UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2018-12-12):
Aurreko txanda entzunda, ez nekien ari ginen lan eskaintza publikoaz edo beste gai batez ari ginen. Baina saiatuko naiz gaian zentratzen.
Aurretik eztabaida bat izan dugunez, oraingoan ere saiatuko naiz argudioak mahai gainean jartzen, ea lortzen dudan norbait konbentzitzea nahiz eta puntu honetara iritsita badirudi zaila dagoen. Eta beno, saiatuko naiz ideiak eta argudioak jartzen
Hasiera-hasieratik Osasun Sailaren jarrera ikusi dugu, jarrera defentsiboa, eta hori izango litzateke lehenengo ideia. Jarrera defentsiboa izan da, defentsibara egon da gidaritza hartu beharrean eta Gobernuaren aurretik irregulartasunei aurre egiteko erasora jokatu beharrean. Beraz, lehenengo ideia jarrera defentsiboa da.
Mugitu izan da mugitzera bere burua behartua ikusi duenean gainerako eragileen presioagatik. Beraz, horrek ulertuko duzue zer pentsatu ematen duela, are gehiago ikusita aurreko eztabaidan ikerketa batzordearen kontra bozkatu duzuela eta aukera bat galdu duzuela.
Lehen esan dudan bezala, ohikoa baldin bada funtzionamendua aurreko legegintzaldietan ere gertatu da eta tristeena da aurreko kontseilariak ez dutela ezer egin egoera aldatzeko jakinda zer gertatzen ari zen. Eta ez da justua izango, Darpón jauna, baina zuk aukera bat duzu eta aukerak pasatzen uzten ari zara.
Beraz, non dago Gobernu honek duen irmotasuna Lan eskaintza publikoari aurre egiteko? Non dago Gobernu honek irregulartasunak frogatzeko ahaleginak eta bi egiten ari dela? Non geratzen da hori?
2016-2017 lan eskaintza publikoaren auziak zerbaitetarako balio izan baldin badu, EAJ kudeatzaile ona denaren mitoa erortzeko izan da. Horretarako balio izan du zeren lan eskaintza publikoak auzi honek zerbait agerian utzi baldin badu, agerian utzi du EAJren Osasun Saila, Gobernua eta Osakidetzaren kudeaketa kaxkarra dela. Beraz, bigarren ideia kudeaketa kaxkarra izango litzateke.
Horren adibide bat edo hori frogatzen duena da Oviedoko txosten psikometrikoak. Horretarako balio izan du behintzat, agerian geratzeko eta berresteko kudeaketa kaxkarra izan dela azterketena.
Baina aktak irakurtzen baldin baditugu, aktak irakurtzen baditugu, espedienteak aztertuz gero ere, oso agerian eta nabarmen geratzen da. Behintzat irakurri ahal izan ditugunak. Agerian geratzen da tribunalak tutelatuak izan direla. Agerian geratzen da tribunalak araudia eta legedia ez dutela bete Osakidetzaren gomendioz  - Osakidetzaren arduradunen gomendioz -  Gobernu hau hitzez legediaren eta araudiaren zalduna denean, Gobernu honen mantra bat delako "legea bete behar da, legea bete behar da". Hori da Gobernu honen mantra baina gero kontrakoa egiten du.
Eta hortik hirugarren ideiara pasatuko nintzateke, hain zuzen ere, arduragabekeriaren ideia. Nabarmen geratu da auzi guzti honetan Gobernu honen arduragabekeria.
Gertatu den guztia gertatuta, urrian oraindik akta guztiak jaso gabe zeuden. Nola da posible gertatzen ari denarekin, eta gainera ardura politikoa zuena denean, gai ez izatea tribunalei aktak eskatzeko, aktak eskuratzeko eta ordena pixka bat jartzeko? Ez da posible. Eta gainera galdetu genuenean Osakidetzako arduradunei, esan zigutena: "Oraindik ez digute aktak pasatu". Ulergaitza, benetan.
Laugarren ideia Osakidetza eta Osasun Sailaren maila eskasa izango litzateke. Maila eskasa, frogatu daitekeena, urriko agerraldia baino lehenago entregatu zitzaigun txostenean. Hau da, Euskal Herriko enpresa handienak, langile gehien dituen enpresak, Osasun Sailak egiten du txosten bat, normalean suposatzen da enpresa horrek gaitasuna izan behar duela txosten mardul bat, sakona eta ona egiteko.
Ba ez, egiten du txosten bat ordurarte gertatutakoen kopia pega bat, sindikatuek eginikoen balorazio bat egiten, batez ere, sindikatu medikuarena egiten. O sea, ez dauka zentzurik. Osakidetzak eta Osasun Sailak egin behar duten txostena, bestelakoa izan behar da eta hor ikusten da maila eskasa.
