ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2016-06-02):
Eskerrik asko. Arratsalde on. Guztioi ez dut esango oraingoan, hemen zaudetenei behintzat hasiera honetan.
Maiatzaren 20an, dakizuen bezala, egindako osoko bilkuran Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan lan-harremanek duten egoeraren aurrean hartu beharreko neurriei buruz galdetu genion Jaurlaritzak Enplegu eta gizarte Politiketako sailburua den Ángel Toña Guenagari. Eta emandako erantzunean ez zen argi gelditu gure ikuspuntutik Jaurlaritzak duen iritzia eta are gutxiago oraindik zerbait egiteko asmoa duen. Eta hortik dator mozio hau.
Aipatutako osoko bilkuran esan genuen bezala, lan-kontratuen egoera, soldatena, gutxiengo soldatena, lan-hitzarmenak, elkarrizketa soziala edo negoziazio kolektiboaren egoera ikustea besterik ez dago azken urte hauetan atzerapauso nabarmenak eman direla esateko eta ikusteko.
Lan-harremanak ez dute bizi inolaz ere egoera onena Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Alde batetik, arlo sozio-laboraleko oinarrizko eskumenak Estatu espainolaren esku daude eta honek azken urteetan eta azken urteetan hartutako neurriak ondorio txarrak ekarri dituzte gure esparruan.
Aipatuko dut aurrekoan ere esan nuena, hor dugu 2011n Zapateroren Gobernuak egin zuen lan-erreformak, non, beste gauza batzuen artean, negoziazio kolektiboaren estatalizazioari bide eman zion. Euskal Herrian sektore hitzarmenak negoziatzeko aukera Madrileko negoziazio esparruaren esku utzi zituen eta hori izan zen lehendabiziko pausua.
Ondoren, etorri zen Alderdi Popularrak, PPko Gobernuak inposatutako lan-erreforma. Eta hor hitzarmenen ultraaktibitateari epemuga ipini zion eta enpresa hitzarmenei lehentasuna eman zien hitzarmen sektorialen gainetik. Hori beste gauza askoren artean ere bai.
Erreforma hauek gure herrian  - eta gu honetaz ere konbentzituta gaude -  dagoen eredu produktiboa eta soziala kontuan hartu gabe eginda daude. Agian ez dira onak izango inon, baina ez dutela gure errealitatea kontuan hartu hori egiteko, horretaz ere konbentzituta gaude.
Logika neoliberalari erantzuteko egindakoak daude, baina gainera lan-harremanen eredua desarautzeko eginak, langileen kalterako eta, azken finean, ez ditugun arazoak konpontzeko inposatuak izan dira.
Konpetibitatean irabaztea, konpetitiboak izatea soldatak jaitsiaren truke, gutxien dutenekin, langileekin injustua da, baina injustua izateaz gain, gezur handi bat da. Gure markoan ez da baliagarria. Pobretzea ekarri du eta ez du balio ere inolaz kalitateko, benetako kalitateko enplegua sortzeko. Bakarrik balio izaten ari dira batzuk errazago poltsikoak betetzeko.
Horrela, ekonomia hazkunde zikloan sartuta gaudela esaten da behin eta berriro Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako soldatapekoen bataz besteko eros-ahalmena azken bost urteetan % 4,8 erori egin denean, Estatuan baino gehiago. Azken urtean Estatutan 0,4 handitu da eros-ahalmenaren batez bestekoa eta hemen 0,7 galdu dugu. Eta gure herrian ere lan prekariezazioa handitzen ari da egunero.
Horregatik diogu azken urteetan Madrildik inposatutako erreformak eta hartu diren neurriak Euskal Herriko gehiengoaren kontra egiten ari direla: Gure herriaren pobretzea ekartzen dute, ez diote erantzuten gure beharrei  - ez sozialei, ez ekonomikoei -  eta etorkizuna kinka larrian ipintzen dute.
Negoziazio kolektiboa da guzti horren adibide bat eta une honetan bere egoera, denok dakigun bezala ere, nahiko txarra da, oso txarra ez esateagatik.
Blokeo orokorra izateaz gain, hitzarmenen estatalizazioa, zentralizazioa gertatzen ari da, gure lan-harremanen esparrua galtzen ari da eta, esan bezala, lan baldintzak kaskartzen ari dira eta pobretzea orokortzen, nagusitzen, handitzen.
