JAURLARITZAKO LEHENDAKARIAK (Urkullu Renteria) (EAJ, 2017-06-16):
Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea.
Iriarte andrea, ez dakit zut dagoeneko ote dakizun Espainiako Gobernuak zer neurri hartuko dituen, nik behintzat ez dakit. Eta ez dakit Kataluniako Gobernuak urriaren 1erako iragarritako erreferenduma nola antolatuta edo nola antolatzea pentsatu duen ere. Hortaz, zuhurtziaz eta errespetuz jokatuko dut eta ez dut espekulatuko. Kontu hau zuhurtziaz, errespetuz, zenbat aldiz adierazi dut honetaz, Kataluniako gaietaz Legebiltzar honetan bertan ere? Eta zorroztasunez aztertzea da Kataluniari egin diezaiokegun mesederik handiena, gure errealitatean oinarrituta eta bakoitzarena begirunez artatuz. Eta gauza bera eskatu eta eskertuko nuke eta nukeen orain arte ere besteengandik gurekiko, asko hitz egin genezake zentzu honetan eta.
Horiek horrela garrantzitsua da oinarrizko ideia batzuk gogoraraztea. Bat, espainiar Estatuan 2000. urtetik zentralizazio uhin bat jarri zen abian, bigarren LOAPA bat esan genezake. Bi, Kataluniako herritarrek izan ditzaketen helburuak zilegiak izan daitezke, are gehiago erakundeen eskutik adostutakoak eta berretsitakoak. Hiru, ezezko sistematikoa eman zaio Kataluniako erakundeek erabakitakoari. Lau, Konstituzio Auzitegiaren epaiak zalantzan jarri zuen Kataluniako herriak berretsitako erabaki instituzional bat. Bost, epai horrek PPren bultzada alderdikoian du jatorria, bai.
Zuhurtziaz, errespetuz eta zorroztasunez, hau eskatzen ari gara. Bat, Estatuak bere errealitate nazio anitza onartzea eskatzen ari gara. Bi, lurraldetasunaren gaiari helduko dion bigarren trantsizio bat bideratzea eskatzen ari gara. Hiru, elkarbizitza itun berri bat erraztea eskatzen ari gara. Helburu hauek lortzeko aurretik eta ondoren beti izango da beharrezkoa elkarrizketa. Estatuak bere baitan diren nazioak entzutea ere ezinbestekoa da. Elkarrizketa eta akordio politikoa defendatzen ditugu arazo politiko bati irtenbidea emateko. Katalunian daukaten egoera errotik, historiatik, ezagutzea eta sakontasunez aztertzea komeni da.
Bat, Kataluniako erakundeek Estatutua aldatzea onartu zuten, nahiz eta aldaketa horren oinarria akordio politiko jakin batetan sustatu egin zen, hau da, Espainiako Gobernuko presidentea zen Rodríguez Zapaterok eta Generalitateko presidentea zen Pasqual Maragallek adostu zuten gero Artur Mas presidenteak ere onartu egin zuena.
Bi, hartutako erabakiak errespetatuko ziren ustearekin egin zuten hori. Hiru, Kataluniako erakundeek onartu zuten Gorte Nagusiek haien proposamenari emandako (...) delakoa barne. Lau, Kataluniako herriak bere botoarekin berretsi zuen Estatutu hori. Bost, hala eta guztiz ere, Alderdi Popularrak errekurtsoa helegitea jarri zion. Sei, Konstituzio Auzitegiak zati garrantzitsuak baliogabetu egin zituen. Zazpi, Espainiako Gobernuak edo gobernuek ez dituzte onartu Kataluniako Gobernuak aurkeztutako beste eskaerak, beste batzuk.
Hori guztia gertatu da, baina ez dakit aurrerantzean zer gertatuko den eta zein izango den zuen jarrera. Dena dela, nik begirune osoz jarraituko dut egoeraren bilakaera gertutik aztertzen, hori bai, iragarritakoa ustez beteko balitz ere, lehenengo egunetik eta aurrera Kataluniako ordezkariek eta Espainiako Gobernuaren ordezkariek hitz egin beharko dute, hori da ziur dakiguna.
Dakiguna ere da hemen gertatu egin dena, zure alderdi politikoak nola erantzun zuen hemen Estatutua berriaren bidea mahai gainean jarri zenean, egindako proposamenei mesprezuz eta axolagabekeriaz begiratuz, zuen sostenguak zuhurtziak kalkulatuz bere garaian. Gaur ez dago hemen Goirizelaia andrea, bera zen legebiltzarkide horretan. Orain sostengatu egiten dituzula esaten duzuen agintari politikoak kritikatuz, bai Ibarretxe lehendakari, bai Atutxa legebiltzarburu ohia, baina Agirre lehendakaria ere bai, zer dela eta bestela historian zehar gertatu egin zaiguna Agirre lehendakariaren belaunaldiaren ondoren ere?
Baina ez gaude atzera begiratzeko, aurrera begiratzeko baizik, bai. Legebiltzar honetan akordiotik abiatuz aurrera egiteko aukera daukagu; autogobernuaren lantaldea eratu egin dugu. Hori da daukagun aukera propioa gai politiko hau akordiotik eta itun politikotik abiatuta bideratzeko.
