MENDIZABAL MENDIZABAL (EAJ, 2013-03-07):
Eskerrik asko presidente andrea, arratsalde on guztioi.
Orain bi urte ere UPyD-k ekarritako legez besteko igualtxoaz aritu ginen Ganbara honetan. Hitz bat gora behera orduko ekimena eta gaur eztabaidan jarri duzuna, Maneiro jauna, berbera ez esatearren berdintsua dela esan duzu.
Orduko hartan argi eta garbi hitz egin zuen gure legebiltzarkide den Ana Otaduik baina itxuraz zuk zurean segitzen duzu eta gaur niri tokatu zait, saiatuko naiz gure azalpena ematen gurea baino gehiago legeak adierazten duena delako.
Euskararen Legeak hizkuntza eskubide batzuk aitortzen dizkie herritarrei. Herri administrazioari dagokionez, lehen tituluan ezartzen da... Betebeharrak ezartzen dira, ez?
Besteak beste, Administrazioarekin edota Autonomia Erkidegoan kokatutako edozein erakundearekin harremanak euskaraz zein gaztelaniaz izateko eskubidea eta beraiek aukeratzen duten hizkuntzan hartatuak izatekoarena.
Horregatik Administrazioan euskararen erabilera pixkanaka normalizatzea legea betetzeko derrigorrezko agindua da eta horrek eskatzen du batetik herri langileak pixkanaka euskalduntzea eta bestetik lanpostuaren jabe egiteko eta bertan iharduteko euskararen ezagutzeari balioa ematea, beti ere arrazionaltasun eta progresibitatezko irizpideekin.
Hori guztia zerbitzu publikoa herritarren eskubideak errespetatuz eman behar delako. Eta hor zuk aipatu duzun askatasun hitza aipatuko nizuke, gaztelania gure herrian bakarrik ez delako askatasun eredua, ezta?
Euskararen ezagutza baloratzekoan, lanpostuaren jabe egiteko probetan esan zizun garai hartan Otadui legebiltzarkideak lortu daitekeen puntuazioaren % 5 eta % 20aren artean balora daitekeela. Begibistakoa da orain arte azaldutako ezerk ez duela euskararen ezagutzaren inposizioa sustatu nahi, guztiz bestelakoa baizik.
Kasu horietan denetan Administrazioan lan egiteko euskararen ezagutza progresiboki neurtzen da, eta ez ahaztu lehen esan dudan bezala administrazioak badituela betebehar linguistiko batzuk herritarrekiko elkarrekin harremanak izaten dituztenerako.
Bestalde UPyD-ren legez bestekoaren zioetan esaten duzu: "La actual exigencia de los perfiles lingüísticos asignados en las vigentes RPT no está justificada por la prestación de servicios, sino por la imposición de quienes han gobernado...".
Hor esaten denaren kontra, euskararen ezagutza eskatzeko edo derrigortasun maila erabakitzeko Administrazio publiko bakoitzak hartzen duen iharduera eremuko egoera sozio linguistikoari erreparatu behar zaio.
Eta hizkuntza eskakizunen derrigortasun maila zehazterakoan, inguruan duen egoera soziolinguistiko hori derrigortasun indizea delakoaren bidez gauzatzen da. Eta beraz, derrigorrezko euskara duten plazen kopurua aipatutako indize horrek zehazten du.
Nola ateratzen da indize hori? Ba oso formula ezaguna da Administrazioko langileen artean: euskaldunen kopurua zati euskaldun pasiboen kopuruaren erdia da. Eta jakineko datua da, publikoa eta ofiziala.
Udalerri batetik bestera aldatu egiten da egoera soziolinguistikoari erreparatu behar zaiolako eta horrela dauzkagu udal batzuk % 11ko derrigortasun indizearekin edo % 91koarekin. Beraz datu horiek ikusita oso zaila da esatea euskararen ezagutza eskatzea politika mailako arrazoiengatik denik. Justu arrazoi teknikoak direlako, eta horiek bakarrik derrigortasunak ezartzerakoan erabiltzen direnak. Esan beharra dago gainera bost urtean behin eguneratzen direla maila horiek Eustat-eko datuen arabera.
Bestetik gaur egun indarrean dauden lanpostuen zerrendak direla eta legez bestekoan honako hau esaten duzu: "Las relaciones de puestos de trabajo determinan de manera inadecuada la situación de los empleados públicos y condicionan gravemente las ofertas de empleo público".
Baina Maneiro jauna, esaten ez duzuna da euskararen ezagutza lanpostuen zerrendatako beste eskakizun bat gehiago dela, lanpostu horren jabe egiteko behar den prestakuntza maila edo ikasketa bezalakoa.
