MANEIRO LABAYEN (UPyD, 2014-02-06):
Eskerrik asko, presidente andrea.
Egiari zor, Espainian gero eta zailagoa da zentzuz eztabaidatzea eta politikari buruz hitz egitea, ikusirik aspaldian zer-nolako gauzak gertatzen ari diren oro har eta, kasu honetan, zehazki, Garoñako zentral nuklearraren auzi honetan.
Izan ere, dena dugu  - aspaldi honetan, bereziki -  dekretu-kolpe, trikimailu, helburu jakin baterako berariaz egindako araudiak, propio eratutako dekretuak... Komeria moduko bat, txantxa bat, lardaskeria hutsa; edo, bestela esanda, azpijokoa, pribilegioa, xantaia eta mehatxua. Eta horrelako hitzak behar direnean Gobernuak auzi berezi eta garrantzitsu honetan nolako jarrera hartu duen azaltzeko, oso zaila da mintzatoki honetara jaistea argudio jakin batzuk azaltzera, eta baliteke gainerako taldeek argudio horiekin bat egitea edo ez, baina gure ustez argudio arrazoituak dira, nolanahi ere; argudio sendoak dira, eta, oinarri politikoez gain, oinarri zientifikoak ere badituzte.
Zaila da; izan ere, hemen beste kontu batzuek hartu dute garrantzia, hala nola lardaskeria, dekretu-kolpea, helburu jakin baterako berariaz egindako araudia, gardentasun-eza, lausotasuna... Alegia, Espainiako Gobernuak auzi honetan izan duen jokabidea  - Espainiako Gobernuaren aspaldi honetako jardunbidearen bete-beteko isla, bestalde, eta ez arlo honetan bakarrik, baizik eta arlo gehien-gehienetan - .
Nolanahi ere, mintzaldi honetan, nire argudioak azalduko ditut aditzera ematen saiatzeko zergatik aurkeztu dugun gure zuzenketa  - duela zenbait hilabete gai honen beraren eztabaidan aurkeztu genuenaren antz-atzekoa, argudio berberak eta jarrera politiko berbera izaten jarraitzen baitugu - .
Beti esan dugu gai honi buruzko iritzia emateko orduan nahiago dugula gomendio teknikoei kontu egin eta unean uneko egoera politiko eta ekonomikoari erreparatu; hala, eztabaida gardena aldarrikatu dugu beti, hots, gizarte helduei dagokien eztabaida gardena, gaiaren gaineko iritzi sendoa osatzeko informazioa jasota, dogmatismoetatik eta demagogiatik at. Energiari buruzko eztabaida serioa, objektiboa eta zorrotza babestu izan dugu beti, gizarteak argi jakin dezan aukeretako bakoitzak zer kostu duen eta zer abantaila. Hortik aurrerakoan, guk, noski, gure iritzia dugu.
Gure ustez, Garoñako zentral nuklearra itzultzea, Garoñako zentral nuklearra berriro abian jartzea edo Garoñako zentral nuklearra erabiltzea  - betiere Europako eskakizun berrien arabera bete beharreko baldintza tekniko guztiak beteta eta eskatutako inbertsioak eginda -  erabaki arrazoizkoa eta ulergarria izango litzateke ekonomikoki.
Gu ere Tapia sailburuaren iritzi berekoak gara; hala, gure ustez, egungo mix energetikoan, betekizun garrantzitsua du energia nuklearrak, eta beharrezkoa izaten jarraitzen du, beraz. Talderen batek defendatu duenaren kontra eta jaso dugun erdibideko zuzenketan adierazitakoren kontra, gaur egun energia nuklearrak beharrezkoa izaten jarraitzen du Espainian, argi dago-eta energia berriztagarriak ez direla nahikoa. Jakina da hori, eta esan ere, esan egin behar da: etorkizunean ikusiko da, baina gaur-gaurkoz energia nuklearra beharrezkoa dugu.
Energia berriztagarri ugariko sistema ezartzeko ere, potentzia-berme handi samar bat behar da oinarrian, energia berriztagarriek prezioetan eta potentzian izaten dituzten gorabeherak gainditzeko, eskaeraren puntak eta sakonuneak orekatzeko eta iturri batzuen hutsegiteei erantzuteko. Eta, arlo horietan, zentral nuklearrek eginkizun garrantzitsua betetzen dute gaur egun. Nuklearrak ez badira, orduan gas, fuel edo ikatzezko zentral termikoak behar ditugu, baina horiek atmosfera kutsatzen dute, eta hidrokarburoen edo inportatutako ikatzaren mende daude, gainera.
Horregatik, ondo iruditzen zaigu guri energia nuklearrei eustea, funtsezko betekizun hori bete dezaten, berariaz bermatuta, noski, eskatutako segurtasun-baldintza guztiak, guzti-guztiak, betetzen direla eta Europak azkenaldian ezarritako araudiari eta gomendioei men egiten zaiela; era berean, abian direnetan ere hobekuntzak egin behar lirateke, noski. Etorkizunean handitu egin ahal izango da energia berriztagarrien parte-hartzea, baina energia-iturri horiek gaur-gaurkoz oso garestiak dira, horrexegatik diot energia nuklearrak beharrezkoa izaten jarraitzen duela.
