ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-11-13):
Legebiltzarreko presidente andrea, egun on berriz guztioi.
Ez dakit zergatik bateren batzuk pentsatzen duten euskaltzaleok hizkuntza bakarra nahi dugunik. Beharbada ez dute ulertzen edo, egiari zor, hori esaten digute, ez dutela ulertzen. Eta traza guztien arabera egia izan daiteke ulertzen ez dutela. Ea ondo azaltzen dugun. Guk maite dugu aniztasuna, ugaritasuna, eleaniztasuna, pluraltasuna, adiskidetasuna eta askatasuna, besteak beste. Gustukoa dugu ahalik eta hizkuntza gehien jakitea eta erabiltzea, atsegin zaigu kultura berriak ezagutzea, ikasteko eta erabiltzeko.
Euskaldunok kontinentea eta penintsularen arteko igarobidean bizi gara, aspalditik bizi gara hemen. Gure lurretatik hamaika herri eta kultura ibili dira. Batzuk gure artean urteetan, mendeak ere, eta beste batzuk erromes.
Horiengandik guztiengandik zerbait jaso eta zerbait ikasi dugu. Gure geografia horien aztarnaz beterik dago, iparraldetik hegoaldera eta sortaldetik sartaldera.
Gure hizkuntzak, euskarak berak ere latinetik, arabieratik, frantsesetik, ingelesetik eta beste hizkuntzetatik lexiko ugari jaso eta bereganatu egin du. Elkarren arteko ukipen egoeran ohiturik gaude euskaldunok. Abegikor hartu ditugu etorritakoak eta begirunea izan da ezaugarri nagusia mendeetan barrena.
Elkarren arteko harreman ingurumenean euskarak iraun eta bizirik dago, inoiz baino indartsuago, inoiz baino abegikorrago. Horregatik beragatik euskararentzat nahi dugu gure auzo hizkuntzek daukatena, ez gehiago ezta gutxiago ere, horrela ulertzen baitugu hizkuntzaren normalizazioa, elkarrenganako begirunean.
Ez dugu nahi eta ez dugu onartzen euskaldunak izateagatik gurean arrotz gisa har gaitzaten, ez dugu sekula santan onartuko euskara bigarren mailak hizkuntza denik eta ahaleginduko gara euskara hizkuntza gutxitua izan ez dadin, ez dugu uste horregatik gauza gehiegi eskatzen dugunik.
Hain da zaila ulertzea Berria egunkaria dela mundu osoan euskaraz argitaratzen den egunkari bakarra? Hain da zaila hori?
Une batez, Legebiltzarkide andere-jaunok, irudika dezagun gaztelaniaz idatzitako egunkari bakarra dagoela eta bizirauteko arazo ekonomikoak dauzkala.
Bai, badakit 300 milioi hiztun duen elkarteak egunkari bakarra duela irudikatzea oso zaila dela, nago irudikaezina eta onartezina egingo zaizuela, eta idatzizko egunkari bakar hori bizirik eta duintasunez iraunarazteko Gobernuak behar den beste egin behar duela pentsatuko duzuela.
Norbaitek esango balizue 300 milioi hiztun horien artean askok bigarren edo hirugarren hizkuntza dakitela eta hizkuntza horietako egunkariak irakur ditzaketela ez zaizue onargarria izango, seguru asko.
800.000 hiztun doi-doi duen elkarteak, euskararen hiztun elkarteak, eskubide osoa dauka eguneroko idatzizko hedabideak izateko, bat gutxienik, gehiago balego hobeto, baina sikiera bat.
Hiztun elkarte horren administrazio publikoak zaindu behar ditu aitortutako eskubide denak, herritar guztiek erabili ahal izatea, prentsa eta adierazpen askatasuna ere, prentsa eta adierazpen askatasuna euskaraz ere.
Mozio honen aurreko interpelazioan esan genuen euskarazko hedabideek hizkuntzaren normalizaziorako beharrezkoak direla, euskara bizi-berritzeko ezinbesteko lanabesak direla.
Horregatik, bakarrik horregatik Jaurlaritzaren babes osoa izan beharko luketela. Esaten genuen interpelazioan ez genuela ulertzen Aldiri, BAT soziolinguistika aldizkaria, Elhuyar, Euskal Herriko Natura, zientzia.net, oro har, zientzia dibulgaziorako eta argitalpen akademikoek % 20ko murrizketa sufritzea. Jaurlaritzak aurton, 2014. urtean 4.816.278 euro banatu ditu euskeraz argitaratzen diren aldizkari espezializatuentzat eta orokorrentzat denetarik egonda.
