BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2015-06-18):
Bai, mila esker eta egun on berriro denoi.
Ados egon naiteke neurri batean, Llanos andrea, zuk esaten duzunarekin. Egia dela eskubide subjektibo izendatzea ez dela derrigorrezkoa eskubide bat gauzatzeko politikak egiteko. Baina kontua hori baino gehiago da.
Urte luzetako politikek geroz eta egoera txarrago batera eraman gaituztela, azkeneko urtetako kaleratzeak izan daitezke horren erpinetako bat. Eta beraz, ez baldin bada benetan urrats bat ematen eskubide hori aitortzera eta eskubide horren alde esku hartzera, erakunde publikoak behartuko dituena nolabait esateko, ez dela benetan lortzen behar den moduan eskubide hori gauzatzea. Eta nik uste dut horren alde egiten dugunok, horregatik egiten dugula eskubide subjektibo bat izatearen alde.
Eta bide batez, uste dugulako eskubideak asko izan daitezkeela baina batzuk oinarri-oinarrizkoak direla gure bizitza duin bat eramateko. Inork zalantzan jartzen ez duen bezala, hezkuntza edo osasuna oinarri-oinarrizkoak direla edo bizi ahal izateko oinarrizko errenta bat izatea, guk maila berean hartzen dugu etxebizitza. Ez dugu bigarren maila batean uzten.
Eta horrekin ez gara esaten ari ez eskubide guztiak eskubide ez direnik, edo ez eskubide guztiak subjektibo izan behar dutenik. Baina multzo horretan, erakundeek bermatu behar duten multzo horretan, bai ulertzen dugu etxebizitza eta ikuspegi horren mesedetan proposatzen dugu proposatzen duguna.
Eta noski aitortua dagoela, makina bat lege aipatu dituzue hemen. Batzuk niri hainbeste...
...ikuspegi horren mesedetan proposatzen dugu proposatzen duguna. Eta noski aitortua dagoela, makina bat lege aipatu dituzue hemen, batzuk niri hainbeste gustatzen ez zaizkidanak eta beste batzuk gehiago.
Noski aitortua dagoela etxebizitza eskubidea, Giza Eskubideen Adierazpenetik hasita. Baino gauzatu daitekeen eskubide bat da gaur gaurkoz? Ba milaka eta milaka pertsonentzako ez. Eta beraz, eskubide bat gauzatzeko ezintasuna dagoenean pentsatu behar duguna da, non dago soluzioan edo non dago arazoa? Baino zerbait egin beharrean gaude benetan eskubide hori gauzatu dadin. Eta nik uste dut legeak horretarako balio duela.
Zeren zuk esaten zenuen guk defendatzen dugula esku hartzea eta penalizatzea, bai? Eta ni galdetzen dudana da, herritarrek kale hutsean uzten dutenean edo ez jabegoa, baizik eta alokairu bat ordaintzerik ez daukatenean, guri zer eskatzen digute? Arrazoia eman diezaiegula, txalo bat bizkarrean eta hor konpon? Ala eskua hartzea eskatzen digute? Ba eskatzen digute eskua hartzea. Eskatzen digute neurriak jartzea. Eskatzen digute interbentzioa, alegia. Noski baietz.
Eta gehiago esango dizut, gure taldea interbentzioaren aldekoa da, baldin eta horrek esan nahi baldin badu jendearen oinarrizko eskubideen alde aritzea, bai gaur, bai bihar eta bai etzi. Egingo dugu. Zeren trukean nire irudipena da ez interbentzioa defendatzen duzuenak nahi duzuela jabego pribatuaren, merkatuaren logikaren baitan babesik gabe utzi herritarrak. Eta ni ez esku hartze horren aldekoa ez naiz. Zeren batzutan ez esku hartzeak esan nahi du herritarren interesa gailendu ordez, beste horiek gailentzen direla, eta ni horrekin ez nago ados.
Eta aipatzen zenuen lege hau jabego pribatuaren aurkakoa dela. Ez, ez nago ados. Akaso da jabego pribatuari egiten zaion erabilpenean esku hartzearen aldekoa eta uste dut bi kontzeptu oso diferente direla. Lege honek ez du esaten jendeak ezin duenik etxe bat izan, ez du esaten jabego pribatua izaterik txarra denik.
