ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2016-05-26):
Legebiltzarreko lehendakari andrea, lehendakari jauna, sailburuak, legebiltzarkideok. Egun on. Ekimeneko ordezkaria, Aberto Barandiaran jauna, ongi etorria.
Euskal hiztunena auzi politikoa da, euskararena ez da kontu pertsonal bat, txokokoa, partikularra, etxekoa. Euskararena ez da norbanakoaren kontua, nirea, zurea, beste harena, euskararena hiztunon auzia da, herritar guztion auzia da. Euskararen auzia publikoa da, kolektiboa da, euskararena herrigintzaren auzia da, euskara plaza publikoan jokatzen da eta plazaren izaera publikoa euskaran. Plazan eta euskarak (...) elkarbizitza, bizikidetza.
Plazan eta euskaraz borrokatzen dira injustizia sozialak, plazan eta euskaraz jartzen da frogan demokrazia, demokrazia demokratizatzeko balio behar du euskarak. Auzia ez da izan ala ez izan, kontua ekitea da eta nor izatea, herri hau euskaraz eta euskaratik arnas berriz sortu, birsortu eta ahalduntzeko eta nor izatea. Euskal ahaldunduz, guztiok ahalduntzeko gaituen herri bat sortzeko, izatea ekitea da, egiten duguna gara.
Korrikaren amaierarako ekitaldian Bilbon Lorea Agirrek irakurritako hitzek ederki azaltzen dute euskararen fenomenoa zertan den. Sarri askotan hitz egin dugu Legebiltzar honetan hizkuntzaren normalizazioaz edo normalizazio ezaz. Sarri baina ez nahikoa, auziak bere horretan baitirau. Osoko bilkura honetan bertan, Osakidetzan euskarari ematen zaion gehiegizko balorazioa ekimena lehen entzun duguna eta aurkeztutako legez besteko proposamen honek horrela erakusten digu. Berriro ere ekimen bi, bi ikuspegi.
Lehen, Jon Azkue legebiltzarkide jaunak galdetu du lehengo interbentzioan ia non geratzen diren erdaldun elebakarren hizkuntza eskubideak. Erdalduna naiz, Azkue jauna, eta zin dagizut, Azkue jauna, erdaldun honi, niri alegia, ez didala inork inoiz nire hizkuntza eskubideak ez ukatu, ezta urratu ere. Euskalduna naiz, Azkue jauna, eta zin dagizut, Azkue jauna, euskaldun honi, niri, askotan ukatu dizkidatela hizkuntza eskubideak, urratu dizkidatela eskubideak. Azkena, bat aipatzearren etxe honetan bertan Legebiltzarrean pasaden asteartean, EH bildu legebiltzarkide taldearen izenean sinatu nuen lege proposamena atzera bota zenean euskeraz zegoelako. Adibide bat. Erdaldun honi ez diote behin ere hizkuntza eskubidea zapaldu eta ez diote behin ere zapalduko erdaldunei hori salagarria da, hori populismo merkeenetakoa da, Azkue jauna.
Euskarazko hedabideetako publizitate instituzionala azken urteetako eta zerorrek esan duzun moduan, ez da % 3ra heltzen, eta hori zuk esan moduan, EITBk eta ekimenek egindako azterketetan EITBren egindako publizitatetik aparte. Aipatu duzu Gipuzkoako Batzar Nagusian onartutako ekimena, eta erabaki hori publizitate instituzionalaren % 15a bideratzeko euskarazko (...).
Eta hori izan da zure jatorrizko proposamena. Hori izan da hain zuzen % 15a, konturatu zaretelako zorionez euskera baztertuta dagoela eta euskaldunok baztertuta gaudela eremu honetan. Behingoagatik konturatu zarete eta horrek pozten gaitu, baina erdibidean geratu gara tamalez, erdibidean edo erdibidekoan.
Euskeraz argitaratzen diren hedabideak eta zuk aipatu duzu 60 hedabideetatik baino gehiago dira, eta hedabide horiek funtsezkoak dira euskeraren normalizazioa lortzeko, eta batez ere, ezinbestekoak dira euskaldunen hizkuntza eskubideak garatzeko eta errespetatzeko, hizkuntza eskubideak, euskaldunen hizkuntza eskubideak errespetatzeko eta garatzeko.
