MINTEGI LAKARRA (EH Bildu, 2013-02-14):
Egun on mahaiburu andrea. Lehendakari jauna, parlamentukideak, egun on.
Hasiko naiz Jose Arregiren hitz batzuekin: "Oso latza izan da". Eta gehituko nuke "oso lotsagarria da". Ez dago ulertzerik nola planteatu daitezkeen planteamendu hauek bakerako deia egin erasotik abiatuta.
Ez dago ulertzerik. Ea zuek ulertzen dituzuen esaten dituzuen hitzak. Eta errepikatuko dut: Aceptación mutua, non? Diálogo plural, non? Facilitar consensos, non?
Bageneukan testu bat eta zuek ondo dakizue adostuta. Eta horren gainean ezer hitz egin gabe beste bat sartu eta ez galdetu ere ea zer pentsatzen genuen. Ez da aceptación mutua, ez da facilitar consensos eta ez da diálogo plural. Adostuta dagoena baztertu, muzin egin eta ezkutuan atzetik beste testu bat presentatzea eta ez galdetzea ere.
Horretarako ez dago eskubiderik. Ez da zilegia hona ekarri duzuen joko maltzurra, joko baztertzailea. Eta nola edo hala gizarte honi esplikatu beharko diozue zergatik; zergatik egiten ari zareten joko hau, zein da helburua, zer bilatzen duzuen herri honetako sentsibilitate hau bakearen aldeko apustu irmoa eta trinkoa egin duena, zergatik utzi nahi duzuen bazter. Eta esplikatu beharko duzue nonbait eta ea kapaz zareten hori esplikatzen ez daukalako esplikaziorik. Lotsagarria da, benetan lotsagarria da hemen egiten ari zareten joko maltzurra.
Baina problema bat daukazue eta problema da gure borondatea bakearen alde. Hori da daukazuen problema. Egin egingo dugula bakearen alde maltzurkerien gainetik, alderdikerien gainetik eta zeuen oztopo eta eragozpenen gainetik.
Borondate irmoa daukagu. Zergatik? Bakearen alde ematen den pausu bakoitza gizartearen garaipena da eta hona etorri gara bakearen aldeko apustu handia egitera. Ez gara etorri trintxerak egitera. Etorri gara aldaketak burutzera eta aldaketa horiek gauzatzera, materializatu daitezela aldaketak. Egingo dugu zuek alde edo aurka, egin egingo dugu bakea merezi dugulako.
Gezurra ematen du nola erabiltzen dituzuen hitzak. Memoria, memoria begi bakarra? Una memoria tuerta? Una memoria sorda? Una memoria desmemoriada? Para utilizar sus propias palabras, todavía hoy hay una presentación del señor Amedo en los tribunales de Bilbao por el asesinato de Santi Brouard.
Todavía hoy no sabemos quién disparó a un aficionado del Athletic cuando estaba con sus amigos celebrando la victoria. Todavía hoy tenemos lagunas inmensas en este país sobre la impunidad del Estado que tenemos cero detenidos sobre todas las violaciones y sobre todas las impunidades y todas las conculcaciones de derechos que ha habido en este país porque ha habido muchos pero ustedes están planteando una memoria tuerta, sorda y desmemoriada.
Ez dut ulertzen nola egin daitekeen bakerako deia erasotik. Ez dut ulertzen nola planteatu daiteke adostasunera heldu desadostasunetik. Guk egin genuen testua zen adostasunaren oinarrituta, planteatu genuen baldintzarik gabeko akordio bat aurrera egiteko eta hemen topatu duguna izan da bakar-bakarrik oztopoak ipintzea eta edozein ahalegin egitea bazter uzteko, hain zuzen ere, gizarteak berak eskatzen duen eskaera hori hona dakarren indar politikoa.
Eta daukagun konpromezuagatik aurrera egingo dugu bakegintzaren ponentzian. Aurrera egingo dugu ekarpenak egiten, aurrera egingo dugu monografikoan. Ekarpenak ekarriko ditugu, proposamenak egingo ditugu, hona etorriko dira eragileak, etorriko dira lekukoak eta planteatuko dugu hemen egia osoa, egia osoa plazaratzea. Ez dit balio egia herrena.
