OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2017-11-30):
Egun on guztioi.
Hasi baino lehen, eskatuko nuke gure posizioa finkatzeko, gero igual ahaztu egingo dut eta, ea puntuka bozkatu ahal dugun iritsi zareten erdibideko zuzenketa horrekin, zeren hainbat gauzekin ados gaude, baina beste gauza batzuekin ez gaude ados. Beraz, eskatuko nuke puntuka bozkatzea.
De hecho, guri iruditzen zaiguna da mozio honekin gertatu dena da, lanketa handi bat egin ondoren, planteatutako mozio bat dela, mozio originalarekin gu guztiz ados geunden. Iruditzen zitzaigun bi edo hiru detailetxo  - garrantzitsuak, baina detailetxo -  falta zitzaizkiola eta guk horregatik gehitzeko emendakin batzuk egin genituen. Baina gero, Gobernuko alderdiekin negoziazioa etorri denean, hainbat kontuetan gauzak originalean zeuden baino okerrago gelditu dira eta, beraz, osotasunean bai kritiko bat emango diogu eta gauza batzuetan abstenitu egingo gara.
López de Ocarizen interbentzioarekin pixka bat harritzen naiz, harritzen naiz zeren iruditzen zaidalako pixka bat Doctor Jekyll y Mister Hyde efektua gertatzen zaizula, Ocariz anderea. Hemen etortzen zarenean lurzoru kutsatuen inguruan hitz egitera edo uraren kalitatearen hitz egitera, zuk jarraitzen dituzun gaiak aztertzera eta hemen aldarrikatzera, hemen Gobernuaren lanarekin osoko kritikoa izaten zara eta gaur, berriz, guztiz kontrakoa egin duzu, Petronorren defentsa eta Gobernua Petronorrekiko egiten duen defentsa.
Nik esango dizut Gobernuak Petronorrekiko zuk defendatzen dituzun gauzekiko jarrera berdina edo berdintsua duela. Kasu honetan, oraindik gehiago zer ikusi dezakegun nola urtez urte, Becerra jaunak oso ongi azaldu duen bezala, bai gaur eta bai aurreko kontrol plenoan, hainbat kontuetan kontrolak txikitu, gutxitu edo eskasak izan direla.
Nik pixka bat detailetara joanez, esan nahi nuke guk kontu batzuk mahai gainean jarri nahi ditugula eta iruditzen zaidala azaldu behar direla.
Guk esaten genuen gure gehitzeko zuzenketan Legebiltzarra Jaurlaritza mugarik ez duten edo urteko erreferentziazko baloreak soilik dituzten gai kutsatzaileentzat erreferentziazko baloreak ipintzera premiatzen genuela, erreferentziazko...
...edo urteko erreferentziazko baloreak soilik dituzten gai kutsatzaileentzat erreferentziazko baloreak ipintzera premiatzen genuela, erreferentziazko baloreak ipintzea.
Eta garrantzitsua iruditzen zaigu zeren hemen badira hainbat gai, konposatu organiko lurrunkorrak edo compuestos orgánicos volátiles diren horietan legeak ez dituenak balorea jartzen, edo bentzenoaren kasurako, adibidez, bakarrik urteko tasak daudela eta ez egunerokoan erreferentziazko baloreak.
Eta iruditzen zait baita ere hau Osasun Sailetik egindako lanen eta azterketen ondorioz etorri beharko zerbait dela eta ez dugu guk esaten. 2015. urtean Osasun Sailetik, osasun zuzendariak osasun eta adizioen zuzendariak esan zuen evaluación de riesgos bat egingo zela, beharrezkoa ikusten zelako petrokimikaren inguruan gertatzen zenarekin.
Eta esan zen agerraldi horretan erreferentziazko balore batzuk ipintzea zela erregulatuak edo normatik kanpo zeuden hainbat gaiekin.
Horren inguruko berririk ez dugu izan. Osasun sailburuak aurreko kontrol plenoan esan zuen beraiek egin behar dutena egiten dutela.
Eta kuriosoa izan zen zeren esaten zen: "De la evaluación de riesgos por exposición a compuestos orgánicos volátiles y a hidrocarburos aromáticos policíclicos y metales para efectos crónicos, se concluye que el (...) es descartable para efectos distintos a cáncer".
Pero si le damos la vuelta a la frase, lo que estamos diciendo es que no es descartable los efectos para el cáncer. Pero se decía más. Se decía más. Decía que "en el caso de los hidrocarburos aromáticos policíclicos y los metales, los datos disponibles no se han considerado suficientes para realizar una adecuada caracterización de la exposición".
Klaro, gero zuek erdibidekoan etorri eta esaten baduzue jarraitu behar dela egiten ari dena, ba guri iruditzen zaigu hori ez dela nahikoa. Hori ez dela nahikoa. Eta erreferentziazko baloreak 2015ean Osasun Departamentuko ordezkariak esan zuen bezala ez egitea ba iruditzen zaigu gutxienez oso arraroa, ezta?
