MENDIZABAL MENDIZABAL (EAJ, 2016-02-18):
Eskerrik asko presidente andrea. Arratsalde on guztioi.
Gauza jakina da Euskadiko Autonomia Estatutuak euskararen ofizialtasuna ezarri zuela 1979an eta horren ondorioz etorri zela Euskararen Legea 1982an. Eta hemen esan den bezala, Legebiltzarrean garai hartan EAJk, Euskadiko Ezkerrak, UCDk eta PSEk onartu egin zuten, Alderdi Popularrak abstentzioa eman zuen eta Herri Batasuna ez zegoen, ez zen joaten edo ez zen etortzen garai hartan Legebiltzarrera. Beraz, guretzako gehiengo kuantitatiboaz gain, kualitatiboa ere izan zen onarpen hori.
Ezin da ukatu Euskararen Legeak, hizkuntza bizi berritzeko bidean eraginkorra izan denik. Adostasun zabala du gizartean eta hizkuntza politika sustatzeko balio izan du gaur arte eta gure ustez etorkizunean ere eraginkorra izaten segitzeko ahalmena du.
Legeak dituen printzipio aldetik, nekez egin daiteke hoberik, gure ustez, printzipio oso demokratikoak dituelako, herritar guztiei euskara ikasteko, erabiltzeko eskubidea aitortzen die, pertsonen norbanakoen eskubideetan oinarritutakoa da. Izugarrizko bisioa izan zuten legedia egin zutenek, beste batzuetan esan dugun bezala.
Zaharkituta geratu dela alde batzuetan? Ba gerta daiteke, baina printzipioetan ez da behintzat zaharkituta gelditu.
Bildu, orain dela 30 urte hasi zen euskararen legeen kontra jotzen eta orain beranduago etorri zarete lege honetara, ezta? Eta trantsizio handia egin behar izan duzue. Beti oso kritiko izan zaretelako, ez zeundeten, hobe esanda, beste estrategia batea zeundeten, eta esango nuke, jatorrizko posizio politikoan mantentzen ari zaretela oraindik ere.
Baina bizi dugun joerak ere badu eragina zuengan, eta orduan, aldaketarako, birajerarako ari zarete pausoak ematen.
Guk ez dugu esaten legea aldatu behar ez denik egunen batean. Baina legeak tresnak dira, eta dira helburu jakinak lortzeko tresnak. Eta zuek ardatza berriz jartzen duzue legea aldatu behar da.
Euskararen Legea onartu zenetik salto handia eman da eta orain dela 30 urte baino hobeto gaude. Gerta daiteke, inflexio puntu baten egotea, hori hala da. Eta Euskararen Aholku Batzordearen bileratan eta antzeko beste foroetan esaten ari da, jendea eta adituak eta abar, erabilerarako jauzia emateko estrategiak aztertu behar direla eta Jaurlaritza ere horretan ari da.
Eta erdibidekoa adostu dugu eta egia da, pozgarria da, argi eta garbi, ez dugu entenditzen sozialistak zergatik ez diren etorri gure erdibidekora, zeren zuek ez duzue gure erdibidekoa onartzen, aktak legedietan nahi dituzuelako.
Baina zergatik Estatuko legediak babesten baldin badu elebakarren egitea, zergatik murriztu behar dugu guk hori? Euskararen alde baldin bagaude, zergatik murriztu behar dugu aukera hori?
Eta zuk aipatu dituzun gauza guzti horiek, guk ez ditugu zalantzan jartzen erdibidekoan, orduan, ez dugu ulertzen zergatik sozialistak ez dioten baiezkoa ematen edo zergatik ez diren gurera etorri, ezta? Pentsatzeko bakarrik.
Dena den, jatorrizko legez bestekoan idatzitako zioan egiten dituzuen hainbat baieztapenekin ez gaude ados. Esaten duzue: "Jaurlaritzak ez diola konponbiderik eman nahi planteatutako arazoari". Hori ez da egia.
Jakinaren gainean ari zarete bestelakorik esaten, gezurra esaten ari zaretela ez esateagatik. Zeren enteratu, enteratu zarete, edozeinek, Urquijok, edo beste norbaitek salaketa bat jartzen baldin badu epaitegietan, horrek ez du esan nahi arrazoia daukanik.
Eta Urquijoren joera dena judizializatzekoa salatu egin behar da eta salatu dugu eta Jaurlaritzak ere salatu du. Eta zuek ere hori badakizue, nik neuk baino gehiago Jaurlaritzarekin nik baino gehiago hitz egiten duzuelako askotan.
Sententziak Jaurlaritzaren alde ateratzen ari dira, eta hori badakizue. Beste gauza bat izango litzateke, Urquijori arrazoia emango balitzaio. Orduan, Bilduk esaten duena arrazoia izango zenukete, baina hori ez da, justu kontrakoa gertatzen ari da.
