KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-02-23):
Legebiltzarreko mahaiburu andrea. Legebiltzarkideok.
Gaudenok, zeren, egia esan, beste batzuetan bezala, nahiz eta pobrezia % 20an jaistea hain garrantzitsua den Jaurlaritza honentzako, ba liderraren aulkia hutsik dago. Halakotan, gaur Garrido andreak ez du aipatu, baina gure gaiak tokatzen direnean hala izaten da.
Beno, eta pobreziaren inguruko estrategiaz hitz egitea tokatzen zaigu gaur, edo behintzat hori egiteko bideaz. Eta Lleidatik etorri berri naiz, inklusioaz eta berrikuntza sozialaz hitz egitetik, eta mundu honetan aritzen diren aditu eta arituekin hausnarketa konpartitzeko aukera izan dut eta, orokorrean, zenbait elementuren inguruan, adostasun handiak daudela pertzibitu dut egun hauetan.
Batetik, sozialki benetan konplikatua den momentu baten aurrean gaudela, krisitik ateratzen ari garela ematen duen honetan, han eta hemen, hainbat eta hainbat pertsonen egoerak ez duela hobera egiten. Eta han eta hemen, pobrezia eta desberdintasun sozialek gora egiten dutela, eta arrakala sozial hori zabaltzen ari dela. Eta han eta hemen diot, zeren hemen ere hala da.
Bestetik, betiko errezetak ez dutela balio datorkigunari edo dagoeneko gainean dugunari erantzuteko. Eta horretan, seguru nago hemen zaudeten guztiak behintzat ados zaudetela eta Artolazabal sailburuari ere hala entzun nion.
Langabeziak eta pobreziak, gizarte bazterketa eta lan prekarietateak gora egiten dute gurean, azken urteetan, pobreziaren pobretzearen fenomenoa gainean dugu, desberdintasun sozialek gora egiten dute eta pobreak gero eta pobreagoak dira.
Datu bat mahai gainean jartzeagatik, gaindegiak emandako azken datuen arabera, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako % 10 pobreenen errenta % 13,4 jaitsi da. Pobrezia aktiboa ere nabarmena da. Behin eta berriro errepikatu dut hemen, langile pobreen fenomenoa ere iritsi dela gurera.
Eta gaindegiak emandako datuekin jarraituz, jakin dugu erkidego honetan erretiratuen % 29,6 pobreak direla. Entzun dezala San José sailburuak datu hau. Eta haietako 3,7 gainera, muturreko pobrezia jasaten dutela.
Eta lehengo astean ere beste datu inportante bat, Save de Childreenek emandakoa, Tinixarak aipatu du lehen, eta esaten zuen erkidego honetan bizi diren haurren % 9a pobrezia egoeran bizi dela.
Eta niretzako oraindik larriago den datu bat, eta informeak esaten zuen, horietatik % 20 inguru, adin nagusi direnean pobre bilakatuko direla eta horrek etorkizun beltza erakusten digu. Pobreziaren erreprodukzioa ere mantentzen da gurean.
385.000 pertsona pobrezian daudela esaten du EAPNk, beste batzuk askoz gehiago direla esaten du, eta behintzat Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako hiritarren % 17a muga-mugan bizi dela, limitean bizi dela badakigu. Eta desberdintasun sozialek gora egiten dutela ere bai.
Badirudi, 2,6 puntu portzentualero igo dela, desberdintasun eta bazterketa egoera horiek gora egin dutela, aurretik 2008 arte izan genuen beherakako tendentzi hori irauliz.
Eta datuak aipatzen ari garen honetan, aprobetxatu nahiko nuke galdetzeko ea noizko izan ditugun datu berriak, zeren datu guzti hauek, eragileetatik etortzen direnak kenduta, 2014ak dira. Eta inklusio plan sendo bat aurrera eramatea asmo duen Jaurlaritza batek datuak beharko ditu, baina eguneratuta daudenak. Hortaz, hori interpelazio moduan sailburuari.
Eta entzungo dut, eta (...) dut, eta normala da gainera esatea, erkidegoaren egoera Estatu Espainolarena baino askoz hobeagoa dela gai hauetan.
Eta egia da, eta askotan aipatu dut nik diru-sarrerak bermatzeko errenta sendo bat dugula, eta horrek, pobrezia tasetan eta pobrezia egoera horien intentsitatean eta desberdintasun sozialen gutxiezian, ukaezina da euskal sistema horrek izan duen eragin positiboa eta hori ere aipatu nahiko nuke.
Baina Estatuarekin egiten ditugun konparazio horietatik airoso ateratzen bagara ere, datuak, datuak dira eta gainera kezkagarriak ,eta ezin dugu, ez da zilegi konformatzea dugun egoera horrekin.
Egoera berriak, fenomeno berriak eta zailtasun handiak dituzten pertsonak, gizarte baten erantzukizun eta konpromisoa eta Jaurlaritza batena, zeren Jaurlaritza honek eta Urkullu jaunak esana da pobrezia tasa % 20an jaisteko asmo hori duela.
Eta guzti honek ba datozen urteetarako herri honek duen erronka handienetako batean jartzen gaituela errepikatu dizuet baita ere beste zenbaitetan.
