ESTARRONA ELIZONDO (EH Bildu, 2019-03-14):
Bueno.
Pues estoy todavía pensándome si retirar la iniciativa de la enmienda transaccional que habíamos presentado en este momento, para ver si llegamos a un acuerdo para limitar lo que son los plenos de este Parlamento a 12 al año, visto el espectáculo del anterior punto, que en gran medida se agradece el tono en el que se ha llevado a cabo, porque nos hace pasar unos buenos ratos.
Pero es verdad que el tema que ahora traemos aquí a colación es bastante más serio y pasamos de un tema anterior, que es el de la caza de jabalíes y animales, a una caza fortuita e inusitada de lo que son artistas y una caza fortuita, como decía, a algo que puede ser el eslabón más importante del ecosistema cultural, que es la cultura de base.
Eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea hitza emateagatik eta egun on guztioi. Egun on, Zupiria jauna eta ongi etorriak musikari, artista, sortzaile eta kulturzale guztioi. Ongi etorriak berriz ere, nahiz eta espero dugun azkeneko aldia izatea hemen zaudetela, behintzat kontu hau dela eta, horrek esan nahi izango duelako konponduta izango dela existitu behar ez lukeen kezka eta arazoa.
Zeren hasieratik esan dugun arazoa sortu dela arazorik ez zegoen lekuan. Jaurlaritzak arazoa sortu du arazorik ez zegoenean. Eta ez dakit hori negligentea den ala ez, baina argi dugu erabaki okerra izan dela, neurri okerra izan dela eta gainera uste dugu nahi izanez gero oso erraza dela erabaki hori zuzentzea, eta horretara gatoz gaur ekarri dugun proposamenarekin.
Hau esanda, hasiko naiz esaten beharrezkoa ikusten dugula Ikuskizunen eta Jolas Jardueren Legea garatzeko erregelamendua eta dekretu honen bidez garatu dena. Eta orokorrean bertan jasotzen diren neurri askorekin bat gatozela, gehienekin, esango nuke. Oro har establezimendu publikoen eta leku irekiek zer baldintza eta betekizun behar dituzten ezartzen du, gaur egungo errealitateei egokituta.
Hori dela eta, sailkapen katalogoari dagokionez, sailkapen polibalenteagoa eta malguagoa ezartzen delarik, esan bezala, gaur egungo errealitate ezberdinei egokituta.
Baita ere segurtasun juridiko handiagoa ematen dio lege berriaren printzipioetara egokituz, legeak berak erregelamendu garapena eskatzen zuelako eta modu honetan lege mandatua osatu egiten da eta, noski, nola ez, bertan jasotzen diren segurtasun, aforo, desgaitasunen bat duten pertsonen eskubideak bermatzeko neurriak, boluntarioen partaidetza, compra-venta delako, diru itzulerak eta ikuskaritza, beste batzuen artean zehazten dituelako.
Beraz, gu ez gaude gauzak arautzearen kontra, uste dugulako gizarte kohesionatua nahi badugu bizikidetzarako arauak...
... gu ez gaude gauzak arautzearen kontra, uste dugulako gizarte kohesionatua nahi badugu, bizikidetzarako arauak beharrezkoak direla.
Gu, guztiok, gehienok, kultura zaleak gara, musikariak gara, tabernariak gara, baina bizilagunak ere, gehiago esango nuke, bizilagunak gara, beste edozer baino lehen. Eta beraz ulertzen dugu, eta bat gatoz, esan dudan bezala, interes gatazka egon daitezkeen horietan alde ezberdinei erantzun eta asetzeko neurriak ezartzearekin.
Baina 105. artikuluaren bigarren puntuak ez dio horri inondik inora erantzuten. Ez du kohesioa eta bizikidetza sustatzen, zeren bi aldeetako batek oso kaltetuta suertatzen da, neurri mugatzaile kuantitatibo horrekin. Oso ondorio txarrak izan ditzakeenak, oinarrizko kulturarentzat.
Unas consecuencias graves para el eslabón más básico del ecosistema cultural. El más necesario, la base del mismo. No sería posible entender la progresión de los grandes festivales sin proteger una escena local que garantice un circuito de continuidad que comienza con los espacios de pequeño formato.
En vez de medidas como este decreto, lo que se necesitan son estrategias compartidas, recursos y medidas normativas que reconozcan su relevancia, garanticen su desarrollo incentivando y dando cabida al sector, a cientos de músicos y artistas que cada año salen de espacios de creación, de escuelas de música locales y de las escuelas superiores de diseño, de teatro, musicales, etcétera.
