KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-12-21):
Bai, legebiltzar-buru anderea, legebiltzarkideok, sailburua, egun on.
Beno, banekien bai, nik gaur, diskurtsoa prestatua seguru aski bertsolaritzan aritzea tokatuko zela, zeren beno, gaur berriz ere, orain oso gutxi, oso termino antzekoetan planteatutako eztabaida dugu Legebiltzar honetan.
Autonomoek eta hauek beren diru-sarrerak minimoetara ailegatu ezean, diru-sarrerak bermatzeko errenta jasotzeko duten eskubideaz hitz egiteaz tokatzen zen, eta zehazki lanerako pizgarri horiek jasotzeko duten eskubidea egikaritzeko arazoen ingurukoa da eztabaida.
Ez dakitena oso argi da, Garrido anderea, zu zertara jaitsi zaren gaur oholtza honetara, horretara edo RGIa azken aldian Pakistanetik pasatzen dela aprobetxatuz, ba zure betiko diskurtsoa ona ekartzera.
Guk, desde luego, eztabaida honi zintzotasunez heldu nahi izan diogu, akordioari berdin, eta honetan ere ba nire nondik norakoa ere hortik bideratuko dut.
Baino ezer baino lehen bi aipamen egin nahi nituzke. Gaurko eztabaida prestazioen ingurukoa da, ez da laguntza sozialen ingurukoa.
Es un debate sobre derechos, sobre prestaciones sociales, y no sobre ayudas sociales y, desde luego, muchas de las cosas que usted ha dicho, aunque con algunas estoy de acuerdo, y por eso tenemos un acuerdo amplio, tienen poquito que ver con la justicia social con la que, según usted, debe pivotar este sistema de la renta de garantía de ingresos.
Dicho esto, ba bueno, iruditzen zait, lehen esan bezala, termino antzekoetan planteatutako eztabaida dela gaur hemen duguna, zeren finean hemen duguna da egoera kaxkarrean eta zailtasun handiekin eta zaurgarritasun maila handia izan ditzaketen pertsona batzuk, bestetik baditugu baliabideak hauen egoera hobetzeko, baina ezagutza falta eta bestelako zailtasun batzuk...
...dezaketen pertsona batzuk, bestetik baditugu baliabideak hauen egoera hobetzeko, baino ezagutza falta eta bestelako zailtasun batzuk medio, ba arazoak ematen dira eskubide hori egikaritzeko momentuan.
Eta arazo hau ez da bakarrik pentsio baxuak dituzten pentsiodunenak, ez da bakarrik langile autonomoek izaten duten arazo bat. Azken hilabete hauetan entzun izan dugu batzordean ere kolektibo askok eta askok tartean ezgaitasuna duten pertsonak, biolentzia matxista jasaten dituzten emakumeak eta beste eta beste pentsiodunak eta antzeko arazoekin aurkitzen direla beren eskubideak egikaritzeko bide horretan.
Hau horrela izanik esan daiteke langile autonomo eta RGIaren inguruko binomio hori ez dela oso ezaguna, egia da RGIaz hitz egiten denean ba gutxitan etortzen zaigula burura langile autonomo bat, baina hau ere bada Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren beste errealitate bat eta datuak ere hor daude. Onuradunen % 20a lanean ari diren langileak dira, eta horietako batzuk izango dira autonomoak, agian zuei gustatzen zaizkizuen autonomo horietakoak, eta beste batzuk izango dituzte beste perfil batzuk, baino horiek denak errealitate baten parte dira.
Eta esan daiteke nolabait bi multzo handietan bildu daitezkeela langile autonomoek, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren osagarria jasotzeko duten eskubidea gauzatzeko dituzten arazo nagusiak biltzen dira bi multzotan. Hemen ere aipatu dira, Garrido andreak ondo azaldu ditu horiek eta horietan ados gaude eta Guanche andreak ere oso ondo azaldu ditu, batzuek Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren izapidetzerako erabiltzen diren irizpideen ingurukoak dira, eta beste batzuek ba Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta hori jasotzeko eskubideez langile autonomoek duten ezagutza faltaren ingurukoak izan ohi dira.
Legeak aurreikusten du, zuek ere oso ondo azaldu duzue minimo batzuetara bere lanaren ondorioz, minimo batzuetara ailegatzen ez diren langile horiek eskubidea dutela Diru-sarrerak Bermatzeko Errentak kontenplatzen dituen lanerako pizgarri horiek jasotzeko, bai bere kaxa lanean ari diren langileak, eta baita beste batzuentzako lanean ari diren horiek ere.
Hortik aurrera legeak badu beste dekretu bat pixka bat antolatzen duena lege horretan jasotakoa nola gauzatuko den, eta gero izan dugu eta horietaz asko hitz egin dugu, baditugu irizpide horiek eta horiek nolabait adosten dute edo markatzen dute nondik nora jo behar duen RGIaren izapidetzerako zera honek, prozesu guzti honek. Baina praktikak erakutsi du gauzak ez daudela behar bezain argi eta ikusi da egunerokoan ba bueno autonomoen kolektibo hau oso konplexua dela, kasuistika asko ematen direla pertsona hauen inguruan, bere aktibitatea ere nahiko gorabeheratsua dela eta zaila izaten dela nolabait irizpide amankomun bat ezartzea. Zaila da bestelako langileen kasuan, eta hauetan ere are zailagoa da.
