KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-06-27):
Bai, eskerrik asko legebiltzar-buru andrea. Legebiltzarkideok, sailburua.
Iragarri dugun bezala, Euzko Abertzaleak taldeak eta Alderdi Sozialistak diru-sarrerak bermatzeko errentaren erreformarako aurkeztutako lege-proposamenaren tramitazioari bidea ematearen kontra bozkatuko dugu gaur EH Bildu taldeak.
Denok dakigu lehengo urtean gertatutakoa, Gobernuak, EAJ eta PSEk Diru-sarrerak Bermatzeko Legearen erreformarako aurkeztutako lege proposamena erretiratu zuen jakin bazekielako oposizioko taldeok atzera bota behar genuela.
Eta bai, gogoratu duzue hemen debatea ekartzearen pertinentzia jarri genuela guk mahai gainean. Babesik ez zegoela ikusirik, akordioetara heltzeko denbora izan ahal izateko debatea atzeratzea mahai gainean jarri genuen. Pena eskaerak eztabaida eman baino minutu batzuk lehenago arte erantzunik ez izatea. Errealitatea izan zen PPk tramitea ez onartzea erabakirik, orduan erabaki zela Gobernuak atzera botatzea.
Arrazoiak zuek dakizkizue eta kontakizuna ere nahi bezala egin daiteke. Baina gertaerak horrela eman ziren eta bakoitzak nahi dituen ondorioak atera ditzake. Edozein kasutan, guk aukera bat ikusi genuen orduan eta herri honek hain beharrezkoa duen erreforma hori adosteko parada izateko aukera ikusten genuen.
Tamaina honetako lege batek, pertsona askoren bizitzan, elkarbizitzan eta gizarte kohesioan duen ahalmenaren kontziente izanda, eskuzabaltasunez, ausardiaz eta konpromezuz jokatu dugu uneoro erreforma aurrera eramateko baldintzak sortu nahian.
Elkarrizketarako borondatea azaldu dugu, baita baldintza okerrenetan ere, eta seguru asko batzuetan asmatu dugula eta beste batzuetan ez, baina saiatu gara gogoz diru-sarrerak bermatzeko errentaren inguruko akordio zabal hori erdiesten.
Eta saiakera horretan bilerak izan ditugu momentu ezberdinetan Jaurlaritzarekin, eta esan behar dugu konklusio argi bat utzi digutela bilera horiek: Gobernuak ez du inolako borondaterik izan jatorrizko lege-proposamenaren elementu nagusienak, kaltegarrienak eta atzerakoienak direnak batez ere sarbidea mugatzen dituztenak eta murrizketak bertan behera geratzea ahalbidetzen dituztenak aldatzeko.
Posizioak gerturatzen saiatu gara. Egin genuen gure diagnostikoa, aurkeztu genuen publikoki, eta Legebiltzar honetatik erreformaren inguruan beren proposamenak egitera pasatu diren aditu eta aritu diren sindikatu eta eragileek mahai gainean jarritako proposamenak eta alternatibak gure egin eta eztabaida politikoan mahai gainean jarri genituen, eta malgutu genituen gure posizioak.
Saiatu gara eragile guzti horienak zentraltzat jotzen zituzten 5-6 elementuen inguruan eztabaida zentratzen, baina ezinezkoa izan da Gobernua bere posizioetatik mugitzea. Salbuespen batzuetaz aparte, gure proposamen bat bera ere ez da onartua izan denbora guzti honetan, bat bera ere ez. Esango nuke denbora gehiago eman duela Gobernuak bere posizioa justifikatzen taldeon adhesioa lortu nahian, kontsentsua josten baino.
Eta horrela iristen gara gaurko eztabaidara. EAJ eta PSEk ekarritako lege-proposamenaren inguruko gure posizioa argia izan da beti, ez dugu konpartitzen ez forma eta edukietan. Esta proposición de ley contempla unos elementos positivos que no tenemos ninguna intención de negar, pero es una propuesta con más sombras que luces.
Contempla incrementos en la cuantía de la prestación pero sin renunciar a los recortes vigentes. Una propuesta que presenta mejoras, como anular la limitación temporal para la percepción de los incentivos al empleo, pero que establece un límite adicional a esta prestación que parece una forma de financiar la propia medida.