Batzuk diru laguntzak txikiagoa izan dute, aipatu ditugunak, besteak beste, eta beste batzuk berriz zertxobait gehiago jaso dute. Ondo iruditzen zaigu, adibidez, interneteko hedabideek 26.148 euro gehiago jasotzea, % 6 gehiago, ondo.
Ez zaigu ondo iruditzen euskeraz emititzen duten irrati apurrek 6.622 euro gutxiago jasotzea, joan den urtean baino % 2 gutxiago hain zuzen. Txarto iruditzen zaigu tokiko telebistek aurton 45.569 euro gutxiago jaso izana, % 9a hain zuzen ere.
Azkenik, oso gaizki iruditzen zaigu euskeraz argitaratzen diren eguneroko hedabideei ezarri zaien % 11ko murrizketa, 200.000 euro gutxiago. Justifikaziorik gabeko zigorra iruditzen zaigu.
Diru laguntzak banatzeko irizpideak eztabaidagarriak izan daitezke, jakina. Gure ustez banaketarako irizpide horiek hizkuntza normalizazioaren beharrizanen araberakoak izan beharko lirateke, gutxienik sektoreko eragileekin kontrastatuak eta ahal bada adostuak izan beharko lirateke.
Edozein kasutan, irizpideak irizpide, gure ustez Jaurlaritzak ezin egin dezake tamaina horretako murrizketarik, ezin egin dezake euskararen hiztun elkarteko oinarrizko hedabideak kolokan jartzen dituelako.
Onartzen dugu, jakina, Gobernuari dagokiola diru eta ondasun publikoen kudeaketaren ardura. Badakigu Jaurlaritzari ez zaiola batere gustatzen gure kritika, alabaina, hori da gure eginkizuna, injustua iruditzen zaiguna salatzea eta Gobernuari azalpenak eskatzea.
Jakin nahi dugu diru laguntzen banaketak iradokitzen dituen irizpideak ote diren Jaurlaritzaren hizkuntza politikaren lehentasunak. Euskal Herriak Bildukook pentsatzen dugu euskalgintzaren sostengu nagusia euskaltzaleak eta herri ekimena direla, eta horrela esaten dugu.
Uste dugu euskalgintzak herri administrazioaren babesa eta laguntza behar duela, eta horrela eskatzen dugu. Guk hasieran aurkeztutako mozioan, interpelazioaren ondoriozko mozioan esaten genuen:
Bat, euskararen hiztun elkarte osoko euskeraz egiten diren hedabideak hizkuntzaren normalizazioa lortzeko egiturazko eragileak izenda ditzala, ikus-entzunezkoak, idatzizkoak zein internetezkoak.
Bi, euskarazko hedabideen diru laguntza kopurua handitu dezala Jaurlaritzak sektorearen behar izanen arabera.
Hiru, euskarazko hedabideen behar izanak bete ezean, erdarazko hedabideei euskeraren sustapenerako esleitzen zaien diru laguntza, zati bat edo osoa, erabil ahal izatea euskarazko hedabideen premiak asetzeko.
lau eta azkena, diru laguntzen banaketarako irizpideak euskarazko hedabideen sektoreko eragileekin negoziatu eta adostu ditzala.
Mozio aurkeztearen asmoa sortutako arazoari irtenbidea bilatzeko izan da. Besterik ez da izan. Jaurlaritzak aztertu behar du euskarazko hedabideekin zer egin behar den hedabide horien iraunkortasuna lortze aldera, euskarazko hedabideak behar beharrezkoak baitira hizkuntzaren normalizazioa izan ahal izateko. Jaurlaritzak diru laguntzen banaketa gardentasunez, zuzentasunez eta ahal dela sektoreko eragileekin adostutako irizpideen bidez egin behar ditu, beti ere eraginkortasun maila jakinaren arabera.
Jaurlaritzak hobetu behar ditu diru laguntzen deialdiak, garaiz eta irizgarritasun hobea izan dezaten. Ideia horiek, hain justu, Sozialistek luzatutako erdibidekoan aurkitu ditugu. Eskertu nahi diogu Vicente Reyes jaunari egindako lana erdibidekoa lortzeko.
Interpelazioa aurkeztu genuen bere momentuan salatzeko injustua iruditzen zitzaiguna, jaso genuen erantzuna ez zitzaigun nahikoa iruditu eta mozioa hona ekartzea egindako kalte hori ahal dela arintzeko izan da eta, beti bezala, euskararen normalizazioaren alde adostu ahal den neurrian, beti ere duintasuna eta justizia printzipioen arabera.
Besterik gabe. Eskerrik asko.