OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2017-06-15):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
Haur-gizeneriaren prebentziorako plana egiteari buruz Euskal Talde Popularrak aurkeztu duen interpelazioren ondoriozko mozioa daukagu gaurkoa eztabaidagai, baina mozioa ez da soilik mugatzen haurren gizeneriara, hasiera batean horrela enfokatu bazen ere.
Gure jendartean elikadura osasuntsu bat eramatearen garrantzia zabaldu nahi da, honek gure osasunean izan ditzakeen onurak oso garrantzitsuak direlako.
Egia esan proposatzen diren bi neurriek bere horretan ez dute ezer berririk gehitzen, interpelazioan sailburuak erantzun zuen bezala, 2013- 2020 Osasun Planean eta Gobernu akordioan bertan jasota dauden neurriak baitira. Jasotzen duen berrikuntzak epeak finkatzen direla da.
Lehenengo puntuan, urtea amaitu baino lehen elikadura osasuntsuko estrategia bat egin dezala eskatzen zaio Jaurlaritzari, jarduera ildo desberdinak eta neurri zehatzak jasoko dituena.
Interpelazioan argi erantzun zuen sailburuak aste gutxi barru estrategia hori aurkezteko asmoa dagoela, eta atzo bertan osasun planaren 2016ko emaitzen txostenaren aurkezpenean, hori bera errepikatu zuen, laster eman ahal izango zaigula xehetasun handiagoz bere horren berri. Beraz, honetan ezer berririk ez, soilik azpimarratu itxaroten gaudela.
2013 - 2020 Osasun Planean jasotako helburutariko bat, 5.2 puntuan jasota datorrena, testualki zera da: ""Elikadura osasuntsuaren estrategia diseinatu eta ezartzea Euskadiko biztanleentzat, betiere kontsumo patroietako desberdintasun sozialak eta genero desberdintasunak kontuan hartuta".
Ba ordua da, lau urte pasa dira Osasun Plan onartu zenetik eta bueno, behin eta berriz osasun planean bertan eta beste hainbatetan adierazi izan duzuen bezala, gure osasunean gure elikadura duen bere biziko garrantzia onartzen bada, ez dakit nora begira egon garen edo egon zareten, benetan. Arretaz irakurriko dugu aurkezten duzuenean.
Bigarren puntuan, berriz, Jaurlaritzari eskatzen zaio 2018ko ekaina baino lehen egin eta aurkeztu dezala haur-gizeneria prebenitzeko plan bat, informazioan, heziketa sanitarioan, jarduera fisikoan eta elikadura osasuntsuan oinarritutako neurriak jasoko dituenak, eta helburu izango duena gizartea kontzientziatzea eta hura prebenitzeko jarduera jarraibideak ezartzea.
Hau ere ez da proposamen berria, Osasun Planean bertan testualki baitator: "Haur eta gazteen obesitatea murriztea, ariketa fisikoan eta elikadura osasuntsuan oinarritutako prebentzio plan baten bidez".
Gobernu programan ere sartuta dator eta lehen aipatu bezala, bai interpelazioan bertan eta baita atzo izan genuen agerraldian, Gobernuak adierazi zuen haurren obesitatea prebenitzeko programa egiteko asmoa baduela eta elikadura osasuntsuaren estrategian oinarrituko dela.
Beraz, edukitan proposamen honetan ere berrikuntzarik ez, baina eskaera honetan badago zehaztapen bat eta hau, aurrekoan bezala, epemuga bat finkatzearena da, 2018ko ekaineko epemuga, urtebete zehazki, eta guk uste dugu epemuga bat jartzea beharrezkoa dela, ikusirik zer erritmotan ezartzen diren 2013an jada Osasun Planean markatutako helburuak gauzatzeko ekintzak.
Aurkeztu genuen zuzenketarekin hasierako proposamenari zera gehitu nahi izan genion, haur-gizeneriaren prebentziorako plan hau osatzeko beharrezkoa dela gaiari ikuspegi integral batetik heltzea eta horretarako ezinbestekoa dela iruditzen zaigu eremu ezberdinen arteko elkarlana, batez ere osasuna, hezkuntza, lehen sektorea eta elikadura industria, bereziki.
