BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2014-11-13):
Arratsalde on denoi.
Gaurko eztabaidan joan den hilean esandako guztiak errepika genitzake eta azpimarratu beharrekoak esan gabe joateko asmorik ez daukagu, baina egia da gaur urrats bat gehiago eman nahi genukeela behintzat Euskal Herria Bildutik gertatuak salatzetik harantzako etorkizunerako oinarriak jartzeko ahaleginetan.
Ez dugu zalantzarik Jaurlaritzak bere jardunarekin, bere momentuan esan genuen moduan, publizitate eta komunikazio instituzionalari dagokion legea urratu egin duela, baita etika eta jokabide kodea ere, kargu publikoaren jokabide zintzoari dagokionez.
Hori gutxi ez, eta Jaurlaritza okerra aitortu ez eta ondo jokatu izan balu bezala aritu zaigu, eta ez gutxitan, askotan izan baitu gaiaz aritzeko modua, informazioa ezkutatzea eta gardentasun falta agerikoak izan dira eta –beste behin ere esango dut– herritarrak eta gu denok inozotzat hartu ere egin gaitu.
Eta horretan nagusi Erkoreka jauna bera. Ez da harritzekoa bera izatea iniziatiba honetan protagonista eta ez Gobernuko beste norbait.
Gezurrak ugari, lekzioak emateko ohitura izaten du sailburuak atril honetan eta oraingoan ere saiatu izan da egindakoa zuritzen, legeak ezartzen duen betebeharra kanpainei lotutakoa balitz bezala eta ez babes egoeretarako.
Eta horren hondotik, sinestarazi nahi izan digu –alperrik, dena esan behar badugu, datuek besterik erakusten dutelako– irizpide objektiboekin banatu izan dela publizitatea eta CIES neurketaren arabera egin ohi dela, berak oso ondo dakienean jakin zenbakiek berehala gezurtatzen duela berak gaiaz esandakoa eta horretarako erabili izan du beste gezur bat.
Datuak hemen Maneiro jaunak asko aipatu ditut, nik ez ditut errepikatuko baina bai nolabait ere datu horiek ebidentzian uzten dutelako, saiatu izan zaigu sinestarazten beste gezur bat tarteko, patrozinioa ez duela administrazioak antolatzen eta komunikabideen ekimenez egiten dela.
Guzti agerian gera ez dadin, Gobernu honek medio jakin bat modu irregularrean finantzatu duela eta hala egiten ari dela ezkutatzeko, bi gauzak nolabait ere lortzeko.
Horretan harrapatu arte, ni bat nator horretan Maneiro jaunarekin, informaziorik ez du bidali Legebiltzarrera eta hondotik bidalitakoarekin ere, egia esan, nekez emango digu besterik pentsatzeko modurik, ahaleginak, gezurrak tarteko, egin badira ere.
Eta nekez sinetsiko dugu hori batetik ez delako egia eta bestetik gainera, lehen esan dudan esaldi hori horrela hitzez hitz hartzeak, alegia, komunikabideen ekimenez egiten direla gauzak, benetako arduragabekeria bat ere izango litzatekeelako. Horrela jokatzea, alegia.
Babesle izatea zer den eta zer ez den oso ondo dakigu denok, nik uste dut, ezberdintasunak daudela publizitate instituzionalarekin, konforme, baina badakigu zer ez den.
Eta berriro azpimarratu behar da. Ez da informazioa ezkutatzea, informazioa ordaintzea eta ordainketa hori bera ezkutatzea, hori behintzat ez da ez babeslea, ez kanpaina, ez ezer ez da hori.
Eta kasu honetan berriro ere azpimarratu behar dugu Gobernuak komunikazio talde jakin bati diru publikoa erabiliz informazioa eta elkarrizketa batzuk txertatzea ordaindu egin diola, baina ordaintzen zuena Jaurlaritza zela ezkutatu egin duela eta hori iruzur egitea dela esango dugu.
Eta gainera, jokabide kodeak esaten duen moduan, ez da gauza izan egiazkotasuna eta sinesgarritasuna adierazteko eta ez engainatu, nahastu edo estaltzeko konpondu beharreko arazoak. Horretarako gai ez da izan.
