ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2014-03-27):
Egun on.
Gizarteratzeko eta Diru Sarrerak Bermatzeko Legea 2008an onartua izan zen Legebiltzar honetan eta 2011n beste lege baten bidez hainbat aldaketa murrizketa ezarri zituzten Alderdi Sozialistak eta Popularrak lege horretan.
Beraz, gaur ekartzen dugun lege proposamenak oso helburu xumea eta argia dauka: 2011n egindako bi aldaketa murrizketa indargabetzea. Batetik, diru sarrerak bermatzeko errenta jaso ahal izateko gutxieneko erroldatze epea hiru urtetik urtebetera jaistea, eta bestetik, lan komunitarioak egin beharra kentzea.
Aldaketa murrizketa hauek pertsona ugari diru sarrerarik gabe utzi dituelako eta prestazioaren izaera subjektiboa kolokan ipintzen duelako indargabetzea proposatzen dugu.
Ez da gure asmoa proposamen honekin azterketa sakon bat egitea Gizarteratzeko eta Diru Sarrerak Bermatzeko Legearen inguruan. Hala ere, hori ere egin beharko da berandu baino lehenago, ez dugu inolako zalantzarik. Errealitatea begiratzerik besterik ez dago horretarako.
Langabeziaren datuak hor daude. Otsailean 176.000 pertsona zeuden langabezian. Horietatik edo hauetatik % 51,59a emakumeak. Otsailean gehiago igo da langabezia emakumeen artean, % 1,19 gehitu da eta gizonen artean % 0,94. kontuan hartzeko datua dela iruditzen zaigu.
Langabetuen artean erdiak ez du inolako diru sarrerarik jasotzen. EAEn 64.000 pertsona daude diru sarrera bermatzeko errenta jasotzen dutenak, hilero 500-600 gehiago daude. Horietatik ere % 58,55 emakumeak dira, 37.271. Esanguratsua datu hau ere gure ikuspuntutik.
Kopuru hori gora doa etengabe eta horren aurrean Jaurlaritzak premia sozial horri erantzun egokia eman beharrean, laguntza horiek jasotzeko bidea estutu egin du. Biztanleen bostetik bat pobrezian eta gizarte bazterketan erortzeko arriskuan dago. Haurren ia laurdenak pobrezia egoeran edo arriskuan bizi dira.
2008tik 2012ra eman den bilakaera oso kezkagarria da. Pobreziak gora egin du. 2008an %5,7koa baldin bazen, 2012an %8 inguruan gabiltza. Egoera kezkagarri hauetan dauden pertsonak milaka dira eta indarrean dagoen sistemak ez ditu babesten. Beraz, guk bai uste dugu iritsi dela unea gizarteratzeko euskal sistema garatzeko eta berritzeko jauzi bat emateko.
Herritar guztiei gutxieneko sarrerak bermatuko dien sistema indarrean ipintzeko eta enplegarritasuna hobetzeko jarduerak egiteko. Gizarteratzeko sistema bat programa ezberdinak indarrean ipiniko dituena eta bereziki, kontuan izango duena bazterketa egoera larrian daudenak.
Honekin batera badaude beste neurri batzuk errebisatu eta aldatu beharrekoak. Adina eta errenta kopurua bizikidetza unitate bakoitzeko adibidez, beste batzuen artean. Baldintza hauek ere ezinezkoa egiten die pertsona askori diru sarrerak bermatzeko errenta jasotzea.
Aipatzekoa da ere Lanbiden diru sarrera bermatzearen inguruan ematen ari diren egoerak, erantzunak berandu, arrazoitu gabeak, Arartekoak orain dela gutxi Batzordean adierazi zigun bezala. Legean jasota ez dauden barneko irizpideen arabera errenta jasotzeko eskubidea ukatzea, beste batzuen artean ere bai.
