BERRIOZABAL BÓVEDA (EAJ, 2017-03-16):
Eskerrik asko, batzordeburua, eguerdi on guztioi.
Esan den bezala, makina bat aldiz eztabaida dugu kontu honen inguruan Legebiltzarrean, hirueletasunaz dela, eleaniztasunaz edo euskal ikasleek bi hizkuntza ofizialez gain atzerriko hizkuntzak ere ezagutzearen garrantziaz. Hortaz, nahiko ezaguna dira batzuen eta besteon posizioak.
Gai benetan interesgarria iruditzen zaigu, baina ez dakit erabiliaren erabiliaz, ez ote ari gatzaizkion benetan duen garrantzia kentzen.
Bat nator Ubera andrearekin, eleaniztasuna ez dago eztabaidan, ze azken helburuan, ikasle euskaldun eleanitzak prestatzean, guztiok ados egonik, behin eta berriro gaia hau eztabaidatzeko erabiltzeak onik egiten al dio? Guk behintzat zalantzak ditugu. Horregatik, epe motzeko eztabaidaz haratago, gure talderentzat eleaniztasunari dagokionez, funtsezkoak diren gogoeta batzuk ekarri nahiko nituzke gogora gaurkoan.
Eleaniztasunak aspaldi du toki garrantzitsua Euzko Alderdi Jeltzalearen pentsaeran eta baita proposamen eta egitasmoetan ere. Gure helburuen artean dago, elebitasuna sustatzea, beti ere, hezkuntza eleaniztunaren esparruan.
Milaka herritar dira Euskadin, bi hizkuntza ofizialak, euskara eta gaztelania komunikazio egoera ezberdinetan eta testuinguru desberdinetan erabil dezakegunak. Eta gainera, gero eta formaltasun eta konplexutasun maila handiagoarekin.
Hainbat dira errealitate hori ahalbideratu duten faktoreak, baina zalantzarik gabe, eskolak, ekarpen izugarri egin du azken hamarkadetan. Elebitasuna arlo ezberdinetan garatu da, baina zalantzarik gabe, eskola, funtsezko elementu bat izan da.
Baina eskola bakarrik aipatzea, motz geratzea izango litzateke. Horregatik, aipamen berezia egin nahi diet hezkuntza arloko profesionalei eta horiek egin duten ahaleginari eta baita milaka familiek, askatasun osoz egin duten hautuari ere.
Bide luzea egin dugula ukaezina da. Baina bide luzea dugu egiteko, euskara eta gaztelaniaren artean dugun desoreka gainditu eta berdintasun soziala gainditzeko.
XXI. mendeko euskal gizarteak, gizartearen gehiengo zabal batek behintzat, elebidun izateaz gain, eleaniztun izan nahi du. Logikoa da. Eta logikoa denez, eskolak ere zentzu berean bere ekarpena egiten jarraitu behar du.
Europako Batzordearen Hezkuntza eta Prestakuntza 2020 izeneko europar lankidetzarako esparru estrategikoak berak, helburu gisa aurreikusten du, Europar Batasuneko herritar guztiek, ama hizkuntzaz gain, beste bi hizkuntzatan komunikatzeko gai izatea.
Agerikoa da gehienek nekez lortuko dutela, maila bere hizkuntza guztietan, baina horrek ez du esan nahi modu autonomoan aritzeko maila lortuko ez dugunik.
Ugariak dira Europan eta munduan, eskolaren bidez elebitasuna eta eleaniztasuna helmuga duten esperientziak. Eta esperientzia hauek, oso testuinguru desberdinetan kokatzen dira eta ezinezkoa izango litzateke emaitza onak lortzeko, formula bakarra eskainiko duen eredu bakar bat eta bakarra finkatzea.
Eta euskal hezkuntza sistema eleanitzean sinesten dugu, euskara ardatz duen sistema eleanitzean. Horregatik, hizkuntza proiektu eleaniztunak, Euskal Autonomia Erkidegoko ikastetxe guztietara hedatzea funtsezkotzat jotzen dugu, sare ezberdinen gainetik, beti ere, euskara lehenetsita. Edo bestela esanda, euskara ardatz duela.
