OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2017-02-09):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea. Egun on denoi.
Pasaden legealdian onartu zen lege garrantzitsuenetariko baten gaineko eztabaida batera gatoz oraingoan ere, Etxebizitza Legearen garapenerako behar-beharrezkoak izango diren erregelamenduen gaineko eztabaidara. Konkretuki etxebizitza duin eta egoki bat legez okupatzeko eskubide subjektiboa eta etxebizitzako prestazio ekonomiko berria erregelamenduz garatzeari buruzko eztabaidara.
Azken finean, adostu dugun erdibidekoan dekretu bidezko erregelamenduaren garapena ahalik eta eperik motzenean eta baldintza egokienetan egitea bermatu nahi izan dugu, eta horretara mugatu gara, nahiz eta Elkarrekin Podemos legebiltzar taldeak aurkeztu duen legez besteko proposamen hau, Etxebide-Etxebizitzaren Euskal Zerbitzuaren erregistroan onartua izateko irizpideak aldatzeko neurriei buruzkoa izan.
Denok dakigunez, 3/2015 Etxebizitza Legeak, etxebizitza legez okupatzeko eskubide subjektiboa aitortu eta erregulatzen du, baina eskubide hori eskatzeko baldintza batzuk bete behar dira, eta bat Etxebide-Etxebizitzaren Euskal Zerbitzuaren erregistroan izena emanda egotea da.
Baldintza hau guztiz logikoa dela iruditzen zaigu, noski, baina arazo batekin aurkitzen gara aipatutako erregistroan izena eman ahal izateko. Bete beharreko baldintza edo irizpideak 2012ko urriaren 15eko Aginduak arautzen ditu eta kolektibo zehatz batzuk kaltetzen ditu, egoera ahulenean daudenak kanpoan uzten dituelarik.
Guanche andereak aipatu du ni baino lehenago, baina batetik, etxebizitza bat jabetzan eduki eta bereizketa edo dibortzio prozesu batean murgilduri daudenak baditugu. Honetaz gain, bereziki arduratzen gaituzte biolentzia matxistaren biktima izanik, etxebizitzatik alde egin behar izaten duten emakumeak, ezingo baitute erregistroan izena eman dibortzio sententzia firme bat izan arte.
Edo baditugu baita etxebizitza bat jabetzan izan arren, etxegabetze prozesu batean sartuta daudenak eta etxebizitza guztiz galdu arte ezin izango luketenak erregistroan izenik eman. Baditugu baita etxebizitza jabetzan izanik, bera uztera beharturik aurkitu direnak, adibidez, hondamendi natural baten ondorioz.
Eta baditugu baita, eta hauek ere bereziki arduratzen gaituzte, gure artean bizi diren arren, egoera irregularrean aurkitzen direnak erresidentzia baimenak ez dituztelako indarrean. Beraz, argi dago agindu hori aldatu beharra dagoela, egoera hauei eta beste askori irteera egoki bat eman beharra dago, ezbairik gabe.
Gure ustez, eta zuzenketan sartu dugun bezala, erroldak aitortzen digunez hiritartasuna, etxebizitza eskubidea legez onartua izan dadin jarraitu beharreko irizpidea errolda izan beharko litzateke bai, baina hemen ere beste arazo batekin aurkituko ginateke, askok eta askok erroldatzeko zailtasunak izaten dituztelako. Eta zailtasun gehien dituzten pertsonei sarbidea errazteko errotua egotea, arraigoa frogatzea onartu izan beharko litzateke eskubide subjektiboetara iristeko aukera izateko.
Jakina da noski zoritzarrez legearen aurrean pertsona guztiak ez garela berdinak, eta pertsona asko eta asko gehiegi legedi berezi bati lotuak daudela, beraien eskubideetan baztertuak direlarik eta beraien bizitzan negatiboki eragiten dielarik. Atzerritarren lege organikoan eta 2393/2004 Errege Dekretuan onarturiko bere exekuziorako erreglamenduan jasota dator errotzearen arraigoaren kontzeptua. Bizilekuari dagokionean, errotze egoeragatiko bizileku erresidentzia baimen bereziak jasotzen ditu, errotze laborala eta errotze soziala frogatzeko beharrezko baldintzak eta mekanismoak definitzen direlarik.
Atzerritar batek egoera bereziengatik bizileku eta lan baimena eskatu nahi duenean, errotze txostena eskatu ahal izango du, eta honek aukera emango dio gizarteratze gradu nahikoa lortu duela egiaztatzeko. Atzerritarren eskubideei eta askatasunei buruzko legearen erreglamendu berria indarrean sartu zenetik Eusko Jaurlaritzak eskumen berriak hartu dituen bere gain.
Ondorioz errotze txostena Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak egiten du, beraz ez da berria errotzearen kontzeptua, beste kontu batzuetarako baliagarria baita. Beraz, zergatik ez etxebizitzarako eskubide subjektiboetara iritsi ahal izateko?
