MANEIRO LABAYEN (UPyD, 2013-12-19):
Eskerrik asko, presidente andrea.
Talde Sozialistak bere ekimenaren justifikazioan esaten du  - edo, hobeto esanda, aitortzen du -  Espainiako abiadura handikoaren sarearen garapena ez dela inola ere modu ordenatuan mailakatu, lehenetsi eta sistematikoki eta sistemikoki planifikatu irizpide objektiboetan oinarrituta. Eta, bistan denez, gu bat gatoz baieztapen horrekin, baina harago joan nahi dugu, eta gauza gehiago esan.
Gure ustez, inola ere justifikatu gabeko AHTaren lineak bultzatu dira Espainian, kasu askotan hauteskundeei edo bezeroei begirako arrazoiengatik bakar-bakarrik. Hau da, Espainian benetako jauntxokeriak gertatu dira, gauzei beren izenez deitzearren. Gai honi dagokionez, erabaki jakin batzuk hartu dira alderdi politiko jakin batzuei mesede egiteko, eskualde-agintari jakin batzuei mesede egiteko, bezeroei edo hauteskundeei begirako arrazoietan bakarrik pentsatuz.
Ez-eraginkortasun handiak eragiteaz gain  - eta, are okerrago, sarea modu asimetrikoan eta desorekatuan garatzeaz gain, Talde Sozialistak adierazten duenez - , sarearen garapena gehiegizkoa izan da argi eta garbi, eta, kasu jakin batzuetan, zeharo burugabea. Izan ere, diru publiko asko xahutu da gai honetan. Alegia, hezkuntzarako, osasungintzarako, gizarte-politiketarako edo I+G+Brako izan behar zuen diru publikoa hartu da zeharo alferrikakoak ziren obrak finantzatzeko. Eta, bistan denez, horren erantzule dira, hemen esan denez, Alderdi Popularra zein Espainiako Langile Alderdi Sozialista.
Gure iritziz, Espainiako Gobernuak sakonki aztertu behar lituzke Estatuak abiadura handikoaren arloan egin dituen inbertsioak, eta, hemendik aurrerako edozein inbertsio egin ahal izateko, modu loteslean aztertu behar litzateke ea errentagarria den, beharrezkoa den, gizarteak eskatzen duen eta ekonomikoki komeni ote den.
Ezin dugu ahaztu inbertsio horiek herritar guztiek finantzatzen dituztela beren zergekin, baina ez dute herritar guztiek eta familia guztiek AHTa hartzeko adina diru. Eta hori, bistan denez, kontuan izan behar da, eta kasu bakoitzean aztertu behar da ea planteatutako inbertsioa benetan beharrezkoa den, eta horrelakorik ez da inola ere egin Espainian azken hamarkadetan.
Kasu askotan, inbertsio horietako askok ez diete irtenbiderik eman jendearen benetako beharrei, zorra eragin dute, ez dituzte arazoak konpondu, eta, gainera, arazo gehiago sortu dituzte. AHTaren obra batzuk eta tarte batzuk interes partikular edo alderdikoi jakin batzuei mesede egiteko bakarrik bultzatu dira.
Ezin dugu ahaztu, halaber, abiadura handiko trenean inbertsioak egiteagatik ez dela inbertitzen sare konbentzionalean eta distantzia ertaineko eskualde-ibilbideetan, eta, oro har, ez direla bultzatzen guretzat lehentasunezkoagoak eta premiazkoagoak diren beste politika publiko batzuk, modu argiagoan erantzuten baitiete herritar gehienen interes orokorrei.
Guk, jakina, ez dugu nahi onartutako inbertsio guztiak bertan behera geratzerik, baina uste dugu sakonki aztertu behar dela garatutako politika, ez ditzagun berriro egin iraganeko akatsak. Ezin ditzakegunez zuzendu egindako astakeria eta ekintza guztiz irregular eta justifikaezin batzuk, helburua da iraganeko xahutze sistematikoa behintzat berriro ez gertatzea. Nolanahi ere, akatsetatik ikasi behar dugu berriro ez egiteko.
Talde Sozialistak aipatu du atzeratuta daudela Gasteiz-Bilbo-Donostia-Frantziako muga  - euskal Y deiturikoa -  abiadura handikoaren linearen eraikuntza-lanak. Eta egia da; atzerapena gertatu da hasieran planteatutako epeekiko. Eta proposatzen du Espainiako Gobernuari bi eskaera egitea  - planteatu duen ekimen horretan daude jasota - .
Hau da, Talde Sozialistaren proposamenean bi beldur edo eskakizun agertzen dira: obrak 2016. urtearen amaiera baino lehen bukatzea, eta euskal Y-a isolatuta ez geratzea. Euskadiko obrei dagokienez, ez dugu uste euskal Y-a isolatuta geratuko denik, ez dugu uste Euskadi isolatuta geratuko denik, eta ez dugu nahi isolatuta geratzerik ere, baina ez gatoz bat ezein gobernuri eskatzearekin bizkortu ditzala obra horiek, kontuan izanik egungo krisi ekonomikoa eta dauzkagun aurrekontu-baliabideak.
