ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2014-03-13):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
Jaurlaritzak 2014-2016 Enplegu Plana aurkeztu zuenean, EH Bilduren aldetik irakurketa kritikoa egin genuen.
Alde batetik aurreko puntuan esan dugun bezala ere, eragileen parte hartzerik gabe egin izana kritikatzen dugu. Eta hor ditugu sindikatu guztien iritziak, guztienak, oso kritikoak gainera.
Eta bestetik, orain arte egondako enplegu planaren jarraipena hutsa da, egiten denaren bilduma bat da eta hor ere, zentratu dugu gure kritika.
Bestalde, plan horrek ez du enplegua sortzeko balio izango. Eta ez da sinesgarria, Jaurlaritza enplegua suntsitzen ari delako berak ahalmena duen tokian. Hau da, sektore publikoan.
Jaurlaritza administrazioan enplegua suntsitzen ari baldin bada, nola sinestuko dugu bere plana eraginkorra izango dela benetan enplegua sortzeko.
Planak plan, oraingoa zein aurrekoa, ez dute lortu langabezia jaistea eta enplegua sortzea. Egoera oso kezkagarria da, eta pasaden astean ezagutu genituen datuek halaxe erakusten dute.
Otsailean, Euskadiko Autonomia Elkartean, langabezi tasa gehien igo zen Estatuko erkidegoa izan da. Guztira jadanik, 176.000 langabetu daude gure herrian.
Pobrezia handitzen ari da eta egunetik egunera, pertsona gehiago daude pobrezi arriskuan. Egun hauetan, gaur bertan ere, hainbat eragilek mobilizazioak burutzen ari dira Euskal Herrian, pobrezia egoeran jende ugari dagoela salatzeko eta aldi berean, horri aurre egiteko hartu beharko liratekeen neurriak aldarrikatzeko.
Pobreziaren datuek, esan dudan bezala, gora egin dute EAEn. % 5,7a baldin bazen 2008an, une honetan, 7,3tik gora eta % 8ra ere iristen ari garela aitortzen dute azken datuak. Azken batean, azken urteetako igoera, % 78a izan da. Beraz, uste dut bat etorriko garela gutxienez, egoera larria dela.
Langabezi tasa igotzen ari den honetan, pobrezia eta bazterketa soziala handitzen doazenean, sektore publikoa, joera horren kontra egin beharrean, arazoa sakontzen ari da. Azken urteotan, milaka lanpostu suntsitu baitira administrazioan. Osakidetzan, Hezkuntzan, Administrazioan Orokorrean eta abar.
Hori dela eta, duela hiru aste, otsailaren 21ean, Herri Administrazio eta Justizia sailburua interpelatu genuen, sektore publikoaren lanpostuen galerari buruz. Azken batean, jakin nahi genuen zer egiten ari den eta zer egingo duen Jaurlaritzak, joera hori iraultzeko.
Bere erantzuna, ebidentzia ukatzea izan zen. Aurrekontuetan dagoen lanpostu kopurua erabili zuen argudio gisa, esanez hor ez dela lanposturik desagertu.
Baina denok dakigu gauza bat aurrekontuetan dagoen plantila dela, plantila presupuestarioa eta beste bat –eta oso ezberdina– benetan Administrazio barnean ari diren langile kopuru osoa. Adibide argiena Landiben dugu.
Gaur gainera beste langileen inguruko beste arazo batzuei buruz ere informazio ugari agertzen da komunikabideetan atzo heldu zitzaigun txostenaren inguruan.
Baina langileei buruz eta plantilei buruz hitz egiterakoan, Lanbiden aurrekontuetan urte askotan 575 langile egon dira, baina praktikan ia 900 langile egon dira lanean Lanbiden.
Une honetan, aurrekontuetan 814 plaza daude Lanbiderako, baina denok dakigu praktikan une honetan ere, hori baino jende gehiago dagoela lanean Lanbiden. Beraz, gauza bat da plantila presupuestarioa eta beste bat benetan lanean dagoen pertsonen kopurua, langileen kopurua.
