UGARTEBURU MARKUERKIAGA (EH Bildu, 2013-02-07):
Eskerrik asko hemen zaudeten apur guztioi, mahaiko presidente anderea, Eusko Jaurlaritzako ordezkariak, lehendakari jaunak. Legebiltzarkide guztiok, nahiz gutxi izan.
Gertaera puntual batek eraman gintuen legez besteko proposamen hau aurkeztera eta lehenengo gertaera puntual hori gogoratu egingo dugu, baina berez legez besteko proposamen honen zentzua ez doa gertaera horretara, baizik eta harago.
2011ko urtarrilaren 27an greba orokorra zen, pikete bezala parte hartzeagatik eta, egia esan oinarri gabeko akusazio bat tarteko, bi urtez auzipetuta eta delitu baten gradu gorenean inputatuta epaitu dituzte, dakizuen bezala, pasadan hilean 18 pertsona, Busturialdekoak.
Bakoitzarentzako ez zen broma hiru urte eta bederatzi hilabeteko kartzela zigorra eskatzen zuten, 6000 euroko isuna baita ere, bakoitzarentzako fiskalak. Eta beraz, guztira 72 urteko kartzela zigorra eta 108 mila euroko isunari buruz ari ziren hitz egiten.
Orain arte mota horretako mobilizazioetan egondako auzietan ez dugu gu behintzat ezagutzen horren besteko kalifikazio gogorrik. Gogoratzekoa da gainera kasu puntual hartan, zioa edo zen auto baten gurpilen zulaketa, eta jatorrian zegoen salaketa autoaren jabearena hain zuzen ere, jabeak erretiratu egin zuela salaketa hori.
Baina hala ere, salaketa hori kendu eta gero, Fiskaltzak erabaki zuen auzi bide horrekin aurrera jarraitzea. Eta gainera ez nolanahi, delitu horren gradu gorena inputatuz. Nonbait ikusten da greba eskubidearen inguruan eskarmentu gogor bat ematea edo zela bere asmoa, nahiz jakin, zeren instrukzioak oso argi utzi zuen kasu horretan, auzipetu horien kontrako froga oinarririk ez zegoela.
Beraz, ez zegoenez ez frogarik ez ezer, zorionez epaiketa burutu zen eta burutu ostean bazegokien epai justu bakarra, absoluzioa jaso zuten Busturialdeko 18 herritar horiek. Beraz, 18 pertsona horiek bi urte eta piko pasa eta gero, beraien eskubide zibilak berrezarrita ikusi dituzte eta ondo dago.
Hala ere, ez dugu uste sobran dagoenik gehiegikeria judizial horren pean egon diren herritarrei legebiltzar honen elkartasuna eta babesa adieraztea.
Baina hasieran esan dizuedan bezala, hortik harago joatea da gure legez besteko proposamenaren benetako arrazoia, ez geratzea epaiketa puntual horretan, zorionez absoluzioarekin bukatu dena, eta hain zuzen gaur hona ekarrik nahi duguna da langileen eta langabetuen eskubideen defentsarako tresna dena, zeren greba azkenean hori da, greba inork ez du egiten aspertuta dagoelako.
Greba eskubideari buruz hausnarketa bat ekarri nahi genuen Ganbara honetara, eta behingoagatik gainditu nahi dugu gure ustez modu okerrean erabiltzen den kontraposizio faltsu bat. Izan ere greba egiten dutenek, edo grebarekin bat egiteko deia egiten duten herritarrek, sindikalistek ez duten erasotzen beraiek lanerako eskubidea.
Guztiz alderantzizkoa da gertatzen dena. Lanerako eskubidea bizimodu duinerako eskubidea da, hain zuzen ere, greba hori erabilita defendatzen ari direna edo horretan saiatzen ari direna. Lan duinerako eskubidea bermatuta izango bagenu, greba eskubideaz baliatu beharrik ez litzateke egongo, ez behintzat esparru horretan, esparru laboral horretan.
Beraz, ikusi dugunean osoko zuzenketa, Euzko Abertzaleak taldeko kideok jartzen duzue premisa bezala, greba eskubidea eta lanerako eskubidea biak dira defendatu beharrekoak. Eta esaten dugu, ba bai, noski. Baina ez aurkeztu kontrako balira bezala, elkarren kontrako kontzeptu bezala. Bata erabiltzen da bestearen defentsan, bestela ez litzateke erabili ere egingo.
Eta kasu honetan konkretuki erretiro duinerako eskubidea izan zen 2011ko urtarrilaren 27ko greba orokor hartan, gogoratuko dugu PSOEren Gobernuaren lehenengo lan erreforma murriztailearen ondotik ba kalean milaka pertsonak defenditu nahi zutena.
