ARRIZABALAGA ARRUZA (EAJ, 2019-09-26):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea, sailburua, eguerdi on denoi.
Kirolaren inguruan hitz egiten dugunean, orokorrean gizon eta emakumeen arteko arrakala areagotuagoa dela esan genezake. Kirola maila profesional eta maila ez profesional batean maskulinizatutako esparrua izan delako, hori uste dut argi geratu dela denon partetik.
Esan genezake baita ere kirola emakumeak gehien diskriminatzen duen esparrua izan eta dela oraindik ere, baina bueno pauso nabarmenak emateko bidean gaudela ere esan beharra dago. Neska-mutilek ez dute kirola neurri berean, ezta modu berean egiten, diferentzia horiek nabariak dira, Euskadin zein Europako estatu askotan. Baina zergatik gaur egun neskek mutilek baino kirol gutxiago egiten dute? Zergatik uzten diote neskek kirola egiteari mutilek baino lehenago?
Hau ez da kasualitate bat eta hainbat azterlanek ondorio berdintsuak helarazi dizkigute. Mendebaldeko gizarte modernoetan kirolak antolaketa tradizionalean du oinarria, gizonezkoan oinarritutako egituratan. Kirolak gizarte modernoetan bere esparru boteretsua sortu du baita ere, kirola osasunaz aparte negozioa ere badelako. Kirolaren bitartez kolektiboak batzen dira, identitateak indartzeko balio du, kirolak gazte eta eder mantentzen laguntzen digu, emozioa eta gozamena ere bilatzen ditugu kirolean, kirola gizartean integratzeko modu bat da, elkarbizitzen ikasteko modua, beste batzuentzat kirola denbora pasa izan daiteke edo beste batzuentzako goi mailako kirola soilik ezagutzen dute.
Pisu handia du kirolak gure gizartean, eta neska gazteen eta kirolaren arteko harremana egoera horretan kokatu behar dugu. 14 urte inguru izan arte egiten dute kirola neskek. Adin horretan, ordea, sekulako aldaketa nabaritzen dute. Kadete mailara igotzen direnean, eskoletako egiturak oraindik ez daude guztiz prestatuta neska-mutilek kirola egiten jarrai dezaten eta beraz kirolean jarraitu nahi badute modu bakarra klub federatuak dira.
Klub askok, ez denek, baina bai askok ez daukate ez baliabide ekonomiko nahikorik eta ezta ere mentalitaterik datozen neska-mutil guztiak berenganatzeko. Beraz, gaitasun onenak dituztenak hartuko dituzte eta errendimenduak kirolera bideratu. Baliabide gutxi badituzte, mutilen ekipoak osatzen dituzte lehenengo, eta ahal bada, neskenak.
Neska gazteei kirolaren alorrean hautatzeko eta erabakitzeko askatasuna mugatzen dieten baldintza sozial eta kulturalak agerian dira, eta gure gizartean oso sustraituak daude.
Neska-mutil kirolarien arteko berdintasuna ez da batere erraza izango, naturaltzat jo ditugun ohitura asko aldatu behar dira, eta horrek, nola ez, denbora eskatzen du.
Eta zer gertatzen da geroago, 40 urte bueltan ditugun emakumeekin? Emakume askok haurrak izatea erabakitzen dute, eta haurrak hazitakoan berriro ere kirola egiten hasten dira. Haurrek aisiarako denbora kentzen diete, eta lanarekin gauza bera gertatzen zaie. Lana eta haurrak elkartzen direnean, urte batzuetan oso zaila dauka emakumeak aisiaz gozatzeko eta, beraz, kirolerako ere bai. Badirudi gizon askori ez zaiola horrelakorik gertatzen, nik galdeketa bat egin dut nire taldeko mutil batzuen artean. Haurrak dituzte eta lan asko egiten dute, baina kirola egiteko tartea beti aurkitzen dute.
El trato discriminatorio dispensado históricamente en el ámbito deportivo a entrenadoras, árbitras, técnicas, médicas, directivas y, sobre todo, a las deportistas, es una realidad impensable a día de hoy en otras esferas, y abarca desde las niñas en el deporte en edad escolar hasta las deportistas de élite.
Muchas federaciones y clubes restan importancia a las leyes de igualdad y, lamentablemente, en los casos más extremos atentan contra su integridad física y psicológica a través del acoso y abuso sexual, o de la lesbofobia, o la utilización de su cuerpo como reclamo sexual.
Este último aspecto es un claro indicador de la regresión en igualdad, donde destaca la gravedad de la imposición por parte de las federaciones de una vestimenta de competición que las desvaloriza como deportistas y como mujeres.
Hala ere, egoera hori aldatzen ari da. azken urteetan egindako lanak bultzatuta eta horretan jarraitu behar dugu. Neskak motibatu behar dira eta dituzten jarrerak aldatzen lagundu.
Eta hala ere, zailtasunak zailtasun, sasi guztien gainetik aitzindari eta erreferenteak diren emakumezkoen kirolari bikainak ditugu Euskadin, zeren nik baino lehenago hitz egin duten taldeetako ordezkariek erreferenterik ez dagoela esan dute, baino nik uste dut baietz, baditugula Euskadin. Oso garrantzitsuak gainera: Joane Somarriba, Edurne Pasaban, Maialen Chourraut, Maider Unda, Eunate Aguirre, Leticia Canales, futboleko emakume jokalariak  - Errealak Erreginaren Kopa irabazi du orain dela gutxi - , emakume arraunlariak, saskibaloi jokalariak, eskubaloi jokalariak eta abar luzea daukagu.