Recursos y medidas normativas que terminen con la inseguridad jurídica, sí, y a la vez con la precariedad que comparten las salas, los bares y los locales de pequeño aforo. Un pulmón imprescindible sociocultural de esa escena. Recursos y medidas que acaben con la precariedad de los y las artistas.
Eta zentzu honetan, Euskal Kulturaren Behatokiak 2016. urtean, Euskal Autonomia Erkidegoko kultura arloko enpresen. enpleguaren eta lan merkatuaren gainean egindako analisian eta azterlan horretan, sektorearen prekarietatea oso agerian geratzen da.
Es muy evidente la precariedad del sector y más concretamente, esa parte del sector al que me estoy refiriendo.
Si atendemos a una serie de gráficos recogidos en el estudio al que me he referido, en 2015 y 2016, el número de empresas y empleos del ámbito cultural según la actividad económica principal, el 50 % de los mismos corresponde a actividades de creación artísticas y de espectáculos, junto con la fabricación de soportes, aparatos de imagen y sonido e instrumentos musicales; medios necesarios para llevar a cabo este tipo de actividades.
Muy por debajo están otro tipo de actividades del sector del ámbito cultural, como las artes gráficas, como las actividades de biblioteca, las actividades de fotografía, de educación cultural o incluso de edición de libros y publicaciones.
Si atendemos a la temporalidad de los contratos y ocupaciones del sector cultural por duración, en dicho estudio se recoge un ámbito de tiempo entre 2013 y 2017, llama notablemente la atención que el 68 % de dichos contratos tengan la duración de un día o menos. Y entre dos y siete días otro 16 %. Es decir el 80 % de los nuevos contratos en el ámbito cultural en este sector, tienen una duración de menos de una semana. Y además atienden a un extracto social que es el de la juventud, ya que el 55 % de los nuevos contratos registrados se realizaron a menores de 34 años.
Vigo hirian, Galizian, pairatu dute neurri hau. Duela urte batzuk ezarri zuten eta honezkero ebaluazioa egina dute, eta oso negatiboa da ikuspuntu guztietatik. Eta orain, aztertzen ari dira nola eman buelta egoerari. Noski, orain hasierako puntua are okerragoa da neurri hau ezarri zen momentuarekin konparatuta, alderatuta.
Eta Bartzelonan aldiz, kontrako norabidean doaz. Hitz egin dugu Bartzelonako udaletxeko zinegotzi ezberdinekin eta eman digute euren proposamena normatiba aldatzeko, "(...)".
"Espais de cultura viva" Bartzelonan, kultura biziko espazioak izeneko kategoria berria sortu berri dute. Institut de Cultura de Barcelona, Bartzelonako Kultura Institutuak egindako hiru urteko ikerketa baten ondorioa da kategoria hau.
Eta lana martxan jarri zuten, hiriko lokal enblematiko bat, zuetako batzuk agian ezagutuko duzuena, Heliogàbal, Gracia auzoan dagoena, ia-ia itxi zuenean poliziak, guardia urbanak, honek ezarritako isunak ezin ordainduta.
Bada orain, Espais de Cultura Viva delako hauek, zuzeneko kultura emanaldiak burutzen dituzten areto hauek guztiak blindatuko ditu.
Hamarkadetan, legearen ertzetan egon diren areto hauek, behingoagatik babesteko pausoa eman du hango udalak. Zergatik? Pixkat lehen aipatu dudan gogoeta beretsuagatik. Ulertzen dutelako, kulturaren oinarriak ehuntzen dituzten espazioak direlako hauek.
Kategoria berri honen esperoan luzaro egon dira musikari, tabernak, kultura elkarteak, arte galeriak eta bestelako espazioak. Eta bertan ezartzen da, gutxienez horrela izendatua izateko 40 aktuazio edo emanaldi izan beharko dituztela urtean. Beraz, kontrako norabidean.
Beraz, Vigo alde batetik edo Bartzelona. Eta espero dut, Vigotik pasatu behar ez izatea Bartzelonara joateko, zeren uste dugu zentzugabekeria izango litzatekeela.
Dena den guk ez dugu esaten, hori bera egin behar denik, Bartzelonan egin duten bera egin behar denik, baina bai badela aztertzeko eredu bat, formula bat.
Baina erdibidekoaren bigarren puntuan bai planteatu dugun bezala, uste dugu, sortutako egoera honetatik abiatuta, eta hori aprobetxatuz, hostalari, kultur eragile, artista eta sortzaile eta kultur zaleekin batera, ikuskizunen eta jolas jardueren legea garatzeko erregelamendua partekatu eta moldatzeaz haratago, zirkuito hauek modu adostuan, edo zirkuito hauek nola indartu daitezkeen gogoeta bat abiatu daitekeela.
