HEZKUNTZAKO SAILBURUAK (Uriarte Toledo) (EAJ, 2018-11-23):
Legebiltzar presidente andrea, sailburuok, legebiltzarkideok. Egun on.
Ubera anderea, zuk badakizu, Ganbara honetan askotan eztabaidatu dugulako, zein den Jaurlaritzaren eta zehatzago esanda nik zuzentzen dudan Hezkuntza Sailaren iritzia LOMCEren inguruan. Oso ondo ezagutzen duzu hamaika aldiz adierazi dugulako, bai Ganbara honen aurrean, bai Madrilen, hezkuntza konferentzia sektorialean, bai Estatuko Gobernuarekin egindako aldebiko bilera (...), bai Senatuan, bai planteatutako helegiteen bitartez.
Hau da, zein den LOMCEren inguruan eta gure eskubideen eta konpetentzian defentsan dugun iritzia eta posizionamendua. Halaber, ondo ezagutzen duzu Ganbara honetan egin zen eztabaida monografikoa eta bertan ebatzitakoa Ministeriora igorri zela.
Aurreko legealdian Legebiltzar honek Jaurlaritzari eskatu zion jarrai zezala gure hezkuntza sistemaren kalitatea hobetzeko prozesua, bere bikaintasuna hobetuz, ekitatean atzera egin gabe, ikaslea beti ardatz delarik. Azken urte hauetan Eusko Jaurlaritzak hainbat ekimen jarri ditu abian, LOMCEren ondorioak minimizatu eta saihesteko. Besteak beste, ezagunak dira Auzitegi Konstituzionalean aurkeztutako helegiteak, baina LOMCEren eragin kaltegarriak saihestu eta minimizatzeaz gain, gure lehentasuna izan behar du euskal hezkuntza sistema eraikitzen, garatzen eta hobetzen joatea, eta etorkizunari begira jartzea.
Eusko Jaurlaritza gure sistemarekin eta gure inguruarekin lotuta dagoen helburua finkatu du eta helburu horietan nagusiena euskal hezkuntza sistemaren kalitatearen mailari eustea da eta bikaintasuna lortzeko bidean urratsak ematea.
Zentzu horretan, Jaurlaritzak Heziberri 2020 aurkeztu zuen 2013ko urrian. Plan hori abian jarri zen, euskal hezkuntza sistemaren erronka propioak hartuz. 2020rako hezkuntzaren eta prestakuntzaren inguruan Europan markatutako ildo estrategikoak biltzeko helburuarekin, era horretan sistemaren bikaintasunerantz urrats sendoak emateko eta gizarte justua, bateratua eta aktiboa lortzeko.
Horrenbestez, Heziberri 2020 Plana bi zutabetan oinarritzen da: Lehenengo zutabea gure hezkuntza sistemak orain arte egindako bide luze eta oparoa da, bide horretan aurrera eraman diren hezkuntza esperientzia ugari eta arrakastatsuak metatu dira, hezkuntza komunitatean partekatzen dugun kultura pedagogiko eraikitzeko; bigarren zutabea eragile desberdinen parte-hartzea da, hezkuntza guztion ardura izan behar da eta guztion konpromisoa ere behar du, hobekuntza, bideragarritasuna eta iraupena bermatzeko.
Hala, 2014ko otsailean hezkuntza eredu pedagogikoaren markoari buruzko lehen proiektua aurkeztu zen, kontsulta prozesu luze baten ondoren eta hezkuntza komunitatearen adostasun zabalarekin. Dokumentu horretan curriculumaren garapenean zehazten diren hezkuntza eredu pedagogikoren ildo nagusiak biltzen dira.
Planteatzen diren hezkuntza eredu pedagogikoren ildo nagusiek neurri handi batean gaur egun oinarrizkotzat jo daitezkeen 18 urte arteko hezkuntzako etapa eta modalitate guztietarako balio dute.
Hala ere, Derrigorrezko Oinarrizko Hezkuntzako ikasleen, Batxilergoko ikasleen eta Lanbide Heziketako ikasle irteera profilak diferenteak direla kontuan hartuz, proposamena Derrigorrezko Oinarrizko Hezkuntzako garaira, Haur Hezkuntza barne hartuta, egokitutan dago.
Curriculumetara eramandako marko honen elementu berrienetako bat ikasle irteera profila izan da. Profil hori definituta dago hezkuntzako helburuak lortzeko eta bizitzaren esparru eta egoera ezberdinetan mugitzen jakiteko derrigorrezko oinarrizko hezkuntza amaitzean ikasleek lortu behar dituzten oinarrizko konpetentzian bidez.
Zehazki, ikastegi batentzako irteera profila da bere hezkuntza proiektuaren izaera propioa eta nortasuna definitzeko ardatza, baita oinarrizko hezkuntza etapa guztiak hobetzeko planak, programazioa, garapena eta ebaluazioa orientatzeko eta irakasleen prestakuntza planifikatzeko ere.
2007 oinarrizko hezkuntza curriculumen jada bazegoen arren Heziberri 2020 Planaren ardatz pedagogiko oinarri bihurtu arte aurrera egin duen beste elementu bat honakoa hau da, egiten den oinarrizko konpetentzien proposamena.
Guk aukeratutako ereduan zeharkako oinarrizko konpetentziak eta (...) oinarrizko konpetentziak barne hartzen dira eta konpetentzia horien inguruan osatzen dira hezkuntzako etapa diferenteetan irteera profilen finkatutako konpetentzia maila lortzeko bitarteko bihurtzen diren esparruak eta materialak.
