UGARTE ZUBIZARRETA (EH Bildu, 2017-06-29):
Egun on denoi
Egia esanda zalantzak izan ditut zuzenketa aurkeztu, edo ez aurkeztu, edo zer egin mozio honekin. Eta azkenean erabaki nuen zuzenketarik ez aurkeztea.
Izan ere iruditzen zait eztabaida ez dala teknikoa, eztabaida hau baino politikoagoa dala, eta termino politikoagoetan hitz egin behar dugula gai honen inguruan.
Bariante sur ferrobiararen aspektu teknikoez hitz egiterakoan ontzat ematen ditugu bi premisa:
Bata, Abiadura Handiko Trena egin egingo dela, eta bigarrena, bariante sur ferrobiaria hori ezinbestekoa eta onuragarria dela, AHTk egin ezin dituen horiek nolabait ere konplementatzeko.
Eta nik bi premisa horiekin ez dut bat egiten. Batetik, ez dudalako uste AHT azkenean egin egingo denik. "Euskal Y" ez dut uste azkenean egin egingo denik, eta beitu ari naizela hankak bustitzen guztiz, bururaino esango nuke nik.
Ba nik uste dut ez dela egingo. Ez dela egingo arrazionalitate bat sartuko delako eta nolabait ere dokumentazio tekniko zientifikoa hori existitzen dan hori, eta zuri hainbeste grazia egiten dizun hori, Tellería jauna, hori aintzat hartuta proiektu hau birpentsatzea, geratzea, eta herri honek behar dituen merkantzia eta pertsonen garraio planifikazio oso bat egiten delako, hori izan beharko luke desiragarriena Ganbera honetan. Ez hori gertatuko delako, baizik eta Espainiak ez daukalako dirurik hori egiteko. Espainiak ez dauka dirurik hori egiteko, eta hor ditugu adibideak.
"Y" badauka ia enbutu bat Irunen, estatu frantziarrera begira, ikusten ari garena, ez dala inoiz ere desataskatuko. Bergaran, korapilo bat dauka, korapilo hori ere askatzea ez dakit noizbait lortuko dan.
Orain, Irunen dagoen enbutu hori, ruptura de carga bihurtuko omen da Gasteizen, ze Estatu espainiarrak ez du kontenplatzen garraio merkantziarentzako inolako proposamenik, "euskal Y" soilik pertsonentzako planteatzen duelarik.
Eta badaukagu gure Castellongo aeroportu partikularra Seranteseko tunelean, eta badoa EAJ eta esku bat botatzea erabakitzen du, azpiegitura inutil horri. Ez nau harritzen, ez nau harritzen, nolabait ere hirurok, betiko hirurok, zementuaren aldeko apustua egitea, azpiegitura handien apustua egitea, eta beti topiko, kakotx topiko batzuk erabiltzea.
Hau da, estrategikoa, konpetitibitatea, onuragarria eta sostengarria. Orain azken urte hauetan iraunkortasunaren aldeko adjektiboak erabiltzeko ohitura daukagula.
Beraz, osoko emendakin horri ezer gutxi esan diezaioket, ikusten dudala ez dala egingo. Aspektu teknikoei dagokienez, uste dut dalako garraioa ez dela trenez aterako Bilboko Portutik. Guk uste dugu Bilboko Portuak behar duela merkantzien garraiorako azpiegitura. Uste dugu behar duela, uste dugu gaur egun dagoen azpiegitura oso kaxkarra dela. Uste dugu gaur egun dagoen azpiegitura horrek izugarrizko afekzioak eragiten dituela. Zaratak direla, trenbide pasaguneak direla... Badakigu izugarrizko kontestazioa dagoela herrien partetik, eta uste dugu kontestazio hori oso razonablea dela, eta azpiegitura horiek hobetu egin beharko liratekeela.
Hau da, horretan ez dago inolako arazorik, eta nik uste dut diagnostikoan bat egin genezakeela. Bilboko Portutik trafikoak bideratu egin behar dira nolabait. Baina baditugu datu pare bat: Bata, garraio merkantzien % 4a soilik mugitzen da trenbidetik gaur gaurkoz. Egia da edozein garraio planifikaziotan gure aspirazioa izan beharko lukeela portzentaje hori gehitzea.
Baino AHTren datuek, datu ofizialek esaten dutena da, garraioaren gehikuntza, merkantzien garraioaren gehikuntza % 20 batetara igoko dela.
Beraz, anbizio gehiegirik gabeko proposamen baten aurrean geundeke. AHT hori egingo balitz, eta insistitzen dut, uste dut ez dala dirurik egongo, ez dela Madriletik borondaterik egongo, eta beraz, bariante subferrobiaria bat planteatzea eta planifikatzea egingo den AHT baten inguruan  - eta hor nahi dizuet kritika egin, eta hor nahi dizuet kritika egin - , ze zuk aipatu duzu nolabait ere kritikoa izatea errazagoa dela eta politikoki gehiago erretzen zaituela kritikoa ez izateak, eta proposamen praktikoak egitea.
Baina nik uste dut batzuetan zailagoa dela, politikoki posizio zailagoa dela kritikoa izatea. Nik uste dut gure posizio politikoa zailagoa dela, badirudielako azpiegitura hori egin behar dela, eta pedagogia handia egin behar delako...
Nik uste dut gure posizio politikoa zailagoa dela badirudielako azpiegitura hori egin behar dela eta pedagogia handia egin behar delako jendeari esplikatzen azpiegitura handiek ez dituztela hainbesteko onurak ekartzen, normalean ruina ekonomiko handiak ekartzen dituztela, herrietan dauden afekzio horiek ez direla konpontzen eta mugikortasun beharrak ez direla konpontzen aipatzen dugunean.