Zergatik ardatz? Lehen esan bezala, gaur egun desoreka soziala bizi duelako euskarak eta hori konpentsatu beharra dagoelako. Gainera, 1992ko Europako Kartak behartu egiten gaitu erregio edo gutxiengoen europar hizkuntzak babestera, horietako bat baita euskara.
Euskara ardatz izatea bezain garrantzitsua iruditzen zaigu hizkuntza proiektu eleanitzak lantzeko orduan, gune bakoitzeko errealitate soziolinguistikoa kontuan hartzea. Ikastetxe bakoitzeko proiektuak lantzeko orduan tokian tokiko inguruabarra eta ezaugarriak kontuan hartzea eta horiek egokitzea.
Eta hizkuntzen arteko bizikidetza ere ezinbesteko elementua da. Hizkuntzen arteko borroka alde batera utzi eta hizkuntza pluraltasuna balioetsi, aitortu eta txalotu egin beharko genuke. Eta hizkuntzen bizikidetza lortze aldera, legebiltzar taldeok ere eredugarri izan beharko genuke.
Hizkuntzak edozein direlarik ere, irakasteko moduari dagokionez, hainbat ebidentziek erakusten dute hizkuntzak modu integratuan irakastea oso garrantzitsua dela. Gure ustez funtsezkoa da ikastetxeek eta irakasleek hizkuntzak modu integratuan tratatzea. Irakatsi eta ikastearen helburuaz gogoeta egitea eta, ondorioz, edukiak nahiz metodologia egokitzea.
Horregatik, hizkuntzen curriculum integratua egin behar da. Hizkuntza guztien artean partekatzen denaz gain, hizkuntza bakoitzak berezkoa duena landu behar da, ikasleak modu egoki eta eraginkorrean erabili ahal izan dezan egoera bakoitzerako hautatzen duen hizkuntza. Hori dela eta, hizkuntza irakasleez haratago begiratu behar dugu eta eskola osoa egon behar da inplikatuta egiteko horretan.
Irakasleen hizkuntza eguneraketa eta hizkuntzen didaktiken inguruko prestakuntza sustatzea garrantzitsua dela uste dugu. Batez ere, lehen aipatutako hizkuntzen tratamendu integratu eta integralari dagokionez.
Y por cierto señor Sémper, le recomiendo la lectura del Informe EPI 2015 sobre el dominio del inglés. Euskadi ocupa el primer lugar del ranking. Los vascos y las vascas ocupamos el primer lugar en cuanto al dominio del inglés por encima de todas las comunidades autónomas, seguidas por Navarra y Cataluña. Por tanto, la capacitación idiomática siempre es mejorable, por supuesto, pero no partimos de la catastrófica situación que usted trata de trasladar.
Murgiltze sistemei dagokienez. Euskadin egon badago inmertsioa. Osorik edo partez. Izan ere, milaka dira familiakoa edo etxekoa ez duten hizkuntzan ikasten duten neska mutikoak. Familien hautuaren ondorioz milaka dira beren inguruabarrengatik murgiltze eredu batean daudenak.
Podemosek bere zuzenketan zioen "un modelo trilingüe a partir del proyecto lingüístico de cada centro". Bere horretan iruditzen zaigu esamolde horrek kontraesana duela. Izan ere, eredu eleanitz bat eta bakar hori ez da existitzen. Ez da existituko, praktikan egungo ereduen sisteman hiru eredu bakarrik existitzen ez diren bezala. Erabilera intentsitate desberdinak daude batan eta bestean eta horrek eragiten du ereduak ere desberdinak izatea.
Euskararen erabilera sozialari dagokionez, behin baino gehiagotan esan dugu hemen eskolak asko egin duela baina euskararen normalizazioaren alde eskolak bakarrik ezin duela aurrera egin, eta eskolari ezin diogula eskatu eskolak eman dezakeena baino gehiago. Horregatik gelan egiten denaz gain, ezinbestekoa da gelatik kanpo ere euskararen erabilera soziala sustatzea.
