ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2013-11-27):
Eskerrik asko. Egun on denoi eta ongi-etorri gaur eztabaida honetara etorri zareten gonbidatu guztioi.
Gaur Hezkuntza Kalitatearen Hobekuntzarako Lege Organikoa, LOMCE deiturikoa gaztelaniaz, dugu aztergai. Bilkura hau LOMCEri aurre egiteko oinarriak eta lan-ildoak zehazteko eta bide horretan adierazpen deklaratibo hutsetik haratago, konpromiso zehatzak hartzeko baliogarria izatea espero dugu.
Ostegunean Madrilen, Senatuan, sakoneko aldaketarik gabe onartu zen lege proposamena eta hurrengo egunetan lege bihurtuko da. Aldaketa esanguratsuena aplikazio egutegia atzeratzen dela izango litzateke. Baina edozein kasutan, datorren ikasturtean sartuko da indarrean, besteak beste, Lehen Hezkuntzan, horregatik gaiaren larritasuna.
LOMCE legeak ez da modu isolatuan ematen. Espainiar Estatuak pairatzen duen egiturazko krisi ekonomiko zein politikoaren aurrean Madrilek kontrarreforma ekonomiko eta politiko oso bati ekin dio, eta hezkuntza prozesu horretan zutabe nagusienetakoa edo nagusienetakoen artean kokatu du.
Krisi finantzieroa hasi zenetik eta bera aprobetxatuz, agintari politiko eta ekonomikoek zerbitzu publikoek jarri dituzte jomugan. Testuinguru horretan, espainiar Estatuak zerbitzu publikoen pribatizazioari eta ustezko Ongizate estatuaren deuseztatzeari ekin dio.
Hor ditugu besteak beste, lan erreformak, pentsioenak, botiken berrordainketa eta hezkuntzarako LOMCE legea. Ikuspegi neoliberala eta merkatuei begira egindako legea da. Eta krisi ekonomikoarekin batera, bada beste elementu bat: krisi politikoa. Horren aurrean, berzentralizazio prozesu berri bat ipini du martxan Alderdi Popularrak eta hezkuntza ezinbesteko zutabea da beraientzat.
Eskola inklusiboa, konpensatzailea eta integratzailea bultzatzen dugunontzat, hots, ikasle guztientzako aukera berdintasunean, ekitatean, hezkidetzan eta kalitatean oinarritzen den hezkuntza sistema defendatzen dugunontzat, LOMCE legea eraso larria da. Gure errealitatetik sortutako hezkuntza sistema batengan sinesten dugunontzat, euskara hezkuntza sistemaren ardatza izatea ezinbestekotzat jotzen dugunontzat eta hezkuntza sistema propioa eta publikoa defendatzen dugunontzat, LOMCE eraso larria da.
Hain zuzen, pertsona zein herri gisa dagozkigun hezkuntza eskubideen aurkako eraso zuzena da LOMCE, eta hezkuntza edozein herriren zutabe dela aintzat hartuta, gure herriak azken hamarkadetan bizi izan duen eraso larrienetako bat dela esan dezakegu. 40 urte atzera egin eta frankismoaren hezkuntza eredura garamatza. Oso adierazgarria da guretzat erreforma honekin ados agertu diren bakarrenetarikoak COE eta Konferentzia Episkopala izan direla. Volvemos a los tiempos del florido pensil.
Erreforma hau LOMCE egiteko aipatu dituzten aitzakiak edota erabili diren arrazoiak ez dute zerikusirik Euska Herriko errealitatearekin. Behin baino gehiagotan aipatu da esparru ezberdinetatik hau bera:
LOMCEren beharra azaltzeko bi argudio nagusi eman dituzte. Bata, eskola porrota eta eskola uzten dutenen tasa altua dela. Eta bestea, bikaintasuna lortzen dituen ikasle gutxi daudela.
