ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2013-03-08):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
Martxoak 8. Gure lehenengo hitza laster hemendik gutxira kanpoan egongo diren ehunka emakumeentzat, eta nola ez, Zaramagako elizan martxoaren 3tik itxita dauden gazteentzat. Zuen aldarrikapenak EH Bilduk bereak egiten ditu.
Egoera larria da zalantzarik gabe, jende asko dabil gaizki pasatzen. Langabezia gora doa etengabe Euskal Herrian. 2008. urtean 105.158 langabe izatetik 2013an 234.530 langabetu izatera igaro gara, horietatik % 50,71 emakumeak dira.
Erkidego honetan azken datuen arabera, une honetan 178.006 pertsona daude langabezian. Azken hilabetetan Estatuan baino gehiago igo da langabezia gure erkidegoan: 0,36 puntu gehiago. Aipagarria da langabezia gehiago igo dela emakumeen artean. 1.226 gizon eta 1.499 emakume.
Generoaren ikuspegitik, emakumeenganako diskriminazioak indarrean jarraitzen du. Jarduera tasa txikiagoa, langabezia tasa handiagoa, aldi baterako enpleguaren % 84a emakumeok egiten dugu eta behin-behineko tasa handiagoa da, gizonezkoek baino % 28 gutxiago irabazten dugu. Gainera ezin ahaztu merkatu beltzean inolako eskubiderik gabe lan egiten duten hainbat eta hainbat langile, gehienak emakumeak eta etorkinak. Horiek orain haien lanpostuak galtzen ari dira inolako babes motarik gabe.
Gaur, martxoak 8 Emakumeen Eguna. Egun aproposa da lana enplegua baino askoz gehiago dela aldarrikatzeko. Urteetan egunero emakumeok egin ditugun lanak ikusezin izatetik ikustarazteko eta emakumeok bizi ditugun prekarietate egoerak salatzeko. Gure konpromezua eta ahalegina honetan ere berresten dugu.
El trabajo es más que empleo. Es un concepto más amplio que el empleo. Incluye el empleo remunerado y el no remunerado, incluido el trabajo doméstico y familiar. Es necesario ya ir a un reparto equitativo de todo el trabajo.
Kezkagarria da ere gazteen egoera. Langabezia tasa handia da benetan, % 40 ingurukoa. Lana dutenen artean % 65ak aldi baterako kontratua du. Datu horiek adierazten digute belaunaldi oso bat lan merkatutik kanpo geratzeko arriskua gero eta handiagoa dela dituen ondorio kaltegarri guztiekin.
Euskal Autonomia Erkidegoko familien % 7an kide guztiak langabezi egoeran daude...
...familien % 7an kide guztiak langabezia egoeran daude.
Lanean dauden bost langiletik batek, 1000 eurotik beheko soldata dauka. Eta kontratu berri guztietan % 6 baino ez da mugagabea. Horren ondorioz ez da harritzekoa gure herrian pobrezia tasa % 11 izatea, hau da 235.000 pertsona eta horietatik 90.000 gizarte bazterketaren egoeran egotea. Esklusioa gero eta handiagoa da.
Datuak ematen ditut eta datuek erakusten dute egoera larria eta gogorra dela. 2012a izan da, gainera, lanpostu gehien galdu den urtea. Topikoa bada ere, gogorazi behar dugu pertsonak daudela zenbaki makroekonomiko hotzen atzean eta estatistikako zenbaki soilen atzean, pertsonak beren arazoak eta ezinak, bakoitzak bere izen abizenekin. Langabeziak aurpegia du.
Argi dago, beraz, krisiari edo krisira ekarri gaituzten politikak errotik aldatu behar ditugula krisialdetik atera nahi badugu, behintzat, kalitatezko enplegua sortzea ezinbestekoa da horretarako. Krisiaren beste ondorioa izan da gizarte desberdintasunen hazkundea, aberatsak gutxiago dira, baina gero eta aberatsagoak, eta pobreak askoz gehiago eta gero eta pobreagoak.
Hoy es el empleo o la creación de empleo lo que nos ha traído a este debate. El empleo, desde nuestro punto de vista, desde nuestro punto de partida, el empleo, el reparto del empleo es la base para lograr el reparto de la riqueza. Y junto al reparto del empleo, la política fiscal, la política presupuestaria y la política social son elementos imprescindibles para conseguir una sociedad más justa y equitativa.
