UGARTE ZUBIZARRETA (EH Bildu, 2019-06-13):
Egun on guztioi.
Bueno, lehenik eta behin, eskerrak ematea Elkarrekin Podemos taldeari eta Cristina Macazagari ekin hau hona ekartzeagatik, izan ere, uste dugu oso-oso inportantea dela mota honetako gaiak aztertzea.
Uste dugu Europak garbi esaten duela zein den bidea, baina, antza, hemen ez dago inolako interesik, Lege honi bidea emateko.
Badaukat edizio bat El Padrinorena, eta sarrera esaldi bezala Balzac-en esaldi bat erabiltzen du eta esaten du que "detrás de una gran fortuna, hay un gran crimen". Eta nik ez dakit hori horrela den, baina badakit, que detrás de una gran impunidad, hay un montón de crimen. Eta uste dut, hori dela hain zuzen zeren gaur hona ekarri gaituen gaia.
Gure bozka aldekoa izango da, uste dugulako eztabaida honi bide eman behar zaiolako, abusuekin amaitu behar delako, irainekin amaitu behar delako, mehatxuekin amaitu behar delako, nolabaiteko errepresaliekin amaitu behar delako. Eta horri amaiera eman behar zaiolako.
Umeek txikitatik ikasten dute eskolan, abusoia etortzen zaienean eta zerbait egiten dietenean, isilik egotea hobe dela, zeren eskolatik ateratzen direnean ez dago inolako irakaslerik, ez dago inolako instituziorik babestuko dituena, haiek eta abusoia bakar bakarrik egon dira eskola kanpoan, eta jasoko duen jipoia, irainak eta mehatxuak horrelakoak izango dira.
Eta txikitatik barneratzen dugun kontu hori, omertaren lege hori, isilik egotearen lege hori, hobe dela norberak bere burua babestea, eta norberak bere burua babesteko hobe dela abusuen aurrean isilik egotea, hori handitan ere, handitan ere horrela barneratuta daukagu, eta horrela erakusten dugu eta horrela jarduten dugu, kasurik gehienetan.
Eta mediku bihurtzen gara, eta konturatzen gara, OPE batetara, azterketa batetara joaten garenean, azterketa hori amainatuta dagoela, eta badakigula lanpostu hori norentzat izango den. Baina...
...eta konturatzen gara OPE batetara, azterketa batetara, joaten garenean azterketa hori amainatuta dagoela, eta badakigula lanpostu hori norentzat izango den, baina isilik egotea hobe dela gure txandari itxaron nahi baldin badiogu eta egunen batean gure lanpostua lortu nahi baldin badugu.
Edo enpresari bilakatuko gara, eta badakigu kontratu publikoak adjudikatzea nahi baldin badugu, lehiaketa publikoetan parte hartu nahi baldin badugu, zati bat ordaindu beharko dugula eta onartu beharko dugula beste batzuetan beste batzuek ordainduko dituztela zati horiek, eta beste batzuei emango zaizkiela kontratuak. Baina hoy por ti mañana por mí, hobe dela guztiok horrela mantentzea.
Edota agian idazkari teknikoak izango gara udal batean eta egin beharko dugu pelotazo urbanistiko bat erabat irregularra denari nolabaiteko balio juridikoa eman.
Edo teknikari batzuk izango gara eta likidazio batzuk onartu beharko ditugu, badakigunak justifikatu gabe daudela. Ordainketa batzuk egin beharko ditugu guztion diru publikoarekin, jakinda diru horiek ez direla ordaindu behar obra horiek ez zirelako inoiz egin edo ez zirelako egin termino horietan. Baina kasu honetan, abusugilea ez da gure ondoko ikaskidea. Kasu honetan, abusugilea izan daiteke diputatua, izan daiteke alkatea, izan daiteke edozein kargu publiko, eta badakigu horrek kontsekuentziak dituela eta aurrera egiten dugu.
