ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2013-11-21):
Eskerrik asko mahaiburu anderea. Arratsalde on guztioi.
Azken lan erreforma, 3/2012 Legeak arautzen duena, azken urteetan langileei egindako erasorik bortitzena izan da. Krisiaren ondorioz, patronala babesten duten politikariek erabaki dute gizartearen alderik ahulenak, gehiengoak eta krisi hau sortu ez duen aldea, krisia ordaintzea. Hau da, langileek ordaintzea.
Estatu espainolaren gobernu ezberdinak gogor aritu dira langileen eskubideak murrizten krisia aitzakiatzat hartuta, krisitik ateratzeko eta krisiaren aurreko egoerara bueltatzeko neurriak hartzen direla aitzakiarekin. Erabaki okerra eta injustua.
Gizartearen gehiengoak ez du ordaindu behar gutxi batzuen interesengatik orain arte egindako politiken erruz sortu den krisi sistemikoa. Okerra Madriletik datozen neurriek ez dutelako egoera hobetuko, are gehiago, egoera gero eta larriagoa izango da.
Neurri horiek krisiaren egoeraren aitzakiarekin abian jarri dituzten erreformek negoziazio kolektiboaren aurka egiten dute. Enpresariei lan baldintzak aldatzeko gaitasun handiagoa eman eta langileen ordezkaritza sindikala ahuldu dituzte, ezkutatzen den helburuarekin burutu delako eta okerra da ere pentsatzea aurreko sistemara bueltatzea guztion ongizaterako izango dela.
Izendatu baino ez ditut egingo azken lan erreformak lan harremanetara ekarri dituen aldaketa nagusiak. Bat, lanetik kaleratze merkeagoak; bi, kontratazio prekarioagoak; hiru, enpresarientzako malgutasuna eta aldebakartasuna; eta lau, lan harremanen den oinarrizko atalaren ahultasuna, negoziazio kolektiboarena, hain zuzen ere.
Beraz, malgutasunaren izenean egindako legea argitu behar da aldebakarrerako malgutasunaren izenean arautu dela, patronalaren aldeko malgutasunerako. Langileei, aldiz, prekarietate handiagoa eta ziurgabetasuna ekarri dien Legea da.
Uztailaren 7tik, ultraktibitatearen bukaeraren ondorioz, probintziako hitzarmen sektorial asko baliogabetzerakoan, 350.000 langile ingurua gelditu ziren haien lan harremanak erregulatzen zituzten lan hitzarmenik gabe. Horietako % 24ak bakarrik erreferentziazko beste ereduko hitzarmena dute: Lan hitzarmen estatala edo erkidegokoak. % 76a, aldiz, erreferentziazko hitzarmenik gabe gelditu zen eta Lan Estatutuak arautzen dituen lan baldintzak izatera pasa daitezke. Are gehiago, EAEn urte bukaerarako beste 100.000 langile inguru gehiago egongo dira egoera honetan.
Uztailaren 8an, enpresa askotan bere langileei aplikatu zitzaien lan erreformaren legea baimentzen dituen lan baldintzak. Kasu batzuetan, Lan Estatutua aplikatu zen. Horrek ekarri die langile askori % 40 inguru gutxiago kobratzea. Langile askol lanbide arteko gutxieneko soldata kobratzera pasatu dira. Gogoratu behar dizuet zenbatekoa den? 645 eurokoa, pobreziaren atalase ukitzen duena. Beraz, gaur egun lana edukitzea ez du esan nahi bizi-baldintza duinak izatea.
Soldataren jaitsiera izan da enpresariek hartu dituzten neurrietariko bat. Besteak lan kaleratzeak, lanaldia handitzea, kontratazio berriak gero eta prekarioagoak eta abar.
Testuinguru dramatiko horren aurrean, erabaki ausartak hartu behar dira eta erabaki politiko batzuen eraginez izandako ondorioei aurre egiteko, erabaki politikoak hartu beharko dira konponbidea aurkitzeko.
Administrazioak enpleagatzaile den neurrian, bermatu behar du bai sektore publikoko eta bai administrazioak kontratatzen dituen enpresen langileek lan baldintza duinak dituztela eta horretarako tresnak bilatu behar dira.