Eta ez da bakarrik RGIaren kasuan gertatzen den zerbait, bestelako sistemekin ere autonomoekin pasatzen den zerbait da; eta hor ematen dira pila bat kasuistika desberdin. Eta zentzu horretan lanbide askotan eta sailburuak irizpideen inguruko eztabaida izan genuenean ere azaldu zigun ba batzuetan erabakiak hartu behar izaten ditu martxan, egoerak eta kasuak ematen diren neurrian. Baino gertatzen dena da, hor askotan ikusten dena da nora eza falta dagoela, kriterio homogeneorik ez egoteak nolabait RGI hori kudeatzen dutenen eskuetan uzten duela erabakia, eta askotan eta askotan hauek, erabaki hauek, murriztaileak izan direla beste askotan gertatu izan den bezala, eta honek zaurgarritasun handian utzi dituela hainbat eta hainbat langile autonomo gure erkidegoan.
Eta horren inguruan langile autonomoen elkarteak aldarrikapen ugari egin dituzte, azkenak orain hilabete batzuk ere salatu dute Lanbideko zenbait ofizinak ukatu egiten dietela sistematikoki RGI langile autonomoei. Arartekoak ere bere posizioa agertu du honen inguruan eta esan du erabiltzen direnak irizpideak direla, eta nolabait honen inguruko beste planteamendu bat egin beharra dagoela.
Eta nik ere egin dut, Guanche andreak bezala, saiakera hori eta saiatu naiz ikusten, legea irakurri dut, dekretua irakurri dut, irizpideak irakurri ditut, joan naiz web orrira, deitu dut telefonoz Lanbidera eta sinistu egidazue zaila dela guzti horretan langile autonomo baten paperean jarrita, zaila dela eskubide horiek nola gauzatu behar diren jakitea.
Eta horrekin lotuta dago baita ere ezagutza faltarena, eta langile autonomoen inguruan ibiltzen diren elkarteek ere hala adierazten dute, RGIa jasotzeko eskubiderik ez dakite eskubide hori dutela hainbeste eta hainbeste autonomoek.
Arartekoak ere bere garaian eskatu zuen kanpaina espezifiko bat honen inguruan, eta beno, nik uste dut, gaurko akordioak ere bide horretan bere aletxoa jartzen duela eta horretan ere ahalegin egin behar dela, zeren web orrian ere azaltzen diren informazioetan ez dago argibiderik guzti honen inguruan, ezta?
Bi arazo hauek konbinatuta, hor dugu ze arazo duten pertsona guzti hauek, eta eztabaidaren hasieran esan dudan bezala, hau ez da bakarrik langile autonomoei pasatzen zaien arazo bat.
Indarkeria matxista pairatzen duten emakumeek, ez gaitasuna duten pertsonek, pentsiodunek, atzerritarrak, depende ze herritakoak diren, kalean dauden pertsonek, hainbat eta hainbat pertsonek bi arazo hauek dituzte.
Irizpideen inguruko arazoak, horiek murriztaileak dira eta sistematik kanpo uzten dituzte. Eta bestetik, ezagutzaren inguruko arazoak. Eta hainbestetan aipatu dugu, oraindik ere ez dugu gureganatua babesaren inguruko kultura bat eta horrek, honen kontra funtzionatzen du, eta horrek egiten duena da, nolabait ez du ahalbidetzen RGIak duen helburua, sistema honek helburu bezala duen lorpen horietara iristea.
Eta zentzu horretan uste dugu ezin dugula beste aldera begiratu. Ezin dugu bere horretan geratu, egin behar duguna da, nolabait ikusirik zenbait pertsona horrelako arazoengatik sistematik kanpo geratzen direla, ahalik eta azkarren neurri zuzentzaileak hartu beharko ditugu pertsona horiek sistemara ekartzeko.
Irizpideen inguruko eztabaida horiek edo elementu horiek seguru aski datorren erreformaren inguruan eztabaidatzeko aukera izango dugu, eta kanpainaren bitartez aukera izango dugu nolabait, ba beno, bai kolektibo hauek eta bai beste zenbait kolektiboek dituzten arazoak bideratzeko eta behintzat informazioa lantzeko eta era egokian zehatzeko.
Baina erreminta sendoa dugu esku artean, elkartasun erreminta potente bat, kohesiorako erreminta sendo bat dugu eta pena da, eta arduragabekeria litzake, beste aldera begiratu eta hori maximoetara ez esprimitzea. Eta uste dut horretan saiakera berezia egingo dugula.
Zentzu horretan, iruditzen zait pixka bat tranposoa izan baldin bada ere, gaurko akordioa positiboa dela, aletxoa jartzen duela aurreko eztabaidan esan bezala, bide horretan. Eta aletxoa jarri beharko duela batez ere, pertsona orok, pertsona orok, cualquier persona señora Garrido, pertsona orok sistemara sartzeko aukera berdintasunaren irizpidea bermatzea, pertsona orok, pertsona orok eta behin eta berriro errepikatuko dut, orok.
Ez zuei iruditzen zaizkizuenak bakarrik edo zuen aburuz, ba prestazio hauek edo zuek deitzen dituzuen laguntza horiek, ze zuen ikuspuntutik ulertzen dut laguntza deitzea, merezi duten horiei bideratutako.
Orok! Hau, gizarte bezala hartutako konpromezu bat delako. Konpromezu moral bat, gure herriarekiko konpromezu bat eta horrela tamainako erantzunak emanez erantzun behar zaiolako.
Justiziaren ikuspuntutik bai, baina desde luego esango nuke Alderdi Popularraren justizia sozialaren ikuspuntua eta Euskal Herria Bildurena, erpinetan daudela, oso desberdinak direla.
Mila esker.