UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2016-03-03):
...eta gizartearen arazoa dela, gizarte oso batena.
Gizartean pertsonengan berezkoa da indarkeria? Biolentzia pertsonengan berezkoa dago edo kulturala da? Historia da pentsatzen badugu pertsonongan berezkoa dela, ea gai garen biolentzia, indarkeria hori kudeatzeko. Eta pentsatzen baldin badugu gizarteak barneratua dugula, kulturala dela, ea gai garen errotik kultura hori aldatzeko eta horretarako politikak eta neurriak ezartzeko.
Asuntoa da, egunerokoan, momentu oro hortxe dugula; espresio ezberdinen bidez agertzen dela indarkeria, maila desberdinetan. Batzuetan indarkeria fisikoa da; beste batzuetan berbala da, hitzezkoa da; beste batzuetan sexista da, arrazista, gizarte bazterkeria, sare sozialetakoa... Eta ez dago urrutira joan beharrik. Legebiltzar honetan ere indarkeria etengabea da, edota familian. Askotan ez gara kontziente, baina hor dago, inplizituki edo esplizituki.
Eta komunikabideetan ere, zer da komunikabideetan saltzen dena? Odola, gerra, biktimen sufrimendua, erasoak, hilketa... Hori da eraikitzen ari garen gizarte eredua. Eta historia da eskola ere gizarteko parte dela, eskola gizartearen isla dela eta ez dela salbu geratzen. Eta eskolan ere ematen dela. Batzuetan oso espresio gordin eta larrietan.
Adin txikiko ikaskideen artean orotariko tratu txarrak; ahozko tratu txarrak, fisikoak, sexu erasoak, gauzekiko, sare sozialetan... Eta guk oso garbi daukagu bat bera ere ezin dugula onartu. Bat bera ere ez.
Eta tratu txar bakar bat bera ere ez gertatzeko, pertsona haur gaituak prestatzeko heziketa eredua dela muina. Heziketa eredua da muina, integrala. Etorkizunean helduak izango diren haur horiek prestatzeko; haur horiek prestatzeko gaur egungo gizarteko indarkeriazko kultura hori aldatzeko.
Prestatzeko harreman sanoak izateko. Indarkeria hori kudeatzeko; gatazka egoerak kudeatzeko estrategiak eskuratzeko. Inork ez erasotzeko, eta inor ez umiliatua izateko, eta umiliatua sentitzeko. Bakoitzak izan ditzaken ezaugarriengatik, jatorriarengatik, eta abar, eta abar.
Eta hori guztia bakoitzaren buruaren errespetutik hasten da eta besteak errespetatuz hasten da. Autoestima, enpatia, emozioen kudeaketa, eta abar luze bat. Eta hau ez da konpontzen bizikidetza planekin bakarrik, eta are gutxiago segurtasun indarrak, indarkeriaren espresio diren segurtasun indarrak, hauek eskolara, ikasgeletara eramatearekin formakuntza eskainiz. Eta ezta ere horrelako egoerak, indarkeria, ez da konpontzen azterketak eta ikerketak eginez. Eskatzen du gizarte oso baten inplikazioa. Korresponsabilitatea eta ekimena eskatzen du. Ezin dena da gizartean arazo bat dugunean, arazoa eskolara. Arazoa dugula indarkeriarekin? Eskolara. Ez dakit zerekin arazoa dugula? Eskolak konponduko du.
Ez. Eskolak dena ezin du bere gain hartu, eta eskolak behar duena da formakuntza, irakasle prestatuenak, baliabideak, eta abar, eta abar. Behar duguna da Hezkuntza Sailaren jarrera proaktiboa. Irakasle formatuenak izateko, inplikatuko direnak ikasleen heziketa integralarekin.
Indarkeriazko jokabide oro...
...irakasle formatuenak izateko, inplikatuko direnak ikasleen heziketa integralarekin.