Eta Ubera andrea, nire bizitzan gutxienez egunero dira euskararen eta txantxangorriaren egun zoragarriak. Nik hala bizi dut behintzat. Ez dakit zuk nola bizi duzun.
Hizkuntzen Europako markoa dela eta. Marko hori ez dago pentsatuta eskola sistemekin, irakaskuntza sistemekin. Erreferentzia bat da, baina ezin da bakarra izan hezkuntza kurrikuluma egiteko, batez ere bi arrazoiengatik: Batetik, helduentzako pentsatuta dagoelako eta bestetik atzerriko hizkuntzetarako pentsatuta dagoen markoa delako. Horregatik garrantzitsua da erreferentzia bezala hartzea, baina ezin da inolaz ere erreferentzia bakarra izan.
2016ko martxoan Eusko Jaurlaritzak Euskal Hezkuntza Sistema hobetzeko plan bat landu eta onartu zuen, eta plan horrek hainbat ildo estrategiko zituen eta horietako bakoitzean hainbat azpiatal jasotzen zituen. Besteak beste, diagnostiko bat, hobekuntzarako alorrak, hobekuntzarako neurriak eta lorpen adierazleak.
Eta batek zerikusi zuzena du gaurkoan eztabaidagai dugun kontu honekin. "Elebitasuna hizkuntza eleaniztasunaren baitan" du izena, eta hor euskara ardatz hartzen da eta hainbat neurri proposatzen dira. Aipatutako proiektuak bideragarriak izateko, nola ez, gutxienez hiru hizkuntzatan konpetentzia duten eta era berean hizkuntzen didaktikan konpetentzia duten irakasleak behar dira, baina asko dira gaur egun horretarako gai diren profesionalak.
Bat gatoz ingelesa gaur egun nazioarteko komunikazio hizkuntzatzat hartzen dela, baina horrek ez duela esan nahi inondik inora beste atzerriko hizkuntza batzuei ere atea ixten diegunik.
Eta landu beharreko arloen artean, besteak beste daude ikasleen hizkuntza konpetentzia bera hobetzea, ingelesezko irakaskuntza areagotzea eta...
...eta landu beharreko arloen artean, besteak beste, daude ikasleen hizkuntza konpetentzia bera hobetzea, ingelesezko irakaskuntza areagotzea eta zabaltzea, prestakuntzan aurrera egitea, ikastetxe guztiek euren hizkuntza proiektua lantzea eta adostea. Hori funtsezkoa da.
Bada aipamen bat Podemosen zuzenketan aipatzen zena eta unibertsitatearekin zuen zerikusia. Kontua da euskal unibertsitate sistema osatzen duten unibertsitateek, unibertsitate planean aurreikusitakoa jarraituz eta garatuz lortzen dutela finantziazioa euskeraren normalizazioari dagokionez. Helburu batzuk finkatzen dira, lorpen-adierazle batzuk finkatzen dira eta horren arabera finantziazio bat aurreikusten da. Eta hurrengo plana datorrenean, berriz ere ebaluazio bat egiten da eta helburu berriak sortzen dira. Horregatik ez genuen leku egokian ikusten zuzenketan puntu hori.
Erdibidekoari dagokionez  - Ubera andreak dagoeneko irakurri du - , pozik gaude sinatu dugun erdibidekoarekin, pozik gaude gehiengo zabal bat lortu duelako. Uste dut talde sinatzaileok eskuzabaltasunez jokatu dugula, akordio on bat lortu dugula, gizartearen nahiei ondo erantzuten dien akordio dela, guretzat funtsezkoak diren elementuak islatuta agertzen direla eta eleaniztasunerantz aurrera egiteko nahia argia adierazten dugula, euskara ardatz hartuta. Hori da euskal gizartearen gehiengoak eskatzen diguna eta hori da, gure ustez, guztiok elkarlanean eskaini behar dioguna.
Besterik ez, eskerrik asko.