KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-10-31):
Bai, eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea. Legebiltzarkideok, egun on denoi.
Ba gaur badirudi hor ibiliko garela, berriz ere instalatu nahi zaigun errelatoa eta errealitatearen artean ba ping-pongeko jokaldi horretan.
Nik onartu behar dizuet mozio honen jatorrian zegoen interpelazioa jarraitu nuenean zur eta lur geratu nintzela sailburuaren hitzak entzun nituenean, zur eta lur geratu naizen bezala gaur goizean zehar hemen izandu diren hitzartze desberdinekin, eta hitzartze horietan erabilitako tonuarekin. Horiekin ere bai. Eta hemen egiten diren proposamenen aurrean erabiltzen diren tonuekin, horiekin ere zur eta lur geratu naiz. Baina gaur ez da hori gaia.
Esan bezala, errelatoa eta errealitatearen artekoa dirudi maila handi batean gaur eztabaida. Sailburuak interpelazio horretan esan zuen oso era kategorikoan euskal herritarren bizi baldintzak ez direla okertu; herri oparo bat garela, euskal herritar gehienak erabateko eta ia erabateko den ongizate egoera eroso batean bizi direla eta % 6,1 bakarrik bizi direla pobrezia egoeran.
Baina egun ditugun herritarren bizi-baldintzei dagokionean, ditugun datuak bestelako errealitate bat ematen dute aditzera. Eta nik atentzioz aztertu ditut datu horiek.
Ekidin ditut bestelako interpretazio ez oker batzuek, sailburuak eta esaten zigun bezala, eta gainera parte hartu nuen baita ere interpretazio horiek zuzenak izate aldera ba sailburuaren taldeak antolatutako jardunaldi tekniko horretan, jardunaldi teknikoa, ez politikoa.
Eta han entzun nuenez, pues aunque ligeramente al alza, la pobreza real refleja, ante todo, una línea de estabilización desde el 2014, situándose en el 6,1. Baina pobrezia arriskuak gora egiten du erkidego honetan, 172.307 pertsona zeuden pobrezia arriskuan Araba, Gipuzkoa eta Bizkaian 2018an, 2016an baino % 14 gehiago eta 2018an baino % 41 gehiago.
Desde que el 1983 se comienza la medición de estos términos, nunca ha habido tantas personas en situación de riesgo de pobreza grave en Euskadi.
Datu positiboak daudela aipatu du Urrutia jaunak eta guk ez ditugu ukatuko, elikaduraren bueltan daudenak eta horniduraren bueltan dauden. Baino gora egiten du oinarrizko gastuak asetzen ez dituztenen kopuruak. Eta maximo historikoetan kokatzen da % 4,1 handitzearekin, alokairu, hipoteka, errezibo eta kredituak ordaindu ezin edo atzeratu behar dituztenen kopuruak. Baina batez ere gora egiten ezusteko bati erantzun ezinean dauden familien kopuruak. Sube 5 puntos los hogares que no pueden hacer frente a un gasto imprevisto.
Gora neguan bere etxea tenperatura egokian mantentzeko zailtasunak dituztenen kopuruak, Europako maila altuenen. Baino ez hori bakarrik, ongizate gabeziak ere igoera itzala izana du, neurri handi batean herritarrek aurrezteko dituzten arazoen ondorioz.
Estamos ante un repunte alcista que nos retrotrae hasta el 2004. Cae el bienestar casi completo y aumenta el bienestar con riesgo. La incertidumbre gana enteros en Araba, Gipuzkoa y Bizkaia.
Era berean, bere kide guztiak lanean egonda, pobrezia erreal egoeran daudenen egoerak ere gora egiten du, eta batez ere bere kide guztiak lanean egonda ongizate gabeziak dituztenen kopuruak.
Datos que ofrecen, desde nuestro de punto de vista, poca margen para la duda, y que reflejan de manera cruda las consecuencias de un empleo con salarios bajos, intermitente y con una parcialidad no deseada. Pero eso no lo menciono la consejera.
Sailburuak ere ez zuen aipatu datuek argi erakusten dutela emakumeak orain 10 urte baino okerrago bizi garela erkidego honetan, pobrezia egoerek okerrera egiten dutela emakume bazara eta, batez ere, guraso bakarreko familia baten buru baldin bazara.
En 10 años la pobreza real ha pasado de concentrarse en el 34 % de los hogares encabezados por una mujer a hacerlo en el 50,6 de ellos. Ya hemos hablado de eso esta mañana.
Gazteen egoerak okerrera egin du baita ere. Sailburuak kontrakoa esan bazuen ere, hurrengo astean bertan eztabaida hori izan eta hurrengo astean bertan Legebiltzar honek zuzendu zuen sailburuak esandakoa.
Eta ezin aipatu gabe utzi 65 urtetik gorakoen egoera, zeren hauek oso tendentzia kezkagarri erakusten dute, batez ere emakumezkoen kasuan.
Eta pobrezia berriz ere seme-alabak dituzten familietan metatzen jarraitzen da eta hor pobreziak gora egiten du.
Gogoratzen duzue legealdi honen hasieran hartutako konpromisoetako bat pobrezia % 20an murriztea zela? Gogoratzen duzue hori hemen zaudetenok?
También hay un repunte; usted mencionado al indicador AROPE, pero también los datos indican que hay un repunte al alza de los indicadores de desigualdad y hay un repunte al alza del indicador Gini, que rompe con la tendencia que ha habido hasta ahora de reducción de desigualdad.
