ARZUAGA GUMUZIO (EH Bildu, 2017-02-16):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea. Arratsalde on denoi.
Gaurko edo arratsalde honetako puntu honekin espainiar indar polizial eta militarrak guztiz erretiratzea eskatuko dugu. 2013an horrela eskatu zuen baita ere Legebiltzar honek eta gaur ideia hau berrestera gatoz.
Eztabaida honetarako sei argudio, sei arrazoi emango ditut. Lehenengoa, iraganeko agrabioagatik, Espainiako segurtasun indarrek eragin duten giza eskubideen urraketengatik, Guardia Zibila bere 170 urteetako historian sortu duen mina, sufrimendua, herri mugimenduari, mugimendu sindikalari, langileei, ikasleei, mugimendu politikoei eragin dion saminagatik.
Agrabio hori bere intentsitate guztian argitu, errekonozitu, erreparatu behar dela pentsatzen dugu eta erreparatu gabe jarraitzen duenez, hor markatzen dugu gure lehenengo helburu bat. Ezin nuen saihestu aipamen hau egitea iraganari begira, baina gaurko ekimen honetan ez dut iraganean geratzea nahi, baizik eta etorkizunera proiektatu nahi dut.
Segundo, por los ratios defectivos policiales. Vamos a hacer números. Hace cinco años solo en estas tres provincias teníamos en torno 8.000 ertzainas, 3.500 policías municipales, 3.000 guardias civiles, 1.500 policías nacionales; un total de 16.000 efectivos. A día de hoy, contamos con 7.000 ertzainas, 3.500 policías municipales, 2.370 guardias civiles y 1.381 policías nacionales; en total, 14.251. Ha habido un decremento notable.
En lo que nos interesa en este punto se ha producido un descenso del 32,1 % de guardias civiles y del 9,6 % de policía nacional. Lo consideramos un buen dato, una tendencia que consideramos positiva y que creemos además se debe de profundizar hasta el final.
Hace cinco años teníamos 7,3 policías por 1.000 habitantes en esta población de 2.166.000 habitantes y hoy en territorio vasco tenemos 6,5 policías por 1.000 habitantes. Vuelvo a decir, un decremento interesante.
Mejoramos, pero consideramos que poco, comparando con esos ratios europeos que nos aconsejan 2 policías por 1.000 habitantes. Todavía estamos ciertamente muy lejos. En Bélgica la proporción es de 3,7 policías por 1.000 habitantes, en Alemania del 2,9; en Irlanda del 2,6; y Finlandia o Suecia llegan incluso a 1,4 policías por 1.000 habitantes.
Según ese consejo de ratio europeo de 2 policías por 1.000 habitantes, deberíamos de estar aquí con nuestra población en torno a los 4.332 efectivos policiales. No es un planteamiento al cual pretenda llegar inmediatamente, simplemente hago números, establezco cuál debería de ser la tendencia adecuada, hacia dónde deberíamos mirar y no precisamente, como parece algunas declaraciones nos lleva, a la dirección absolutamente opuesta.
Tercero, porque ante estos ratios hay que decidir qué es prescindible porque lo pagamos nosotros y nosotras. De Andrés, Espainiako gobernu ordezkariak, eskatu du polizia gehiago. Ez du esan zertarako, zer beharra dagoen horretarako, baina batez ere ez du esan nork ordainduko duen.
Ikus dezagun gure segurtasunaren gastua. Segurtasun Sailaren aurrekontuaren arabera, 2016koa, 633 milioi eurotako aurrekontua egon da. Udaltzaingoaren aurrekontuari begira, estipulazio baten arabera, 280 milioi eurotako gastua daukagu. Obedientzia espainoleko polizia gastua 400 milioi eurotik gorakoa izango litzateke. Guztira, 1.300 milioi ordaintzen dugu segurtasunean.
Euskal herritarrok ordaintzen dugu zenbateko hori, bai zuzenean edo baita espainiar Estatuari ordaindu behar diogun Kupoaren bitartez.
Aurrekontu hori jasanezina iruditzen zaigu. De Andrések eskatzen duenean guardia zibil edo espainiar polizia gehiago, egiten du eskatzea libre nolabait, batez ere guk ordainduko dugun eskaera bat egiten duelako.
Eskatzen duenean polizia gehiago, eskatzen du irakasle gutxiago, mediku gutxiago edo zerbitzu sozial gutxiago, aurrekontua ez delako infinitua.
Finean, De Andresek eskatzen duenean guardia zibil edo polizia nazional gehiago, esaten digu nahi eta behar ez duzuen polizia hori zuek ordainduko duzue.
Laugarren; ditugun segurtasun behar objektiboengatik. Pasaden astean, Juan Calparsoro, Euskadiko fiskal nagusia, hemen egon zen, etxe honetan eta esan zigun hau izan da biztanleko polizia kopurua handia izan duen Europako lurraldea. Egoera eta zirkunstantziak aldatu direnez, Calparsorok planteatzen zigun, ondorioztatzen zuen logikoena izango zela polizien kopurua murriztea.
Are gehiago, beste elementu garrantzitsu bat ekarri zigun, adierazpen edo agerraldi horretan, esaten baitzuen gero eta delitu tasa txikiagoak daukagula hiru probintzia hauetan.
Berriro ere, berri on bat. Tasa hori egokitu beharko genuke polizien kopurura.
Galdetuta zeinek egiten du polizia judizialaren lana, esan zuen Ertzaintza dela polizia judiziala.
