarik.
Gure taldeak urte guzti hauetan aukera izan duen bakoitzean bere ikuspegia aipatua du gizarte-ekonomiari buruz, baina gaurkoan, gizarte-ekonomiaren komunikazioen inguruan ari garela, gure ikuspuntua komunikatu, helarazi nahi genizueke berriro.
Kooperatibak eta lan sozietateak gizarte-ekonomiaren protagonista nagusiak dira. Enpresa egiteko eredu desberdin bat dira, partehartzaidetza gehiagorekin eta demokratikoagoak kudeaketa eta kontrolean. Gainera, gizarte kohesio handiagoa duen gizarte bat eraikitzeko beste eredu bat dira.
Enpresa hauetan pertsona benetan da protagonista. Baliabide materialak, kapitala bezala, tresnak dira eta pertsonen zerbitzura bideratuta daude.
Hortaz, Euzko Alderdi Jeltzalearentzat gizarte-ekonomiako erakunde mota hauen garapen integrala bereziki garrantzitsua da.
Lehendabizi fenomeno horri eskaini beharreko arreta berezia aipatu gura genuke, batere arrotz ez dena gure herrian, aitzitik, oso sustraitua baitago gure artean.
Hori dela eta, gaurko honetan goraipatu nahi nuke kooperatibak, lan sozietateak eta, oro har, gizarte-ekonomiaren enpresak burutzen ari diren ahalegin handia, sakrifizio askokoa, euren lan-jarduera eta lanpostuak mantentzeko xedez, egoera ekonomiko zail batean euren jokabideak guztiontzat kontuan hartzeko erreferentzia osatu beharko luketelarik.
Halaber, euskal kooperatiba sektorearen zein gizarte-ekonomiaren gainontzeko adierazpenaren garapena bultzatzeko borondatea erakutsi gura nuke. Gure eskumen markoak ahalbidetzen duen heinean, enplegu duin eta tokiko garapenaren zein eredu ekonomiko ezberdin baten bidez, pertsonetan oinarriturikoa eta prest dagoena bere erantzukizunen jabe izateko, denboran iraute aldera diseinaturiko malgutasun handiagoko enpresen sorreraren bitartez eta azaltzen jakingo dutenak euren gaitasuna aurrera ateratzeko, baita ziklo ekonomikoetako egoera gaitzetan ere.
Era berean, gure konpromisoa azalerazten dugu gure alderdian gutxienez 1935. urtetik datorren usadio bati jarraiki, langileen parte-hartzean funtsaturiko enpresen erantzukizun sozialaren defentsarekin.
Aurrez aipaturiko guzti hori dela eta, konfiantza osoa daukagu San Jose sailburu andreak bere Sailaren jarduera ildo nagusiak azaltzeko urtarrilaren 31ean buruturiko agerraldian esandako hitzekin.
"Beraz  - zioen sailburu andreak - , gizarte-ekonomiako enpresa berrien sorrera eta direnen sendotze eta garapena sustatuko dugu sektore ekonomiko guztietan, partzuergoetako operazio sareen eraketa babestuz, euren jarduera gaitasuna irmotzeko asmoz".
Hala ere, eta gaur eskuartean darabilgun proposamena oso formala bada ere, interesgarria iruditzen zaigu eta oker ez banago beste legegintzaldi batzuetan aurkeztutako antzerako ekimenekin egin dugun bezala, jarrera konstruktibo bat azalduko dugu ekimen honekin eta horregatik sinatu dugun erdibideko mozioa.
Ekonomia mota honen ezagutza garapen eta aurrerapenean jarraitzeko konpromisoa berrezten duena eta, hori dela eta, Eusko Jaurlaritzari eskatzen diona datozen hileotan aurkeztu dezala komunikazio bat egoera aztertu eta baloratuz, azaldu eta xedatu ditzan sustapen neurriak. Horrela, gaurko interbentzioa gizarte-ekonomiarekiko gure konpromisoaren berrezpenerako nahi nuke aprobetxatu bere osotasunean dagokion aitorpena eskainiz.
