EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2013-01-31):
Arratsalde on.
Nik pentsatzen dut benetan gure osoko emendakina argia dela, eta ez da ihesian Eusko Alderdi Jeltzaleak asmatzen duen bidetxo bat. Zuek aipatutako gaia sakon(sakonean aipatzen du. Zuek momentu honetan bai UPyDren eskutik, baina zuk jorratu duzun diskurtsoaren arabera, zigorbetasunaren debatea aipatu nahi baldin bada, hau da, zigorgabetasuna inpunitatearen gaia aipatu nahi baldin bada, hemen garbi dago inork ez diola inongo agindurik eman justiziari bere lanetan eteteko, inork ez dio eman.
Ni dakidala epaiketarik ez da suspenditu. Ni dakidala, zuek agian zerbait dakizue. Baina hemen zigorgabetasunaren edo inpunitatearen debatea ekarri nahi baldin bada, zuek badauzkazue horren inguruan zantzuak edo probak, esan ezazue non eta zer gertatu den.
Begiratu, bigarren Plenoa da. Joan den astean eduki genuen ia saiakera bat, gero bidean gelditu da beste proposamen bat eta hau hirugarren gaia da. Nik uste dut guztiok bakea, bizikidetza, espetxe politika edo dena delako arazoaren edo arazo politikoaren inguruan daukagun eztabaida.
Nik inpresioa daukat, agian urte gehiegitan ikusi dugulako edo ikusi ditugulako antzeko debateak, eta niretzako klabea da gutako bakoitzak datozela geure iragan horretatik. Iragan horretatik bakoitzak eduki dugu geure estrategia. Eta iritsi gara halako biribilgune batetara eta jakinda biribilgune hori aurkituz gero hortik aurre egin behar dela, bakarren batzuk –nire uste apalean– erabaki dute hartzea berriz biribilgune horretan bueltak ematen jarraitzea.
Nire ustez oso ondo ulertzen dela zeren eta momentu honetan zigorgabetasunaren debatea aipatzeak ez dauka nire ustez inongo sentidurik. Eta bakarren batek ikusiko du biribilgune horretan, erdian badago hor monumentu bat eta batek esango du: Hori biktimei zor zaien errespetuagatik hemendik aurrera ezin dugu joan. Eta beste batek esaten du: Hortxe dago gatazka politika, ni biribilgune honetatik ez naiz irtengo gatazka politikoaren klabeak eta ondo konponduko dudanaren frogak edo seinalak ematen ez diren bitartean. Eta bitartean jira, jira eta jira.
Eta Eusko Alderdi Jeltzaleak bai joan den astean bere debatean eta gaur goizean, nire ustez, EH Bilduk erabaki du biribilguneari bueltak ematen jarraitzea. Hau da, joan den asteko enpatea desenpatatzeko aukera izan eta erabaki du: Beste buelta bat emango dugu, denbora irabazi dezagun ez dakigu nola irten behar dugun, beste buelta bat eman dezagun. Bakarren batek pentsa dezake: Ez, bidea egiten ari gara, bidea egiten ari gara, honarte etorri gara.
Ez, ez, bueltak ematen ari zarete eren eta ETAren desagertze bidean prozesu bat egon behar dela aurrez-aurre eduki duzue proposamen hori bozkatzeko eta esan duzue badaezpada ere ez dugu botatuko, abstenitu egingo gaituk. Aukera bat da baina segi jiraka biribilgunean.
Alderdi Popularrak ekartzen du beste zerbait, Alderdi Popularrek eta UPyDk, UPyDk markatzen du nolabaiteko gai honetan terrenoa eta biak zabiltzate, bai Alderdi Popularra eta Alderdi Sozialista distantzia batetara UPyDk markatzen duen ibilbide horretan. Eta esaten da: Ez, ez, gehienez buelta pare bat eta atzera berriz; igual buelta eman beharra daukagu. Eta garaia beste bat da.
Nik ez dut esango ETAren su etenak izugarrizko aldaketa ekarri duenik, zergatik egia da nobedadeak –benetan nobedadea– izan da ETAk hiltzeari utzi egin diola. Eta ez dut esango horrekin garai berri bat martxan jarri denik baina egun genuen errealitatea aldatu duela bai. Hau guztiok aitortzen dugu.