Una propuesta que propone desvincular la RGI del SMI y que apuesta por una fórmula en el que primará el criterio político y la arbitrariedad. Una propuesta que incorpora nuevos elementos, como el indicador de gastos mínimos de Euskadi, que no sabemos cómo se construye.
Una propuesta que no responde a las dificultades que encuentran las mujeres en la percepción y el acceso a la RGI, o que hace una apuesta declarada por las familias pero que no recoge mejoras necesarias para atender las situaciones de pobreza infantil.
Una propuesta que limita a una RGI por domicilio, medida que dejará mucha gente fuera del sistema  - muchísima -  y que no responde a la realidad convivencial de las personas perceptoras de la RGI. Una propuesta con pocas o ninguna modificación en las condiciones de acceso, o para corregir la falla que nuestro sistema tiene al ser uno de los sistemas con una edad más tardía de acceso al mismo.
Una propuesta que, bajo el eufemismo de la mejora de la gestión, vuelve a poner el foco en el control con medidas como la huella digital. Una propuesta que mantiene una excesiva centralidad en el empleo, que no permite una vida independiente a las personas con discapacidad, que no responde a las mujeres condenadas a los cuidados que viven en absoluta precariedad, y que sobre todo impide la de construcción de imaginarios colectivos muy distorsionados y la legitimación del sistema.
Baina, batez ere, gai honetan aditu eta aditu diren sindikatu eta eragileek diru-sarrerak bermatzeko errentaren esperientzia duten eragile horiek, bai norabideetan eta bai eduki konkretuetan egindako ekarpenak kontuan hartzen ez dituen proposamen bat da, eta hauek oso eralgian bisualizatu duten kontsentsu zabal horretatik urruntzen dena.
Eta formak ere aipatu behar dira eta horrek dituzten inplikazioak. Porque no, señora Sánchez, no han cumplido en forma ni en tiempos. En este Parlamento acordamos que fuera el Gobierno el que trajera el proyecto de ley, no los grupos. Ustedes se saltaron ese acuerdo y trajeron sin hablarlo con nadie una propuesta de ley de los grupos que  - recordemos -  fue presentada de manera insólita en este atril por la consejera Artolazabal.
Se optó de manera unilateral por un procedimiento con muchas menos garantías, que evitaba la presentación de todos esos informes que acompañan una ley y que impide que la oposición pueda plantear una enmienda a la totalidad. Y, por tanto, salvo que se llegue a acuerdos previos, la aceptación a la tramitación supone, sí, un cheque en blanco.
Baldintza honetan gaurko eztabaidarako elementu berririk ez dugunez, zeren eta Artolazabal sailburuak jada dena salduta zegoenean bai kortesiazko dei bat egin zigula baina taldeek ez dute inolako hartu-emanik izan gaiaren inguruan gurekin, berau tramitatzearen kontra egingo dugu.
Sailburuak lege tramitazioa kontsideratzen hartzea eskatu digu taldeei, serioa arduratsua den debate bat hasteko, bakoitzak bere ideologiatik proposamenak ekarri eta kontsentsuak sortzeko proposatzen du orain.
Ba sailburuak esan beharko du nola kalifikatzen duen bere orain arteko saiakera, baina gurea saiakera oso serioa izan da, eta alternatiba horiek mahai gainean jarri ditugu baina ez dugu kontsentsu horiek eraikitzeko borondaterik ikusi eta horrela esan behar dugu. Hemendik aurrera horrela izango den zuen gaurko hitzak entzunda, ikusteko dago orain.
Zalantzak sortu ziren lehengo ostegunean lege-proposamena eztabaida ekarri zenean,  babesik bazegoen edo ez ote zegoen, bertsio ezberdinak ere badaude baina zalantzak argitu dira eta bidelagun berria agertu zaio Jaurlaritzari: Alderdi Popularra.
Oso adierazgarria da hau guretzako, Artolazabal sailburuak berak abenduan eta horretan kontradizitu egin behar dut Guanche andrea, Artolazabal sailburuak berak abenduan publikoki erreforma hau PPrekin adosteari ateak ireki ostean, gaur Sánchez andreak ere aipatu du.
