OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2018-02-08):
Eskerrik asko, lehendakari andrea.
Beno, gaurkoan eztabaidagai daukagun legez besteko proposamen honek, Elkarrekin Podemos legebiltzar taldearekin batera aurkeztu dugun honek, Martínez jaunak ondo azaldu duen bezala, Kaleratzeak Stop plataformak egindako eskaera bati erantzuten dio.
Lehenik eta behin, ongietorriak zuek gure artera, eta eskerrik asko orokorrean egiten duzuen lan bikainagatik eta gaurkoan konkretuki, gaurkoan eztabaidagai dugun legez besteko hau moduko proposamenak luzatzeagatik. Jakin ezazue orain arte bezala aurrerantzean ere zuen eskaerei bide emateko prest izango gaituzuela.
Beraz, aurkeztu genuen legez besteko proposamen hau testuinguru jakin batean kokatzen da, Martínez jaunak ondo azaldu duen bezala, ze egoera tamalgarriren aurrean aurkitzen garen. Ez dut nik berriz ere errepikatuko berak esandakoa.
Aipatu ditu bai ze neurri hartzen diren kaleratzeak ekiditeko, edo behintzat, aurre egiteko berauei, batzuek ondo funtzionatzen dutenak, bai, eta beste batzuk, berriz, batere eraginkorrak izaten ari ez direnak.
Beno, adostu dugun bezala, ni gehiago zentratuko naiz Nazio Batuen Erakundearen irizpenean bertan.
Egunak joan eta egunak etorri, etxe kaleratze bat ematen da, edo behintzat saiakerak egiten dira. Errealitate bat da. Eta errealitate honi aurre egin nahian, oso balio altua duen irizpen bat etorri zen 2017ko ekainaren 20an: Nazio Batuen Erakundearen Eskubide Ekonomiko, Sozial eta Kulturalaren Batzordeak onarturiko irizpen bat.
Jakin badakigu irizpen hauek ez direla legeak, ez direla derrigorrez bete beharrekoak, baina Nazio Elkartearen Itunera atxikitutako estatuek betetzekoak direla suposatzen da edo behintzat, aintzat hartu beharrekoak, eta ildo horretatik jo beharko liratekela edo genukeela.
Estatu espainolaren aurkako irizpen bat zen hau, (...), (...) eta haien bi seme adingabeen kasuaren inguruan emandako irizpena. Kalteberatasun edo ahultasun egoeran dauden familiak etxe kaleratzea bizitegi alternatibarik ez dutenean, etxebizitza egoki baterako nazioarteko eskubidearen urraketa larria dela adierazi zuen irizpenean, batez ere tartean adin txikikoak daudenean.
Bertan, argi eta garbi ezartzen du estatu kideak etorkizunean antzeko urratzeak prebenitzeko betebeharra daukala, eta bere legedia eta haren aplikazioa Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideen Nazioarteko Itunean jasotako betebeharrekin bat etorriko dela bermatu behar duela, bereziki hurrengo lau betebehar hauek:
Maizterren etxe kaleratzeen inguruko prozesu judizialetan demandatuek aurka egin edo errekurtso bat aurkeztu ahal izango dutela bermatzeko bidezkoak diren legegintza neurriak eta/edo administrazio neurriak hartuz. Horrela epaileak etxe kaleratzearen ondorioak eta neurri horren eta giza eskubideen nazioarteko itunaren arteko bateragarritasuna kontutan hartu ditzan.
Bestetik, erabaki judizialen eta gizarte zerbitzuen ekintzen arteko koordinazio ezari lotutako arazoak gainditzeko beharrezkoak diren neurriak hartzea. Arazo horien ondorioz, bizitoki egokirik gabe gera baitaiteke etxetik kaleratutako pertsona edo familia bat.
Bizitoki alternatibo bat lortzeko baliabiderik ez duten pertsonen etxe kaleratzeak, pertsona horiei benetako eta eraginkorra izango den kontsulta bat egin ondoren soilik gauzatuko direla ziurtatzeko.
Beharrezko neurriak hartzea, kaleratutako pertsonek, bereziki familiek, adinekoek, haurrek edota kalte beretasun egoera berberean dauden beste pertsonak batzuek, bizitokia alternatibo bat izateko ezinbestekoak diren urratsak eman ondoren eskuragarri dauden baliabide guztiak baliatuta.
