ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2014-06-05):
Bai, eskerrik asko mahaiburu andrea. Egun on guztioi.
Hemen zaudeten legebiltzarkide guztiok dakizuenez, iaz uztailaren 17an Gipuzkoako Batzar Nagusiek klausula sozialen inguruko 4/2013ko Foru Araua onartu zuten. Arlo horretan berriro ere Gipuzkoa aitzindaria izan zen langileen aldeko lan-baldintzak bermatuz.
Foru Arau horren arabera Gipuzkoako Aldundiak bultzatutako obra publiko guztietan, enpresek hainbat gizarte klausula bete behar dituzte. Gainera segurtasun berdintasunean arloan ere sakontzen dituenak besteak beste.
Arlo horietariko bat Gipuzkoako eraikuntza lan hitzarmena betearaztea da. Neurri horren xedea da Aldundiak sustatzen dituen obra publikoetan lan egiten dituzten langileen lan-baldintzak duinak bermatzea. Langile guztienak. Bai hemengo enpresen langileenak eta baita kanpoko enpresen langileenak ere.
Aldiz, Lehiaren Euskal Agintaritza deritzon organo batek, Gipuzkoako Foru Arauaren aurka jarri zuen auzi-bidea araua lehia askearen aurka zihoalakoan. Berriro ere obsesio bakarra airean. Lehiakortasuna, lehiakorkeria hobeto esanda. Zaintzekoa gauza guztien gainetik. Berdin da merkataritzako langileen atsedenaren aurka egin edo kasu honetan gertatzen den bezala, langileen lan-baldintzak duintzeko saiakera serio eta orokor baten aurka egitea. Hala ere, hori ez zitzaion nahikoa iruditu eta auzibide hutsetik haratago joan zen epaitegiari arauaren eten kautelarra eskatuz.
Askotan obra publikoetan zein diru publikoarekin finantzatutako obretan hurrengoa gertatu da. Bai enpresa adjudikatzaileak era zuzenean eta bai azpikontratazio katean, lehiakortasunaren izenean langileen lan-baldintzak urratzeari ekin diotela.
Alegia, lehiakortasuna bilatu beharra aitzakia izan da lan-baldintzei eraso egiteko. Aldiz, jarrera hori ez da lehiaketetan kontuan izaten enpresen aldeen negatibo moduan.
Enpresa askok bai hemengoak zein kanpokoak, uko egin behar izan diote lehiaketa askotara aurkezteari. Euren enpresan langileei ordaintzen dietenarekin ezin dutelako konpetitu eta hainbat autonomok eta enpresari txikiek salatu dute egoera hori. Ezinezkoa zaie beste enpresa batzuek egiten duten kontratazio politikarekin lehiatu.
Enpresa batzuk bere langileei 5 euro orduko ordaintzean, obraren lizitazioan prezio lehiakorragoa...
...lehiatu.
Enpresa batzuk, bere langileei, 5 euro orduko ordaintzean obraren lizitazioan, prezio lehiakorragoa aurkeztu dezake, baina noren kaltean? Beste behin ere, langileen kalterako. Eta hau, onartezina da edonon, baina are gehiago, administrazioak bultzatzen dituen obretan.
Horregatik ez dugu ulertzen, nola lehiaketaren euskal agintaritzari zilegi iruditzen zitzaion egoera hori, alegia, langileen lan baldintzen malgutasunaren edo kaskartzearen ondorioz, enpresek prezioa jaistearen ondorioz lehiaketak irabaztea.
Zorionez, ez gara bakarrak, errealitate hori horrela ulertzen dugunak. Otsailaren 11n, EAko Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko auzien aretoak, erabaki zuen Foru Arauaren aurka jarritako auzi bidea bertan behera uztea, zuhurtasunezko, kautelazko neurri moduan.
Auzitegiaren ustez, ez dagoelako justifikatuta, horrelako kasu batean, ezin da gailendu helegitea aurkeztu duen administrazioak aipatzen duen konpetentzia arauen eta printzipioen urratzea, berez oso eztabaidagarria. Ezin da oinarri izan Foru Araua mantentzea berehalako kalteak eta konpontzeko zailak direnak, eragingo dituela argudiatzeko.
Gipuzkoako Aldundia ez da izan arlo honetan pausua eman duen erakunde bakarra. Otsailaren 24ean, Arabako Biltzar Nagusiek ere, onartu zuten aldundiaren obra publikoetarako kontratuetan, gizarte klausulak txertatzeko araua eta horretan ere Arabako eraikuntzako lan hitzarmena betetzea eskatzen zaie enpresei.
Arau horrek, Gipuzkoan onartutakoarekin konparatuz duen antzekotasuna % 95ekoa da, ia berdina. Eta arau hori onartzeko, EAJren aldeko botoekin onartu zen. Baina, arau hori gure proposamena erregistratu ondoren ere errekurritu egin zen baita.
Europatik ere Direktiba bat helarazi digute. Administrazio publikoak eraman behar duen jarrera, eredugarria izan behar da. Sentikortasunarekin jokatu behar du eta horretarako kontratu guztietan, gizarte klausulak txertatzea gomendatzen du. ez bakarrik obra publikoetarako lizitazioetan, baizik eta ere, zerbitzu kontratuetan ere. Europar Parlamentuak argitaratu duen Zuzentarauan ikus dezakegu.
Decía que hay una directiva europea, la Directiva 2014/24, del Parlamento Europeo y del Consejo del 26 de febrero del 2014, que establece que las administraciones públicas puedan priorizar los aspectos sociales y medio ambientales en las licitaciones, y no solamente el precio más competitivo.
EH Bildutik ulertzen dugulako edozein obra publikoetan langileen lan baldintza duinak bermatuta egon behar direla eta enpresek ez dutela lizitazio publikoetan beraien lehiakortasuna langileen lan eskubideen bizkarrera bilatu behar, Gipuzkoako zein Arabako arauek hala egiten zuten eta administrazioaren beste erakundeetan ere horrelakoak jorratzea eskatuko genuke.
Eta ere, kontzienteak gara oraindik ere asko dagoela arlo horretan egiteko, adibidez, zerbitzu kontratuetan ere, eta horregatik lan egiten jarraituko du EH Bilduk.
Aurreko guztiagatik, EH Bidutik ondorengo legez besteko proposamen hau aurkezten dugu. Jaurlaritzari eskatzen diogu bere ardurapeko lehiaren euskal agintariak klausula sozialen inguruko Foru Arauaren aurka jarritako auzi bidea bertan behera utz dezala.
Izan ere, nabarmena da langileen eskubideen defentsak lehiakortasun printzipioaren gainetik egon behar duela. Eta zentzu horretan, helegitea aurkeztea eta kautelazko neurriak eskatzea langileen aurkako neurria dela.
Beraz, amaitzeko, legebiltzarkideei guztiei eskatuko nizueke legez besteko proposamen horren alde bozkatzea, lehiakortasun gainetik langileen lan baldintza duinak ziurtatu behar direlako.
Besterik gabe, eskerrik asko.