Esaten duena da ez dela ahaztu behar kasu honetan jabegoa duzun elementu hori, etxebizitza, funtzio sozial bat duen ondare bat dela. Eta funtzio sozial hori da norbaiten bizitokia izatea. Zeren gu ez gara defenditzen ari mundu guztiak etxe bat izan behar duela, izan propietatean, defendatzen ari garena da mundu guztia behar duela non bizi.
Eta, beraz, funtzio sozial hori daukan neurrian, jabeak ez badio funtzio sozial hori ematen, nik ez diot esango ezin duenik egin, baina eskatuko diodana da oinarrizko eskubide bat asetzeko dagoen behar horri begira, gizarteari ekarpen bat egitea. Eta hori da kanonak eskatzen diona, edo funtzio soziala ez ukatzea daukan etxeari edo ekarpen bat egitea gizarteari. Eta nik horrekin ez dut jabego pribatuaren kontra egin nahi, baino ez zait iruditzen jabego pribatuari edozein erabilpen ematea hain oinarrizkoa den elementu batean onargarria denik. Uste dut ikuspegi diferenteak defendatzen ari garela.
Eta nik ez dut esango eskubiak defenda dezakeenik eskubideak eta eskerrak ez, edo alderantziz, ni ez naiz eztabaida horretan sartu eta ez naiz sartuko. Baina, aldi berean, ez dut onartuko esateak lege honen alde egiten dugunik ez zaigula inporta zenbat diru behar den eskubideak gauzatzeko eta aldiz kontra daudenek horri garrantzia ematen diogula. Hemen uste dut hori denoi inporta zaigula, denoi, baino batzuk uste dugu gai hau badela lehentasunen artean jartzeko moduan eta badela beste gasturen aurrean jartzeko moduan.
Eta badago dirua egiteko? Noski dagoela, kontua da zertan gastatzen den. Baina ez soilik alternatiba delako edo partida batzuetatik kendu, nik esan nuke nondik, baina ez da gaurko eztabaida, edo zorpetu, bide batez, esan dezadan zorpetzea bere baitan ez zaidala txarra iruditzen, segun eta zertarako zorpetzen den. Gizartearen ongizaterako eta oinarrizko eskubideak bermatzeko baldin bada, ongi etorria.
Baina hori esanda ere, ez dut uste alternatiba bakarra hori denik, baino ez naiz ere hor sartuko, zeren bestela aurrekontuen eztabaidan sartuko nintzateke. Seguruenera diru sarrerei ere begiratu behar zaie, ez soilik gastuak nondik kendu daitezkeen edo zorpetu, akaso diru sarrerak nondik lortzen diren ere bai. Eta ez gehiago zergapetzeko presizoki, akaso gehiago duena gehiago ordain dezan eta behingoz eduki dezagun zerga sistema ekitatibo eta justu bat.
Eta horrek emango lizkiguke bitartekoak kendu beharrik gabe, inondik edo beharrezkoa den ezertik kendu beharrik gabe, benetan beharrak estaltzeko modua izango bagenu. Baina egia da hemen gurutzatzen zaizkigula eztabaida asko seguruenera gaurkoak ez direnak, baina funtsean azpian ere badaudenak.
Eta Euzko Alderdi Jeltzaleak esan duenari dagokionez, berak ere esaten zuen ondorioak jakin egin behar direla, bat nator. Nik sailburuari ere, orduan sailburu zenari, Aburto jaunari, orain Toña jaunari dagokio ardura hori, esan nion orduan ere, bejon daigula, 150 miliorekin urtean konponduko bagenu etxebizitzaren problema, bejon deigula. Seguru bait nago, lege honek, lehen esan dut, ez dituela arazo guztiak konponduko, beste neurri osagarri asko beharko ditugula, ez dela bakarrik dirua.
Baina aldi berean gauza bat utzi nahi dut argi, eta uste dut ikuspegi diferenteak defendatzea zilegi den bezala, datu faltsuekin aritzea, ez dela ere oso zintzoa. Edo gutxienez, datuak oso modu okerrean erabiltzea.
