KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-06-02):
Legebiltzar-buru andrea, legebiltzarkideok, Artolazabal sailburua. Egun on.
Batetik eta bestetik eginiko eskaera luzeren ondoren kostata eta esan daiteke beste erremediorik gabe Lanbidek Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren kudeaketan erabiltzen diren irizpideak publiko egin zituen lehen aldiz joan den apirilean eta orain gutxi jakin genuen auzibidean direla eta errekurrituak izan daitezkeela zenbait eragileek eginiko salaketa baten ondorioz.
Orain gutxi izan genuen irizpide horiek publiko egin beharraren inguruko eztabaida Legebiltzarrean eta orduan ere komentatu genuen gure taldearen ustetan funtsezkoa zela elementu hauek publiko eta presente izatea Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren eskubidea bermez gauzatu ahal izateko, baino funtsezkoa zela era berean irizpide hauek eztabaidatu ahal izateko errealitatearekin eta bakoitzaren askatasunarekin izan ditzaketen talkak aztertu eta elkarrekin zuzendu ahal izateko. Eta horrela erakutsi du egun hauen irizpide hauekin gertaturikoak, jokorako arauak argitzearekin batera ba kartak mahai gainean geratu dira ageri-agerian, eta denbora kontua zen eztabaidagai bilakatzea eta denbora kontua gertatu dena, irizpide horietako batzuen kontrako lehen ahotsak altxatzea eta irizpide horien kontrako ekimenak martxan jartzea.
Laburrean gogoratzeko, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentak badu araudi bat, legearen garapenetik datorrena, legearen espirituarekin eta helburuekin bat datorrena, baino araudi honek badu letra txiki bat, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren Legeak arautzen ditu berau jasotzeko oinarriak baita eten eta kentzekoak ere baino egunerokoan aplikatzen diren barne mailako irizpideak dira funtsean eta praktikan ebazten dutenak nori eman eta nori kendu Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta. Eztabaida horretan esan genuen bezala irizpide horiek ez dira nolanahikoak, egun horretan gutxienez kuriosoak zirela esan genuen eta orain epaileak esango du zer diren edo nola kalifikatu daitezkeen, baino gutxienez eztabaidagarriak direla esan daiteke.
Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren inguruan sarriegi gertatzen den bezala, irizpide hauen karga moralizantea tamainakoa da eta onuradunen inguruko aurreiritziak ere oso presente daude dokumentu guztiak. Izan daiteke irizpide horiek maila batean behintzat talka zuzena egiten dutela onuradunen errealitatearekin eta hauen bizitza proiektuak askatasunez aukeratzeko eskubidearekin, eta hori sistema honekin bakarrik gertatzen da, ez da beste inon gertatzen. Ikuspegi murriztatzailea dute sarritan eta kontrolaren elementua oso oso presente dago.
Pentsa daiteke araua argi izanda irizpide horiek pertsonak sistematik kanpoz dutela helburu eta ez sistemara ekartzea. Egoera larritan dauden pertsonei gauzak erraztu beharrean, nabarmen zailtzera datozen irizpideak direla ematen du. Eztabaida izan genuenean komentatu genuen bezela, seguruenik hori egongo da irizpide horiek hainbeste denboran publiko izatea ukatu izanaren atzean.
Arartekoak ere hitz egin du irizpide hauen inguruan eta bere postura ere ildo berean dago kokatua, proportzionaltasuna eskatu du Arartekoak eta argi esan du "el celo y la severidad aplicados por Lanbide en la gestión de la RGI generan a menudo situaciones surrealistas y excluyentes".
Aipatu beharra dago 700 lagunei kendu zaiela Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta irizpide hauen aplikaziotik. 5.000tik gora izan daitezkeela gutxi gorabehera prestazioa galdu dutenak ba gehiegizko edo gehigarriak diren baldintza eta betebehar hauengatik, hauetan askotan beraiek kontziente izan gabe ere.
Itxuraz ideia hau konpartitzen dute Lanbideren kontrako salaketa jarri duten eragile sozialek ere, dokumentuak jasotzen dituen 315 irizpideetatik, 28 errekurritu dituzte, horietako 17 legez kontrakoak direnaren ustetan. Eragile hauen ustez legalitate printzipioaren kontra ari da Lanbide, legean jasotako baldintzak eta eginbeharrak egin behar horiei gehigarri batzuk eskatzen direnean eta beraiek esaten dutena edo beraien logika da, bueno, baldintza horiek aplikatu nahi badira ekar daitezela legera. Eta badirudi zuek ere hala ikusten dezuela, ze errekurrituta dauden zera horien, irizpide horietako batzuk edo antzeko batzuk, zuk (...) aurkeztutako neurri horien inguruan ere jasota daude, adibidez errolda eta erresidentzia justifikatzeko planteatzen diren erreforma horien inguruan.
