UGARTE ZUBIZARRETA (EH Bildu, 2019-03-07):
Bai, egun on guztioi.
Nik ere azkar-azkar egingo dut, baina Eneko Anduezaren kontrako arrazoiengatik.
Izan ere, beno, iruditzen zait mozioa hau, alde batetik Becerra jaunak esan duen bezala, lehenengo puntuari dagokionez, mugikortasun jasangarriaren inguruko lege proiektu batek ez dauka inolako zerikusirik lehenengo puntuarekin, ez teknikoki eta politikoki are gutxiago, ez zaigulako iruditzen Abiadura Handiko Trena... Beti esan ditugun gauza horiek, jasangarria denik, ez zaigu iruditzen eredu bat denik, ez sostengarria ekonomikoki, ez ingurumen esparrutik, ez sozialki, erabat erregresiboa dela eta abar, eta abar luze bat, maiz hitz egin duguna hemen, eta beraz, ez diot denbora gehiago dedikatuko.
Baina kuriosoa iruditzen zait, mugikortasun jasangarriaren inguruko lege proiektu bati buruz eskatzera etorri eta lehenengo puntua izatea Abiadura Handiko Trenaren inguruko sarrerak, Espainiari eskatzea eta horren inguruko ekimen bat planteatzea. Ez daukalako zerikusirik hemen egin behar denarekin.
Bat hori, eta bigarrenik, iruditzen zait, legea hitz serioa dela. Igual nik deformazio profesionala daukat, deformazio profesionala daukat eta kontziente naiz Ganbara honetara Jaurlaritzari gustatzen zaiola legeak ekartzea, lege proiektuak.
Legegintzaldi honetan, hamaikagarren lege proiektua litzateke hau, eta nik irakurri dut legearen aurre proiektua, eta zerbait oso garbi baldin badaukat da, hau ez dela lege baten aurreproiektu bat.
Orduan, oso paradoxikoa iruditzen zait Alderdi Popularrak eskatzea nolabait ere, Gobernuari zuritzea, ekimen legegile bat ez litzatekeena legegilea izan beharko.
Euskadik, EAEk behar du mugikortasun jasangarriaren inguruko lege bat? Agian bai, agian beharko luke. Hau mugikortasun jasangarriaren inguruko lege bat da? Inondik inora. Eta beraz, ez dut uste hori zuritu behar dugunik.
Zergatik da hain zaila mugikortasun jasangarriaren inguruko lege proiektu bat egitea? Ze legeen definizio guztiak eta hemen daukat Wikipediakoa, egin dut hola kuriositatez Wikipediako azterketa azkartxo bat, ze jartzen duen lege bati buruz eta jartzen du: "La ley es una norma dictada por una autoridad pública que a todos ordena, prohíbe o permite, y al a cual todos deben obediencia".
Lege proiektu honekiko obedientzia ez dagokio inori. Ez foru instituzioei, ez udalei, ez jendeari, ez gizarteari, ez partikularrei, ez enpresei... Hau da, da lege bat ez daukana inolako ahalmen koertzitiborik. Da lege bat ez daukana planteamendu bat esanez, hau da bete behar duzuena, lehenengo artikuluak esaten du hau dela bete behar dena, bigarren artikuluak hau, hirugarrenak hau, laugarrenak hau, ez baduzu betetzen hau gertatuko zaizu zuri; zuri beste hau gertatuko zaizu eta hari beste hau gertatuko zaio, hori da lege bat.
Lege kategoria izan behar duen zerbaitek hori esan behar du. Eta gainera esango du nola egingo duen, ze santzio jarriko dituen, eta nola finantzatuko den agian. Posible da finantzazioarena dekretu bidez edo beste motatako araubidez egitea.
Baina legeak berak edukin bat eduki behar du, bestela ari gara hitz egiten de una declaración de intenciones, o de un plan político, edo de un plan director, o de una estrategia, o de un acuerdo interinstitucional...
Orduan, hemen jasotzen den edukia, ezerezaren gaineko edukin bat izanik, akordio inter-instituzional edo akordio politiko baten bitartez aurrera eraman beharko litzateke. Zeren hasteko, hemen konpetentzia arazo bat daukagu, eskuduntza arazo bat daukagu. Guk produkzioaren aurkako legearen proposamena egin dugunean, azkar atera dira instituzio batzuk hainbat alderdik hola nahita, arau hori edo lege hori ez aurrera ateratzeko, oztopoak jartzen, komisio arbitralari helegiteak planteatuz. Hain zuzen ere, konpetentzia auzi bategatik.