Eta pare-parean azaltzen zaigu, jakina, giza eskubide urraketa guztien artean dauden ardurak zuritzea, argitzea; ez ahaztea. Inpunitatea litzateke hori baino argitu egin beharko da. Kontuak eman beharko dira eta inork ez dio esan justiziari gelditzeko. Zuek asmatu...
...litzateke hori, baino argitu egin beharko da. Kontuak eman beharko dira eta inork ez dio esan justiziari gelditzeko, zuek asmatutako zerbait da.
Aldi berean, garbi dagoena da ETAk bere suetenarekin behin betirako indarkeriaren amaierarekin errealitatea aldatu duenez, ordurarte Espainiako gobernu ezberdinek gure iritzian legearen kontra erabili izan duen espetxe politika errotik aldatu egin behar da, besteak beste, bergizarteatzearen politika banakoa, pertsonala erabiltzen hasi behar delako eta agian, bakarren batzuk hori ez dute ikusi nahi, baino bergizarteratzea da datozen urtetan edo denboretan izango dugun bidea, eta hor ezin daiteke mendeku bila ibili.
Zergatik azkenean pertsona bat, gizonezkoa, emakumezkoa presoa baldin badago eta biktimei errespetu osoa gordez, garbi dagoena da sistemak penaren eskutik jarraitu behar duen kontua dela bergizarteratzea, ez mendeku bila ibiltzea eta hori azpi-azpian dago. Nik uste dut debatearen, azpi-azpian.
Eta Eusko Alderdi Jeltzalea joan den astean proposatu zuen biribilgune horretatik irten gaitezen eta marka dezagun ETA desagertzeko bide bat. Instituzio ezberdinek ardura ezberdina dituzte, guk ez ditugu goreneko ardurak, bainan euskal instituzioa gara, Eusko Legebiltzarra, Eusko Jaurlaritza, agian zerbait egin dezakegu horretan ere.
Horri esaten diote hori gertatuko da, hori ETAk bere aldetik egin behar du eta bere kabuz egin behar du. Guk proposamen bat egin genuen eta enpatea egon zen, eta ezker abertzaleak erabaki zuen biribilguneari beste buelta bat ematea.
Eta gaur proposatzen dugu beste gauza bat eta da, lehenengo, ETAren suetenak behin betirako indarkeria amaitzea erabaki zuenetik, aldarrikatu zuen garai hartatik, errealitate hori aldatu dela eta zigorgabetasunaren printzipioa aipatu gabe, alderantziz, esanez giza eskubideen urraketa dagoen tokian eta kasu guztietan ardura bat dagoela atzean aipatuz.
Baita ere aipatzen dugu espetxe politika aldatu egin behar dela. Errotik aldatu egin behar dela eta, aldi berean, proposatzen genuen eta ikusiko dugu noiz eztabaidatu eta bozkatzen den legebiltzar honetan, Osoko Bilkuran, Bake eta Bizikidetzako Batzordea antolatu egin behar dela.
Beraz, hiru aukera, ez hiru bide, hiru aukera, zergatik garbi dagoena da biribilgune rotonda horretatik irten beharra daukagula, iragana ahaztu gabe, zergatik bakoitzak dator, eta gu ere gatoz atzetik, iritsi gara puntu honetara eta aurrera egin behar dugu.
Eta gu proposamen batzuk egiten ditugu direkzio horretan, norabide horretan. Eraginkorrak eta eraikitzaile izan gaitezen, bakea eta bizikidetza guztion artean antolatu dezagun.
Ez dakit antzua izango den gure estrategia, bainan konbentzituta gaude, esperientziaz eta iharduera politiko ezberdinak aztertuz bidea hori dela, guztion artean egin beharreko bidea.
Baina, mesedez, hausnarketak hausnarketa eta errespetatu ditzagun geure posizioak, guk geurea mantenduko dugu. Ez dakit zenbat alditan enpatatuko dugun edo ez dugun, baina Eusko Alderdi Jeltzaleak behintzat garbi azaltzen du, bakoitza datorrela datorren tokitik, aurrerantzean zerbait txukuna eta sendoa eraiki nahi baldin badugu, antzuak diren estrategi horietatik irten beharrean gaudela.
Hori da gure posizioa eta hori izango da gure bozkaren zioa eta baita ere erabakia.