URRUZUNO URRESTI (EH Bildu, 2017-11-09):
Eskerrik asko, presidente andrea. Eguerdi on guztioi.
Eraldaketa teknologikoak hedabideen zeregina birplanteatzea ekarri du eta fase horretan gaude, baita informazioaren ekoizpenaren aldetik ere.
Inprentaren sorrerak bere garaian, irratiarenak edota telebistarenak bezala, eragin du Internetek gaur egun. Iraultza bat da, epe laburrean eman den aldaketa sakona, jendarte kopuru handien arteko komunikazioa erabat aldatu duena. Testuinguru konplexu horretan aurkitzen gara kokatu ezinik, ez baitugu azken emaitza ezagutzen eta ez dakigu zertan bukatuko duen guzti honek.
Euskaldunak gara behe-laino artean bidea aurkitu ezinik. EITB beheraka doa eta egoeraren konplexutasunak asko eragin du, baina baita kudeaketa eskasak ere, lidergo faltak eta apustu sendoen faltak. Horregatik da beharrezkoa bitarteko guztiekin ekitea, horregatik da beharrezkoa plan estrategiko bat martxan jartzea eta ez plan estrategiko bat bere horretan arazo guztiaren irtenbide edo berme delakoan.
2013ko maiatzean etorri zen Iturbe andrea EITBko, zuzendari nagusia, garai hartan lanketa fasean zegoen 2013-2016 epealdirako plan estrategikoaren nondik norakoak azaltzera.
Berak hainbat galdera jarri zituen mahai gainean eta azpimarratu zuen gerora errentagarria eta norabide egokian egindako plan estrategiko bat behar baldin bada, beharrezkoa dela mahai gainean egokiak ziren galderak jartzea.
Hainbat galdera jarri zituen, ez ditut guztiak errepikatuko, baina bat nabarmendu nahiko nuke gure aburuz garrantzitsuena delakoan. Eta berak hau zioen: "Sei betekizun du EITBren zerbitzu publikoak". Hor kokatzen zuen zuzendari nagusiak auzia eta erantzunek norabide egokian bideratutako plan estrategiko bat emaitza izan zezaten.
Gure ustez galdera egokia da eta berak, galdera luzatzeaz gain, erantzunen bat edo beste ere eman zuen zuzendariak eta hala azpimarratzen zuen: "Plan estrategikoak norabide bat ezarri behar du, lerro estrategiko batzuk izan behar ditu. Lerro estrategikoak bideratzeko proiektuak prestatu behar dira, eta proiekturik ez badago biderik gabe geratuko ginateke". Hori da Iturbe andreak zioena.
Eta gure galdera momentu honetan ere hori da, badago biderik? Badago proiekturik? Eta ez dezala inork galdera hauek zaurian eragiteko galdera bezala ulertu. Gure galdera zintzoa da. Gure galdera zintzoa da. Tamainako arazoari tamainako euskarriak eskaini behar zaizkio eta uste dugu denok dugula egitekoa zeregin horretan.
Ez dakigu biderik dugun, ez dakigu proiekturik dugun. Plan estrategikorik ez dugu, momentu honetan behintzat. Horregatik ekarri dugu legez besteko hau, orain urtebete inguru erregistratu genuen arren eta bertan kokatzen genituen epeak nolabait lekuz kanpo edo garaiz kanpo egon daitezkeen arren, uste dugu bertan egiten den eskaerak, oinarrizko eskaerak, bigentzia osoa daukala eta horregatik ekarri dugu orain legez besteko hau.
Eta jabetzen gara plan estrategiko bat bere horretan ez dela ezeren berme, arazoaren konplexutasunaren tamainaz jabetzen gara, baina, aldi berean, uste dugu plan estrategiko bat gutxieneko bat dela, edozein enpresak bere ibilbiderako duen ipar orratza.
Era berean, une egokia ere badela baderitzogu, EITBren etorkizuneko ereduaz hausnartu behar duen ponentzia ere badirudielako, hasierako arazoak tarteko, martxan jarriko dela dirudielako eta garaiz gaude legez besteko honek eskatzen duenari erantzuteko.
Horregatik....
...dirudielako eta garaiz gaude legez besteko honek eskatzen duenari erantzuteko.
Horregatik, ETBko ponentziari ere aipamen bat ere egiten diogu gure erdibidekoaren bigarren puntuan, uste dugulako bai zuzendaritzak egiten duena eta bai ponentzia horrek egiten duena norabide berdinean eta epeetan ere batera joan behar direla.
Aipatu dudan zuzendariaren agerraldiarekin jarraituz, gako garrantzitsuak nabarmendu zuela uste dugu. Zerbitzu publikoa ebaluatzeko bi gako aipatu zituen zuzendariak: Aipatu zituen audientzia eta, bestetik, gizarteak EITBri buruz duen balorazio edo iritzia. Bi ardatz nagusi horiei lotuko natzaie ni ere gaurko nire hitzartze honetan.
Audientziak objektiboak dira. Hor ez dago bigarren irakurketetarako paradarik, nahiz eta onartzen dugun beharbada neurketak ez direla baldintzarik egokienetan egiten. Baina baldintza horietan, berdinetan egindakoek ere, audientzia neurketek ere beherako joera mantentzen ari dela esaten digute azkenaldian.
2005. urtean abiapuntutzat hartuko bagenu, ETBren telebistaren audientzia eguneko 24aren inguruan kokatzen zen. 10 urte beranduago, % 11,8an.
