MENDIZABAL MENDIZABAL (EAJ, 2013-04-11):
Egun on, legebiltzarkidea burua, eskerrik asko, legebiltzarkideok.
Joan den martxoan, Oyarzabal jaunak Hezkuntza, Kultura eta Hizkuntza Politikarako sailburuari egindako interpelazioan, sailburuak esan zituen hitz asko esango dut berriro ere hemen, esandako horietan oinarritzen delako gai honetan gure iritzia.
Horregatik proposatu dugu zuzenketa, zeinetan eskatzen diogun sailari, bi hizkuntza ofizialetan eta beste hizkuntzetan, nagusiki ingelesean, euskal ikasleen gaitasun linguistikoa hobetzeko proposamena aurkeztu dezala, Oyarzabal jauna, guk ere ingelesari dagokion tokia eman nahi diogulako.
Aste honetan bertan, lehendakariak aurkeztu duen gobernuko programako bigarren ardatza giza garapena da. Eta horren barruan azaltzen da, besteak beste, konpromezua hezkuntzarekin.
Bertan, hezkuntza sistemaren eragile gisa bikaintasuna aipatzen da eta esaten da askatasuna, erantzukizuna, elkartasuna eta gizarte justizia direla Eusko Jaurlaritzak errealitate berrietara egokitzeko darabiltzan oinarriak.
Aberriaren gizarte eraikuntza honako balioetan oinarritzen dela: bizikidetasunean, bake eta gizarte adiskidetzean, aukera berdintasunean eta abar. Eta esaten du, neurri handi batean, horren guztiaren funtsa hezkuntza izango dela, sustatzeko gai garen edo gai izango garen hezkuntza, alegia.
Beraz, hezkuntzan Gobernuak izango duen joko zelaia marraztuta dago dagoeneko, jokorako filosofia ere idatzita eta azpimarratuta dago, ez dago zalantzetarako zirrikiturik.
Sailburuak Ganbara honetan esan zuen bezala, hezkuntza sistemako edozein aldaketak helburu jakin batzuk izan behar ditu eta horien artean dira ikasle guztiek aukera berdintasuna izatea, elkar bizitza linguistikoa eta kohesio soziala.
Mahai gainean jarri behar diren helburuak zehatzak izan behar dira, errealistak eta lortzeko modukoak, ikasle guztiek lortzeko modukoak, alegia.
Pasa diren hiru hamarkadetan, euskal hezkuntzak lorpen izugarriak erdietsi ditu, hori jakin badakigu, horregatik, gaur arte lortutako emaitzak baino hobeak izateko behar adina neurri eta...
...lorpen izugarriak erdietsi ditu. Hori jakin badakigu. Horregatik, gaur arte lortutako emaitzak baino hobeak izateko, behar adina neurri eta berme jarri beharko ditu Gobernuak eta asmo hori dute.
Jakinekoa da hezkuntza eleaniztasunaren alde gaudela, Celaá andrea. Eleaniztasuna da gure hezkuntzaren helburua. Hori izan da eta izaten segituko du euskera sustatuz, elebitasuna bermatuz eta ingelesari eraginez. Horretan ere ez dugu zalantza izpirik, ze bestela Celaá andrea, noiz deskubritu duzu ingelesa dela zientziaren hizkuntza? Horri erantzutea gustatuko litzaidake.
Edonola ere, edozein aldaketa martxan jarri aurretik esperimentatu egin behar da jarri diren helburuak lorgarriak direla egiaztatzeko, martxan jarri nahi den aldaketa ahalik eta baldintza hoberenean egiteko. Marko hirueledunaren helburuak zehaztu gabe utzi zituen gure ustez aurreko Gobernuak. Ikasle taldeek lortu beharreko hizkuntza mailak ez ziren zehaztu eta gure ustez, norabidea argitzeko ezinbestekoa da hori. Zertarako izan behar dute helburuak zehatzak? Helburu lorgarriak diren ala ez jakiteko neurtu behar direlako eta neurketa horren ondoren, behar diren egokitzapenak egiteko.
Aipatu da hemen orain hiru ikasturte hasi zirela ikastetxe batzuk lanean MET izeneko deialdiari entzunda. Eta aurten izango ditugu MET1 ekimenaren ondorioaren ebaluazioaren emaitzak eta Gobernuak azaldu beharko ditu. Eta MET2 deialdian sartu zirenenak datorren ikasturtearen bukaeran izango ditugu. Hori denak ezagutu beharra dauzkagu.
