UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2017-12-14):
Herritarrok asko egin genezake euskara biziberritzeko, euskararen normalizazioaren alde, baina batez ere eta bereziki egin genezakeena herritarrok da euskaraz mintzatu.
Baina Administrazio publikoak, Jaurlaritzak, erakunde ezberdinek herritarrek baino gehiago egin dezakete, eta herritarrek ez daukaten erantzukizun ardura maila daukate.
Agintarien, gobernuen betebeharra da, herritarren hizkuntza eskubideak bermatzea, gainerako eskubideak bermatu behar diren bezala eta bermatzen diren bezala. Beraz, erantzukizun horien artean, Administrazioaren betebeharra da, zerbitzua euskaraz eskaintzea, baldin eta herritarron hizkuntza eskubideak bermatzea baldin badu helburu.
Beraz, ez da nahikoa zeren askotan eta aspaldian gainera nahiko ohitura dago horretarako, ardura norbanakoarengan uztea. Eta hemen benetan egin behar duguna da, eta egin behar dena da, Jaurlaritzak, Gobernuak, erakundeak, neurri ausartak, eraginkorrak hartu benetan aurrera egiteko, bestela atzera egiteko arriskua egon daitekeelako.
Eta are gehiago, garai globalizatu hauetan askotan esaten dugu, garaiak aldatu dira, garaiak gero eta konplexuagoak dira, gure hizkuntza gutxitua da, etengabe interakzioan dago hizkuntza hegemonikoekin. Eta komunikazioa beste era batetara ematen da eta Gobernuek, erakundeek bermatu behar dute ekosistema egokia, euskaraz egin ahal izateko, bestela, ez delako posible.
Zalantzarik gabe, erabaki ausartak eskatzen dira, erabaki ausartak eta birpentsatzea. Beraz, pentsatzen dugu, birpentsatze garai batetan gaudela eta logikoena da garai hauetan, garaiak aldatu direnez, 35 urtetan indarrean egon diren ba esaterako 82ko legea errebisatzea edo eta 97ko dekretua gaur hona ekarri duzuen eskaria ere egitea, hau da, errebisatzea. Ez gaude aurka legeak eta dekretuak errebisatzearekin, baina noski, ez atzera egiteko.
Eta gaur proposamenean sumatzen duguna eta gainerako zuzenketetan sumatu duguna eta erdibidekoan ikusten dena, atzera egiteko tentazioa egon daiteke eta ez zaigu iruditzen hain ekarpen xumea dela, baizik eta iruditzen zaigu gehiago torpedo bat dela, Administrazioan benetan euskara zerbitzua euskaraz ez eskaintzeko. Ikusita A1 eta A2 mailak zer maila diren.
Eta horrek kezkatzen gaitu, kezkatzen gaitu zeren pentsatzen dugu benetan normalizazioa baldin bada helburu, herritarron guztion hizkuntza eskubideak bermatu behar baldin badira, Administrazioak zerbitzuak euskaraz eskaini behar dituela.
Eta galdera bat planteatuko dizuet. Teorian euskarak eta gaztelerak estatuz bera daukate erkideagoan. Eta gehiago esango nuke, euskarak estatuz gehiago dauka euskara berezko hizkuntza delako, gaztelera ez dena. Baina praktikan, egunerokoan ez da hori geratzen. Beraz galdera da: Zergatik beti jartzen da kolokan euskarazko profilak eta ez gaztelerazkoak?
Alderantziz egingo bagenu, hemen zaudeten gehienok zer esango zenigukete? Zer pentsatuko zenukete? Ze beti, ez dakit konturatzen zareten, etengabe hari zarete euskarazko profilak kolakan jartzen, etengabe.
Eske ez dakit zergatik kontsideratzen duzuen euskara bigarren mailako hizkuntza bat. Zergatik gara euskaldunok administrazioaren aurrean bigarren mailako herritarrak? Ni bigarren mailako herritarra sentitze naiz. Etxe honetan ere bigarren mailako herritarra sentitzen naiz. Beste batzuek egin behar ez duena egin behar izaten dut. Lan bikoitza egin behar izaten dut. Nire mezua ez da iristen gazteleraz hitz egiten dutenen bezala.