Zerga politikaz badirudi abiapuntuan bat egiten dugula guztiok, zerga politika aldatu egin behar da. Gure iritziz Gipuzkoako Foru Aldundiak hartutako bidea jarraitu behar dugu. Diru sarrerak handitu behar dira beste politika publiko batzuk egin ahal izateko, baina, tamalez, errotondan eskuinera hartu du Jaurlaritzak, berriro ere PPren laguntzarekin, inora ez doan bide bat hartu nahi duela badirudi.
Enplegua politikagintzaren oinarrian kokatu behar da. Gaur egun emergentzia sozialeko egoeran baitaude hori denok adierazten dugu. Eta orain agintaria jarraitzen ari ez zareten bideak jorratu behar ditugu. Aski da Madrildik edo Europatik agintzen diguten bidetik jotzeari, baina baduzue –Eusko Jaurlaritzak barne– gabezia falta nabarmena. Amildegira ez erortzeko ausardia falta duzue. Kokilduta ari zarete, menpekotasunean itota dago Gobernua.
Los distintos gobiernos siguen, seguís como una correa de transmisión lo impuesto en Madrid y Madrid sigue a pies juntillas los intereses de los mercados capitalistas, que no miran ni de lejos por el bien colectivo de las personas. Por lo tanto, otro ejemplo de hipocresía, cuando se pone o ponéis en el centro de vuestra política a las personas. ¿Cómo lo vais hacer si acatáis lo impuesto por los mercados que ignoran a esas personas?
Horregatik jarraitzen duzue itsu-itsuan Madrildik inposatzen digutena. Eta Euskal Herrian, euskaldunon erabakiak hartzeko eskumen guztiak izan arte, Euskal Herriak Bilduk aldarrikatzen du inposaketa horiek ez ezartzea. Gure ikuspegitik gida ditzala (...) garatu behar dute erakundeek eta enplegua sustatzea lehentasuna izan behar da.
Testu inguru honetatik abiatuta, ondoren aipatuko ditugu guretzat ezinbestekoak diren arloak.
Lehenengoa: Zainketa lana eta gizarte zerbitzuak. Hasi nahi dugu ikuspegitik politika publikoen erdigunean jarri beharreko gaiarekin. Zainketa iharduerek enplegua sortzeko bidea ematen dute, hain zuzen, administrazio publikoek enplegua sortzeko erabili duten bide nagusia, azpiegitura erraldoiak eraikitzea izan da. Enplegu gutxi eta kalitate ezakoa izateaz gain, gure lurra deuseztatu duten azpiegiturak izan dira.
Bada garaia, herritarren beharrei erantzungo dieten gizarte zerbitzuen sare publikoan inbertitzeko, azpiegitura erraldoiak baztertzeko garaia da.
Badirudi horrekin konturatu zaretela. Azpiegitura erraldoiak eraikiz ez da kalitatezko enplegua sortzen. Aldatu itzazue azpiegitura erraldoiak adinekoentzako egoitzengatik, eguneko zentroengatik, ezgaitasunak dituztenentzako zerbitzu publikoak sortzeagatik edota bazterketa egoeran dauden pertsonen oinarrizko beharrak asetzeko jantokiak eraikitzeagatik. Egin itzazue inbertsioak etxe gabekoentzako egoitzak eta abar luze batean.
Zerbitzu horiek guztiek administrazio publikoek sortu eta kudeatu beharko dituzte era zuzenean. Ez orain bezala, azpi kontratazioen bidez. Gizarte zerbitzu publikoek, enplegu mordo bat sortzeko aukera ematen dute, kalitatezko enplegua eta ez azpi kontratazioetan ematen diren lan baldintza kaskarrak izango dituena.
Bide honetan, hirugarren sektoretik bultzatzen diren hainbat ekimen eta proiektu babestea eta bultzatzea ere beharrezkoa ikusten dugu.
Bigarrena: Enplegu politika publikoak. Aurrekoarekin lotuta, arlo publikoak egin dezakeen beste ahalegin bat azpimarratu nahi dugu.
Sarrera moduan, esango dut zalantzarik gabe esan daitekeela, 2011-2014 enpleguaren euskal estrategiak porrot egin duela. Langabezi datuak begiratzea besterik ez dugu.
Horrekin batera, beste porrot bat aipatuko dugu. Elkarrizketa sozialaren ereduaren porrota aitortu behar dugu. Beste eredu ekonomiko eta soziala helburu izango duen benetako elkarrizketa bultzatu behar da, baita enpleguaren aldeko neurriak hartzerakoan ere.
