HERRI ADMINISTRAZIO ETA JUSTIZIAKO SAILBURUAK (Erkoreka Gervasio) (EAJ, 2016-04-22):
Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea.
Maeztu jauna, nire berbaldiari egin aurretik, zehaztasun bat nahiko nizuke egin. Zuk pase forala aipatu duzu, lehendakariaren bat bateko asmakizun bat izango balitz bezala, baina lege aldi honetan bertan eta Legebiltzar honetan bertan, lehenengo aldiz  - nik ditudan datuen arabera -  espresio hori eta instituzio historiko hori erabili izan zuena eta aipatu izan zuena, hain zuzen ere, bikoizkerien inguruko ponentzian Laura Mintegi izan zen, batek badaki zer nolako helburuetarako, baina bera izan zen gai hori eta instituzio hori aipatu zuena, ezta?
Beno, frackingari buruzko araubide juridikoaren inguruko araubideari buruz planteatzen duzu zure gaurko interpelazioa, eta lehenik eta behin zuk zeuk nabarmenarazi duzu, nik uste dut egokia dela eta bidezkoa dela azpimarratzea eta argi uztea, araubide juridiko hori, frackingari buruzko indarrean dagoen araubide juridiko hori ez dela batere sinplea eta erraza.
Aitzitik, konplikatua da eta azken hiru urteetan, 2013. urtetik honantz nabarmen konplikatu da, gainera. Lehendik ere, konplikatua bazen, azken hiru urteetan gehiago eta modu nabarmenean konplikatu izan da, gainera.
Eta uste dut ona dela, gainera, frackingari buruz eta frackingaren inguruan edozein erakunde publikok egin dezakeenari buruz hitz egitekotan, aldez aurretik lauki juridiko hori argitzea, ezinbestean, erakunde honek, Eusko Jaurlaritzak zein beste erakunde publikoek, marko juridiko horren baitan txokatu beharko duelako, nahi eta ez.
Eta marko juridiko hori, esan bezala, ez da batere sinplea, konplikatua da. Eta azken boladan, gero aipatuko dizudan moduan, oraindik ere beste argi ilun-berriak agertu zaizkiolako marko juridikoari, handik eta hemendik etorritakoak.
Beno, indarrean dagoen frackingari buruzko araubide juridikoaren jatorria 2013. urtean kokatu daiteke, inolako zalantzarik gabe. 2013. urtean zehar, hiru autonomi erkidegook beste horrenbeste lege ematen dituzte, frackinga goitik eta behera debekatzen, frackingaren inguruan, debekapen absolutua eta baldintzatu gabea ezartzen.
Autonomi erkidego horiek dira Cantabria, Errioxa eta Nafarroa. Hirurak, urtean zehar, 2013. urtean zehar esan bezala  - Cantabriak apirilean, Errioxak ekainean eta Nafarroak urrian - , bakoitzak bere legea ematen du, esan bezala, frackinga euren lurralde esparruan goitik eta behera debekatzen.
Horren kontra, Gobernu zentralak bi erreakzio mota dauzka. Alde batetik, konturatzen delako frackinga debekatzea autonomi erkidegoetan momentu horretan posiblea zela, oinarrizko arau berri bat ezartzen du, asmatzen du eta Hidrokarburoen Sektoreari buruzko Legean aldaketa bat sartzen du, ez kasualitatez, 2013. urteko urrian bertan.
Alegia, aipatu ditudan hiru lege autonomikoen artetik hirugarrena aprobatu eta handik gutxitara, oinarrizko lege bat ematen du, esanez hortik aurrera, oinarrizko legeak horrela esaten duelako, frackinga posiblea dela, frackingaren teknika erabiltzea Estatu espainiarrean posiblea dela, legezkoa dela, bidezkoa dela, legez posiblea dela.
Beno, behin oinarrizko legedia baten eta autonomia erkidego diferenteek emandako legeen arteko kontrakotasuna nabarmendu ezkero, berehala egiten duena da hiru lege autonomi horiek harrapatu eta Konstituzio Auzitegiaren aurrera eraman, inkonstituzionalitate errekurtsoa planteatuz.
Hortik hilabete batzuetara Kataluniak beste lege bat ematen du baita ere gai honi buruz arauketa bat ezarriz. Baina Kataluniako parlamentuak bere legea ematen duenerako jada Estatuak bere oinarrizko legea emanda zeukan, frackinga ahalbidetu, posible egiten duen, frackingaren teknika posiblea dela, oinarrizko arau baten...
...legea emanda zeukan fracking-a ahalbidetu egiten duen fracking-aren teknika erabiltzea posiblea dela oinarrizko arau baten bitartez ezartzen duen lege hori indarrean sartu eta gero, Kataluniak konturatzen da oinarrizko lege baten kontra aritzea ez dela bide egokia, seguruenik hori Auzitegi Konstituzionalaren aurrera eraman eta inkonstituzionala bezala deklaratua izango dela, eta beraz, beste bide bat edo beste teknika juridiko bat sartzen du.