Lehenengo lan erreforma hura komeni da gogoratzea Zapateroren Gobernuak 2010ean onartu zuen Alderdi Popularraren eta Eusko Alderdi Jeltzalearen abstentzioei esker.
Harrezkero bi urte pasatu dira eta Alderdi Popularrak, dakizuen bezala, noski, bigarren lan erreforma are bortitzagoa onartu zuen boterera iritsi eta hiru hilabete eskasera.
Kasu honetan, laguntzarik gabe PSOEren eta Eusko Alderdi Jeltzalearen aldetik, baina egia esan gehiengo absolutuak hori dauka eta ez zuen behar ere izango laguntzarik.
Eta zer gertatu da? Ba hamarkadetako borroka sindikalen bidez lortuta zeuden hainbat eskubide, laboralak, sozialak, erabat birrinduta, ezerezean utzi dituela erreforma deitu duten, guk esango genuke lapidazio honek, lapidatuta utzi ditu eskubide horiek.
Bi urte pasatu dira, bai, bi erreforma, bost greba orokor hemen hego Euskal Herrian, dozenaka murrizketa eta 2010 hartan baino 2 milioi pertsona gehiago daude langabezian Espainiako Estatuan. Hori bai marka.
Esango genuke, Espainia txapeldun absolutua dela bai hondamendian, bai langabezian eta bai pobrezian.
Beste gauza batzuetan ere txapeldun gertatzen ari da, baina beno, hori beste gai bat da eta gaur hemen ez dagokigu.
Hala ere, Euskal Herrian berton ere ez gaude txapliguak botatzeko moduan eta hor daude datuak. Gaindegia institutoaren lanari esker ezagutu izan dugu urte hasieran Euskal Herri osoari, zazpi herrialdeei dagozkion pertsona langabetuen kopurua, eta ez dira gutxi, 229.555. Honez gero gehiago izango dira, hilabete pasatu da eta.
Iazko azken hiru hilekoa % 15,7raino joan da Euskal Herri osoko langabeziaren bataz bestekoa.
Beraz, horrek esan nahi du Europar Batasuneko herrialdeen bataz bestekoa baino bost puntu gorago gaudela horretan, ranking triste horretan.
Eta gure gainetik, ranking triste horretan, soil-soilik daude erreskate eta erreformen eskabadora horrek ukitutako lekuak, hau da, Espainia, Grezia, Portugal eta Irlanda. Eta bosgarrenak, gu geu.
Beraz, ba ez da harrigarria, ulergarria baino, baina ez bakarrik ulergarria, guztiz beharrezkoa ere bada lana duten pertsonen eta baita lanik ez duten pertsonen eskubideen eske eta murrizketa sozialen kontra era guztietako mobilizazioak egotea aurrerantzean ere.
Atzo bertan jakin genuen martxoaren 9rako, hain zuzen legebiltzar honetan enpleguari buruz hitz egingo dugun monografiko horren biharamunerako, hainbat eta hainbat sektore eta lantegietako EREak, kaltetutako lantegietako eta sindikatu guztietako langileek deituta, mobilizazioak egongo direla.
Langileen mobilizazio barik, greba edo bestelako aldarrikapen tresna barik, dudarik ez inoiz ere ez zirela lortuko guk, gure belaunaldikook gutxi gora behera normal bezala ezagutu ditugun hainbat kontzeptu: lanaldi arautu bat, kontratua, gizarte babesa izatea, gaixotasun baja izatea, oporrak, erretiroak. Horiek denak guk normal, oso normal bezala ezagutu ditugu beti. Baina lehenago ez zegoen horrelako ezer.
Borrokatuz lortu zuten gure gurasoek eta horretaz oso kontziente izan behar dugu. Eta orain berriz, banan-banan, birrintzen ari dira eskubide laboral horiek guztiak, semiesklabutzara bidean.
Eta orduan esaten duzu, nola ez ba mobilizatu? Eta kasu honetan galdera, guri dagokiguna kasu honetan,: honen aurrean zer da tokatzen zaiguna estamentu publiko bezala? Zer dagokigu egitea? Lan eskubideak eta eskubide sozialak babestuko dituen marko arautzaile propio baten alde lan egitea, Madrildik inposatzen jarraituko duten eskubide urraketei aurre egingo dien marko propio guztion artean eraikitzea, hori dagokigu, ala besterik barik langileen mobilizazioak erreprimitzea, epaitzea, zigortzea? Zer da tokatzen zaiguna? Hori da gaur hemen luzatu nahi dugun galdera.