Eusko Barometroak dionaren arabera, % 81ak ez ditu salatzen mota honetako delituak  - eta irregulartasunaz hitz egiten dut baina delituez hitz egin beharko nuke - , eta ez du salatzen holako deliturik % 81ak. Oso adierazgarria iruditzen zait. Oso adierazgarria iruditzen zait zenbakia. Eta gainera esango nuke % 81a baino gehiago direla salatzen ez dutenak, ze oraindik orain sistemaren ustelkeria eta sisteman dagoen korrupzioa ez dakigu ezta noraino iritsi daitekeen. Bakarrik izebergaren punta ikusten dugu eta ez dakigu noraino iristen ari den sistema ustel hau bere inpunitate sare guztiarekin.
Eta esaten dut ez zaidala harritzen jendeak ez salatzea, ze ikusi besterik ez dago Marta Machoren kasuarekin aste honetan ikusi duguna. Komunikabideak bertan ez baleude, sindikatuak bertan ez baleude eta hainbat alderdi politikok salatu izan ez balute, pertsona hau kalera joango litzatekelako lasaitasun osoz eta aquí no pasa nada.
Ez zait harritzen ere Ainhoa Alberdik  - De Miguel Kasua salatu duenak -  esaten duenean konkurtso publikoak ez zaizkiola eman eta, beraz, bere diru-sarrerak eta bere etorkizun profesional guztia zapuztu zaionean, zer eta delitu batzuk salatzeagatik.
Ez zait harritzen ere Fernando Urruticoecheak bere garaian Galdakaoko pelotazo urbanistiko baten inguruan eta gero Castro Urdialesen modu erreiteratiboan udaletxe ezberdinetan ikusi dituen kasuen aurrean egindako salaketen ondorioz izan dituen mugitze geografiko guztiak eta lanpostu aldaketa guztiak ikusita.
Ez zait harritzen ere nik neronek eta Martín Garitanok, Eider Mendoza jeltzalearen eskutik 2015ean jaso genuen mehatxua ikusita, "estén donde estén, esto no se va a quedar así".
Ez zait harritzen. Adorea behar da. Adorea behar da delituak ikusten ditugunean, irregulartasunak ikusten ditugunean eta boteretsuen azpian gaudenean adore asko behar da horiek salatzeko eta horiekin aurrera egiteko.
Bitartean, korrupzioaz ikertuta dauden politikariak jarduera publikoetan daude. Ez dira euren karguetatik botatzen, ez dira euren aparatu politikoetatik botatzen, nahiz eta froga grafikoak eduki, nahiz eta grabazioak eduki, nahiz eta epaitegietan froga dokumental asko egon, nahiz eta testiguak egon.
Dena garbi dagoenean ere, oraindik orain ere jende horrek bere karguan jarraitzen du inpunitate guztiarekin. Inpunitate guztiarekin eta komunikabide askoren babesarekin. Eta nola ez, fiskaltza pasibo batekin eta epaile adorerik gabeko batzuekin. Eta horrela ia dena montatuta dago. Dena montatuta dago eta horri aurre egitea oso zaila da.
Hala ere, errealitatea terkoa da, eta 2015ean Europak onartu zuen direktiba bat Estatu espainiarrak transponitu ez duena interesatzen ez zaiolako. Garbi dago ez zaiola inondik inora interesatzen holako transposizio bat egitea.
Badirudi Kongresuan entzuten denez, badagoela ere lege proposamen bat  - mota honetako delituak salatzen dituzten pertsonak babesteko holako lege proposamen bat -  bi urtez geldirik inork tramitatu gabe, eta badirudi horrek ere bere horretan jarraituko duela.
Baina diot errealitatea terkoa dela, izan ere, Parlamentu Europarrak urte honetako apirilaren 16an onartu berri du 2015eko direktiba hori handitzeko eta berme gehiago emateko sistema bat eta direktiba bat.
Ez dakit orain ere zer gertatuko den baina direktiba hori transposatzen ez baldin bada Estatu espainiarrera eta organismo autonomoetara, badakigu lehenago edo beranduago zuzenean aplikatu beharko dela Europaren jazarpenarekin. Cristinak esan duen bezala, 591 boto aldeko izan zituen Europar Parlamentuan ekimen honek, 29 aurka eta 33 abstentzio baino ez, beraz badirudi kontsentsu politiko nahikoa badagoela Europar Batasunaren eremuan salaketak sartzen dituztenak babesteko.