Kontrol plenoa joan, kontrol plenoa etorri, beti galdera berdintsuak egiten dizkidazue.
Nik ez dizut gauza bera errepikatuko, baina esandakoaren artean, garrantzitsuena, bai azpimarratuko dizut.
Bat, ez gara gaur jaioak, ez gara gaur jaioak. Zu orain iritsi zara Legebiltzar honetara, baina zure aurretik ordezkari askok lan asko egin du.
Herritarren beharrak asetzeko behar diren tresna eta eskuduntza guztiak eskuratzea izan da Eusko Jaurlaritzaren helburua. Hori da gure norabidea Euskadiren erakundetzean aurrera egiten jarraitzeko. Orain bide honetara zatozte eta horrela bada errazago izango zaigu behar ditugun tresnak eta eskuduntza lortzea.
Bat, beraz, ez gara gaur jaioak. Bi, euskal bidea ez da zerotik abiatzen; zu Kataluniara begira zaude, baina jarri zure begiak hemen, geroan eta baita iraganean ere. Gure helburua argi azaldu dugu, autogobernua eguneratzea.
Nuestro objetivo es defender el autogobierno vasco ante el espíritu recentralizador del Estado, reclamar el autogobierno que ya tenemos reconocido, demandar la transferencia de los instrumentos y competencias pendientes, reivindicar la bilateralidad, defender el principio de nacionalidad.
El autogobierno vasco es singular y el futuro está abierto; es posible avanzar desde el respeto al principio democrático y al principio de legalidad.
Esta es una cuestión estructurante para la sociedad vasca y, por lo tanto, demanda el trabajo y la atención que le estamos prestando en la ponencia de autogobierno.
Todos participamos en esta ponencia y sabemos que, dada la relevancia de la cuestión, debemos alcanzar un acuerdo amplio y sólido, a ser posible entre todos, y si no entre una mayoría amplia. Este es, desde luego, nuestra aspiración.
Horretarako, ezinbestekoa da desberdinen arteko adostasun zabalena. Hemen, euskaldunen gehiago, gehiengo zabal baten babesa jasoko duen itun politiko berri bat lortu nahi dugu.
Bat, beraz, ez gara gaur jaioak; bi, euskal bidea ez da zerotik abiatzen; eta hiru, adostasuna beharrezkoa eta posible da. Erronda berri honen aurrean, gure partetik behintzat, gure proiektua idatziz aurkeztu egin dugu.
Hamaika arrazoi eskaini ditugu adostasunaren bitartez aurrera egiteko, hamaika arrazoi horiek aipatuko dizkizut.
Printzipio demokratiko oinarria hartuta, gure Erkidegoaren gaitasuna aitortzea, askotariko nortasunez eraikitako gizartea, nazio nortasuna aitortzea, itaundua izateko eta modu demokratikoan adierazitako borondatea errespetatua izan dadin, eskumen ondarea eraberritzea, aldebiko harremanen sistema eratzea, Nafarroarekin eta Iparraldearekin harremana sustatzea, nazioartean ordezkaritza gaitasuna aitortzea, euskarari lege babes egokia ematea, kontzertu ekonomikoa eguneratzea, euskal hiritarren gaikuntza galdeketa bideratzea.
Begira iezaiozu hamaika puntu horiei, eskaini zuen ekarpenak eta adostu dezagun aurrera egiteko bidea.
Baina ez itzuli dena ala ezer ez bidera. Azken finean, azken lau hamarkada hauetan bide horrek inora garamatzan edo inora eramaten ez duzuela ikusi duzue.
Gure aberria eraikitzean aurrera egiteko aukera dugu, aukera berria. Akordioa anitz eta zabal bat proposatzeko eta adosteko aukera dugu.
Nire xedea da erakunde honetatik akordio eredugarri bat lortzea eta gizarteari proposatzea, hori da oinarri sendo bat aberria egunez egun eraikitzen jarraitzeko. Eta Katalunia da zuen hizpide, Kataluniara bueltatuz.
Bukatzeko eta hasieran esan dudan bezala, zuhurtzia osoz ari gara jarraitzen Kataluniako egoeraren bilakaera.
Datorren astelehenean bilera bat izango dut Bartzelonan Generalitateko presidentearekin, Puigdemont jaunarekin. Bilera horretan gure errespetua adieraziko diogu; hamaika arrazoi ditugu hori adierazteko, azken finean estatuaren lurralde ereduaren aldaketa bat proposatzen dugu. Euskadiren eta Kataluniaren izaera nazionala onartzea eta aitortzea dugu helburu.
Así pues, este próximo lunes mantendré, sí, una reunión con el presidente Puigdemont en Barcelona. Tendremos ocasión de hablar sobre la actual situación política en el Estado.
Hemos compartido con anterioridad la necesidad de propiciar una solución política a las demandas de naturaleza política, que se plantean en un estado que debe asumir su propia realidad plurinacional.
Beraz, Iriarte andrea, ez gara gaur jaioak, euskal bidea ez da zerotik abiatzen, adostasun beharrezkoa eta posiblea da.
Eskerrik asko.