URRUZUNO URRESTI (EH Bildu, 2014-10-16):
Eskerrik asko mahaiburu andrea. Egun on guztioi.
Susperraldi ekonomikoa baino Europa hirugarren atzeraldian sartzeko arriskua indar gehiago hartzen ari denean –Eurogunearen ekoizpen industrialak izandako jaitsierak hala dio– bi ikuspegi, errealitatea ikusteko bi modu ageri dira.
Batetik, orain arteko politika eta neurrien defentsan ageri diren elite ekonomiko, agintari eta tokiko Gobernuak indize makroekonomiko eta finantzarioen baitan egiten duten irakurketekin espero dugu mezuekin. Espero dugu egoerak hobetzea, espero dugu enplegua egonkortzea. Itxaropentsu ageri dira.
Eta bestetik, etxeetako ekonomiaz besterik ulertzen ez duten hainbat eta hainbat herritar, espero barik egoera aldatzea premiazko behar dutenak eta hauek itxaropentsu barik ezkor eta zuhur ageri zaizkigu.
Testuinguru honetan aurrekontuak egin behar dira eta lehen galdera honakoa da, galdera eta xedea izan behar dena ere. Zeri erantzun behar diote aurrekontuek, finantzei ala herritarrei? Indize ekonomikoak ala pertsonen oinarrizko beharrak dira bermatu beharrekoak?
Testuinguru honetan Jaurlaritzak azaldu ditu jarraituko dituen irizpide nagusiak aurrekontu hori osatzeko. Zorraren baldintzak, defizitaren baldintzak, AHTaren aldeko hautuak, zerga politika ukiezin sakratuaren baldintzak, kupoan auzitan dauden mila milioiren lastreak...
Baldintza guzti horiek eremu bat, joko zelai bat delimitatzen dute, joku zelai bat marrazten dute. Baldintza horiek akordioetarako eta akordio horiek gerora emango dutenerako, orube bat marrazten dute. Eta Gobernuak dio, horrela ulertzen dugu guk behintzat orain arte entzun izandakoaz. Gobernuak dio akordioa nahi duenak eremu horren baitan bilatu beharko dituela akordioak. Alegia, baldintzak ezarriak daude, orduan akordioak lortu nahi dituenak baldintza horien baitan aurkitu beharko omen ditu.
Ez omen dago akordio posiblerik eremu horretatik kanpo eta guk esaten dugu, guk diogu, gure ustez, milaka eta milaka pertsona joku zelai horretatik kanpo geratzen dira. Joku zelai hori ez da gai herrialde honetako pertsona guztiak barnebiltzeko. Joku zelai horrek ateak ixten dizkie pertsona batzuei, preszindibleei.
Alegia, joku zelai horretatik kanpo daude eskubiderik gabekoak deitu ditugun horiek. Inolako prestaziorik jasotzen ez duten 170.000 langabetuen erdiak. Ikastolara gosaldu barik joaten diren umeak. Kide guztiak langabezian dituzten 50.000 familiak, pobreziaren amildegian aurkitzen diren 435.000 pertsonak. "O pago lo que me piden o no comen mis hijos", dioen ama. Botikak ala jana, hautatu behar duten jubilatuak eta argindarra eta gasa ordaindu ezinik dabiltzan 90.000 familiak.
Guzti horiek akordio edo eremu horrek delimitatzen duen eremutik kanpo ageri dira. Aurrekontuetarako ezartzen diren baldintza horiek beraz, gure ustez, gure uste apalean, haustura soziala sortzen dute.
Beraz, dei bat da. Onartu ezazue baldintza horiek delimitatutako eremuan orubean ez dutela pertsona guztiek lekurik eta pertsona batzuk salbuetsita geratzen direla.
Beraz, pertsona helburu dioen slogan hori, slogan izatetik harago, guztiz egia ere ez dela onartu ezazue.
Baina klaro, esaten da: "Baldintza hauek halabeharrak bultzatuta, ezinbestean ezarri behar izan ditugu irizpide horiek". Kontrol plenoan galdetu egin genuen, ez zen erantzunik egon. Berriz, galdetuko dugu: Zer dago irizpide hauen atzean?
