BREÑAS GONZÁLEZ DE ZÁRATE (EH Bildu, 2013-11-21):
Eskerrik asko mahaiburu andrea eta egun on guztioi.
Kultura hilzorian dago. Kultura ez da inoiz agenda politikoan egon. Ez da inoiz lehentasuna izan ez garai honetan eta are gutxiago, garai txarretan. Horri gehitu behar diogu neoliberalismoari ez zaiola kultura interesatzen ez delako komeni eta horregatik da gune honetan dagoen egoera larrian Estatuan nahiz Euskal Herrian.
PPren ordezkariak oso ondo azaldu du egoera hau parekatu dituenean kultura eta kotxeen sektorea. BEZaren kasuan ere Madrilen menpe gaude eta ildo horretatik, ezin dugu Euskal Herritik gure kultura eredu propioa garatu. Madrilek erabaki du, krisiaren aitzakiaz, BEZaren bitartez ere kultura ahultzea. Gaur egun kulturaren gaineko BEZik altuena duen euroguneko estatua delarik Espainia PSEren ordezkariak adierazi duen bezala.
Kulturak irizpide propioa duten pertsonak dakartza, hezkuntzak bezala, eta horregatik kulturako BEZaren igoera eta horregatik LOMCE hezkuntza lege atzerakoia gobernu absolutistek beldur diotelako pentsatzen eta argudioak dituen hiritarrari, gobernu absolutisten helburua hiritar globalizatuak sortzea delako eta testuinguru honetan kokatu behar dugu gaurko gaia.
Berriki, Estatu mailan kulturaren defentsarako plataforma aurkeztu dute 43 eragileek kultura herritarrengana hurbildu eta BEZa jaisteko asmoarekin. 2012ko uztailan ere, Euskal Herriko kultur industriako hainbat ordekarik salatu zuten Espainiako Gobernuaren BEZa 13 puntu igotzeko neurria kulturaren kontrako eraso zuzena zela eta bereziki, euskarazko sorkuntzari eragingo ziola gure kultura ahulagoa izateagatik.
Asteartean bertan agertu zen euskal musikaren sektorea ere, esanez sektorea larriki itota dagoela eta horregatik, berriro ere agerian geratzen da herri honi Madrilgo politika murriztaileak ekarritako arazoei aurre egiteko burujabetzan sakondu eta urratsak ematea dela irtenbide bakarra, kulturan ere. Hauxe izan da zuzenketarik ez aurkezteko arrazoia, ez dugulako gai hau Espainian kokatu nahi eta esan bezala, haratago joan nahi dugulako.
La Declaración de Friburgo sobre Derechos Culturales se basa en la Declaración Universal de Derechos Humanos, de tal forma que los derechos culturales son parte de los derechos humanos. La declaración es uno de los instrumentos clave para los derechos culturales que reúne y hace explícitos los mismos que ya están incorporados de forma dispersa en numerosos instrumentos internacionales.
Kultur Eskubideen Behatokiaren Ekimenez kultur eskubideen adierazpenaren ondorengo artikuluak ekarri nahi nituzke gaur hona. 5. artikulua kultu-bizitza eskura izatea eta parte hartzeaz mintzatzen dena. Pertsona orok dauka gizabanako gisa eta talde gisa kultur bizitza eskura izateko eta modu askean partehartzeko eskubidea eta libreki hautatuko bideen bitartez, egin ahalko du.
Beste bat, 11. artikulua eragile publikoen erantzukizunaz. Estatuek, eta oro har eragile publikoek, beren eskumen eta erantzukizunen...
...beste bat 11. artikulua eragile publikoen erantzukizunaz. Estatuek eta oro har, eragile publikoek beren eskumen eta erantzukizunen barruan, honako betebeharrak dituzte. Adierazpen honetan aitortzen diren eskubideak beren legedietan eta praktika nazionaletan txertatzeko betebeharra.
