MINTEGI LAKARRA (EH Bildu, 2013-03-01):
Egun on mahaiburu andrea, lehendakari jauna, legebiltzarkideok.
Euskal Herria Bilduren helburuak dira justizia soziala, gatazka konpontzea eta subiranotasuna. Eta helburu horiek lortzeko hala beharrez pasatu behar dugu Nafarroarekin harremanak normaltzetik. Eta normaldu esaten dut, gaur egun ez direlako bate normalak.
La relación entre Vascongadas, como solemos decir en Navarra –que no se utiliza el término comunidad autónoma–, la relación entre Vascongadas y Navarra es un artilugio político de alto voltaje que se ha utilizado con intención política, especialmente desde la transición, desde 1977.
Porque, incluso durante el franquismo, no se ponía en duda la relación entre la sociedad vasco-navarra y para ello voy a dar una serie de ejemplos, que pone en evidencia cómo se ha utilizado de una manera intencionada y parcial el intento de divorciar, de separar las dos sociedades, con el objetivo, precisamente, de que no conformaran una unidad política propia.
Harrigarria da, esate baterako, Nafarroan CNN ikustea eta ezin ikustea ETB1, edo harrigarria da nola Caja de Ahorros de Navarrak, nahiago duen jotzea Caja de Burgosera, Caja de Canarias, Caja Cívica edo Caixara, gainontzeko euskal kutxekin batzea baino.
Nafarroatik ibiltzen zarenean, errazagoa da konektatzea dialean Radio Logroño, Euskadi Irratia baino.
UPNak, Nafarroako Unibertsitate Publikoak, Campus de Excelencia egin behar duenean, egiten du con Lerida, UPVrekin egin aurretik, 1977tik alderdi guzti guztiek defendatu zuten arren, euskal unibertsitate barruti propioa.
Konstante bat izan da ahalegina Baskongadak eta Nafarroa bereizteko. Esate baterako, federaciones deportivas vascas o vasco-navarras, desagertzen hasi ziren sistematikoki trantsizioarekin batera. Salbuespena da Arkitektuen Kolegio Profesionala, esate baterako, Gauza bera gertatu zelako kolegio profesionalekin.
Hau da, basco-nabarroak ziren horiek sistematikoki bereizten hasi ziren eta ez bakarrik kolegio profesionalak, baita ere alderdiak. Partido Socialista Obrero Español zena momentu batean PSE edo PSN bihurtu zen eta fenomeno hori gertatu zen trantsizioarekin batera. Hau da, frankismoan bertan gertatu ez ziren fenomenoak.
Hitz egin daiteke gauza bera Provincia Eclesiástica Vascari buruz edo beste hainbat adibideei buruz. Gaur egun, esate baterako, Nafarroan hedabideen % 90ek daukate xedea Madrilen, hau da, espektro komunikatibo gehiena Nafarroan dago hartuta Madrilen xedea edo egoitza duten komunikabidetatik, eta ondo dakigu EITB euskaraz ez dela hartzerik eta Euskal Herria Irratiak ez duela lortu lizentziarik.
Euskararen kontra eta euskal sinboloen kontra legislatzen da Nafarroan. Ikurrina praktikan debekatuta dago eta debekatuta dago Zazpiak Bat ezkutua bera.
Hala ere, errealitatea tematia da, errealitatea terkoa da eta egiten badugu froga txiki bat Googlen sartuz sociedad vasco-navarra, badaude 129.000 entrada.
Hau da, a pesar de los esfuerzos de diferenciar, de distanciar Vascongadas de Navarra, la realidad es terca y haciendo una pequeña prueba superficial hay 129.000 entradas en Google para el término sociedad vasco-navarra, cuando sólo hay 543 para el término sociedad vasco-aragonesa, cuatro para la Sociedad navarro-riojana, ninguna que tenga relación con Soria y, por supuesto, ninguna entrada respecto a la sociedad vasco-santanderina, por ejemplo.
Es decir, que la realidad es que Navarra y Vascongadas tienen no sólo una historia, tienen un presente eta, gure ustez ere, tienen que tener un futuro.
Hona etorrita eta guk gaur egiten dugun galderari eutsita, eta da zein den Eusko Jaurlaritzak daukan plana edo asmoa Nafarroarekiko harremanak estutzeko, esan behar dugu badaudela aurrekari batzuk.
Jaime Ignacio del Burgo berak proposatu zuen 1977an Consejo vasco-navarro eta hori proposatu zuen, hain zuzen ere, bere asmoa zelako apaltzea momentu hartan trantsizioan Hegoaldeko Euskal Herriak zeukan asmo sezesionista eta horretarako, Estatuaren barruan mantentzeko proposatu zuen Consejo vasco-navarro.
10 urte beranduago, Jaime del Burgok ere egin zuen beste proposamen bat, órgano común permanente sortzeko proposamena egin zuen bi erkidegoen artean eta bakarrik lau urte beranduago, 1991n Gobernuak Gobernua osatzeko PSN, PSOE eta EAk egin zuten akordioaren barruan ere mintzatu ziren posibilitateaz bi erkidegoak batzeko.
Lehenengo ahalegin serioa egin zen 1995ean eta gauzatu, burutu zen 1996an. PSOEk bere hauteskunde programan eraman zuen proposamena, "La creación de una comisión intergubernamental de carácter permanente con el Gobierno Vasco".
Urte bete beranduago, hain zuzen ere, Nafarroako Parlamentuak, 1996an onartu zuen Órgano Común Permanente delakoa eta hori eraman zen Espainiako Gortetara.
Zer gertatu eta handik aste betera, Otano kasuak lehertu egin zuen eta hor egon ziren negoziazio politikoetan PSOEk eta PPk lortu zuten atzera egitea honekin, atzera atera zen Gortetan, UPNk bereganatu zuen Gobernua eta, horren trukean, estali egingo zen Otanoren kasuan egon zen ustelkeria.
Nafarroa, beste behin, izan zen prezioa alderdien arteko interesak betetzeko.
Beraz, PSEek eta EAk eraman zuten proiektu hura, Órgano Común Permanente hura, bertan behera gelditu zen UPNk hartu zuen gobernua eta handi gutxira Otano kasuen auziperatuta zeudenak libre gelditu ziren.
Beste ahalegin bat egin zen berriz ere 2000.enean. Ezker Batuak egin zuen legez besteko proposamen bat legebiltzarrean eta honela esaten zuen legez bestekoak: "El Parlamento Vasco se compromete a impulsar decididamente todas las iniciativas tendentes a la creación y desarrollo de órganos y/o instancias comunes de cooperación, gestión y prestación de servicios entre la Comunidad Foral de Navarra y la Comunidad Autónoma del País Vasco, previo acuerdo de las instituciones respectivas".
Eta bigarren puntua: "El Parlamento Vasco insta al Gobierno del Estado español a que reconsidere su oposición a la constitución de un órgano común permanente entre Euskadi y Navarra, por entender que su funcionamiento normalizado responde a las demandas ciudadanas mayoritarias de ambas comunidades, unidas por lazos históricos, culturales, económicos y sociales".
Ez zuen aurrera egin, beste behin, eta ez dugu beste berririk Nafarroa eta Baskongaden artean sei urte pasatu arte, 2006.ean, Loiolako Santuarioan adostu ziren akordioetan, PNVek eta Batasunak 1.4 puntuan esan zutenean que "tenían intención de promover la creación de un órgano institucional común para los cuatro territorios".
Beste behin ere, mutu bertan behera gelditu zen Loiolan aipatu zen asmo hori 2006.ean.
Igaz, 2012.enean, eta amaitzen noa...