KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2018-05-10):
Bai, legebiltzar-buru andrea, legebiltzarkideok, denoi egun on.
2017-2020 Enplegurako Plan Estrategikoa aurkeztu zuen Beatriz Artolazabal sailburuak otsailaren 23an. Azaldu zuenez enplegua sortu eta sostengatzera etorritako 2014-2016 Enplegu Planaren planteamendua gainditu, eta euskal gizarteak dituen erronka berriei erantzun ahal izateko neurri estrategiko eta kualitatiboak garatzeko beharrari erantzutera dator Enplegurako Plan Estrategiko berri hau.
Izan ere, 2014-2016 Enplegu Planaren ebaluazio txostenean argi agertzen denez kalitate handiagoko enplegua eskainiko duen lan merkatu baten alde egiteko beharra hauteman da. Horretarako behin-behinekotasuna eta lanaldi partzialak murriztu behar dira eta adostasuna eta lankidetza oinarri dituzten lan harremanak babestu. Eta horretarako plan estrategiko berriak uztartu beharko lituzke, batetik ikuspegi estrategiko eta kualitatiboa eta, bestetik enpleguaren arloko neurri zehatzak hiru alderdi hauetan aurrera egitea ahalbidetuko dutenak, enplegu gehiago, enplegu hobea eta pertsona guztiei aukera ematen dien lan merkatu bat.
Argi zegoen beraz norabidea, argi eta garbi, eta ez guk esanda aurreko planaren ebaluazio txostenean jasota baitago. Gertatzen dena da uztartze lan hori ez dela era argian jasotzen aurkeztu zaigun Enplegurako Plan Estrategiko berri horretan. Enpleguaren arlo estrategikoari dagokionez txostenaren sarreran bertan esaten da gure gizartea inguru sozio-laboral eta ekonomiko konplexu eta aldakorrean murgilduta dagoela. Uste dut azken aldian honen inguruan asko eztabaidatu dugula, eta horregatik inguru hori ezagutu eta analisi zehatza egitea funtsezkoa dela enpleguaren eremuan politika publikoetan erabakiak hartzeko. Txostenean bertan jasotzen da hau ere.
Nora goazen definitzeko saiakera horretan eszenario berri horietan aurki dezakeguna ondo ezagutzea eta etorkizuneko hipotesi eta prospekzioak aztertu eta horietan oinarritutako bideak irekitzea funtsezkoa da. Estrategian bertan aipatzen dira gure testuinguruan eragin erabakikorra duten zenbait faktore eta oso datu interesgarriak eskaintzen zaizkigu lanpostuen aurreikuspenari dagokionean, aurreikusitako egoera makroekonomikoari dagokionean, sektore ekonomikoek izango duten aldaketa garbiaren inguruan, lanbide taldeek izango duten aldaketa garbiaren inguruan, enplegu eta bere egoerari dagozkion adierazle garrantzitsuak ere aipatzen dira genero ikuspegitik.
Argi erakusten da datozen urteetan enplegua ze arlotan sortuko den eta hortik nolakoa izan daitekeen ere antzeman daiteke. Horrek ematen digu baita ere informazio oso argi bat beharrezkoa izango dugun formakuntzaren inguruan. Argi azaltzen da (...) datozen urteetan lanpostu asko ordezkatzeko aukera irekitzen dela herri honetan, batzuk 100.000 direla esaten dute, 300.000 direla esaten dute beste batzuk. Edozein kasutan, asko izango direla argi geratzen da.
Baditugu beraz etorkizuneko hipotesi horiek sortzeko elementu nahikoak, nora joan nahi dugun ondo definitu, irauli nahi diren egoerak argi identifikatu eta etorkizuneko hipotesi horiek sortzeko dugun informazio guzti hori uztartzea tokatzen zen orduan. Eta uztartze lan hori Enplegurako Plan Estrategiko honetan egin beharreko lana zen, hemen dago kalitatezko enpleguari heldu eta prekarietatearekin amaitzeko bide eraginkorrenetako bat. Baina zentzu honetan gabezia eta ahulezia garrantzitsuak ditu aurkeztu zaigun planak. Ez dugu ikusten eskuartean duzuen etorkizuneko informazio hori elementu guzti hauek izan dezaketen izaera distruktibo hori neutralizatu eta etorkizunerako bide berriak irekitzeko norabidea aldatzeko eta aukerak baliatzeko erabili denik.