Tristeki, sailburu denetik egin dituen proposamenetan sumatu dugun gertutasun ideologiko hori ikusita eta Legebiltzar honetan azkenaldian astez-aste egin diren eskaintza ikusita, Jaurlaritza eta Alderdi Popularraren arteko akordio baten aterian egon gaitezke.
Legebiltzar honek, Gobernuan sostengatzen duten taldeak barne, mandatu argi bat egin zioten Artolazabal sailburuari, diru-sarrerak bermatzeko erreformaren inguruko espektro zabalekoa akordio bat bultzatzea eskatu zitzaion. Baina honek diru-sarrerak bermatzeko errentaren inguruko kontsentsu guztiak arrisku bizian jartzen ditu.
Orian arte kontsentsu zegoen PPren diskurtso alboratzeko, mesprezatzeko eta justuki gaur horiek izango dituzue bidelagun ze eta gure babes sistemaren muinean eta kohesio soziala bermatzeko elementu zentraletakoa den diru-sarrerak bermatzeko errentaren erreformaren tramitazioari bide emateko.
Gogoratzen dituzue, Arregi andrea eta Sánchez andrea, hemen hau adostu genuenean PP gai honen inguruan zuen diskurtsoa eta jarreraren inguruan esandakoa? Gogoratzen dituzue?
Begira, la señora Sánchez decía entonces a la señora Garrido que había pervertido el debate sobre la RGI, que lo mejor que hubo en esta materia en la anterior legislatura era que todos los grupos parlamentarios tuvimos un consenso para no sucumbir a esas tentaciones electoralistas. Estoy de acuerdo.
La señora Arregi pedía rigurosidad y seriedad al Partido Popular para no señalar a determinados colectivos y menos por su origen o procedencia, y no caer en las estigmatizaciones.
En aquel debate mencionaba usted que fue fácil llegar a un acuerdo porque, al fin y al cabo, los cuatro grupos teníamos como objetivo la defensa del sistema de protección, pues, precisamente, aquel que no tenía ese objetivo, es el que va a ser el que ahora quien facilite la tramitación.
Igual cuando trajeron esto tenían otra intención. A lo mejor en vez de asumir el error y retirar esta propuesta de ley, pretendían escenificar ese mito de la pinza pero esto ha hecho emerger la verdadera pinza de este Parlamento.
Eta egia da, gaur ez da legea onartzen. Baina, ojo, oso arriskutsua guretzako irekitzen den bidea, oso. Gaiaren inguruko kontsentsu guztiak arrisku bizian jartzen ditu honek. Nola uztartzen da bide posible hau, hauekin eraikitzen den bide posible hau, Legebiltzar honetan 2007an diru sarrerak bermatzeko errentaren inguruan egiten ziren diskurtso xenofoboen kontrako taldeek adostu genuen jarrerarekin? Edo nola uztartzen da anbiziosoa eta exijente izan behar duen migrazioaren inguruko balizko itun batekin honelako bidelagunak izatea?
Oso arriskutsua da eskuin xenofoboari kalkulu elektoralekin gaiaren erabilpena ankerra egin duenarekin bidea egitea. Arriskutsua da elkarbizitzaren ikuspegitik eta gizarte kohesioaren ikuspegitik ere bai. Guretzat onartezina da Gobernuak eta Gobernua sostengatzen duen taldeen epelkeria gaiaren inguruan egiten diren diskurtso horien inguruan. Eta epelkeriaz hitz egiten dut zer hemen oso era argian argudiatu ditugu orain arte diskurtso hauek.
Eta hemerotekan buelta bat eman dut pixka bat ba gai hau prestatzeko eta ikusteko zer posizioak genituen bakoitzak gai honen inguruan. Tristea da baina ez dut aurkitu Artolazabal sailburuaren deklarazio irmorik diskurtso honen kontra, fraudearen inguruko komentario horiekin ados ez dagoela bai, baino diskurtso argirik ez.