Ebaluazio horrek balio beharko liguke esperimentu hori hezkuntzak osagarri desberdinetan burutzeak ekarri dituen ondorioak ezagutzeko, inguru soziolingüistiko desberdinetan eman dituen emaitzak jakiteko eta identifikatu beharko lituzke beharrezko izango diren mota guztietako baliabideak aldaketa egiteko garaian hobekuntza bat ekarri behar dutela ziurtatzeko. Ebaluazio horrek balioko digu, azken finean, hartu beharreko norabidea zehazteko.
Gainera, ezin dugu ahaztu urte askotan makina bat ikastetxe beren hizkuntza proiektu ugariei esker, horrelako edo antzeko ekimenak burutzen aritu direla eta aritu direla eta ari direla. Marko hirueledunaren deialdia etorri zenean ofizialdu egin zirela ekimen horiek denak, ikastetxeek beren kabuz hasitako ekimen horiek denak.
Horien eskarmentua ere kontuan hartu beharko du edozein proiektu berritan sartu aurretik eskarmentu horrek bidea nondik norakoa izan behar duen argitu dezaketelako, etengabeko hobekuntzaren filosofian aurrera egiteko, aparteko laguntza emango digutelako seguruenik. Aldaketa bat diseinatzerakoan. Edozein eratara ere, gure taldeak hirueletasunaz hitz egitea baino, nahiago du eleaniztasunez hitz egitea, aspaldi egin baikenuen eleaniztasunaren aldeko apustua. Ez da atzo goizeko gauza.
Sailburuak, martxoko interpelazioan esan zuen bezala, gazte eleanitzak nahi ditugu eta bertako bi hizkuntzetan –euskeraz eta gaztelaniaz– komunikazio trebetasun handia duten gazte elebidunak nahi ditugu. Horregatik, beraz, uste dugu arreta berezia behar duela euskerak eta euskerako irakaskuntzak, gizartean nozitzen duen ahulezia konpentsatzeko. Bide bakarra ez bada ere, eraginkorrena delako.
Guk defendatzen dugun oinarri eleanitzak hiru baldintza nagusi bete behar ditu derrigorrez. Lehena, orain arteko neurriei eustea. Hau da, gurasoek aukeratzeko eskubidea eta horri lotuta bi hizkuntza ofizialetan komunikatzeko adina gaitasuna eskuratzeko obligazioa. Bigarrena, hezkuntza sisteman sakoneko aldaketak orokortu aurretik esperimentazioa eta dagokion ebaluazioa. Eta hirugarrena, adostasun sozial eta politiko zabala, hezkuntzako eragileena, alderdi politikoen ordezkariena.
Horrelako helburu zehatzak adostu beharko ditugu eta bitarteko aproposak eta berritzaileak ipini horien eskura eta printzipio nagusi batzuk.
Printzipio horien artean, Europako Batzordearen gomendioari jarraitu behar diogu lehenik. Bat gehi bi esaten dute hiru eleaniztasuna. Baina gurean bi gehi bi izan beharko luke ingelesa izan daitekeelako hirugarren hizkuntza et laugarren bati ere lekua egiten hastea. Esaterako, frantsesa edo alemana.
Bigarrengo printzipioa, hizkuntza bakoitzean lortu beharreko gutxieneko gaitasun helburuak finkatu behar dira eta helburu lorgarriak. Hirugarrena, ikastetxe bakoitzak bere hizkuntza proiektu propioa egokitu beharko du bere ezaugarri berezietara sistema orokorra jarritako helburu minimoak bermatuz. Laugarrena, gutxieneko helburu horietatik gora ere jo dezake ikastetxe bakoitzak baldintza minimoak betetzen baitu.
Eta bost, bitarteko apropos eta berritzailea. Hemen Euskara 21 dokumentua aipatu nahi nuke: "Eskolak asko euskaldundu duelako eta segitu behar duelako euskalduntzen baina beste elementu batzuk erantzi behar zaizkiolako horri. Gure ustez plangintza akademikoa egon behar duelako plangintza orokorrago baten barruan.
"Esate baterako, eskolaz kanpoko jarduerak kontuan hartuko dituena edo hurbileko udalaren jarduerarekin konplizitatean aritu beharko duena. Eta bitarteko apropos horien barruan, ezin aipatu gabe utzi irakasleen prestakuntzan beharko diren baliabideak. Horiek ere ezingo ditugu albo batera utzi".
Beraz, ezagutu ditzagun MET deritzon ekimenaren ebaluazioaren emaitzak eta sendotu dezagun hezkuntza eleaniztasunaren bidea, bi hizkuntza ofizialetan eta bestetan –nagusiki ingelesean– gaitasun linguistikoa hobetzea helburu jarrita.