UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2017-12-14):
Egun on berriro.
Pertsonak sailkatzeko ohitura txarra daukagu: Azkarrak, tuntunak, langileak, alferrak, politak, itxusiak, gizonak, emakumeak... Eta sailkatzeaz gain, bakoitzari balore batzuk egotzi eta espazio batzuekin lotzen ditugu, horrela estereotipoak eraikiz eta rol desberdinak emanez bakoitzari.
Egunerokoak errealitateak ematen dizkigun irudiak, argazkiak... Ikaragarriak dira eta etxe honetatik bertatik hasita. Begiratu, argazki hau brutala da. Berdintasun, parekidetasun ikuspegi batetik argazki hau brutala da. Ez naiz sartuko balorazio politikoetan, baina da izugarria.
Legebiltzarreko presidentea, emakumea; Gobernuko presidentea gizonezkoa. Ez dakit kasualitatea den edo noiz arte jarraitu behar dugun horrela. Guztion taldeetan idazkari lanak zeintzuk egiten dituzte? Emakumeak edo gizonezkoak?
Eta ez da kasualitatea, jaun-andreok. Ez da kasualitatea, heziketa kultura baten ondorioa da. Batzuetan kontzienteagoak gara, beste batzuetan ez gara hain kontzienteak, baina jokabideak gure egiten ditugu, errepikatu eta transmititu egiten ditugu.
Eta gure jokabideekin eredu gara. Eskolaz gain, inguratzen gaituzten gizarte espazio guztietan ba balore, ohitura, kultura, botere harreman batzuen ondorioz, modu batera edo bestera jokatzen dugulako, eta halako gizartea eraikitzen goazelako. Baina gero jokabideak justifikatzeko teoria fin eta zabala daukagu, eta tesi bikainak egiten ditugu, aurrekoan Uriarte andreak egin zigun bezalako tesi bikaina.
Eta laburbilduz, bere tesia zen: Jaurlaritzak interesa dauka, baina Jaurlaritzak, Gobernuak ez dauka borondatea.
Eta horretarako zer egin zuen? Errepasatu zigun legedia guztia eta bertan legedian jasotzen ziren berdintasun irizpide guztiak errepasatu zituen eta, ondoren, justifikatzeko Jaurlaritzaren borondate politikoa  - alegia, sexuagatik ikasleak bereizten dituzten ikastetxeei diru publikoa emateko justifikatzeko - , ba Europa erabili zuen aitzakia gisa, besteak beste.
Beraz, botere publikoetatik zeriolako hezkuntza eredua bultzatu behar dugu? Zer-nolako politikak lehenesten ditugu aurrekontuetan? Teoriatik haratago, praktikan zer egiten dugu?
Askotan esaten dugu eta guztiok esaten dugu hezkuntza gizarte baten oinarri dela. Eta XXI. mendean ez dugu nahi ikasleak sexuarengatik bereizten dituzten ikastetxeak diru publikoz lagundu.
Badago arrazoirik klase batetan mutilak sartzeko eta beste klase batetan neskak egoteko? Badago arrazoi pedagogikorik? Badago arrazoi psikologikorik? Zergatik lagundu behar zaie hori egiten duten ikastetxeei?
Erantzuna da ez dagoela arrazoirik, hobe dela denak elkarrekin klasean egotea eta denak elkarrekin ikastea.
Uriarte andreak esan zigun gauza bat dela Jaurlaritzaren interesa eta beste bat Gobernuaren borondatea. Nik, egia esan, aurreko egunera arte ez nekien interesa eta borondatearen artean horrelako desberdintasunik zegoen, baina EAJ eta PSEren zuzenketa ikusita, benetan ba ikusi dut, harrituta, harrituta ez, iruditu zait XXI. mendean nahiko lotsagarria dela.
Hitzez esan berdintasunaren alde zaudetela. Eta praktikan? Eta praktikan egiten dena da estereotipoak, rolak, klasismoa bultzatzen dituzten ikastetxeak diru publikoz finantzatu, legea aitzakia hartuta.
Eta, por cierto, errebisatu dut lege guztia, errebisatu dut aurrekoan justifikatzeko diru publikoa ikastetxe horietara bideratzen dela 293/1987ko Dekretua. Eta bertan ez dut aurkitu, ez dut aurkitu hori egitea behartzen duen edukirik, irizpiderik. Baina bai, ordea, beste gauza batzuk aurkitu ditut, bai?
12. artikuluan jasotakoa, literalki irakurriko dizuet: "Eskolaratu beharrak bete edo beren gizarte ekonomiaren ahulak diren biztanlegoei erantzuten dieten ikastegiak itunei heldu ahal izateko lehentasuna izango dute". Eta hori ez du betetzen, hori Gobernu honek ez du betetzen.
Uriarteren hitzetan, Jaurlaritzak interesa du EAEko hezkuntza sisteman baterako hezkuntzaren printzipioa aplikatzeko, eta hori da nik gure proposamenean lehenengo puntuak jaso dizuedana.
