GOROSPE ELEZKANO (EAJ, 2018-02-14):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea, lehendakari, sailburuok legebiltzarkideok egun on guztioi.
Bollain, lehen ez dot gogoratzen ondo eztabaidan hainbat aldiz aipatu izan den arren, nori dei egiten izan deutsozun adostasunerako, ezkerrekoei edo progresistei deitzen izan deutsozuen.
Porque si estaba apelando a los de la izquierda, no se ha olvidado de nosotros; si estaba apelando a las y los progresistas de este país se ha olvidado usted del PNV. El partido más progresista, más humanista que puso en marcha todo el proyecto institucional y que ha estado liderando el proyecto institucional de las distintas administraciones públicas vascas y que ustedes, Podemos de Madrid, cogió como referencia en muchos casos para poder articular un propio proyecto que les sirviera para presentar en otros ámbitos.
Horrela da eta behin baino gehiagotan esan dizut Bollain jauna, kendu estereotipoak burutik, zeren bestela mundu honetan galduta ibiliko zara.
Porque no sabe usted la cantidad de gente de izquierdas conservadora hasta las trancas que conozco yo, y cuanta gente de centro y gente de derecha que es progresista en otros aspectos. Por tanto, ese tipo de articulaciones de los colectivos y de cómo calificamos y clasificamos a la sociedad, pues están un poco pasados.
Pero le voy a dar algunos datos, porque usted estaba diciendo eta aipatzen dozu, gizarte sisteman murrizketak egiten direla. Beitu, Hezkuntzan 2009an, 2.634 milioi inbertitu ziren. 2018ko aurrekontuan, 2.722 milioi. Osasun sisteman, 3.447 milioi 2009an, eta 2018an, 3.677. RGI, PCV, AES, 2009an, 276 milioi; 2018an, 518 milioi.
2009ko aurrekontuaren pisua, gizarte arloko, hezkuntza eta osasun arloko pisua % 60,9koa izan zen, eta 2018an, ia % 70ekoa.
Eta zuk badakizu zer gertatu zen 2009tik 2018ra bitartean? ¡Una crisis del copón! Eta hala eta guztiz ere, hala eta guztiz ere, eta diru bilketa jausita ere, hau da Gobernu progresista baten politika eta haren ondorioa, zuek eredutzat hartu izan zenduena.
Politikan, koherentzia oso garrantzitsua izaten da. eta aipatzen izan dozu, ustedes lo que van hacer es otra vez políticas para que paguen menos los que más tienen eta ez da horrela. Datuen arabera, pertsona fisikoen gaineko zergan, gutxien, renta bajuenetan dagozan % 75ak, ordaintzen du % 30a. Eta errentarik altuenetan dagozanak, ordaintzen dabe % 25a, % 25ak, % 70a.
Beraz, argi dago datu hori eta progresibotasuna zein punturaino den benetan errealitate bat herri honetan.
Kontrarreforma Pinedo andrea, kontrarreforma, nor egon zen Gipuzkoa Foru Aldundian, hainbat eta hainbat aldiz zerga politika martxan jartzen? Eusko Alkartasuna. Kontrarreforma zeuoi egin dautsozue. Zeuoi buruari. Ah ez, ez.
Nor dago Nafarroan? Ze gobernu dago? Lehen aipatu izan deutsuet, bai zuori eta bai zuori, Nafarroako Gobernuan? Elkarregaz gagoz.
Eta irakurriko deutsuet, iturri ezberdinak erabiliko dodaz, gure hitzaldian zehar.
Hau, ELAk ateratakoa: La situación en Navarra es muy parecida a la Comunidad Autónoma del País Vasco. IRPF en Euskadi, la presión es de un 35,5 %". Nafarroan, de un 34,3 %. Ia berdina. Y la presión, en el Impuesto de Sociedades, Euskadin, %11a, eta Nafarroan 6,6a.
Eta lehen aipatzen izan dozu, Pinedo eta bai zuk, Bollain jauna. Hemen klaro, sozietateei bajatzen jakezala tipo nominala eta hori egiten dela, enpresei, betiko lez, lagundu ahal izateko, eta guzti hori. Ba dokumentu honetan benetan lehen aipatu izan jatsun moduan, aipatzen da, eta esaten da, guztiok dakigulako eta zuok be badakizue horrela dela, nahiz eta zuen diskurtsoan ez onartu, errealitatez garrantzitsuena dena dan, kuota minimo hori, tipo efektiboa zein den eta ez horrenbeste tipo nominala zein jartzen den.
