ARZUAGA GUMUZIO (EH Bildu, 2016-02-19):
Bai, egun on denoi. Eskerrik asko legebiltzar buru andrea.
Lehendakari jauna, mendebaldeko hainbat potentziek 1949an Ipar Atlantikoko erakundearen tratatua NATO-OTAN sinatu zuten Washingtonen. Garai hartan, testu inguru horretan Sobietar Batasunaren Varsoviako itunaren aurrean eta, oro har, Gerra Hotzaren garaian defentsa militarrean elkarri laguntzeko helburuarekin.
Espainiar Estatua Tratatu horretan sartu zen 1982an, UCDren Gobernua zela, presaka, korrika eta isilpeka. Sarrera hura herritarren iritziarekin erkatzeko eta horrela ez zuen legitimitatea bilatzeko erreferenduma antolatu zuen 1986an PSOEk, orduan Espainiar Gobernuko arduretan zegoen.
Lehenago kontrakoa esan bazuen ere, OTAN de entrada no famatu horrekin, Gobernuak iristen zuen orduan interes nazionalaren alde Espainiak mantendu behar zuela NATO. Estatu osoan egin zen erreferendumaren emaitza % 42a baiezkoa izan zen, % 39a ezezkoa.
Hego Euskal Herriko lau herrialdeetan mobilizazio herritar handia egon zen eta gehiengoak NATOaren kontra argi eta garbi bozkatu zuen. Kontrako bozkek 828.000 bikoiztu zuten aldekoak, 424.000, oso parte hartze handia izan zela.
Herritarren ebazpena argia izan zen guztiz, Euskal Herriak ez zuen nahi NATOren parte izatea. Herri burujabe baten ekimen burujabea izan zen erabaki hura, auto burujabea bai forman eta bai fondoan.
Pentsatzen dut herri honetan barru-barrutik errotua egon dela hartutako erabaki hura. Ostean ere hala gertatu da, urteen poderioz erabaki hark lekua egin du gure baitan, adinagatik baita ere erreferendum horretan bozkatu ezin genuenon baitan ere.
Erabakitzeko ariketa demokratikoa izanagatik eta baita ere erabakitakoagatik, edukiagatik, mamiagatik. NATOri ez esateak kontzientzia eragozpenaren mugimendua edo ostean Espainiar ejertzitoaren intsumisioaren olatua eragin zuen.
Zuk zeuk ere lehendakari jauna, aurreko beste galdera batean zure burua hartu zuen objektoretzat, gutako askok intsumituak izango ginen geroago, baina pentsatzen dut harrotasun berdinaz. NATOri ez erabaki horretatik edan zuen mugimendu antimilitarista, gerraren kontrako mugimenduak eta baita ere herrien arteko elkartasunaren aldeko mugimendua.
Erabaki hura hartzeak eta agian ere txanponaren beste aldea, erabakitakoa kontutan ez hartzeak, egindako auto demokratiko hura errefusatzeak edo mesprezatzeak, NATOren inposizioaren kontrako iritzia eta oro har ejertzitoen kontrako iritzia hedatzea ekarri zuen Euskal Herri osoan. Orduan erabaki zena, pentsatzen dut, gaurkotasun osoa du. Ez dugu ahaztu, erabakitakoa ez onartzeak ere, pentsatzen dut gaurkotasun osoa du, eta hori ere ez dugu ahaztu nahi.
Casi 30 años después de aquel veredicto rotundo de la ciudadanía vasca en contra de la OTAN, diría que aquella decisión se adelantó a su tiempo. Ahora podemos comprobar que ni tan siquiera aquellas tres condiciones que se vinculaban a la entrada del Reino de España en la OTAN hoy en día se puede decir que se hayan cumplido.
En la primera condición hablaba de asegurar que el Estado español no se incorporaría a la estructura militar integrada y hoy en día sabemos que está incorporada, tiene una representación permanente en la OTAN, en su página web se muestra orgullosa de participar en el compromiso de aportación financiera, siendo el séptimo contribuyente, la puesta a disposición de medios y capacidades, la participación en operaciones de la Alianza. Ciertamente, España cumple sumisamente esa misión en operativos bélicos de agresión perpetrados hoy en día por la OTAN.
Según la segunda condición, se prohibiría instalar, almacenar o introducir armamento nuclear en el territorio Español y según todos los indicios también esto se ha incumplido, transportando y almacenando armas nucleares en puertos y bases militares del Estado, si bien este extremo debido a la situación de opacidad todavía casi, casi no se puede verificar.