Jakina 10 urte horiek ez direla ikus-entzunezkoen eta teknologien bilakaerari dagokionez edonolako urteak izan, eta gauzak bere lekuan jartze aldera, onartzen dugu konparazioa ez izatea ahalik eta zuzenena, 2005ean ikus-entzunezkoen munduan eredu bat zegoelako nabarmentzen zena eta orain beste eredu bat dagoelako. Arazoaren konplexutasuna esaten dugunean horretaz ari gara batik bat.
Eredu analogikotik digitalerako jauzia eman da 10 urte horietan, Interneten bilakaera ere izugarria izan da urte horietan, telebista digitala eta honen ondorioak  - kanalen biderkatzea, lehiaren areagotzea - , smartphoneak eta tabletak, telefonoak baino gehiago diren gailuak, kontsumo ohituretan izan duten garrantziak ere erabat aldatu duelako komunikatzeko ohiturak.
Aipatu beharra dago ere Espainiako Gobernuaren menpeko izaten jarraitzen duen ikus-entzunezkoak arautzeko esparrua, alegia, Mediaset eta Atresmedia lehenesteko hartzen diren erabaki politikoak; aipatu behar da ere kirol eskubideekin, futbolaren eskubideekin gertatutakoa; plataforma berrien sorrera, HBO, Netflix...
Uste dugu guzti horrek eraman gaituela egoera edo paradigmaren eraldaketa era batekora. Guzti hori eta gehiago gertatu da 10 urte horietan; beraz, ez diogu inolaz ere EITBn egindako kudeaketarik besterik gabe egotzi nahi momentu honetan EITBk bizi duen egoera.
Aldiz, bai uste dugu aipatu ditudan faktore horiek EITBren gainbehera aipatzean maiz erantzukizunak saihesteko ere erabiltzen direla.
Izan ere, urte batzuk ere pasatu dira itzalaldi digitaletik eta audientziak beheraka doaz. 2010ean erdira jaisten dira audientziak eta azken bizpahiru urteetan joera hori mantendu egin dute. Esan bezala, % 11,8 2015ean, 2016an % 10etik behera, datu erabat kezkagarria, eta ikusiko dugu nola bukatzen den 2017. urtea.
Datuok telebistari bere osotasunean dagozkionak dira. Kanalez kanal aztertuko bagenitu, are eta deigarriagoak, izugarriagoak dira eta uste dugu EITBren sorrera printzipio den euskararen suspertzearekin bete-betean talka egiten dituzten datuak direla. Esan nahi dut, ETB1en datuak benetan kezkatzeko modukoak direla.
Albistegiak izan dira kontrako egoera honi hobekien aurre egin diotenak, baina azken aldian datu kezkagarriak erakutsi dituzte. 2017an, urte honetan telebistako albistegiek lidergoa galdu egin dute Telecincoren mesedetan. Aldiz, badago datu bat azpimarratu beharra, urrian, aurreko hilabetean, Kataluniako auziarekin edo, badirudi baietz, berreskuratzeaz gain edo lidergoa berreskuratzeaz gain, nabarmenki kokatu dira Telecincoren gainetik, 700.000 ikusleko tartea ateraz Telecincori.
Kopuru hauekin 2015eko kopuruetara helduko litzateke telebista edo telebisten albistegiak. Baina hemen ere, eta hau ere azpimarratu beharra dago, ETB1 eta ETB2 aztertuz gero ikusiko genuke horren erantzule nagusia ETB2 dela ETB1en kaltetan. Hori audientziei dagokionez.
Gizarteak EITBrekiko duen balorazioa edo iritzia neurtzea zailagoa da, beti ere iritziak subjektiboak direlako, audientziak neurtzeak baino, baina audientziek erakusten dute nolabait jendarteak medio batekiko duen atxikimendua. Gure uste apalean, urtez urte behera doan atxikimendua eta atxikimendu horri eusteko zailtasunak erakusten ari da EITB.
El papel de EITB ha sido fundamental durante los últimos 30 años para el desarrollo de la información, la cultura vasca y el sector audiovisual. Con una plantilla cercana a 1.000 personas, hoy no responde a las expectativas depositadas en ella y con retraso normativo que actualice su lugar. Hay varios campos en los que es mejorable desde una profundización y actualización de sus misiones de servicio público.
La promoción del euskera, con especial acento en el lugar social de ETB1 y su presencia en ETB2. Mayor implicación con el sector audiovisual propio, y una atención especial a su programación y a la cultura; la posibilidad de trabajar con colectivos creativos y educativos para generar contenidos de nuevo tipo ampliaría su diversidad. Cuestiones que, a nuestro entender, se mantienen últimamente a la baja.
EITB está ante su gran oportunidad para adaptar misiones y estructura a la era digital, situar la digitalización más como una oportunidad que como un riesgo y configurarse como grupo integral de comunicación.
Ardatz hauen baitako plan estrategiko bat eskatzen dugu eta uste dugu, lehen esan bezala, honen elaborazioa ponentziak bide paraleloki eramaten ari den lanarekin osagarri izan behar direla.
Horregatik uste dugu talde guztiok jabetu izan garela premia honekin, talde gehienon erdibideko bat dago, uste dugu guztion babesa jaso dezakeen ekimen bat dela, beraz perspektiba horretatik eginikoa da eta espero dugu ba bueno hemendik aurrera ere guztion artean etorkizuneko ETB batez ba hitzetatik ekintzetara pasatu ahal izatea.
Eskerrik asko. Besterik ez.