La baja recaudación del Impuesto de Sociedades podría tener varias causas, las bonificaciones, las deducciones, la opción de compensar las pérdidas de años anteriores en varios ejercicios. Por eso lo importante en el Impuesto de Sociedades es el tipo efectivo.
Eta hori da egin dena aldaketan. Hori da egin dena aldaketan.
Alde batetik tipoa bajatu den arren, bonifikazio horrek eta kenkarietan limite bat jarri. Beraz, guztiz bat dator zuok planteatuakoagaz.
Aipatzen izan dozu nazio izaera izango bazeunki ezer egingo zeunkien baina presio fiskala aztertzen denean, Pinedo anderea eta Bollain jauna, eta Europako beste leku batzuk aipatzen duzu esanean oso garrantzitsua da ez bakarrik zergatan, datu konkretu bategaz gelditzea, baita gastuaren aldetik zein den errealitatea, eta esate baterako, Euskadin zein den errealitatea osasun sistema, zenbat daukagun eta zenbat gastatu behar dugun zerbitzu batzuk erabiltzeko.
Eta hemen, Osasun arloan, ez dago kopagorik eta beste lurralde batzuetan, Europan, ospitaletara joateko, medikuekan joan ahal izateko, izugarriko kopagoak ordaintzen dabezala eta benetan egingo bageunke eta gure bageunke analisi oso bat edukitzea sistemarena guzti hori, kontutan izan beharko geunkela eta guzti hori ez da kontutan hartzen.
Aipatzen izan duzue baita tipoak ba jartzen duguzala eta Europan dagoen tipoen bataz bestekotik urruntzen garela. Europako tipoak, Austrian % 25a, Holandan % 25a, Euro Gunean % 4,4a, Europar Batasuna % 22,6a, Dinamarkan % 22an, Erresuma Batuan % 20a, Finlandian % 20a eta horrela beste leku batzuetan.
Nik uste dut ondo dagoela kontutan hartzea datu guzti horrek eta ulertzen dut, oposizioaren ikuspuntutik diskurtso hori egin beharrean aurkitzen zarela, baina ziur nago ondo baina hobeto badakizuela analisi horrek hainbat hutsune dituela.
Señor Damborenea, ha dicho que no quería hablar de lo que hemos pactado y ha pasado a otro ámbito.
Nosotros presentamos, el Partido Socialista y el Partido Nacionalista Vasco, aquí una enmienda, una iniciativa en la que pedíamos que este pleno, que el pleno monográfico de fiscalidad se celebrara hace ya un año, esta semana hará un año de que ustedes, Podemos, Bildu y ustedes, rechazaron aquel debate.
Nosotros sí queremos situarnos en el debate que en este momento está desarrollándose o va a desarrollarse en las Juntas Generales de los tres territorios históricos. Nos parece importante que de alguna forma también nosotros podamos avalar eso que además, es fruto de un acuerdo de una amplia mayoría política en Euskadi.
No obstante, pasa y ha centrado su debate en el ámbito del IRP. Decía que tenemos el IRPF más alta de España y creo que usted lo que no ha aportado son los otros datos para poder hacer  - como le decía la señora Pinedo -  un análisis completo de eso que estaba diciendo; es decir, no es lo mismo lo que pagan en Extremadura o aquí, dependiendo del nivel de renta per cápita de un sitio y de otro también.
Pero también la voy a dar datos del índice económico de competitividad fiscal que todos nosotros tenemos, que es un índice del 2017 y solo en relación con el Impuesto sobre la Renta de las Persona Físicas.
En este índice y en relación con la reducciones y deducciones por rendimiento del trabajo, bueno, primero se parte de la insistencia de que el Impuesto de la Renta de las Personas Físicas, es un impuesto sumamente complejo, lo que dificulta su análisis comparativo, al igual que el Impuesto de Sociedades, y no digo ya nada si lo que estamos haciendo es análisis comparativos de sistemas fiscales integrales.
No obstante, vuelvo a las reducciones y deducciones por rendimientos de trabajo, y dice: "Las diputaciones vascas aplican una reducción por rentas del trabajo que supera la aplicada en las comunidades del régimen común".
En relación con el mínimo personal y familiar dice: "La mayor reducción, tanto por mínimo personal como familiar, se alcanza en las tres diputaciones del País Vasco".
En relación a la deducción por familia numerosa, dice: "Las tres diputaciones del País Vasco, a pesar de no tener una deducción específica por familia numerosa, siguen ofreciendo la mejor reducción para las familias con tres hijos a cargo".
Seguimos. Tramos y tipo impositivos para las rentas más bajas, señor Bollain, señora Pineda, tramos impositivos. Insiste otra vez en lo complicado del análisis, porque los tramos distan mucho de ser homogéneos en todos los sitios, y dice...