Estrategian adibidez ez da argi ikusten erkidegoan eman behar den...
...irekitzeko, norabidea aldatzeko eta aukerak baliatzeko erabili denik.
Estrategian, adibidez, ez da argi ikusten erkidegoan eman behar den errelebo generazional hori era ordenatu batean eta kalitatezko enplegua helburu izanik egiteko zein plan zehatza duen Gobernu honek.
Y ya le recordábamos en la comparecencia a la señora Artolazabal que decía Séneca que no hay viento favorable para el barco que no sabe dónde va.
Claro que posteriormente el Gobierno dejó claro que el barco quedaba en manos de Confebask, en esa galera que nos comentaba el señor Casanova.
Todos esos ámbitos estratégicos del empleo, todo lo referido a los jóvenes, a las brechas, a todas las desigualdades que se están dando ahora en este momento en el mercado laboral, quedan en manos de Confebask y eso nos parecía bastante importante y bastante preocupante.
Bestetik, enplegua sortzeko helburuotan, anbizio gutxiko plan bat dela iruditzen zaigu, ekonomiaren bilakaeran, lan merkatuaren joeretan eta prozesu demografikoetan ustekabeko aldaketa zoroak ematen ez badira ba bere horretan lortuko diren helburuak planteatzen dira.
Eta oso kontserbadoreak diren helburuak markatzeaz gain, ez da loturarik sortzen sortu eta mantendu nahi den enplegua eta enplegu horren kalitatearen inguruan.
Adibidez, esaten da 45.000 lanpostu sortu nahi direla, baina ez da esaten zein motako lanpostuak sortu nahi diren. Edo 20.000 gazteri eman nahi zaie lan aukera, baina ez da esaten zein baldintzetan, zein iraupenarekin eskaini nahi zaien hori.
Justuki enplegu politika berrien orientabidea izan behar duten enpleguaren dimentsio estrategiko bat agerian utziko dute alderdi kualitatibo horietan, ba zailtasunak ikusten dira bere garapenean, ez?
Hitzetan bai ikusten da dimentsio kualitatibo horiek antzemateko nahi bat, baina gero berrikuntza gutxi, oso gauza berri gutxi muinera joanda ikusi daitezke konkrezio horretan.
Zeren nik jakin nahi nuke zein den justuki planak aurkezten digun elementu berritzaile hori, zeren guk ez dugu aurkitu.
Eta justuki gainera ikusten digu potenteenak izan behar luketen atal horiek, enpleguaren kalitatearekin lotutakoak eta euskal enplegu sistemaren hobekuntzarekin lortutako horiek, enpleguaren arlo kualitatibo horrekin lortutakoak direla justuki plan honetan gabezia eta ahulen dauden atalak. Hori paradoxa da eta era berean oso kezkagarria da.
Azkenik, pertsona guztien aukera ematen die lan merkatu bat lortzeko bide horretan. Planak berak nabarmentzen du sortuko den enpleguak enplegagarritasun gutxieneko pertsonentzat egiazko aukerak ez ekartzeko arriskua eta gainditu beharreko ahulezien artean aipatzen ditu atzean geratzen diren gizataldeak ere.
Gauza da arrisku eta ahulezia horiek gero ez direla helburu estrategikoetan planteatzen eta definitzen diren jarduera arloetan ere egiten den planteamendua dagoeneko eraginkor ez dela argi geratu den estrategia batean oinarritua dagoena.
Denak zaku berean, behar oso desberdinak dituzten pertsonak zaku berdinean egote horrek, gizatalde asko eta asko atzean geratzea suposatzen du eta hori zuzendu ezean, atzean jarraitzen geratuko luke.
Aipamen berezia merezi du baita ere emakumeen prekarizazioa ahulezia bezala identifikatu ez izatea eta gero gizon eta emakumezkoen arteko berdintasunari dagokionean orokorkerietan kokatzen da plana.
