ARZUAGA GUMUZIO (EH Bildu, 2016-02-04):
Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Arratsalde on denoi.
Justiziaz hitz egiten dugu ego txanponaren beste aldean dagoena, injustiziaz. Justiziaren babes eraginkorra jasotzeko eskubidea arrazoi ezberdinengatik urratu daiteke. Batzuetan arrazoi horiek politikoak dira, Askapenako bost auziperatuek horrela sufritu dute. Gaur libre daude, baina jasotako injustizia errepara ezina da. Hemendik elkartasuna adierazi nahi diegu, Askapenarena azken auzi politikoa izan dadila.
Badago beste arrazoi edo beste elementu batzuk justizia jasotzeko eskubidea eragozten edo zailtzen duena, arrazoi ekonomikoak. Jakina da justiziak sugeak bezala oinutsik daudenei haginka egiten die. Gure gizartean aberatsak eta txiroak badaude, tristea da, tamalgarria, baina konstatazio bat, horrela da.
Alderdi Popularrak bultzatutako politikak batzuen alde besteen kontra izan dira. Aberatsak aberatsago, txiroak txiroago izan daitezen. Logika horretatik inposatu nahi izan zuten justizia bat aberatsentzat, justizia ordaindu dezaketenarentzat, beste bat txiroentzat, ordaindu ezin dutenentzat.
Azken honi justizia deitzea agian gehiegizkoa bada eta injustizia deitzea hobeto. Are gehiago, 10/2010 Legearekin ezarri zen sistema honek suposatzen du zerbitzu publiko bat birritan ordaintzea. Guztiok ordaintzen dugun zerbitzu bat, zergen bidez ordaintzen dugun zerbitzu bat, zerbitzu hori erabili behar duzunean berriro ere, berriro ere ordaintzera behartzen zaituztetela.
Gai hau tratatu genuen Legebiltzar honetan, justu abiatzen genuenean Legegintzaldi hau, 2013ko urtarrilaren 31ean. Errepasatu ditut orduko interbentzioak eta topatu dut orduan tasa judizialak gure diskurtsoetan irmotasunez gaitzetsi genituela.
Lehenengo eztabaida eman genuenetik, guk jada planteatu genuen tasek urratzen zutela justiziaren babes eraginkorra jasotzeko eskubide oinarrizko hori. Justizia zerbitzu publikoa da eta horregatik salatu genuen tasek eragozten dutela zerbitzu publiko horretara heltzea, zerbitzu publiko hori egikaritzea.
Ez zen onartu baina orduan Auzitegi Konstituzionalak honen inguruko ebazpenak eman ditzala eskatu genuen, inkonstituzionalitate helegite bat tarteratuz. Gaur, Gallastegui andreak esaten digu beste helegite bateri erantzun positibo bat emango diola Auzitegi Konstituzionalak eta gainera ziurtasun handiz esaten digu. Hala bedi.
Alor juridikotik, tribunaletatik, profesionaletik, sozialetik, politikotik, instituzionaletik egindako presioagatik pentsatzen dut tasa horiek salbuetsi izan direla sektore batzuetarako edo kasu zehatz batzuetarako.
Aquellas tasas que se preveían en la Ley 10/2012 han ido reculando, han tenido un recorrido menguante. Quiero pensar que por la presión de operadores jurídicos, de profesionales, de usuarios y también espero por posicionamientos como los que hoy vamos a aprobar aquí.
Pocos meses después de la entrada en vigor de aquella Ley 10/2012, el Real Decreto-ley 3/2013 modificó el régimen rebajando la cuota variable. Posteriormente, el Real Decreto-ley 1/2015, de Mecanismo de segunda oportunidad, reducción de carga financiera y otras medidas de orden social, introducía ciertas exenciones al pago de tasas, principalmente la exención a las personas físicas. Un paso que consideramos importante.
Hoy, siguiendo ese proceso lógico, solicitamos el siguiente paso, que sería que se haga extensiva esa exención a las pequeñas y medianas empresas, y también a las organizaciones no gubernamentales. Consideramos que son las personas jurídicas, las más golpeadas por la crisis, las más desfavorecidas, las que más dificultades además tienen en estos momentos, junto a aquellas otras que no tienen ánimo de lucro y trabajan por los intereses públicos, quienes debemos rescatar de este repago injusto.
La lógica es sencilla. Inditex y cualquier tienda local no pueden pagar lo mismo por acceder a la justicia, no pueden tener el mismo tratamiento Iberdrola que un taller de electricidad, Petronor que Greenpeace.
Beste argudio bat ekarri nahi dugu gainera, pentsatzen dugulako birritan ordaintzen ari garela, baina birritan ordaintzen diogula administrazio berdin bati. Estatuaren eskuduntzapean dauden justizia zerbitzuak ordaintzen ditugu Kontzertu Ekonomikoaren arauen bitartez edo arauen arabera. Tasak hemen ordaintzen dira, beraz hemen geratu beharko litzatekeela pentsatzen dugu. Kupoaren bitartez Justizia Administrazioa ordaintzen dugu, tasen bitartez Justiziaren Administrazio aurrean egiten den gestio bakoitza ordaintzen dugu. Beraz, administrazio berdina, hau da Estatuaren Administrazioa bitan eramaten du diru hori.
Ez zaigu gustatzen hau sistema, Kontzertuarena, jakina da, behin baino gehiagotan esan dugu, nahiagoko genuke hemen justizia zerbitzu bat gure eskumenekoa edukitzea, epaile naturalaren printzipioaren arabera. Hori jartzen genuen gure zuzenketan eta pentsatzen dut EAJrekin horretara adostasun batera heldu gintezkeela, PSOErekin ez. Eta horregatik erdibidekoan ez agertzea onartu dugu.
Esaten dudan moduan, ez gaude ados sistema honekin baina gaur egun dagoena da. Eta behin dagoela, eskatzen dudana da ondo erabiltzea.
Hau harremanetan jarri behar da beste printzipio batekin. Hemengo Ogasunak finantzatzen du Doako Justizia. Honi finantzatzeko diru sarrera egokiak iruditzen zaizkigu enpresa handiek ordaindu behar dituzten tasa horiek. Horiek erabili ditzagun eta, egia bada ere, ematen du kontzeptu ezberdinak direla eta ezin da bat erabili bestea ordaintzeko, pentsatzen dut borondate politikoa baldin badago hori erraz konpondu daitekeela.
Pentsatzen dut hau guztia jasotzen dela sinatu dugun erdibidean, azken puntu batekin azpimarratu nahi dudana. Egia da agian oso deklaratiboa dela, baina eskatzen dugu Europako bataz bestera egokitzeko justizian egiten den gastu publikoa, agian horretan datzalako konponbidea.
Desde luego, 10/2012 Legeak ezartzen zituen tasa orokor horien bitartez ez da konponbiderik bilatuko justizia sistema honi.
Eskerrik asko