...insiste otra vez en lo complicado del análisis porque los tramos dista mucho de ser homogéneos en todos los sitios y dice: "Los resultados revelan que donde menos impuestos pagan las rentas más bajas es en el País Vasco".
Seguimos. Tramos y tipos impositivos para las rentas más altas, estamos hablando de rentas de más de 150.000 euros, y en este caso dice: "El análisis concluye que, a excepción de Navarra, que tiene el tipo más alto de todos, le siguen las tres diputaciones del País Vasco". Por tanto, las rentas más bajas donde menos tributan es en Euskadi, las rentas más altas donde más tributan es en Euskadi.
Y concluye el análisis de los distintos factores en relación con el Impuesto de la Renta de las Personas Físicas, haciendo una comparativa del índice agregado de este impuesto y dice: "La primera posición del índice del Impuesto sobre la Renta la ocupan las tres diputaciones del País Vasco". Esa es la realidad en relación con el Impuesto de la Renta de las Personas Físicas.
No obstante, como usted bien sabe, porque cuando hemos pactado las actualizaciones que ahora están sometidas a debate en las juntas generales de los tres territorios históricos, acordamos que ahora lo que convenía y a raíz de la evaluación realizada, de los resultados obtenidos de la reforma que se aprobó en el 2013 y entró en vigor el 1 de enero del 2014, convenía hacer de forma inmediata unas actualizaciones, fundamentalmente en el Impuesto de Sociedades, y que en un escenario no muy lejano convendría volver a hacer una evaluación de los datos que se den de aquella reforma actualizada con las nuevas modificaciones y valorar si, efectivamente, es necesario reformar otra vez algunos impuestos y, entre ellos, también el Impuesto de la Renta de las Personas Físicas. Todo el sistema siempre tiene que estar en continuo análisis, en continua evaluación para poder ir mejorando.
Legebiltzarrean eztabaida hau, Bollain, egin dugu bost urteetan hirugarren eztabaida gai bakarreko eztabaida duguna, hirugarren eztabaida. Begiratu uko ez badiogu egiten gai honi, gai bakarrekoa, bost, ez dago beste gai bakar bat Legebiltzar honetan horrenbeste eztabaidatu izan dena.
Eta guk beti egin dugun eztabaida guzti guztietan ideia bi azpimarratzen dugu, bata egonkortasuna, egonkortasuna guztiz beharrezkoa dela. Eta egonkortasuna bilatzeko bi gauza behar direla; bata, negoziatzeko gaitasuna eta norberaren postuladoei uko egitea, elkarrizketa, negoziatzea, akordioetara heltzea eta, behin akordioak hartuta, une oro ez gaitezela egon aldaketak egiten, zeren enpresak, jarduera ekonomikoak, pertsona fisikoek, guztiok egonkortasun bat behar dute.
Eta bigarren ideia garrantzitsua azpimarratzen izan duguna eta azpimarratzen duguna da errespetua, errespetua bi gauzari; bata eskumenen esparruari, eta zergen arloan eskumena duten erakundeak batzar nagusiak dira eta eurek hartu behar dute erabakiak, zein den indarrean egon behar den sistema, eta zeintzuk diren aldaketak eta zeintzuk diren eguneratzeak; eta bigarrena, eta oso garrantzitsua bai arlo honetan eta bai beste arlo batzuetan, behin akordio bat hartuta errespetatzen dela, tratua tratu, monja zein deabru, eta hori Euzko Alderdi Jeltzaleak beti egiten du.
Para nosotros es fundamental respetar los pactos y los acuerdos adoptados. No entendemos que se adopten acuerdos que luego se incumplen en función de la conveniencia del momento. Respetamos el acuerdo que adoptamos en el 2013, usted ha dicho un acuerdo incumplido, y respetaremos este acuerdo. Esté usted seguro de que así va a ser.
Orduan Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako batzar nagusietan onartu zen zerga aldaketak hiru helburu nagusi zituen: Justuagoa izatea, hau da, bakoitzak dagokiona ordaindu duela; bigarrena, progresiboagoa izatea eta horretarako hainbat neurri hartu izan ziren; eta hirugarrena, eraginkorragoa izatea, eraginkorragoa jarduera ekonomikoa suspertzeko lagungarria izateko.
Guretzat oso garrantzitsua da, besteak beste, ez dagoelako beste modurik enplegua sortzeko, enplegua, kalitatezko enplegua sortzeko eta modu horretan diru-bilketa egongo da, bai jarduera ekonomikoaren beraren etekinak grabatuko doguzalako eta bai lan etekinetik sortuko diren errendimenduetatik.