Eta horretarako, pedagogia handia egin behar da zeren badago dekalogo oso bat, adjektibo oso politez hornitua dagoena, diskurtso ofizial bat totem bat bezala errepikatzen dena eta komunikabideek oso gustura erosten dutena.
Madrilek ordaintzen duen azpiegitura bat da. Guretzat oparotasuna eta onura ekarriko du eta horri frente egitea hori da niretzat ausardia politikoa eskatzen duena. Eta zuek egin duzuena, nire uste xumean, ausardia politiko eskasa izatea da ez duzuelako argi eta garbi planteatzen AHTrekin daukazuen posizioa eta ontzat ematen duzuelako hori emango dela, eta beraz, bariante sur ferroviaria horri egin nahi duzuena da nolabait demokratizatu baina betiere ezbaian jarri gabe AHTren proiektua.
Nik uste dut hori dela lehenengo hanka-sartze politikoa eta uste dut denborak EH Bilduri arrazoia emango diola. Denbora kontu bat da, badago irakurketa enpiriko handia gai hauen inguruan, badaude proiektu pila bat bertan behera geratu direnak eta denok ezagutzen ditugunak, Espainiako historia horren adierazle da, eta daukagun azterketa enpiriko guztiek, horra eramaten gaituzte. Eta nik uste dut, kasu honetan ere, denborak arrazoia emango digula, zoritxarrez dirutza handia gastatu ondoren.
Baina hori AHTari dagokionez. Baina bariante sur ferroviaria bera ere 453 milioi euroko proiektu bat da lehenengo fasean. Ez dakigu ezta proiektu hori zertan datzan. Dagoenean informazioa nahiko eskasa da, nahiko iluna da eta ez daukagu ziurtasun handirik. Beraz, horren inguruan maila teknikoan eztabaidan hastea iruditzen zait ere temeridade bat eta ausarkeriaz jokatzea iruditzen zait uste dudalako oraindik ere proiektua guztiz ezagutu behar dela, informazioa eman behar zaigula, Gobernuak informazioa eman behar digula, zein izango den egongo den demanda ze eskari datuak ez daude, zein izango den onura soziala.
Errentagarritasun ekonomikoaz hitz egiten dugunean, Europak oso garbi ditu arauak. Eta arauak dira errentagarritasun ekonomikoa errentagarritasun sozialari atxikitu behar zaiola. Eta Europak finkatuta dauka gida bat non ezartzen duen metodologia bat eta formulazio bat nola iristen garen errentagarritasun ekonomiko hori errentagarritasun soziala bilakatzera. Kostu-onura azterketa bat egin, eskari azterketa bat egin eta, horren arabera, trazatuak eta alternatibak ikustea.
Hau izan dena da azkenean PPk eta PNVk egin duten akordio bat, PNVk Espainiako Gobernua sostengatzeko lau urtetan, Espainiako Gobernu ahul hori sostengatzeko egin duten akordioan nolabait ere ekarri duten saritxo bat.
Eta nik uste dut ezin garela horrelako saritxoetan erori. Egin behar duguna dela planifikazio zorrotz bat, mugikortasun planifikazio zorrotz bat merkantziena eta pertsonena, Arantxa Tapiak oraindik argitu beharko digu ea Espainiak jarraitzen duen insistitzen "Euskal Y"-a soilik pertsonentzako izango den, eta beraz, Eusko Jaurlaritzaren trenak bi norabide izango dituen fantasia hori fantasia izaten jarraituko duen, lortuko duen espainiar Gobernuari nolabait ere kentzea merkantzien garraioa ere AHTren bitartez egitea, edota azkenean bidaiarien arteko AHT bat izango den.
Guzti hori jakin gabe ezin da ezer planifikatu. Nik uste dut lehenengo egin behar duguna dela hori, egin behar ditugu herritarrak entzun, udal horiek entzun  - udal inplikatu guztiak, Santurtzitik hasi eta Basaurirainoko udal guztiak - , auzo elkarteak, egon behar gara guztiekin.
Aztertu behar da gaur egun dituzten afekzioak nola kendu, zeren klaro, afekzio horiek kentzeko ez dago 453 milioiko bariante bat egin beharrik. Askotan afekzio horiek askoz aktuazio txikiago eta puntualagoekin egiten dira zeren askotan nahi ditugu matar moscas a cañonazos. Eta uste dut bariante sur ferroviaria horren eredua dela gaur gaurkoz ditugun datuen arabera.
Beraz, nik uste dut eskatu beharko genukeena, kritikotasunetik bai baina erantzukizun politikotik eskatu beharko genukeena da, bi proiektu hauek bertan behera geratzea, planifikatzea ondo, aztertzea zeintzuk diren beharrak, merkantzien prospekzioak zeintzuk diren Bilboko Portuaren estrategikotasuna denok ikusten dugu, ikusi zeintzuk diren garraio eta merkantzien beharrak, zeintzuk diren pertsonen beharrak, eta horren arabera, ikusi gaur egun ze eskaintza dagoen eta ze eskaintza berri egin behar den, edota eskaintza berririk behar ezean, zer egokitu behar den gaur egun dagoenetik.
Nik uste dut hori falta dela eta beste guztia da aceptar lo que está hecho. Nik uste dut hori hanka-sartze bat dela.
Besterik ez, eskerrik asko.