OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2019-12-20):
Bai. Egun on berriro.
No sé si son conscientes del lío que van a armar y de los prejuicios que van a provocar con la propuesta de modificación de canon y de la Ley de aguas que van a intentar aprobar, como bien ha dicho la señora López de Ocariz, a través de la puerta de atrás de los Presupuestos, siendo esta una modificación sustancial.
Asmoa, asmoa, eta hori aipatu da, Europako Zuzentarauak dioen moduan, ur kanonaren bitartez, sentsibilizazioa, ur masen egoera ez kaltetzea, eta kutsatzen duenak ordaindu behar du printzipioa betetzea izango balitz, ez zaigu iruditzen gauzak ondo egiten ari zaretenik. Asmoa, asmoa, aldiz, kudeatzaile txikiak itotzea, Legebiltzarrari eztabaidak lapurtzea, eta urari diru estra bat ematea baldin bada, orduan asmatzen ari zarete, bete-betean. Eta, gehiago esan aurretik, esan nahi dut Euskal Herria Bildu ados dagoela Uraren kanonarekin, eta, esan den moduan, honek ekartzen dituen hainbat kontuekin: kostuen berreskurapenarekin, ados gaude tramitazioaren sinplifikazioarekin, ados gaude uraren berrerabilpenaren bultzadarekin, eta gure legearen urak agintzen duen bezala eta Uraren Europar Zuzentarauak agintzen duen bezala. Eta ados gaude, baita ere, uraren kanona ingurumen zerga bat dela esaten denean. Eta ados gaude ur masetatik gaur egun ur gehiegi hartzen dugula, eta honek ingurumenaren egoeran ondorioak dituela esaten denean.
Inkluso, inkluso, ados egon gintezke ñabardura batzuk jartzeko aukera izan balitz, eta ez dago, kanona, ura hartzerako orduan ordaindu beharko litzatekeela, baina ñabarduretako denborarik, astirik eta modurik ez da izan, eztabaida hau Legebiltzarrari lapurtu egin zaiolako. Eta, inkluso, esango nuke ados gaudela urak, kanonaren bitartez, diru gehiago lortzeko beharrarekin. Oroitzen baduzue, lehen, aurrekontuetatik esan genuen URA Agentziak egiteke asko duela, eta diru gutxi duela. Eta, kanonaren bitartez, ez zela logikoa bi milioi, bi miloi euro eta erdi lortzea. Legealdi honetan, askotan erantzun zaigu hitzarmenak ezin direla bete diru eskasia dagoelako. Eta URAk administrazio ezberdinekin sinatutako hainbat akordio ezin izan dira gauzatu, diru gutxi dagoelako. Arriolak askotan erantzuten dit galdera parlamentarioetan, zera: "Falta de disponibilidad presupuestaria", ezta? Hor daude Busturialdeako kontuak, Mijoako kontuak edo beste hainbat lekuetako adibideak. Beraz, diru falta nabarmena da.
Baina gauza bat da Europako Zuzentarauek diotenarekin bat etortzea, eta kutsatzen edo kaltetzen duenak ordaindu behar du printzipioa betetzen saiatzea, eta beste bat ados egotea lege aldaketa honen bitartez erakusten den norabidearekin eta lege aldaketa honen izapidetzea etorri den moduarekin ados egotea. Nik uste dut gaur bertan izan dugula adibide bat Ehizaren Legearekin: lege aldaketa bat nola hobetu egin daitekeen eta nola Legebiltzarraren bitartez egin daitekeen. Nik uste dut bidea irekita dagoela, eta gure disposizioa irekita egon dela.
Edukietan gehiegi ez naiz hartuko, ze baditugu hor kezka batzuk. Baina iruditzen zaigu sei orrialdetako memoria batek ez dirudiela erremintarik egokiena, aldaketa handiak ekartzen dituen lege baten aldaketa egiteko. Jaurlaritzak eta URAk diote azterketak egin direla; azterketak non daude. URAk esan du kudeatzaileekin hitz egin duela. Baina guk kudeatzaile askorekin hitz egin dugu, eta beraiek ez dute honen inguruan ezer entzun. Hiru, lau, bost kudeatzaile handiekin hitz egin duzue, eta hortik kanpo dauden guztiak  - eta asko dira -  kanpoan gelditu dira Eta, kudeatzaile batzuekin, txiki edo ertainak direnekin...
... duzue, eta hortik kanpo dauden guztiak  - eta asko dira -  kanpoan gelditu dira. Eta kudeatzaile batzuekin, txiki edo ertainak direnekin, hitz egiterakoan sekulakoak esan dizkigute. Adibide bat jarriko dizuet, Busturialdeako Ur Patzuergoa, Busturialdeako Ur Patzuergoak 45.000 pertsonei ura ematen die, baina beste kasu asko egon litezke. Kalkulu sinple batzuk eginda, gutxienez, Busturialdeako Ur Patzuergoari, kanon berriarekin, gutxienez 300.000 euroko igoera etorriko zaio, ordainketan. 300.000 euroko igoera, gutxieneko hori, asko da? Gutxi da? Bueno, inbertsiorako duen diruaren % 30ra da, hain zuzen ere.
Zer gertatzen da? Proposatu zuen aldaketak ez daukala..., ez duela inola kontutan hartzen kudeatzaile bakoitzaren ezaugarriak. Kudeatzaile txikiak normalean eremu zabalagoa izaten dute, zonalde gutxi dentsifikatuetan egoten dira. Beraz, sare hornitzaile askoz luzeagoak dituzte. Eta diru-sarrera gutxiago dituzte, erabiltzaile gutxiago dituztelako. Beraz, zer gertatuko da? Kanona gehiago ordaindu beharko dutela, diru-sarrera gutxiago izango dutela eta sarea hobetzeko egiteko..., o sea, izango duten dirua gutxiago izango dela. Eta hori zirkulu bizioso batean bihurtuko da.
