ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2015-05-29):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea eta egun on guztioi.
Langileen eta oro har gizartearen osasun eskubideari eragiten dion gaia da gaur hona dakarkiguna. Alderdi Popularraren erreformak osasun sistema publiko indartsu baten aurka eta osasunaren pribatizazioaren aldeko beste aurrepausu bat egin du.
Baina, inolako zalantzarik gabe, langileen osasun eskubideen murrizketen aldeko aurrepausu galanta da. Gizarte Segurantzaren legearen azken erreformaz ari gara.
Pasa den abenduaren 18an Diputatuen Kongresuan, Gizarte Segurantzaren Legearen erreforma onartu zen, lan-istripuaren eta lanbide-gaixotasunen mutuen erregimen juridikoari dagokiona. Baina, espero genuen bezala, erreforma hori ez da egiten langileen onurarako. Ez. Beste behin ere, Alderdi Popularrak patronalaren onurarako legislatu du.
Erreforma horrek izugarrizko aldaketak ekarriko ditu langileen osasunaren kudeaketan. Baina ez horretan bakarrik, baita gizartearen osasunaren kudeaketan ere. Erreformaren aldaketa nagusien artean honako hauek ditugu.
Asteko, mutuen izena aldatu da. Lan-istripu eta lanbide-gaixotasunen mutuak izatetik, Gizarte Segurantzaren mutua kolaboratzaileak izatera pasatu dira. Baina izenaren aldaketa ez da garrantzitsuena, garrantzitsuena da izenak aldatzearen atzean dagoen helburu nagusia. Mutuek gertakizun arruntetan, lanetik kanpoko gaixotasunak eta istripuak kudeaketaren eskuduntzak izatea da. Hori da denborarekin lortu nahi dena.
Eta horren aurrean gure lehenengo errefusa. Alde batetik, uste dugulako Gizarte Segurantzak ez duela mutuekin duen kolaborazioa handitu behar, guztiz kontrakoa. Eta bestetik, mutuen ekintza eremua are gehiago zabaltzen duelako, osasun sistema publikoa pribatizatzeko bidean.
Aldi baterako ezintasunari dagokionez, mutuek botere handiagoa izango dute kontrola egiteko, jarraipena egiteko eta...
Aldi baterako ezintasunari dagokionez, mutuek botere handiagoa izango dute kontrola egiteko, jarraipena egiteko eta presionatzeko baja egoerari bukaera emate aldera, eta lerro honetan aldaketa esanguratsuenak gertatu dira.
Cuando consideren oportuno, tendrán la posibilidad de formular propuestas de alta médica dirigidas a la inspección médica de los servicios públicos de salud.
Otro cambio importante en la inspección médica de los servicios públicos de salud, deberá comunicar a la mutua y al INSS en un plazo máximo de cinco días hábiles, la emisión del alta o su denegación.
En el caso de que el servicio público de salud desestime la propuesta de la mutua o no conteste en forma y plazo, la mutua podrá solicitar al INSS que deberá contestar en un plazo de cuatro días.
Eta beste aldaketa garrantzitsu bat, guretzat agian garrantzitsuena, mutuek bajaren lehen egunetik deitu ahalko dituzte langileak osasun azterketa egitera. Eta langilea azterketara joaten ez bada, berdin da zergatik, ze arrazoiengatik, prestazioa kautelaz eteteko aukera bildua dago.
Ondoren, langileak lau eguneko epea izango du ez joatearen arrazoia justifikatzeko eta behar bezala egiten ez badu, aldi baterako ezintasun egoera iraungiko da.
Y las mutuas también tendrán derecho al acceso al historial clínico de los trabajadores y trabajadoras. Y el personal médico del sistema público dispondrá de tablas de duración estándar por patologías, tal y como ya lo hacen o como ya funcionan las mutuas, para que tengan de orientación para dar las altas.
