KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-06-14):
Bai, eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea. Legebiltzarkideok, Artolazabal sailburua. Egun on.
Europako testu-ingurunean hainbat adierazle ekonomikotan erkidegoko datuak onargarriak izan arren, enpleguaren ingurukoak, kuantitatiboak zein kualitatiboak, eskasak dira oso. Begira, erkidegoa 50. postuan dago aberastasunari dagokionean Europan, 240. gara enpleguari dagokionean; Grezia eta Espainia kenduta, ez dago gu baino langabezi tasa handiagorik duenik Europan, hor gabiltza lehian Italiarekin atzekoen podium hori lehiatzen.
Langileen krisia kopurua krisia hasi zeneko maila gainditu du lehen aldiz, sabai historikoak ukitzen ari gara zeren zerbitzuen sektorean ematen ari den enpleguaren gorakada horren ondorioz, horrek suposatzen duen guztiarekin; langabezi tasa jaisten ari da, bai, baina egoera oso urruti dago krisiaren garaitik, 2008an genuen langabezi tasa bikoizten ari gara momentu honetan.
Eta, Artolazabal andrea, Europan langabeziak behera, beherako joera nabarmena du azken aldian eta guk tendentzia horretan ez gara onerako edo txarrerako salbuespen, korronteak eramaten gaitu eta zentzu honetan Gobernu honek burutu izan dituen enplegu politiken eragina neutroa izan da.
Are gehiago, esango nuke Gobernu honek indar gehiago egin duela % 10eko langabezi tasa hori eta tendentzia orokor horiek ontzat emateko, langabezi tasa hori jaitsi edo kalitatezko enplegua sustatzeko. Eta adibide argiena seguru asko izango da orain hilabete batzuk enplegu programa iragartzeko egin den autobonbo kanpaina hori, 230.000 euro kostatu zaiguna.
Datu kuantitatiboak onak ez eta ez esanik ez kualitatiboak, azken aldian enpleguaren kalitatearen ingurukoak dira, langabezi tasaren beherakadaren ondoren datorren koma horren ondorengoak: Tenporalitatea, ziurgabetasuna, soldaten debaluazioa eta prekarietatea. Paradoxa dirudi, baina estabilitatea eta egonkortasunaren politiken eskutik ziurgabetasunaren aro ilunenean sartu gara.
Foessa presentaba recientemente un informe que ya es ilustrativo de la realidad desde la primera línea: "La vulneración del derecho a un trabajo decente", así se titula el informe. Habla de un empleo que combina bajos salarios, parcialidad indeseada y temporalidad, y que provoca entradas y salidas recurrentes al empleo, y de cómo la intermitencia y la precariedad nos están conduciendo a un escenario en el que trabajar ya no garantiza nada, no supone un escudo.
Se está dando una reducción de la tasa de desempleo, sí, pero, señora Artolazabal, casi la mitad de las familias, un 45,3 de las familias en las que hay un empleo no disfrutan de una situación de integración, lo que evidencia una calidad en empleo insuficiente para cubrir las necesidades de los hogares. Los datos son peores si el sustentor es una mujer y si la tasa de desempleo se sitúa por debajo de un 10 %, es verdad, pues la verdad es que la vulnerabilidad en el empleo se sitúa, señora Artolazabal, en el 19,5.
Las tasas de exclusión se disparan en el caso de las personas con jornadas parciales y en el caso de las que tienen jornadas temporales. Y el contrato indefinido tampoco se libra, porque también el 9 % de las personas con contrato indefinido están también en una zona de exclusión.
Evidentemente, las mayores tasas de pobreza y exclusión siguen concentrándose en los colectivos que están en situación de desempleo.
Eta horregatik da larria eta gordina eta krudela langabezian dauden pertsonen eskutik Estatutik jasotzen duten erantzuna. Langabetuen % 64ak ez du inolako prestaziorik jasotzen Estatutik.
Egoera ez da ona, ezta onargarria, ezin horrelako egoera baten aurrean konformatu edo irakurketa autokonplazienterik atera. No estamos para triunfalismos.
Jendartearen kezka nagusia den eta alderdi politiko guztien agendaren...
...konformatu edo irakurketa autokonplazienterik atera. No estamos para triunfalismos.
Jendartearen kezka nagusia den eta alderdi politiko guztien agendaren erdigunean dagoen arlo honetan, egiturazko distortsio hau zuzentzen eta kalitatezko enpleguaren bidean aurrera pausoak ematea premiazkoa da, inertzia gaindituz eta politika publiko esanguratsuen bidez lidergo eta ekimena garatuz.
Ekimen politiko horren helburu nagusia kalitatezko enplegua sustatzea esan beharko luke ezinbestean, bazterkeria eta bereizkeriarik gabe lan baldintza bidezko eta egokietan oinarritzen dena eta hedatua dagoen egiturazko prekarietateari erantzun irmoa eskaintzen diona.
Ildo beretik, uste dut oso interesantea dela zentsu honetan orain gutxi OIT-ek egindako asanblada ondorioztatzen zena, ez, badela garaia jendeari espero dituen erantzunak emateko. Argi esaten zen batzar horretan, bizitzaren kontrola berreskuratu eta babestuak daudela sentitu behar dutela pertsonek, eta erabat ados gaude gu horrekin.
