KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-03-17):
Mahaiburu andrea, legebiltzarkideok, sailburu andrea, egun on.
Iraupen luzeko langabetuena da une honetan gure gizarteak duen erronka handien horietako bat eta zenbakiak hor daude, errealitate gordin eta latz baten berri ematen. Hamar langabetuetatik seik urte bete baino gehiago daramate lan bila eta erdiak bi urte baino gehiago. Egun, 60.000 langabetuk bi urte baino gehiago daramate enplegurik gabe, gehienak iraupen luzeko langabetuak dira, 45 urtetik gorakoak.
Tantaka eta nahi baino mantsoago enplegua errekuperatzen denaren zantzuak baditugu ere, iraupen luzeko langabetuen egoerak ez du hobera egiten. Kontrara, egoera larriagotu egiten da, estatistikek argi azaltzen duten moduan. Zenbatekotan zerbait hobetuta ere, kronifikaziorako arrisku bizian dauden pertsonak dira, gero eta zailagoa gertatzen bait zaie egoera hartatik ateratzea.
Euskal Herriko Unibertsitateako katedradun den Sara de la Rica lan merkatuari buruz 2016an jasotako datuen txostenean argi azaltzen du. 76.000 ziren urte bete baino gehiagoz langabezian zeuden pertsonak, Lanbiden erregistratutako langabetuen % 64. Datuak oso kezkagarriak dira txostenean. Iraupen luzeko 76.000 langabetu horietatik, 59.300 bi urte baino gehiago daramatzate lan bila, langabetuen % 47a.
Señalaba de la Rica que, pese a tener unas tasas de desempleo más bajas que en otros sitios del Estado, se sitúa junto con La Rioja y Asturias en el grupo donde la incidencia del paro de larga duración es mayor.
Zentzu honetan, adituak erkidego honek duen bereizgarri bat ere azaltzen du. Oso iraupen luzekoa da eta 45 urtetik gorako pertsonetan oso kontzentratua dago iraupen luzeko langabezia gurean. 45 urtetik gorako pertsona hauek lan esperientzia luzea dute, baina oso eskasa eta desfasatua dagoen kualifikazio maila bat.
Errealitate bat da hau, hemengoa eta gordina. Egoera penagarri baten aurrean gaude, esango nuke krisiaren ondorio gordinenetako baten aurrean. Datu hauen atzean oso-oso gaizki pasatzen ari diren pertsonak baitaude. Beraietaz ahaztu garenaren sentsazioa eta bizipena duten pertsonak, erabateko etsipenean eroritako pertsonak.
La propia de la Rica consideraba apremiante que se acelere la puesta en marcha de medidas de orientación integral, incluyendo la formación de este colectivo para conseguir revertir una situación que, en su opinión, no mejora ni se suaviza.
Tamaina honetako egoera bidegabeari aurre egiteko politika publikoek zeresan handia dute, izan ere, enplegu politika publikoak errealitate krudel horren konponbiderako tresna nagusi bihurtu beharko luke, taxuzko neurriak hartzen badira behintzat.
Eta honen aurrean zein da Jaurlaritza honen erantzuna? Ba etsipena eta eraginkortasun gutxi, hori sumatzen da Gobernuaren jardunetik. Iraupen luzeko langabeziaren arazoa ekidin ezina den fenomeno bat bezala funtzionatzen du Gobernuak. Bere kezka adierazten du, ahaleginak egingo dituela iragartzen du, lehentasunen artean ere markatzen du kolektibo hauen egoera, baino funtsean berdina, betikoa egiten jarraitzen du, betiko horrek funtzionatzen ez duela jakinda ere, bere horretan jarraitzen du.
Horren adierazle da Jaurlaritzak aurkeztu berri duen enpleguaren estrategia bera ere, kolektibo honen inguruko kezka agertzen da beste behin ere, lehentasunezkoa kolektibo bezala agertzen da, baino eragiteko asmo irmoez aparte, proposamenak antzekoak edo betikoak dira. Eta hau ez da nahikoa. Egoerak ez du hobera egiten, Lanbidek ez du asmatzen jendarte honek dituen orientate, orientazio eta formazio beharrei erantzuten.
Orientazio zerbitzuetako asko externalizatu egiten dira eta eskaintzen den aukera bakarretakoa enplegu plan komarkalak dira, sei hilabeteko haize pixka bat, berriro ere horien amaieran berdinera errealitate gordinera bueltatzeko.