Uriarteren hitzetan, eta ados nago, bat egiten dut, hezkuntzak ikasleen arteko botere harremanak eraldatzen lagundu behar du.
Uriarteren hitzetan, sexuaren berdintasunaren eta aniztasunaren errespetuan oinarritzen diren bizikidetza ereduak ikasteko edukiak integratuko dira, eta ados nago.
Galdera da, Uriarte andrea, posible da berdintasunean oinarritutako bizikidetza lantzea, pertsonen sailkapena bultzatuta? Hori da galdera.
Posible da bereizitako hezkuntza baztertzailea ez izatea? Nola da posible gatazkak konpontzeko, emakumeen aurkako indarkeria prebenitzeko, heziketa bideratzea sexuagatik bereizketa egiten duten ikastetxeetan?
Non kokatuko ditugu, gainerako genero identitate desberdinak? Non kokatuko ditugu? Cisgizon, cisemakume, identitate ez binarioak, intersexualak, transexualak, transgeneroak, queer; non kokatuko ditugu guzti horiek? Esango didazue?
Bateragarria da sexuagatik ikasleak bereziten dituzten ikastetxeak diruz laguntzea, eta aldi berean hezkidetza planak garatzea? Bateragarria da? Zerk du indar handiagoa? Teoriak ala praktikak? Ekintzak berak? Zerk du?
Beraz, ah, beste galdera bat, sexuagatik bereizten duen eskola demokratikoa da? Anitza da? Inklusiboa da? Beraz, zein premia dauka Gobernu honek ikasleak sexuagatik bereizten dituzten ikastetxeak diruz laguntzen jarraitzeko? Norbaitek esplikatu beharko dit, zein premia daukan horretarako.
Ikuspegi etiko batetik, ez du zentzurik. Berdintasunean oinarritutako bizikidetza ikuspegi batetik ez du zentzurik. Botere harreman, eraldaketa lortzeko, ez da bidea. Beraz, zer da atzean dagoena? Norbaitek esplikatuko dit zer den atzean dagoena?
Eta ez dit balio erantzutea, aurrekoan eman zidaten erantzuna. Bereizitako hezkuntza eredua ez dela baztertzailea, bi sexuetako ikasleen aukera berdintasunaren printzipioa errespetatzen bada.
Barkatuko didazue, baina kasu hau ez da, ez gara ari diskriminazio positibo baten kasuan. Baizik eta kasu honek, oinarri-oinarritik berdintasun printzipioa urratzen du, espazio ezberdinetan pertsonak sailkatzean, balore desberdinetan hezitzen dituelako eta ondorioz, botere harreman zehatz batzuk bultzatzen direlako. Eta horrela jarraitu dezakegu eredu konkretuko gizarte bat eraikitzen.
Sexuarengatik ikasleak bereiztea, sexismoa areagotzea eta estereotipoak areagotzea ekartzen du. Horrela jasotzen da Scienceko artikulu batean eta artikuluaren izena da, ez baduzue irakurri, "La pseudociencia de la escolarización por sexos". Ez da guk esaten dugulako. Hor daukazue izugarrizko materiala.
Beraz, eskola publikoak lana egiten badu estereotipoak bukatzeko, eta aipatu ditugun beste eskolak, estereotipo eta sexismoa areagotzen badu? Ez da normala diru publikoa ematea, ezta? Ez dakit, nire logikan behintzat horrela dio.
Beste adibide bat, Uriarte andrea. Imajinatzen duzu, eta gainerakoak. Imajinatzen duzue Osasun Sailak erretzeari uzteko kanpaina batean 2 milioi euro inbertitzea, eta Tapia andreak industria tabakaleroari diru laguntzak jarraitzen ematea? Adibidez.
Hau da, alde batetik, Osasun Sailak egiten du inbertsio bat erretzea uzteko eta bestetik Tapiak tabakoa ekoitzi, produzitu eta saltzen dutenak laguntzea?
Eskola publikoak murrizketak pairatzen duen garai honetan, ezin daiteke justifikatu, ez etikoki, ez pedagogikoki, ez...
...duen garai honetan, ezin daiteke justifikatu ez etikoki, ez pedagogikoki, ez kulturalki, ez zientifikoki, sexuarengatik diskriminatzen duten eskolak diru publikoz laguntzea. Ezin da.
Horregatik ez da bidezkoa aurrekontu publikoetatik dirua hartzea sexu bereizketa aplikatzen duten eskola gutxi horientzat. Umeak prestatu behar ditugu mundu misto batetan bizi eta lan egiteko. Denok aldarrikatzen dugu aniztasuna, aniztasuna balorean jartzen dugu, bizikidetza... Beraz, zergatik segregatu behar dugu?
¿Por qué hay que ayudar a los colegios que segregan por sexos cuando nuestra sociedad no debe de ser una sociedad segregada?
Edo hori da nahi dugun mundua?