UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2017-11-03):
Egia esan zalantza izan genuen interpelazio hau nori egin.
Zeren Gobernu honen aulkien banaketa dela eta, azkenean ez dakigu konpetentziak nola geratzen ziren, baina ikusita, San José andrea, zuk ikuskaritza zuk daramazula eta lana, zure Sailaren izenburua dela Lana eta Justizia, ba erabaki genuen zerorri egitea interpelazio hau.
Ez dakidana da lehenengo harria jartzeaz gain hurbildu zaren obra publiko baten batera. Hurbildu zara aspaldian obra publikoak bisitatzera, jarraipena egitera?
Ikustea besterik ez dago gaur egun obra publikoaren egoera zein den. San Mamesetik hasi gintezke, zein lizitazioarekin atera zen eta, benetan, obraren kostua zenbatekoa zen, ez? Lizitazioan prezioak behera botatzen dira. Anoeta dugu orain. Anoetan 70 milioiko obra bat 50 milioitan lizitatu da.
AHT ere, Abiadura Handiko Trena ere hortxe dugu. Lau urtez jarraian oporrik hartu gabe ditugu langileak lanean. Urtean 500 eta 700 orduko estrak eginez. Gero, esateko, Txomin Enean ere ba hitzarmena baino % 60 azpitik kobratzen duten langileak eta gero harritu egingo gara lan istripuak daudelako.
Edota hezkuntzan bertan. Hainbat ikastetxe egiten ari dira eta zer nolako baldintzetan eta zer nolako obraren kalitatean.
Tira, hori da daukagun panorama, San José andrea, eta gehiago zerrendatu ditzaket, baina hortxe utziko dugu.
Beraz, prest zaude prekarietateari eta injustiziari aurre egiteko? Zeren prest baldin bazaude, zu sostengatzen zaituzten Alderdi Sozialista eta Alderdi Jeltzalea baino askoz ere ausartagoa izan beharko zara, zeren orain arte eta aurreko legegintzaldian bereziki ausardia gutxi erakutsi zuten prekarietateari eta injustiziari aurre egiteko.
Zergatik diodan hori? Ba, aurreko legegintzaldian Alderdi Sozialistak eta Alderdi Jeltzaleak aukera izan zuten obra publikoetan dagoen prekarietateari, praktika txarrei, bidegabekeriei bidea ixteko, kontratazio publikoan ba zenbait klausula txertatzeko herri ekimen izapidetzeko orduan.
Baina, zer egin zuten? Beste aldera begiratu eta herri ekimen legegilea guztiz desitxuratu egin zuten.
Eta, ba momentuz zer daukagun ondorioz? Ba obra publikoan oso agerikoa den oihana. Oihana daukagu obra publikoan.
Orduan galdera da ea legegintzaldi honetan noraino iristeko prest dagoen zure Saila, Gobernu hau? Obra publikoa kontratazioarekin lotzen dut zeren kontratazio ereduak guztiz baldintzatzen du obra publikoan gertatzen dena, guztiz baldintzatzen du langileen lan baldintzetan, guztiz baldintzatzen du prekarietatean, guztiz baldintzatzen du obra kalitateak, bai.
Beraz, galdera da ea prest zauden prekarietatearekin amaitu eta gutxieneko lan baldintza duinak bermatzeko.
Baina horrek esan nahi du prest baldin bazaude eredu izan behar zarela. Eredu lizitazioetan prezio politika aldatuz, eredu klausula sozialak txertatuz, eredu lan-hitzarmena jasotzeaz gain betetzeko jarraipena egitea, zeren askotan lan-hitzarmenak jasotzen dira baina, gero zer egiten da? Azpikontratazioaren bidez lan orduak luzatu egiten dira eta nola ikuskaritzarik ez dagoen edo ikuskaritzak beste alde batera begiratzen duen, ba lan-hitzarmenak ez dira betetzen. Beraz, ikuskaritza aktibatu beharko litzateke ere. Eredu izan beharko zinateke kalitatezko obrak garatzeko. Azkenean, eredu bestelako politika publiko bat bultzatzeko.
Eta ez digu balio esatea ikuskaritza badagoela, ikuskapena egiten dela. Jada komodin horrek ez du balio, ez da sinesgarria, egia ez izateaz gain ba ikusten ari garelako ikuskaritzak behin eta berriro beste aldera begiratzen duela eta ikustea besterik ez dago langileen ordezkariak egiten dituzten salaketak irabazten dituzten errekurtsoak...
...behin eta berriro beste aldera begiratzen duela eta ikustea besterik ez dago langileen ordezkariak egiten dituzten salaketak irabazten dituzten errekurtsoak.
Ez digu balio ere esatea ez dela Jaurlaritzaren ardura, enpresei dagokiela eta ezin zaretela eremu pribatu horretan sartu. Jaurlaritzak sustatzen duen obra publikoa ezartzen duen baldintza ekonomikoarekin, ezartzen dituen baldintza teknikoekin, Jaurlaritza arduradun zuzena da, arduradun nagusia eta arduradun determinantea da. Eta badituzue heldulekuak, adibidez, gogoratu Gipuzkoan guk geuk egin genuen Foru Araua 4/2013 dugula indarrean, zoritxarrez kamustua hainbat errekurtso jarri zirelako baina zuen Gobernuak ere ez duena aplikatzen.
Beraz, besoak garbaldu eta neurriak hartzeko prest zaude, San José andrea? Zein neurri hartuko ditu Sail honek? Zein neurri hartuko ditu Gobernu honek EAEko obra publikoetan pairatzen ari diren baldintza eskasei zuzenak, egoki erantzun ahal izateko?