Zergatik egon behar naiz etengabe, etengabe borrokan euskaldunon eskubideen alde? Zergatik egon behar naiz etengabe militatzen eskean? Zergatik? Euskalduna naizelako? Eta zergatik nire herrian horrela sentitu behar naiz, horrela borrokatu behar dut? Zergatik? Eske ez du ulertzen.
Eta etengabe ari gara proposamenak mahai gainean jartzen guzti hori kolakan jartzen dutenak.
Eta mesedez, 35 urte ez dira alferrik pasatu. 35 urte ez dira alferrik pasatu. XXI. mendean bizi gara eta ez dezagun berriro atzera egin.
Administrazioak zerbitzuk euskaraz eskaintzeko gutxienez B2 maila eskatu behar du. Minimo minimoa da. Eta Elkarrekin Podemosek ekarri duen proposamenean zioa irakurtzen baldin baduzue, ikustea besterik ez, ez dizuet eskatzen legeak eta araudiak eta errebesatzea, baina hor deskribapen bat egiten du A1 zer esan nahi duen A2 zer esan nahi duen.
Eta gainera momentu honetan horretarako ez dago datu objektiborik, eske ez dago datu objektiborik. Zeren egoera soziolinguistikoa aldatu da. Zenbat aldiz esan duzue egoera soziolinguistikoa aldatu dela, belaunaldi berriak baldintza berriak ematen dizkigutela aurrera egiteko.
Orduan zergatik egin behar atzera? Ez dut ulertzen. Zergatik orain hasi behar gara A1 eta A2a txertatzen.
Beste kontu bat izango litzateke eta agian gu hor irekiak egongo ginateke, hori beste kontu bat izango litzateke. Eta ekarri duen proposamenak zentzua izango luke baldin eta filosofia baldin bada etorri berriei lan munduan txertatzen laguntzeko eta integraziorako tresna bezala. Hau da, egon daitezkeelako administrazioaren bueltan eta lan munduan hainbat lanpostu ba errepideen mantenua, edo zaintza lanak. Ez dut ba zaintza lanak egiteko ba ez dago zertan B2a izan behar, ba agian A1ekin nahikoa da, hizkuntza kolokialarekin. Eta baliagarria izan daiteke filosofia hori etorri berriak lan munduan gizarteratzeko, gure herrian integratzeko, inklusiorako.
Filosofia horrekin gu prest egongo ginateke bide bat irekitzeko. Baina ez Administrazioan beste norabide batetan ate hau irekitzea. Iruditzen zaigu arriskutsua izan daitekeela eta esan dudan bezala, ez dagoela horretarako datu objektiborik, ez eta kriterio soziolinguistikorik hori justifikatzen dutenak.
Guztiok dakigu, herritar guztiok dakigu guztiok ez daukagula aukera eta ezin dugula aukera eduki lanpostu guztietara sarbidea. Lanpostu batzuk, lanpostu guztiek dauzkate eskakizun batzuk eta eskakizun horiek bete behar dira. Eta nik ez baldin badut ikasketen aldetik, hizkuntza profil aldetik eskakizun horiek betetzen, nik badakit lanpostu horretara ezin naizela aurkeztu. Ba Administrazioan gauza bera. Gauza bera. Baina inportantea dena da Administrazioak herritar guztion hizkuntza eskubideak bete behar dituela eta berari dagokion funtzio bete behar duela, besterik ez.
Eta hemen buruan sartu behar zaiguna da herritar guztiona maila berberean eskubideak bete behar direla eta bermatu behar dituela Gobernuak eta Administrazioak. Eta besterik ez. Eta horregatik gaurkoan gu gure zuzenketarekin geratuko gara eta ezezkoa emango diogu adostu duzuen erdibidekoari.