ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2013-10-31):
Presidente andrea.
Maneiro jauna, ez dakizuna bazeneki. Galdera mordo bat bota duzu eta Google existitzen dela, begiratzeko (...) eta seguru asko gauza asko ikusiko zenuke.
Zenbat nahi dugu zer? Nahi dugu dena.
Ez daki zeinek inposatu zizun zuri euskara, baino bejondeiola, bateon batek inposatu bazizun, euskaraz dakizulako eta atsegina da. Nik gaur eztabaida honetan euskaraz ikustea eskertu nahi diot Garbiñeri, Garbiñe Mendizabal andreari, Idoia Mendia andreari, egindako ekarpena eta lortutako adostasuna bide hartatik doazelako.
Maneiro jauna, bakarra zara eta martxa horretatik bakarra izaten jarraituko duzu urte luzean.
Neurriak egiteko, noski. Euskararen normalizazio ez da hasten Eusko Jaurlaritzarekin, Estatutuarekin. Askoz ere lehenago.
Hasten da joan den mendean eta Oyarzabal jauna Batzordean ESEP aurkeztu izan zenean, aipatu zenuen eta arrazoioz, liberal euskaltzaleak eta liberalak espainolistak zirenak euskaltzaleak, ekarpen handiak egin zituzten. Errespetatu egiten zuten euskara, aztertu egiten zuten, maite zuten euskara, eta sustatu eta bultzatu egin zuten.
Desagertu ziren, eta tradizio horretara begiratuko bazenu, Gasteizko alkate izandakoa, hark egin zuen azterketa, hor zer ikasterik baduzu. Tonu bat erabiltzen baldin baduzu, eskubideei buruz hitz egiten duzunean, zuretzat oinarrizko eskubideak diren edo ez diren, zeren hemen ama hizkuntzan irakaskuntza jasotzeko eskubiderik izan ez dutenak, urteetan eta mendeetan, euskaldunak izan dira.
Baina bai eskertuko nizuke, nik eskertuko nizuke eskubideei buruz hitz egiten duzunean, ironia –ez dakit nola kalifikatu–, gustu txarreko ironia hori ez erabiltzea eskubideei buruz ari zarenean. Zuretzat agian ez da inportantea, baina beste pertsona batzuk mindu daitezke. Besterik gabe.
Eta zuen ildo ideologikotik, baduzue eta nik eskatuko nizueke zuei etorri tradizio hartara eta denon artean egingo dugu herri euskaldun bat, mota bateko edo bestekoa, baina euskalduna, non bitartekaririk gabe zuek eta biok uler genezakeen eta hitz egin genezakeen lasai, askatasunez, hizkuntza batetik bestera, ni ere erdalduna bainaiz ere.
Baina beno, autu normaltasuna eta hona etorritakoa eta euskaraz egiteko hemen egiten dugun moduan, hori da normaltasuna. Eta hori da lasaitasuna eta hori da adibide bat herria lasaiago bizitzeko eta egiteko.
Hemen, inposizioaz hitz egiten denean, ez dakit, Maneiro jauna jakingo du nola planteatzen duen. Eskubidea da jakitea. XX. mendean zerbaitetan aurreratu bagenu munduan izan zen derrigorrezko irakaskuntza lortu genuelako, Estatu eta herri askotan.
Lortu genuelako...
...derrigorrezko irakaskuntza lortu genuelako estatu eta herri askotan, mundu osoan milioika pertsona alfabetatu derrigorrez, –derrigorrez, azpimarratu nahi dut– alfabetatu izana. Nik ez dakit hemen guztioi "inposatu" diguten matematika baina bakan batzuei antza gutxiegi inposatu diete eta horretan gabiltza beste aldetik.
Beraz, ikuspegi horretatik euskaraz jakitea eskubidea da, ez jakitea gabezia da, besterik gabe. Nik dakizkidan hizkuntzatan dakidan apurra ez dut damurik bakar bat ere. Niri ez zait hitz bakar bat ere faltan, denak dira nireak eta erabiltzeko.
Baina konpromiso bat hartuta daukagu hizkuntza aniztasuna eta Mendizabal andreak irakurri duen Jon Sarasuaren liburuan aipatu olo-linguistikan eta aipatu egiten diren aniztasunak konpromiso bat daukagu hemen denok, euskaraz ez dakizuenok ere. Badaukazue ziurtatzeko Europako hizkuntza zaharrenetakoa bizi egingo dela eta hizkuntza modernoa eta guztionak izango dela.
Guk adostu dugu, eta amaituko dut presidente andrea, bi puntutako erdibidekoa. Beharbada ez gaitu asetzen baina bai erakutsi nahi dugu ildo horretatik adostasuna guretzat inportantea dela, berez balioa dela euskararen normalizaziorako eta espero du egunen batean liberalen tradizio horretatik bidera etorriko zaizuela eta gurekin batera asmorik gure gelako bakar harekin ez dut uste berreskuragarria denik, baina bai ordea liberalen tradiziotik edan eta jaso egin duzuenok egunen batean euskaraz pozik biziko garela denok.
Eskerrik asko.