Ze kontua da oso desberdina da, oso desberdina da  - eta hau, lege aldaketan ez duzue, ez duzue jarri -  Amvisa batek, Gasteizen, 250.000 pertsonari ura ematen dio eta beraien hoditeria 210 kilometro dira. Busturiako Ur Patzuergoak 45.000 pertsonari ura ematen dio eta 850 kilometroetako hoditeria du. Beraz, nik uste dut ez dela logikoa, logikaz erabat urruti gelditu dela eta hemen lurralde orekarekin izugarrizko arazoak sortuko dutela.
Zer gertatuko da? Inbertsioari edo e inbertsioa egiteko duten ahalmenari haginka bat emango zaiola kanon berriak kobratzeko orduan. Beraz, galera gehiago izango dituzte, canon ordainketa gehiago etorriko da, eta abar, eta abar. Es decir, mete en una espiral diabólica al pequeño gestor. Cada vez más canon, cada vez más dinero destinado a inversión, cada vez más canon que va a ir destinado a URA. Que no ha explicado cómo va a distribuir esa recaudación. No hay un estudio económico mínimamente detallado, ni de la repercusión de la medida, ni de la distribución de esfuerzos.
Así que, por ejemplo, no se toma en cuenta que la pérdida, la reducción de la pérdida de agua en el ámbito rural es mucho, muchísimo más complicado. Y para los gestores menores tampoco desde subestimarse el trabajo administrativo añadido que va a venir con la modificación.
Laburbilduz. Laburbilduz. Si la idea de del canon era pues penalizar los consumos excesivos, es decir, si te gusta ducharte una hora, si te gusta despilfarrar tendrás que pagar y eso no se terminó de controlar, no se pudo hacer efectivo, ahora se dice: "Bah, ahora los despilfarradores son los gestores. Entonces les cobramos a ellos directamente. Y así los vamos a penalizar".
¿A quién va, a quién va a perjudicar esta modificación? Evidentemente, a todos los pequeños gestores con los que no se ha hablado y de los que no se ha pedido ninguna opinión, como ya se nos ha dicho. No va a beneficiar en ningún caso a quien más esfuerzo realiza  - o está realizando, de hecho, ya -  para minimizar las pérdidas, sino a quien por su estructura territorial y poblacional este más agrupado y más densificado. Y esto son más pulgas para perro flaco. Obligarlos a tomar la decisión de subir mucho los precios o dejar de invertir. Y creo que esa no debía de ser la idea.
Eta, gainera, guzti hau, guzti hau eztabaida Legebiltzar honi lapurtuta eta ur kudeatzaile gehienei iritzia eskatu gabe. Y habría que hablar  - y no se ha hablado -  del destino del dinero que se va a recaudar y de las necesidades que hay. Según la Directiva Marco del Agua, el destino debería de ser la prevención de la contaminación, financiación de gastos de inversión, mejora del estado de masas de agua.
Sobre todo esto se ha hablado mucho en este Parlamento. Hubo una iniciativa en el año 2017, en octubre, que se aprobó por unanimidad, a una iniciativa de una moción de la señora López de Ocariz, en la que se hablaba de hacer un Plan Integral para la mejora del estado de las masas de agua superficiales en el País Vasco, que se debía presentar en un año, en octubre del 2018  - estamos en diciembre 2019 y no se ha hecho, el Gobierno no ha hecho los deberes en este tema -  en el que se hablaba de inventariar, digamos, todas las necesidades que había en estas cuestiones. Se hablaba de hacer un estudio económico para las actuaciones, equipos, medidas... Se hablaba de un calendario de ejecución, de las medidas planteadas. Todo esto no se ha hecho, no se ha hecho, y a última hora, como el estudiante que estudia en el último momento para aprobar un examen, nos cuelan esta modificación de ley, hurtándonos el debate parlamentario, hurtando las comparecencias que pudieran venir de aquellas personas, usuarios, asambleas, gestores, que están que están implicados.
Beraz, arazoa, arazo handiena, arazo handiena gobernantza eredua da, kasu honetan, ze guk honen inguruan hitz egiteko disposizio osoa daukagu, baina López de Ocarizek proposatzen duen bezala, hemen "remitir al Parlamento la propuesta de modificación". Hemen, Legebiltzarrean, lanketa hori egin da.
Duda asko daude, kezka asko dago eta iruditzen zait ez dituzuela behar den moduan erantzun. Eta horregatik prozedura honetara joan zarete. Desde hace tiempo, desde hace tiempo  - y yo creo que va por ahí la cosa, el director de URA lo ha dejado caer numerosas ocasiones -  ustedes, ustedes están apostando por un modelo de gestión del agua basado en una gestión centralizada y en grandes infraestructuras. Y esta operación, que viene disfrazada como impuesto medioambiental, va sobre todo en esta dirección. Va a sobre todo en esta dirección. Y no tiene un pase.
Gure ustez, gure ustez, uraren prezioaren inguruko eztabaida pendiente dago eta emateko gogoarekin gaude. Eta horregatik arrazoizkoa da López de Ocariz andreak ekarri duen proposamena, "eman dadila lege aldaketaren proposamena Legebiltzarrean"  - horretarako dago Legebiltzarra eta - , entzun ditzagun ahots gehiago, izapide (...) lege aldaketa berme guztiekin. Azterketa serioekin, ondorio...