LARRION RUIZ DE GAUNA (EH Bildu, 2018-04-13):
Oraingoan bai. Eskerrik asko lehendakari anderea, lehendakari jauna, sailburuak, legebiltzarkideok, egun on.
Permíteme señor Sémper, antes he salido antes porque me parecía que su pregunta era irrelevante  - es una broma - , pero desde luego, la respuesta del señor Erkoreka de los hachazos al autogobierno, ha merecido la pena.
Martxoaren bukaeran, Euskal Herriko Unibertsitateko errektoreak Nekane Balluerkak argi kalifikatu zuen goi titulazioa duten gazte askoren egoera laborala, soldata, mila eurotik behera kobratzearena, eskandalagarria zela esan zuenean.
Eta gaur hau hona ekarri dugu, ze EH Bilduri asko kezkatzen zaion gai bat delako eta pentsatzen dugu ere Gobernuari asko kezkatzen zaion gai bat dela. Eta suposatzen dut, oraingo honetan, Urkullu jauna, zuk esango didazula Azpiazu jaunak Gorospe andereari esan dion bezala, eskertzen didazula galdera hau egitea. Zeren uste dut batera egiteko bide bat izan daitekeela.
Gutxienez, ongizate Estatuan sinesten dugunontzat eta guretzat, lehentasunezkoa delako, sinisten dugu bai soldatak eta bai batez ere gazteen kasuan, nola hasten diren enpleguan, ezin besteko puntua dela mugikortasun soziala posible egin ahal izateko, eta batez ere pentsatzen baldin badugu soldatak merituen arabera jarri behar direla.
Atzo pentsioen inguruan ere, enegarren eztabaida izan zen, eta uste dugu ere soldatena txanponaren beste aldekoa dela. Argi dago ere eta ezaguna da EH Bilduren jarrera zein den pentsioen inguruan. Guk defendatzen dugu pentsionista guztiak horrela, Europako Gutun Soziala esaten duelako, 1.080 euro kobratu behar dutela. Eta aldi berean ere, guk pentsatzen dugu, soldata guztiak lan egiten duen jendearen soldata guztiak bermatuta egon beharko litzatekeela, 1.200 eurotan, baita ere Europako Gutun Sozialean horrela agertzen delako.
Beno, soldatena, argi dago eztabaidagarria dela. Eta ausartuko nintzateke gainera esatera, hainbatetan, morbosoa dela hitz egitea soldatetaz. Eta gauza batengatik, funtzio publikoan ibili garenontzat ere, lehendakariaren soldata markatzen duelako maila bat, hau da, Urkullu jauna, zuk betetzen duzun postua, erkidegoaren lehendakariarena, erantzukizun mailarik handiena du. Eta horri gainera, errekonozimendu bat dagokio, nik behintzat aitortzen diodana.
Eta logikotzat orduan da pentsatzea eta nola antolatzen diren funtzio publikoan, hori, soldaten aldetik, muga izan behar dela, eta horren arabera, besteak ere antolatuta egon behar direla.
Baina funtzio publikotik kanpo, hori ez da gertatzen. Eta ez dut aipatuko futbolarien soldatak nolakoak diren, lehendakariaren soldatarekin konparatuta. Zeren hori ulertezina da, baina...
...eta ez dut aipatuko futbolarien soldatak nolakoak diren lehendakariaren soldatarekin konparatuta, zeren hori ulertezina da. Baina bai, ez dagokigula. Ulertezina da, baina ez gara sartuko horretan.
Baina beno, zu ere lehendakari bezala elkartzen zaren eta erkidegoan lan egiten duen jende askorekin zurea baino askoz soldata handiagoa dute eta ez dute, printzipioz gutxienez, paperaren gainean lehendakariak daukan ardura baino gehiago.
Askotan hitz egin beharko zenez, soldata zerekin lotuta egon beharko zen edo momenturen batean nik uste dut Machadok aipatzen zuenean, "es de necios confundir valor y precio", pero desgraciadamente también es algo de lo más habitual.
Pero volviendo, porque este es el inicio, recordarnos los datos que denunciaba la rectora, datos que venían de un informe de la CRUE y además se referían a los barómetros de empleabilidad y empleo público universitarios en la edición de máster. Pero no vamos a hablar de los máster, por lo menos, porque algunos los han llevado desgraciadamente por un lodazal, pero sí vamos a recordar, porque a mí me molesta mucha lo que algunos han hecho, porque se quieren apropiar del trabajo ajeno para mejorar la imagen propia.
Pero la realidad es que los profesionales que tienen un máster se han formado durante más de 20 años, han sido evaluados en numerosas ocasiones, han realizado prácticas y la verdad es que la situación de estos profesionales es que uno de cada cuatro, el 26,83 %, con todo ese bagaje en sus espaldas no llegan a mileuristas. El 43,18 están por debajo de 1.200 euros y dos tercios de ellos por debajo de 1.600.
Desde luego, el sueldo no es el único indicador de la precariedad, pero también cuando vemos son más los contratos temporales que los indefinidos y también con diferencia de género. Desde luego, esto también influye más en las mujeres que en los hombres. También ocurre en los salarios. Los sueldos de los hombres menores a 1.200 es en el 35 % de los casos, pero en el caso de las mujeres es el 50 % en este informe de la CRUE.
