OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2017-10-26):
Bai, egun on.
Aitortu behar dut Mari Carmen López de Ocarizen interbentzioa eta ger,o diskurtsorik gabe utzi nauela ze beste gauzen artean, beno, ba erdibideko zuzenketa osoa irakurri du eta hori izan da azken egunetan lanean aritu eta gero atera dugun dokumentua eta, azken finean, gure eztabaidaren ondorioak edo erakusten zuen dokumentua.
Beraz, nik uste dut laburrean ibiliko naizela. Baina beno, gauza pare bat bai esan nahi nituzke, ezta?
Kontutan eduki behar dugu uraren inguruan izugarrizko presioa dagoela eta gure uren egoera ez dela batere ona, ezta?
Kontutan eduki behar da baita ere uraren inguruko eskumenak oso banatuta daudela instituzio eta erakunde eta eragile desberdinen artean, non parte hartzen duten Estatuko Gobernua, Jaurlaritzak, diputazioak, udalak, kontzejuak, ur partzuergoak, konfederazioak, ureztatzaileak... Eta baita, azken finean, enpresak eta erabiltzaileak ere.
Beraz, egoera oso konplexua sortzen dute, eta horren adierazle da gero, gaur egun gertatzen zaizkigun hainbat arazoen hasiera edo, ba konplexutasun honengatik dela, eta gaur egun adibidez, Aguraingo EDARrekin gertatzen ari denak, zerikusirik pixka bat badu horrekin. Nork kontrolatu behar du EDARrera iristen diren emariak eta gero, EDARra bera norena den, edo nork kudeatzen duen. Eta gero azkenean, honen kontrola nork egiten duen honen afluenteena.
Eta horrek ere arazo dezente ematen dizkigu. Beraz ez da erreza izango, nahiz eta gaur gure ustez ere, mugarri interesgarri bat jarri dugun egoera hobetze aldera.
Dena den, nik pixka bat atzera egin nahi nuke, gutxienez aurreko astean eduki genuen eztabaidara, eta gogoratu nahi dut baita ere, Garoña eta energia nuklearraren inguruan, aipatu nituen behintzat kontu batzuetan, kontutan eduki behar dugula gure inguruko baliabideen erabilera eta gure bizi sistemaren moduak, sortzen dituela arazo batzuk epe luzekoak direnak, eta energia nuklearraren kasuan oso argi ikusten zen. Eta nik uste dut, baita ere, uraren kasuan oso argi ikusten dela edo ikusten ari dela.
Ez dakit  - eta hau adibide batekin jarriko dut - , ez dakit oroitzen duzuen uda honetan bertan argazki oso kurioso batzuk atera ziren euskal errekatan, hau Amezketa ibaia izan zen, gorriz tintatua, eta hau Zadorra ibarra zuuriz tintatua.
Eta honek nire haurtzarora eraman ninduen. Beno, ez dakit hemen jende asko egongo den Oria ibaiaren arroan jaio, eta bizitakoa edo hezitakoa, baina nik gogoratzen dut nola bere garaian, 70. hamarkadan, Tolosara Oria ibaira, ibarratik jaisten zen erreka, guk igerilekura joaten ginean, joaten ginen ikustera ea egun horretan ze koloretakoa zen ibai hori, eta deitzen genion "el río colorines". Ze batzuetan berdea etortzen zen, beste batzuetan horia eta abar, eta abar, eta abar.
Eta askotan, esaten dugu, ba beno, gauzak garai batean garapen mota zehatz baten ondorioz gertatzen zirela ingurumenean kalte handi horiek eta gaur egun, gauzak desberdinak direla. Nik uste dut, erakutsi ditudan bi argazki horiek pixka bat adierazle direla bi kontuena.
Alde batetik, ba gauzak ez direla hainbeste hobetu, eta beste alde batetik, hor badauzkagula herentzia batzuk, garapen modu zehatz baten ondorioz etorri direnak, eta horiek ere izugarrizko eragina egiten jarraitzen dutela, eta ikusi besterik ez dago metal astunak edo aztertzen direnean gure ibaietan eta gure ibaien sedimentazioan eta abar.
Edo HCH lindanoaren kasua adibidez, non 80. hamarkadan isuri zen leku ezberdinetan eta 2013. urte arte, ez dugu jakin lindanoa zegoela adibidez Zadorra ibaian. Eta hori izan da ordura arte neurketarik ez delako egon.
Arloan lanean aritzen den teknikari batek esaten didan bezala, normalean ez da agertzen neurtzen ez den hori. Eta gure helburuetako bat zen hainbat kontu berri ere neurtzea eta programa bereziak egitea, bai sustantzia prioritarioetan edo emergenteetan eta abar.
Beraz, gu saiatu gara eta ekarpenak egiten modu eraikitzaile batean, eta benetan nik ere López de Ocariz andreak esan duen bezala, eskertzen dut asko topatu dugun jarrera, bai beste talde politikoengatik eta bai Gobernuaren erantzunarengatik.