Kataluniak esaten duena da beno, debekua bai ezarriko dugu baina ez erabateko debekua, ez debeku absolutua eta baldintzatu gabea. Debekua jarriko dugu baina mugatua eta baldintzatua; baldintza konkretu eta zehatzetan, legean bertan agertzen diren baldintzetan. Hori ere Gobernu zentralak errekurritu egiten du. Kontua da Konstituzio Auzitegiaren erantzuna kasu batean eta bestean gaur arte diferentea izan dela.
Hasierako hiru autonomia erkidegoetan onartutako legeen kasuan, Konstituzio Auzitegiak ia berehala epaiak ematen ditu argi eta garbi esanez autonomia erkidego batek ezin dezakeela fracking-aren teknika goitik eta behera modu absolutuan eta baldintzatu gabean debekatu. Horrelakorik ezin duela egin eta horrela ezartzen du eta hiru lege horiek inkonstituzionaltzat hartzen ditu, hirurak.
Kataluniaren kasuan, Kataluniaren legea ere aurkatua da, Konstituzio Auzitegiaren aurrera eramana izango da eta Konstituzio Auzitegiak suspenditu egiten du, lehenik eta behin, araua baina gero Kataluniako legelariek eskatzen diotelako, suspentsio hori berraztertzen du eta jaso egiten du. Beraz, momentu honetan lege hori, Kataluniako legea, indarrean dago.
Zein da Auzitegi Konstituzionalak erabiltzen duen argudioa kasu horretan beste era batera jokatzeko? Hain zuzen ere, nabarmen adierazten du kasu horretan ez dagoela debekapen absolutua eta baldintzatu gaberik, baizik eta autonomia erkidegoaren eskumenak egikarituz, fracking-a ez dela debekatzen modu absolutuan eta baldintzatu gabean, oso modu mugatuan eta baldintzatuan baino, eta hori diferentea dela. Ez da berdina gauza bat goitik behera debekatzea edota gauza hori zilegitzat jotzea baina baldintzapean jartzea. Hori dela eta, uzten du indarrean jarraitzea Kataluniako legeak.
Legebiltzar honek 2015. urtean aprobatu zuen legea Kataluniaren apustuaren ildotik doa, Kataluniak bere legearen bitartez egin zuen bide beretik doa. Are gehiago, nabarmena da gainera testuan bertan ere bertatik hartutakoak direla esaldi batzuk berdin-berdinak direlako. Hemen Kataluniako legean inspiratzen gara arau berdin antzeko bat egiteko, hemen beste gauza batzuk sartzen dira, baina bidea berdina da.
Klaro, Gobernu zentralak, Kataluniaren kasuan bezalaxe, gure kasuan ere errekurtsoa planteatu du. Bien bitartean bederatzi hilabete izan ditugu posible bada negoziaketa baten bitartez akordio bat lortu ahal izateko. Baina Gobernu zentralak ez du akordiorik nahi izan, Gobernu zentralaren ikuspuntutik argia delako Legebiltzar honek 2015. urteko ekainaren 30ean aprobatutako legea erabat parekatu behar dela Konstituzio Auzitegiak inkonstituzionaltzat hartutako hiru legeekin, esaten duelako, era batera esan zein bestera esan, hemen aprobatutako legeak debekapen absolutua eta baldintzatu gabea ezartzen duela.
Hori da Gobernu zentralak defendatzen zuen planteamendua. Beraz, argudio berdina eraman nahi du Konstituzio Auzitegiaren aurrean, guk hemen aprobatutako legearekin planteamendu berdina egin dezan bere epaian Konstituzio Auzitegiak.
Harrezkero, zer gertatu da? Beste bi datu gertatu dira. Akordiorik egon ez denez, Gobernu zentralak erabaki du jada bere errekurtsoa planteatzea, baina errekurtsoaren nondik norakoak oraindik ez ditugu ezagutzen. Ez dakigu suspentsioa eskatuko duen, ez dakigu zer-nolako artikuluak errekurritzen dituen, ez dakigu ezta zer-nolako arrazoiak erabiliko dituen. Eta bien bitartean, badirudi Gorte Nagusietan gehiengo alternatibo bat osatzen ari dela eta azken hilabete honetan bertan erabaki bat hartu dute Industria Batzordean, esanez argi eta garbi Gobernuak legea aldatu behar duela fracking-a debekatzeko Estatu osoan.
Beraz hor datu berriak ditugu, egoera juridikoa goitik eta behera aldatu dezaketenak erabat. Hemendik astebetera Konstituzio Auzitegiak erabakitzen baldin badu Legebiltzar honek aprobatutako legea suspenditu egiten dela, egoera juridikoa astebetean goitik eta behera aldatuko zaigu. Eta benetan Kongresuko maioriak aldatzen badute urtebetean legedia ere aldatua izango da. Beraz horretan jokatu behar dugu, hori da markoa eta horren baitan jokatu beharra daukagu.