Halabeharra sartu behar diren irizpide horien atzean zer da dagoena? Bruselas eta Madriletik datozen aginpideak ezinbestean aplikatu beharra? Eta egongo da batzuetan, ez diogu ezetzik. Edo beste batzuetan ere, Bruselas eta Madrildik datozen aginpideak aitzakiak dira norberari ongi datozkion politika eta neurri zehatz batzuk aplikatzeko?
Hori uste dugu despejatu egin behar dugula. Zer gaude aplikatzera behartuak eta zer ez. Eta hori argitu nahi dugu eta zintzoki esaten dugu, goazen adostera. Zer den ezinbestean aplikatu beharrekoa eta zer ez den ezinbestean aplikatu beharrekoa.
Ze onartuko diguzue, adibide bat jartzearren, kontziliazioan % 42ko murrizketak egitea eta ertzainen uniformetan, adibidez, 6 milioi gastatzea, hori ez datorrela Madriletik edo Europatik agindua, baizik eta hori zuen hautu propioa dela, ez? Zuen programa politikoari jarraiki edo beno, zuek beste behar batzuen baitan hartzen diren hautuak direla.
Urtez urte, AHT-ri inolako murrizketarik ez egitea eta osasunean, hezkuntzan eta gizarte politiketan kopuru beretsua murriztea, hori ere gure ustez ez dator Madriletik edo Bruselastik aginduta. Hori ere uste dugu zuen hautu propioa dela, zuen programa politikoari jarraiki hartutako hautua dela eta lehentasun batzuk kokatzen dituela; baina lehentasun horiek ez direla kokatzen pertsonetan, baizik eta beste interes batzuetan.
"Plataforma Auditoría Ciudadana de la Deuda" delakoak, aipatzen dut, zorra aipatzen du eta nik ere zorra ekarri nahi dut batez ere amortizazioak gutxi gorabehera jada aurrekontuaren % 10era iritsi direlako.
Berak esaten du zorra ordaintzea eta giza eskubideak bateraezinak direla. Baino badago deigarriagoa den beste elementu bat eta...
...giza eskubideak bateraezinak direla esaten du.
Baina badago deigarriagoa den beste elementu eta hala dio hitzez hitz: "Zor bidegabeen adibideak ikusteko, ez dago urrutira joan beharrik. Elite baten onurarako eraikitako azpiegitura handiak daude horien atzean, eta Euskal Herriko Abiadura Handiko Trena da horren adibiderik argienetakoa". Berak esaten du hori.
Alegia, hemen, AHTa eraikitzea eta giza eskubideak ez direla bateragarriak.
Gure ustez ere, lasta handiegia da, handiegia da eta handiagoa izaten jarraituko du aurrera joan ahala.
Eta aurrekontuetan horren araberako autu bat ere egin beharko da eta egitez egin ere egiten da.
Euskal Herria Bilduk, zentzu horretan, bere proposamena berretsi nahi du aves pactandi edo ez dakit zer esan, horrelako zerbait esan du Telleriak, lehengo hor.
Guk berretsi egin nahi dugu gure proposamena, gure eskaintza. Pertsonen oinarrizko beharrizanetan eragina duten murrizketarik gabeko aurrekontua aprobatzeko prest gaude. Eta eskaintza zintzoa da.
Eta zintzoa dela azpimarratu nahi dut, batez ere egun hauetan zehar entzuten ari garelako Gobernuko kideen aldetik ea Euskal Herria Bilduren eskaintza zintzoa den.
Eta galdera horren atzean, guk uste dugu beste galdera bat dagoela eta Gobernuak benetan egiten duen galdera dela ea Euskal Herria Bilduk egingo duen eskaintza lehen aipatu dudan marko horren baitan sartuko den edo ez den sartuko.
Ba guk, lehen esan bezala, marko horri oso marjina txikia ikusten diogu pertsonak baldin badira helburu. Pertsonak baldin badira helburu, baldintza horiek delimitatutako eremu horrek oso margen txikia du gure ustez.
