LARRION RUIZ DE GAUNA (EH Bildu, 2017-06-16):
Legebiltzar-buru anderea, legebiltzarkideok, Uriarte sailburua, egun on.
Asteartean Agustín Sánchez Lavega astrofisikaria jaso zuen Euskadi Ikerkuntza Saria. Ondo merezitako saria izan zen. Agustín Sánchez Lavega aitzindaria izan da Euskadiko espazio zientzien arloan astronomia eta astrofisika txertatzen. Zientzia planetarioen taldea sortu zuen, baita Bilboko Ingeniaritza Eskolan espazio-gela eta behatoki astronomikoa ere.
Agustínek oinarrizko zientzia eta instrumentazioaren garapen teknologikoa uztartu egin du, Europako espazioko agentzia zenbait proiektuetan parte hartu egin du eta NASA Mars 2020 misioan MEDA instrumentazioaren ikertzaile-kide eta koordinatzaile zientifiko izendatua izan da.
Eta Agustín Sánchez Lavegaren sariarena ez da salbuespena Euskadi Ikerketa Saria jasotzean. 2014ko saritua José Felix Martí Masso izan zen, medikua eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea. 2013koa Goio Monreal, zuzenbidearen eta erakundeen historian katedradun emeritua eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea izandakoa ere.
2012koaren txanda Luis Vegarena izan zen, Euskal Herriko Unibertsitateko analisi matematikoko katedraduna. 2011n Ibon Sarasola izan zen, Euskal Herriko Unibertsitateko euskal filologiako katedraduna. 2010ean Maribel Arriortua, kristalografia eta mineralogiako katedraduna.
Aurten ere, eta Uriarte andereak oso ondo dakien bezala, Claudio Palomo eta José María Asua, Euskal Herriko Unibertsitateko katedradunak saritu izan ditu Espainiako Kimikako Errege Elkarteak, urrezkoa domina eta Ikerketaren Bikaintasun Saria, besteak beste.
Esaten nuen ez zela kasualitatea. Ez, ez da. Euskal Herriko Unibertsitateak ekoizten baitu herri honetan ezagutzaren % 75a. Baina gauza bat ere esango dizuet, que vivimos de rentas.
Urteak daramatza Eusko Jaurlaritzak Euskal Herriko Unibertsitatearen finantzazioa murrizten, eta horren ondorioak epe ertainean nabarituko dira.
Euskal Herriko Unibertsitatearen aurtengo aurrekontua 2010eko urteko aurrekontuarekin konparatuta % 15 baxuagoa da 405.535.937 eurokoa hain zuzen ere.
Baina hau gertatzen zen bitartean unibertsitatean Eusko Jaurlaritzak bere aurrekontu propio krisi aurreko zifraraino igo egin du. Horren ondorioz, azken urteotan UPV-EHUn nozitu dituzten defizitak dozentzian, ikerkuntzan, plantillan eta instalazioetan sakondu egingo dira. Uriarte andrea, zuk ondo dakizu eraikin batzuk erortzen ari direla.
2016an Eusko Jaurlaritzaren ekarpena 307,9 milioi eurotakoa izan zen, baina 2017rako aurreikuspena 303,97 milioietakoa izango da, hau da, % 1,28 murrizketa. Hau da, 3,93 milioi euro gutxiago. Eta hau ez da dena, murrizketa hau aurreko urteetatik datozenei eransten zaielako.
Zergatik Eusko Jaurlaritzak UPV-EHUri egiten dion ekarpen arrunta Unibertsitate Planean jasotakoa baino % 3,44 txikiagoa da?
Hau da, 9,6 milioi euro ez diozue ematen unibertsitateari, eta sinatutako akordioa ere ez duzue betetzen.
Ildo beretik, eta Unibertsitate Planaren arabera, Jaurlaritzak egin beharko luke 1.372.374 euroko ekarpena Medikuntza Fakultate berria Bilbon eraikitzeko. Baina non daude? Noizko utziko du Hezkuntza Sailak adostutako eta hain beharrezkoa den fakultate berri hau?
Jarrai dezagun Unibertsitate Planarekin. Plana berak dio 2020 urterako Jaurlaritzaren diru ekarpena Unibertsitate Sistema, Barne Produktu Gordinaren % 1,2 izan beharko litzatekeela.
Eta gogoratu nahi dut ere hemen egon zenean errektorea, Goirizelaia, 2015ean Legebiltzar honetan, berak eskatzen zuen % 1,4. Baina gaur eta hemen gogoratu nahi dudana da Euzko Alderdi Jeltzaleak eta Partidu Sozialistaren arteko gobernu akordioan Barne Produktu Gordinaren % 1,5a planteatzen duzuela.
Uriarte andrea, helburu hori lortzeko noiz ikusiko dugu lehengo urratsa?