La combinación, desde luego, de sueldos, temporalidad y tipos de jornada son los indicadores de la precariedad.
Eta ez da egoera ona gazteena. Esaten zaie formatu behar direla eta egiten dutenean, zer da eskaini egiten duguna trukean? Esaten genuen, es de necios confundir valor y precio, baina hori da gertatzen dena. Balio handia duenari salneurri baxua jarri egiten zaio.
Urkullu jauna, etortzen baldin bagara hona eta begiratzen baldin baditugu Lanbidek argitaratutako ere azken datuak, 2016ko abendukoak, analizatzen dituztenak 2013ko tituludunek egoera laborala, ikusten dugu ere bai, desde luego, 2009tik hona gizonezkoen % 60ak zuen kontratu mugagabea eta 2016an, berriz, hau jaitsi da % 41era, 19 puntu behera. Emakumeen kasuan, 2009an emakumeen % 47ak kontratu mugagabea bazuen, 2016an emakumeen % 31ak. Erreferentzia ari naiz egiten uneoro gradu tituluak 2013an lortu zutenei buruz.
Lanaldi partzialean ere okerreko joera izan da 2009tik 2016ra. 2009an emakumeen % 14 eta gizonezkoen % 6a lanaldi partzialean ziren, baina 2016an emakumeen % 29a eta gizonezkoen % 15a.
Eta soldatetan ere gorabehera handiak gertatu dira. Jaitsi egin dira ere bai bataz besteko soldatak. Aurkitzen ditugu ere bai batez besteko soldata oso ezberdinak jakintza arloaren arabera. Batez besteko hileroko garbian 1.470 eurokoa baldin bada; hori baldin bada zientzia esperimentalean, 1.155 eurotara jaitsi egiten da; edo osasungintzan, berriz, altuagoa da, 1.700 ingurukoa.
Egia da unibertsitatean kalitate handiko formazioa eskaintzen dela, tituludunek praktika ere egiten dituzte eta batzuk, askok urte bat baino gehiago ere beste herrialde batean erabiltzen dutela, ezagutza maila handia eta gaitasun maila handia ere eskuratuz. Baina zein da gizartearen mezua? Kontratazioari dagokiona, behintzat, berriro Machadorena. Ez da ematen dena, ez da benetan balio handikoa dena estimatzen salneurriarekin, hau da, soldatarekin. Planteatzen dena hori da, ezta? Ea zenbat dagokien.
Y se está creando una realidad en la que el mercado laboral juvenil enfrenta la incertidumbre y la precariedad todos los días, enlazando contrato breve tras contrato breve, contrato mal pagado tras contrato mal pagado. Y muchas veces también a tiempo contractual parcial, aunque la jornada laboral real sea la de completa.
Hor ere badago erabaki batzuk Gobernutik har daitezkeenak, azken finean Jaurlaritzak egiten duena maila bat ere ezartzen duelako. Horregatik lehen aipatzen nuen zure soldatarena. Hor, adibidez, Lehen Aukera programan, zure Gobernuak ezarritako baldintzak ere aurkitzen dira. Eta hori zein da aurkitzen dugun mezua? Programa horretan helburuetan agertzen da, besteak beste, unibertsitate ikasketak amaitu dituztenak eta 30 urtetik beherako gazte langabeak praktika egiteko kontratatzea dela, eta oinarrietan agertzen den bezala, kontratuak egiteko eskatzen diren baldintzak minimoak zeintzuk dira.
Kontrataldi lanaldia osokoaz izateaz gain, Eusko Jaurlaritzak ere lanaldi partziala ere babesten ditu, % 70tik gora, bai, baina partzialak.
Soldatetan ere, zein da jartzen den maila? Lizentzia, ingeniaritza, arkitektura edo masterra Boloniaren Planari buruz edo Bolonia Planaren arabera dutenentzat, soldata gordina  - gordina, ez garbia -  hilero 1.285 eurokoa, eta unibertsitateko diplomatura, ingeniaritza tekniko, arkitektura tekniko edo unibertsitateko gradua dutenentzako, soldata gordina 1.085 eurokoa.
Soldata, gaienera gordina da, soldata garbia ez da milesurista izatera ailegatuko graduen kasuan eta hori da, hain zuzen ere, Balluerka andreak ere salatzen duena.
El sueldo mínimo que el Gobierno Vasco da por bueno, en el Programa Lehen Aukera, es un 32 % más bajo, bastante más bajo que la media, que la media de los recién graduados, y eso no es tirar el mercado para arriba, sino para abajo.
Señor Urkullu, en su investidura hablaba de su compromiso para crear empleo de calidad y, sin embargo, este no es empleo de calidad.
Y la verdad es que, le decía al principio, creemos que nos va a agradecer hacerle la pregunta, porque la pregunta la planteamos también como una oportunidad, para alcanzar un diagnóstico común y también para la posibilidad de alcanzar acuerdos amplios, si apostamos entre todos por la dignificación del empleo.
Horregatik, gaur lehendakariari galdetu nahi dioguna hori da, zer egingo duen Jaurlaritzak gazteek soldata duina jaso dezaten eta lan baldintzak duinak izan ditzaten.
Eskerri asko.