ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-11-13):
Sailburuak, egun on legebiltzarkideok.
Gatzagaetxebarria jaunaren baimenez, zenbait gauza errepikatuko ditut, agian beste modu batean atrebentzia bada ere.
Politikagintzan dihardugunok estatistika izan ohi dugu mintzagai, lanabes, babesleku, aitzakia eta gauza gehiago. Ez dago politikagintza ulertzerik estatistikarik gabe. Jakin nahi dugu, adibidez, oinarrizko errenta zenbat pertsonak kobratzen duen, horien artean etorkinen proportzioa zenbatekoa den eta etorkinen artean magrebekoak zenbat diren eta zenbat kobratzen dute batazbeste.
Hori guztia jakin nahi dugu gero esateko kanpotik etorritako urliak, sandiak edo berendiak lan egin nahi ez dutela eta gure bizkar bizi nahi dutela. Horretarako egia esan ez da estatistikarik behar, gibelarekin nahikoa da.
Gaur onartu behar dugun legea, kontrakoa badirudi ere eta Gatzagaetxebarria jaunak horrela esan du, oso garrantzitsua da. Gu bagatoz horrekin. Esaten dut kontrakoa dirudiela legebiltzarkideen aldetik interes handirik sumatu ez dugulako.
EH Bilduk izan da Legebiltzarreko talde bakarra agerraldiak eskatu zituena eta gerora, aurkeztutako dokumentuari zuzenketa gehien aurkeztu diona. 29 zuzenketatik asko adostu ditu eta legearen irizpen txostenean txertatu dira. Eskerrak eman nahi diegu gainerako taldeei, eta bereziki EAJko legebiltzarkideei, abegikortasuna eta jarrera irekia izateagatik. Arrazoi horregatik, besteak beste, babesten dugu legearen irizpena.
Osoko Bilkura honetara dakartzagun zuzenketen kasuan, ostera, ez dugu adostasunik lortu. Hala ere, eutsi egin nahi izan diegu gure ustez datozen urteetarako estatistika eragiketa garrantzitsuak direlako.
Haien garrantzia hobeto ulertzeko estatistikaren ingurumariei buruz zerbait azaldu behar dela uste dut. Legebiltzarkideok, Gatxagaetxebarria jaunak esan duen moduan, estatistikak eskumen osoa daukagu Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. 1986. urtez geroztik legea daukagu estatistika jarduera egituratzeko.
Gure ustez, eskumenen artean garrantzitsuenetako bat hori da, daukaguna. Espainiako erresumako aurreneko Estatistika Legearen babespean sortu zen Eustat. Estatistika Lege horretan arautzen da, lehen esan moduan, nola kokatu behar den, antolaketa eredua zein izan behar den informazio estatistika ustiatzeko modua, estatistika sekretua eta abar.
Baina Legebiltzar honi dagokio urtean behin eztabaidatzea eta onartzea estatistika eragiketen egitasmoa. Gaur onartu behar dugun estatistika plana bi urteko atzerapenez datorrena seigarrena da. Lege honek ahalbidetzen du, Jaurlaritzak esan moduan, urtero onartu behar duen estatistika egitaraua.
Nik aipatuko dut Eustaten xedea zeren eta Eustat erakunde autonomoa da eta euskal administrazio publikoei, gizarte eragileei eta gizarteei zuzendutako informazio estatistiko ofiziala garatu, ekoitzi eta zabaltzen du. Informazio hori kalitatezkoa eta objektiboa izateaz gainera, zientifikoki egiaztatzen da. Era berean, Eustatek estatistika jarduna bultzatu, zuzendu eta koordinatzen du eta Estatuko eta nazioarteko estatistika esparruan laguntzen du.
Estatistika erakundeak zerbitzu erakundeak dira. Haien izatearen arrazoia gobernuei laguntzeaz harago, arazoak ulertzeko eta bideratzeko informazioa nahikoa eta erabilgarria eskaintzea da. Estatistika erakundea zabala eta sendoa izatea funtsezkoa da gobernu irekia eta eraginkorra izan ahal izateko.
Erabiltzaileen sinesgarritasuna ez da berez sortzen. Estatistika erabiltzaileen sinesgarritasuna begirunea eta konfidantza landu behar dira sinesgarritasun hori lortuko bada. Horretarako, estatistika erakundeen independentzia ezinbestekoa da.
