URRUTIA OIANGUREN (EAJ, 2019-10-31):
Legebiltzar-buru anderea, lehendakari jauna, sailburu jaun-andreok, legebiltzarkideok, jaun-andereok, egun on denoi.
Hartu genuen Elkarrekin Podemos taldearen ekimenak euskal herritarren bizi baldintzak hobetzeaz hitz egiten zigun bere izenean eta horrek argazki eta komentario luzeagoa beharko balitu ere, ikusita ekimena eta bere proposamena pobrezia eta ezberdintasun sozialen inkestan oinarritzen zela, ni neu ere azterketa honen hausnarketa eta ondorioetan funtsatuko naiz.
Eta horren inguruan, esan beharreko lehenengo gauza da adierazle bakoitzak bere garrantzia duela, baina adierazle baten edo batzuen joera analisiak diskurtso politikoko komenientziaren arabera ez duela ezertarako balio. Adierazle bakoitzaren emaitza testuinguru zabalago batean kokatu beharra daukagu, arazoaren sustraian eragin, eta horrela erantzunak planifikatzeko balioko duten emaitza horien zergatiaren interpretazioa iritsi ahal izateko.
Inkesta honek erakusten digun pobreziaren igoera txikiak testuinguru erabat zailean egindako babes ahalegin itzela ezkutatzen du eta hori balioan ipini beharko genuke. Diru-sarreren berme errenta, etxebizitzaren prestazio osagarriak eta larritasun sozialerako laguntzek osatzen duten sistemak beste 70.348 pertsona eta pobreziaren eraginak gutxitzeaz gain, 2018an 66.219 lagun atera ditu pobrezia horretatik, 2008an behatuarekiko populazioaren % 6,1 gehiago.
Euskadiko pobreziaren datuen balorazioa egiterakoan, ohartu beharra dago Eurostat eta pobrezia eta ongizate ausentzia inkesten adierazleak, euskal gizartearen dinamika orokorrarekin lotu behar direla.
Halaber, adieraztea komeni da 2016-2018 epealdian euskal gizartea diru-sarreren igoera izan duen gizarte bat izateagatik ezaugarritu dela eta ongizatera sarbide osoa edo ia osoa eduki daben populazioaren kopurua handitu egin da.
Pobrezia eta ongizatea ausentziaren eta era ezberdinen neurketen inguruko emaitzak diru-sarreren eta horri loturiko bizitzaren aukeren gorakadagatik baldintzatuak ikusten dira horrela. Bere aberastasun maila orokorra, barne produktu gordina bitartez neurtua, epe luzean zabalduz irauten duen gizarte baten pertzepzioari lotutako adierazleak dira. Era berean, muturreneko pobrezia moduei zuzenago atxikituriko adierazleen...
...epe luzean zabalduz irauten duen gizarte baten pertzepzioari lotutako adierazlean dira.
Era berean, muturreneko pobreziari zuzenago atxikituriko adierazleen hobekuntza ere nabaritu daiteke delako pobrezia ezberdintasun sozialen inkesta honetan. Azken adierazle hauen artean deigarriena hornidura, hau da, ur, argi, telefono eta abarren mozketen dinamikena dira. Kasu honetan, afektaturiko pertsonen bataz bestekoa % 2tik % 1,4ra jaisten da 2016-2018 artean.
Esangura berezikoa, aldi berean ,2016-2018 urteen tarte honetan ikus daitekeen AROPE deituriko gabezia materialaren adierazlearen jaitsiera da. 2000. urteaz geroztik, 2016an mailarik altuena izan ondoren, % 6,4 batekin, % 5,6ra murrizten da 2018an eta dagoeneko 2014ko % 5,2ra hurbiltzen ari da. Adierazle honen joera aldaketa oso esanahitsua da, krisi garaian gehien igo zutenetarikoen artean baitzegoen. AROPE adierazlea, ez dakitenentzat, norberaren gizartean oso zabalduak dauden ondasun, baliabide edo zerbitzuen falta neurtzen duena adierazlea da.
Testuinguru europarrean krisiaren inpaktu inferentziala gure kontinenteko hegoaldeko herrialdeetan Euskadiren posizioaren aldeturiko narriadura lagundu du. Hala ere, Euskadiko Autonomia Erkidegoaren pobrezia larriaren tasak eutsi egiten dio 2018an Europar Batasuneko 28ren eta euroaren 18 herrialdeen azpitik, % 5,1, Europan % 6a den bitartean.