Eta dagoenen aspaldi irakurri nuen On José María Arizmendiarrietaren gogoeta ekarri gura nuke gaurkoan hona, hark kooperatibismoaz esaten zuena partekatuz eta gizarte-ekonomia osora zabalduz: "Kooperatibismoa, gizarte-ekonomia esan genezake guk, ez da helburu bat, baliabide bat baizik. Instituzio bat da, tresna egoki bat da bizitza ekonomiko eta sozialean, bere ontasuna inork leial eta zintzoki eztabaidatu ezin dezakeena, gehienen onarpena duten ideal batzuk gauzatu daitezen".
Gizarte-ekonomiaz hitz egiten dugunean ezin dugu aipatu eta goraipatu gabe utzi talde lana, esku-hartzea, erantzukizun soziala eta osatu eta ezaugarritzen duen justizia banatzailea. Baina une honetan gehixeago zehaztu gura nuke, balore hauek bereganatuz, balore guzti hauek daramatzaten eskubideekin baita ere obligazio guztiak ere onartzera zein euren erantzukizunetaz arduratzera kasu bakoitzean hartu beharreko erabakiak burutzera eta batik bat euren ekintzen ondorioei aurrez aurre begiratzera prest dauden pertsona guztien figura nabarmendu nahiko nuke.
Aipatu gura ditut hemen gizarte-ekonomia bezala izendatzen ditugun era ezberdinak, ekonomiak gizatiartzen, humanizatzen laguntzen digutelako, euren ardatz nagusia pertsonek eta euren lanek osatu eta emaitzen zain gelditzeaz haratago, gizarteari aurrera egiten laguntzen dioten tresnetaz ari baikara. Hori de la eta balore hauek gure gizartetik desagertzen ari direla hainbeste kexatzen garen honetan guk ere bakoitzak bere eremutik saiatu behar genuke baliarazi zein euren helarazpena ahalbidetzen.
Horregatik gure helburua gizarte-ekonomiaren baliabideak bultzatzea da, balore horiek sustatu eta euren erantzukizunak eurenganatzen dituzten pertsona guztiak lagundu eta babestu. Horretarako, aipatu helburuak erdieste aldera lagun diezazkieken ekimen oro babestu eta bultzatzera konprometitzen gara, eta horrexegatik eman diogu, besteak beste, baietza gaurko proposamenari.
Euzko Alderdi Jeltzalea ziur gaude erakunde mota hauek bat datozela gure herriko kultura sozial eta ekonomikoaren balio tradizionalekin. Izan ere, bertan, gure herrian, nazioartean ezagutzen den eta aitortu den esperientzia bat sortu eta garatu da, autolaguntzan, demokrazian eta eskuzabaltasunean oinarrituta, ekonomiara eta gizartera aplikatuta, Euskadi gehiago eta Euskadi hobea egitera laguntzen duena, bai ekonomikoki eta baita sozialki ere.
Horri gehitzen baldin badiogu gaur hemen kultura sozial eta ekonomiaren balio tradizionalekin ez ezik, baita gure herriko kultura eta usadio politiko eta ideologiko, zein tradizio sozioekonomiko ezberdinetatik gatozenon akordioak, oso formala bada ere, herri akordioaren bidean ipintzen ari gaitezke. Kristau humanismo, langileriaren obrerismo eta tradizio liberal kontserbadoretik gatozenon akordioa, alegia, erdibideko honek dioen bezala, gizarte-ekonomiak gure herrian dituen adierazpen anitzetan duen garrantziaz jabeturik, bere konpromisoa berrezten duena ezagutzan, garapenean eta aurrerapenean lanean jarraitzeko.
Batzuk beti ekintzak eskatzen eta aurkezten aritzen dira, baina ekintzak, ideiak, hausnarketak eta egitasmoak adierazten dituzten hitzetatik irteten direnean, eta hitzetan akordioak ematen direnean bidea errazago eta irekiago izaten delakoan gaude.
Eskerrik asko denoi.