Kontua da, Euskal Herritik aldendu gabe ere, azkeneko lan mobilizazio handietan, esate baterako, iaz egindako bi greba orokorretan gero eta joera nabarmenagoa dagoela grebarako eskubidea kriminalizatzeko.
Grebak un problema de orden público zirela esan zuen –oraintxe bertan ez dagoen hemen, baina– Ares jaunak, duela ez denbora asko, Barne sailburua zenean eta berez ba definizio eskandalugarria bere burua sozialistatzat daukanaren ahotik, ezta?
Zenbakiak hor daude eta ez da guk esaten dugun gauza bat, kriminalizatzeko joera bat dagoela lan gatazken inguruko mobilizazioetan.
Iazko martxoaren 29ko greban, portzierto, azken 20 urteotan Euskal Herrian egon den jendetsuena izan zen horretan, istiluen bidez oso argi daukagu eta neurri batean lortu zuten, lausotu, estali egin nahi izan zutela, ba horixe, hain zuzen ere, arrakasta hori, jendetsu izate hori eta larri zaurituta gertatu zen, adibidez, gazte bat hemen berton Gasteizen, oraindik ere epai bidea amaitu ez duen gertakari polizial bat arteko. Baina ez zen hori bakarrik gertatu.
Araban bertan, beste zortzi atxiloketa egon ziren greba egun hartan, beste lau pertsona zauritu Ertzaintzaren eskutik Gipuzkoan, Oreretan, beste bi atxiloketa aparte, 50 identifikazio Iruñean.
Beno, hori martxoaren 29an eta urte berean, duela hilabete batzuk, irailaren 26an, ba antzeko parecido esango genuke, bi zauritu egon ziren orduan Bilbon, 13 pertsona auzipetu egin zituzten greba honetan parte hartu izanagatik eta guztira 18 pertsona atxilotu egin zituzten egun hartan hego Euskal Herrian.
Beraz, eta zuek bezala oso kontziente izanik hurrengo asteetan eta hurrengo hilabeteetan etorriko direla mobilizazioak, etorriko direlako egoera sozial eta ekonomiko larriak eta are larriagoak, eskari batzuk ekartzera etorri gara gaurko honetan eta uste dugulako instituzioek beste ezeren gainetik gai honi dagokionean eskubideen defentsa egin behar dutela.
Eta eskubideen defentsa diot, lan duinerako eskubidearen babesean eta lan duinerako eskubidearen babesean egiten denez greba, kasu horretan, greba eskubidearen babesean ere bai, zaintza hori egitea erakunde publikoon ardura dela uste dugu.
Beraz, hiru eskari. Batetik, eta lehenengo honek bere bide formala eramango du eta eskatuko dugu formalki, ez da legez bestekoari dagokiona eta, Ertzaintzaren iharduerari dagokionez eta polizia autonomikoaren eredua bera berraztertu egin behar dela esaten den honetan eta horrekin bat gatoz, berraztertu egin behar da, eskatzen dugu, Segurtasun sailburu andreari eskatzen diogu justu, ba greba eta oro har lan mobilizazioen inguruan, argitzea eta zehaztea, zehaztuta edukitzea Ertzaintzaren aktuazio zibil eta segururako protokolo bat, bai lanera doazenen, zein grebara deitzen ari direnen guztien eskubideen bermea helburutzat hartuta eta bestelako ondorioak ekiditeko.
Eta bestetik, legez besteko proposamenean planteatzen ditugun kontuak. Legebiltzar honek adieraztea greba eskubidea herritar zein langile guztien oinarrizko eskubidea dela, lehen aipatutako arrazoiengatik, lan eta gizarte eskubideen defentsa eta aldarrikapenerako tresnetariko bat dela eta horregatik esaten dugu.
Bigarrenez, lehen esan bezala, nahiz epai hori pasatuta egon, absolbituta egon eta igarota egon, uste dugu pertsona horien eskubide zibilak bidegabeki urratu izan direla bi urtez, beraz elkartasun adierazpen bat jasotzen da bigarren puntuan.
Eta hirugarrenik, arazoaren muinera jotzea, hori da benetan tokatzen zaiguna Ganbara honetan eta, beraz, Eusko Legebiltzarrak Espainiar Gobernuak inposatutako lan eta gizarte eskubide murrizketak arbuiatzea eskatzen dugu eta Eusko Jaurlaritzari eskatzen diogu prekarietatea eta langabezia sustatzea besterik ez dakarten murrizketa horiei aurre egiteko. Eta bertan, kasu honetan, Euskal Autonomia Erkidegoan ez aplikatzeko.
Besterik ez. Eskerrik asko.