Eta erronka honi behar bezala erantzutean, ba pobrezia eta bazterketa egoerei aurre egiteko egungo estrategia eta oro har gizarte babes sistemaren inguruko gogoeta sakon eta konpartitu bat aurrera eramatea eskatzen du dudarik gabe, desberdintasun sozialen auzia gizarte honen kezka haundienetako bat delako.
Ari gara bide horretan, ez? Gaur pobreziaren kontra egiteko estrategia, iristeko bidea adosten ari gara. Adostasun zabalez, gainera, RGI eta Lanbideren inguruko eztabaidak ere adostu ditugu eta badatoz honen inguruko beste eztabaida batzuk, eztabaida zabalak eta eragileekin konpartitutakoak, gainera.
Baina pobrezia eta gizarte bazterketa egoeren konplexutasunak eta inklusioa bultzatzeko martxan jarri diren neurri eta modeloak inork desio ez duen eszenatoki batean kokatu gaituzte.
Planteamendu eta posizionamendu desberdinak, lehentasun desberdinak eta adostutakoak ez diren jomugak sumatzen diren eszenatoki honetan. Araudi argi eta potoloak ditugu, planak, estrategiak eta bestelakoak, baina oso bestelako jardunak.
Eszenatoki honetan ez dago pobrezia eta bazterketa gainditzeko estrategia oso bat burutzeko irizpide argirik. Ondorioz, jardunak askotan hori dira, jardun, erdi hutsak eta asistentzialtasunetik gehiegi dutenak.
Egoera honen aurrean eta egun pobreziaren kontra dugun edo ez dugun estrategiak izan duen eraginkortasun eskasa ikusita, estrategia aldatzearen beharra argia da eta egunero mahai gaineratzen digute, gainera, lan honetan aritzen diren eragileek.
Pobreziaren inguruan 2014ean egindako monografikoan ere agerian geratu zen estrategia hori aldatu beharra zegoela eta berdin hirugarren inklusio planaren erdibideko ebaluazio txostenean ere.
Adostasunetik plano komun bat sortu beharrean gaude, denok norabide berean kokatuko gaituena, begirada desberdinetatik sortutako marko bat sortu behar dugu, gure konpromisoetatik begirada berri bat eskainiko diguna eta, gauza guztien gainetik, pertsonak eta beren eskubideak erdian jarriko dituenak.
Bide bat marraztu behar dugu elkarrekin pobreziaren kontrako jardunean, eginkorra dena eta bidean gelditu eta babes sistema osoan konpontzeko ditugun pitzadura guztiak konpontzeko aukera emango diguna.
Eta ikuspegi honetatik onartu behar dut oso kontentu nagoela gaur sinatuko dugun akordio honekin. Kontentu gure taldearen ikuspegitik hain garrantzitsua den gai honen inguruan adostasun zabal batera iristeko gai izan garelako eta kontziente naiz gainera talde guztiek egin dugula ahalegin berezia adostasun horretara iristeko.
Baina ohartxo bat. Ohartxo bat jarri nahiko nuke mahai gainean, ez? Gure taldeak ez du onartuko plan hau lan hutsala izatea. Ez dugu onartuko akordio hau argazkian ondo ateratzeko akordioak izateko. Aipatutako bidean oso akordio ona eta egokia dela iruditzen zaigu, baina gertutik jarraitu beharrekoa.
Lehen aipatu bezala, pobreziaren inguruko monografiko horren harira, hainbat ekimen aurrera eramatea adostu zuen Legebiltzar honek, pobreziari aurre egiteko baina horietako asko, gehiegi, egin gabe geratu dira. Tartean, hemen aipatu den bezala, plan hori, lehenagoko plan hori, hirugarren plan hori, ba, nolabait berformulatzeko akordio hori.
Eta 2014tik geroztik pobreziaren kontrako jarduera impasse batean egon da eta uste dugu hain garrantzitsua den gai batean hori ez dela onargarria.
Horregatik eskuzabal agertzen gara gaur, behin eta berriro esan dugu gainera eta sailburuari ere agertu diogu, pertsonak erdian jartzen dituen politika horietan bidelagun izango gaituela, baina oso bigilante eta zorrotz arituko gara baita ere akordio honen jarraipenean.
Zeren nik, dagoeneko, ez dut sinesten megaplan ponpoxo horietan. Nahiago izaten dut ekimen tinko, xume eta txikiagoak, adostasunetik lortutakoak, eraginkorragoak direnak eta bizi baldintzak duintzen dituztenak, ez?
Eta egia da jardun horretan gaur goizean aukera izan dudala aurrekontuen proiektuari gain-begirada bat botatzeko, goizegi etortzearen zerak, eta kezkatu egin nau ikusteak zenbait murrizketa mantentzen direla, poztu nau baita ere era berean ikustea plan hau egiteko 20.000 euroko diru zorro bat gordea dagoela.
Baina beldurrak beldur, akordioa ona dela iritzi dugu gaur. Iruditzen zaigu bide honetan jarri garela. Pausoak eman baino, bide bat markatu dugula eta hori positiboa dela, baina akordio haiek betetzeko direla ohartarazi nahi nion bai Gobernua sostengatzen duten taldeei eta baita sailburuari ere.
Mila esker.