KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-10-24):
Bai, eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea, legebiltzarkideok, eguerdi on denoi.
Egia esan, Alderdi Popularraren eskutik familia politiken inguruko eztabaida hauek etortzen direnean batek badu déjà vu horrelako sentsazio bat eta zaila egiten da batzuetan ekarpen berriren bat ekartzea. Hala ere, badira gaurko eztabaidan pare bat elementu nik uste dut bide horretan aurrera egitea ahalbidetuko dutenak, eta uste dut atzo gizarte politiketan eta enplegu gaietako batzordean UNICEFeko kidak egin bezala, oso inportantea dela gaia eztabaidatzeko kontestuan ipintzea gaia.
Gogoratuko duzue, nahiko sonatua izan zelako, 2018ko urtarrilaren 18tik erkidego honetan familia itun bat dagoela, itun horren sinatzaile zaretenok, tartean Jaurlaritza, lehendakaria buru duela, konpromiso batzuk hartu zenituztela, eta horrek nolabait Gobernu guztiaren jarduna inpregnatu beharko lukeela. Ondoren, itunaren ostean, etorri zen IV Familia Plana, familia itun horrekin ustez lerrokatua beharko lukeen plan berri bat, bide batez esanda, oinarrian euskal familien eta familia politiken inguruko diagnostiko nahiko argi bat egiten duena; pena da ondorengo ekintza eta Gobernuaren ekintza horrekin lerrokatua ez egotea.
Bi urte beranduago, testu ingurune honetan duguna da kontu gutxi aipatzeko. UNICEFek atzo bertan gogorarazten zigun itunaren inspirazioa ez dela zaurgarritasun handian dauden familiak babesteko erreminta nagusienetakoaren erreformara iritsi, ez dela diru-sarrerak bermatzeko errentaren erreformara iritsi, eta duguna da 19 hilabetez, 19 hilabete luzez, ez dakit zenbat aldiz iragarri den gurasotasun baimen bat, edo hobeto esanaz, baimen bezala saldu eta diru-laguntza bat dena edo kontziliazioa dekretu berri bat. Hori da daukaguna, baina horri buruz gero hitz egingo dut.
Finean uste dut argiak, fokuak eta itzali direnean, duenari garrantzirik kendu gabe, betikotik gehiago eta itunaren eskutik etorri behar zen paradigma aldaketaren arrastorik ez dugula. Fokua, beste behin, eraginkortasun eta bizitzarako oreka berriak ezartzeko ezer gutxi balio duten neurrietan kokatua dago.
Baina bada gaurko eztabaidan azaltzen den elementu berri bat, demografiaren estrategiarena. Urkullu lehendakariak politika orokorreko eztabaidan iragarri zuen estrategia hori ekartzeko bere asmoa, ildo beretik proposamena ekartzen du talde proposatzaileak, Gobernua sostengatzen duten taldeek ere ekartzen dute, eta seguruenik motibazio desberdinekin eta oso planteamendu desberdinekin Elkarrekin Podemosek ere jasotzen du bere zuzenketak, eta zuzendu behar dut, Garrido andrea, nik ez dut proposatu demografia estrategia.
Pentsatu nahiko nuke jaiotze tasaren zentralitatea eta politika natalisten aroa amaitzera dagoenaren seinalea dela hau. Pentsatu nahi dut ohartu zaretela irakurketa okerrak, fragmentatuak, baztertzaileak, interesatuak eta injustuak, baina batez ere batere eraginik gabekoak direla, jaiotze tasetan bakarrik fokua jartzen duten estrategiak.
Zentzu honetan, gogora ekarri nahiko nuke gure taldeak itunaren aurkezpenarekin, eta horren bueltan esan zirenekin kezkatuta, pleno monografiko bat eskatu zuela, eta pleno horretan argi azaldu zuela gure taldeak paradigma aldaketa baten aurrean geundela. Emakumeak gauzak aldatzeko eta mugitzeko planto egin genuela, eta hori geldi ezina zela eta atzera pausorik ez zuela.
Y recordamos en ese pleno al lehendakari Urkullu que este país tiene unos retos de grandes dimensiones, que tienen que ver con elementos que se mencionan y no se mencionan cuando se habla de demografía, pero sobre todo tiene que ver con el buen vivir, tiene más que ver con el buen vivir que con la natalidad, tiene que ver con equilibrios y desequilibrios, tiene que ver con romper un sistema injusto y con transitar juntas hacia otros modelos más justos y sostenibles; con modelos que, como dice Amaia Pérez Orozco, permitan el buen convivir; tiene que ver con garantizar y generar condiciones para desarrollar proyectos de vida y de felicidad; tiene que ver con proteger y cuidar. Y es que, como nos decía Amaia Pérez Orozco, no corren buenos tiempos para la niña.
Zentzu honetan asmoa demografiaren inguruko estrategia bat baldin bada, Gobernuari gogoratu Euskal Herria Bilduk eredu sozial eta demografiko iraunkor eta justu bat lortzeko bi ardatzetako estrategia bat ekarri zuela Legebiltzar honetara pleno monografiko horretan...
...eredu sozial eta demografiko iraunkor eta justu bat lortzeko bi ardatzetako estrategia bat ekarri zuela Legebiltzar honetara Pleno Monografiko horretan.
Ildo horretatik batetik zaintzen antolaketa soziala aldatzea bideratzeko lan produktibo eta erreproduktiboaren arteko oreka berriak ezartzera bideratutako neurriak eta, bestetik, pertsonen bizitza duina bermatzera zuzendutako politika publikoen sorta bat aurkeztu genuela. 46 ebazpen proposamen ekarri genituen.
