OGASUN ETA FINANTZAKO SAILBURUAK (Gatzagaetxebarria Bastida) (EAJ, 2014-02-21):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea. Eskerrik asko Maneiro jauna.
Zure interpelazioan gai garrantzitsu bi aipatu dituzu. Bata orokorra da, gure ehun instituzionalaren barne antolaketa. Gai horretaz ez noa asko sakontzera zeren zure interpelazioaren eduki nagusia aipatzen duena da instituzioen arteko finantza baliabideen banaketari buruz, orduan beste gogoeta hori edo beste eztabaida hori sakonagoa da.
Nik zurekin sarritan eztabaidatu izan dut gai hori eta horretaz aukera edukiko dozu beste gainontzeko batzordeetan edo lantaldeetan eztabaidatzeko. Eta uste dot eraikitzaile izateko eztabaidan ez naizela sartuko horretan, nahiz eta zuk gai honetaz, gure instituzioen arteko banaketari buruz hitz batzuk eduki, zilegitasun osoa duzu nahiz eta kontra egon, dagoen eredu instituzionalak egin dozun interpelazioa egiteko, finantza banaketak nola egiten diren instituzioen artean.
Eta nik uste dot hobeto dela gai horri kolpe egitea, ez noa azaletik edo albotik ateratzea kontra zaudelako. Eredu instituzionala dagoena da eta horretaz ez dot gehiago nere gogoetetan sartuko.
Aipatu duzuna da, ez nago ados zuk esan dozuen iritziarekin, otsailaren 13an egindako (...) Kontseiluan onartutako erabakia. Eta gero aipatzen didazuna da zein proposamen daukagun Gobernu moduan instituzioen arteko finantza harremanak eta baliabideak birbanatzeko sasoian.
Lehenengo eta behin gaian uste dut hortik sartuta, aipatu behar duguna da guk daukagun eredua gure Autonomia Erkidego barruan dala. Ez da eredu bat diru bilketaren banaketarako, ez, da ekarpenetakoa. Eta horrek bere zentzua dauka. Hau da, lurralde historikoak nola hartzen dute erantzukizuna gure ehun instituzionaleko instituzio partekatuak bere eskumenak finantzatzeko heinean, ba errenta erlatiboaren arabera.
Uste dogu eta leku askotan erabiltzen da irizpide hori eta orain arte ongarria izan da, ikusiko doguz ere zuk aipatu dozu hutsuneak edo gabeziak daudenak. Baina euskal gizarteak, Euskal Autonomia Erkidegoak, adibidez ere hitz berdinarekin egiten du bere ekarpena Estatuari. Hau da gure errenta Barne Produktu Gordinaren arabera. Ba gure lurraldeak, gure lurralde historikoek, ekarpenak ere horrela egiten dute.
Hau da gure eredua, Maneiro jauna, berorrek ondo dakien moduan, zuk aipatu duzu diru bilketaren banaketaren araberako eredu bat dela. Baina ez da hori euskaldunok euskal instituzioak 1979tik eta gero 83tik antolatu duguna. Eta horrek bere berezitasunak dauka. Estatuarekin ere ez da gure diru bilketaren araberako partehartze finantzieroa baizik eta errenta.
Eta errenta irizpide aurrerakoia da, zuzena, bidezkoa eta horregatik lurralde historikoak parte hartzen dabe euskal instituzio partekatuen funtzionamendurako ekarpenak egiten % 70a lurralde historiko bakoitzaren errenta erlatiboaren arabera. Eta gainontzeko 30a zerekin dago lotuta? Badago lotuta, eta honela ipinita daukagu, ni badakit eta gaia luzatu gabe horrenbeste, Lurralde Historikoen Legean ipinita daukagun irizpidea, eta irizpide hori garatuta dago Ekarpenen Legean.
Eta da % 70 hori lurralde historiko bakoitzaren zerga ahaleginen erlatibotasunaren alderantzizkotasunagaz lotuta dagoen irizpide batekin. Eta hori neurtuz gero hondoratu egiten da ahalmen diru biltzailearen arabera. Eta ahalmen diru biltzaile araberak ere bera dauka irizpide eta adierazle batzuk. Hori da.
Egia da ereduak bere zentzua non dauka? Ba bere zentzua dauka lurralde historiko bakoitzak, Foru Aldundi bakoitzak, autonomia daukalako bere zerga ekonomikoak kudeatzeko sasoian, eta zerga ekonomikoak era batera kudeatu edo bestera, horrek eraginkortasun bat eduki ahal du diru bilketaren gain.
