OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2019-06-06):
Bai, eguerdi on guztiei.
Nik ere ze polita den Urdaibai esaten hasi beharko dut eta eskerrak bere presentziagatik Zain Dezagun Urdaibaiko kideei gaurkoan ere.
Nik eskerrak emango dizkiot Becerra jaunari ekimen honen atzean egotetik, baino gehienbat legealdi hasieratik lantzen hasi ginen Urdaibai eta Urdaibairen inguruko babesaren inguruan dauden arazoak, horri jarraipen bat eman izana, ezta?
Nik, edozein moduz, duda bat badut behintzat. Ze zuk esaten zenuen momentua dela, Ingurumen Mundu Eguna zela eta, momentu egokia dela konpromisoa berresteko. Nik hor diskrepantzia txiki bat daukat. Niri iruditzen zait gaur konpromisoa berresteko, noski, beti berretsi behar dugu Urdaibai ahalik eta hobekien garatzea eta ahalik eta hobekien kontserbatzea. Baina nik uste dut kontuak emateko unea ere iritsi dela, ze kontu hau Legebiltzar honetan, zuk esan duzun bezala, eta legealdi honetan ere kontu luzea da.
PADAS  - bere garaian Garapen Sozioekonomikorako Programa -  parte-hartze handi batekin egin zen 1998. urtean onartu zen. Egia da, sei urte beranduago onartu legeak esaten zuena baino. Legeak 89an esaten zuen bi urteko epean PADAS onartu behar zela. Beno, bederatzi urte beranduago aurrera atera zen PADAS eta nik uste dut PADAS-arekin gertatu denaren pistarik nagusienetako bat etorri zela 2007. urtean egon zen ebaluazioarekin.
Ebaluazio horretan oso argi ikusten zen zerbaitek ez zuela funtzionatzen. Hor 22 lan ildo desberdin zeuden eta horietatik exekutatuak, bukatutakoak, egindakoak, 10 urte beranduago % 14a zen, hiru bakarrik, eta garapen proposamenetatik 98 baldin bazeuden hasierako PADASean, 26 amaituak zeuden.
Beraz, 10 urteren bueltan...
...26 amaituak zeuden. Beraz, 10 urteren bueltan, ba PADASen, garapen sozio-ekonomikorako plan horren bilakaera ez zen inondik inora egokia.
Eta hor, ez bakarrik kuantitatiboki, hor datu kuantitatibo batzuk ematen ziren azterketa egin zenean, baina kualitatiboki ere, eta hor esaten zen arazorik nagusienetako bat izan zela instituzioen arteko koordinazio falta bat egon zela, bultzada bateratu bat ez zela egon.
Guk, bere garaian esan genuen, eta hor iruditzen zaigu oraindik arazo hori mantentzen dela, eta da Bizkaiko Diputazioak ez zuela bere garaian ondo onartu Biosferako Erreserbaren garapen hori Patronatuaren eskuetan eta Jaurlaritzaren eskuetan egotea, eta benetako bultzada seriorik ez dela izan.
Dena den, 2007ko ebaluazio horren ostean, beste proposamen berri eman etorri zen, ea benetan garapen ekonomiko hori etortzen zen, zeren, nik uste dut, Damborenea jaunari ba gero ere erantzungo diot, baina nik uste dut kontserbazio naturaren edo ingurumenaren kontserbazioaren inguruko ezjakintasun nahiko handia erakutsi duela, nolabaiteko mespretxua eta hemen PADAS beraren espiritua ez dela ulertu edo ez dela ulertu nahi izan.
Zere azkenean PADASa da, nolabait ere, guztiok dakigulako, ingurumen edo eremu bat babesten denean eta oso estuki babesten denena, natura balioak eta ba mantentzeko eta jarraitzeko, horrek nolabait ere erabilpenetan eta muga batzuk jartzen dituela, eta hori konpentsatzeko egiten dira garapen sozioekonomikorako beste hainbat plangintza, eta PADASa hor kokatu behar da.
Beraz, kontua berebiziko garrantzia hartzen du, zeren beste leku batzuetan, babesturik gabe dauden beste lekuetan egoten den edo egon izan den garapen mota, ba leku hauetan ez delako posible.
Eta hemen gertatu da, eta nik uste dut hor Arruabarrena jaunak arrazoia daukala, nolabait ere ez dela asmatu, 30-35 urte hauetan ez dela asmatu nola natura balioen kontserbazioa, nola uztartu garapen ekonomikoarekin eta garapen sozialarekin.
Eta datuak Becerra jaunak jarri ditu mahaian gainean, bilakaera dena da.
