ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2015-04-30):
Eskerrik asko Legebiltzarreko presidentea.
Zertarako da Legebiltzarra? Eskubideak ukatzeko, Maneiro jauna, existitzen ez direnak? Ez du merezi (...) gehiago hitz egitea nazioarte mailako legedia begiratu eta UNESCOko informeak hizkuntzari buruz nahikoa da.
1982. urtean Euskararen Erabilera Normalizatzeko Legea aldatu gabe dago, berritu gabe dago. 2014ko azterketa, honetan aipatu izan dena, auzi honi buruz. Niri oso gogorra egiten zait Legebiltzarreko gehiengoak atzera botatzea. Eztabaidatzeko aukera eta lege proposamena hobetu liteke prozesuan baina EH Bildu izan ezik, gainerako indar guztiek erabaki duzue bidea etetea.
Edukiari buruz eztabaidatu zitekeen, gu saiatu gara askotan. Maximalismoarengatik salatu egiten gaituzue eta kasu honetan saiatu izan gara egokitzapen bat egiten eta horrexegatik erabili dugu orain arteko aurrekari horiek eguneratzeko baina antza horrek ez du balio. Hasierako interbentzioa egin izan dut. Hemen euskararen normalizazioaz hitz egiterakoan salbuespen bat egiten da.
Ariketa pedagogikoa nik uste hemen egin behar dela lehenik eta behin ulertu ahal izateko hezkuntza  - kasu honetan euskararena -  politikagintzako eremu bat eta arautu egin behar dela. Egiten den planteamendua arautu gabe euskara berreskuratu daitekeenik ez da zuzena. Ez dakit nola esplikatu.
Orain artean UNESCOk esaten du munduan gaur egun hitz egiten diren 6.000 hizkuntzetatik, XXI. mendean erdia baino gehiago desagertuko direla. Euskararen inguruan egin behar dugun lehendabiziko gogoeta da ez dela indibiduala. Hizkuntza ez da norbanakoarena, ez da inorena eta guztiona da, eta zeozer politikari baldin badagokio bete-betean guztiona den hori arautu egin behar da.
Hasieran saiatu gaztelaniari dagokionez inplizituki eta esplizituki araututa hainbat legeetan. Ez genuke denbora nahikorik izango gaurko egun osoan gaztelania  - edo frantsesa edo tokian tokiko hizkuntza, estatuko hizkuntzak -  zein legeetan eta nola aipatzen diren.
Baina euskara hizkuntza gutxitua berreskuratu nahi baldin badugu, erantzun publikoak eta erantzun politikoak baditugu. Jaurlaritzak ezin ken dezake bere gainetik normalizazioa arautzeko ardura. Ezin ken dezake.
Hasieratik, lege hau egin zen aurrenetakoa izan zen, autonomia lortu ondoren, eta adostasunaren inguruan hitz egin genezakeen. Gu hemen saiatzen ari gara adostasuna eta legegintzaldi honen hasiera-hasieratik saiatu izan gara adostasunaren bidetik, eta behin eta berritan ukatu egin izan zaigu aukera hori. Saiatuko gara berriro ere lortu arte.
Saiatuko gara pentsatzen dugulako hobe dela arautzea norbanakoaren eskuetan uztea baino. Norbanakoaren eskuetan utzita, guk badakigu galbidea datorrela baina ez dugu onartzen argudio hori. Hori da euskaldunek nahi dutena, ez da egia. Euskaldunok nahi duguna da gure erakunde publikoek beregain hartzea euskararen osasuna. Hori da nahi duguna euskaldunok.
Eta euskaldunok nahi duguna ez da guk euskaraz egin ahal izatea dendaren batean eta dendaria euskaraz erantzutea, ez. Nahi duguna denda horretan eskatzen duguna eta bezero moduan errespetatuak izatea eta zor diguten zerbitzu hori ematea, eta ez ukatzea euskaraz aritzen garelako. Hori da kontua.