Bostgarren ideia. Bostgarren ideia izango litzateke harri berean berriro jaustearena. Hau da, Osasun Sailak, Osakidetzarekin batera, tribunal berberekin azterketak errepikatzea planteatzen dutenean, ulergaitza, bermerik gabe. Hau da, gertatutakoa gertatuta, eta berriro planteatzen dugu azterketak errepikatzea tribunal berberekin? Horrek ez du bururik.
Gero, urrian ikerketa jada, Osasun Saila hona etorri zenean, itxitzat eman zuen eta hala esan zuen batzordean. Baina aurrerago ikusita ez zuela lortu taldeok isilaraztea eta gertatzen ari zena isilaraztea, eta gainerako taldeen ekimenak ikusita, orduan txosten batekin etorri zitzaigun.
Oso ongi iruditzen zaigu txostenak eskatzen, zeren benetan oso interesgarriak eta baliagarriak izan dira. Orduan, funtzio publikoaren adituaren txostenarekin, Jiménez Asensio jaunarenarekin.
Baina kuriosoa, etortzen da txostenarekin baina esaten du ez dela bere txostena eta ez duela asumitzen. Beno, hori uler daiteke. Baina gero txosten horretatik elementu batzuekin proposamen bat egin beharrean alderdiei, alderdiei eskatzen digu iritzia. Guk ez daukagu arazorik iritzia emateko eta proposamenak egiteko. Baina iruditzen zaigu Osasun Sailak eta Gobernuak ardura badutela eta beraiek bete behar dutela paper bat, ekimena hartu behar dutela.
Beraz, baditugu makina bat arrazoi Osasun Sailak kudeaketa kaskarragatik gaitzesteko. Iruditzen zaigu minimoa dela, agerian geratu den kontu bat dela.
Gure taldearen asmoa zen, behin ikerketa burututa, gaur atea itxi zaion ikerketa burutu da, bertatik ateratako ondorioekin, hala bazegokien, ardurak zehaztea nahiz eta aitortu behar dugun ere, hasieratik izan genituen datu batzuekin, argi izan dugula ardura batzuk bideratzen zirela.
Osakidetzako zuzendaritzaren ardurak hor zeudela, esaterako, giza baliabideen zuzendaritzarena edota hautaketa eta hornikuntza zerbitzukoena, ikusita giza baliabideetatik nola jokatu zen azterketa euskaraz egiteko hautua egin zuten hautagaiekin. Edota hautaketa eta hornikuntza zerbitzukoek zer paper jokatu duten tribunalekin, eta abar.
Egon daitezkeen ardura pertsonal penalez gain, hala frogatuko balitz ere, argi dago ere ardura politikoak hor daudela, onerako edo txarrerako, guztiok ardurak ditugu. Batzuk gehiago eta beste batzuk gutxiago, eta ardura horiek karguarekin batera doaz. Eta asumitu behar dira.
Bidean Osasun Sailak Osakidetzako arduradun nagusia sakrifikatu du, positiboki baloratu genuena baina etorri dena ez dakigu hobea den, eta urrats horren ostean, ez dugu beste urratsik ikusi.
Argi dugu ere pertsona aldaketak berez ez dakarrela politika aldaketa eta argi dugu ere Osakidetzako gaur egungo egoerak aldaketa sakona eskatzen duela parametro ezberdinak kontuan hartuz. Beraz, dugun panorama ez da ona eta tunelaren beste aldean ez da oraindik argi-izpirik ikusten.
Tira, gure taldeak hasiera-hasieratik esan du hiru lan-ildo nagusitan lanean arituko zela. Horrela egin dugu, hobeago edo okerrago, saiatu gara. Eta hiru ildo nagusiak ziren: Gertaturikoa argitzea, behin argitu ostean, balegokio, ardurak zehaztea, eta hirugarrena, giza baliabide politikak aldatzea. Guretzat hirurak beharrezkoak eta hirurak osagarriak. Horregatik, gure proposamenean ere, hiru norabideak jaso ditugu.
Azkenean, ikusita ikerketa batzordea bertan behera geratu dela arestian jasotako argudio guztiengatik eta beste batzuengatik, ikusita ere zelako zailtasuna izaten ari garen gure lana burutzeko baina zin dagizuet lanean jarraituko dugula gaiarekin, erdibideko proposamen bat egin dugu, minimo-minimoa iruditzen zaigulako Osasun Sailaren kudeaketa kaskarra gaitzestea.
Bukatzeko, hiru galdera planteatu nahi dizkiot Gobernuari, Osasun Sailari.
Lehenengoa, Gobernu honek zigorgabetasun eremua mantendu nahi du? Inpunitatea mantendu nahi du? Bai edo ez? Bigarrena, gertatu dena argitu nahi du eta ondorioak indarrean sartu nahi ditu? Bai edo ez? Eta azken galdera, Gobernuak bere gain hartuko ditu bereak diren ardurak?