Jaurlaritzak eta Administrazio publikoak konpromiso saihestezina dauka euskararen hiztun elkartearekiko, konpromiso saihestezina dauka euskararen hizkuntza eskubideekiko, betebeharrekoa. Instituzioen publizitateari dagokionez, egiaztatu egin da tokiko publizitatea eraginkorra dela, lege honen legez besteko proposamenean, zioan esaten den moduan.
Baina guretzat, EH Bildurentzat, hori gutxienekoa da, jakina da azken buru euskaldunen irakurtze tasa nahiko altua daukagu eta gure hedabideetan nahiko sinesmen edo hedapen maila daukagu. Aipatu izan da, Azkue jaunaren aldetik izandako akordioa, gomendioa, eta 2005eko maiatzaren 18ko saioan gomendio irizpide horiek, eta tamalez horien artean ez da aipatzen batere neurririk euskarazko publizitatea bermatzeko.
Hori guztia esanda, guk hasiera hasieratik bat egin dugu Sozialisten ekimenekin aurrera pausua iruditu zaigulako, are gehiago, guri iruditu zaigu gutxieneko proposamena zela, publizitate instituzionalen hamabosta, bakarrik % 15a euskarazko hedabideetara bideratzea minimoa iruditzen zaigu, minimoa da, euskararekin konpromisoa duen Jaurlaritza baten aldetik behin behinik.
Gaude hizkuntza politika erro-errotik berritu beharra dagoela, aurkeztu berri den Elebide 2015eko txostena aipatu izan da, hemen Azkue jauna 789 kexa aurkeztu egiten dira, eta bakar bat oker ez banago, bakar bat erdarari dagokionez, gainerako guztiak euskarazko dagozkio.
Aipatzea hemen erdaldunen hizkuntza eskubideak arriskuan egon daitezkeela, bakarrik hori aipatzea, hori nik uste dut populismo merkea dela, ez da egia, euskara ikastea erdaldunei mesede besterik ez dio egiten. Hizkuntza jakitea ona da benetan, benetan. Idazten, euskaraz idazten jakitea, ondo jakitea onuragarria da. Gehiago irakur daiteke, eta abar.
Gure ustez esatea hemen kexak % 82 handitu dira, esatea euskaldunen hizkuntza kontzientzia gero eta handiagoa dela, eta horregatik kexa gehiago direla, iruditzen zaigu aitzaki merkea dela. Handitzen ari dena, gure ustez, euskaltzaleen haserrea da. Haserretzen gaitu nafarren, milaka pertsonen hizkuntza eskubideak urratzea ETBren emisioak eten dituztelako. Haserretzen gaitu Baztango euskara plana auzietan jartzeak, eta haserretu gaitu, biziki haserretzen gaitu Legebiltzar honetan gertatzen dena eta lehen aipatu dudana.
Aski da, indarrean dagoen hizkuntza politika babesgabe uzten gaitu euskaldunak, guk protesta jarri dugu Elebiden, eta protesta aurkeztuko dugu mahaian kontsideratzen dugulako, kasu honetan nik sinatzen nuenez taldearen izenean, taldearen hizkuntza eskubideak urratu egiten direla.
EH Bilduk eskatzen du gutxienik erakunde publikoen publizitatearen, publizitate instituzionalaren % 15a euskarazko hedabideetara bideratzea, gutxienik, EITBrena aparte utzita jakina. Euskal Herria Bilduk Jaurlaritzaren konpromiso zehatza eskatzen du, neurgarria, egingarria, guk ezin sina dezakegu erdibidekoa Azkue jauna, Mendizabal andrea, ezin sina dezakegu elkarren artean adostua ezer argitzen ez duelako intentzioetatik harago. Ez du ezer lotzen. Ez dugu babestuko erdibidekoa, abstentziora joko dugu. Hizkuntza politika duinagoa behar dugu, euskararen normalizazioa lortuko bada.
Eskerrik asko.