URRUTIA OIANGUREN (EAJ, 2017-04-27):
Legebiltzar-buru andrea, sailburu andrea, legebiltzarkideok, egun on denoi.
Nik uste dut ESS-Bilbao buruzko eztabaida hau eta niri dagokidanez azaltzera noan argudioak zentratzeko hainbat gauza garbi utzi beharko genituzkeela aldez aurretik.
Lehendabizi gogoratu beharko genuke ESS-Bilbao izeneko partzuergo hau bi oinarrizko helbururekin sortu zela. ESS-Bilbao, alde batetik, Espalazio bidezko Neutroien Europako Iturriaren Espainiako egoitza izan, eta bestetik, ikerketa independenteko zentro bat sortzeko asmoz, partikulen azelerazio arloan zientzia eta teknologiaren garapenean espezializatua. Hau da, Estatuko Administrazio Orokorrari atxikita eta Bilbon kokatua dagoen zentro honek bi helburu horiek egoki erantzun behar die proiektua ongi garatu dadin, eta baita Euskadik proiektu honetan parte hartzeko arrazoi nagusi izan dituen erronkak ere bete daitezela.
Gerora, Europako mailako egitasmoak bere eboluzio propioa jarraitu du eta horrela 2015ean, ekainaren 25eko Europako Kontseiluaren 723/2009 Erregelamenduaren bitartez, Ikerketa Azpiegiturarako Europar Partzuergoa eratu zen. Honen bidez, Europako egitasmoaren eboluzioaren bidez, alegia, eta Europa mailako partzuergoaren sorrerarekin, Espainiaren behin betiko esku hartzea europar partzuergo honetan ezinbestekoa da oinarrizko helburuaren betearazpen eta programa zientifiko eta teknologikoen bilakaera, elkarlan zein Europako espalazio iturriaren eraiketan berme guztiekin aurrera egiteko. Eta hau da berme bakarra, hau da sine qua non baldintza esan izango genuke.
Horregatik, eta gure legebiltzar-taldea horren jakitun da, mozio honen jatorri izan zen interpelazioan Cristina Uriarte sailburuak adierazi bezala, Eusko Jaurlaritzak eginahal guztiak egin ditu Espainia partzuergo horretara bazkide sortzaile eta ez bazkide behatzaile soil moduan atxiki dadin, lankidetza honek Europako Batasuneko kide den estatu bat sartzea eskatzen baitu formalki eta, beraz, Espainiako Estatuari dagokio esklusiboki partzuergo horretara atxikitzea.
Eta zergatik da ezinbestekoa Estatuak egin beharreko atxikimendu hori? Bazkide behatzaile hutsa izateak interes zientifikoko lan paketeen eskuragarritasuna ziurtatzeko gaitasun urria duelako, eta seguru aski gaitasun urria esaten ari naizenean eskuzabala izaten ari naiz. Eta aurrez aipatu legez, oinarrizko helburuetariko bat hori da hain zuzen ere, balore zientifikoa. Beraz, Espainia partzuergoan bazkide sortzaile gisa sartzen ez bada, helburua nekez izango da posible.
Bigarrenik, nioen moduan, Espainia partzuergoan bazkide sortzaile gisa sartzen ez bada, helburua nekez izango delako posible gainontzeko arlo guztiak lehenengo puntu honengatik baldintzatua gelditzen dira. Adibidez, finantzazioa.
2015eko hasieratik administrazio biak negoziazio prozesu batean murgilduak izan dira, ERIC-ESS partzuergo europarraren testuinguruan ESS-Bilbao partzuergoaren inguruko elkarlanaren etorkizunari buruz. Honela bada, euskal Administrazioak zein Estatukoak 2015eko ekainaren 12an ESS-Bilbaoko Errektore Kontseiluan akordio bat onetsi zuten. Akordio horretan testuinguru Europako marko berri honetan 2025. arteko euren elkarlana zehaztera konprometitzen ziren alde biak Espainia ERIC-ESS partzuergo europarrean parte hartzen hasten zenetik aurrera.
Beraz, ñabardura bat egitea nahi nizueke, Barrio eta Becerra jaunok. Hemen ez dago hilabeteko buruan Eusko Jaurlaritzak eta Estatuko Gobernuak Espainiaren sarrera izapidetzeko adostasunetara iritsi beharrik. Adostasunak duela bi urte lortu ziren eta bai, gainontzeko guztiak Espainiak partzuergo europarrean egin beharreko sarrerarengatik baldintzatuak gelditzen dira. Hemen nahikoa litzateke Estatuak bere hitza beteko balu edo hartutako konpromisoak beteko balitu.
No es que yo quiera instar al Parlamento o al Gobierno de España por echar balones fuera. Igual prefería no tener que instar nunca al Gobierno de España pero es que esta es la realidad.
Hartutako erabakia administrazio bien kontsentsuetan, negoziazio baten ondorio izan zelako eta ados zeudelako biak ala biak, 2016-2025 aldirako zenbait bermerekin ESS-Bilbaori emandako lan paketeak izateko modu bakarra Espainia ERIC-ESS partzuergo europarrera bazkide sortzaile gisa sartzea zen. Hori dela eta, bazkide sortzaile gisa sartzea ERIC-ESS partzuergo europarrean formula bakarra izango zitzakeen Euskal Autonomia Erkidegoko Aurrekontuetan hartu beharko liratekeen konpromiso ekonomiko mardulak zuritu ahal izateko.