Beraz, hor baldintza bakarra lanpostuen zerrendetan zehazten dena da, besterik ez. Are gehiago araudiak ematen duen malgutasuna hain da agerikoa zeinetan arrazionaltasuna, proportzionaltasuna eta progresibitatean oinarritzen baita hizkuntza eskakizunak ezarri eta gainditzeko sistema.
Eta esate baterako, deialdietan ezartzen den praktika aldian egiazta leike derrigorrezkoa den hizkuntz eskakizun bat. Horrela funtzio publikora sartzeko unea pertsona batek ez duen hizkuntz eskakizuna lortzeko, epe luzeago bat ezarri daitekeelarik.
Horrez gain derrigorrezkoa ez den hizkuntz eskakizunik ez duen funtzionari gairik ez balego, justu eskakizun beherago bat duenik sartzeko aukera ematen du. Horregatik guztiagatik, bai euskal funtzio publikoaren legeak, baita hizkuntza normalizatzeko 86/97 Dekretuak hizkuntz eskakizunaren betebeharra bete gabe lanpostu baten jabe egiteko aukera ematen du baldintza jakin batzuekin.
Eta gero bi dekretu aipatu behar dizkizut: 297/2010, funtzio publikora sartzeko errazten duten euskara ziurtagirien arteko baliokidetzak ezartzen dituenak; eta bestetik 47/2014 Dekretuak, euskaraz ikasteagatik hizkuntza eskakizuna gainditzeko salbuespenak ezartzen dituena.
Horregatik legez bestekoan egiten den baieztapena: euskara ezagutzea eskatzeak larriki baldintzen duela funtzio publikoan sartzea, hori esateak ez du zorroztasunik eta arrazoi gabeko beldurra sortzea besterik ez du egiten.
Barne lehiaketak UPyD-ek dioenez, modu desegokian egiten dira, alferrikako betebeharrak dituen lanpostu zerrendak dituelako eta hizkuntza eskakizunak modu maltzurrean atxikitzen direlako.
Horri buruz esan behar dugu guk ez dugula ezagutzen lehiaketa bat horregatik bertan behera geratu denik. Datu bat ematekotan gaur egun funtzionari guztien % 30ak bakarrik ez du inolako hizkuntza eskakizunik egiaztatuta, gainerakoek ezagutzen duten neurri batean euskara eta...
...gaur egun funtzionari guztien % 30ak bakarrik ez du inolako hizkuntza eskakizunik egiaztatuta. Gainerakoek ezagutzen dute neurri batean euskara eta egiaztatuta dute eskakizunen bat.
Beraz, ezin da esan barne lehiaketak modu maltzurrean baldintzatzen ari direnik. Ez dago arrazoirik hori esateko.
Legez bestekoan oso modu desegokian nahasten dituzu bi kontzeptu: derrigortasuna eta meritua, oso ondo berezituta daudenak indarrean dagoen legedian.
Horrela esaten duzu, Maneiro jauna, badirela lanpostu batzuk hizkuntza eskakizuna badutenak baina ez derrigortasun datarik eta ondorioz ez dela beharrezko izango.
Egia da derrigortasun datarik ez duten hizkuntza eskakizunik ez dela egiaztatu behar, baina derrigorrezkoa da euskararen ezagutza meritu gisa baloratzea derrigortasun datarik gabeko lanpostu horietan.
Ezin dugu ahaztu hizkuntza eskakizunak zehazten duela lanpostu jakin batean euskara jakintza maila derrigorrezkoa izan ala meritu gisa baloratzeko izan.
Bukatzeko, Herri Administrazioko lanpostu zerrendetako lanpostuei esleitutako hizkuntza eskakizunen egokitasun azterlana ari dira egiten Gobernuaren enkarguz, 2013ko lehen hilabete hauetan amaituta egon beharko luke.
Eta bestetik, Administrazioaren euskararen erabilera planifikatzeko laugarren plangintzaldia 2012ko abenduan amaitu zen eta hori da erdibidekoan eskatzen duguna, zeren 86/97 Dekretuak ezarrita dauka plangintzaldi bakoitza bukatzean, Hizkuntza Politikako sailordetzak plangintzaldi horren betetze mailari buruzko txostena egin beharko duela eta hurrengo plangintzaldirako irizpideak proposatu behar dituela.
Une honetan txosten horiek egiten ari dira eta laster amaituko dituzte eta bukatu bezain pronto ekartzea eskatzen dugu.
Besterik ez dut esango oraingoz, bakarrik eta Breñas andreari Euskal Herria Bilduko ordezkariari, eskerrak ematea nahi diot zeren erdibidekoaren lehen sarreran erabili nuen Hernaniko Bigarren Hezkuntzako ikastetxe berrian sukalde bat ezartzeko legez bestekoa edo zuzenketa, eta banatu den euskarazkoan tituluan gaizki jartzen du eta zuzentzeko agindua emanda dago jada.
Gero arte.