ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2014-10-23):
Eskerrik asko, mahaiburu anderea. Egun on guztioi.
Legez besteko proposamen honen jatorria gertaera tragiko batean dago. Ezbehar hura ez zen inoiz gertatu behar. Eta Jaurlaritzak horrelakoak saihesteko hartu beharreko prebentzio-neurri guztiak eta eskakizun guztiak arautu beharko ditu.
Gaur egun, adinekoentzako etxeetako gizarte-zerbitzuak arautzen dituen dekretua, 1998koa, nabarmen zaharkituta gelditu da. Eta, egia esan, zerbitzu horiek eskaintzen dituzten entitateei, bai pribatuei eta bai publikoei, eskatzen zaizkien minimoak ez-nahikoak dira.
Dekretu horren lehenengo eta bigarren eranskinean ezartzen dira bete behar diren baldintza materialak eta funtzionalak, hala nola azpiegituren eta langileen aldetik zehaztapen tekniko batzuk. Baina berriz ere esaten dugu oso zehaztapen minimoak direla.
Adibide bat jartzearren, hamargarren zehaztapen teknikoan, adineko pertsonentzako etxeetako zerbitzuak eskaintzen dituzten entitateentzat langileei dagokienez ezartzen dituen ratioak. Gauzak horrela, 15 egoiliarretik 19ra dituzten etxeetan, eta pertsona horiek behar bereziak dituztenean, bederatzi langile izatera behartzen du dekretuak, eta gutxienez horietako % 65 ATSak direlakoak edo erizainak izan behar direla dio. Hala ere, ez du ezartzen txanda bakoitzean zenbat erizain egon behar diren, zenbat goizez, zenbat gauean, eta normalean gaueko txandetan gertatzen dira arazo gehienak.
Dekretu horrek ez du exijitzen, adibidez, mediku-arreta zenbat ordukoa izan behar den, edo pertsona asko dauden egoitzetan mediku-zerbitzua era finkoan egon behar den. Gauza bera, adibidez, fisioterapia- edo psikiatria-zerbitzuarekin.
Arartekoak berak ere, gai honekin lotuta egindako txostenean, dio ratio horiek errebisatzea beharrezkoa dela, ratio horiek oso murritzak direlako. Eta, gainera, legez besteko proposamen hori oinarritzen den gertakari larrien salaketan agerian geratzen da kasu hartan gaueko txandan ez zegoela erizaintzako prestakuntzadun langilerik.
Baina langileen ratioarena adibide bat baino ez da.
Beraz, baldintza minimo horien azterketa eta moldaketa beharrezkoa dela uste dugu. Bat egiten dugu Arartekoaren azken gomendioarekin; alegia, 1998ko dekretuaren eguneratzea beharrezkoa da, baldintzak eta kalitate arloko irizpideak ezartzea, hain zuzen, beharrezkoa da.
Dekretu hori egin zenetik gaur egun arte, egoera guztiz aldatu da. Menpekotasuna duten pertsonen kopurua hazi da eta arreta emateko erabiltzen diren ekipoak eta azpiegiturak ere aldatu dira, besteak beste.
Zaharrentzako egoitzak eremu soziosanitarioan barneratuak egon behar dira eta eskaini behar den arreta sanitarioa lehentasun gisa hartu behar da. Oso garrantzitsua da, guretzat, Osasun Sailarekin batera egitea, edo behintzat koordinatzea.
Osasun Sailaren papera nabarmendu behar da egoitzen zerbitzuan. Ez soilik bertan eskaintzen den arreta sanitarioa emateko, baizik eta beharrezkoak diren irizpide minimoak adosteko, betiere kalitatezko zerbitzua emateko. Eta horregatik gure zuzenketan sartzen genuen Osasun Sailarekin koordinatuta egin behar zela dekretuaren moldaketa. Saiatu gara sinatu duzuen erdibidekoan, gure sinadura paperean egongo ez balitz ere, kontzeptu hori jaso zedin, baina ez duzue egoki ikusi.
Badakigu ikuskaritzari begira bi dekretu berri egiten ari direla jada, baina, oraindik lan horiek ez direnez bukatu, EH Bildutik eskatzen dugu Osasun Saila harago joan dadila. Egoitzetan arreta jartzeaz gain, beste protokoloetan eta beharrezkoak diren langileen eta egituren irizpideetan ere parte hartu behar du, ez bakarrik begirale bezala.
Amaitzeko, proposamen horretan eskatzen da, Arartekoaren ebazpen bati jarraituz, 1998ko dekretua eguneratzea, eta horrekin, lehen adierazi dudan bezala, guztiz ados gaude. Beraz, sinatu duzuen erdibidekoaren alde bozkatuko dugu, nahiz eta gure proposamena jaso ez. Hobetzeko zuzenketa zen. Baina dekretua hobetzearen beharra ikusten dugu, betiere, Arartekoak dioen bezala, kalitatezko irizpideak eta baldintzak ezartzeko.
Besterik gabe, eskerrik asko.