JAURLARITZAKO LEHENDAKARIAK (Urkullu Renteria) (EAJ, 2019-10-11):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea.
Iriarte andrea, segur aski askotan entzun didazu autogobernu aitortuari buruz hitz egiten eta zure interpelazioari erantzuteko oinarri hori hartuko dut.
Bekez gain edo hezkuntza sistemaz gain, autogobernua aitortua, dagoeneko badaukaguna, egundoko balioa du: Gure erakundeak birsortzeko aukera eman digu, gure erabakiak hartzeko tresnez eta esparruez hornitu gaitu. Argi dago  - bat etorriko gara, Iriarte andrea -  ongizate hobea eta herritarrentzako bizi-kalitate handiagoko zerbitzuak ekarri dituela.
Autogobernua aitortua garrantzitsua da, bai gaur egun izatera iritsi denagatik, bai izan duen iraganagatik ere. Gure aurreko belaunaldiei zor diegu hein handi batean, haiek borrokatu baitziren gure ahalmenak eta eskubideak berreskuratzeko. Denbora luzean izan dugun nahia lortu izanaren adierazgarri da. Halaber, etorkizunean izan dezakeen hedaduragatik ere funtsezkoa da autogobernu aitortua. Oinarria da hemendik aurrera eraiki behar dugunaren zimendu sendoa, nire ustez.
Autogobernua aitortuaren inguruan, hura ahultzen saiatu diren bi jarrera mota agertu direla esan genezake. Batetik, birzentralizazioaren alde egiten duten jarrerak, eta bestetik, autogobernua gutxiesten dutenak. Azter ditzagun birzentralizazioaren alde egiten duten jarrerak lehenik.
Gernikako Estatutua onartu zenetik, lege organiko bat bete gabe eduki dute Espainian izan diren Gobernu guztiek. Horren seinale da gaur egun lege organikoa onetsi zenetik ia 40 urte igaro direnean, transferentzia asko dagoela oraindik ere egin gabe. Egia da gure autogobernu onartuak guztiz hedatu gabe jarraitzen duela. Beraz, helburu hori lortzea merezi du eta helburu hori lortzeko elkarrekin lan egiteak ere merezi du, Iriarte andrea, elkarrekin Legebiltzarreko taldeek, elkarrekin erakundeek eta gizarteak.
Legea ez betetzeko joera horri Estatuak berriz ere zentralizaziora nahi duen joera gehitu behar zaio: Egindakoa desegin eta gure autogobernuaren tresna estrategiko batzuk desaktibatu nahiko lituzke indarra hartu duen korronte horrek.
Oso garrantzitsua da kontutan hartzea gure autogobernu aitortua ez dagoela ahultze saiakerak jasatetik libre. Auzitegi Gorenak eta zuk aipatutako ebazpenak Euskadiko beka-sistemaren aurka eman berri duen epaia, adibidez, zentralizazioaren alde egiten duen jarrera horren testuinguruan kokatu behar da.
Hezkuntzaren arloan eskumen esklusiboa izan harren, beken euskal sistemak Estatu osoko aukera berdintasunari erasotzen diola uste du Auzitegi Gorenak, zuk berretsi egin duzun bezala zure parte hartzean.
Berdintasunaren kontzeptu hori, nire ustez, zentzugabekeria atzeragarri bat da gizartearen aurrerapenaren kontrakoa, hain zuzen ere. Berdintasuna eta uniformetasuna behetik bermatzeak ez aurrera ez atzera gelditzeko baino ez du balio. Izan ere, herritarren bizitza hobetzera bideratutako erabakien eta erreformen bidez egiten dute aurrera herrialdeek.
Beren politikak behetik berdindu beharko balituzte ez legoke aurrerapenerako aukerarik, ez legoke.
Alderantzizko bidea hartu behar da? Politika onenak eta jardun bide egokiak bilatuz sustatu behar da berdintasuna. Politika publikoen kudeaketa eremu bakoitzean autoexijentziaren goiko aldera berdindu behar da. Kontrakoak, gainbehera eta bidegabekeriaren eta biktimismoaren kultura sustatzera garamatza.
Euskadiko beka-sistemaren aurkako epaia, autogobernu aitortuaren kontrako beste eraso bat da, beste eraso bat. Ez da lehena eta zoritxarrez uste dut ez dela azkena izango.