Lan-harremanak gero eta gehiago Espainian erabakitzen dira, eta horrela egiaztatu du berriro ere Lan-harremanen Kontseiluko azken txostenak. Atzo bertan emandako datuetan eta argitaratutako datuetan esaten dena, apirilean sektoreko bost hitzarmenetik, lau Espainian sinatutakoak izan dira. Espainian sinatu arren, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan eragina duten hitzarmen gero eta gehiago daude, eta aurten, jada, hamaika izenpetu dira Estatuan eragina dutenak hemen, eta bitartean, gure herrian, sei izan dira sinatu direnak.
Y nuevamente se repite la tónica del 2015. Los convenios sectoriales firmados por Madrid afectan a más trabajadores y trabajadoras vascas que los acordados en la comunidad autónoma.
Convenios de ámbito estatal que en algunos casos impiden negociaciones en otros ámbitos, sin previa autorización de los firmantes en el Estado. O impiden que algunas cuestiones se puedan negociar en ámbitos inferiores.
Tal y como mencioné también en el pleno de control, tenemos claros ejemplos de todo esto; entonces mencioné jardinería, restauración, peluquerías... Tenemos hostelería, por ejemplo, donde se impide la apertura de nuevos ámbitos de negociación si la comisión paritaria estatal no lo autoriza. Tenemos conservas, que no admite ámbito de negociación inferior al estatal, y que ha dejado sin efecto el de Bizkaia, aunque estaba vigente en este momento. Podemos hablar del acuerdo marco estatal de atención a las personas dependientes, o al primer convenio estatal del metal.
Y si miramos en qué sectores se está dando preferentemente, esto también lo mencioné, pero tiene su importancia, y es importante volverlo a decir, dicha estatalización de la negociación colectiva está teniendo un impacto mayor en los convenios que afectan mayoritariamente a las mujeres. Y esto tiene una consecuencia directa en las condiciones de salarios y de condiciones laborales de las mujeres.
Eta gainera, hori dena esaten dugunean 2008tik hona soldaten artekoa arrakala, gizonen eta emakumeen soldaten arteko arrakala hiru puntu igo dela 2008tik hona.
Además, tan solo el 28,2 % de los trabajadores y trabajadoras tienen reguladas sus condiciones laborales en Araba, Bizkaia y Gipuzkoa; mientras el 71,8 % tiene los convenios sin renovar o decaídos; sin renovar el 53,3 %  - según los datos que se dieron a conocer ayer mismo -  y decaídos el 18,5 % de trabajadores y trabajadoras.
Guzti honen ondorioz, lehen aipatu dudan bezala, lan baldintzak kaskartzen ari dira, soldatak jaisten ari dira, eta gero eta pertsona gehiago daude lan bat izanda ere, bere soldata osatu behar dutenak diru-sarrerak bermatzeko errentarekin, adibidez, gutxiengo batera irizteko. Negoziazio kolektiboa soldaten bidez aberastasuna banatzeko ere tresna bat da edo izan beharko litzateke gutxienez. Panorama honen aurrean, guk  - eta hau ere ez da lehen aldia aipatzen dudana - , Confebask patronala oso eroso ikusten dugu. Eta egoera honetaz baliatuz, lan erreformak, negoziazio kolektiboaren estatalizazioak, lan-harremanetan beraien aldeko desoreka argia egoteak egin du besteak beste lan harremanen inguruko azken proposamena, sindikatu guztiak erabateko desadostasuna eman dutena eta, gainera, lan-harremanak gure esparruan jomugan ipintzen dituena.
Eta eroso dago instituzioetatik eta Jaurlaritzatik babesa eta oniritzia jasotzen duelako, edo behintzat hori uste duelako. Toña sailburuari ere esan nion aurrekoan, interpelazio egin genuenean, kontrakoa ez bazidan esaten, guk oniritzia eta babesa ikusten genuela Jaurlaritzatik. Eta erantzuna ez zen izan bat ere argigarria, zeren, azken batean sailburu jaunak esan zidana izan zen kasu batzuetan berak esandako edo Jaurlaritzak esandakoa patronalarentzat gustukoa zela, beste batzuetan ez eta sindikatuentzat berdin.
Nik uste dut hori ere oso desorekatuta dagoela momentu honetan. Ez dela hain egia hori horrela denik. Eta testuinguru honetan da guk mozio hau aurkeztu duguna.
Zer eskatzen dugu guk mozio honetan bidez, proposamen honen bitartez? Ba lehenengo puntuan eskatzen dugu Legebiltzarrak errefusatzea lan-hitzarmenekin gertatzen ari dena, lan-hitzarmenen estatalizazioa. Eta kezka adieraztea gertatzen ari den horrekin eta horren ondorioz ere langileen lan baldintzak ahultzen ari direlako eta soldatak jaisten ari direlako gure herrialdeetan.
