ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2014-10-16):
Aurrikusitako diru kopurua agortuta dagoela argudiatuta.
Ondorioz, hiru ildo hauei dagozkien dirulaguntzen ordainketa etendu, seme-alabak zaintzeko exzedentzia hartu edo lanaldia murriztu duten langileentzako laguntzak mendetasun egoera edo osasun egoera oso larrian dauden senitartekoak zaintzeko exzedentzia hartu edo lanaldia murriztu duten langileentzako laguntzak eta baita, seme-alaba adingabeak zaintzeko langileak kontratatzeagatiko laguntzak.
Urriaren 3ko Kontrol Bilkuran, Jaurlaritzari egindako galderaren harira, esan genuen bezala orduan, bi urtetan zaintza, lana eta enplegua bateratzeko dirulaguntzak finantzatzeko aurrekontua 30 milioi eurotik 17,5 milioira pasatu da.
Ondorioz, ez da harritzekoa, gu ez gara harritzen, aurrekontua agortua izana. Agortua dago 2014eko eskarien % 70a erantzunik gabe utzita.
Argi dago, guk behintzat argi dugu, aurrekontuetan diru kantitate hori onartu zenean Jaurlaritzak bazekiela –eta horrela esan genuen ere ahozko galdera egin genuenean– ez zela nahikoa izango, aurrikusitako diru kopuru hori ez zela nahikoa izango.
Eta ondorioz, otsailaren 28tik aurrera eskatu dutenak, aurten behintzat ezer gabe geldituko dira Jaurlaritzaren erabakiaren ondoren...
...eskatu dutenak aurten behintzat ezer gabe geldituko dira Jaurlaritzaren erabakiaren ondoren.
Laguntza hauek, langileek seme-alabak zaintzeko diru-laguntzak, duela lau urtetik berdin mantendu dira, ez dira igo. 3.500 euro urteko eszedentzia bat eskatzen duenarentzat eta 2.200 eta 2.800 artean zortzi urtetik beherako haurrak zaintzeko eskatzen duenarentzat.
Orain aldiz mantendu ere ez da egingo, laguntza horiek etetea erabaki du Gobernuak, familia askorentzat egoera sozio-ekonomiko larrian baliozko laguntza direla ahaztuta. Beraz, murrizketak murrizketen gainean.
Jaurlaritzaren erabaki honek milaka pertsonei, emakumeak gehienak, hauek dira nagusiki zaintza lanak betetzen dituztenak, eragin die aurrikusita zutena zapuztuz eta kaltetuz. Azken batean murrizketa berri hau ongizate sistemaren aurkako eraso berria da, erabaki politikoa da eta guretzat onartezina.
Lehen aipatu dut emakumeengan duela eragin handia. Eszedentzia edo lanaldi murriztua eskatzen dutenen artean % 95etik gora emakumezkoak dira. Alde batetik, arau sozial hegemonikoek emakumeei inposatzen diete etxeko lanak eta zaintzaren ardura nagusia. Bestetik, emakumeen soldata baxuek eragiten dute haiek hartzea kontziliazio neurriak elkarbizitzaren unitatearen diru-sarreretan kalte gutxiago dakartelako.
Gainera, diru-sarrera gutxien dutenek gutxiago erabiltzen dituzten kontziliazio neurriak. Neurri guztiak hauek larritu eta zaildu baino ez dituzte egiten langileen aukerak bizitza pertsonala, lana eta familia batera eramateko orduan, eta horri gehitu behar diogu lan munduan nagusi diren prekarietatea, ordutegien malgutasunaren inposizioa, soldaten apaltzea eta abar luze bat.
Zein da honen aurrean Jaurlaritzaren erantzuna? Zein da ezinegonaren eta desadostasunaren aurrean Jaurlaritzaren erantzuna? Ba beste behin sortutako kalteari eta arazoari irtenbidea bilatu beharrean eta eman beharrean, eztabaida desbideratu nahian dabil, aurrekoan esan genuen eta berresten dugu.
Eztabaida desbideratu diot azken asteetan behin eta berriz adierazi duelako gai honek hausnarketa sakona behar duela eta laguntzak ez direla dirua bakarrik besteak beste, eta gauza bera egin zuen kontrol bilkuran urriaren 3an. "Ez da ezer kendu" esan zuen sailburu jaunak, "atzeratu egin da bakarrik" eta erantzunik gabe gelditu zena izan zen noizko atzeratu da? 2015erako? Aurrekontuetan adosteko? Norekin? Eta 2015ekoak noizko? Eta horretaz ez dago erantzunik. Erantzunik gabe gelditu ziren.
Argi utzi nahi dugu hausnarketa eta dauden laguntzak mantentzea bateragarriak direla, ezin da egin lehendabizi laguntzak kendu eta ondoren hausnarketa egin araudiaren aldaketa egiteko. Hori guk behintzat deitzen diogu arazoaren muina desbideratzea dela.