Ezin dugu onartu hainbat obra publikotan eta diru publikoarekin finantzatatuko obretan gertatu diren langilearekiko injustiziak eta konponbideak bilatzen ez baditugu gertatzen jarraituko dute, adibidez, hainbatetan salatutako San Mames Berria eraikitzeko obretan egon diren lan baldintzak edo Arabako Klinika Asunción gertatutarikoa.
Administraziorako lan egiten duten langileek kalitatezko enplegua izan behar dute eta administrazioak horrela izango dela bermatu behar du.
Orain arte azaldutako guztiagatik gure taldeak proposatzen du legez besteko proposamen honekin Jaurlaritzari eskatzea egiten duen kontratazio publiko guztietan lan erreformaren alderik bortitzena aplikatuz langileen lan baldintzak kaskartzen dituzten enpresak eta erakundeekin kontraturik ez egitea eta daudenak etetea. Horretarako, beharrezkoak diren klausulak edo arauak sortu eta aplikatuko ditu.
Hori egitea posiblea da, beharrezkoa ere bada negoziazio kolektiboari egindako erasoaren ondorioz. Ez da soilik arazo sozial bat, arazo politiko bat ere bada eta Jaurlaritzak ezin du beste alde batera begiratu edo soilik begirale bezala geratu, neurri politikoak hartu behar ditu langileen lan baldintzak duinak bermatzeko. Bere esparruan lan egiten duten langileen lan baldintzei buruz zer eginik izango du, ezta?
Norbaitek esango digu merkatuaren konpetentzia librearen aurka doan neurria dela eta puntu honetan aprobetxatuko dut salatzeko Autoridad Vasca de la Competencia delakoak, Eusko Jaurlaritzaren menpe dagoen erakundeak, Gipuzkoako foru arauren aurka egiteagatik, lehen azaldu dudan injustizia guztiak ez gertatzeko dagoen foro arau bakarra errekurritzeagatik.
Beste mota batzuetako tribunalek ezta enpresek ere egin ez dutena, erakunde honek errekurritu egin du eta neoliberalismoaren alde posizionatu da.
Merkatuaren librearen aurka doan araua dela argudioarekin bere erabilera suspenditu egin du. Pilar Canedori esaten diogu ez dela soilik hemengo enpresen langileentzako onurarako izango den arau bat, baizik eta kanpoko enpresen langileentzako onurako ere izango dela, langileen lan baldintza duinak bermatzen dituzten enpresak baino ez direla kontratatuko ziurtatzen badugu, lehiaketa publikoetan parte hartzeko baldintza horiek betetzen dituztela ziurtatu behar izango dutelako.
Beste norbaitek, kontratatzeko eremuetan ez dugula eskumenik argudioarekin, proposamen honen aurka joko du. Baina lan erreforma arautzen duen Legea eta zehazten dituen aldaketak enpresariei aukera ematen die. Errepikatuko dut, aukera ematen die, ez ditu behartzen aurrera eramaten.
Beraz, langileen lan baldintzak kaskartzearen erabakia hartzea enpresa bakoitzari dagokio.
Esandakoagatik, Jaurlaritzak diru publikoarekin finantzatutako obrak exekutatzen dituzten langileek edo zerbitzu publikoak eskaintzen dituztenak, lan baldintza duinak izaten dituztela bermatzea inolaz ere ez dela ilegala esan daiteke, Administrazioak berak sortzen duen enplegua kalitatezko enplegua izan behar delako. Ez dut uste hori hemen dagoen inork zalantzan jarriko duenik, ezta?
Eta proposamen honekin, administrazioaren lan esparruan soilik lan erreformak aplikatzen ez dituzten enpresak kontratatzea, langileen lan baldintzak azkartzea erabaki duten enpresak, aldiz, lehiaketa publikoetatik baztertzea.
Azken lan erreforma garatu eta onartu zutenok negoziazio kolektiboaren bi aldekoen artean alde baten mesedetan egin zuten, patronalaren mesedetan. Euskal Herrian erabaki behar dugu egiten diren politikak negoziazio kolektiboaren zein alderi mesede egin nahi dioten, botere gehiago eta indarra handiago duen aldeari edo murrizketa guztiak jasaten dituzten eta egoera ahulean dagoen aldeari?
Erabakitzekotan, gure taldeak argi du. Eta zuek? Argi duzue?
Besterik gabe, eskerrik asko.