URIZAR KARETXE (EH Bildu, 2018-11-29):
Mila esker.
Bueno, egon dira interbentzio pare bat edo hiru, komentatzen dutena da bidea ez dela konfrontazioa, bidea ez dela aldebakartasuna, bidea elkarbizitzaren bitartez egin behar dela, adostasunen bitartez egin behar dela.
Eta teorian hori horrela da, baina esperientziak zerbait erakusten badigu da neurriak hartzen direnak beste batzuk direla. Neurriak hartzen direna da, gehiengoa Madrilen dago, gehiengoa kopuruetan eta boterea Madrilen dago eta, beraz, markoa beraiek jartzen dute eta guri tokatzen zaiguna da marko horren barruan ahal duguna kudeatzea edo ahal duguna onartzea, da 78an jarritako markoa edo irizpidea eta orain ere hor dagoena.
Kataluniako eredua hor daukagu. Kataluniako adibidea hor daukagu: Ahalegindu arren hitz egiten, ahalegindu arren adosten, ahalegindu arren ibilbidea partekatzen, erantzuna ezezkoa behin eta berriz eta, beraz, esaten denean aldebakarreko bidea hartzen dela, hori kritikatuz, hori adostasunaren kontra dago eta hori konfrontazio zuzena da.
Hemen argi dagoena da, eta berriz errepikatzen lehen esan dudalako, Konstituzioaren asmo garrantzitsuena orduan zegoen erregimen frankistaren ikuspuntutik zen modu batean eredua aldatu, irudia aldatu, beste aurpegi bat eman, demokraziaren aurpegia eman, baina bermatu erregimen frankistaren estamentu guztiak inongo arazorik gabe irautea. Eta hori horrela izan zen eta horretarako prestutasuna egon zen aldaketa batzuk egiteko, bueno, bale.
Autonomiaren Estatua. Autonomiaren Estatua, gero guztientzako kafearen proposamenarekin ikusten zen beste helburu bat zegoela eta da Estatu barruan zeuden eta dauden nazioak edo nazioen ukazioa, Estatuaren barruan zeuden nazioan ukapena zen oinarrian zegoen dena. Eta planteamendu bat egiten zen, marko berri bat, demokraziaz jantzitako edo demokrazia hitzaz jantzitakoa ,eta ea behingoz abertzalea hauek, ea behingoz euskaldun hauek, ea behingoz katalan hauek konformatzen diren eta ez diguten ba jada lan gehiago ematen. Eta egia da arazo bat zegoela, arazo batetik gentozen, Gerra Zibila egon zen, gerratik gentozen eta orduan ea marko berri horrekin lortzen dugun isildu daitezen eta trankildu daitezen.
Baina errealitatea da jarritako marko horren ez zeukala gaitasunik, ez zeukala aukerarik, bere burua naziotzat hartzen duten herri horiek, zeren eta Sémper jaunak esan du lurraldeek ez daukatela zertan elkarbizitza, lurraldeen papera ez dela elkarbizitza, baizik eta herritarrena dela. Baina herritar batzuk erabakitzen dute bere identitate propioa izatea, herritar batzuk erabakitzen dute beraiek daukatela gaitasuna edo eskubidea beraien etorkizuna erabakitzeko eta horiek erabakitzen dute baita talde bezala funtzionatzea.
Eta hori da, beste gauza batzuen artean, herri honek daukana erabakita, hau da, guk sentitzen dugu herri propio bat garela, sentitzen dugu gainera nazio bat garela eta horren baitan uste dugu bertako herritarrek eskubidea daukatela, gehiengoz horrela erabakitzen badute, beraien erabakiak hartzeko eta beraien etorkizuna erabakitzeko. Eta hori da demokrazia.
Eta gero sartu daitezke kopuruetan, asko izan ziren, gutxi izan ziren, gehiengoa bazen edo ez bazen, abstentzioak aprobetxatu baziren irakurketa alde batera botatzeko edo ez botatzeko. Non dago beldurra? Herritarren gehiengoak erabakitzen badu gaur egungo markoa edota aurretik dagoen markoa hori dela jarraitu behar duguna, utzi diezaiogun bozkatzen. Zeren arazo nabariena da ez dela bozkatzen utzi nahi.
Non dago arazoa? Demokrazian bada eta orain arte izan dugun markoa bada historian izan den markorik onena, askatasun gehienarekin, eskumen guztiekin, hemen dagoen aukera, orain arte ez dugu izan orain daukagun bizi kalitatea, zergatik ez diogu jendeari bozkatzen uzten? Erabakitzen uzten? Aukerak badaude, bideak ere, zeren eta Konstituzioak zer esan edo ez esanen arabera, Europako beste toki batzuetan demostratu dute demokrazia jartzen dutela aurretik eta ematen dutela aukera jendea bozkatu dezan.
Eta kasu horretan, Eskoziako kasuaz ari naiz, eskoziarren gehiengoak erabaki zuen Erresuma Batuan mantentzea. Hori da demokrazia. Utzi dezagun diskurtso faltsuak egiteari eta jarri dezagun mahai gainean aukera bat herritarrek, bertako herritarrek, erabaki dezaten.
Baina hori ez zen utzi iraganean eta gaur egun ez dena utzi nahi ere, zeren eta markoa oso polita, irudia oso ona, baina bertako herritarren oraindik ez daukagu gaitasuna gure etorkizuna erabakitzeko.
Eskerrik asko.