Eta hemen, Euskadin, hain erroturiko eta ia ere osotasunean gizonezkoen mundua izan den herri kiroletan baita ere azken urteotan emakumeen presentziak bultzada izanik, emakumezkoen sokatira taldeak sortuz gehienbat, azken urteotan garaipen nabarmenak lortu dituztelarik. Adibidez, nire herritik gertu dagoen Gaztedi Sokatira Taldeak, adibidez. Eta azken urteotan nabarmentzekoak dira txinga eroatean, trontzan, segan, harri-jasotzean edo pilota mailan oso altuan dabiltzan emakume kirolariak.
Beraz, erreferenteak baditugu, baina gaia benetan bretxaren edo arrakalaren inguruan hitz egiten dugunean oso, oso, oso zabala da. Beraz, gaurko honetan saiatu gara, perspektiba bateratu bat lortzen.
Eta honekin, gure alaba, gure iloba, gure lehengusina, ahizpa, lagun edo auzoko neska gazte horrek edo ez hain gazte horrek, kirola nabarmentzeko duen naia eta ilusioen bultzada izango duten isla eta eredu badaukagu eta horretan dihardun behar dugu.
Eta guzti honetan zein da gure betebeharra? Zein da erakundeen betebeharra? Ba guren erantzukizuna, beheragoko mailatik goragoko mailara arte, kirol esparru zein zuzendaritza eta sektoreko zuzendaritza eremuak barne, emakumeen inkorporazio osoa izan dagian laguntzeko tresnak bultzatu eta ezartzea. Formakuntza sentsibilizazio kanpainak sustatuz, 2017an hori onartu egin zen, baina 2019an oraindik ere beharrezkoa da horretan inziditzea. Berdintasun estrategiak ezarri, emakumeak kirol federatuan sartzea bultzatzeko euskal kirol federazioei emandako laguntzetan berdintasun klausulak eta irizpideak ezarriz, diru-laguntzak ahalbidetuz eta ibilbide hau beti ere gizarte guztiaren konpromisoarekin egin behar dugu. Hori beti diot, guztion laguntza eta bultzada behar beharrezkoa da.
Martxan dago genero ikuspegia txertatzeko estrategia, 2017 eta 2020 Eusko Jaurlaritzako jarduera fisikoaren eta kirolaren zuzendaritza, eta Bat Basque Team fundazioaren elkarlanaren ondorio.
Hay que seguir impulsando servicios como "Somos de tu equipo", que no sé si la gente lo conoce y lo importante que es un servicio especializado de información y atención para casos de acoso, de abuso sexual y por razón de sexo en el ámbito deportivo, que pretende dar apoyo a las víctimas, a su entorno y a federaciones, clubes y asociaciones en relación con la citada problemática, impulsado por la Dirección de Actividad Física y Deporte del Gobierno Vasco y la fundación Basque Team.
Hemos visto también, en este caso, que era necesario realizar un nuevo análisis, una actualización de ese análisis. Porque si bien es cierto, como ha dicho la señora Rojo, que del 15 aquí no ha existido ninguna revolución, sí que a tiempos, a pasos agigantados sí ha habido muchos cambios, sobre todo, sobre todo en el deporte de base, en cuanto a nuestras niñas y nuestras jóvenes.
Por tanto, entendíamos que era necesario ese análisis, que recogiera recomendaciones que se consideren oportunas, de forma integral para fomentar el deporte femenino y que aborde, como decía en euskera, pues no solo el acceso y la participación de las mujeres en la práctica del deporte, también en los ámbitos de dirección o de plantilla.
Y, efectivamente, no podemos olvidar la importancia de los medios de comunicación a la hora de contribuir a la visibilización y puesta en valor del deporte femenino. Por eso era necesario seguir trabajando en reducir la brecha de género comunicativa en la emisión de información deportiva en EiTB.
Si bien es cierto que ha sido notable la evolución de EiTB en estos años, incrementando las emisiones en los últimos años y yo creo que eso tenemos que poner en valor. En los últimos dos años las noticias en relación con el deporte femenino han aumentado, considerablemente, además. Toda la información emitida en Gaur Egun o Teleberri se cuelga en la página web, la cual tiene una sección dedicada al deporte femenino que se alimenta cada día, por tanto, eso nos indica que todos los días tenemos noticias del ámbito deportivo femenino.
También se han impulsado la emisión de programas específicos como Oreka o programas como Helmuga, con contenido deportivo, tanto masculino como femenino.
Y en julio de este mismo año se publicaba en la página web de la corporación aragonesa de radio y televisión una noticia bajo este titular: "El deporte femenino protagonista en la programación de las cadenas automáticas". Y recogía, pues que, según un estudio realizado por la FORTA, que es la Federación de Organismos de Radio y Televisión Autonómicos, pues se destaca a ETB...
...de las cadenas autonómicas, y recogía pues que según un estudio realizado por la FORTA, que es la Federación de Organismos de Radio y Televisión Autonómicos, pues se destaca a ETB junto con otras televisiones autonómicas en su trabajo de visibilización a la mujer en el deporte y con iniciativas en favor de los mensajes, en pro de la igualdad de género y paridad en este ámbito.
Por tanto, poner en valor sí y hay que seguir trabajando, efectivamente.
Gaia zabala da beraz, eta legez besteko proposamenak hasieratik perspektiba galtzeko aukera ematen zigun, baina guk gaur azaldutako guzti honi eutsi nahi diogu, eta uste dut gaurko akordioaren isla dela.
Etxebarrieta andereari gauza pare bat esan nahi dizkiot. Emakumearen Bira dela eta ez dela, 2019ko diru-laguntzaren inguruan galdetu duzu. 2019ko laguntza izango da Kirol Batzordean bertan zeundetenok bozkatu zutena