ETXEBARRIETA LEGRAND (EH Bildu, 2018-10-18):
Eskerrik asko. Egun on, guztioi.
Maddalen Iriartek esan zuen, Urkullu lehendakari interpelatu zuenean, ez zegoela lehendakariaren eta bere eserlekuen arteko tartea besterik Hondarribiako kale nagusian. Ideia horri edo espazio horri heldu nahiko nioke jarraian.
Gogoratzen dut zein urduri, zein txiki jaitsi nintzen espazio honetara hitz egitera etorritako lehen aldian. Lehen aldia zen, espazio instituzional politikoan publikoki agertuko nintzena, eta dar-dar batean nengoen. Garaian geneukan komunikazio-aholkulari Julenekin etorri nintzen hona, ez dakit aurreko egunean edo goizean goiz izan zen, eta berarekin batera entsegu batzuk egin nituen. Berak esan zidan ura edateko, bistan da ez diodala kasurik egiten, urak edateak asko lasaitzen du eta ez dut bota, lasai hitz egiteko, entonatzeko.
Eta hemen ginen, biok entsaiatzen. Eta entseguak egiten ari ginen bitartean, hor parean zegoen, orain ez dagoen arren, eta parkatuko dit aipamena, Borja Sémper, argazki batzuk egiten ari zitzaizkion bitarte horretan. Bera hor zegoen, lasai asko, eta ni hemen entsegu bat egiten urduritasunak guztiz jota.
Ze kontraste, hasiberria zen neska gaztea urduri eta ibilbidea eginda zeukan gizonezkoa, ez dut zaharra esango, baina espaziora guztiz moldatua. Eta berak, ez dut oso ongi gogoratzen zer, baina ongi egingo nuela esan zidan.
Eta lehenengo hitz hartzearen eguna heldu zenean, ez dut gogoratzen zer esan nuen, ez dut gogoratzen nola egin nuen, baina soilik gogoratzen dut paperetik burua altxatzera ausartzen nintzen momentu gutxi horietan, niri begira zeuden aurpegi batzuk topatzen nituela. Batzuk irribarretsu eta buruarekin baietz esanez, beste batzuk entzunez, beste batzuk indiferentziaz edo beste batzuk beraien gauzetara.
Amaitzerakoan, nire kideek ongi egin nuela esan zidaten. Eta ez dakit hala izan zen, baina behintzat animatu ninduten. Beraz, animo hitzak, begiradak, lasaitasuna transmititzen saiatzen ziren aholkuak, desadostasunetik ere bai, baina nire tokian nengoela erakutsi nahi zidaten keinuak. Ezberdintasunetik ere hau nire tokia dela, emakumeon tokia ere badela, emakume gazteon tokia ere badela adierazi zenidaten eta adierazi izan didazue. Inoiz zarata gehiegi badago, Tejeria mahaiburuak isiltzeko eskatzen dizue edo digu, eztabaidak merezi duen giroa esan dezan.
Orain proposatzen dizuedana da mugitzea espazio eta ideia hau, espazio politiko instituzionaletik espazio publiko festibora. Imajinatu ezazue neska gazte bat, lehen aldiz kale nagusian bere festaz ospatzeko pausua ematen. Eta bere kontrako iritzia duen arren, ongi egingo duela esaten dion gizon batekin topo egiten duela.
Pausua eta txilibitua ongi akonpasatzen dabilela begiratzeari uzten dion momentuan, espaloietara begiratu eta irribarrez eta txaloka ikusi dituela lagun batzuk, beste batzuk indiferentziaz begiratu diotela eta beste batzuk paso egin dutela.
Baina imajinatu ezazue horietako batek zarata egiten hasten denean, mahaiburu batek ez, baina herritar batek isiltzeko eskatzen diela. Oihukatzen dioten lagunak dituela zain kale nagusia amaitzen duenean, "ongi egin duzu" oihukatzen diotenak. Eta kide horiek, kontrako iritzia duten beste kide horiek ere ikusten dituela eta lasai egoteko, ondo joango dela esaten dioten mezuekin harrera egiten diotela eta Arrantzale Auzoan poteak elkarrekin hartzen amaitzen dutela.
Etor gaitezen orduan berriro hona eta ekar dezagun Hondarribiakoa hona.