Hainbat lehentasun aipatu nahi ditugu, Jaurlaritzak bere eginkizunean gorriz markatu behar dituenak, gure ustez.
Batetik, lan harreman eta gizarte babeserako esparru propioa aldarrikatu eta defendatu behar du. Madriletik datozen legeei eta lan erreformei aurre egitea neurri eraginkorrena izango litzateke lana suntsitzeari uzteko.
Zehazki, lege arrotzek kaleratzeak errazteaz gain, Aurrekontuen Egonkortasunerako Legeak eta azken lan erreforma basatiak, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako lansarien erosteko ahalmena apaldu du.
Are larriagoa dena, 2013ko uztailean, 300.000 langileen lan baldintzak nabarmen okertu daitezke, lan erreforma berria dela medio, herrialdeko hitzarmenen ultraktibitatea bertan behera geratuko delako.
Badugu aukera bestelako enplegu planak abian jartzeko. Akordio zabalak, anitzak eta integralak adostasun bideak ezartzeko, parte hartze marko irekien bidez eragile sozial eta sindikal guztiekin, eta emakumeen beharrak kontutan hartuko dituenak, eskualdea abiapuntua hartuta.
Honekin lotuta, Lanbideren Euskal Enplegu Zerbitzua egoera eta eginbeharrekoa aipatzea ezinbestekoa da. Aurreko hainbat osoko bilkuretan aipatu izan dugun bezala, Lanbide blokeo egoera batean dago eta ez du betetzen inolaz ere enplegu zerbitzu publiko batek betebeharrekoa.
Hiru: Administrazioa publikoa, herri administrazioa. Si entramos al apartado del empleo en la administración pública, nuestra preocupación y enojo se acentúa con creces.
No pensamos que es de recibo, el cinismo mostrado por el consejero de Empleo y Políticas Sociales o por el portavoz del Gobierno en los últimos días.
Cinismo y falta de respeto hacia las trabajadoras y trabajadores cuando afirman que aumentar la jornada laboral por decreto a 37 horas y media, supondrá sólo trabajar un poco más, que es asumible o que puede haber algunos daños colaterales en algunos interinos e interinas, sustitutos, sustitutas.
Lo que pasa es lo que para ellos significa trabajar un poco más, para muchas personas de empleos públicos inestables significa condenarles al paro, a más paro. ¿Qué credibilidad tiene un Gobierno cuando frivolizan estos términos y opta por destruir empleos?
Es imposible defender el empleo incrementando la jornada laboral. A mayor jornada laboral, menos puestos de trabajo. El Gobierno ha decidido por decreto una ampliación de la jornada a 1.614,5 horas, decisión que destruirá empleo y va en contra del logro social de las 35 horas. Además, quiero recordar que esa Ley tuvo el apoyo del Partido Nacionalista Vasco.
Es imposible responder a las crecientes necesidades de este país siendo sumisos a lo que dicta Madrid y regulando las condiciones laborales por decreto, y con esos decretos se debilita el sector público con el único objetivo de favorecer al sector privado.
Beste bide bat posible da. Berriro ere Gipuzkoako Diputazioak bere langileekin adostutakoa, akordio zabala lortu du sindikatu guztiekin, lanaldia handitu gabe, lanpostu berriak sortuz eta aldi baterakoak, egonkortuz eta, finean, Espainiak ezarritako murrizketa gordinei muzin eginez.
La administración debe ser generadora de empleo de calidad. Horregatik, murrizketa politikak geldiarazi behar dira enplegu publikoaren defentsan.
Finantziaketa. Laugarren puntua. Enplegua sortzeko finantziaketa behar dugu eta finantziaketa hori lortzeko funts bat sortzea proposatzen dugu, inbertsiorako eta enplegua sortzeko egitura asko funtsa izan behar dena.
Hori bai, helburu argiarekin, ikerketa, garapena, berrikuntza arloko baliabide publikoak optimizatzea, inbertsio produktiboa sustatzea, energia aurreztea, formazio profesionala hobetzea eta bermatzea lan merkatuan sartzeko zailtasun handienak dituzten kolektiboak merkatu horretatik kanpo geratuko ez direla ziurtatuz.
Horrez gain, enpresek finantziatzeko dituzten arazoak jorratu behar dira. Jendarteak, enpresek eta autonomoek arazoak dituzte kredituak lortzeko. Hauek dira ekonomia kolapsatzen ari direnak, krediturik ematen ez dutelako. Kutxabank ez dago horretatik salbu.