Mahai gainean jarri nahi genuen eztabaida hau eta aukera izango dugu aurrerantzean eztabaida honi heltzeko. Izan ere, erdibidetu dugun legez besteko proposamen honen lehenengo puntuan Etxebizitza Legeak jasotako eskubide subjektiboetara iristeko aukera arautzen duen dekretua, prozesu parte-hartzaile baten baitan diseinatuko dela jaso dugu, zeinetan aukera izango dugun sentsibilitate eta kasuistika guzti hauek ondo aztertu eta ahalik eta erreglamendu egokiena adosteko.
Aurkeztu genuen zuzenketaren lehenengo puntuan hiru hilabeteetako epea markatu nahi genion Jaurlaritzari erreglamenduaren garapenerako, baina parte-hartze prozesu baten bermearekin egin nahi bada, eta borondate hori azaldu digute, jakitun gara hiru hilabeteetako epea motz gelditzen dela, beraz bederatzi hilabeteetako epea onartuko dugu.
Baina ez da lehenengo aldia Legebiltzar honek Jaurlaritzari eskaera hau egiten diona. 2006ko apirilaren 14ean onartu baikenuen Euskal Sozialistak legebiltzar taldearen ekimenez eztabaidaturiko legez besteko proposamen bat; eta orduko horretan onartutakoari aipamen berezia egin nahi diogu, gaurkoan erdibideko dugun legez besteko proposamen honetako bigarren puntuan espresuki erreferentzia egiten zaiolako zuzen zuzenean.
Gogorarazi nahi dugu pasaden legegintzaldian dekretu honen zirriborroak sortu zuen (...) bultzatuta ekarri zela legez besteko hura eztabaidara. Bere lehengo puntuan Jaurlaritzari eskatzen zitzaion berma dezala etxebizitzari buruzko ekainaren 18ko 3/2015 Legearen erreglamendu bidezko garapenak errespetatuko duela legearen espiritua bere osotasunean; zeina den etxebizitza duin eta egoki bat legez modu egonkorrean okupatzeko eskubidea bermatzea etxebizitza bat eskuratzeko behar diren baliabide ekonomikoak ez dituzten pertsonei, eta modu subsidiarioan prestazio ekonomikoen bidez.
Orain garatuko den erreglamenduan horrela izan dadila, hemen onartu dezala eta bere 2,3, 4 eta 5. puntuetan berriz, Jaurlaritzari eskatzen zitzaizkion etxebizitza duin eta egoki bat...
...eta bere bi, hiru, lau eta bosgarren puntuetan berriz, Jaurlaritzari eskatzen zitzaizkion etxebizitza duin eta egoki bat legez okupatzeko eskubide subjektiboa arautzeko dekretuak hainbat kontu jaso ditzala, hala nola, etxebizitzako prestazio osagarriaren eta aurrikusita dagoen etxebizitzako prestazio ekonomiko berriaren elkartze eta integrazioa bermatu dezala, eta ez bata bestearen ordezte hutsa.
Baita, prestazio ekonomiko bat esleitu aurretik, lehenetsi dadila familia edo bizikidetza unitate onuradunak Jaurlaritzak kudeatutako alokairuko etxebizitzetan kokatzea.
Eta baita, alokairuko etxebizitzaren eskatzaile gisa, erregistroan antzinatasuna hiru urtekoa izan dadila. Edota, errentari buruzko betekizunei dagokiena.
Beraz, hemen onartu ziren eskaera hauek berresten ditugu adostu dugun erdibideko honetan eta guzti hauek kontuan izan beharko dira baita erregelamendu berri horretan.
Eta azkenik, Euzko Abertzaleak eta Euskal Sozialistak legebiltzar taldeak egindako osoko zuzenketan jaso duzuenari eta erdibidetutakoan mantendu dugunari, egin nahiko genioke azpimarra.
Honela amaitzen da zuzenketa: "Legebiltzar honek, 2016ko apirilean onartutako baldintzetan".
Ba irakurriko dizkizuet, onartu zen legezbesteko horren azken bi puntuak. Seigarren puntuak zioen: "Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzari eskatzen dio azterlan zehatz bat egin dezala hiru hilabeteko epean Etxebizitza Legeak euskal gizartean duen eraginari buruz".
Eta zazpigarren puntuak jaso zuen: "Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzari eskatzen dio plan bat gara dezala, hiru hilabeteko epean hau ere, urtebetez edo gehiagoz hutsik egon diren Eusko Jaurlaritzaren jabetzako etxebizitzak ahal bezain laster alokairu sozialean emateko Etxebizitzari buruzko 3/2015 Legearen esparruan".
Nik dakidanez, ez da halako ezer egin eta hau proposatu zuen legebiltzar taldea gaur egun Gobernuan dagoenez, konkretuki Etxebizitza Sailaren kudeaketan, ez dut uste zaila egingo zaionik hau aurrera eramatea.
Beraz, zuen zuzenketa hartuta, nik ere berdin amaituko dut, Jaurlaritzak bete ditzala Legebiltzar honek onartutako baldintzak.
Eskerrik asko.