Imajinatzen duzue Legebiltzar honetan emakume batek hitz egin zuen lehen aldian hemen gauden batzuk, hemen zaudeten batzuk, lehenengo ilaratan zaudeten batzuk, plastiko beltz handi batzuk hartu eta altxatuko zinatela, zeren betidanik hau gizonezkoen espazioa izan da; zertarako etorriko da hona emakume bat hitz egitera?
Imajinatzen duzue lehen Legebiltzarreko lehendakari andrea izan zenean, Izaskun Bilbaok kargua hartu zuenean hemen jendea altxatu eta oihuka hasiko litzatekeela berak hitz egiten zuen aldi bakoitzean? Ez dugu imajinatu ere egiten.
Gogoratzen duzue Kathrine Switzerren irudia? Ile mototsa ahal zuen moduan ezkutatu eta bere garaiko bikotekidearekin batera Bostongo Maratoian korri egitera atera zen lehen emakumea izan zen bera. Maratoiko arbitroetako batek ikusi eta bera harrapatzera atera zen, bidetik atera nahi izan zuen. Inguruan zeuden gizonezkoek babesten zuten irudia daukagu buruan eta maratoia egin zuen.
Baina duela gutxi elkarrizketa bat egin zioten Berrian eta hauxe zen titular nagusia  - barkatuko didazue kalitate eskasa - : "Andreek niri txistu egitea izan zen gogorrena".
Eta, kasualitatea, azal berean beheko partean, Jaizkibelgo gazteei egindako elkarrizketa bat zetorren: "Eskolan ere ezin hitz egin arbuiorik gabe".
Bide urratzaileak diren gazte hauek ere eta Kathrineri bezala emakumeak txistu egiten diete. Fuerte. Oso oso fuerte. Beraien burua ez entzuteraino.
Gizonezko batzuek babesten dituzte, bai. Baina beste batzuek Gernikako Arbolan (...) dute. Haiek gabe, neska eta mutil gazte hauek gabe desfilatzeko txanda itxaroten dute, askok bizkarra ematen.
Udaleko arduradun nagusiek haiei ez diete harrera egiten, gizonezkoak soilik onartzen dituen alardearekin gertatzen ez den bezala.
Eskolan ere ezin dute gaiari buruz hitz egin arbuiorik gabe. Barkatuko didazue, baina errepikatu nahi dut: Eskolan ere ezin dute hitzik egin arbuiorik gabe.
Horregatik, jende honi, konpainia parekide honi egindako erasoak salatu nahi ditugu argi eta garbi beste behin.
Horregatik ere maila berean eztabaidatzeko eta babes berarekin aurrera egiteko baliabideak eta babes instituzionala ez duten horiei harrera egitea ezinbestekoa dela uste dugu.
Salaketa esparru bat planteatzen genuen gure mozioan, salaketa eta babes puntu bat, ezinbesteko eztabaidaren eta konponbidearen bidean oinarri bat ezartzeko.
Baina bestelako alderdi bat ere azpimarratu nahi izan genuen: Konponbidera bidean proposamen eraikitzaile bat edo ekartzen saiatu ginen eta badakit horretan gehienak bat gatozela.
Lehen alorrean ditugu ikuspuntu ezberdinak, agian ez kontrajarriak, baina gure matizekin ezberdinak, eta ezin izan dugu erdibideko puntu bat topatu. Baina bigarrenean topo egin dugu eta hori balorean jarri nahiko nuke.
Denok argi dugu honek ezin duela honela jarraitu. Denok argi dugu datorren ekainaren 30ean edo irailaren 8an banaketaren eta bazterketaren irudiak ez ditugula berriz ikusi nahi.
Denok argi dugu horretarako lan egin behar dugula. Gure ustez alderdi anitzeko lana izan behar du: Herri, udal, aldundi eta lehendakaritzaren mailan.
Batzuek udalean edo herrian jartzen dute soilik fokoa, baina zer gertatzen da alde batek eseri nahi ez duenean? Zer gertatzen da alderdi batek ez duenean hitz eta entzun nahi?
Esku hartu behar dugu horretarako. Eztabaidarako oinarriak jarri behar ditugu eta guk gaur hori egin nahi izan dugu. Ez da formula hau atera eta galdutako aukera bat izango da, tamalez.
Baina ez dugu etsiko. Badakit hemengo gehiengoek ez dugula etsiko eta jarraituko dugu lanean festa parekide eta publikoen alde.
Eskerrik asko.