Esan behar da zentzu honetan, enplegu estrategian jasota ez badago ere, Artolazabal sailburuak genero arrakalarekin amaitzeko beharra azpimarratu zuela bere agerraldian, baina hau ez zegoen planean jasota.
Gerora gehitu da, Legebiltzar honen ekimenez gehitutako zerbait izan da zeren genero ikuspegia txertatzeari dagokionez planak hutsune nabarmenak ditu.
Eta bestetik, noski, kalitate handiagoko enplegua eskainiko duen lan merkatu baten alde egiteko beharra hauteman dela esaten genuen hasieran, eta horretarako adostasuna eta lankidetza oinarri dituzten lan harremanak babestearen beharraz hitz egiten da. Hori aipatzen da planaren arestian.
Eta uste dut horri buruz hitz egin duela baita ere Casanova jaunak aurreko puntuan: Ez esklusibitatean batzuei botere guztia emateaz, baizik eta lan harremanak babestearen beharraz hitz egin dugu aurreko puntuan eta badakigu nola dagoen kontua, ezta?
Plana aurkeztu zenean guk argi esan genuen, gogor kritikatu genuen enplegu estrategia hau herri honen gehiengo sindikalei bizkar emanda eraiki izana eta kritikatu genuen baita ere lan-harremanen egoeraren larritasunaren behar adineko garrantzia ez ematea, herri honen gehiengo sindikala elkarrizketa mahaian ez egonda eta elkarrizketa blokeo egoeran egonda.
Gerora gertatu diren gauzak oso argi utzi digute parte-hartze, dokumentuak aipatzen den parte-hartze zabal hori ez dela eman estrategia honen eraikitzean.
Parte-hartze hori eta kontsentsu hori ez direla landu eta, are gehiago, parte-hartze eta kontsentsurako aukera guztiak dinamitatu egin dituela Gobernuak orain gutxi Confebaskekin sinatutako akordio horrek.
Eta horrek zinez, hankaz gora jartzen ditu estrategia iraunkor bat aurrera eraman ahal izateko berme guztiak, parte-hartzea eta kontsentsua, estrategia iraunkor bat aurrera eraman ahal izateko elementu klabeak badira; parte-hartzea, kontsentsua, elkarrizketa eta lidergoa, lidergo publikoa ere, estrategia, horrelako estrategia bat aurrera eramateko beste elementu klabe horietako bat da.
Gauzak horrela eta esango nuke laburbilduz, kokapen kontzeptual interesgarri bat duen plan baten aurrean gaude. Aldatzeko beharraren nolabaiteko onarpena jasotzen du plan honek, baina praktikan betikotik gehiegi duen eta neurritan berrikuntza gutxi jasotzen duen bide orri bat eskaintzen digun estrategia baten aurrean gaude.
La cuestión es que ya hemos repetido muchas veces que no podemos seguir haciendo lo de siempre. La evolución del empleo y del mercado laboral nos sitúan ante una nueva realidad, que condiciona sobre manera los proyectos de vida y de felicidad de los vascos y de las vascas.
La economía de recupera, pero nuestra sociedad se (...). La economía se recupera, al tiempo que fenómenos como la precariedad de instalan en nuestras vidas.
Eta egoera hori irauli ahal izateko behar beharrezkoa dugu norabidea aldatu eta horretan garrantzi itzela du hemen mintzagai dugun Enpleguaren Plan Estrategiko honek.
Hori horrela izanda, eta aipatu ditugun elementu guzti horien arteko uztartze lan hori presakoa dela iritzirik, estrategiaren norabidea zuzendu eta osatzeko aurkeztu genuen gaur eztabaidara ekarri dugun ekimen hau.
Egia esate aldera, hasieran estrategia bertan behera uztera etorri zitzaigun burura, edo hori pentsatu genuen. Baina gaiak pertsonen bizitzan duen garrantziaz oharturik eta horrelako eskaera baten aurrera egin ezkero suposatuko lukeen prozedura mantso eta konplikatu horrek, ba benetan eraginkorra izango de estrategia bat lehenestera eraman gintuen.
Eta horregatik lehenetsi genuen nolabait estrategia hori norabidetzea eta osatzea eskatzea.