Eta bestela galdetu beharko genieke kaltetuei, aurrekoan ere aipatu nuen bezala, ehunka sinadura eta errekurtsoak aurkeztu dituztenei. Ziurrenik asko dute esateko guzti honetaz, bakoitzari eragindako kaltea inportantea delako eta bidegabea delako.
Beraz, hausnarketa bai, eredua hobetzeko eta indartzeko, demografiak planteatzen dituen erronkei heltzeko, lan mundua beste modu batean arautzeko, lana bere osotasunean hartzeko, lan mundua aldatzeko, egungo lan baimenak eta programak berrikusteko irizpide berdintzaileen arabera eta zaintza lanen balorazio soziala indartzeko. Horretarako behintzat bai behar da hausnarketa, hausnarketa sakona.
Jakin badakigu, lehen aipatu dudan bezala, laguntza hauek ez dutela lortu, ez dute lortzen berdintasunaren bidean aurrera egitea.
Horrelako zerbait aipatu zuen sailburu jaunak ere agerraldian, ahozko galderaren erantzunean.
Emakumeak dira jarduna murrizten dutenak edo eszedentzia eskatzen dutenak zaintza lanak egiteko. Lehen esan dut, % 93 inguru emakumeak dira, laguntza hauek eta baimen hauek erabiltzen dituztenak.
Beraz, argi dago zaintza emakumeen esku jarraitzen duela egoten, eta emakumeen ibilbide profesionalean eragin zuzena duela.
Eta honek ere, lehen esan dudan bezala, bai merezi du, bai eskatzen du, bai behar du hausnarketa sakona eta bereziki neurriak hartzea politikak beste norabide batean ipintzeko. Baina hori ez da egiten. Dagoen apurra eteten eta kentzen. Beste modu batean uste dugu egin behar dela.
Horregatik eta ikusita Jaurlaritzaren jarrera, ezezko jarrera, aurreko kontrol bilkuran eta ez duela asmorik diru partida ipintzeko, agortu dela eta punto, itxaron beharko dela beste momentu batera berriro noizbait berreskuratzen baldin bada, berreskuratzeko. Horregatik ekarri dugu legez besteko proposamena gaurko bilkurara.
Eta zer proposatzen dugu legez besteko honetan? Ba lehenengo eta behin, Jaurlaritzari Legebiltzar honek esan diezaiola, hartu duen erabakia okerra dela, erabaki murriztailea dela eta Legebiltzar hau ez datorrela bat neurri horrekin, erabaki horrekin.
Eraso berri horren kontra gaudela. Ezin direla atzera pausuak onartu arlo honetan.
Lehen, aurreko puntu batean, nire kide batek, Unai Urruzunok esan duen bezala, Jaurlaritza honek murrizketak egin, egiten ditu eta hau da horietako adibide bat gure ikuspuntutik. Eta hau da, horietako bat konpondu beharrekoa, bideratu beharrekoa, aldatu beharrekoa.
Bigarren puntu bat garrantzitsua dena guretzat eta esandako guztiaren ondorio zuzena dena. 2014eko eskari guztiei erantzuteko, diru partida bat ipintzea, eta orain esan zaienei itxaron behar dutela ez dakit noiz arte, benetan beraiek zituzten espektatibak bete ahal izateko, diru partida hori oraintxe bertan ipintzeko eta erantzuteko positiboki eskubidea duten pertsona guztiei, beraien eskarietan.
Eta horrekin batera, 2015erako aurrekontuetan eskari guztiei erantzuteko, diru kopuru nahiko ipintzea eta ez aurreko aurrekontuetan bezala.
Eta horretarako argi dago, Jaurlaritzak badituela mekanismoak jakiteko zenbat diru behar den, zenbat eskari egon daitezkeen, eta aurrekontuetan zenbat ipini behar den eskari horiei erantzuteko.
Eta zaintza lanak eta enplegua uztartzeko neurrietan, sakondu dezala eta indartu ditzala lan bizitza eta adinekoak, adin gabeak edo bestelako mendetasuna duten pertsonak zaintzeko betebeharrak benetan bateragarri egiteko, zaintza eta enplegua.
Berdintasunaren bidean pausu berriak emanda, eta esan behar da, Euzko Alderdi Jeltzaleak ezik, beste talde parlamentario guztiak, proposamen berdintsuak egin ditugula gai honekiko. Guk, Alderdi Sozialistarekin erdibideko bat adostu dugu, espero dugu gaur hemendik irtetea eta erdibideko hori, suposatzen dut banandu dutela, ez dut beraz adieraziko, ze oinarrituta dago bereziki nik lehen aipatu ditudan puntuetan.