BERRIOZABAL BÓVEDA (EAJ, 2013-06-20):
Eskerrik asko legebiltzarburua. Lehendakari, legebiltzarkideok arratsalde on guztioi.
Joan den maiatzaren 13an gai honen inguruko bi ekimen erroldatu zituen Maneiro jaunak. Batetik, sailburuaren agerraldia eskatu zuen eta bestetik orain eztabaidatzen ari garen legez besteko proposamen hau. Sailburuari galdetu eta haren erantzuna zein izango zen jakin aurretik, Jaurlaritzari zer egin behar duen esan nahi izan zion UPyDk.
Duela astebete eskas, ostiralean, egin zuen sailburu andreak bere agerraldia batzordean eta argi geratu zen zein den sailaren planteamendua kontu honi dagokionez: Legea betetzea eta euskararen normalizazioak aurrera egitea ahalbideratzea. Hasteko, argi utzi zuen A eredua edo beste edozein eredu euskal hezkuntza sisteman indarrean dagoen eredu sistemaren baitan aztertu eta ulertu behar dela.
Indarrean dauden hizkuntza ereduek hezkuntza euskaldundu eta euskararen normalizazioa lortze aldera izandako eragin positiboa azpimarratu zuen. Urte hauetan guztietan, gurasoek egindako hautuaren bilakaera ere gogora ekarri zuen. Gurasoek askatasunez egindako hautuak, azken urteetan D ereduak gora egitea eta A eta B ereduek behera egitea eragin dutela aipatu zuen.
Sailburuak argi utzi zuen Jaurlaritzak ez duela inoiz urratu ezta urratuko ere gurasoek euren seme-alabek zein hizkuntzatan ikasi behar duten erabakitzeko duten askatasuna. Eta Eusko Alderdi Jeltzaleak ez du gaur erdibideko bat sinatzeko premiarik legeak zer dioen eta beren jarduna zein izan behar duen erabakitzeko. Baina askatasun hori ez da mugagabea eta maila berean jarri zituen sailburuak bestelako eskubide eta betebehar batzuk ere.
Ez gaude Maneirok eskatzen duenaren kontra, gainera errealitatean egiten den zerbait baino ez da baina hanka motz geratzen dela uste dugu legea eskuan hartuta edozein gurasok askatasun hori bermatuta duelako eta Jaurlaritzak ere borondate hori agertu zuelako. Horregatik, ulertezina egiten zaigu proposamen hau gaur baino lehen erretiratu ez izana.
La enmienda presentada por el grupo Euzko Abertzaleak se fundamenta básicamente en dos normas en vigor. Por un lado, el artículo 6.1 del Estatuto de Gernika que dice que el euskera, lengua propia del pueblo vasco, tendrá como el castellano carácter de lengua oficial en Euskadi. Además, dice que las instituciones de la comunidad autónoma teniendo en cuenta la diversidad sociolingüística del país garantizaran el uso de ambas lenguas regulando su carácter oficial y arbitrarán y regularán las medidas y medios necesarios para asegurar su conocimiento.
Por otro lado, pretendíamos resaltar la importancia del capítulo relativo al uso del euskara en la enseñanza de la Ley 10/1982 de Normalización del Uso del Euskara. Handik urtebetera, 1983an unibertsitateaz kanpoko irakaskuntzan hizkuntz ofizialen erabilera arautzen duen 138/83 Dekretua onartu zen, ereduen sistema arautzen duen dekretua.
1/93 Legea, Euskal Eskola Publikoaren Legea, izan da aurreko arau horien garapen nagusia eta eztabaidagai dugun kontu honi dagokionez funtsean Euskararen Erabilera Normalizatzeko Legean jasotakoa berrezten duena eta bi elementu ditu ardatz. Derrigorrezko eskolaldia amaitzean ikasle guztiek gai izan behar dutela euskaraz eta gaztelaniaz hitz egiteko, irakurtzeko eta idazteko. Eta bestetik, gurasoek erabakiko dutela horretarako zein eredu-bide erabili.
Esan daiteke aipatutako arau horiek direla gerora emandako hainbat xedapenen abiapuntua. Euskarazko irakaste-postuak definitzeko arautzen lana, euskara edota euskaraz irakasteko behar den euskara maila arauz definitzeko mailak, Autonomia Erkidegoko zehazteko arautze lana, euskararen erabilera normalizatzeko legea pausuz pausu garatzeko programa jakinen arautze lana, besteak beste, IRALE, NOLEGA, ULIBARRI, eta abar.