Izan ere, Kutxabank Euskal Herriko finantza erakunde publikorik garrantzitsuena da, bere tamainagatik, bere egoera orekatuagatik eta bere sorrera eta funtzioengatik.
Kutxabanken izaera publikoa azpimarratu nahi dugu eta horregatik eskatzen duguna da, Kutxabankek berritu dezala bere konpromezua bertako ehun produktiboekin eta herritarrekin, eta baita ere eskatzen diogu gure herriarekiko atxikimendua lehenestea eta errealitate ekonomikoari eta sozialari estuki lotzea. Kutxabank herrira begira eta ez mozkin ekonomiko kapitalistei begira.
Bostgarren puntua: Formazioa, ikerketa, garapena eta berrikuntza. Hezkuntzan eta formazioan murrizketak sufritu ditugu ere azken urteotan. Bai oinarrizko hezkuntzan, bai unibertsitate mailan, bai langileentzako zein langabetuentzako etengabeko formazioan.
Aurrekontuetan ere hori areagotu egingo da, seguruenik. Horren aurrean, argi eta garbi, gure iritziz, gure langileen balore erantsia formazioak edo prestakuntzak izan behar du.
Hezkuntza sistema sendoa, indartsua behar dugu. Gobernuak esaten du ez duela murrizketarik egingo, baina zuzenean eta zeharka murrizketak etorriko dira.
Lanbide heziketaren sustapena ere ezinbestekoa da, horretarako ikuspegi integrala jorratu beharko litzateke, akordio berriak sinatzea, administrazioaren...
...sustapena ere ezinbestekoa da. Horretarako ikuspegi integrala jorratu beharko litzateke, akordio berriak sinatzea administrazioaren, sindikatuen eta enpresa buruen artean, lanbide prestakuntzaren arloan gaur egun dauden sistemak: lanerakoa, arautua eta etengabea integratuko dituen lanbide heziketa eredu berri bat eraikitzeko.
Horrekin batera etengabeko formazioa bermatuko duen plana abian jartzea ezinbestekoa da. Sektore publikotik lanbide heziketako zentroetan gauzatzeko hobetu zen bidez garatzen den eredua aldatu egin behar da.
Ikerketa, garapena eta berrikuntzari dagokionez, norabide aldaketa ere gure ustez, beharrezkoa da. Krisi egoeran zertan eta zertarako egiten diren inbertsioak uneoro galdetu behar diogu gure buruari, ekonomia errealaren behar izanak pertsonen beharra, emakumeak eta gizonak eta eredu ekologiko iraunkor berria uztartu eta lehenetsi behar dira. Horretarako, baldintza eta kontrol zorrotzak jarriz.
Zentzu honetan eredu aldaketari begira berrikuntza sozialaren kontzeptua eta praktikak biderkatu behar dira.
Sei: Ekoizteko eta kontsumitzeko eredua, eredu aldaketa. Hainbeste bider errepikatu ostean sinestera heldu ginen gure industri ehuna krisiari aurre egingo ziola, baina gaur egun egoerak argi eta garbi demostratzen digu beste hainbat lekutan dauden arazo berdinak ditugula. Dibertsifikazio falta eta globalizazioaren eskutik alegia, milaka kilometrora hartzen diren erabakiak benetan erabakigarriak direla gure industriarako.
Era horretan, erregai fosilen kontsumoaren paradigma gainditu behar dugu, burujabetza energikoa lortzeko garapen endogenoa irizpide nagusi bezala erabilita. Horrek, gure eredu industrialaren iraultza ekarri dezake. Energia berriztagarrietan, garraioan edo eta hondakinen kudeaketa jasangarrian, industri ehuna berristeko eta kalitatezko eta kualifikatutako enplegua sortzeko.
Ekonomiaren subiranotasuna zein elikaduraren eredu burujabe eta osasuntsua bermatu behar da. Horretarako, lehen sektorea estrategikotzat hartu eta bere iraunkortasuna bermatu beharra dugu, nola? Abeltzantzaren, arrantzaren eta nekazaritzaren iraunkortasuna ziurtatuko duten politikak abian jarriz, horretarako beharrezkoak diren bitarteko publikoak ziurtatuz.
Alegia, nekazaritza eta abeltzantza industrial eta intentsiboa alboratuz, elikadura burujabetzan oinarritutako eredua martxan ipini behar dugu eta hartara neurri zehatzak har daitezke. Nekazaritzan eta arrantzan jende gehiago lan egin dezan laguntzea, bitartekoak ipintzea eta emakume nekazarien lan baldintzak eta bizimodua hobetzea.