Y estos son sólo algunos de los cambios que supone esta reforma, que a pesar de que parecen únicamente algunos cambios técnicos, son cambios de calado que afectarán de forma directa a la salud de toda la sociedad en general y a la salud de los trabajadores y trabajadoras en particular.
Erreformaren motibazioan absentismoaren tasa jaisteko eta burokratizazioa gutxitzeko egiten den erreforma dela azaltzen da eta hori ezin da izan inolaz ere motibazioa. Erreforma horrek langileei iruzurrezko izaera aurresuposatzen die.
Gainera datuek erakusten digute absentismo tasa gero eta baxuagoa dela. Are gehiago, azken lan erreformaren ondorioz langileak nahiz eta bajan egon, kaleratu ahal direnez, langile asko gaixo joaten dira lanera.
Justu kontrako egoera gertatzen ari da, hau da, presentismoa, enpresa pribatuan zein arlo publikoan. Gainera horrek ondorio larriak ekarri ahal dizkie beste langileei, oro har, gizartearen osasunerako.
Beraz helburu horren aurka ere bagaude, ez bagaude bat ere ados hori dena enpresarioen alde legislatzea da, gizartearen osasunaren kaltean.
Bigarrena da burokratizazioa gutxitu egingo dela. Ba hori ere gezurra da, guztiz kontrakoa gertatuko da. Osakidetzako profesionalek lan handiagoa izango dute mutuen mesedetarako. Eta larriena da hori guztia diru publikoarekin egingo dela.
Osasun sistema publiko indartsu batean inbertitu ordez, funts publikoekin osasun sistemaren pribatizazioari ateak irekitzen zaizkio, hori da epe erdi batera erreforma horren helburu nagusia, osasun sistemaren dualizazioa, non langileek osasunaren kudeaketa pribatua izango dute mutuen bitartez, eta gainontzeko pertsonen osasuna Osakidetzan kudeatuko den.
Hori da erreforma honen atzean dagoen helburu nagusia, mutuei gero eta eskumen gehiago eman, ez soilik gertakizun profesionalaren kudeaketan, baita gertakizun arruntetan ere. Ez soilik prestazio ekonomikoaren kudeaketan, baita altak eta bajak emateko gaitasunean ere. Eta hori oso larria iruditzen zaigu.
Gainera, mutuei gizarte segurantzaren kolaboratzaile zuzenak izango direnez, osasun sisteman diagnostiko frogak egiterakoan lehentasuna emango zaie langileei, baina ez errekurtso gehiago jarriko direlako, baizik eta langileei lehenbailehen alta ematea patronalaren helburua delako.
Horrek zer ekarriko du? Lan egiten ez duten pertsonak, pentsionistak, langabetuak, gainontzeko bigarren mailako gaixoak izatera pasatzera gerta dadin. Beraz, erreforma horrek esan dudan bezala, gizarte osoaren osasunean eragingo du.
Osakidetzako medikuen profesionaltasuna jartzen da zalantzan, medikuek presiopean arituko dira alta proposamenei ahalik eta eperik laburrenean erantzun diezaioten. Medikuen lan karga nabarmen arinduko da. Eta beste ondorio larri bat: Langileen osasunean eragin kaltegarria izango du.
Esan dugun bezala, langileak gero eta beldur handiago dute ez ote dituzten kaleratuko eta horrek gero eta langile gehiago gaixorik egon arren, lanera joatea dakar. Beraz, oso kaltegarri izan daiteke bere bizitzarako. Osasun eskubidearen aurka doan legea da. Langileen osasuna kudeaketaren pribatizazioa dakarren legea da. Ondorioz, langileen osasun eskubidearen murrizketa ekarriko du eta Osakidetzako langileen lan karga handituko da mutuentzako lan gehiago egin beharko dutelako.
Hori dela eta, osasun sailburuari, Darpón jaunari, hurrengo interpelazioa egiten diogu: Zer egiteko asmoa du Jaurlaritzak lege bidegabe horrek Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako langileen osasunean kalterik ez eragiteko?