Eta Bollain jaunak aipatu ditu etxebizitzaren inguruko datuak eta baita diru-sarreren bermatzeko errentaren inguruko datuak ere. Zerbait gehitzearren, esan distantzia ere diru-sarrerak bermatzeko errenta jasotzen duten pertsonen distantzia pobrezia (...) 4 puntutan igo dela, orduan, gero eta zailagoa dutela bertatik ateratzea.
Eta enpleguaz ez zuen hitz egin sailburuak, baina gaur mintzagai dugun ekimenak enpleguaren inguruko hausnarketa ere planteatzen duenez, ba niri kuriosoa iruditzen zait Artolazabal sailburuak ez planteatzea Europara begiratzea enplegu gaietan. Agian da Europara begiratzen badugu oso ondo ikusiko dugula langabeziari dagokionean atzeko bagoietan aurkitzen dugula eta berehala ikusiko dugula gure aberastasun maila duen herri batentzako, % 10eko langabezia tasa izatea erabateko anomalia dela.
Eta gehitu horri prekarietatea eta prekarietatearen inguruko datuak. (...) eman ditu, CRL eman ditu. Gora baita ere gure herrian gizon eta emakumezkoen arteko arrakalak. Horiek guztiak hor.
Eta gizarte zerbitzuen legea ere aipatu duzue hemen batzuek. Ba horretan ere ikusten da nola azkeneko inkestak adierazten duen familiek geroz eta zailtasun gehiago dituztela eta zaintzarako eta menpekotasun egoeran pertsona bat duten familiak bizitza bilatu behar dutela merkatu pribatuan zaintza lan horiek asetzeko. Eta hori dena ahal baldin badute, zeren ikusi dugu 8.000 familia direla erkidego honetan zaintza lanak era egokian ezin dituztenak bete arazo ekonomikoak dituztelako.
Eta horri nahi diozuen kolorea jarri, arrosa, beltza edo grisa. Baina hau da herri honen errealitatea. Hau da herri honen errealitatea, interpretazio politikorik gabe. Hau da, zeren hau da jornada tekniko horretan eman zitzaigun erretratua, besterik gabe.
Eta horrek ez du esan nahi interpretazio katastrofikoak egin behar direnik eta ez du esan nahi que tampoco ni que haya que negar las fortalezas. Es verdad que ocupamos una muy buena posición en el contexto estatal  - con salvedades -  y que en esa mirada a Europa, como ya decía también, con algunos matices, pues también estamos bien posicionados.
Pero tampoco se puede negar la evidencia de la existencia de indicadores y tendencias preocupantes. No se puede caer en el conformismo y en la autocomplacencia.
Eta zuk esaten zenuenez, hausnarketarako espazio hori edo hobekuntzarako espazio hori, non egondu da orain arte Artolazabal sailburuaren hitzartzetan edo planteamenduetan hausnarketarako proposamen hori edo hobekuntzarako planteamendu horiek?
Ez dira egon, ukatu egin dituelako errealitate horiek, eta ukaziotik zaila da hobekuntzarako planteamendu logikoak edo errealak planteatu ahal izatea.
Datu hauek erakusten digute batik bat errealitate berri baten aurrean gaudela, ez gaudela koiunturala den egoera baten aurrean; estrukturala den egoera bati heltzen diola gure herriak. Eta horrela ulertu behar genuke.
Eta gainera ulertu beharko genuke datu oker hauek jaso ditugula ongizate edo bonantza ekonomiko egoera batean, Barne Produktu Gordina ondo zegoenean.
Baino denok badakigu zer datorren. Denok dakigu hori. Eta ikusi dugu ekonomiak onera egin duenean, hori mantentzeko ez dugula gaitasunik izan, ongizatea mantentzeko ez dela gaitasunik izan eta ziklo ekonomikoaren aldaketa baten erdi-erdian kokatuak gaude. Ez dakigu...
...ez dugula gaitasunik izan, ongizatea mantentzeko ez dela gaitasunik izan eta ziklo ekonomikoaren aldaketa baten erdi-erdian kokatuak gaude. Ez dakigu lehendakariak aipatzen dituen laino ilun horiek noiz iritsiko diren, baina iritsiko direla argi dago, eta erabakiak hartu behar dira berandu baino lehen.
Mire, yo de una sailburu no espero que me entresaque los datos de una encuesta que permitan salir mejor en la foto sin mencionar los negativos. No espero una comparativa con el Estado ni con Europa, aunque entiendo que es importante. Entiendo que eso pueda ser labor de una responsable de prensa o de comunicación. De una sailburu espero capacidad para ver las nuevas realidades que nos reflejan esos datos, espero capacidad de entender y empatizar con las experiencias vitales que esconden esos datos.
Espero análisis políticos ambiciosos que se traduzcan en un nuevo impulso que permita superar inercias y recuperar el liderazgo y la iniciativa política mediante la puesta en marcha de políticas públicas de calado que ofrezca estabilidad, protección y oportunidades a las personas para el desarrollo de sus proyectos de vida. Espero capacidad prospectiva de adaptación y de anticipación, eso, y espero capacidad también de tejer acuerdos y complicidades para poner en marcha esas políticas, porque esto es lo que este pueblo necesita para hacer frente a los retos que tenemos por delante.
Bigarren bueltan aipatuko dizuet banan-banan zuek egindako proposamen horietan edo zuzenketa horietan gure posizioa zein den, horretaz ere luze hitz egiteko aukera dagoelako, baina uste dut herri honek aurrera begira dituen erronka nagusienetako baten aurrean, eta hala esan zuen lehendakariak ere, ostrukarena egitea, horrela egitea ume txikiak bezala eta pataletatan sartzea edo bestelako irakurketa politiko interesatuak egitea mesede gutxi egiten diola herri honek aurrera begira dituen erronkei aurre egiteko.