Horrexegatik argudiatu izan dugu eta argudiatzen jarraitzen dugu Garoñako zentral nuklearrak abian jarraitu dezakeela, betiere eskatzen zaizkion baldintza guztiak eta behar diren segurtasun-baldintza guztiak zorrotz beteta. Berriro diot: segurtasun-baldintza guztiak beteta. Horixe da, gure ustez, konponbide ekonomiko arrazoizkoena.
Alabaina, Espainian azken hilabeteotan auzi honen inguruan gertatukoei so, oso zaila da horrenbeste zentzugabekeriaren artean gauzak egoki argudiatu ahal izatea. Ez naiz hasiko orain 2011tik hona jazotakoen laburpena egiten; ondo dakizue denok nolako gorabeherak izan diren. Berri-berriena Gobernuaren lardaskeria handi hori edo dekretu-kolpe hori.
Duela hilabete gutxi batzuk auzi hau eztabaidatu zenean aditzera eman genuenez, badirudi Nuclenor Gobernua presionatzen saiatu dela zenbait hobari jaso ahal izateko eta zenbait pribilegio eduki ahal izateko. Horregatik, joan den ekainean aurkeztu eta aldeztu genuen gure osoko zuzenketa horretan eskatzen genuen  - eta gaur berretsi egingo dugu - ... Bada, orduko hura zuzenketa prebentiboa izan zen, nolabait esateko; alegia, "Kontuz, hau gerta daiteke-eta"; orain aurkeztu dugun eta gaur aldezten ari garen zuzenketa, berriz, gertatutakoa gogora ekartzeko zuzenketa da, hauxe baitio funtsean: "Azkenean, guk iragarritako hori gertatu da".
Izan ere, zehazki hauxe jaso dugu zuzenketan: "Eusko Legebiltzarrak Espainiako Gobernuari eskatzen dio eutsi diezaiela segurtasuneko betebeharrei eta, beraz, beharrezkoak diren inbertsioei ere bai, Santa María de Garoñako zentral nuklearrak, hala balegokio, egun geldiarazita duen jarduna berrabiarazteko aukera izan dezan, Europako segurtasun-arloko arauak eta nazioarteko eskakizunak errespetaraziz betiere eta inolako tranparik gabe".
Bestalde  - eta bigarren puntu hau duela zenbait hilabete babestu genuen hori bera edo haren antz-antzekoa da - , Espainiako Gobernuari eskatzen diogu  - eta hala proposatzen genuen -  ez dezala sortu inongo zentral nuklearretarako berariazko araudirik, ez dezala azpijokoz aplikatu orain dagoen araudia, ez dezala egin interpretazio iruzurtirik indarrean dagoen araudiaren gainean interes partikular batzuen alde, ez dezala eman inolako zerga-onura pertsonalizaturik, ez dezala amore eman inolako presio, xantaia edo mehatxuren aurrean eta erabateko argitasunez eta gardentasunez joka dezala beti  - eta kasu honetan, bereziki -  behar den informazio guztia helaraziz bai herritarrei baita Diputatuen Kongresuko taldeei ere.
Horixe egin du, hain zuzen, Espainiako Gobernuak azkenaldi honetan: berariazko araua sortu, xantaia onartu, lausotasunez jokatu eta gardentasunik gabe aritu. Hain da hala, ministroak, Diputatuen Kongresuko Alderdi Popularraren talde parlamentarioaren babesaz, uko egin baitio Diputatuen Kongresuan auzi honi buruzko azalpenak emateko agerraldia egiteari. Lotsagarria da.
Hortaz, ez dakit sentiberatasunik gabeko gobernua ote den, Txarli Prietok zioen moduan. Egia esateko, baietz uste dut nik, sentiberatasunik gabeko gobernua dela argi eta garbi. Baina, horrez gain, gobernu lardatsa da, ia inolako arlotan ere ez baita gai gauzak ongi samar egiteko, auzi honetan ere ikusi dugunez.
Tira, esan bezala, orduko gure proposamen hartan Gobernuari eskatzen genion ez zezala berariazko araudirik sortu, ez zezela iruzurrik egin, ez zezala xantaiarik egin, ez zezala xantaiarik onartu eta abar eta abar, eta horrexetan ari da, hain zuzen, aspaldi honetan. Horrenbestez eta horregatik guztiagatik, gure osoko zuzenketari eutsiko diogu. Esan dizuedan moduan, orduko hartan zuzenketa hau zer gerta zitekeen ohartarazteko zuzenketa bat zen, eta gaur, berriz, zer gertatu den ohartaraztekoa. Alegia, zuzenketa hartan argi adierazi genuen zer ezin zuen egin Gobernuak, eta, itxura denez, horixe egingo du azkenik.
Elkarrekin sinatu duzuen erdibidekoa gorabehera, guk gure osoko zuzenketaren alde egingo dugu, Gobernuari gardentasuna exijitzeko, zorroztasuna exijitzeko eta hertsiki eskatzeko erabakiak hartzeko orduan irizpide ekonomiko, tekniko eta zientifikoetan oinarritu daitezela eta abar eta abar. Horixe defendatzen dugu guk gure osoko zuzenketan, eta haren alde egingo dugu.
Eskerrik asko.