La situación se cronifica y las viejas fórmulas no son válidas, señora Artolazabal. Drama baten aurrean gaude. Se han olvidado de nosotros, esaten zuen iraupen luzeko langabetu batek orain gutxi de la Ricaren txostenaren inguruan egindako elkarrizketa baten harira.
Pertsona hauek esperantzarako arrazoi gutxi dituzte eta datuak hor daude. Zuk oso ondo ezagutzen dituzu RGIaren inguruko datuak, Cáritasek azken honetan ere beste datu batzuk iragarri ditu bide berdinean eta gaur publikatuta ikusi ditugun pobreziaren inguruko datuak ere, hor argi ikusi daitezke arazo hauen dimentsioa eta gordintasuna. Pobrezia kronofikatzen ari dela diote datuek eta, besteak beste, 40 urtetik gorakoen artean kronofikatzen ari da.
Krisiaren ondorioz bere enplegua galdu eta santsu guztien arabera ezer egiten ez badugu behintzat, inoiz berreskuratuko ez duten horien artean, eta horrek bukle perfektu bat irudikatzen du, langabezitik RGIra eta RGIn berriz aktibatu behar ditugula esate horretara.
Hor daude hemen iragarri zaizkigun behin eta berriro iragartzen zaizkigun eta badakizu gustoko ditudan politika prebentibo horiek. Ekin diezaiogun aurretik, pausu hori eman aurretik ekin beharko diogu lanari, bestela bukle batean sartzen ditugu. 45 urteko buelta horretan bizitza proiektuak hautsi eta irtenbiderik ez dute, zeren kotizatu ezean, gero ere pentsionista pobre bilakatu bahiko dira pertsona hauek. Enplegu politika aktibo eraginkorrak behar ditugu, bestela 45 urtetik gorako langabetuek kronifikazioa ekidinezina izango da.
Eta gazteei begira jarri da Saila eta ahalegina egiten ari da, lan gazte planak aurkeztu dizkigu, guretzako pixka bat motz geratzen dira, baino tira, hasiak dira eta kolektibo honek ere behar ditu. Aditu guztiek esaten dute talka plan bat behar dela, neurri bereziak behar dituela kolektibo honek. Eta non daude neurri berezi horiek? Zein poltsa handi batean sartu ditu Artolazabal andreak eta bere Sailak langabetu guzti hauek? Laneratzeko zailtasunak dituen poltsa handi horretan? Eta poltsa handi horretan dagoen nahasmen horri ikusita, ekin egingo diogu? Posible da horrelako egoera bati erantzutea?
Uste dut Legebiltzar honetan ez dela kezka berria gaur azaltzen dudana, eta esango nuke zure kezka ere eta zure taldearena ere badela, ziur nago horretaz. Eta Legebiltzar hau norabide honetan ere posizionatu zen 2015ean gure taldeak ekarritako ekimen baten ondorioz. Eta Legebiltzar honek eskatu zuen Jaurlaritzari plan berezi bat eta plan hori diruz hornitzea, iraupen luzeko langabetuei behar zuten arreta berezi hori eskaintzeko. Zer egin da zentzu honetan? Non geratu da plan hori?
Badakit esango didazula ba ahaleginak egin dituela zure Sailak eta nik hori ez dut dudan jarriko, ahaleginak egin egin baitira ere, baino ez dira nahikoa eta ez dute emaitzik lortu, egoera eta egoeraren erradiografia oso argia da eta aditu guztiek esaten digute norabidea aldatu beharrean gaudela. Eta guk ez dugu norabide aldaketarik ikusten, ez enplegu estrategian eta ez Sailak aurkeztutako aurrekontuetan.
No se acierta en la atención específica que requiere el colectivo de las personas en situación de desempleo de larga duración y, además, recortamos el sistema de protección. Un binomio perfecto para un guion de película, Los Lunes al Sol, que me imagino que todos los hemos visto. Lo que pasa que ese guion es una realidad en esta Comunidad Autónoma, porque estamos llevando a esas personas a la desesperanza.
Horregatik galdera zuzena egin nahi dizu gure taldeak, Artolazabal andrea: Legebiltzar honen gehiengoak aurreko legealdian adostutako bidean, zein neurri zehatz hartuko du Jaurlaritzak erkidego honetako iraupen luzeko langabetuak taxuz eta egoki artatzeko.
Eskerrik asko.