La tercera de las condiciones hablaba de producir una reducción progresiva de la presencia militar de Estados Unidos en el Estado español y esto tampoco se ha cumplido. Por el contrario, se han ampliado la base de Morón, se ha impuesto en la derrota un sistema de escudos antimisiles y además se han abierto otras nuevas bases.
Ahora la OTAN busca nuevos enemigos, nuevos terrenos en los que intervenir, sea en la guerra contra ese difuso terrorismo internacional, sea enredada en una escalada armamentística con Rusia o China, pusieron el expolio de recursos económicos o materias primas, ya sea en Iraq, en Afganistán, en Libia, en Somalia, Palestina, Siria, llevándonos a un nuevo escenario bélico que ya podemos considerar es todo el mundo.
No sé si se ha reeditado otra vez la guerra fría o si ya estamos de pleno en una nueva guerra mundial deslocalizada, pero es que consideramos que el problema es la OTAN. Esa OTAN intervencionista que vulnera la legislación internacional con su ingerencia en terceros estados, esa OTAN violadora de la legislación internacional humanitaria y más básica, esa OTAN belicista, militarista, imperialista, que impide a Europa o a sus pueblos a que puedan trabajar en pos de esos principios de la Carta de Naciones Unidas, en especial el principio de fomentar entre las naciones relaciones de amistad basadas en el respeto, al principio de la igualdad de derechos y al de la libre determinación de los pueblos, y tomar medidas adecuadas para fortalecer la paz universal.
Esa OTAN que, en vez de defender, agrede. Esa OTAN que en vez de evitar nuevas guerras, las provoca.
Y nosotros, este pequeño pueblo que la repudió, nos vemos encadenados, encadenadas a sus designios o a sus caprichos, a decisiones en las que no podemos participar.
Euskal Herriko lurraldean ere ikusi dugu OTANen operazioen eszenatokia ekarri dela. Bardenetako esparru naturalean mota guztietako armak erabili dira ariketa militarretan. Horrek, gainera, istripuak, kalteak eta era guztietako eragin negatiboak ekarri dizkigu.
Orain dela gutxi ezagutu genuen eta hona ere ekarri genuen (...) 2015 izena zuten ariketen harira Santurtziko portuan ehunka soldadu eta ibilgailu lurreratu zirela eta gure lurraldea zeharkatu zutela harropuzkeria osoz.
Ez zen izan orden publikoko arazo bat, ez zen izan trafiko arazo bat, baizik eta nik pentsatzen dut benetan aintzat hartzen dugunontzako orain dela 30 urte eman zen erreferendum horren emaitza guztiz iraingarria izan zela NATOren blindatu guzti horien ilarak ikustea. Pentsatzen dut honek laido bat suposatzen zuela herritar askorekiko. Erreferendum hartan bozkatu zuen gehiengo batentzat edo, nire moduan, bozkatu ezin genuenontzat, baina esaten dudan moduan, aintzat hartzen zuena erreferendumaren emaitza agrabio bat suposatzen zuen.
Eta galdetu nahi dizut, lehendakari, ea zuretzat ere horrelako sentimendu bat, horrelako agrabio sentimendu bat konpartitzen ahal duzun. Erabakitzeko...
...galdetu nahi dizut, lehendakari, ea zuretzat ere holako sentimendu bat, holako agrabio sentimendu bat konpartitzen al duzun. Erabakitzeko ahalmena eta erabakitakoa betetzeko ahalmena. Hauxe herri eta herritar burujabeen froga nabarmenena. Horixe demokraziaren oinarria eta esentzia, horixe erabakitzeko eskubidearen adierazle potenteena.
Horrelako paktu militar baten parte izateko arrazoirik ez genuen eta gaur egun pentsatzen dut ez daukagula. Horren aurrean berrezten dugu garrantzitsuak zaizkigun erabakiak era demokratikoan hartu behar ditugula eta eragile politiko eta instituzional guztiek errespetatu behar dituztela.
Hau guztia esanda, hau da gure galdera, zer egin daiteke Eusko Jaurlaritzaren partetik herritarrek NATOren aurka adierazitako auto libre hura balioan ipintzeko eta nolabait ahal den neurrian indarrean sar dadin?
Eskerrik asko.