Eta bigarrenik adierazpen honetan jasotako eskubide eta askatasunak berdintasunez errespetatzeko, babesteko eta asetzeko betebeharra, baita eskubide horiek osoki gauzatzea bermatzeko ahal diren bitarteko gehienak erabiltzeko betebeharra ere.
Kultura guztion eskubidea da beraz eta EH Bildun oso kezkatuta gaude BEZAren igoeragatik. Kulturaz jantzi eta gozatzeko aukera kinka larrian jarri delako eta larriena da oinarrizko eskubide bat luxuzko kontsumo produktu gisa aurkezten zaigula igoera horrekin.
Kulturaren unibertsaltasuna aldarrikatzen dugu hezkuntzarena bezala. Baina Madrilgo PPren Gobernuari ez zaizkio interesatzen, ez kultura ez hezkuntza, botereari eusteko ez baitira komenigarriak.
Y así es. Dar los pasos necesarios hacia la soberanía como instrumento y contexto para la justicia social y política, también lo es para la justicia cultural que es de lo que estamos hablando hoy. Nos liberaríamos de la carga, lastre, negación e imposición a la que nos someten en todos los sentidos la clase y el régimen político que gobierna en el Reino de España. Y en este caso el IVA cultural también es uno de esos lastres que paraliza la cultura en general y la propia en particular.
Porque el Gobierno de Madrid, como he dicho anteriormente, no quiere cabezas pensantes ni activas que creen realidades diferentes y cuestionen el sistema establecido. Madrid gestiona una cultura estanca en la que la ciudadanía es un mero receptor pasivo de espectáculos comerciales globalizados, donde no tiene opción a participar, a crear o a organizar desde sus barrios, pueblos o ciudades.
Ése es el modelo que nos quieren imponer desde Madrid y a este paso y tristemente también desde el PNV con su no política cultural, una no política cultural que está ahogando el sector en general a una gran velocidad y la cultura del universo del euskera, euskal kultura en particular. Está ahogando la pequeña cultura o cultura de base que es el modo de expresión de un país. Eta guk garbi dugu. Kultura propio barik ez dago herririk.
Horregatik oinarrizko kultura sustatu nahi dugu, euskarazko kulturari lehentasuna emanez. Eta ondorioz, EAJri eta Gorospe andreari esan nahiko nieke kultura ez dela bakarrik sustatzen BEZAren arazo larria konponduta, baizik eta ganorazko aurrekontuak proposatuta eta benetako kultura politika bat diseinatuta ere.
2014ko kultura aurrekontuekin kulturari utzitako ogi apur horiekin, gaur egun larriki zauritua dugun kultura betiko ito eta hil egingo zaigu. Murrizketa 17 milioikoa izan da. Aurrekontu osoaren % 0,5 da kulturari egokitu zaiona.
Eta EAJri eskatu nahi genioke arduraz azter ditzala 2014ko kultura aurrekontuak, horrela ez baitako kultura sustatzerik. Eta diseina ditzala benetako kultura politika bat, oinarrizko kultura sustatuko duena eta euskarazko kulturari lehentasuna emango diona. Behar besteko plazak izan ditzan, ikusgarria izan dadin eta bere transmizioa bermatu dadin.
Amaitzeko bi erreferentzia egin nahiko nituzke. Bat Mikel Laboa nazioarteko musikari handiak elkarrizketa batean esandakoa, benetako globalizazioa litzatekeela berezko kulturak errespetatuko lituzkeena. Gaur egun gertatzen ez dena, jakina.
Eta bi, atzo bertan Garbiñe Mendizabal, EAJko ordezkariak, Kultura Batzordeak Donostia 2016 egitasmoaren harira esandakoa, mundu globalizatu honetan eta Europan ere ikusgarriak izan gaitezen berezko kultura indartzeko garrantziaz mintzatu zen. Hori baldin bada EAJren apustua, jakin dezazuela bide horretatik prest gauzkazuela elkar lanean aritzeko.
Besterik gabe. Eskerrik asko eta gero bigarren txandan azalduko dut gure bozka.