Aldaiturriaga jaunak berak aitortu du 90.000 etxe huts daudela. Horietatik 42.000 erabilgarri. Eta horren parean jarri nahi izan digu ez dela borondaterik egon pribatuen bitartez etxe beharra, eraikuntzaren bitartez bermatzeko, akordioa bilatzea. Eta erabili du etxebizitza salmentan eskatzen dutenen kopurua horretarako, 12.000.
Ba, nik beste datu bat ere atera dezaket. 90.000 etxe huts eta 12.000 erosi nahi dutenak, baina beste 47 ziren duela ez asko, eta datu esanguratsua da, orain 39ekin gaude, ez prezisamente 8.000 horiei etxe beharra asetu zaielako, alokairuan eskatzen dutenak.
Benetan gure problema da nola bermatzen dugun etxeak eraikiko direla? Benetan ez dugu uste egun eginda daudenekin parte handi, handi, handi batean problematika konponduko genukeela? Baldin eta funtzio soziala ez badiegu ukatzen etxe horiei? Baldin eta etxe horiek erabilgarri ez badaude?
Beraz, arazoaren muinean, ez dago eraikuntzan mantendu behar dena. Eta ez nahiz ni desde luego eraiki, eraiki, eraikiko garailetara bueltatzeko ahaleginik egingo duena.
Zeren eraiki bai, batzuk irabaziak bermatu bai, baina jendeak etxerik gabe jarraitu ere bai. Hori ekarri digu azkeneko urte luzeetako dinamika horretan.
Eta gero, aipatu duzu ez dela gehiengoaren babes politikorik. Ez dakit Legebiltzar honetan gehiengoa lortzeak esan nahi ote duen, gehiengoaren babes politikorik, edo aipatu duzu, herritar kolektibo kexatzen direnei kasu egiten ote zaien.
Ba hain justu uste dut, lege honek, lege honen aurkakoen jarrerak baino gehiago asetzen dituela kalean dabiltzanen eta gai honen inguruan buru belarri urte luzetan dabiltzanen artean. Orduan, ez dut oso ongi ulertzen kontu hau.
Eta tranpa bat egin duzuna da ere eskubide subjektiboa aitortua dagoela RGIaren bitartez, etxebizitza alokairua ordaintzeko prestazioaren bitartez. Gezurra borobila, borobila.
Eta adibide xume batekin gezurtatuko dut esan duzuna. Gaur egun gizartean tamalez daukagun errealitatea, bakarren batek etxean izango duzuena, gazte eta ez hain gazte, lan prekario batean, eta hilean kopuru bat jartzeagatik, 700 Euro kobratzen ari direnak. Bai? Ez daukate alokairua ordaintzeko laguntzarik. Ez dutelako RGI kobratzen.
Txintxo-txintxo lanean daudelako, besteak beste, eta ahal dutelako lan bat izan, nahiz eta prekarioa izan eta lotsagarria izan kobratzen dutena.
Ni aldiz egon naiteke RGIa kobratzen, beste modurik ez daukadalako, lana aurkitu ezinda nabilelako eta kopuru bera kobratzen aritu, eta badaukat alokairua ordaintzeko beste laguntza erantsi hori.
Egoera hori justua da? Horrekin esan genezake, eskubide subjektiboa bermatua dagoela? Bermatua dago RGIa kobratzen dutenentzat, baina ez dago bermatua beharra daukaten guztientzat. Beraz, alde handia dago.
Eta Lege honek esan nahi du, RGIa kobratzen zutenek orain ez dutela PCVrik izango? Ez. Izango dute eskubide hori Lege honek aitortua, beste modu batetara. Ez derrigor binkulatua RGI hori edo oinarrizko errenta hori kobratzera. Beste modu batetara. Beraz, uste dut hori ere tranpa egitea dela.
Eta azkenik, lehenengo interbentzioan esan dut, eta berriro esango dut, bai segurtasun juridikoaren faltarena, bai testua txarra izatearenak, erakusten dit, batetik, batzuk epaitegiak erabiltzen dituztela beraien politikaren kontrako norabidea dakarten legeak egurtzeko, eta hori ez da zilegi.
Eta bestea, lehen esan dudan bezala, abokatuak abokatu on direla demostratu behar dute hemen nire parean eserita daudenek. Gu guztiok besteak, parlamentarioak gara, politikariak gara, herritarrek aukeratzen gaituzte....