Indarkeriazko jokabide oro saihesteko, detektatzeko baliabideak izango dituztenak eta gai izango direnak. Baina horretarako baliabideak behar ditugu eta gaur egun baliabideak falta dira, baliabide pertsonalak eta ekonomikoak, dena ezin delako bakoitzaren borondatearen eta profesionaltasunean oinarritu. Eta hori ikastetxean sistematizatua eta inplementatua egon behar da eta oraindik oso urruti aurkitzen gara.
Baditugu gidak, baditugu protokoloak, baina zenbatetan lantzen dira estrategiak guzti honi aurre egiteko? Zenbatetan lantzen dira heziketa eredu proiektu sendo batekin baloreak, enpatiak eta abar, eta abar luze bat. Erkidegoan ikuskariak dute arlo honen ardura nagusiena, baina iristen dira? Nahikoa da? Iruditzen zaigu hori ikastetxean bertan egon behar dela guztiz barneratua hezkuntza proiektu sendo batekin eta irakasle prestatuenekin.
Behar duguna da, esan dudan bezala, ikastetxe bakoitzak bere hezkuntza proiektuan modu integral batean barneratua izatea ba harreman sanoak garatzeko oinarrizko baloreak, kontzeptuak, estrategiak, baina hori komunitateko kide guztiekin, hezkuntza komunitatea osatzen duten kide guztiekin, ez bakarrik haurrekin edo ikasleekin baizik eta gurasoekin, irakasleen artean, irakasleekin eta abar luze bat. Eta hor asko daukagu egiteko eta proiektu horretan dena lotua joan behar da, hezkidetza, pertsonen arteko aukera berdintasuna, zeren guzti horretaz ari gara hitz egiten indarkeriaz hitz egiten ari garenean.
Eta horretaz gain, hori guztia ondo eginez gero, ba proiektua konkretuak edo programa konkretuak baldin baditugu eta astia baldin badaukagu plan horiek ere aurrera eramateko ba hobeto. Eta horregatik gure zuzenketan indarra egin nahi izan dugu gauza zehatzetan, askotan geratzen garelako orokorkerian, geratzen garelako protokoloetan edota gidetan baina behar dugu zehaztasuna, eta protokolo eta gida horiek aurrera eramateko behar ditugu neurri zehatzak eta horretan indarra egin nahi izan dugu.
Indarra nahi izan dugu ba ikastetxeetan abian dituzten prebentzio eta detekzio neurriak indartzeko eta sustatzeko ba baliabideak izatea, eta Hezkuntza Sailak baliabide horiek bideratzea eta horretarako profesionalen formakuntzan indarra jartzea. Baina formakuntza hori hezkuntzako profesionalez eskaini behar da eta ez beste arlo batzuetako profesionalez. Ez du balio indarkeriaren espresio nagusiak diren segurtasun indar horiek honetan inplikatzea, ez du zentzurik, kontraesankorra da. Hemen zentzua behar dugu eta iruditzen zaigu hor badugula bide bat ere hobetzeko.
Mahai gainean jarri dugu ere, ba nazioartean badirelako oso proiektu interesgarriak lortu dutenak ba hezkuntza komunitateetan, ikastetxeetan indarkeria maila oso tasa altuetan jaistea, ba proiektu horrek ere kontutan hartzea eta proiektu pilotoak martxan jartzea. Esaterako ba Finlandian erabilia izan den eta erabiltzen ari den eta inplementatua dagoen KiVa metodoa. Beste herrialde batzuetan ere inplementatu dute, badirudi oso emaitza onak ematen dituela, noski hori gero bakoitzak bere herrialdera egokitu behar du, ba bere gizarteko ezaugarrietara egokituz.
Orduan ondo dago, ez? Ondo dago ikerketetaz, azterketetaz, ebaluazioetaz hitz egitea beharrezkoak dira baina hemen behar duguna da proaktibitatea, jarrera eta behar duguna da formakuntza eta ekimen eta neurri zehatzak jada gure ikastetxeetan inplementatuta. Hori da behar duguna, eta hasieran esan dudan bezala ideia bat burua oso argi izanik
Arazo hau ez da eskolarena, gizarte oso baten arazoa da, guztion arazoa da eta guztiok eman behar digu konponbidea arazori.