Horretarako, langileria sektore honetara erakarriko duen formazio eta lan baldintza egokiak bermatu behar dira eta ireki behar dira ere gure produktuei balio erantsia emango dioten komertzializatzeko bide eta egitura berriak ireki.
Komertzioa. Bertako komertzioa bereziki komertzio txikia bultzatu eta babestu beharra dago. Komertzio elkarteekin elkarlana bultzatuz, teknologia berrietarako ahaleginetan lagunduz, bertako produktuak lehenetsiz, herriko bizitzan indartzen duten ekimenak bultzatuz, sektoreko langileen eskubideak babestuz. Mercadona ez da bidea. Lanpostuak sortu bai baina lanpostuak suntsitu beste aldetik egiten ditu besteak beste.
Eredu aldaketa horretan ekonomia soziala eta kooperatibak sustatzeko urratsak egiteak berebiziko garrantzia du.
Zazpigarrena: Oinarrizko proposamenak. Hasieran esan dudan bezala errotik aldatu behar dira orain arte egindako politikak egoera honetara ekarri gaituzten politikak. Eta horretarako gure proposamenak arratsaldean aurkeztuko ditugu, baina aurrerapen bat eginez eta orain arte aipatutakoa laburtuz honako hauek izango lirateke lerro nagusiak.
Repartir el trabajo tanto el remunerado como el no remunerado, partiendo de la igualdad de oportunidades entre hombres y mujeres. Reducir la jornada laboral tanto para repartir el empleo como para conciliar la vida laboral y extralaboral.
Las jornadas reducidas, las jornadas parciales y la conciliación no pueden seguir siendo una cosa de mujeres, nos concierne a todas y a todos. Impulsar una red pública de servicios sociales que atienda a las necesidades de las personas no autónomas y necesidades básicas de todas las personas, asumiendo las tareas del cuidado que hoy están en manos de las mujeres prioritariamente.
Implementar políticas eficaces de creación de empleo de calidad y cualificación profesional. Poner en marcha un fondo estructural de inversión y creación de empleo. Equilibrar racionalmente los salarios para acabar con la desigualdad existente. A igual trabajo igual salario, acabar con la discriminación según el sexo, la edad o el origen.
Salario mínimo interprofesional superior al umbral de la pobreza situándolo en 1.075 euros, crear y fortalecer un sistema de pensiones público propio que responda también a la realidad y necesidades de las mujeres que han estado toda su vida o parte de su vida trabajando de manera no remunerada, realizando trabajo reproductivo o en la economía sumergida.
Recuperar la edad de jubilación a los 65 años y del contrato de relevo a los 60 años. Crear empleos de larga duración mediante el fortalecimiento del tejido productivo vasco, fomentar la diversificación productiva, producir bienes y servicios socialmente útiles, mejorar la cualificación profesional, aumentar la inversión productiva, penalizar los movimientos especulativos, fomentar el empleo verde. Fortalecer los mecanismos de inspección para hacer aflorar la economía sumergida.
Lana eta aberastasuna banatzea ere ezinbestekoa da. Hartara hori bermatuko duen legea abian jar genezake. Honen bidez lanaldiaren laburtze orokorrera jotzeko eta enplegua banatzeko bideak ireki beharko genituzke Administrazio publikotik abiatuta eta ez orain egun gutxi egindakoa eginez. Eta jakina aparteko orduak ere ezabatuz. Eta ondasuna banatzeko bide horretan Europako gutun sozialaren parametroetan kokatuko lanbide arteko gutxieneko soldata ezartzea, lehen esan dudan bezala 1.075 eurokoa.
Hauxe egungo egoeraz egiten dugun diagnostikoa eta egiten ditugun proposamen batzuk. Egoera ekonomiko zail honi aurre egiteko eredu bakarra dagoela sinestarazi nahi diguzue. Ez dagoela alternatibarik esaten diguzue, defizitari eusteko xede bakarraz murrizketak eta langileen kontrako neurriak ezartzea dela bidea. Gezurra, gezurra!
Horrek zein ondorio duen jakin badakizue: Pobrezia, langabezia, menpekotasuna eta bizi baldintzak okertzea. Beraz, eredu horretan oinarrituta ezin da inondik inora kalitatezko enplegua sortzeko proposamen sinesgarririk egin.
Baina badago bestelako eredurik, badago bestelako aukerarik eta badago alternatibarik. Hori bai, errotik aldatu behar dira gauzak. Horiexek izan dira saiatu garenak azaltzen.
Eskerrik asko.