Eskola uzten dutenen tasaren inguruan Espainian % 84,9an dago, gutxi gorabehera. Gure komunitatean, Araba, Bizkaian eta Gipuzkoan % 11,5ean. Nafarroan % 14 inguruan. Europan bataz bestekoa, %13,5ekoa da. Ondorioak denok atera ditzakegu, guk ez dugu asignatura hori pendiente. Ez dugu ikasketa edo errekuperaziorik egin behar arlo horretan.
Hitz egin dezakegu ere, begiratu ditzakegu, Bigarren Hezkuntzako tituludunen kopuruak edo Lanbide Heziketako tituludun kopuruak. Eta emaitza bera izango litzateke.
Bikaintasuna da bigarren arrazoia, exelentzia. 2009ko PISA txostenaren arabera EAEn nahiz Nafarroan, ikasle bikainen ehunekoa OCDEren bataz bestekoaren azpitik dago. Eta hori da aipatzen dena soilik, baina txosten berdinean sistemaren ekitate maila altua goraipatzen da. Zer esan nahi du? Maila sozial ezberdinetako ikasleen arteko ekitatea altua dela gure hezkuntza sisteman. Edo ezberdintasun gutxiago dagoela, eta hori ez da esaten.
Guzti hau urteetan egindako lanari esker dugu. Hezkuntzako eragile eta partaide desberdinek egindako lanari esker dugu. Ez dezagun utzi LOMCE legeak lortutakoa zapuztea. Hala ere, badugu zer hobetu hezkuntzan? Bai, zalantzarik gabe. Gauza asko gainera, baina ez LOMCEk proposatzen duen bidetik.
Erreforma honek, LOMCEk, atzean dauden edo erreforma honen atzean dauden benetako arrazoiak oinarrizko printzipioak, oinarri ideologikoak, beste batzuk dira. Hezkuntzaren merkantilizazioa, lehen aipatu dut ere. Merkatuen beharrei erantzuteko sistema bat lehenesten da. Uniformizazioa eta zentralismoa. Madrilen erabateko kontrola curriculumean eta ebaluazioan. Irakasgaien edukiak, ordu kopuruak, ebaluazio probetako irizpide komunak eta abar luze bat. Lehiakortasuna, etengabeko ebaluazioa, hezkuntza oztopo lasterketa bat izango balitz bezala.
Sexismoa. Testu osoa maskulinoz idatzita, orain azken momentuan aldatu dute zuzenketa baten ondorioz. Hezkuntza sexistaren eta berdintasunaren inguruko aipamen guztiak desagertuta. Pribatizazioa. Hezkuntza publikoari inoiz egin zaion eraso larriena da. Euskara hirugarren mailan uzten du, hizkuntza eredua gainditzeko bidea zailtzen du murgiltze eredu bakarrari ateak ixten dizkio.
Ikasleen sailkapen goiztiarra. Doktrinamendua. Erlijioa eta bere alternatiba ebaluatuko da. Wert ministroak honako gauza hauek esan ditu azken hilabeteetan, "españolizar a los catalanes" ezagunena egin dena.
Edo "los alumnos del País Vasco sabrán quién era Agustina de Aragón, porque la historia de España será una asignatura troncal con unos contenidos establecidos por el ministro de Educación". Zein? Eta Agustina de Aragón gainera, zelako adibidea ipini zuen. Hauxe da beste gauza batzuen artean erreforma honetan dagoen ezaugarrienetariko bat. Espainia gehiago eta Euskal Herria gutxiago. Inposizioa.
Parentesi bat egin nahi dut gure elkartasuna adierazteko inposizioaz eta doktrinamenduaz hitz egiterakoan Nafarroako irakasleei, gure alkartasuna adierazteko Nafarroako irakasleei. Eraso zuzena jasaten ari dira egun hauetan. Bide batez euskarari ere egiten edo egin nahi zaiona. Nork daki hemen ere zelako ikerketak egiten ari diren, inboluzio haizeei aurre egin behar diogu denon artean berdin edo adoktrinamendu eta inboluzio hauen kontra gaudenon artean.