Eta azkenik, autonomia erkidegoarekin koordinazioan eta eskuragarri dauden errekurtso guztiak baliatuta kasu honetan ere, diru-sarrera baxuak dituzten pertsonei, etxebizitza egoki bat izateko eskubidea bermatzeko plangintza ulergarri eta integral bat formulatu eta gauzatzea; baliabide, neurri, epe eta ebaluazio irizpide nahiko jaso beharko dituelarik.
Batzordearen irizpenaren azken puntuan, sei hilabeteko epea ematen dio Espainiar Estatuari idatziz erantzun bat eman dezan. Irizpen honen harira, hartuko dituen neurriak azalduz.
Nazioarteko jarraipen batzorde bat eratua dago, irizpen honen betearazpenari jarraipena egiteko eginkizunaz, tartean kaleratzeen aurkako plataformak daudelarik, eta jakin izan dugunaren arabera, oraindik ez da erantzun hau igorri, Nazio Batuen erakundera. Eta jada, sei hilabete pasa dira ordutik.
Gainera, Estatuari eskatzen zitzaion urgente argitaratu dezala irizpen hau eta zabalki banatu dezala formatu irisgarrian, herritarren sektore guztiengana hel dadin. Eta hau ere, guk dakigula behintzat, ez dute bete.
Egun hauetan, hainbeste entzuten ari garen Euskal Herriko Autonomia Estatutuan aurreikusitakoari jarraikiz, Euskal Autonomia Erkidegoak justizia administrazioaren arloan dituen eskumenak kontutan hartuta, eta gure autonomia erkidegoak, hirigintzaren, etxebizitzaren eta lurraldearen antolamenduaren arloan, arau ahalmenaren 100 % duela kontuan hartuta, Nazio Batuen erakundearen irizpen honek bete betean eragiten diola iruditzen zaigu, eta beraz, hor jasoak eta eginiko gomendioak aintzat hartu beharrekoak dira.
Irizpen hau indartzeko, azaroan Auzitegi Gorenak 1797/2017 sententzia eman zuen, honakoa zioelarik sententzia horrek: "Etxe-uzte agindu batek, eragin dien adin txikikoen egoera pertsonala, soziala eta familiarra ponderatzen ez dituen eta proportzionaltasun epairik ez duen etxe-kaleratze agindu bat, ez da adin txikikoen eskubide eta interesak beharko luketen babes juridikoarekin bateragarria".
Sententzia hau, Nazio Batuen erakundearen irizpenaren ildo beretik doa. Zentzudunena litzateke moduan noski. Baina oraingoz dakigunez, sententzia bakarra da.
Baina beno, ez da edozein auzitegik epai hau eman duena, Auzitegi Gorena izan da. Beraz, bide onetik doala dirudi eta espero dezagun aurrerantzean honelako sententzia gehiago etortzea.
Beraz, hau guztia kontutan izanik eta lehen Martínez jaunak aipatu dituen arrazoi guztiak kontuan izanik, hasiera batetik oso egokiak iruditu zitzaigun Kaleratzeak Stop plataformak proposatu ziguna, eta eztabaidagai dugun legez bestekoa aurkeztu genuen.
Pozten gaitu eta eskertzen dugu oraingoan ere, adostasun zabal batera iritsi izanak. Oso erraza izaten ari da, egia esan, etxebizitza kontutan adostasunetara iristea eta beno, hori benetan eskertzekoa da.
Erdibideko proposamen bat egin zitzaigun. Guk nola ez, Kaleratzeak Stop plataformarekin kontrastatu genuen erdibideko hau eta beno, beraiek komentatu zigutenaren arabera eta bai Elkarrekin Podemos legebiltzar taldeak eta gu geuk, EH Bildu legebiltzar taldeak...
...Elkarrekin Podemos legebiltzar taldeak eta guk geuk, EH Bildu legebiltzar taldeak, iritzi genuen egokia zela erdibideko hori, gehitu dizkiogu kontu pare bat, inongo arazo barik aurrera doa erdibideko proposamen hori eta hori benetan pozgarria da, berriz esango dut.
Ea aurrerantzean ere horrelako aukerak baditugun. Baina mesedez eskatu nahi dudana da ez dadila oraingoan ere gertatu behin baino gehiagotan zoritxarrez gertatzen ari dena, ezta? Legebiltzar honek hartzen dituen akordioak ez direla aintzat hartzen, eta okerrena, ez direla bere osotasunean betetzen behintzat.
Beraz, oraingo honetan eztabaidatzen ari garen hau kontu larria denez, adi egongo gara guztiok, lehen Martínez jaunak esan duen bezala, eta espero dugu beteko direla hemen hartutako erabaki edo proposamen guztiak.
Eskerrik asko.