Honek eramaten gaitu konpetentzien eztabaidara. Espainiako segurtasun indarrek ez dute inolako paperik betetzen polizia judiziala bezala. Estatutuaren arabera, orden publikoa mantentzeko ez du inolako ardurarik. Hala eta guztiz ere, jarraitzen dute euren presentziarekin, eurenak ez diren jardunak egiten, eurenak ez diren eskumenak betetzen.
Cinco. Por su falta de encaje estatutario y, por lo tanto, de encaje normativo.
Ayer supimos, por una información dada por la Consejería de Seguridad, que las Fuerzas de Seguridad del Estado han puesto en el último año 1.754 controles de carretera. Son exactamente 1.754 controles de carretera más de los que tienen competencia para poner.
Cierto que son menos que otros años, nuevamente una tasa decreciente, pero nuestra aspiración es que cuanto antes estos controles lleguen al número de cero.
Beltrán de Heredia nos dijo en la comisión: "Es verdad, que hay situaciones en las que entendemos y así lo hemos denunciado, que hay una invasión competencial por parte de las Fuerzas de Seguridad del Estado".
Estando de acuerdo con ello, consideramos que el Estatuto en materia de seguridad está a términos iguales, incumplido y obsoleto. Incumplido por esta invasión que expresó la propia consejera y obsoleto porque creo que es mayoritaria la demanda de que incluso estas competencias residuales que recoge el Estatuto para las Fuerzas y Cuerpos de Seguridad del Estado, deberían de ser ejercidas por policías vascas.
Porque creo que es amplia la aspiración de que nosotros y nosotras podamos organizar, podemos reorganizar, las necesidades de seguridad de este país, en base a nuestros recursos, en base a nuestras necesidades, en base a nuestro presupuesto, en base a las tasas objetivas de criminalidad que tenemos y en base a nuestra historia.
En base, en definitiva, a lo que desde EH Bildu consideramos nos corresponde como un pueblo que aspira a la soberanía, también en el ámbito de la seguridad.
Sexto y último, por reivindicación histórica. Estamos celebrando el 80 aniversario de hechos trascendentales, entre ellos también la creación de aquella Ertzaintza. Telesforo Monzón, entonces consejero de Gobernación, decretó la disolución de la Guardia Civil y de la Guardia de Asalto, y creó la Ertzaintza para asumir todas sus competencias, la Ertzaintza como policía de sustitución, así viene titulada en el diccionario enciclopédico Auñamendi.
Ideia hori da, gaurkoan balioan jarri nahi duguna, inspiratzailea iruditzen zaigulako, ez konplementatzeko polizia bat, baizik eta ordezkatzen duen polizia bat nahi dugulako.
Gaur idea aspirazio hori berreskuratu nahi dugu. Euskal poliziek, pluralean, ertzaintzak, polizia foralak, udaltzaingoak ordeztu ditzaten espainiar poliziek.
Sei arrazoi eman ditut nahiko pentsatzen dut gure iniziatiba justifikatzeko.
Taldeek aurkeztutako zuzenketak ikusita eta azkeneko momentuan ekarri den erdibidekoa ikusita, aipamen pare bat egin nahi ditut.
2013an bi kontzeptu aprobatu genituen Legebiltzar honetan. Bata egokitzapena zen eta bigarrena erreplegatzea. Oraingo honetan erdibidean aurreko posizio horiek aldatu dira. PSE aurreko posiziotik nolabait igo da maila bat, egokitzapena eskatzera heldu dela. Pentsatzen dut aurrerapausotzat hartu behar dela zegoen puntutik hona heltzea gaur egun.
EAJ, ordea, jaitsi da aurreko posiziotik. Errepliegea esplizitoki argi eta garbi eskatzen zuen 2013ko iniziatiba hartan eta aintzat hartu behar dugu Beltran de Herediak orain dela egin zuen agerraldia segurtasun batzordean eta hiru aldiz errepliege hitza erabili zuen gobernuaren helburu moduan. Pentsatu nahi dut EAJk ez duela nahi Beltran de Heredia nolabait desautoritzea esan zuena eta gustatuko litzaidake honen inguruko azalpenak entzutea datozen hitzen txandetan.
Ekarrekin Podemosek aurkeztu duen zuzenketari buruz, lehengo hitza erabili zuena izen zen gutxitu. Guk proposatu genion hitz hori ordeztea eta bere ordez erretiratze edo erreplegatzea jartzea, baina ez duzue nahi izan.
Bi puntu bazenuten zuen posizioan, nik behintzat nahiko ontzat hartzen nituena. Bata zen Polizia Nazional eta Guardia Zibilak egun Euskadin dituzten eskumenak Ertzaintzako kideek bete ditzaten, hori eskatzen zenuten. Eskumen horiek nolabait erresidualtzat hartzen direla bigarren fase batean hemengo poliziek bete ditzaten eskatzen zenuten. Eta gainera hau operatibizatzeko plan bat ere eskatzen zenuten.
Pentsatzen dut bi asmo horiek edo bi idea horiek desagertu direla orain sinatu duzuen testutik. Pentsatzen dut asko deslabatu dela erdibidea bi idea horiek kenduta.
Pentsatzen dugu norbaitek Legebiltzar honetan jarraitu behar duela erretiratze edo erreplegatzea esplizituko eta amaiera arte argi eta garbi, ozen eskatu behar duena.
Horregatik mantenduko dugu gure jatorrizko posizio eta ekarritako erdibideko horren aurrean abstentziora joko dugu.
Eskerrik asko.