Hezkuntza erreformak, LOMCEk, oraingo egoerarekin alderatuz, alderdirik irekienak eta aurrerakoienak ezabatzen ditu. Lehen aipatutakoaz gain, ikasleria, sexuaren arabera bereizten duen hezkuntzari bidea ematen dio ikastetxeak diru publikoz finantzatuz.
Hala ere, hemen hau egiten da jadanik eta behin baino gehiagotan aipatu diegu eta eskatu ere gure Hezkuntza sailburuari, politika honekin amaitzeko, baina ez da horrela izan. Beraz, LOMCEk proposaturiko puntu hau gure herrian betetzen ari gara gaur jadanik, nahiz eta gure ikuspuntutik lotsagarria izan.
Hezkuntza komunitateari parte hartzeko aukerak murrizten dizkio. Eskola kontseiluak, aholku organo soil bilakatu dira edo bilakatuko dira.
Zuzendaritzaren eskuduntzak handitzen ditu, baina Administrazioaren kontrola areagotzeko asmoarekin.
Lehen hezkuntzan, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan, Batxilergoan, eta Lanbide Heziketan izango diren aldaketa nagusiak dira, egituran, curriculumean eta ebaluazioan, hau da, gauza guztietan.
Horren aurrean nabarmena da lege honek bere aurka lortu duen adostasun maila gure herrian. Euskal Herriko hezkuntza eragile eta jendarteak argi utzi du ez duela onartzen inposizio berri hau eta bertan aplikatzerik ez duela inola ere nahi. Horren lekuko, urriaren 12ko manifestazioa Bilbon besteak beste, eta baita ere ikus dezakegu, azken egunetan ateratako soziometroen emaitzak.
LOMCE inposatu nahi diguten lege atzerakoiari, indar guztiekin aurre egin behar diogu. LOMCEri aurre egin eta gure hezkuntza sistema eraikitzen lagunduko digun estrategia komuna adostu eta martxan jarri behar dugu.
Jaurlaritzak egin ditu bere proposamenak eta erakutsi du bere praktika ere. Sarritan praktikaren bidez erakusten baita diskurtsoekin baino gehiago.
Praktikari dagokionean, alde batetik murrizketak aipatu behar ditugu, eta murrizketak 2014eko aurrekontuetan ere. Hezkuntza sistemari buruz hitz egiterakoan, ezinezkoa da albo batera uztea kalitatezko hezkuntzak izan behar dituen baliabideak eta ondorioz, nahiko inbertitzen den hezkuntzan edo ez. Inbertitu diot eta ez gastatu. Askotan esaten dugun bezala, hezkuntza inbertsioa baita.
Espainiar Estatuan zein Hego Euskal Herrian, Europan hezkuntzara bideratzen diren aurrekontuetatik urrun gaude. Oso urrun. Hemen % 1,7 inguru gutxiago inbertitzen da. Orain aurkeztutako aurrekontuetan ere oso urruti gelditzen gara beste herrialde batzuetan dagoen bataz bestekoarekin alderatuz.
Azken urteetan Jaurlaritzatik murrizketen politika ezarri da hezkuntzan, eta 2014erako, lehen esan bezala, aurkeztutako aurrekontuak ere bide beretik doaz. 2012an baino % 6 gutxiago eta 2009an baino % 13 gutxiago.
Aurrekontu hauek, Barne Produktu Gordina % 3,78 suposatzen du, 2009ko aurrekontuetara iristeko eta ez ziren nahiko, 400 milioi baino gehiago falta zaizkigu.
Eta politika hauen ondorioz, azken urteetako hezkuntza kalitatearen pobretzea ekarri du. Ordezkapen asko ez dira bete edo berandu. Ikasle kopuru handiagoa dago ikasgeletan eta hezkuntza langile gutxiago. Proiektuetarako diru eta baliabide gutxiago. Adibide gisa da, proiektu garrantzitsua izan beharko litzatekeen, Hezkidetza programarako ez dago aurrikusita partida zehatz bat, zehatzik.