Baliabide publikoak urriak dira, eta, hortaz, baliabide publiko horiek benetan garrantzitsua den horretara bideratu behar dira. Hori ezin da ahaztu hain garrantzitsua den eztabaida honetan, eta, askotan, badirudi alderdi politiko askok ahaztu egiten dutela kontu hau: krisi ekonomikoan gaude, herrialdea hala moduz dago, eta, horrenbestez, baliabide publikoak benetan garrantzitsua den horretara bideratu behar dira. Hori dela eta, ez dugu aldeztuko Espainiako Gobernuari gaur-gaurkoz lehentasunezkoak iruditzen ez zaizkigun obra jakin batzuk bizkortzeko eskatzen dion ekimenik.
Hau da, politikan beti gertatzen den bezala, lehentasunak jarri behar dira: euskal Y-aren tarte horiek lehentasunezkoak izan daitezke beste tarte batzuen aldean, egia, baina ez dugu uste obra horiek lehentasunezkoak direnik bultzatu behar liratekeen beste politika batzuen aldean. Uste dut hortxe dagoela koska.
Eta ekimen honen alde bozkatuko duten bozeramaileei galdetu nahi nieke ea badakiten zenbat balio duen Euskadiko abiadura handiko trenaren kilometro batek. Datu hori baldin baduzue, interesgarria litzateke jakitea  - guk datutan dugu zenbat balioko lukeen Euskadiko abiadura handiko trenaren kilometro bakoitzak - , neurri politiko beharrezkoenak hartu ahal izan ditzagun, eta, hortaz, zorroztasunez eta horren arabera joka dezagun. Beraz, galdetzen dizuet ea badakizuen zenbat balio duen Euskadiko abiadura handikoaren kilometro bakoitzak, uste baitut oso puntu garrantzitsua dela jakiteko ea merezi duen, krisi-garai honetan, obra horietara hainbeste baliabide ekonomiko bideratzea.
Bistan denez, euskal Y-aren lanak bukatu egin behar dira  - lanak hasita daude, ez dago atzera bueltarik, eta funtsezkoa da Euskadi isolatuta ez geratzea - , baina gehiegikeria iruditzen zaigu, esan bezala, mota guztietako murrizketa sozialak bultzatzen ari diren honetan lehentasuna ematea baliabide publikoak bideratzeari herritarrek gaur egun dituzten benetako beharrei irtenbiderik emango ez diela iruditzen zaigun zerbaitetara.
Talde Popularreko bozeramaileak esan du herritarrek izugarrizko ahalegina egin dutela obra horiek bultzatzeko. Zergatik? Hainbesteko ahalegina behar zen obra horiek bultzatzeko? Zergatik egin da halako ahalegina? Zer gauza ez dira egin obra horiek egiteagatik? Horixe da galdera. Merezi du hainbesteko ahalegina egin izana abiadura handiko trenaren obra jakin batzuk bultzatzeko  - bereziki Euskaditik kanpokoak, Espainiako gainerako erkidegoetakoak - , alderdi politiko nagusien bezeroen interesei eta interes alderdikoiei bakarrik erantzun dieten tarte jakin batzuk bultzatzeko?
Hau da, uste dugu badaudela beste lehentasun batzuk; adibidez, oinarrizko zerbitzu publikoei murrizketarik gabe eustea. Ondorioz, ez dugu aldeztuko lehentasunezkoa ez denari lehentasuna eman nahi dion ezer, eta ez dugu aldeztuko garrantzitsuak izanik  - egia -  Espainiako Gobernuak une honetan bultzatu behar lituzkeela uste dugun beste politika publiko batzuk baino garrantzitsuagoak ez diren obra batzuk bizkortzea. Beraz, ez dugu zuek sinatutako erdibidekoaren alde bozkatuko.
Erdibidekoa ikusirik, bistan denez, 1. eta 2. puntuen kontra bozkatuko dugu. 3. puntua, aldiz, arrazoizkoa iruditzen zaigu: bultza daitezela, edo Espainiako Gobernuari eskatzea bultza ditzala Europar Batasunak abiadura handikoaren trenbide-azpiegituren arloan ezarri dituen irizpideak eta lehentasunak betetzea ziurtatuko duten ekintzak, eta, horrez gain, zuzendu ditzala abiadura handikoaren sarearen nahierako plan ulergaitzak. Hau da, Espainiako Gobernuak egin dezala azken hamarkadetako ezein Espainiako Gobernuk egin ez duena. Beraz, erdibideko horretan sartu dituzuen puntuetatik, 3. puntua iruditzen zaigu arrazoizkoena eta zentzuzkoena.
Besterik ez. Eskerrik asko.