Bigarrena, lurralde historiko bakoitzak neurri batean, Kontzertuaren arabera, ahalmen arautzailearen esparru bat dauka. Orduan, bi irizpide horiek, ahalmen arautzailea eta ahalmen kudeatzaileak egiten ditu ezin dugula hemen goitik behera ipini berdintasun osorako ereduak, ze autonomi arautzaile bat eta autonomi kudeatzaile bat daukazun neurrian, horrek suposatzen du ezberdintasun horiek  - eta hola daukagu ipinita - , gertatzen direla.
Eta horretarako zer da egin beharko genukeena? Ba igual zuk aipatu duzu eredu instituzional hau osorik aldatu. Proposamena hor daukazu, baina ez dut nahi hor sartu, ez dut uste gaia gaur hori denik, baina zuk aipatu duzunetik, eredu instituzionala errespetatuz ze pentsatzen dugun. Ba hor daukagun ereduak funtzionatzen du eta funtzionatu egin du eta horrek bere etorkizunerantz badauka ere neurri batzuk hartuta.
Lurraldeen arteko eztabaidak egoten direnean eta ezberdintasunak sortzen direnean, noiz? Ba sortzen dira ahalmen arautzailea horren arabera eta ahalmen kudeatzaile horren arabera, norbera edo lurralde bakoitzaren banakako koefizienteak urruntzen direnean, diru biltzaileen koefizientearekin.
Baina eredua hau da. Errentaren arabera, Barne Produktu Gordinaren arabera. Joaten bagara beste eredu batetara, zuk esaten duzuna, hori da beste eredu bat. Ez da gure Autonomia Erkidegoko eredu bat. Goitik behera aldatu beharko genuke gure filosofia guztia, ze diru bilketaren arabera banatu behar badugu, zer zentzu edukiko du orduan autonomia arautzaile edukitzea hiru lurralde historiko Batzar Nagusiak? Edo gestiorako autonomia edukitzea?
Beno, hori da filosofia euskal gizartean eta euskal instituzioen artean eraikita daukaguna eta barneratuta daukaguna. Egia da ere batzutan hutsuneak betetzeko neurriak hartuta daukaguz eta non daukagu guk neurriak hartuta? Ba esparru handi baten lurralde historikoak, Foru Ogasunek ez daukate ahalmen arautzailerik eta ahalmena zeharkako zergetan, oinarrizko legearekin lotuta datorrelako.
Orduan, hor bai eginda daukaguna da egokitzapen garrantzitsu batzuk banakako koefizienteen arabera, baina ahalmen arautzailea daukazun neurrian, zilegia da lurralde historiko bakoitzak eta hola daukagulako gure esparru instituzionala ipinita bere politika fiskal propio bat eduki al du gauza bat errespetatuz. Erkidego Autonomoaren barruan armonizazioa errespetatuz.
Armonizazioa eta sarritan eztabaidatu izan dut zurekin armonizazioak ez du nahi esan Batzar Nagusi bakoitzak zuzeneko zergetan arau berdinak eduki behar dabezenak, baizik eta eduki ahal du ezberdintasun batzuk eta ezberdintasun horren arabera, ba beno zerga politika ezberdinak egin.
Baina hori dago aterki moduan babesten duena gero ahalmen arautzailearen berdintasun printzipio hori armonizazioak aterki moduan jokatzen.
Orduan, hori da daukagun eredua. Zuk aipatzen didazu beno zer da egin behar duguna horretarako? Beno, lehenengo eta behin, baliabideen birbanaketa egiteko, bat eta gero, birbanaketaren ondorioz ekarpenen zehaztapena egiteko lurralde historikoak. Eusko Legebiltzarra eta Eusko Jaurlaritzara ekarpen legeen bidez hori bideratzeko behar duguna da, Herri Diru Bideen Batzordean akordio bat, gehiengo osoz onartu behar duguna. Bat.
Horrek zer nahi du esan? Gobernuak beste gainontzeko legeetan daukagun ahalmen arautzailerik ez daukagu. Guk ezin dugu ekarri Ganbarara ekarpenen legeak gure iritzi propioz. Egon behar da lehenengo gehiengo batez, gehiengo nagusi baten bidez akordio bat Herri Diru Bideen Batzordean eta horrekin gabe ezin da, ezta zuk ere talde parlamentario moduan edo Ganbarak ez dauka lege ekimen ahalmen hori.
Baizik eta itxaron behar du Herri Diru Bideen Kontseilutik erabaki bat hartzea eta gero prozedura berezi baten bidez lege hori hemen tramitatzea, baina gehiengo osoa lortu behar da instituzioen artean eta lau instituzio gaude bertan sartuta. Eta gero, ba zer esango dizut zuk ez dakizuna. Hiru kolore politiko ezberdinetakoak.
...gaude bertan sartuta eta gero zer esango duzu ez dakizuna, hiru kolore politiko ezberdinatakoa, bat, beste batzuk Alderdi Jeltzalekoak eta Ezker Abertzalakoak ere.
Ordun, horretan gabiltza...