Gero beste kontu bat oso garrantzitsua da nondik ateratzen ari garen Petronorrek isurtzen dituen gaiak kontrolatzeko datuak eta nola dagoen sare hori, ezta? Aurreko kontrol plenoan ere Arriola sailburuak esaten zuen, beno, defendatzen zuen gauzak nola zeuden.
Eta guk esaten dugu hor izugarrizko gabeziak daudela. Orain egia da erdibidekoan sare hori indartzera premiatzen dela Gobernua eta gu ados gaude. Gu ados gaude.
Egia da, Becerra jaunak esan duen bezala, duela 15 egun emandako mezuarekin ez dagoela guztiz bat.
Eta nik pixka bat azaldu nahi nuke zergatik eta nondik joan daitezken kontuak, ezta? Eta hau bai garrantzitsua iruditzen zaidala, agian beste gauza batzuk azaltzeko ez dut izango.
Hau Petronor da  - ez dakit ikusten den hortik - . Hau Petronor da. Eta hauek dira airearen kalitatea neurtzeko lau lekuak, ezta? Hemen dago San Julián auzokoa, hemen dago Muskizekoa, hemen dago Las Carreras auzokoa eta hemen Abantokoa. Bale?
Klaro, konposatu organiko lurrunkorrak neurtzerakoan, hasteko... Beno, aurretik gauza bat utzidazue esaten.San Juliáneko eta Las Carreraseko kabinak Petronorrenak dira eta Petronorrek bakarrik du kabina hauetako giltza, aurrekoan esan zen bezala.
Eta gertatzen da egin nahi baldin badiogu jarraipena, adibidez, konposatu organiko lurrunkor hauei, hauek bakarrik neurtzen direla San Julián eta Las Carreraseko kabinetan, hau da, Petronorrek giltza duen leku horietan.
Muskizen eta Abanton, Departamentuaren kontrol zuzenean dauden kabinetan, hor ez da neurtzen konposatu organiko lurrunkorrik.
Horretaz aparte, gaur egun argi dago, eta Munduko Osasun Erakundeak esaten duen bezala, kutsatzailerik kezkagarriena PM2,5 partikulena dela. Ba PM2,5 partikulak ez dira neurtzen ez hemen, ez hemen, ez hemen eta ez hemen. Ez dira inon neurtzen. Eta hor ere izugarrizko gabezia daukagu.
Horretaz aparte, horretaz aparte, ez bakarrik neurtu edo zer ez den neurtzen eta non egin behar diren esfortzuak, horretaz aparte kabinak behin eta berriro  - eta ez modu puntualean -  ez dute funtzionatzen.
Hau herenegungo datuak dira. Herenegun San Juliáneko kabinan eguerdiko 11etatik arratsaldeko 6ak arte, konposatu organiko lurrunkorrak ezer. Orokorrean ez zen neurtu. Aste honetan bertan. Eske astero hitz egingo bagenu, astero adibide bat ekarriko nuke, astero failatzen dute eta.
Baina eske joaten baldin gara Las Carreraseko kabinara, asteartean bertan konposatu organiko lurrunkorrak ez ziren neurtu 12etatik 7etara. Berdin. Ordutegi berdinean.
O sea que, aste honetan bertan eguerdiko 12etatik arratsaldeko 7ak arte, nola bi kabina hauetan bakarrik neurtzen diren bentzenoa, toluenoa, xilenoa eta abar ez ziren neurtu inon ez.
Zeren zuen kontrolpean dauden kabinak ez dute neurtzen eta Petronorren kontrolpean daudenak failatu egin dute. Eta hau gertatzen da behin eta berriz eta berriz. Beraz, beharra izugarrizkoa da.
Eta, beno, denbora gastatu dudanez, iruditzen zait baita ere oso garrantzitsua beste gauza...
...eta hau gertatzen da behin eta berriz, eta berriz. Beraz, beharra izugarrizkoa da.
Eta denbora gastatu dudanez, iruditzen zait baita ere oso garrantzitsua beste gauza bat esatea, eta da harrigarria iruditzen zaidala jendearen osasuna bermatzeko neurriak hartzen direnean edo hartzen saiatzen direnean, edo bultzatu nahi direnean, nolako fobia diozuen jendearen parte-hartzeari.
Proposamen originalak mahaian, Petronorri jarraipena egiteko mahaian, proposatzen duen instituzioen arteko lan bat egitea. 2013an aprobatu zen eta 2013tik ona behin bildu da, 2014. urtean, otsailean, behin.
Orain, berraktibatu nahi duzuenean, proposamen originalak esaten zuen "eta eragileak ere sartu mahai horretan". Azkenean eragileak dira guzti hori abisatzen digutenak gauza hauetaz. Baina ez da modurik egon, eta ez diozue eragileei, bertako biztanleei, kezkatuta daudenei, arazoa jarraitzen dutenei, bertan sartzen uzten.
Eta iruditzen zait parte-hartzearen aldetik, izugarrizko gabezia dela eta behintzat hor bai guztiz, edo desadostasuna adierazi nahi dugula.
Eta gero hitz egingo dugu gehiago.