Baina gaur, lehen esan dudan bezala, helburu xumeago batekin gatoz. Ahoa betetzen zaigu pertsonak direla garrantzitsuenak esaten, politika pertsonentzat egiten dugula, pertsonen ongizatea dela helburu. Baina gero funtsezko erabakien aurrean kontrakoa egiten dugu behin eta berriro. Kontrako norabidean doazen erabakiak hartzen dira. Eta hori da Jaurlaritzak behin eta berriro egiten duena. Diskurtsoetarako pertsonak behin eta berriro aldarrikatu eta praktikan pertsonen kontrako politikak gauzatu.
Proposamen honekin gertatutakoa ere adierazgarria da. Lehen saiakeran araudiaren interpretazio posible bat erabilita atzera bota zen proposamena. Araudiaren aitzakia erabili zen atzera botatzeko.
Jaurlaritzak erabaki zuen ez zuela merezi eztabaidatzea ere ez. Pertsonak helburu, lehendakari jauna, Urkullu jauna. Bigarren saiakeran, aldaketatxo bat eginda aurkeztu dugu berriro proposamena. Proposamen hau onartuz gero datorren urteko urtarrilean sartuko litzateke indarrean, 2015eko urtarrilean.
Gogoratu nahi dugu ere 2014erako eduki berdinekin beste legez besteko proposamena aurkeztu dugula, pentsatzen dugulako inoiz baino beharrezkoagoa dela egindako murrizketak gutxienez bertan behera usteko, alboratzeko...
Hala ere Jaurlaritzaren irizpidea 4/2011ko Legea aldatzeko aurkeztutako lege proposamena aintzat ez hartzeko iritzia duela adierazi du. Pertsonak helburu, berriro diot, ze erreza den esatea eta ze zaila badirudi pauso txiki batzuk ere ematea.
Guk zer proposatzen dugu eta zergatik proposatzen dugu. Lehen proposamena azaroaren 24ko 4/2011 Legearen 6. artikuluari idazketa berria ematea proposatzen da.
Hain zuzen, 2008. urtean onartutako legean jasota zegoena berreskuratzea proposatzen dugu. Aldez aurretik, erroldatuta egoteko aldia hiru urtetik urte betera aldatzea.
Aurrekontuak koadratzeko asmoz egindako murrizketen bidez milaka pertsona utzi ziren diru sarrerarik gabe, sistematik kanpo utzi ziren eta gaur egun, berdin jarraitzen dugu.
Pertsona helburu diot berriro eta diot zeren ezagutu berri dut apirilaren 7an diru sarrerak bermatzeko politikak Euskadin "25. urteurrena", lelopean Jaurlaritzak antolatutako jardunaldiak iragartzeko orrian agertzen dela ere, pertsona helburu. Jardunaldia Bilbon apirilaren 7an.
Koherenteak izanda eta hori horrela izanda, uste dut, benetan gainera uste dut, egiten dugun proposamena onartu egin beharko zenutela. Bestela ez da sinesgarria esaten duzuena, non daude pertsonak? Kanpoan, babesik gabe usten baldin baditugu horrelako neurriekin.
Jakin badakizue Gipuzkoako Foru Aldundia ahalegin handia egiten ari dela diru sarrerak bermatzeko laguntzaren bidez 2011n onartu zen legean erroldatze denboran ezarritako murrizketek eragin zituen ondorioak bere gain hartzen.
Ahalegin handia nahiz eta berari ez dagokion ardura hori, beraiek posible baldin badute ahalegin hori egitea, nola ez da izango posible Jaurlaritzak ahalegin presupuestario hori egitea.
Hau ez da erabaki tekniko edo presupuestario bat, erabaki politiko bat da eta erabaki politikoa borondatean datza, ez aurrekontuetan, ez teknizismoetan.
Bigarren proposamena, indargabetzea proposatzen dugu azaroaren 24ko 4/2011 Legearen 9. artikulua. Derogar el artículo 9 de la ley 4/2011 que obliga a las personas que perciben la Renta de Garantía de Ingresos a ser requeridas para realizar trabajos en beneficio de la comunidad.
Gai honen inguruan 2013ko otsailean Legebiltzar honetan, bai Alderdi Sozialistak, Popularrak eta Jeltzaleak hitzartu zenuten erdibideko bat non bidea irekitzen zitzaion gizarteratzeko lana egitearen aukerari.