Hezkuntza eredu pedagogia landu ondoren, curriculumeko dekretuak prestatzen hasi ginen, lehen aldiz landu ziren dekretu horietan parte hartzen zabala egon zen eta 800 ekarpen baino gehiago jaso ziren. Beranduago, Estatutuak dekretu horien aurkako errekurtsoa jarri zuen.
Ezin dugu ukatu LOMCE, behin eta berriro, oztopoak jarri dituela, baina hainbatetan adierazi dugun bezala, hezkuntza komunitateko sektoreen elkarlan bikaina garrantzitsua izan dela orain arte, gure hezkuntza sistemari ospea eman dioten alderdi positiboonak gordetzen dituzten eta haien ezaugarri bihurtu diren dekretua lantzeko, hezkuntza administrazio serio bat murgildu ezin den arduragabekeriaz jardun gabe.
Dekretu horiek sistemaren gutxieneko ziurtasun juridikoak bermatzeko oinarrizko araudiak bete zezaten bilatu den arren, LOMCEren alderdi kaltegarrienak ahalik eta gehien saihesteko helburuarekin landu ziren.
Dekretu horiei esker aurrera egiten da eta gure hezkuntza sistema eraikitzen jarrai dezakegu, baina haiek, batez ere, gaur egun dugun paradigma aldaketaren aurrean gure hezkuntza sistema eraldatzeko beharrean oinarrituta daude.
Gure curriculumak, beste ezaugarri artean, Lehen Hezkuntza eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza hartzen ditu barnean eta ez ditu ikasgaiak sailkatzen, denek dute maila berbera.
Proposamen kurrikularrak malgua eta irekia da, hezkuntza sistemaren ekitatea eta aniztasuna arreta bermatzen jarraitzen dugu, errefortzu programa guztiak mantenduz, dibersifikazioa kurrikularra kasu.
Enbor bakarreko ibilbideari eusten diogu, ikasle guztiak DBH bukaeraraino banatu barik jarraitzeko aukera emanez; etapen antolaketarako autonomia dute ikastetxeek, urteka zein zikloka antolatzeko, eta zikloka eginez gero, orain bezala, hiru ziklotan edo guk proposatu genuen bezala bi ziklotan banatzeko. Familiei OMR eta eskola kontseiluetako parte hartzea aitortzen jarraitzen dugu eta, horrez gain, prestakuntza parte hartzen dute.
Gure dekretuan arautzen diren ebaluazioak, diagnostiko eta hobekuntza dute helburu, eta hortik abiatuz, gure ebaluazio sistema propioak garatzen ari gara.
Hauek dira, bataz beste, gure curriculum ezaugarriak eta hauek ere errekurrituak izan ziren, beraz, beste batzuetan esan dizuedan bezala, Heziberri eta LOMCE curriculum garapena, ez da LOMCEren curriculum garapena.
Hori horrela izango balitz, azalduko zenidake zergatik Espainiako Gobernuak Eusko Jaurlaritzari errekerimendu bat egin zion guztiz kontrakoa adieraziz? 236 Dekretuak Estatutuko oinarrizko araudian ezarritako errespetatzen ez duela esanaz eta aldatu eskatuz.
Oso argi dago Heziberri ez dela LOMCEren aplikazioa, hasteko bata plan bat delako eta bestea legea.
Ganbera honetan sarritan berretsi dugunez, Heziberri 2020 ereduaren marko araugilea eta dekretuak ez dira LOMCE zuzenean aplikatzearen ondorio, gure hezkuntza proiektuak izateak eragindakoak baizik.
Lehen egunetik izan dugun gisan, Gobernu honen konpromisoa da hezkuntza sistema sendo eta zorrotza defendatzea, aldaketa politiko eta unean uneko aldaketatik salbu geldituko dena, egonkorra eta iraunkorra, etengabeko erreformak albora utziko dituena, eta hezkuntza eragileekiko adostasunean oinarrituta.
Heziberri 2020 planak bere eskumenak ahalik eta gehien garatuko dituen euskal hezkuntza sistema finkatzea du helburu, bideragarritasun eta segurtasun juridikoa izango duten proposamenen bidez. Une honetan aukera dago, eta berriro diot, aukera dago, hezkuntza sistema ia bost urtez urduritasuna eragin eta egonkortasuna kolokan jarri duen LOMCEren legea aldatzeko eta, gutxienez, aurretik geunden antzeko egoeran geratzeko.
Albistea, hau da, halako aukera egotea, pozgarria, pozgarria da eta hasieran zertan amaitu daitekeen ezagutzen ez dugun arren ez da txarra. Baina itxaron egin nahi dut, proposamena kontu handiz aztertu eta dudarik gabe hobetu nahi dut, ahal badut, eta hori da, izango da gure helburua, beti gure konpetentzian babesetik abiatuz.
Hezkuntza Saila jarraituko du Euskadiren autogobernua bere hezkuntza sistemaren kalitatea eta euskal herritarren hizkuntza eta hezkuntza eskubideak defendatzen, horretarako beharrezkoak diren mekanismo eta tresna juridikoen bitartez.
Horretarako, gure hezkuntza sistema osotasunean defendatzeko ditugun eskumenak babesteko lan egingo dugu. Hori horrela, Sailaren helburua da xehetasunez aztertzea Ministerioak bidali digun lege proposamenaren zirriborroaren alderdi nagusiak eta horrek gure eskumen eremuan duen eragina.