Eta horrela, Jaurlaritzari eskatzen genion 2017-2020 Enplegu Plan Estrategikoa osatu dezala, kalitatezko enpleguaren helburu nagusiari heltzea eta etorkizuneko joerak eta agertokiei egoki aurre egitea estrategia berriaren bi oinarri nagusiak bilakatuz.
Eta estrategia honetako zenbait atal indartu eta osatzea eskatzen genuen, bai prospekzioari zegokionak, bai genero ikuspegiari zegokionak eta horretan.
La verdad es que nos resultó muy grato el observar que no solo Elkarrekin Podemos compartía este planteamiento, sino que también los grupos que sostienen al Gobierno, seguramente por otros motivos, se sumaban a la necesidad en poner la lupa en una serie de elementos muy concretos, sobre los que se debe pivotar.
Y ahí seguramente tendremos perspectivas muy diferentes de por qué cada uno pone las lupas donde las pone. Pero bueno, de alguna forma, sí que parece que había un acuerdo, que hay un acuerdo sobre el hacia dónde debe desarrollarse esta estrategia de empleo y creo que eso no es poco.
A mí sí se me ocurría pensar cuando leí la enmienda de los grupos que sostienen al Gobierno, que de alguna forma venían a reconocer esas ausencias o, como nos decía el señor Aiartza el otro día, esos puntos de mejora que podría tener la estrategia.
Y la verdad es que me pareció muy interesante que, saliéndose de esa fórmula habitual de que el Gobierno siga haciendo, lo que viene haciendo, se planteara esa lupa, esa lupa que me parecía muy interesante y que además permitía o yo intuí o pensé intuir que podía permitir que pudiéramos llegar a un acuerdo en este sentido.
Y teniendo en cuenta, que además desde la presentación de la estrategia, pues se ha producido un hito de gran relevancia, y como ya decíamos anteriormente puede tambalear todo lo que se ha planteado en esta estrategia, como es el acuerdo de Confebask, y la ruptura de la mesa de diálogo, pues estamos muy contentas con el acuerdo que hemos alcanzado hoy.
Yo creo que todas hemos cedido. Nosotras también hemos entendido que quizá lo más práctico y lo más efectivo podría ser que esas necesidades de complementación que nosotras observamos en la estrategia se pudieran desarrollar, como se os sugería desde los grupos del Gobierno, a través de los planes anuales; que además hay un compromiso de que esos planes anuales se presenten anualmente y las evaluaciones se presenten anualmente; y nos parecía muy interesante que, además, pudiéramos tener coincidencia en aquellos elementos sobre los que tenía que pivotar la estrategia.
Y nos parecía también interesante que en esos elementos sobre los que tenía que pivotar la estrategia habíamos conseguido un consenso muy amplio porque, de alguna forma, eso también ofrece cierta garantía de que la visión es compartida y que esa estrategia va a tener mayores visos de salir adelante.
Pero, sobre todo, la iniciativa también que discutíamos hoy busca, en el contexto en el que los discutimos ahí, que se recupere ese liderazgo publico que deben tener las políticas de empleo, porque esas políticas de empleo son las herramientas claves que tiene un Gobierno para abordar el buen vivir y la felicidad de los miembros de una sociedad, y entendemos que eso no puede quedar en manos de otras personas.
Por lo tanto, ba nik eskertzea akordiora egon den borondate hori. Uste dut errez saiatu garela akordio horretara bakoitzak beretik, ba bueno, bidean gauzak utziz eta iruditzen zait gaurko oso akordio sendoa dela, oso akordio potentea dela, batez ere etorkizunari begira, herri honek dituen erronka horiei begira, bidea amankomun batean jartzen gaituelako, elementu batzuen inguruan kokatzen gaituelako eta hori beti ere herri ikuspegitik oso interesagarria delako.
Beraz, talde guztiei eskerrak ematea, batez ere Arregi andreari egin beharko saiakeragatik eta besterik gabe, ba, sailburuari ere eskerrak ematen, badakitelako parte hartu duela akordio honetan.
Eta denoi zoriontzea lortutako akordiorengatik.