Formakuntza eta euskalduntzerako partiden murrizketa eta langileak, azken urteetan, behin baino gehiago aipatu dugun bezala, Legebiltzar honetan ere, ia % 25eko eros ahalmena galdu dute. Baliabiderik gabe, beharrezkoa inbertitu gabe, hezkuntza sistemak jai du.
Bestetik, kezkagarria da Hezkuntza sailburuak, Jaurlaritzak, hasiera hasieratik...
...Bestetik kezkagarria da Hezkuntza sailburuak, Jaurlaritzak hasieratik izan duen, izan duzun jarrera, jarrera oso epela esango genuke gutxienez.
Gogoratu behar da Legebiltzar honetan bertan eta komunikabideetan adierazitakoa. Lehendabizi Madrilera ministroarekin hitz egitera joan behar zela aukera bat egon zitekeelako bide bat zabaltzeko. Ondoren, Madrilgo Kongresuan egin beharreko tramiteetan aukera egon zezakeela ere azpimarratu zenuten.
Egin ez duena, ez duzuena argi dago guretzat, eragile eta jendartearekin batera gure herrian LOMCE ez aplikatzeko konpromisoa hartu eta horretarako bideak eta egin beharrekoak adostu guztiekin.
Kezkagarriak dira, bereziki, aurreko astean bertan honelako eraso baten aurrean Hezkuntza sailburuak Auzitegi Konstituzionalera jotzeko asmoa adierazi izana eta edozein kasutan legea beteko duela esatea.
Honela, bere momentuan, Alderdi Jeltzaleak berak ere baliorik gabekotzat jo zuen bideari heltzen dio. Tartean, tarte honetan eta bide beretik, sailburuak irratian egindako elkarrizketa batean argi utzi zuen berak legea bete egingo duela, alegia, LOMCE aplikatuko duela.
Ondo egongo litzateke Hezkuntza Sailak argitzea zein den erabaki hori hartzeko egindako azterketa, aukerak eta balorazioa. Edo berriro ere baloiak beste batzuen teilatu gainean ipini nahi ditu bere ardura ezkutatzeko asmoz? Gauza asko uste dugu daudela argitzeko.
Praktika hori gauzatzen duen bitartean, proposamenak ere luzatu ditu, Heziberri 2020 egitasmoaren bidez. Heziberri 2020 ekimena ezagutarazi zuen Hezkuntza Sailak. Erabilitako moduagatik eta momentuengatik, LOMCEri aurre egiteko tresna bezala azaldu zenuten.
Cristina Uriarte sailburuak esandakoa horren lekuko dira. Hitzez hitz, "Heziberri 2020 LOMCEren aurrean bai Hezkuntza, Hizkuntza, Politika eta Kultura Sailak eta bai Euskal Hezkuntza eragile nagusiak hainbatetan aho batez azaldu duten gaitzespenari erantzuna eman nahi dion ekimena da". Edota "supone mejorar y preservar el sistema educativo vasco ante la LOMCE".
Hiru egitasmo ditu: eredu pedagogikoaren markoa, curriculum dekretuak, hezkuntza legeak.
Hirurak hezkuntza eragileen gehiengoa aspalditik aldarrikatzen dituztenak, baina ez da nahikoa LOMCEri aurre egiteko eta hori badaki Jaurlaritza, baita Hezkuntza Sailak eta sailburuak.
Eta bitartean, 2014-2015 ikasturtean zer egingo dugu LOMCE ez aplikatzeko gure ikastetxeetan? Zer egingo dugu gure bide propioa garatzeko?
Heziberri 2020 ez da nahikoa inondik inola ez duelako ekidingo LOMCEren aplikazioa. Gakoa ez da une honetan LOMCEren aplikazioa leuntzen saiatzea marko pedagogikoan zenbait aldaketa eginez autonomi erkidegorako dekretu baten bidez.
Gakoak, guk geuk geure hezkuntza eredua erabaki, eraiki eta kudeatzeko dugun eskubidean datza, hau da, hezkuntza burujabetza.