Nioen bezala, 2009. urtean beste saiakera bat egin zen, eta hor jarri zen garapen jasangarrirako estrategia bat onartu zen, 2008-2009ko urtarrilean, 2015erako epe mugarekin edo, eta hor aurreikusi ziren, estrategia hori bere osotasunean garatzeko 533 milioi euro jarri behar zirela mahai gainean eta handik aurrera, gobernu aldaketa desberdinak egon dira, baino desde luego argi dago diru hori mahai gainean ez dela jarri inolako garapenik egiteko.
Eta nik uste dut, aurreko hilean, zuk egin zenionean interpelazioa Arantxa Tapia andreari, hor argi ikusi zen nola 2009an garapen ekonomikorako edo garapen jasangarrirako estrategia horretan aurreikusten zenatik, ez zela ia ezer egin, zeren berak esaten zuen, bere Departamentutik 7 milioi euro atera zirela, guztiz 16 milioi euro inbertitu zirela eta hori, 10 urtetako epe muga batean, aurretik sei urtetarako 500 milioi euroko inbertsio bat aurreikusten zenean. Inbertsio hori ez da egon eta horregatik dator arazo hori.
Dena den, dena den, pixka bat bilakaera hori izan dela ikusita, nahi argi ikusten da hemen proposamena, konpromisoak berretsi ditzakegula nahi ditugun guztiak, baina hemen epeak eta zenbakiak ez baditugu jartzen, ez dugula ezer asko egiten. Eta nik uste dut, konpromisoak jarri baino, ba kontuak eskatzeko ordua iritsi dela.
Urte osoa, ia urte osoa gaiarekin lanean aritu eta gero, 2017an ekainean onartu genuen aho batez hemen proposamen bat eta hor bazegoen puntu bat, garapen sozioekonomikorako planarentzako programarentzako, oso argi zena.
Eta esaten zuen, hau hitzez hitz: "El Parlamento insta al Gobierno a concretar los retos actuales de la Reserva en los ámbitos económicos, social y medio ambiental y cultural, mediante un proceso participativo, a través de la puesta al día del PADAS contemplado en la ley, utilizando para ello indicadores objetivos y consensuados".
Jaitsi da hemen Natalia Rojo anderea, eta saiatu da, ba beno, Rajoy katalanen inguruan esaten zuen bezala, "el Gobierno hace cosas, el Gobierno hace cosas, y es muy laborioso", baina bi urte beranduago, ez da egon hemen aurrerapenik inondik inora.
Hau da, 2007an ebaluazio bat egon baldin bazen, hemen PADAS berritu eta prozesu parte-hartzaile batekin ebaluazio bat egin eta berriro ere martxan jartzea bi urte beranduago, non egon da prozesu parte-hartzailea, Rojo anderea, PADAS berritzeko? Non dago ebaluazioa? Zein da konpromisoa? Galderatan, Becerra jaunak Gobernuari egin dizkion galderatan eta Arriolaren erantzunetan, nik uste dut oso argi ikusten dela, erantzuna da ez da egongo PADAS berririk zuen mandatuan, agintaldi honetan, zeren esaten du gehienez ere 2020. urtearen amaieran, hau da, legealdia bukatu eta gero etorri daitekeela, baina data horiek ez direla fidagarriak esaten du bere erantzunetan, Patronatuak hartu behar dituen erabaki batzuen araberakoak direlako.
Beraz, ez daukagu PADASen ebaluaziorik, ez daukagu prozesu parte-hartzailerik eta ez daukagu epe mugarik eta inongo prebisiorik. Beraz, iruditzen zait oso ondo dagoela duela bi urte, Rojo anderea, zure hitzetan, "vamos a abrir el debate real que necesita esta Reserva" esatea, baina bi urte beranduago ez da bidezkoa konpromisoak hartuko direla esatea eta orain arte egindakoan jarraitzen dugula.
Esan nahi dudana da momentua dela kontuak emateko jada gaur eta hemen bi kontu gerta daitezkeela: Edo interes falta egon da eta horren inguruan nik uste dut erantzukizun bat izan beharko duzuela eta hori azaldu beharko zenuketela; edo zuk diozun bezala, interesa egonda, baina orduan ezintasun bat egon da.
Beraz, Ingurumen Sail honek guztion artean aho batez onartutako konpromisoei bultzada eman ordez eta bi urte, nik uste dut bi urte epe nahikoa dela, hau da, pazientzia izan dugula eta oposizio arduratsua egin dugula, bere garaian, garai honekin saiatu ginelako akordio zabaletara iristen eta iritsi ginen, baina bi urte beranduago ezin dugu hona etorri eta esan, Damborenea jaunak esan duen bezala, "qué bonito es Urdaibai", zeren duela bi urte gaur onartuko dena dagoeneko onartua zen.
Beraz, bi urteko prorroga edo zenbat denborako prorroga eskatzen ari zarete.