Baina bai aurkitu ditugu Aburto sailburuaren deklarazioak eta fue él quien dijo que el PP había descubierto el filón de la RGI, que si pudiera la quitaría; quien se lamentaba de que el PP utilizara los datos para crear confusión, el que entre los intentos de modificar para endurecerla, respondía que eso pondría en cuestión nuestra dignidad como sociedad. Non geratzen dira? Non geratzen dira orduan horiek? Zeren eta PPk ez du bere diskurtsoa ezertan aldatu.
"La renta de garantía de ingresos es el máximo exponente del fracaso del modelo social del PNV y genera un enorme prejuicio económico a Euskadi". Esto lo decía Amaia Fernández en esta campaña. Oyarzábal proponía una reforma que acabe con el efecto llamada y también hemos oído hablar aquí al señor Alonso de las personas preceptoras de la RGI, que fichen como el resto de los trabajadores y tal.
PPk gaiaren inguruan dituen eskaerak argiak dira: Murrizketak, agortuak diren paradigmak eta kontrola. Atzo bertan adierazi zuten errolda denbora igo nahi dute. Eta PPrekin adostuz gero, erreforma atzerakoia eta oso lesiboa izango da.
Eta guk dei argi bat egin nahi diogu gaur babes sistemaren buelta horretan eta horren protekzioan zaudetela esaten duzuen horiei. Dei argia Jaurlaritzari eta Gobernuko alderdiei erreforma hau PPrekin adosteko hipotesi guztiak bazter dezala eta serio hel diezaiola eskubide sozialetan, babesen sakontzean eta gizarte kohesioan aurrerapausoak emateko aukera emango digun negoziazio prozesu serio eta zintzo batean, orain arte eman ez den prozesu horri eman diezaiola bidea.
Urrun dauden posturak gerturatu daitezke horretarako borondatea baldin badago eta erakutsi genuen aurretik ere momentu desberdinetan. Zuk hemen, Arregi andrea, Sareen Sareako kideek egin duten idatzi hori irakurri diguzu. Gertatzen dena da Sareen Sarearen irakurketa hori zela Artolazabal sailburuak maiatza horretan aurkeztutako proposamen horien ingurukoa, ez zuen lege-proposamenaren ingurukoa.
Argitu egin nahi nuen zeren eta Sarean Sarea bezalako beste erakunde batzuek, EAPNk, LABk, ELAk, Elkartean, SK-k, bestelakoek, ez dakit, Cáritasek, oso postura desberdinetatik hitz egin dute baita ere zuen lege-proposamenaren inguruan eta oso posizio argia azaldu dute lege erreformaren aurrean. Markatu digute norabide bat eta Gobernuaren proposamen konkretuen inguruko balorazio eta hausnarketa kualifikatuak planteatu dituzte. Eta balizko akordio baterako nuklearrak izango litzatekeen bost-sei elementu jarri dituzte mahai gainean, orokorrean zuek zuen proposamenean jaso ez dituzuenak edo negoziaketa edo elkarrizketa prozesu guzti honetan zuen ezekoa jaso dutenak.
Orokorrean, eskatzen zigutena zen diru-sarrerak bermatzeko errentaren legeak bere jatorrira, bere hasierako printzipio horietara bueltatzea eta ematen ari den hobekuntza ekonomikoaren adierazpen horien aurrean, krisi garaiko murrizketa horiekin amaiera ematea eta benetako babes sistema baten bueltan fokatzea.
Izango dugu eztabaidarako aukera noski. Eragile horiek etorriko ditira berriz ere Legebiltzar honetara, bere proposamenak eta...
...izango dugu eztabaidarako aukera, noski. Eragile horiek etorriko dira berriz ere Legebiltzar honetara, bere proposamenak eta lege honen inguruan tramitazioaren bueltan hitz egitera, eta izango duzue aukera horretan zuen posizioa birpentsatzeko eta kontsentsu horietara bideratzeko.
Eta uste dut horretan geratuko naizela, baina aipamen txiki bat. El doble derecho no es a la inclusión laboral, es a la inclusión, no a la inclusión laboral, y la inclusión está definida hace tiempo por decreto en esta comunidad autónoma.
(Txaloak)