Ondoren, sailburuak, bere ikerketa edo eskatutako ikerketaren ondorioak esplikatu zigun, adierazi zizkigun batzordean. Gu ez ginen bat etorri orduan eta ez gatoz bat orain. Ez gatoz bat egiten ari den planteamenduarekin.
...batzordean.
Gu ez ginen bat etorri orduan eta ez gatoz bat orain. Ez gatoz bat egiten ari den planteamenduarekin.
Rechazamos la vinculación entre derecho a percibir la renta de garantía de ingresos y la disponibilidad obligatoria para la realización de cualquier tipo de trabajo, se llame en beneficio de la comunidad u otras de carácter social. Dicha disponibilidad obligatoria va en contra del derecho subjetivo de dicha prestación.
Badirudi, diru sarrera bermatzeko errenta jasotzeagatik, zorretan daudela une oro pertsona horiek edo zigor bat ipini behar zaiela eskubide bat gauzatzeagatik.
Entendemos que las prestaciones económicas no tienen que ser entendidas como ayudas sociales, sino que son un derecho ciudadano y universal, que tiene que estar protegido y garantizado por las administraciones públicas. Defendemos un modelo de garantía de ingresos y de inclusión, no de contraprestación.
Se debe buscar la inserción social plena, siendo la renta de garantía de ingresos y la prestación complementaria de vivienda, hoy insuficientes, un medio y un acicate para ello, para la inclusión social.
La creación de un prestación social sustitutiva, servicios a la comunidad se dice, para la obtención de un derecho implica la comparación efectiva entre una persona perceptora de un derecho social con quienes son sancionados o sancionadas por conductas delictivas.
Hay que recordar también que un gran número de estas personas que reciben estas prestaciones son mujeres y familias monoparentales.
Sinceramente, creemos que sería mucho más positivo, si todo el dinero público que se vaya a invertir en este tipo de programas, se utilice para incrementar los presupuestos para la renta de garantía de ingresos.
Recordar que el recorte, que también se hizo vía presupuestaria del 7 %, todavía no se ha recuperado. Es otro de los recortes que se dieron, como he dicho, vía presupuestos.
Seguiremos presentando iniciativas para que miles de personas puedan recuperar lo que se les ha quitado con estos recortes y para que la cuantía que reciban garantice de verdad el derecho a vivir dignamente.
Hauek dira, nagusiki, gure arrazoiak proposamena egiteko. Zer dio Jaurlaritzak? Zer esan digu Jaurlaritzak?
Lehen aipatu dut ere Jaurlaritzak lege proposamena aintzat ez hartzeko iritzia adierazi duela. Emandako arrazoi nagusiak hauek dira:
Lehena, legearen aldaketa orain dela bi urte pasatxo egin zela, eta, kontuan hartuta, gizarteko pertsonarik zaurgarrienei eragiten diela, denbora gehiago behar dela ezartzeko eta hartutako neurriak ebaluatzeko.
Benetan hau irakurri nuenean broma txar bat iruditu zitzaidan eta jarraitzen dut gauza bera pentsatzen. Denbora gehiago behar da ebaluatzeko nola kaltetzen ditugun pertsonarik zaurgarrienak. Ez da ulertzen. Ulertezina da.
Alde batetik, 2008. urteko legea aldatu zenean, 2011n aldatu zenean, hiru urte igaro ziren eta hori ez zen arrazoia izan ez aldatzeko legea. Ezin zen orduan, egi zen orduan ebaluazioren bat? Edo bakarrik aurrekontua koadratzeko egin behar zena ebaluatu zen?
Eta bestetik, argi dago aldaketak pertsona asko utzi zituela diru sarrerarik gabe. Beraz, ez da pertsonengan pentsatuta egin da eta, ondorioz, aldatu beharko da, pertsonen ongizatea helburu badugu.
Bigarren arrazoia ematen diguna Jaurlaritzak da gaur egungo egoera ekonomikoa. Eta gainera, aurreratzen digu 2015erako aurrikusi daitekeena berdintsua denez, aldaketa ez dela gomendatzen...