Artikulu batean esaten dut guk ez dugula esaten hizkuntzak, ordenagailuak edo bizikletak eskubide subjektuak direnik. Esaten duguna da hizkuntzak erabiltzen ditugunok, konputagailuak erabiltzen ditugunok edo bizikletak erabiltzen ditugunok, gu gara subjektu eskubideak. Baina kontu horiek guztiak arautuak dira, eremu publikoetan arautuak dira. Guk eskatzen duguna da euskaldunon erakundeak izatea behar ez izateko orain daukagun eztabaida antzu hau, erabat antzua.
Dekretu hau, 2008. urteko dekretua eta ondoren egin ziren aldaketak, aldatuko dira. Legealdi honetan ez badira, datorren legealdian betebeharra delako. Euskararen normalizazioa abagune politikoaren kontua ez delako luzera begira. Euskaldun guztiak elebidunak gara, guztiak gara elebidunak, guztiak, eta seguru asko guztiak izango gara elebidunak XXI. mendean, guztiak. Eta aukera izango dugu hizkuntza batean eta bestean egiteko.
Hemen onartezina dena erakunde publikoen aldetik da, ad eternum luzaraztea hizkuntzaren borroka. Planteatu egin behar da hizkuntza sistemaren bidetik erabateko euskaldunizazioa eta hori ez da inposaketa. Pertsonak irakurtzen eta idazten jakitea, matematikak jakitea, informatika jakitea eta hizkuntzak jakitea erakunde publikoen betebeharra da, arautu beharra dago, derrigorrezko irakaskuntza ziurtatzea da.
Eta hori lortzeko pertsona guztiek ezagumendu hori guztiak izatea, eta tartean, euskara. Guk euskara denontzat nahi dugu; literalki denontzat.
Inposatu? Barkatu jaun-andreok, hizkuntza da gauza bakanetakoa inposatzerik ez dagoenik. Guk nahi dugu zabaldu eta guk nahi dugu jende gehienak eta hemen Arabako datuak eta aipatu izan dira irakaskuntzako datuak Vicente Reyes jaunak % 95a euskara ereduan. Jakina!
Jendea askoz ere zentzudunagoa hemen Ganbara honetan bilduta gaudenok baino, askoz ere zentzudunagoa. Eta zer hautatzen du? Irakaskuntza publikoan zein pribatuan eskubidea be bete behar dutelako, euskara bereganatzeko aukera bakanetakoa. Arautu behar da, euskararen normalizazioa prozesu arautua da.
Ganbara honi, Parlamentu honi eta Jaurlaritzari dagokio arautzea, betetzea eta betearaztea. Eta hasieran esan dudan moduan, Legebiltzar honek eztabaidari uko egiten baldin badio, hizkuntza politika aldatzeari uko egiten baldin badio, Legebiltzar hau berau aldatu behar izango da.
Nik badakit posizioak definituta daudela eta posizioak, bereziki Jaurlaritzarena eta Alderdi Jeltzalearena ez dut ulertzen bereziki.
...bereziki Jaurlaritzarena eta Alderdi Jeltzalearena ez dut ulertzen bereziki.
Eta hemen bakoitzak esan beharko luke nola aurrikusten duen euskararen normalizazio prozesua araubideetatik kanpo eta horretarako ken dezagun Legebiltzarra, ken dezagun trafiko araubide guztiak eta arautzeko, hau da, arazo publikoak, hezkuntza, legeak, dena ken dezagun eta jendearen borondatearen arabera egin ditzagun gauza guztiak.
Argudio hori demagogikoa eta faltsua da errotik. Seinalatu Oyarzabal jauna? Seinalatu? Seinalatu egin behar dira 705 horiek zerrenda batean iruzurra egiten duten horiek, horiek seinalatu egin behar dira, bai, jakin behar dugu hemen portaera.
Guk ez dugu planteatzen seinalatzea, guk esaten duguna da oso sinplea da eta errepikatuko dut etengabean, arauturik gabeko prozesuak ez du ekarriko euskararen normalizazioa.
Guk euskararen normalizazioa, pertsona guztiek eskubidea daukatelako bereganatzeko eta Ganbera honi eta Jaurlaritzari dagokio arauak jartzea, legeak egitea, betetzea eta betearaztea denok euskaraz jakin eta erabil ahal izan dezagun.
Eskerrik asko.