2016ko EAEko Barne Produktu Gordina 71.575 milioi eurokoa izan zen eta Jaurlaritzak aurten aurrekontuetan Euskal Herriko Unibertsitateari egingo dion ekarpena Barne Produktu Gordinaren % 0,42a izango da. Gobernu akordioan % 1,5 aurrekontuetan Euskal Herriko Unibertsitatearentzat 0,42a. Alde ederra dago.
Noiz pasatuko da Hezkuntza Sailak hitzetatik ekintzetara?
Eta arestian aipatutako guztiari detaile txiki bat ere gehitu beharko genioke. 2011tik aurrera Unibertsitate Planean jasotako diru ekarpenaren ordainketa modu diferituan egiten duela Eusko Jaurlaritzak, eta horrek Euskal Herriko Unibertsitateri likidezia arazoak sortarazten dizkio.
Ezin dut ere aipatu gabe utzi 2014ko legean jasotakoa finantzazioari buruz. Bertan esaten da: "Jaurlaritzak erabakiko du unibertsitaterako hornidura aurrekontu ekitaldi bakoitzerako unibertsitateen gaietan eskumenak dituen sailburuak proposatuta unibertsitateari entzun eta Unibertsitateko Irakaskuntza Publikoa Koordinatzeko Kontseiluak txostena egin ondoren, hornidura hori Autonomia Erkidegoko Aurrekontu Orokorraren Lege egitasmoan egongo da sartuta".
Hau bete al da? Ez da bete. Edo, behintzat horren esapiderik bete denik guk ez dugu ikusi.
Euskal Herria Bilduren ekimenez azken zortzi urteetako balorazioa egitea eskatu genion Hezkuntza Batzordean errektore ohiari, Iñaki Goirizelaiari eta bere agerraldian, beste askoren artean, EHUren finantzazioaren gaia jorratu zuen. Berak azaldu zigun EHUk behar-beharrezkoa duela urtez urte aldatuko ez diren aurrekontu egonkorrak izatea eta inbertsioak handitzea ere eskatu zuen.
También en declaraciones públicas la actual rectora, Nekane Balluerka, leo textualmente, decía: "Queremos mejorar los equipamientos docentes y científicos, porque en los últimos años debido a la crisis no hemos podido hacer inversiones. También tenemos problemas de accesibilidad en algunos centros y queremos mejorar la prevención de riesgos laborales.
"Una de nuestras prioridades es consolidar la plantilla y para eso tenemos que pasar todos los puestos que están financiados con cargo al contrato-programa a finalización ordinaria.
"Esto consolidaría puestos de personal docente y PAS, y de personal investigador. También queremos incrementar los PAS en técnicos de laboratorio de apoyo a la docencia, a la investigación y también en técnicos informáticos, de los que tenemos mucha necesidad. Somos el principal agente investigador de este país, la UPV genera el 65 % del conocimiento, hay que mantener esa posición de liderazgo y mejorarla".
La crisis ha producido efectos negativos en la investigación, hay que recuperar el ritmo de crucero de la inversión para la investigación, y también quiero recordar diferentes compromisos asumidos por el lehendakari Iñigo Urkullu.
El 10 de abril de este año el lehendakari reconoció la necesidad de facilitar y mejorar las condiciones de los equipos de investigación universitaria, y recordó que el Gobierno Vasco se ha comprometido en incrementar en un 5 % cada año las partidas destinadas a I+D+i.
Esa es una de las interpelaciones que hacemos, la forma en que plantea su Gobierno, su departamento, facilitar y mejorar esas condiciones y la forma en que va a repercutir, si es que lo va a hacer, ese incremento en ayudas, si se va a destinar una parte directamente o mediante convocatorias competitivas en su departamento o en otros departamentos.
Asimismo, en la toma de posesión de la rectora, el lehendakari dijo, "estamos en el inicio de una nueva etapa en el Gobierno Vasco, también en la Universidad, esto nos da la opción de mirar al futuro y afrontar los nuevos retos. Es tiempo de compromiso, rigor y trabajo en equipo, tanto en la educación como en la política científica".
Asmo horiek zintzoak baldin badira eta kontutan harturik ere betetzen ez den Unibertsitate plana, kontratu-programaren gabeziak dilazioak finantzazioan pilatutako beharrak, jakin nahi dugu zer nolako asmoak dituen Hezkuntza Sailak, UPV-EHUrekin?
Jakin nahi dugu ea hamar urte barru, Euskadi ikerketa sarituen artena Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaileak egoteko aukera izango dituzten, ea ikertzeko baldintzak hobetuko diren, ea eraikinak konponduko diren, ea langileak egonkortuko diren eta ea hitzak ekintzak bihurtuko diren.
Mila esker.