Datuak biltzea, analisiak egitea eta informazio estatistikoa hedatzea jarduera politikoetatik at jarri beharko genituzke beti. Estatistika erakundeen zuzendaritza bada alderdi politikoetatik aske izatea komeni ez ezik, betebeharra ere izan beharko litzateke, tamalez –eta ohituta gaude horrekin– maiz leporatzen baitzaio estatistikari politikarien interesamenekoa izatea.
Datuak biltzea, konpilatzea, analizatzea eta bestelako eginkizunak konfidantzazko prozeduraz egin behar dira konfidantza eta fidagarritasuna lortzeko.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan estatistika erakunde sendoa daukagu baina erakunde horren jarduera estatistikoen sinesgarritasuna neurri batean Legebiltzar honi dagokio, Legebiltzar honek eztabaidatzen eta erabakitzen duelako eginbeharreko eragiketa estatistikoa zeintzuk diren maiz aipatu izan dugun moduan.
EH Bildukok, zuek bezala, hala uste dugu: Estatistika planik hoberena nahi dugu. Legebiltzarrari gure zuzenketa babestea eskatzen diogu 2014-2017 estatistika plana osotzeko eta hobetzeko. Gaur plazaratzen digun zazpi zuzenketatik hiru lehen sektoreari dagozkio gure herriaren biziraupenerako giltzarria delako, nekazarien, baserritarren, abeltzainen eta arrantzaleen jarduera esparruek arreta gehiago behar dutelako.
Genero berdintasunari berariazko zuzenketa aurkezten dugu. Neurri batean partzialki onartu izan da baina ez gu asetzeko nahikoa. Azalpen gehiago behar du honek.
Bárbara (...) Suediako Berdintasunerako ministro andreak Estokolmon egindako mintegian, 1999an proposatu zuen proiektutik eratorri zen genero berdintasunerako behategian. Ezagutzarako gunea, koordinaziorako, informazio banaketarako eta ezagupen trukerako erakunde gisa pentsatu zuten.
Hiru urte beranduago, 2012an, Europa Batzordeak institutua sortzeko bideragarritasun azterketa eskatu zuen. Azterketa txosten horretan argi erakutsi zuten koordinaziorako, ikerketa datuen banaketarako, sareak sortzeko, genero berdintasunaren ikusgarritasuna zabaltzeko eta integrazioa lortzeko genero ikuspegitik, institutua lanabes egokia izan zitekeela. Hala ere, 2004. urterarte Europa Kontseiluak ez zuen onetsi genero berdintasunerako institutua sortzea. Gerora, 2007. urtean, sortu zen institutua Bruselan, aurrenik eta Vilniusen –Lituanian– ondoren.
Institutuaren aurreneko urteko egitasmoa 2010. urtekoa izan zen. Orduz geroztik, instituto hori ari da apurka-apurka bere lana zabaltzen Europako herrialdeetan. Genero Berdintasunerako Europa Institutuaren xedea da genero berdintasunaren sustapena zabaltzea eta sendotzea.
Institutuak sortu elikatzen duen datu baseak emakumeen egoeraren gaineko ikuspegi orokorra eskaintzen du. Beijingen onartutako adierazle guztiak jorratzen dira eta erabiltzaileak aukera dauka 1999. urtez geroztik bilakaera aztertzea.
EH Bilduko erabat (…) gaude genero berdintasunaren aldeko borrokan. Horregatik dakigu aurrera egin ahal izateko emakumeen egoeraren gaineko ikusgarritasuna lortzea behar beharrezkoa dela. Oso egokia iruditzen zaigu Genero Berdintasunerako Institutu Europarrak egiten duena eta hori da gurera ekarri nahi duguna gure zuzenketaren bitartez.
Aurkezten dugun beste zuzenketa bat azpimarratu nahi duguna Euskal Herriko hizkuntzaren adierazle sistema deritzan eragiketa da. Seguru asko guztiok bat gatoz euskararen normalizazio prozesuak informazio iturri estandarizatu, fidagarri eta erabilgarri behar duela.
Zorionez, munduan hizkuntzen arteko ukipen egoeran ez gara gu bakarrik bizi. Aukera daukagu beste herrietatik ikasteko. Hori da zuzenketa honetan egin duguna: Kataluniatik ikasi, haien urteetako eskarmentuaz baliatu eta gure egoerara egokitu hizkuntzaren adierazle sistema estandarizatu, fidagarri eta erabilgarria lotzeko.
Horregatik guztiagatik, Legebiltzarrari eskatzen diogu gure zuzenketei babesa ematea 2014-2017 estatistika plana osotzeko eta hobetzeko.
Aldeko botoa emango duzuelakoan, mila esker.