Orain arte bezala, irmoak izango gara autogobernua defendatzen. Epai bati men egiteko betebeharra bateragarria da, zerbaitekin ados ez gaudenean, ahalik eta bide guztietatik errekurtsoa, helegitea jartzeko dugun eskubidearekin.
La sentencia contra el sistema de becas de Euskadi es un nuevo ataque a nuestro autogobierno reconocido.
La respuesta es mantener la firmeza. Y creo que acatar una sentencia es compatible con trabajar con tenacidad y creatividad, también desde la unidad, para mantener en estándar de calidad de los servicios públicos que ofrecemos a la ciudadanía vasca en el ámbito de nuestras competencias. Porque recuerdo que la educación es competencia exclusiva de Euskadi.
Autogobernu aitortuaren aurkako bi jarrerez hitz egin genezakeela aipatu egin dut hasieran. Bat da, esan bezala, birzentralizazioaren alde dagoena. Eta bestea, aipatu bezala ere, Autogobernua gutxiesten duena da. Bigarren horretaz ere arituko naiz orain.
Hamarkada askotan zenbati sektore politikok gutxietsi eta gaitzetsi ere egin dute autogobernu aitortuaren esanahia, edukia eta ahalmena, Iriarte andrea. Haren adierazpen juridiko gorena gutxietsi dute, hau da, Gernikako Autonomia Estatutua.
Ez hori bakarrik, aktiboki egin zioten eraso Estatutuari, gure erakunde berriei, gure autogobernuari. Zer gutxietsi, gaitzetsi edo borrokatu nahi zuten? Berez, industria enplegua, berrikuntza, ikerketa, ogasuna, ingurumena, osasuna, hezkuntza, gizarte ongizatea, berdintasuna, kultura arloetan politika egiteko eta erabakiak hartzeko gure ahalmen propio gutxiesten, gaitzesten edo borrokatzen zuten.
Berez, Osakidetza, Ertzaintza, EITB, lankidetzarako agentzia, Euskal Herriko Unibertsitatea edo kanpo harremanak gutxiesten zituzten. Eta askotan, askotan galtzen dugunean edo galtzeko zorian gaudenean balioesten dugu daukaguna, askotan.
Muchas veces se valora lo que se tiene cuando se pierde o se puede perder. Probablemente hasta ahora pocas personas valoraban en su justa medida lo que el sistema vasco de becas representa. Ahora, sin embargo, parece que nos damos cuenta de ello.
La defensa de nuestro autogobierno reconocido necesita, como primer paso, que su valor y potencial deje de ser desdeñado o despreciado. No es algo que ha caído del cielo. Tampoco algo que deba considerarse seguro y garantizado.
Lo primero es valorar lo que tenemos y tomar conciencia de su importancia. Invito a su grupo a dar este paso, a dejar atrás el pasado, a dejar atrás el pasado y tantas actitudes de desdén, de desprecio o de ataque al autogobierno vasco reconocido.
Invito a su grupo a su defensa en el presente y a su proyección de futuro. El logro de cualquier conquista necesita que se pongan los pies en el suelo, partir de una base sólida. Aquí esa base es el autogobierno reconoció. El autogobierno reconocido es la base y el cimiento.
El autogobierno singular es la columna vertebral del futuro estatus por el que usted...
...reconocido. El autogobierno reconocido es la base y el cimiento, el autogobierno singular es la columna vertebral del futuro estatus por el que usted me interpela.
Mirar al futuro es ser consciente de la situación del mundo global, analizar la coyuntura europea, la situación política española y comprender nuestra propia realidad sociopolítica.
Y subrayo dos criterios rectores que están recogidos en el espíritu que anima, a mi modo de ver, la elaboración del nuevo estatuto. En primer lugar, el proyecto de futuro debe orientarse a modernizar y profundizar y garantizar nuestro autogobierno singular. Y en segundo lugar, necesitamos desarrollar un itinerario viable, sin callejones sin salida. Y el modo de hacerlo es la búsqueda incansable de acuerdos suficientes en todas las direcciones. Dentro de Euskadi, desde Euskadi con el Estado, y en el ámbito de la construcción europea.
Euskadirako estatus berriaren proiektua, gure autogobernua sakontzeko eta hura garatzeko prozesu gisa ulertzen dut. Prozesuak, kale itsuetan sartzea saihestu behar du, eta sormena, iraunkortasuna, irmotasuna eta adostasuna beharko dira horretarako.
Eskerrik asko.