Enplegu publikoaren galeraz hitz egiterakoan kontuan hartu behar dugu oso garrantzitsua den beste kontu bat ere, egun hauetan asko aipatu dena, ziurrenik martxoaren 8aren inguruan ibili garelako, baino gero oso errez ahaztu egiten duguna.
Eta azken batean, sektore publikoan lan egiten duten pertsonen kopuru handi bat emakumeak dira Osakidetzan eta bereziki hezkuntzan.
Enplegua suntsitu, desagertzen bada edo kontratu partzialak areagotzen badira, emakumeak bidaltzen ari gara etxera. Noski, kasu askotan beharrezkoak diren zaintza lanak egitera. Ondorioz, zaintza eta dependentziarako ez dira beharrezko baliabideak ipintzen, ezta enplegua sortzen.
Langabezian dauden emakumeen kopurua horren ondorioz gora egin du eta pobreziaz hitz egiten badugu, erdaraz esaten den bezala "la pobreza tiene cada día más rostro de mujer".
Jaurlaritzak bere enplegu plana sinesgarria izatea nahi badu, gure ikuspuntutik esan dugu aurreko asteetan ere, hemen bertan esan genuen, etxetik hasi behar du lanean. Sektore publikoan enplegua sortzen hasi behar du hor urrats praktikoak emateko ahalmen osoa duelako.
Hori da hain zuzen gaur aurkeztutako mozioan egiten dugun proposamena: Urrats praktikoak ematea Jaurlaritzak ahalmen osoa duen sektore publikoan.
Enplegua berreskuratzeko, hori da etxetik hasi behar dela diogu, eta horretarako Jaurlaritzari eskatzen diogu azken urteetan eragin duen enplegu suntsitzeko politika lehenbailehen bertan behera utz dezala.
Eta negoziazio kolektiboa bultzatze aldera, dekretazoen bidea alboratu eta hurrengo mahai orokorrera ondoko puntu hauek jasotzen dituen proposamena eraman dezala.
Proposamen hauek ez ditu EH Bilduk asmatu, denok dakigun bezala besteak beste, sindikatuak kasu honetan ere guztiak egiten dituztenak dira eta Legebiltzar honetan beraien ahotik ezagutu izan ditugunak.
Lehena sindikatuekin adostuta zegoena berreskuratzea da, urteko lanaldia 1.592 ordukoa izan dadin. Orain, azken dekretazoan berriro ere 1.614 ordu eta 30 minutukoa da urteko lanaldia. Beraz has gaitezen enplegua sortzen errekuperatuz adostutako urteko lanaldiarekin: 1592 ordu.
Eta ondorioz, argi dago eta ez dago zalantzarik lanpostuak sortuko genituzkeela sektore publikoan. Ez dago besterik ikusterik Osakidetzan azken bi urteetan zer gertatu den: Lanpostu galera eta lanpostu galera ez edozein mailakoa; esanguratsua, inportantea.
Bigarren proposamena: Ordezkapenak lehenengo egunetik betetzea. Azken urteotan sisteman egindako aldaketak ikuspegi murriztaile batetik egin dira. Horrek argi dago zerbitzuaren kalitatea bera ere kaltetzen duela eta hori oso nabarmena da, bereziki irakaskuntzan eta Osakidetzan.
...kalitatea bera ere kaltetzen duela eta hori oso nabarmena da, bereziki irakaskuntzan eta Osakidetzan.
Denok dakigu zer gertatzen den irakasle bat gaixorik dagoenean. Ikasleak egun batzuk pasatu behar dituztela irakaslerik gabe, beste irakasleen gain lan-zama areagotuz edo medikua ez dagoenean itxaron zerrendak are luzeago bihurtzen direnean.
Arazo horiek guztiak konpontzeko, zerbitzu publikoen kalitatea hobetzeko eta bermatzeko eta galdutako enplegua berreskuratzeko bidean ipintzeko, irtenbidea litzateke ordezkapen lehen egunetik egitea.
Hirugarren proposamena: Hutsik geratu diren lanpostuak ez amortizatzea. Erretiroengatik, lana uztean dutenean lanpostu hauek ez amortizatzea eta kontuan izatea plaza horiek bete behar direla eta hurrengo lan-eskaintza publikoetan ere kontuan hartu behar direla.