Horregatik guztiagatik, Erkoreka jaunak bere egunean Jaurlaritzak modu orokorrean jaso zuen bezala, gure kritikarik zorrotzena merezi du eta hala adierazi nahi dugu gaur hemendik ozen eta garbi.
Baina lehen ere esan dut hasieran, etorkizunari begiratu nahi diogu. Legea berriro ez urratzea eta egindako okerra zuzentzearekin batera, gaur urrats bat gehiago eman nahi genuke, ze legea urratu ez duenetan ere Gobernuak, ez du irizpide objektiborik erabili eta beraz bi auzi ezberdin ditugu hemen. Eta dirudienez ezta erabiltzeko asmorik ere, zeren aste honetan entzundakoak entzunda eta egindakoa tapatzeko ahaleginak ez dirudi behintzat irizpide objektiboenetan horrelako hitz ponpoxo hemen aipatu diren horiek erabiltzeaz gain, ezer askorik egin duenik.
Eta guk uste dugu horri heldu behar zaiola eta eztabaida hori heltzeko tenorea iritsi dela.
Hasteko, publizitatea ez delako dirulaguntza bat. Gaur goizean hemen egon dira beste gai batzuk eta uste dut parlamentarioren batek ez duela oso ondo bereizten zer den publizitatea eta zer den dirulaguntza. Edo nahastu egiten ditu biak, gauzak bide batez daturik gabe ematen diren edo egiten diren akusazio orokorrak borobildu ahal izateko, bakoitzak jakingo du gezurrak esango dituen Gobernuak bezala edo beste batetara joko duen.
Nik ez dut horrelakorik egingo, baina bai konstatatu publizitatea ez dela dirulaguntza bat, medioentzat diru-sarrera garrantzitsua dela aitortu arren, hori horrela da. Beraz, ondo kudeatu beharreko tresna bat da, gastatzen den dirua publikoa delako eta herritarrekin komunikazioa lantzeko bitarteko bat ere badelako publizitatea. Eta gauza horiek esatetik batzutan hasi egin behar izaten da gainerakoak esateko.
Hori jakinda, garrantzitsua da gure ustez ere honen banaketarako, publizitatearen –berriro diot– banaketarako irizpideak ondo finkatzea. Horrez gain komunikabideen esparruak egia da aldaketa sakona izan duela azken urteotan.
Garai batean egunkariak, irratiak eta telebistak zeuden tokian, egun kasu askotan askoz eraginkorragoak eta merkeagoak diren bestelako komunikazio batzuk ere badaude, bazter utzi gabe medio ezberdin eta ugari horiek presentziak dakarren aniztasuna, eta gure ustez gizarte osasuntsu baten isla eta babestu beharrekoa den aniztasuna ere bai.
Hori guztia zaintzea ulertzen dugu guk dagokiola administrazioari eta, bide batez, argi zehaztu eta jakinarazte zein irizpideren arabera banatuko duen dirua, egingo duen gastu osoa, publizitatean izan, kanpainetan izan, babesle tarteetan izan.
Zeren azken batean administrazioari baitagokio zer eta zertan gastatzen zuen zehaztea, diru publikoa ondo kudeatzeko irizpide onargarrien arabera egitea eta ez komunikabideen bultzadaz aritzea.
Ez dugu sinesten hala egiten duenik egun. Proposamenen bati erantzun, tira. Komunikabideen bultzadaz haritu, arduragabekeria eta ez da errealitatearekin bat datorren zerbait. Guk ez dugu sinesten eta gainera, berriro diogu, ez dugu uste hala izan beharko lukeenik ere.
Gobernuak medioen eskaeraren uste esku uzten du zenbat eta zertan gastatzen duen, hori esaten ari zaigu? Posible ote da hori sinestarazi nahi izatea?
Irizpideak zeintzuk izan behar duten zehaztea eskatzen diogu Jaurlaritzari, bi hilabeteko epean Legebiltzarrera ekar ditzala hain zuzen ere. Hori eskatzen dugu hasierako proposamenari egindako zuzenketaren bidez. Prest gaude, gainera, horietaz eztabaidatzeko.