Un conjunto de medidas para el buen vivir. Propuestas que surgen desde una perspectiva feminista interseccional y que buscan un pacto entre generaciones.
Oso proposamen desberdinak. Horietako asko zuekin adostu genituen, baino bete gabe geratu dira ondoren. Eta guk gure proposamenean eskatzen genuena zen adostutako horiek, zuekin, gobernuarekin adostutako horiek betetzea bi urte beranduago.
Hala ez baldin bada, betetzeko asmorik ez baldin baduzue hala adierazi diguzuelako zenbait kasutan, gutxienik izan daitezela inspiratzaile diseinatu nahi duzuen demografiaren inguruko estrategia berri horretan.
Edozein kasutan, estrategia horren definizioan nahasten zaretenean, badira pare bat kontu ahaztu ezin daitezkenak, eta bat da lehen erresidentzien eztabaidaren inguruan aipatu den kontu bat, eta da estrategia horren diseinuan ezinbestean demandatzen leku desberdinetatik Amaia Pérez Orozkok, Mugimendu Feministak, Aubixa Fundazioak, lehengoan zaintzaren inguruko hausnarketa sakon hori irekitzea eskatzen dugu gure herrian eta hori ezinbestean ireki beharra dago.
Probestu dezakegu gainera estrategia hori dagoela Estatua despatrializalatzeko eta egin beharreko trantsizio horretan (...) bezalako kideek egindako proposamenak Legebiltzar honetara ere ekartzeko. Eta ezinbestean, Artolazabal sailburua, mugimendu guzti horiek Mugimendu Feministarekin egin beharko dituzue.
Hori estrategiari dagokionean, eta hitz batzuk ere dedikatu nahi nizkioke kontziliazio dekretu berri honi, ze honi buruz ere askotan eztabaidatu dugu, askotan, sarritan. Azkena uste dut gure taldeak ekarri zuela eztabaida hau ekainean, justuki monografikoan adostutako neurri bat Gobernuak ez betetzea erabaki zuelako eta horien inguruan ere diagnostikoa eginda dago, konpartitua dago eta horien inguruko adabakiak ere zeintzuk diren konpartitu ditugu eta ezagunak dira.
Are gehiago, voy a remitirme al diagnóstico recogido en el IV Plan de Familia, que dice literalmente que: "Dada la centralidad que las prestaciones económicas orientadas a este fin  - al de la conciliación -  tienen en una estrategia orientada a la inversión en familias y en la infancia, como la que ha promovido este Gobierno, conviene analizar con cierto detalle el impacto y el funcionamiento de las mismas".
Porque dice este diagnóstico, este tipo de políticas, tienen tanto en su concepción general como en su aplicación concreta, una serie de limitaciones que aconsejan una formulación relativamente amplia de las mismas.
Egin da horrelakorik? Ba ez. Pleno Monografikoan egindako iragarpen estrella hori, 19 hilabeteren bueltan polemika askorekin atera da azalera. Dekretu berri honek badu neurri izar bat  - 16 asteetako haurdun egon ez diren guraso horietako eszedentzia hori diruz laguntzeko proposamen hori -  eta proposamen hori baita ere diskriminazioekin gure iritziz ere horrela oso baldintzatuta dator.
Desberdina izango da arlo publikoan zein pribatuan, eta pribatuan ere desberdina izango da, orohar autonomoentzat edo beste enpresetan jarduten dutenen artean.
Horien justifikazioak, ezartzen diren baldintza horiek justifikatzeko erabili diren argudioak ez dirudite sendoegiak, ahalik eta astebeteko epean sortu duten zalapartengatik aldatuak direnean eta ez dirudite sendoegiak dekretu hau laguntzen duten txosten guztiek ezbaian jartzen dituztenean.
Eta bada beste kontu bat ere kontutan hartzekoa eta da aukera berdintasun hori ez duela bermatzen dekretu hori. Honetaz gain, dekretu honek badu elementu diskriminatzaile oso argi bat, eta da aurreko dekretuek sortzen zuten arazo bati erantzunik ez ematea.
Dekretuak ezartzen duenez, diru laguntza hauek diru laguntza diren heinean ordainduko dira eszedentzia behin amaitutakoan. Horrek esan nahi du eszedentzia hau eskatzen duten pertsonek beharko dutela eduki aurretiko errenta bat diru-laguntza hauek eta baimen hauetaz disfrutatu ahal izateko. Eta horrek, ezinbestean, kanpoan utziko ditu zaurgarritasun egoera handienean dauden milaka eta milaka famili.
Eta egia da dekretuak % 30 igotzen dituela prestazio horien zenbatekoa, baino ordaintzeko baldintzak aldatzen ez badira ezin izango dituzte pertsona hauek laguntza horiek eskatu. Eta hori da guretzako dekretu honek ezartzen duen diskriminazio handiena. Eta da maila sozioekonomikoaren arabera izango dela baimen eta aukera hauen disfrutea.
Eta hare gehiago, eszedentzietan oinarritutako diru-laguntza batzuk dira, eta badakizue gure lan merkatuak zaintzak o eszedentziak zigortu egiten dituela ekonomikoki eta laboralki. Gure lan merkatua, nolabait ezateko, zaintzaren antolaketari bizkar emanda antolatua dagoela, eta ikusteko dago, zer ondorio izango dituzten eszedentzia horiek guztiak. Baino oraingoz, demostratua dago eszedentzietan oinarritutako neurri guztiek eraginkortasun gutxi, oso gutxi izan dutela rolen aldaketa planteamendu horietan eta gizon eta emakumezkoen erantzunkidetasun planteamendu horietan. Ikusteko dago honek zer duen, baino errotik dituen planteamendu horiekin, ba...