Ze motatako neurriak eskatzen dira? Ba eskatzen diren neurriak dira kanal seguruak, kanal seguruak salaketa anonimoak egiteko bideak. Nor ausartzen da bere aurpegia ematera eta kaltetu bezala inork ez errekonozitzera holako ekimen bati bide ematen dionean? Eskatzen da doako justizia, aholkularitza juridikoa edukitzeko eskubidea edukitzea jende honek, eskatzen da organismo erabat independenteak egotea guzti hau kontrolatuko dutenak eta benetan erakunde publikoen irregulartasun eta delitu guztiak aztertu ahal izateko bideak jarriko dituztenak.
Eskatzen dira mota guztietako babes neurriak, ze batzuk integritate fisikoa eta euren bizitza ere arriskuan jarri behar izan dute mota honetako gauzak ikusteko. Eta ikusi besterik ez dago hainbat prozedura judizialetan zenbat diren hildako kopuruak Estatu espainiarrean azken aldian gertatu diren hainbat prozeduretan. Ikusi besterik ez dago zenbat heriotza natural gertatzen diren oso modu arraroan, ez dizkizuet izenak esango, baina denok daukazue hemerotekara jotzeko aukera eta denok ikusi dezakezue nola izan den.
Zer gehiago egin behar da? Ba arau hausteak zabaldu, zeintzuk diren arau hauste horiek zabaldu eta santzioak jarri. Santzioak jarri behar dira, delitugileak epaitegietara eraman eta santzioak jarri eta santzio horiek handitu. Gero ikusi beharko da Estatu Batuen sisteman bezala ordaindu egin behar den salaketa horiek egitea, ondasun publikoaren babesa eskaintzen ari diren pertsona horiek eta euren bizitzak eta euren etorkizunak arriskatzen ari diren pertsona horiei ordaindu behar zaien edo ez, ze motatako babes neurriak jarri behar diren edo ez, ze motatako santzioak... Hori dena eztabaidagarria da, eta gaur geneukan aukera bide emateko guzti horretaz eztabaidatzeko.
Asko behar dugu inpunitatearekin amaitzeko, asko behar da inpunitatearekin amaitzeko eta Europak agindu egin digu inpunitatearekin amaitu egin behar dela, eta gaur aukera bat galtzen ari gara eta aukera hori galtzea oso itsusia da; ze egiten ari garena da atzeratu eta ahalbidetu salaketa horiek sartu dituzten norbanako, langile, alderdi politiko, sindikatu edo karguek euren bizitzak arriskuan edukitzea. Ari gara arriskatzen beraien estigmatizatzea, irainduak izatea, mehatxatuak izatea, lanetatik kaleratuak izatea, inoiz gehiago kontratu publikorik ez jasotzea. Ari gara hori dena ahalbidetzen, ari gara ahalbidetzen inpunitatea eta ari gara betikoak babesten, ari gara delinkuenteak babesten gaur honi bide ematen ez ba zaio.
Nik nire partetik esan nahiko nuke salaketak sartu dituzten pertsona horiei babesa eman behar diegula, Euskal Herria Bilduren babesa izango dutela, Euskal Herria Bilduren sinesgarritasuna izango dutela, eta guk alderdi politiko bezala eta gutako bakoitzak eta guk ezagutzen dugun inguruko bakoitzak ez duela horrelako egoeren aurrean inpunitatea mantentzen utziko, ez dugula bat pasatzen utziko, eskatzen diegula herritar guztiei ez uzteko bat pasatzen, agian ez dutela momentu honetan babesik edukiko, ez dutela organismo independente bat edukiko, ez dutela aholkularitza juridikoa edukiko, mehatxatuak jazartuak izango direla, baina merezi duela guztion betebeharra dela, eta lehenago edo beranduago gaur onartu nahi ez duzuena onartu egin beharko duzuelako.
Ze argi dago lehenago edo beranduago denbora zuen jarrera terkoaren aurka joango dela.
Besterik ez. Eskerrik asko.