LOMCEri ez, Euskal Herrian hezkuntza sistema propioa eraiki behar dugu. Bide hau elkarrekin egitea proposatzen dugu. Instituzioak, alderdiak eta hezkuntza eragileak batera.
Finkatu eta adostu ditzagun LOMCEri aurre egiteko mekanismoa. 2014-2015 ikasturtea ate joka dugu. Hartu ditzagun konpromisoak, guk gaur ere berrezten dugu prest gaudela.
Bestalde, adostu eta diseinatu behar dugu zein nolako hezkuntza behar eta nahi dugun. Eta bide honetan, hezkuntza eragileek adierazitakoarekin, Euskal Herria Bilduk bat egiten dugu eta hitzez hitz esango dut: "Asko dugu oraindik egiteko, baina orain arteko bide hori aintzat hartuz, baditugu abiapuntu diren garatzeko premia dutela uste dugun adostasun zabala batzen duten oinarrizko edukiak".
Ikasle guztien garapen osoa bermatuko duen heziketa inklusibo, konpentsatzaile, integratzailea eta hezkidetzailea aukera berdintasunean, ekitatean eta kalitatean oinarrituta.
Euskal Herriarentzat curriculum propioa, ikasle euskaldun eleaniztunak sortuko dituen hizkuntza eredu bakarra, hezkuntza komunitate zein herritarren partaidetza demokratikoa hezkuntzaren gaineko erabaki eta kudeaketan, eta Euskal Herrirako aurretiaz aipaturiko puntuak barne bilduko dituen marko normatibo propioa.
LOMCEri aurre egin eta gure hezkuntza sistema propioa eraikitze bideari ekiteko, tresna pedagogiko zein normatibo eraginkorrak eskuratu behar ditugu eta horretarako jada ez dira nahikoak adierazpen instituzionalak, egunkarietarako portadetan agertzeko baliagarriak direnak baina praktikan apenas eraginik dutenak.
Badakigu Legebiltzar honek LOMCE errefusatzen duela. Hori ez da, ordea, gaurko galdera. Jakin nahi duguna da zein konpromiso hartzeko prest gauden eta horien arabera zer egingo dugun LOMCEri aurre egin eta gure bidea ekiteko.
Hortaz, utzi ditzagun ebazpen deklaratiboak eta har ditzagun lanari ekiteko konpromiso zehatza.
Zentzu horretan, Euskal Herria Bilduk lanerako gonbidapen zintzoa eta zehatza egiten dio Legebiltzar honi. Ireki dezagun prozedura bat, eztabaidatu eta adostu ditzagun inposaketei aurre egin eta gure hezkuntza eredua eraikitzeko beharrezkoak ditugun marko pedagogiko eta normatibo berrien oinarriak.
Prozedura hori martxan jartzeko eragile sozial, sindikal eta politikoei irekia egongo den ponentzia bat osatzea proposatzen dugu. Benetan hitzetatik ekintzetara igarotzeko prest baldin bagaude, zabaldu dezagun prozedura hori, ponentzia bat eratu dezagun denon artean eztabaidatzeko eta oinarriak adosteko.
Gure aldetik prest gaude, lehen esan dudan bezala, konpromisoak hartu, proposamenak egin, eztabaidatu, adostu eta gero horiek ausardiaz praktikara eramateko.
Euskal Herria Bilduk hezkuntza sistema propioa nahi du, hezkuntza sistema eredu berria, propioa eta publikoa, denon artean eraiki beharrekoa.
Laburbilduz, hezkuntza eskubide bat da, herritarrena eta herriena, LOMCE horren aurka dago, azken hamarkadetan hezkuntzak ezagutu duen eraso larriena da eta orain arte egindako lana deuseztatu egiten du.
Honen aurrean, konpromisoak hartzeko unea da, adierazpenetatik ekintzetara pasatzeko unea da eta horretarako proposamen zehatza egiten dugu, ponentzia eratzea. LOMCE ez, adostu dezagun denon artean zein mekanismo erabiliko ditugun gure herrian aplikatu ez dadin.
Eskerrik asko.