2015eko ekainaren 12ko akordioaz geroztik, Jaurlaritza honek etengabe eskatu du eta lanean aritu da adostutakoa bete zedin, eta behin baino gehiagotan eskatu du Espainiak ERIC-ESS partzuergo europarrean bazkide sortzaile gisa sartzea sinatu zezala. Baina gaur arte ez da horrelakorik gertatu.
Gainera, errektore kontseilu berberean ESS-Bilbaori ekarpen ekonomiko berririk ez egiteko erabakia hartu zen proiektuaren garapenerako nahikoa zegoelako ERIC-ESS partzuergo europarrean sarrera negoziatzen zen bitartean.
Bien bitartean, Eusko Jaurlaritzak bere hitza eta konpromisoak bete ditu eta Estatuak bere erantzukizunak bete artean, aurtengo urteko Aurrekontuetan ere bi partida zabalik ditu: Hezkuntza zein Garapenen Ekonomikoko sailetan hainbat urtetarako izaerarekin, 2015eko ekainaren 12ko akordioa betez, partida horiek egoki zuzkitzeko zain.
Gogora dezagun berriro ere akordio hartan administrazio biak 2025 arteko euren elkarlana zehaztera konprometitu zirela behin Espainia ERIC-ESS partzuergo europarraren parte izaten hasten zenetik aurrera.
Hirugarrenik, egoeraren argazki egokia egiteko ESS-Bilbao zentroei buruz ere hitz egin beharra dago proiektuaren bigarren helburu nagusia izan delako eta delako gure unibertsitateetako ikertzaileekin harremana sustatzea, bereziki euskal unibertsitate publikokoekin, hauen gaitz zientifiko eta teknologikoan arreta jarriz.
Bestalde, helburu honen parte da baita gure enpresen gaitz teknologikoan sakontzea ere. Gure helburuak ESS-Bilbaori dagokionez argiak dira: Bat, izan dezala eragin positibo bat I+G arloan; bi, eragin positibo hori gure herriaren garapen ekonomiko bihurtu dadila; eta hiru, nazioarte mailan partikulen azelerazio alorrean erreferente bezala posizionatzeko gaitu gaitzala.
Horiek dira gu benetan arduratzen gaituzten arrazoiak. Eta arrazoi hauek adierazten digute elkarlan honetako oinarrizko helburuen urraketa nabarmen bat dagoela, besteak beste, Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaileekin  dagoen harreman oso urria delako, hutsaren hurrengoa alegia. Baina, baita bestalde, zentroko testuingurutik haratago ez delako neutronikaren arloko oinarrizko ikerketen areagotze bat izan egindako inbertsioen ondorio gisa. Aipatu ditudan Euskal Herriko Unibertsitateko taldeetako edonork pertsona eta baliabide kopuru txikiagoekin produkzio zientifiko zabalgoa du.
2015ean ESS-Bilbaoko zuzendaritza exekutiboak zientzia, teknologia eta berrikuntzaren euskal sarea eragileak akreditazioa eskatu zuen zentro teknologiko sektorial gisa. Eskaera hori 2016an ebatzi zuen ebaluazio batzordeak eta aurkako ebazpena eman zuen, aurkeztutako dokumentazioak ez baitzuen nahikotasunez frogatzen kategoria horretan akreditatua izateko baldintzak betetzen zituenik.
Beraz, ekarpen garrantzitsu bat egin behar baldin badiogu, ESS-Bilbaori izango da eta horrela idatzita dago hasieratik gure enpresek ere gaitasunak izan ditzaten ESS-Bilbaorentzako euren lanetan hasten joan daitezen taldeen ekarpenak izan ditzagun.
Euskal Autonomia Erkidegoko ekarpen ekonomikoa eta honek suposatzen duen ahalegin handiak une honetan ez du bermatzen euskal enpresak ESS-Bilbaok sustatzen dituen kontratuen esleipen onak izango direnik, ezta ikertzaile taldeek Europako Espalazio Iturriaren (...) haratago, iraun ahal izan duen arlo honetako garapen bat izango dutenik.
Beraz, egoera horri da buelta eman behar diogun egoera. Alde horretatik, gure taldearen konpromiso osoa eta tinkoa nabarmentzea nahi nuke gaur tribuna honetan. Horiek dira gu arduratzen gaituzten arloak eta horien araberakoak izan dira bai hasieran ipini genuen zuzenketaren zein gerora erdibideko batera iristeko zehaztu genituen proposamen...
...arloak eta horien araberakoak izan dira bai hasieran ipini genuen zuzenketaren zein gerora erdibideko batera iristeko zehaztu genituen proposamenen tenorea ere.
Eta ulertzen dugu, ulertzen dugu, sinatu dugun erdibidekoaren tenorea ere bide horretatik datorrela.
Zuek esan duzue pixka bat kostatu egin zaizuela, niri ere bai, baina egia esan, nik gaur benetan pozik nago, uste dut gutxieneko tinko bat ezarri dugula, eta alde horretatik eta bide horretatik joango da gure konpromisoa hurrengo, aurkezten diren garaietan ere.
Mila esker.