Eta iruditzen zait nolabait, gaur lortu ditugun bi gauza garrantzitsuak direla, alde batetik onarpen bat, ze aho batez onartuko da gure ibaien egoera ez dela ona, eta onarpen hori oso garrantzitsua iruditzen zait.
Eta gero beste alde batetik, plan baten bitartez mugarri bat jartzea ea zeintzuk diren egin beharreko edo datozen urteetan egin beharreko lanak eta neurriak eta abar.
Beno, honek, beste arazo bat ematen digu, eta da, nahita ez eta hori URAko teknikariek oso argi esaten dute, kontrolatu nahi baldin baditugu gai gehiago, edo modu jarrai batean kontrolatu nahi baldin baditugu hainbat kontu, horrek dirua balio du. Eta orduan, klaro, hemen dator, nik beti ere...
...baldin baditugu hainbat kontu, klaro, horrek dirua balio du. Orduan, hemen dator nik betiere Gobernu honi eta aurrekoei egin diodan kritika, eta da ingurumena dela la hermanita pobre. Hor benetan esfortzu ekonomiko bat jartzen ez dugun bitartean, planak egin ditzakegu eta plan nik uste dut txukuna gelditu daitekeela gaur onartutakoaren ondorioz. Baina gero dirua jarri ezean, planak aurrera ezin ditugu eraman eta egoerak txarra izaten jarraituko du.
Nik hemen ere beste ohar bat sartu nahi nuen. Ez da bakarrik hemen gauden talde parlamentario guztiak jabetzea eta onartzea gauzak hobetu behar direla. Kanpotik ere presio nik uste dut gero eta nabarmenago bat dagoela eta Europar Batasuna ere abisu serioak ematen ari da.
Guk galdetu dugu hiri hondakin uren inguruan Europan eta lau leku zehatzen inguruan galdetu dugu, Goi Nerbioi alde batetik, eta Busturialdea beste alde batetik, Pasaia-Donibane beste alde batetik, eta Ermua-Mallabia, non uren kalitatea oso txarra den, oraindik azpiegiturak bukatu gabe daudelako. Erantzuten digutena Europar Batasunean da "de las cuatro zonas urbanas a las que se refiere la pregunta escrita, la Comisión solo puede informar en relación con las aglomeraciones de Alto Nervión y Busturialdea".
Eta jarraitzen du, dice: "Toda vez que ninguna de las 2 aglomeraciones cumple los requisitos en materia de tratamiento secundario establecidos en la directiva para las aglomeraciones de más de 15.000 habitantes, ambas figuran, junto a otras, en un procedimiento de infracción más amplio que la Comisión puso en marcha el 8 de diciembre del 2016".
En el paquete de procedimientos de sanción, que llega el 4 de octubre de la Unión Europea, vuelve a advertir al Estado que, evidentemente, tenemos siempre la tentación de culpar al Estado pero aquí está claro que todas las administraciones tenemos responsabilidad, porque ninguna de ellas ha cumplido del todo con los cometidos que tenía.
Claro, esto tiene un resultado. Y el resultado es que independientemente que URA, dentro de los medios que tiene, esté haciendo lo que puede, porque desde luego el conocimiento técnico y el interés hay que reconocérselo a URA, pero la falta de medios también hay que ponerlo de manifiesto, y vemos también, también nos preocupa un poco que al final se intenta explicar que se está haciendo un trabajo, que evidentemente se está haciendo, pero luego también cuando se dan los resultados, los resultados se terminan maquillando un poco. Entonces, se habla de tanto porcentaje del estado físico de los ríos no es bueno, tanto porcentaje del estado químico de los ríos no es bueno.
Pero en realidad la Directiva marco del agua lo que nos decía es que para el año 2015 el estado global de cada una de las masas de agua tenía que ser buena. Pero claro, si vamos a los resultados, resulta que de 888 kilómetros de ríos que tenemos en la comunidad autónoma, resulta que un estado bueno solo tienen 90 kilómetros. Porque entre que hay un porcentaje que no está evaluado y el 77 % que no consigue estos parámetros, uniendo todos los indicadores, pues resulta que nos quedamos con que solamente un 10 % de nuestros ríos tienen un estado bueno, cuando el 100 % tendría que tener ese estado para el año 2015.
Amaitzeko, hemen ate bat irekitzen da, ate interesgarri bat irekitzen dela iruditzen zaigu. Baina egia da baita ere mozioarekin bueltaka ibili garela azken egunetan, gauza asko sartzen saiatu garela, eta orain, teknikarien laguntzarekin, guk mozio honetan txertatu ditugun puntu guztiak pixka bat ordenatu eta koherentzia tekniko bat eman beharko diogula. Iruditzen zait hemendik aurrera oraindik lan asko gelditzen dela baina, edozein modutan, lan oso beharrezkoa eta lan interesgarria.
Besterik gabe, eskerrik asko.