Gure ustez, puntu hau oso garrantzitsua da. Osasun Planean jasotako lehenengo helburua, muina bera, osasuna politika guztietan da eta horretarako behin eta berriz aipatzen da  - eta atzo bertan hau azpimarratu zen -  erakundeen arteko lankidetza bultzatuko dela, bai Gobernuko hainbat sailen arteko lankidetza eta baita EAEko erakunde ezberdinen arteko lankidetza, izan foru aldundiak, izan udalak.
Baina hau ez da nahikoa. Noski dela beharrezkoa, baina ez da nahikoa. Berebizikoa da erakunde hauetatik at geratzen diren lehenengo sektoreko eragileekin hartuemonetan jartzea, kontrasteak egitea, eta nola ez, baita elikadura industriarekin ere.
Osasun arloan, sentsibilizazioa eta heziketari buruz ari garenean, elkarbanaturiko esfortzu bat egin beharra daukagu, ez soilik osasunari buruz hitz egiteko, eremu eta sail ezberdinen artean zeharkako konpromisoak bilatzeko baizik.
Osasunaren zeharkakotasuna lortzeko behar-beharrezkoa da sentsibilizazio bat, bai, baina zeharo beharrezkoa da sail ezberdinen artean sinergiak sortzea, sentsibilizazioa bezain garrantzitsua delako teoriatik praktikara jausi egin ahal izateko bitarteko integralak eskaintzea.
Kalitatezkoa, jasangarria eta ahalik eta bertokoena izango den produkzioarekin eskutik joan behar da osasuna, hezkuntzarekin eskutik joan behar da osasuna, eta nola ez, tokiko eta lurralde garapenarekin eskutik joan behar da osasuna; eskutik, apustu sendoak eginez.
Elikagaiak bermatzeko motorea lehen sektorea izan behar da, elikagai osasuntsu eta dibertsifikatuak bermatzeko motorea. Baliabideak optimizatzeko eta landa-eremua bizirik mantentzeko berme garrantzitsuena litzateke. Eta hemen ahulezia handiak ikusten ditugu.
Behar-beharrezkoa deritzogu elikadura hezkuntzarekin eskutik joateko neurri eraginkorrak martxan jartzea, batez ere pertsona osasuntsu eta orekatuak formatu ahal izateko. Jangela publikoei buruz hitz egin genezake: Eskoletako jangelei buruz, ospitaletako sukaldeei buruz. Badira hainbat adibide.
Gobernuak osasun gaietan erronka garrantzitsuak dira eta ezin da diskurtsoetan gelditu. Adibide txiki bat oso ilustratzailea.
Osasun Planean 4.3 helburu bezala hurrengoa jasota dator: Haur eta gazteen obesitatea murriztea, ariketa fisikoa eta elikadura osasuntsuan oinarritutako prebentzio plan baten bidez. Helburu hau aurrera eramateko ekintzen artean bat hurrengoa da: Elikaduraren gaineko hezkuntza eta bizi-ohitura osasuntsuak sustatu familian, eskolan eta erkidegoan.
Hau horrela jasota badator, zergatik eskoletan ez zaio heziketa fisikoari beharrezkoa garrantzia ematen? Zergatik jaitsi dira hezkuntzako bigarren zikloan heziketa fisikoari eskaintzen zaizkion orduak? Zergatik ez da bete Eskola Kiroletako Dekretua? Eta berau gainbeheran doa.
Eta hau adibide txiki bat besterik ez da. Ez daukat astirik hau prestatzerakoan bururatu zitzaizkidan adibide guztiak aipatzeko.
Benetan diot, asko pozten naiz erdibideko honetara iritsi izana eta batez ere hain modu errazean, hasierako mozioan jasotako epeak pixka bat malgutuz eta gure gehitzeko zuzenketa bere horretan gehituz. Eskertzekoa da. Honek erakusten du diagnostikoa eta helburuak neurri batean behintzat konpartitzen ditugula, gauzatzeko moduak berdin ikusten ez ditugun arrean.
Sistema aldatzeko eta orain arte eramandako bidea aldatzeko aukera badaude mahai gainean. Egungo sistemak ondorioei aurre egitera garamatza, prebentziorako neurriak bultzatu beharrean. Beraz, gure eskuak luzatzen ditugu arlo honetan ere ibilbidea elkarrekin egiteko. Egin dezagun norantza berdinean arraun, azkarrago iritsiko gara eta.
Eskerrik asko.