Errealitatea Euskadi 2018an ezberdintasun maila txikieneko gizarteen artean mantentzeari lotzen da. Euskadiko Autonomia Erkidegoko Gini koefizienteak 2019an Europar Batasunakoarekiko 4 puntu azpitik kokatzen da, % 26,7 % 30,7ren aurrean, eta 3,7 euro herrialdeekiko. Aipatu gure % 26,7 % 30,4ren aitzinean. Mundu guztiak dakien bezala, koefiziente honetan, zenbat eta baxuago, hobe.
Beraz, krisi aurreko inguruabarrekiko izandako beherakada ukatu gabe, pobrezia adierazleen dinamikak Euskadin krisi sozial bat baino gehiago, krisiaren ondorioei aurre egiteko gaitasun handi bat erakusten du, sistema honek goia jo ez duenaren seinale.
Datuek testuinguru honetan azaltzen digute diru-sarreren berme errentak, etxebizitzaren prestazio osagarriak eta larritasun sozialerako laguntzek osatzen duten sistemak bere babes maila mantentzen dutelako 2016-2018 artean. Ildo horretatik, diru-sarreren berme prestazio sistemaren aldaketa proposamenean aurreikusitako egungo babes sistemaren hobekuntzak gaur egun oraindik existitzen den eskainitako babes eta beharrezko babesaren arteko distantzia murriztea ahalbidetu lukeelakoan gaude.
Batzuk ulertzera eman nahi dutenaren aurka, ez litzateke gizarte politika baten porrotari aurre egiteko premien adierazgarria izango, baizik eta aurrerakada bat populazio arretaren hobekuntzarako, prozesu arrazional batean dauden bezain beste aldaketa tarteko.
Hobekuntza premia horretan, pobrezia inkestaren emaitzek hausnarketarako elementuak planteatzen dizkigute XXI. mendeko gizarte postindustrial berrien testuinguruan, bereziki.
Honako hauek izango lirateke: Bat, pobreziaren prebentzioa bera baino gehiago, herritarren multzo batentzat ongizatearen maila onargarrien erdiespena zailtzen duten faktoreen existentzia; bi, ondare baliabideen eskasia eta aurreratzeko gaitasun falta duten familien gorakada, 2016-2018 urteen artean kontuan izan beharreko dinamika elementu erabakigarria da, inguratzen gaituzten herrialdeekin, baita ipar Europakoekin ere, partekatzen dugun ezaugarria, bestalde; eta hiru, familien gastuen gorakako joera.
Ondorioa da egoera ez dela txarra. Gizarte oparo eta kohesionatu bat gara, baina, inkestak ohartarazten gaituenez, pobreziaren eta era muturrenekoez gain, pobrezia eta ongizatearen arteko mugan kokaturiko herritarren ongizaterako sarbidea erraztu beharrean gaude.
Hori gauzatzeko gure taldeak uste du balizko hobekuntza guztiek ekarriko dituzten edo lituzketen, ekarri ditzaketen baliabideekin eta aldaketekin batera, gaur egun ditugunak ere sendoak direla egoera honi aurre egiten hasteko.
Horretarako, hiru ardatz aipatuko genituzke: Bat, alde batetik, gizarte zerbitzuen euskal sistema zabaltzen eta garatzen jarraitu behar dugula, gainontzeko euskal erakundeekin elkarlanean, gizarte zerbitzuen plan estrategikoak aurreikusitakoa eutsiz eta betez; bi, bestetik, gizarteratzeko politikak garatu behar dira ikuspegi intersektorial batetik eta sailen arteko egituratze baten bitartez, laugarren euskal planean aurreikusitakoaren arabera; eta hirugarrenik, diru-sarrerak bermatzeko eta gizarteratzeko euskal sistemaren hobetzea ezartzeko helburuarekin eta sortu diren eskaeren aurrean, espektro zabaleko akordioa lortze aldera beharrezkoa deritzogu hasitako lege proposamenen honen izapidetzearekin jarraitzea, ahalik eta diru-sarreren berme errentaren inguruko lege onena eta egokiena izan dezagun.
Horiek dira ekimen honi aurkeztu dizkiogun zuzenketaren puntuak eta, hoberik aurkitu ezean, horiei helduko diegu gaurkoan.
Eskerrik asko.