Uste dugu Legebiltzarrak ezin duela beste aldera begiratu. Guk behintzat kezkatuta gaude honekin. Negoziazio kolektiboaren estatalizazioak langileen egoera okertzen dute, baina baita ere negoziazio kolektiboaren euskal esparruari eraso zuzena da, hemengo gehiengoak, gainera, kontutan hartu gabe ezertarako.
Bigarren puntuan eskatzen dugu Legebiltzarrak Jaurlaritzari nolabait eskatzea lan-harremanetarako eta negoziazio kolektiborako euskal esparru gauzatzeko jarrera proaktibo bat hartzea. Eta esplikatu naiz, kontutan hartuta gehiengo politiko eta sindikala gure ikuspuntutik. Eta hori ere aurrekoan Toña sailburuari interpelazioa egin genionean esandako gauza bat da.
Guk bi momentu ikusi digu. Bat da 2013ko uztailaren 7an hartutako jarrera, hilabetetan haietan proaktiboki hartutako jarrera eta amaitu zena ba nolabait Confebasken ezetzarekin. Baina horren ondoren ikusi duguna da, lehen esan dudan bezala, ba beno Confebasken ezer gertatu ez balitz bezala, behin eta berrio Confebasken ekimenak eta ekitaldiak babesten eta beno esan dudan bezala, aprobetxatuko dut gainera gogoratzeko hilabete luze hauetan Confebaskek zelako gauzak esan dituen, baina badirudi Jaurlaritzak normaltasunez bizi duela hori guztia.
El presidente de Confebask plantea que la rebaja de impuestos se aplique en 2017. La patronal no quiere que se derogue la reforma labora. Cuesta muchos millones que los funcionarios vascos trabajen 35 horas. Las centrales sindicales están en principios del siglo XX, generan conflictos artificiales.
Lotsagarriak diren adierazpen. Bere ordezkaritza ezagutzen ez dugun patronala izateko, gainera. Eta hau beste gai bat da, beste momentu baterako, baina esan behar dena ere ez.
Eta zergatik erakusten dute horrelako ausardia? Ba besteak beste, guk behintzat uste dugu babestuta sentitzen direlako gobernuetatik. Eta ausartzen dira gauza horiek egiten, esaten eta lobby moduan jokatzen gobernuekin.
Eta uste dugu Jaurlaritza ez dagoela egon beharko litzatekeen mailan horri egoki erantzuteko. Eta nola erantzun? Jarrera proaktibo bate hartzen, lan-harremanak sustatzeko jarrera bat hartzen. Eta seguru asko hori ez da izango patronal batzuen gustukoa, baina hori izan beharko litzateke Jaurlaritzaren eginbeharra.
Eta gure hirugarren puntuan planteatzen duguna da nolabait gure ekoizpen ereduarekin eta errealitate sozio-ekonomiarekin bate egiten duten lan-harremanak bertan erabakitzea ezinbesteko tresna dela gizarte bidezkoa eta kohesionatua lortzeko.
Eta horregatik esaten dugu etorkizuneko negoziatu, etorkizunean negoziatu beharreko edozein estatus berrian, legebiltzarrak agertzen duela arlo honen eskumen osoa bertan erabaki eta gauzatzeko konpromisoa hartzen duela.
Eskumen osoa, ahal osoa behar dugulako lan harremanetan bertan erabakitzeko, ezin dugulako Madrileko politiken eta inposizioen menpe jarraitu.
Hasieran esan dudan bezala, gure beharrei, gure errealitateei, gure gehiengoei erantzungo dioten lan-harremanak behar ditugulako, lan-harremanetarako euskal esparrua behar dugulako.
Egia esan, Alderdi Sozialistak eta Alderdi Jeltzaleak aurkeztu dituzten zuzenketak, zuzenketak ikusi nituenean konturatu nintzen ez zegoelako inolako aukerarik akordio bat egiteko ez batekin ez bestearekin. Eta beraz, gaurko egunean behintzat nire aldetik eztabaidan gertatuko litzatekeela.
Harridura berezia jaso dut bai zuzenketa batekin zein bestearekin, bereziki, EAJren aldetik aurkeztutako zuzenketak, ez dudalako oso ondo ulertzen zergatik hainbat gai hain kontrako jarrera edo arazoa duten onartzeko, baina ikusi...
...zuzenketak, ez dudalako oso ondo ulertzen zergatik hainbat gai hain kontrako jarrera edo arazoa duten onartzeko, baina ikusi dut erdibidekoa ildo beretik doala.
Beraz, txanda honetan ez dudanez denborarik, hurrengo txanda aprobetxatuko dut erdibidekoaren inguruan nire balorazioa eta azterketa egiteko.