Justuki ahalegin horretan ulertu behar dira Euskal Herria Bilduk legealdi osoan enpleguaren inguruan aurkeztutako ekimenak eta sustatutako akordio zabalak. Sarritan Gobernua sostengatzen duten taldeen babesa jaso dutenak, baino gehienetan bete gabe geratu direnak.
Testuinguru honetan esan bezala, politika publiko esanguratsuen bidez lidergo eta ekimena garatu behar ditugu, baino politika propio esanguratsu, eraginkor eta erabakiorrak sustatu ahal izateko, tresnak ere behar beharrezkoak ditugu, gure kasuan, eskuduntzak.
Ezagunak dira enplegu politiken garapenerako eskumen faltak suposatzen dizkigun koherentzia eta kongruentzia falta, atzo bertan Gurrutxaga andreak, gazte prekarietatearen inguruko eztabaidan esate zuen, ez zaizkigu gustatzen lan erreformaren ondorioak, baino hori ez dago gure esku. Eta hala da, eskuak loturi ditugu, eskuak loturik eta anabasa handi baten erdian korapilatuta eta katramilatuta gaude.
Eta izugarrizko eragina suposatzen duen eszenatoki batean gaude, ze anabasa izugarria da, antolaketa eta kudeaketa Espainian ematen dena izugarrizko txarra da, katramilatsua da pertsonetan eragin oso kaltegarriak sortzen ditu eta hau ez dut nik esaten, pentsa, aztertu egin du Autoritate Fiskalak egoera eta erreboluzio bat eskatu du maila honetan, erreboluzio bat, pentsa, Autoritate Fiskalak.
Eta ez dut uste hau behar dugunik, eta ez dut uste gure jendarteak hau behar duenik, eta ez dut uste Lanbidek ere gainean duen guztiarekin hau behar duenik kalitatezko zerbitzu kongruente bat eskatu ahal izateko. Eta gainera, ba lege eta politika murriztaileak inposatzen zaizkigu eta gure eskumenak diren horietan gauzak ere nola egin behar ditugun ere esan nahi digute.
Ez da gaia ekartzen dugun lehen aldia, hemen mozio bat ere eztabaidatu genuen honen inguruan eta lortu genuen adostasun bat, lortu genuen adostasun bat eta adostu genuen Estatuari hertsiki eskatzea enplegu politika pasiboak gure esku uztea. Horrek ahalbidetuko dituelako politika propio bat eta enplegurako zerbitzu publikoen arreta kongruente eta koherenteago bat, euskal gizartearen arazo eta erronkei era egokian erantzuteko.
Gobernuak helarazi zion garaian presidente zen Rajoy jaunari gutun bat, baino zoritzarrez ba gauzak beste bide batetik joan dira, egindako ahaleginek ez dute emaitza onik izan, enplegu politika pasiboak ez ekartzeaz gain, enplegu politika aktiboen inguruko eskumenak behin eta berriz zapaltzen eta inbaditzen jarraitzen ditu Estatuko Gobernuak, gaiak epaitegien aurrean bukatuz.
Enpleguaren inguruko azken dekretuak dira horren adibide argiena eta martxoan Jaurlaritzak beste helegite bat sartu behar izan du gure eskumen urraketa berri baten aurrean. Ikusiko dugu oraingoan ze bide izango duen honek, baino ez du pinta onik Artolazabal sailburua, ze Madrileko Gobernua itsu, mutu, gor dago enplegu gaietan egindako eskakizunei, bere anabasak galduta. Eta bestela galdetu sailburuordeari zenbat alditan eskatu dituen hainbat gauzak, tartean adibidez, RGI eta langabezi subsidioa konpatiblea izatea edo garapen normatiboetan ere babesaren ikuspegitik aurrera pausuak ematea, eta ze erantzun jaso duen, erantzun hutsala.
Eta bete artean guk hemen jarraitzen dugu tirita jartzen, oraindik konpatiblea ez dien Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta horrekin, ba, besteek utzitako zulo horiek estaltzen jarraitzen dugu, agortua dagoen modelo batean bueltaka.
Emaitzak badakigu ez direla onak, ez hemen eta ez Madrilen. Madrilen kudeaketa ezin okerrago egin, pertsonen bizi baldintzetarako suntsitzailea den kudeaketa bat egin eta Gobernu honek Madrilen egiten dena inertziaz jarraitu, eskariak aspertu arte errepikatu eta hemen tiritak edo helegiteak jartzea, ez da egoera honetan onargarria.
Eta baldintza horietan, ba ez dakigu zer gertatuko den datozen asteetan Madrilen, ze gobernu izango dugun, nola eratuko den gobernu hori; baina iruditzen zaigu eta Euskal Herria Bildurentzat premiazko bilakatzen da egoera guzti honetan gobernu berriak eskaini dezakeen aukera hori baliatuz, mespretxu horiek gainditu eta enplegu propio eta koherente horiek martxan jartzeko eskuduntzak, eskualdatzeko konpromisoa berehalakoan gauzatzea.
Eta nik gaur ahalegin horretan dituzuen asmoen inguruan galdetu nahi nizun Artolazabal sailburua, ze asmo du Jaurlaritzak enplegu politika propio, koherente eta kongruenteak ahalbidetzeko, Espainiako Gobernuari enplegu politika pasiboen eskualdaketa exijitzeari dagokionez.