Eta zuzenketan bertan bi irizpide aipatzen ditugu, irakurle salmenta kopurua eta euskara maila, jakitun garelako euskarazko medioek muga handiagoak dituztela lehen irizpidean aukera bera izateko eta premiazkoak ditugula euskal komunikabideak herri gisa.
Gure zuzenketan bi hauek aipatzen diren modu berean, beste bat ere derrigor aintzat hartu beharrekoa da eta gaur, urrats bat gehiago emanez, hirugarren hori ere aipatu nahiko nuke: Parekidetasun edo berdintasun irizpidea.
Horretarako aski da legeari erreparatzea eta betearaztea, Berdintasun Legeak arautzen baitu hedabideek ezin dituztela eduki sexistak zabaldu, baina ezer gutxi egiten da horren zainketan, medioei ez baitzaie ezer eskatzen, ezta egiten dutenaren jarraipenik egiten ere. Begira behatokiaren egitekoa litzateke jarraipen hori egitea. Bada garaia behingoz egitekoa zehaztekoarekin batera egiten hastekoa.
Behatokiak bere lana gauza isolatu batzuetatik harantzago egingo balu bereizketa egingo luke berdintasuna sustatzen eta patriarkatua indartzen dutenen artean, maiz ohartaraziko liguke hedabide askok –tamalez– lehenengoaren aldeko autua ez dutela egiten, eta estereotipo rol eta balio matxistak indartzen dituzten asko daudela etengabean horretan hari direnak.
Eta hori eginda, Administrazioak neurriak hartu beharko lituzke eta ez, orain artean bezala, ezer egin gabe diru publikoz gainera medio horiek finantzatu.
Egia da legeak betebeharrak ezartzen dizkiela hedabideei eta inork zelatatu gabe betebehar lituzketela, baina beraiek egin ezean, Jaurlaritzak zaindu behar du diru publikoa nora bideratzen duen, oker ari direnak penalizatuz eta ondo ari direnak sarituz.
Beraz, uste dugu hedabideetan diru publikoa nola banatuko den zehazterakoan kontuan hartuko den irizpidea izan behar duela.
Hiru aipatu ditugu, guretzat hirurak nahitaezkoak. Ez dugu esaten gehiago ezin direnik egon, baina hauek ezin dira falta, eta irizpideak argi ezarri eta betearaztea uste dugu funtsezkoa dela, ez gertatutakoa eta beste errealitate batzuk errepika ez daitezen. Bide horretatik eta argi adierazi zenbat, zertan gastatu den egin ahal izango delako diru publikoaren erabilpen arduratsu eta orekatua.
Gaur arte legeak idatzita egon arren ez dira irizpideak zehaztu eta EAJk agindu duen tokietan urte luzeetan gauza bera egin du, aldekoak mesedetu, Noticias taldea kasu, ageriagoan edo ezkutuan, eta beste batzuk zigortu.
Nola ulertuko dugu, bestela, berriki ordezkari jeltzale batek Berria egunkariaren diru laguntzen inguruan esandakoa. Gaur ez da hain bestera ausartu, baina bai esandakoa batzorde batean, alegia Berria anitzagoa balitz irakurle gehiago izango lituzkeela eta ezker abertzalearen medioa ere badela.
Agerikoa da horrelako irakurketak egiten dituenak bere aldekok baino ez dituela mesedetzen eta besteak zigortu. Argudio gisa erabiltzeak berak irizmenaren irizpidearen atzean benetan zer zegoen, zer nahi zegoen, agerian utzi duelako. Bera bakarrik delatatu da.
Ba aniztasuna balitz, Noticias taldeak ere, ez luke jasoko jasotzen dunaren laurdena, zeren aniztasuna behintzat ezin aitortuko diogu.
Gobernua babesten duen alderdiaren belarriak gozatzeko informazioa kaleratzen duelako bada, orduan bai. Orduan merezia izango du aparteko tratu mesedegarri hori, hori baita gaur egun jasotzen duena, dagokion irakurle kopurutik goragoa edo entzule kopurutik goragoa, irratiaren kasu, eta, are larriagoa dena, irakurle gehiago edo entzule gehiago dituztenen aurretik jarriz, bi gauza horiek gertatzen direlako Noticias taldearekin.
Mila esker.