Ustedes están planteando una parte –la parte que quieren, la parte que les interesa– de lo que aquí ha ocurrido. Han ocurrido muchas cosas y voy a decir más. Tenemos que hacer en tres fases la creación de la paz, la construcción de la paz: Hay que mirar al pasado, hay que mirar al presente y hay que mirar al futuro.
Hay que mirar al pasado y hacer memoria, de una memoria que tiene verdad, justicia y reparación. No una memoria, como he oído antes, que luego viene la nada.
Konponbide integrala planteatzen dugu. Konponbide osoa, konponbide iraunkorra, irauteko modukoa. Ez dadila izan gaurko ogia eta biharko gosea. Planteatzen duguna da gure hurrengo belaunaldietarako, gure seme alabentzako bakegintza sendoa, trinkoa eta iraunkorra planteatzea.
Zuek planteatzen duzuen bidea da hilabete gutxian, arrapaladan, legislazio bat amaitu baino lehenagoko azkeneko segundoan egindako folio bat eta erdiko inprobisazio bat. Hori da planteatzen duzuena oinarritzat.
Zuek benetan eraiki nahi duzue bakea 50 urteko gatazka larria, oinarritu nahi duzue folio bat eta erdiko horretan azken segundoan egindakoa, batek daki zer nolako interesek bultzatuta? Benetan uste duzue hori dela oinarri sendo bat bakea eraikitzeko? Benetan uste duzue? Zertan ari gara jokatzen? Benetan uste duzue posiblea dela esatea hau da demokrazia edo hau onartzen duzue edo ez zarete demokratak? Badakizue zer den demokrataren zentzua? Zein den esanahia? Uste duzue demokrata batek definitu dezakela eta beste guztiak inposizioz onartu?
Bi oinarri sendo ditugu bakegintzarako bidean. Bortizkeriarik ez, inposaketarik ez. Bortizkeria bat ere ez, horrek esan nahi du ez dagoela inolako justifikaziorik, justifikazio politikorik onartzeko inolako bortizkeriarik. Ez iraganekoa ez gaur egungoa.
Horrek esan nahi du biktimak oro ezagutu behar direla. Horrek esan nahi du eskubideak oro ezagutu behar direla eta inposaketarik ez. Eta itzuli egingo dut zer den inposaketarik ez. Eskubide guztiak onartzea, ezagutzea eskubide historikoak, ezagutzea herri gisa ditugun eskubideak, hori da inposaketarik ez.
Ez dugu behar zortzigarren artikulu bat, inposaketaren eredu argiena. Armaren bidez nahi da aseguratu Espainiaren osaketa, hori da inposaketa. Planteatzea badagoela armetan edo bortizkerian oinarritu egiten den inposaketa politiko bat.
Esan dudan moduan eta labur egingo dut, iragana onartzeko gertatu dena egia osoa, justizia eta birgaitzea. Bigarrena oraina, espetxe politika eta momentu honetan ditugun legislazio ez oizkoak egoera berezietarako sortutakoak eta egoera aldatuta aldatu behar direnak.
Eta geroa, eta hau azpimarratu nahi dut. Hori delako bermea, hori delako garantia berriz ez gertatzeko. Geroa, zer egingo dugun hemendik aurrera eta ez da "la nada", ez da "la nada". Hor dago oinarria berriro ez gertatzeko, zeren bakea bakarrik oinarrituko da justizian eta herri gisa daukagun ezagupen eskubidean. Bakarrik horretan oinarrituko da eta bestela ez dago gerorik.
Geroa eraiki behar dugu, gure seme alabek ez dezatela ezagutu guk ezagutu duguna. Guk ezagutu duguna inork ez dezala ezagutu berriro eta hori da gure konpromezua, hori da gure apustua eta horren alde egingo dugu irmo, tinko eta sendo.
Eskerrik asko.