Eta orain Gasteizeko Epaitegi batek tramitera onartu du salaketa hori, eta salaketa horretan badaezpadako neurriak eskatu dira gainera, eta horrek irizpide horien aplikazioa bertan behera utzi dezake sententzia firme bat izan arte. 20 eguneko epea eman zaio Lanbideri errekurtso horri erantzuteko eta jakin nahi genuke zein izango den Jaurlaritzaren postura, ze hausnarketa egiten duen gertatutakoaren inguruan eta ze eragina izan dezakeen honek hurrengo hilabeteetan aurrera eramango den erreforman egin behar dugun lanean, eta zer gertatuko den edo nola izapidetuko den Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta, epaia argitu bitarte horretan.
Baina esaten nuen bereziki inportantea dela jakitea gertatutakoaren inguruan, sailburuak eta bere taldeak egiten duen hausnarketa, guzti honen erdigunean, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren inguruko azken hilabeteetako eztabaida dagoelako. Egun hauetan emango den eztabaida horren elementu funtsezkoak hemen kokatuak daudelako.
Askotan esan dizu gure taldeak, sailburu andrea, azken hilabete hauetan hasitako bidean, Alderdi Popularrak eta zenbait komunikabidek, gailenduarazi nahi izan duten planteamenduetatik eta proposamenetik oso gertu ikusi dugula Jaurlaritza, baita diskurtsoan ere.
Kontrola eta iruzur presuntzio hori, eztabaidaren erdigunean jartzean, hori geratzen da. Zuen posturak eta Alderdi Popularrarenak oso gertu gertatzen direla, gertuegi gure kasuan.
Eta irizpide honen inguruan eta ikusten duguna da, ba legea, bere espiritua eta RGIaren sistemaren helburua eta azken hilabeteetan zureganatzen ari zaren diskurtso horretan, talka bat sortzen dela.
Eta talka horrek, ez ditu ahalbideratzen oraingo prozesuan behar ditugun kontsentsu horiek irekitzea. Txuri eta beltzaren arteko eztabaida batean kokatzen gaitu eta guri hori, gure iritziz, ez da batere egokia.
Zuek ere badakizue, kontrolaren inguruko eztabaida antzua dela, faltsua dela. Eztabaida desitxuratu eta desenfokatu baino ez duela egiten. Eta bide zuzenetik ateratzen gaituela. Egin dezakezu fu edo fa, baina hori horrela da.
Irizpideen inguruan hartu daitezkeen erabakiak iruditzen zaigu, inflexio puntu bat izan daitezkeela zentzu horretan, bide bat ireki dezaketela.
Momentu ezin hobea du sailburuak, irizpideekin, gertatutakoaren inguruan hausnarketa bat egin eta diru-sarrerak bermatzeko erreformari heltzeko bide egokian kokatzeko.
Uste dugu garaia dela eztabaidari behar den terminoetan heltzeko. RGIaren arazoa ez da iruzurra, arazoa ez dira onuradunak, arazoa beste bat da. Arazoa da, batzuk oso ondo gauden bitartean, besteak pobrezia gordinenean daudela. Pobrezia geratzera datorren errealitate bat dela gurean. Datuek argi azaltzen dute kronifikatzen den pobrezia gordin batera goazela. Pobrezia, prekarietatea eta (...) soziala, gero eta nabarmenagoak dira gurean. Eta badirudi horri buruz, zuek ez duzuela erantzun nahi.
Eta gainera, nabarikoa da, gure baldintzapeko prestazio ekonomikoen sistema dagoeneko ez dela nahikoa duintasunez bizitzeko eta bazterketa egoera horiek ekiditeko, nahiz eta zuk esan duzun 600 eurokin duinki bizi daitekeela.
Irizpideen errebisioaren ildotik, eskubide, justizia eta elkartasuna bidera bueltatzeko garaiz zabiltza Artolazabal andrea. Diru-sarrerak Bermatzeko Errentari dagozkion aspektu guztiak optimizatzea eta gizarte kohesiorako tresna gisa sendotzea izan behar dugu helburu kolektibo.
Norabidea zuzenduta eta lehenengo pausuak irizpide horiekin emanik, konplizitateak josten hasteko garaia duzu Artolazabal sailburua. Funtsezkoa da Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren inguruko kontsentsuak berreskuratzea, baina oso tentuz, oso tentuz aukeratu behar dituzu zure bidelagunak.
Aukera egin behar du Jaurlaritza honek, aukera nabaria, alde batera edo bestera. Eta hasi zaitezke irizpide horiek birpentsatzen. Hasi zaitezke zuen postura horretan birdefinitzen.
Bi gauza eskatuko dizkizut zentzu horretan: aplikatu ezazu birpentsatze horretan, aplikatu irizpide horien irakurketan, errugabetasun printzipioa. Kendu antifaza RGI kobratzen duten pertsonei.
Eta eskatuko dizut zuek hainbestetan eskatzen diguzuena, errealismo printzipioa. Aztertu benetan, eskuartean dugun erronka zein den.
Bide horretan, askotan esan dizudan bezala, Euskal Herria Bilduren eskua zabalik izango duzu. Beste bidean, murrizketen bidean, (...) ranziora gerturatzen gaituen bide horretan, murriztatzailea den bide horretan, kriminalizatzailea den bide horretan, gure bidean ez gaituzu aurkituko.
Eskerrik asko.