Eta hemen planteatzen dena, aurreproiektu honetan planteatzen dena da hain zuzen ere, beste instituzio batzuen konpetentziak edo eskuduntzak jan egingo dituela bat-batean, Autoridad del Transporte de Euskadik, ez daukanean ia-ia inolako konpetentziarik ez baldin bada, plan direktoreak egitea, ez baldin bada proposamenak egitea eta ez baldin bada koordinazio lan soilak egitea. Eta koordinazio lan soilak da instituzio batek izan dezakeen ahalmenik exkaxena.
Rango hierarkikoan, da ahalmenik exkaxena. Eta orain bat-batean ematen zaio ahalmena informe prezeptiboak egiteko, zer eta aldundiei edo lurralde historikoetako garraio agintaritza desberdinei informe prezeptiboak beraiek aurrera eraman behar dituzten politiken inguruan. Hori adibide bat jartzeagatik.
Beste adibide bat jartzeagatik, batasun tarifarioarena. Horri nolabaiteko indarra ematen dio aurreproiektu horrek. Batasun tarifarioa aspalditik aldarrikatzen du Euskal Herria Bilduk. Aspalditik aldarrikatzen du eta Gipuzkoan egon ginenean, gu izan ginen momentuan zegoen Jaurlaritzarekin batera, Alderdi Sozialistaren Jaurlaritzarekin batera, lortu genuenak benetako integrazio tarifario bat lurraldean. Harrezkero, 2013tik denbora asko pasatu da, 2013ko martxoaren 4-tik eta ez da egon abantzerik. Egon dira abantze teknologikoak, aurrerapen teknologikoak, baina ez da egon akordio politikorik.
Hau da, mugikortasun jasangarriak benetan efikaza izateko eta nik uste dut Ganbara honetan gaudela eraginkorrak izango diren legeak onartzeko eta ez planteamendu politiko soilak egiteko, horretarako behar dira akordio politikoak. Eta arlo honetan, precisamente, zerbait ez baldin badago da akordio politikorik. Denok ados gaude teorian, zuk irakurtzen duzu preambuloa eta denok gaude ados, mugikortasuna sostengarria izan behar dela, jasangarria izan behar dela, garraio publikoaren aldeko apustua egin behar dela, emisioen aurkako politikak egin behar direla, aldaketa klimatikoaren aurka borrokatu behar dela, garraio kolektibo hori sostengarria izan behar dela eta abar, eta abar. Periferian denok gaude ados, baina gero neurriak planteatzerakoan ez. Eta honek hori egiten du? Ba honek hori ez du egiten. Hori ez du egiten. Eta uste dut aurreproiektua irakurtzen duen edozein pertsonak, naiz eta irakurketa azkar batean izan, ikusten duela hori ezin dela, ezin dela izan.
Beraz, proiektu honek daukan ekimen konkretu bakarra funikularretan mugatzen da, funikularretara. O sea, aurreproiektu honek edukiko duen neurri eraginkor bakarra, lege horrek edukiko duen planteamendu eraginkor bakarra izan da nola arautuko ditugun gure funikularrak. Ulertzen? Ulertzen zein den planteamendua?
Orduan, ez dudana ulertzen da nola zuritu nahi duzuen edo nola babestu nahi duzuen Gobernuak aurkezten duen hau. Hau ez da lege proiektu serio bat. Hau ezin da onartu bere horretan. Honi ezin diogu lege rango bat eman. Legea oso gauza serio delako, berriro diot. Eta horregatik iruditzen zait absurdoa dela zuek hau planteatzea, broma makabroa bezala iruditzen zait zuek hau planteatzea. Eta iruditzen zait ez zeneukatela inongo beharrik hau planteatzeko.
Hori dela eta, beno lehenengo puntuari ezetza bozkatuko diogu, noski, abiadura handiko trenaren inguruko ekimen guztien aurka gaudelako eta oso garbi dagoelako gure posizioa, eta guk ere ba Becerra jaunak bezala eskatuko dugu puntukako bozketa beste bietan abstenitu egingo garelako. Zeren egia da bigarrenaren aurka egotea oso itsusia dela. Guk ere nahi dugu foru aldundiek parte hartzea, guk ere nahi dugu udalek parte hartzea, baina ez da nahi dugula beraiek parte hartzea, beraiek parte hartu behar dute, zeren beraien politiketan esku-hartzen ari gara lege hau, proiektu hau aurrera joango balitz. Beraien eskumenetan sartzen ari gara. Eta horri buruz ere, gaur egungo marko juridiko instituzionalak ez digu bide ematen. Eta uste dut lege honek bere horretan zailtasun handiak izango dituela egungo eskumen mapa kontutan edukita aurrera arrakastaz ateratzeko.
Beraz, gure abstentzioa izango duzu beste bi puntuetan.