BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2014-10-23):
Eguerdi on, eta mila esker.
Lehenik eta behin, argitu nahi genuke portuen arteko elkarlana, koordinazioa, sinergiak bilatzea, ikuspegi askotatik, gure ustetan desiragarri dela. Bai lurralde-antolaketaren ikuspegitik, bai garapen ekonomikoaren ikuspegitik, ez dela baztertu beharreko helburua, baizik eta, alderantziz, koordinaziorako bitartekoak bilatzen jarraitzea merezi duen kontua dela.
Helburu horren lorpenerako, dudarik gabe, Euskal Herrian kokatuak dauden portuen eskuduntza, kudeaketa zentzu guztietan, bertako erakundeen ardurapean izatea guretzat urrats garrantzitsua litzateke, ezinbestekoa, horrek ahalbidetuko lukeelako, beste hainbat esparrutan bezala, bertatik antolatzea, bertako beharrei begira, bertako portuen egunerokoa eta beraien arteko koordinazioa.
Horregatik, jatorrizko proposamenari aurkeztutako zuzenketan, horren alde egin dugu aurreneko gauza, bere egunean Legebiltzarrean gehiengoak babestu zuen garraio guztien transferentzia gauzatu dadin, Jaurlaritzari eskatuz areagotu dezala horretarako egin beharreko bidea, esku artean dugun gai horri dagokionez zehazki oraingo honetan, hau da, portu-zerbitzu eta -azpiegituren transferentziarako beharrezkoak diren erabaki eta pausoak gauzatzeko egin beharreko bidea, alegia.
Aipatutako urrats garrantzitsua litzateke, egin beharreko lanerako lagungarri, portuen arteko elkarlana sustatu eta gauzatzea. Portuen etorkizun eta bideragarritasunaren mesedetan izango litzatekeela uste dugu, eta horregatik defendatzen dugu gure zuzenketaren bigarren puntuan, eta gerora erdibidekoa sinatu dugunean ere, lan horretan jarraitzea. Eta, noski, eskuduntza-banaketa eta lurralde-zatiketa gaindituz, Baionako portua elkarlan horretara batzeko aukera ere begi onez ikusten dugu eta bultzatu beharreko zerbaiten modura ikusten dugu.
Lehen urrats moduan planteatzen genuen hasieran gure zuzenketan transferentzia lortzearena, ulertzen dugulako, hau lortu ezean, ez dirudiela posible izango denik gaurko eskuduntzen banaketarekin portuen arteko elkarlanera, hitzarmen-formatu horretara behintzat, iristea, Lehiaren Euskal Agintaritzak soilik konpetentziaren ikuspegitik aztertzen duelako gaia eta badirudielako gaur ardura batzuk dituzten gobernu batzuek hori baino ez dutela begiratu nahi. Baina, zalantzarik gabe –eta horregatik egin dugu erdibidekoa Euzko Abertzaleak taldearekin–, bat egiten dugu elkarlan horrek gaurtik bertatik hasi beharko lukeela eta ez dela etorkizunerako utzi behar den zerbait, guretzat badelako helburu eta, berriro diot, desiragarria den zerbait.
Baina ikusi besterik ez dago ministerioak zer erantzun eman dion gai honi orain artean, protokoloaren tramitazioa bertan behera utziz, aipatutako txosten hori dela medio eta horri helduz, eta horretan ere arazo bat ikusten dugu praktikan gauzak eraman ahal izateko. Eta horregatik insistitzen genuen hainbeste transferentziaren puntuan, eta horregatik uste genuen ere hasiera batean hori baino gehiago izan behar zuela gure zuzenketak, eta neurri batean Euzko Abertzaleen zuzenketa ere motz ikusten genuen, baina azkenean uste dugu gaia erdibidekoaren bitartez bideratzea lortu dugula.
Uste dut honezkero, horrez gain, esan beharrik ere ez dagoela Euskal Herria Bilduk aipatutako Lehiaren Agintaritzaz zer pentsatzen duen, askotan hitz egin baitu gai honetaz hemen. Baina esan dezadan, berriro ere, ez gatozela bat lehiakorkeria –eta ez lehiakortasuna– gauza guztien gainetik defendatzen dutenekin, hori bestelako eskubideen gainetik babesten duen erakunde honen jarduerarekin, eta bere jarduerarekin oso kritiko garela.
Baina hori esanda, gatozen, edonola ere, aipatutako Lehiaren Agintaritzaren txostenera eta bertan esaten denera, Zaballos jaunak aipatu duen eduki horretara.