Inoiz esan izan da euskararen erabilera normalizatzeko legeak funtsean burubiko formulazioa duela. Batetik, ikasle guztientzako elebitasun maila bereko azken xedea ezartzen du eta bestetik, euskarari eta gaztelaniari ikasle bakoitzaren eskola bidean enfasi desberdina eskaintzeko aukera ematen du eta irakaste-hizkuntza aukeratzeko orduan gurasoei ematen die hitza.
Baina garrantzitsuak diren bi printzipio horiez gain, bestelako kontuak ere aipatzen ditu legeak. Irakaste-hizkuntza gisa aukeratu ez dut hizkuntza ofiziala nahitaez ikasi beharra eta euskara ikastetxeetako barne nahiz kanpo jardueretan ohiko tresna izatea.
Nuestro grupo entiende que el Gobierno Vasco tiene que seguir conjugando cuatro principios como ha venido haciendo hasta ahora. El primero, es el relativo a la libertad de los padres y las madres a elegir la lengua de enseñanza, libertad de elección que solicita el señor Maneiro en su iniciativa y que nuestro sistema garantiza. El segundo, tiene que ver con la enseñanza obligatoria de la lengua oficial que no haya sido elegida como vehicular. El tercer principio a seguir, debe ser el cumplimiento del objetivo de poseer un conocimiento práctico suficiente de ambas lenguas oficiales. Y el cuarto, y no por ello el menos importante, el relativo al uso normalizado del euskera en las actividades ordinarias internas como externas en los centros educativos.
Aspaldi adostu genituen printzipio horiek eta bide oparoa ahalbideratu dute ikasleen hizkuntza gaitasunari eta oro har euskararen normalizazioari dagokionez. Horregatik, gure zuzenketan printzipio horiek guztiak ustertzen jarraitzeko eskatzen genion Jaurlaritzari. Neurri eta molde askotako elebitasun mailak lortzen dituzte euskal ikasleek. Gazte batzuk elebidun funtzionalak dira eta berdintsu moldatzen dira euskaraz zein gaztelaniaz. Beste batzuk, aldiz, ez dute erraztasun bera bi hizkuntzetan.
Legez, Gobernuari dagokio ikasleek bi hizkuntza ofizialetan hizkuntza gaitasuna izatea bermatzea baina azterketa objektiboa eta zintzoa eginda, agerikoa da gaur egungo A ereduaren formulazioarekin ez dela nahikoa.
Horregatik, eskura ditugun aukerak baliatu behar ditugu eta aukera horiek indarrean dauden legeek eskaintzen dizkigute, besteak beste. 83ko Dekretuak zein Eskola Publikoaren Legeak aurreikusi egiten dute A ereduan egokitzapenak egiteko aukera eta azalpen zabala eman zuen sailburuak kontu horri dagokionez. Orain baino lehen zenbait ikastetxeetan egokitzapenak egin dira ikasleek bi hizkuntza ofizialetan duten gaitasuna hobetze aldera. Eta ez izan zalantzarik, egokitzapen horiekin ikastetxeek ikasleen onura eta aberastasuna baino ez dute bilatzen, dena irabazteko eta ezer ez galtzeko.
Bi hizkuntza ofizialak ez jakitea ez da eskubide bat, muga bat baizik. A ereduaren egungo formulazioa bere horretan mantentzeak aukera berdintasunaren ateak ixten dizkie ikasleei. Egokitzapen horiek duela 20 eta 30 urte lortutako adostasunen ondorio dira eta adostasun sozial eta politiko zabal hark A eredua, euskararen irakaskuntzari dagokionez, indartzeko aukera ontzat eman zuen.
Zuk kontrakoa uste duzun arren, ereduetan egokitzapenak egiteak ez du gurasoen hautatzeko askatasuna urratzen, gurasoen askatasuna errespetatzea eta bi hizkuntza ofizialak hobeto ezagutzea ez daude inondik inora ere kontrajarriak.
Zuzenketarik aurkeztu ez duten taldeen txanda iritsiko da orain baina nik aurretiaz euren aldeko botoa eskatu nahiko nuke.
Eskerrik asko.