HERRI ADMINISTRAZIO ETA JUSTIZIAKO SAILBURUAK (Erkoreka Gervasio) (EAJ, 2015-04-17):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea.
Garrido andrea, justiziaren jarduna gutxietsi edota justiziari presio egiten jarraitzeko asmoa ote duen Jaurlaritzak galdetzen duzu zure interpelazioan, eta horretarako hainbat adierazpen egin dituzu eta hainbat azalpen ekarri dituzu tribuna honetara gaurko egunean.
Beno, zure baieztapena oinarri oinarritik ukatu behar dut eta horretatik hasi behar naiz nire hitzaldi honetan.
Jaurlaritzak honek, ez dut beste batetaz edo beste batzuetaz hitz egiten, Jaurlaritza hau osatzen dugun kideok, lehendakariarengandik hasi eta azken sailburura arte, ez du adierazpenik egin justizia administrazioarentzat presio efektiboa izan daitekeenik edota justiziaren jarduna, justiziaren lana gutxietsi dezakeenik edo gutxiesten duenik.
Baina argudio honetan aurrera jarraitu baino lehenago, nahiko nuke aldez aurretik finkatu, argi adierazi, Gobernu honen ustez eta nire ustez, sailburu gisa, nire ustez, epaile eta auzitegien aurrean eta batez ere euren erabakien aurrean har daitezkeen jarreren inguruan gure iritzia zein den, gure ikuspuntua zein den.
Epaile eta auzitegiak aginte publikoak dira eta aginte publikoak diren heinean euren erabakiak, gainontzeko erakunde publikoen erabakiak bezalaxe, gizartearen kritikapean daude, kritikatuak izan daitezke.
Kritika zilegia da eta kritika zorionez egin, egiten da egunero. Kazetariak kritikatu egiten dituzte epaile eta auzitegien erabakiak, herritarrak kritikatu egiten dituzte, tertulianoak egunero kritikatzen dituzte eta buruzagi politikoak baita ere, adierazpen askatasuna egikarituz, zilegitasun osoz, eskubide osoz kritika horiek egiten dituzte. Uste dut garrantzitsua dela hau kontutan hartzea sarri askotan gai honi buruz hitz egiten dugunean edozein kritika gutxiestetzat hartzen delako edo mesprezutzat hartzen delako.
Ez, kritika zilegia da eta egin egiten da, eta ezin daiteke gainera beste modu batera esan. Zergatik? Epaileak gizakiak direlako, auzitegiak gizakiz osatuta daudelako eta erratu egin daitezkeelako, eta presiopean euren erabakiak hartu ditzaketelako.
Horregatik, besteak beste, sistema judizialak aurrikusi du bigarren instantzia. Epaile bat gizakia denez, erratu daitekeenez, bigarren instantzia beharrezkoa da bere errakuntzak zuzentzeko, egokitzeko, berbideratzeko.
Horregatik sistema judizialak aurrikusi zuen, besteak beste, auzitegien kasuan, hiru magistratuk batera jokatzen dutenean, batek besteekin bat ez datorrenean, uste duenean besteak oker daudela bere boto partikularra emateko posibilitatea.
Errakuntzak egon badaudelako, gizakiak direlako, sistema judizialak berak aurrikusten ditu posibilitate hauek guztiak.
Oraindik oraintsu eman dute argitara eta azaldu da, aspalditik argitaratuta dagoen liburu baten bigarren ediziora. Edizio horien, liburu horien titulua da "Antologia del disparate judicial". Nik aspalditik daukat liburua eta oso kuriosoa da irakurtzeko.
Liburu horretan hainbat epai aipatzen dira, errakuntza potoloak, larriak direnak. Eta hau, adibide gisa bakarrik ekartzen dudana, nire interbentzioa ilustratzeko datu horrekin. Errakuntzak posibleak direla eta, beraz, kritika zilegia dela, posiblea dela eta adierazpen eskubidearen baitan bere kokapena, bere lekua daukala.
Hortik aurrera, esan behar da baita ere, aitortu beharra dago, kritika egiteko eskubide horrek bere mugak dituela. Bai, ez dut horrelakorik ukatuko. Mugak baditu. Zeintzuk izan daitezke muga horiek? Muga bat da kritikaren itzalpean ezin daitekeela mesprezua bideratu, erakundeari mesprezua bideratu.
Erakunde orori zor zaion errespetutik datozen mugak dira hauek. Kritikaren izenean ezin daitekeela gutxietsi, gutxietsi erakunde publiko baten lana, zeregina. Eta garrantzitsuena izan daitekeena, bete behar duen eginkizuna erakunde horrek, kritikaren bidez ezin daiteke eragotzi, oztopatu edota mugatu.
Horregatik, besteak beste, asmatu zen eta legedian jasota dago, epaileak ikusten duenean beste inork, beste erakunde publiko batek kritikak egiten dizkiola berak egindako lanari, orduan Kontseilu Orokorraren babesa eskatu dezakeela.