Esan gendun gura gendula eraginkorragoa izatea diru bilketa handitzeko eta atzo bertan izan zan Euskal Finantzan Kontseilua eta hor izan doguz 2017ko datuen berri. Han ikusi izan dogu zenbaterainoko izan dan eraginkorra 2013an hartutako akordioak eta 2014an indarrean sartu izan zirenak. Ikusi izan dogu.
Ez da izan gai bakarra, faktore bakarra, argi dago, orduan egin zan erreforma emaitza ona ekartzeko. Ekonomiaren garapena beste faktore bat izan da, eta lehen aipatu izan dan moduan, Madrilen hartu barri dagoen Kupoaren akordio horrek bere etekinak izan dauz.
Beraz, kontuz ibili behar gara pentsatzen badogu 2018an diru-bilketaren emaitzak berdinak izango direla, baina ona izan dala bai.
Orduan hartu genduzan hartu ziran neurrien artean hiru arlo garrantzitsu egon ziran: Zerga ihesaren aurka borrokatzea, zerga iruzurraren aurka borrokatzea eta, batez ere, lau zerga ezberdinetan foru arauak sakon aldatzea Pertsona Fisikoen gaineko Zergan, Baltzuen edo Sozietateen Zergan, Sucesiones y Donaciones  - Ondoretza eta Dohaintzen Zergan -  eta Eskualdaketa eta Ekintza Juridiko eta Dokumentatuen Zergan esparruan. Horrek izan ziren hartu ziran aldaketarik garrantzitsuenak.
Diru bilketaren emaitzak ezagutzen doguz eta hortik atzo bertan ezagutu gendun eta sailburuak berak esan dabe, Jaurlaritzari 729 milioi euro tokatuko jakozala.
Abenduan izandako Gobernu kontseilu batzuetan jakin izan dogu zorionez guzti honen ondorioz zertara zuzenduko dan diru bilketa hori: Osasun sistemara, euskal unibertsitatera, Haurreskolen Partzuergora, hezkuntza sisteman beketara, mugikortasunean hobetzeko inbertsioetara, langileen egoera eta zor jakena ordaintzera, besteak beste. Baita zorpetzea gutxitzera. Baita datorren urterako diru apur bat gordetzeko.
Nik ez dakit zuonean, baina guretariko askok behi lodien garaian behi argalak dagozanerako dirua gorde behar dalaren kulturakoak gara eta, egia esan, uste dogu logika horregaz ez dakula txarto joan.
Baina gainera zuk, Bollain, esate baterako, behin eta berriro hemen aurrekontuen eztabaida izan dogunean, aurrekontuak ez onartzeko kritikatzen izan dozun puntu bat hain justu ere izan da zorpetzeari zenbat diru zuzentzen jakon aurrekontuetatik.
Orduan, zorpetzera gutxiago zuzentzea gura badogu, zorpetze hori murriztea da dagoen bide bakarra.
Neurri berriak adostu izan doguz, ebaluatzeko konpromisoa agertu zan eta agertu da behin eta berriro, eta uda aurretik batzar nagusietako, hiru lurraldeetako batzar nagusietan, ogasunetako hiru foru diputatuek aurkeztu izan dabez diru bilketaren emaitzak.
Pinedo andrea, Rementeria bihar edo etzi egongo da Madrilen, ez dakit, baina herenegun Iruarrizaga Bizkaiko Batzar Nagusietan egon zan azaltzen.
Beraz, lehenengo han azaldu dira ondo azalduta eta aukera izan dabe talde guztiek gura izan dabezan argitzeko galderak egiteko eta informazio gehiago eskatzeko aukera izan dabe.
Ebaluazioa egin da, egokitzapen proposamenak egin dira, batez ere Sozietateen Zergan, alde batetik, jarduera ekonomikoa sustatzeko, tipo nominal hori bajatzea.
Beste batetik, diru bilketa igo ahal izateko, kuota minimoa jartzea, base inponible negatiboen konpentsazioa murriztea, kenkarien dedukzioak, kenkarien limiteak murriztea eta beste hainbat neurri.
Eta baita beste hainbat neurri proposatu izan dira Europar Batasunetik (...) direktibara egokitzako gure araudia.
Urte batzuk barru beharbada berriro egongo gara diru sistemaren aldaketa bat egiten eta aldaketa sakonagoa, baina momentuz egin zanak emaitza onak izan ditu, orain neurri aldaketa batzuk egongo dira, ikusiko dugu zein dan emaitza eta, hori ebaluatuta, berriro beste planteamendu bat egingo da.
Eskerrik asko.