Guri deigarriak bereziki bi kontu egin zaizkigu. Batetik, idazkera ireki baten atzean, denean arriskuak ikusten dituela, eta, aldiz, salbuespenerako bidea irekitzen duen aukera aztertzen duenean, hemen ez, hemen dena estu hartzen duela, hitzarmenak esandakoak, denak oso estu hartzen dituela. Eta azaldu dezadan argiago hau.
Txostenak berak desiragarritzat jotzen du euskal portu-sistema lehiakorrago baten helburua, dituen aukerei probetxu gehiago ateratzeko, garapen handiagoa izateko bideak bilatzea, baita koordinazioa ere. Baina interes handia hartzen du azpimarratzeko horrek ez duela lehia askea arriskuan jarri behar. Ez du esaten, ordea, proposatzen den protokoloan zerk jartzen duen arriskuan lehia askea; soilik dio ondoriozta daitekeela, testuaren irakurketa egitetik ondoriozta daitekeela, portuen arteko akordioa gerta litekeela –baldintza berriro ere– elkarri konpetentziarik ez egiteko.
Testua oso irekia denez, irakurketa bat baino gehiago egin daitezkeela dio, eta, horretan jarrita, nola ez, estuena, negatiboena egiten du.
Susmagarriak iruditzen zaizkion puntuak jasotzen dituzten helburuak, berriz, guretzat, bilatu beharko lirateke arrazoi desberdinengatik, baina bereziki, lehen aipatu bezala, portuen etorkizuna eta bideragarritasuna bermatzeko eta publikoa den horren kudeaketa egokia egiteko.
Eta aipatzen ditu txostenak berak jardueren koordinazioa, egungo eta etorkizuneko aukeren optimizazioa, sinergiak, errekurtsoen optimizazioa, merkantzia-trafikoen dibertsifikaziorako portuen arteko osagarritasuna, kudeaketa koordinatua portu-sistema iraunkorragoa izateko, baita kanpo-irudi bateratua ere, besteak beste. Guztiak ere, arrisku baino gehiago, guk egin beharrezkotzat jotzen ditugu herri-ikuspegi batetik, eta interes orokorraren alde egitearen ikuspegitik ere bai.
Eta, hain justu, Lehiaren Agintaritzaren txostenak berak jasotzen du zein kasutan gera daitekeen akordio posible bat debeku horretatik kanpo, horretatik salbu; besteak beste, sinatzaileek bakarrik ez, hauetatik kanpo merkatuak ere onura lor dezakeenean, edota, gutxienez, kontsumitzaileak konpentsa ditzakeenean. Bueno, ba modu berean dio hori horrela ote den ezin dela ziurtzat eman –hori, txostenak–, oraindik indarrean sartu ez den hitzarmen baten aurrean gaudelako.
Beraz, bistan da, gauza batzuetarako oraindik aplikatu ez izanak zehazteko ezintasuna dakarren tokian, arriskuak ikusterakoan, berriz, ziurtasunak ahalbidetzen ditu, eta, honela, oztopoak jartzeko bideari estu heltzen dio txostenak. Eta elkarlanerako aukera –elkarlana, ez bat izateko akordioa eta horrelakoak– uniformizazioarekin lotzen du eta kontsumitzaileontzat edo erabiltzaileontzat zerbitzu-eskaintza murrizketa ekarriko duela ikusten du.
Bistan da, gu ez gatoz bat Lehiaren Agintaritzak dioenarekin. Ez dugu uste interes orokorrak merkatu-jokoaren menpeko izan behar duenik, bigarrenak lehena desitxuratzeraino, eta, beraz, guretzat aurrera egiteko aukerak dauden tokian, txostenak arriskuak ikusten ditu, interes jakin batzuengatik, eta ez dugu hori ontzat ematen.
Eta, modu berean, ez dugu Talde Sozialistaren jatorrizko proposamenarekin bat egiten, ze uste dugu, gainera, Talde Sozialistak, bai testuan eta bai hitzez, Zaballos jauna hona nire aurretik atera denean, txostenak baino baieztapen kategorikoagoak egin dituela. Ze –erdaraz dagoenez txostena, tamalez, erdaraz esango dut– txostenak esaten du: "Podrían contravenir"; zuek "contravienen" esaten duzue zuzenean zuen proposamenarekin. Arriskurik gabe, baldintzarik gabe eta zalantzarik gabe: "contravienen", directamente.
Esandako guzti horrengatik, guk proposamenaren aurka egingo dugu eta sinatu dugun erdibidekoaren alde, lehen aipatu guztiagatik. Eta gainerako taldeei ere babesa eskatzea besterik ez zait geratzen.
Mila esker.