Aurreko urteetan, irizpide berdinak erabili dira aurrekontuak egiteko eta guztiok dakigu zer gertatu den. Nahiz eta Gobernuak behin eta berriz esan aurrekontuaren % 70a gastu sozialera bideratua dagoela, lehendakari jaunak politika orokorreko plenoan erabili zuen datua den hiru eurotik bi gastu sozialera bideratzen direla, nahiz eta guzti hori esan, guztiok dakigu zer gertatzen den.
Eta gertatzen da, otsailean kontziliaziorako laguntzak bukatu egiten direla, apirilean tokiko enplegua sustatzeko laguntzak bukatu egiten direla, abuztuan Osakidetzan ehundaka ohe itxi egiten direla, ikusten da anbulatorioetan behin eta berriz zerbitzuak kendu egiten direla, udalek beraien dirutik jarri behar dutela dirua gizarte larrialdietarako laguntzak bermatzeko, ikastetxeetan laguntza bereziak behar dituzten haur eta nerabeei asistentzia murrizten zaiela, RGIa ez dela heltzen, gainera hartzekodunei dirua bueltatu behar dutela esaten zaiela.
Guzti hori gertatzen da aurrekontu eredu honekin, eta hala ere irizpide berdinetara jotzeko joera dagoela ikusten dugu 2015erako ere.
Orduan, zentzu honetan, orain galdera guri egitea dagokigu. Eta galdera berdina da, EAJren borondatea zintzoa da akordioetara heltzeko? Ez EH Bilduk akordiorako egiten duen enplazamenduarekin bakarrik, baizik eta bere leloa den Pertsonak Helbururekin zintzoa da EAJren borondatea?
Alegia, EAJ prest dago bere aurrekontu irizpideek marraztutako markotik ateratzeko, irizpide horiek ez baldin badute pertsonen gutxieneko beharrizanak bermatzen? Hala EH Bilduren eskaintza zintzoa ote den galdetzen jarraituko du, bera jarrera inmobilista, inflexible eta erosoan aurkitzen den bitartean?
Herenegun uste dut, Erkoreka jaunak esaten duen, uste dut, sarrerei zegokionez, sarrerak hauek dira eta hauek ia ez dira nagusitzen. Ez da hitzik egiten horren inguruan. Astelehenean.
Bale, ondo dago, baina guk galdera egiten dugu, hori da egiten dugun galdera. Nola ulertu behar ditugu halako afirmazioak? Hasieratik atea ixtea zoaztela ulertu behar dugu? Ala badago akordiotarako aukerarik? Baldin eta, berriz diot, aurrekontu horietan pertsonen ongizatean, pertsonen beharrizan oinarrizkoetan eraginik izango ez duten murrizketarik jasotzen ez baldin bada.
Horretarako baldin bada, berriro diogu, gu prest gaude, guretzat aurrekontu idealak izango liratezkeen eskema horretatik ateratzeko prest gaude, ez da inondik inora guk dugun aurrekontu eskema ideala hau, ezta inolaz ere, baina prest gaude horretatik ateratzeko pertsonak helburu dioen eta horren atzean egon daitezkeen kasu guztiak jasotzen dituen aurrekontu bat baldin badugu.
Aldiz, helburua kontua koadratzea bada, egongo da kontuak koadratzeko marjina, baina berriro diot, ez da egongo milaka eta milaka herritarren atzean dauden errealitateari aurre egiteko inolako aukerarik.
Beraz, gure eskaintza hortik doa. Ez dira nire gustuko, baina murrizketak aplikatu behar besterik ez dut esaterik ez izateko eskaintza egiten dugu. Aplikatu besterik ez dut hori gainditzeko eskaintza egiten dugu guk eta Euskal Herrira Bilduk, berriro diot, pertsonen beharrei erantzun nahi die eta horretarako egingo du proposamena, proposamen zehatza egingo du Euskal Herria Bilduk, baina berriro diot, gauzak aldatzeko, batez ere aipatu ditugun milaka eta milaka lagun horien bizimodua hobetzeko.
Besterik ez.