Lekeition eta Mendexan bere alde atera bazen ere, beste udal batzuetan kontra atera zaio eta gainera, Irurako kasuan, Urquijok Donostiako Salara errekurritu zuen eta Auzitegi Nagusiak Urquijoren kontra eman zuen epaia.
Beraz, daukagun errealitatea hori da eta ematen du titular bat daukazuela, "la ley del euskera no garantiza o no da garantía jurídica", eta horretan ari zarete.
Gero esaten duzue, Jaurlaritzak ez du nahi, baina Eusko Jaurlaritza, hasiera hasieratik aritu da parte hartzen prozesu horietan eta Uriarte sailburuak eta Patxi Baztarrika sailburuordeak ere esan dute hori.
Eta nola esango dizut, batetik Hizkuntza Politikako sailburuordetzak txostena egin zuen, legezkotasun txosten bat. Hori banatu zitzaion udalei. Horrekin ez konforme, eta Jaurlaritzako zerbitzu juridikoetara bidali zuen eta agindu zuen txosten bat egitea, legezkotasun txostena. Hori ere bidali zen udal guztietara, ba Urquijoren salaketan aurrean defenditzeko.
Eta Hakoba hor dago. Hakoba da hizkuntza politikako gaietako herri administrazioen koordinazio batzordea eta Hakobak bere gain hartu zuen hori eta berak ere bidali zuen udaletara.
Orduan, udalek erabili dute legezkotasun txosten hori Urquijoren salaketen aurrean defenditzeko, bere burua defenditzeko. Artikulu ugari argitaratu da, ez noa zerrendatzea.
Gainera, udal lege proiektuan ere artikulu batzuk sartu dira interpretazio okerrik ez izateko. Eta prozesu horietan guztietan, epaiketa guzti horietan parte kodemandatu gisa aritu da Jaurlaritza.
Beraz,...
...interpretazio okerrik ez izateko. Eta prozesu horietan guztietan, epaiketa horietan guztietan parte kodemandatu gisa aritu da Jaurlaritza. Beraz, Jaurlaritzak ez du nahi esaten duzuenean, ez zarete egietan ari, ez? Ez dakit, aurreiritzi ideologikoarekin ari zareten edo zerekin ari zareten.
Esan bezala, Euskararen Legea deslegitimatzen ari zarete urte guzti hauetan eta orain aldatu egin behar duzue. Baina lege bat zergatik aldatu behar da? Zaharra delako? Guk ikusiko bagenu edo Jaurlaritzak ikusiko baluke hizkuntza politikako ekimenen bat aurrera ateratzeko edo burutzeko lege trabarik legokeela artikulu horietan, proposatuko genuke aldatzea.
Aipatuko duzu igual 24. artikulua Radio-Televisión Española aipatzen delako, baina justu orduan ez zegoen Euskal Telebista, Euskararen Legeak ahalbidetu zuen Euskal Telebista jartzea.
Baina nik galdera bat egingo dizut. Horrek trabarik sortu du Euskal Telebistak jarduna garatu dezan? Internet ez zela existitzen, esaten duzue aro digitalera egokitu behar dela. Baina galarazi al du horrek IKTetan euskara sustatzeko ekimenik? Justu kontrakoa da. Jaurlaritzak 15 urte daramatza IKTetan euskara sustatzeko diru-laguntzak bultzatzen.
Eta gainera, Euskararen Aholku Batzordeko lege garapeneko atal berezian PNVk planteatu zuen aztertzeko legedia ea trabarik ba ote zegoen euskararen aldeko ekimenik burutzeko. Eta adituek esaten zuten ezetz, kasu bakarra azaldu zen eta zen Aginte Judizialaren Legea. Aginte Judizialaren Legeak ez du baimena ematen epaileei hizkuntza eskakizuna ezartzeko. Baina hori Europako Kartak salatuta du eta hori ez da Euskararen Legearen gaia; hori da Espainiako Kongresu eta Senatuaren gaia.
Beraz, Jaurlaritza arduratu da eta arduratzen ari da legearen bermeaz. Corpus bat ere sortu da, Euskararen Legearen ondorioz sortu dira Euskal Funtzio Publikoaren Legea, Bizialdi Osoko Heziketaren Legea, Udal Legea... Eta horietan denetan euskararen aldagaia sistematikoki sartu da. Eta guretzako Euskararen Legea lege marko babesa da eta lege markoek izaten dute desarrollo legislativo deritzona, eta lege markoa ez da aldatzen. Zaharkituta dagoela? Ikusi egin beharko da lege hori efizientea edo efikaza den ala ez. Lehendabizi, demostratu egin beharko da ez dela efizientea sortu zen helbururako.
Besterik gabe. Dena den, eskerrik asko erdibidekoa lortu dugulako.