Laugarren proposamena: Langile bati baja medikua ematen diotenean, lehenengo egunetik bere soldataren % 100a ordaintzea, orain dela gutxi arte egiten zen bezala. Horrela, saihestuko genuke azkenaldian gertatzen ari dena: Gaixorik dauden langileak lanera joatea, azken batean bajan egonda ez dietelako ordaintzen soldata osoa, eta gainera ez dute ordezkorik bere lanpostuan eta bere kideei lan-zama areagotzen die. Beraz, zertarako gelditu ohean? Gaixorik lanera. Eta ordezkapenetarako ere, enplegu asko sortuko litzateke. Horregatik, gaur egun lehen ordezkapenetan lana egiten zuten askok eta askok gaur etxean daude.
Hau da laburbilduz gaur Legebiltzarrak onartzeko proposatzen duguna. Egia esan, zuzenketak ikusi ondoren, itxaropen gehiegirik ez daukat. Zergatik? Azken batean, no hay ni una sola propuesta concreta en ninguna de las enmiendas realizadas que acabe con la destrucción de empleo en el sector público y que, por lo tanto, genere empleo y empiece a recuperar el empleo perdido.
Se pide desde UPyD, se rechaza las medidas hechas, las medidas aplicadas hasta ahora y se insta cambiar las políticas pero no se define con qué propuestas y cómo se tienen que realizar.
El Partido Popular también insta realizar propuestas razonables. No sabemos muy bien a qué se refiere: Si a seguir recortando como hasta ahora, a seguir destruyendo empleo en el sector público como hasta ahora. Porque si hacer eso se piensa que es razonable, pues se insta a seguir haciendo lo mismo.
En el caso del Partido Socialista y del Partido Nacionalista Vasco, tengo que decir que las propuestas que realizan son muy similares. Pienso que no será ninguna casualidad. Son muy similares en cuanto al orden del día que proponen para la próxima reunión de mesa general ,porque es un orden del día puro. No hay más, no hay propuestas concretas a realizar. Por cierto, orden del día que creo que las mesas de la administración pública se habrá llevado en muchas ocasiones, y se habrán repetido una y tras otra los mismos puntos de debate en todas las reuniones.
Pero aquí de lo que se trata es de realizar propuestas. Arazoa dago gai horien atzean, zerrenda horren atzean egin beharreko proposamenetan. Hori da guk zehaztu nahi genuena edo nahi duguna proposamen honen bitartez. Proposatzen da, bai batean eta bai bestean, lan-eskaintza publikoak.
Nik bat nator gauza batekin. Lan-eskaintza publikoak enplegua egonkortzen dute eta kalitatezko enplegua maila batean hobetu dezakete edo bultzatu dezakete. Hori positiboa da, baina ez dute enplegua sortzen. Lan-eskaintza publikoak dagoen enplegua egonkortzen dute, baina berria ez dute sortzen. Gehienez, pertsona batzuk has daitezke lanean beste batzuen truke, baina ez dute enplegua sortzen.
Beraz, bi gauza ezberdinez ari gara hitz egiten. Gauza bat da enplegua egonkortzea, bat egon gaitezke, eta bestea da enplegua sortzea eta neurriak enplegua sortzeko.
Eta beno, bai iruditzen zaigu hori batean eta bestean dagoela eta ez dugu ulertzen honek nola proposatzen dituzuen zuzenketen bidez enplegua sortzen has gaitezkeen sektore publikoan. Horregatik, hasieran esan dut, niretzat behintzat, ez dagoela neurri bat, proposamen bat bera ere ez enplegua sortzeko.
Azken batean, aurretik esan dudan bezala enplegua mantentzen eta sortzen sektore publikotik hastea ezinbestekoa da sektore pribaturako proposatzen dena sinesgarria egiteko. Eta bestalde, herri honek, politika publiko propioak behar ditu, Madrilgo Gobernuak ezartzen dituen murrizketekiko menpekotasunik gabekoak.
Herritarrek behar dituzten zerbitzu publikoak jaso ahal izateko politikak behar ditugu, ez kontuak koadratzeko soilik, langileen lan baldintzak garatu ahal izateko eta horretarako lanpostu publikoak sortu behar ditugu bai edo bai.