Hainbat instituzioetako plan estrategikoetan, lokal, espazio eta zirkuito hauek aintzat hartzen dira, eta duten inportantzia ematen zaio plan estrategiko horietan.
Eta Kulturklik atarian esaterako, Jaurlaritzaren Kultura atarian, programazioari erreparatuz eta profesionalentzako baliabideen direktorioan kontsulta egin ezkero, lokal hauek agertzen dira, eta hauetan programatuta dauden espektakuluak zabaldu egiten dira eta nolabait sustatu egiten dira eta baita ere diru-laguntzak ematen zaie, askotan horrelako espazioetan emanaldiak ematen dituzten hainbat sortzaile eta kultur eragileei. Ez al da anormala egoera hau?
Hau orain eta hemen eztabaidatzen ari garen bitartean, Eudeleko ordezkariak bilduta daude. Eta gaia jorratzen ari dira, ziurrenik modu paraleloan. Ikusiko dugu zer erabakitzen duten.
Nik uste dut, Zupiria jaunari zentzu komuna etorri zaiola aste honetan, zeren aurrekoan plenoan galdetu nizunean, sumatu nuen apurtsu bat egoera deseroso batean zeundela, kultura ikuspegi batetik, defendaezina zena defenditzen.
Sí, le note ciertamente algo incómodo, señor Zupiria, defendiendo algo complicado de defender desde un punto de vista cultural. Y es que ayer, señor Zupiria, usted mismo dijo en entrevista radiofónica, que la propuesta de que solo fueran 12 conciertos al año fue de Eudel, y que por lo tanto es Eudel quien debería optar por eliminar esa cantidad, o proponer otra, o incluso no proponer ninguna.
Usted, dio esas tres fórmulas en cuanto a la cuantía de actuaciones que se pudiesen dar en este tipo de locales.
O como segunda opción, incluso usted daba una segunda opción que era que Eudel estableciera un criterio de flexibilidad para su aplicación, y dejara en manos de cada ayuntamiento la regulación de esos espacios concretos a los mismos, a las entidades locales.
Beraz, guk benetan baloratzen dugula sailburuaren borondatea bera egia da ez delako izan egoera hau sortu duena, baina bai erantzukizuna baduzu orain baduzu, eta badaukazu giltza edo gutxienez giltza bat egoera hau konpontzeko, eta hau konpondu beharra daukazu.
Eta esan dudan bezala hasieran, uste dugu erraza dela. Alde batetik ondo dago hausnarketa bat abiatzea Eudelekin batera, kultur eragileekin batera, artistekin batera, ostalari txikiekin batera. Hori ondo dago, baina uste dugu laster, eta ez baldin badugu bertan behera uzten erregelamendu honek jasotzen duen 105. artikuluaren bigarren puntua, honek sortuko duen intseguritate egoera eta batez ere horren atzean dagoen esanahia, hau da, kultur departamentu batek horri aurre ez egitea eta Gobernuan, gobernu kontseilu batean seguruenik egin daiteke, oraindik ez da jarri indarrean dekretu hori, erregelamendu hori, ez da jarri indarrean baina seguruenik akats zuzenketa bat egin liteke, seguruenik eskatu daiteke modu ofizialen puntu hori, 105. artikuluaren bigarren puntu hori bertan behera uztearena.
Eta gero goazen esertzera eta goazen sortu den, lehen esan dudan bezala, sortu den arazo honetatik gauza positiboak ateratzera eta goazen abiatzera eztabaida bat ea lokal hauek, formatu honetako lokal hauek zer nolako presentzia eta zer nolako funtzioa bete ditzaketen kulturako sisteman.
Beraz, esan dugun bezala oso neurri kaltegarria delako guk eskatzen duguna gaurkoan Legebiltzar honetan da bertan behera baliorik gabe uztea, ez dekretu osoa ez erregelamendua, baizik eta soilik puntu hori eta muga hori ezartzen duen artikuluaren puntu hori, bigarren puntua. Zeren hau ez da kopuru kontu bat, negu gorrira kondenatu nahi diozue hainbat areto txiki eta tabernei eta aldapan gora jarri gure artista eta sortzaileak, eta hau egin nahi duzue Lorea Agirrek dioen bezala, "euskal sortzailea izatea milagro bat den testuinguru global honetan".
Eskerrik asko.