Horregatik aurrikusita dago posibilitate hori. Bere eginkizuna mugatu, oztopatu, eragotzi egiten duenean kritika batek, orduan, bere independentzia baldintzatu egiten duenean, orduan bai eska dezake babes hori.
Oraindik oraintsu izan dugu horren adibide argi-argi bat. Epaile batzuk, garrantzitsuak gainera, Auzitegi Nazionalekoak eta Auzitegi Gorenekoak uste izan dute erakundeetatik etorritako kritika batzuk muga horrez, muga horretatik harago zeudela eta zor zaien errespetua ez dutela errespetatu.
Adibidea jarriko dizut, Auzitegi Nazionaleko hiru magistratuk eta Auzitegi Goreneko arlo penaleko 18 magistratutik 13k, 18tik 13k Kontseiluari babesa eskatu diote, Barne ministroak egindako adierazpenengatik, prebarikazioa aurpegiratu zietelako, eta beste Alderdi Popularreko ministro, bizepresidenteak eta egindako adierazpenengatik, bete-betean esaten zutelako terroristaren alde zeudela eta terrorismoaren aldeko adierazpenak zirela.
Orduan babesa eskatu zuten eta Kontseiluak ez zien babesik eman, Lesmesek burututako Kontseilua da eta gehiengo popularreko Kontseilua da. Babesik ez zien eman, baina Lesmesek sinatutako erabakiak esaten du: "Carecen de una justificación mínimamente razonable y son un exceso no justificado de crítica a las decisiones judiciales."
Dirudienez hau ez da Eusko Alderdi Jeltzalearen ohitura bat bakarrik, beste batzuk beste erakunde batzuetatik ere irain gogorrak egiten dizkiete aginte judizialari eta Lesmes bera ere horrelako erabakiak hartzera eramaten dute.
Jaurlaritza honek, ez du kasu honetan, zuk aipatu duzun "De Miguelen kasu" hori dela eta, kritikarik egin, ez du adierazpenik egin, muga hauek, muga hauek adierazpen...
...kasu hori dela eta, kritikarik egin ez du adierazpenik egin, muga hauek adierazpen askatasunak babesten ez dituen muga hauek gainditzen dituztenak, ez egintzarik ezta adierazpenik ere.
Zuk aipatu dituzun adierazpenak asko eta asko, Anasagastirenak eta iraganean askok eta askok egindakoak eta abar, ez dakit ze testuingurutan egin ziren, baina Gobernu honetatik ez dira atera. Ikusi beharko litzateke gainera adierazpen eskubidearen baitan dauden ala ez, zer esan zuten, euren edukina eta norainokotasuna zein den ikusi beharko litzateke. Baina nolanahi ere ez dira Gobernu honetatik ateratako adierazpenak, Gobernu honek ez du ezer esan.
Aitzitik, lehendakariak hemen Maneirok egindako galdera bati erantzunez duela hiru-lau astebete gaurkoa bezalako kontrol saio batean esan zuen: "Insisto en lo que es el respeto al auto del juez y al procedimiento judicial. Y en el momento en el que la justicia se pronuncie y dicte sentencia, si el Gobierno Vasco, en nombre del cual hablo, se viera afectado, le garantizo que volveremos a actuar con la máxima rapidez, contundencia y claridad".
Lehendakariak berak hemen tribuna honetan duela hiru-lau aste gai honi buruz, zuk aipatu duzun gai honi buruz, egindako adierazpen argia, gardena eta errespetuz betea erakundearekiko eta prozesu judizialarekiko. Nik uste dot honek argi eta garbi usten duela Gobernu honetatik kasu horretan adierazpen ezkorrik, iraingarririk, mesprezuzkorik eta ez onargarririk Gobernu honetatik ez dela atera.
Beste gizarteko kazetariek, tertulianoek, buruzagi politikoek eta euren askatasunarekin egin dezaketenaz ez dut orain ezer esango, bakoitzak berak esaten duenaren berri eman dezakeelako inolako zalantzarik gabe. Baina hemen ari gara Gobernu honetaz egin duenari buruz eta Gobernu honek ez ditu muga horiek gainditu beste gobernu batzuk bai egin dituzten moduan.
Eta horren adierazlerik argiena da zuk aipatu duzun epaile horrek ez duela beste batzuk egin duten moduan kontseiluaren babesa eskatu, argi eta garbi ikusi dutelako beste horiek Gobernu zentraletik ateratako irainak, euren nortasuna, euren dignitatea eta euren eginbeharra baldintzatzen zutela, oztopatzen eta eragozten zutela. Hemen horrelakorik ez da adierazi orain arte eta, beraz, Gobernu honekiko eskatzen dut Gobernu honek besteekiko daukan errespetu berdina.
Eskerrik asko.