CASANOVA ALONSO (EH Bildu, 2017-12-01):
Kaixo, egun on guztioi.
Oraintxe jorratuko dugun gaia berebiziko garrantzia dauka. Soldatei buruz arituko gara hurrengoan. Eta batzuetan, onartzea gustatzen ez zaigun arren, guztiok garrantzia ematen diogu soldatari, jasotzen dugun soldatari eta gizartean jasotzen diren soldatei. Eta garrantzia ematen diogu, hain zuzen ere, garrantzitsua delako gai hau.
Soldaten bidez, gizarte honen gehiengo batek lortzen ditu bere sostengu materialerako behar dituen baliabide ekonomikoak, eta argi dago ez dagoela ongizate orokorrean, ongizateen materialaren oinarriak faltatzen badira.
Eta zoritxarrez, gai hau ekartzen dugu gaur Ganbara honetara soldaten inguruan berriak ez direlako batere onak azken boladan.
Soldatak jaisten ari dira, jendea pobretzen ari da. Soldaten bidez bere diru-sarrera nagusia daukan jendea, hau da, gizartearen gehiengoa, pobretzen ari da.
Pobretzen ari zen krisi garaietan edo krisia deitzen genuen garai...
...sarrera nagusia daukan jendea, hau da, gizartearen gehiengoa, pobretzen ari da.
Pobretzen ari zen krisi garaietan edo krisia deitzen genuen garai horietan, eta orain errekuperazioaz mintzatzen ari garen bitartean eta Barne Produktu Gordinaren hazkundearen aurrean gauden bitartean, soldatek jarraitzen dute beheranzko joeran. Uste dugu hori ez dela onargarria eta horren aurrean politika publiko sendoak aktibatu egin behar direla.
Zenbat jaisten ari dira soldatak? Kasu askotan gertatzen den moduan, adierazle ezberdinak daude soldaten eboluzioa neurtzeko. Nik aipatuko ditut gaur hiru, hiru nagusitzat jotzen ditudanak.
Lehenengoa, INEk egiten duen "Encuesta anual de coste laborales" delakoa. Kontuan hartu behar dugu soldaten eboluzioaz bi faktore eduki behar ditugula mahai gainean. Alde batetik, soldata beraren eboluzioa eta, beste aldetik, prezioen eboluzioa. Eta bi faktoreen arteko harremanaren ondorioz hitz egingo genuke soldaten erosmen ahalmenari buruz benetan garrantzitsua den datua, zeren igoera nominal batek ez du benetako efekturik prezioak gehiago igotzen badira.
Ba ondo, inkesta honen arabera  - encuesta anual de costes laborales - , inflazioa 2008tik 2016ra izan da % 13,2koa EAEn. Soldatak tarte honetan igo dira % 4,7. Beraz, inkesta honen arabera, erosmen ahalmenaren galera 10 urte hauetan izan da 8,5 puntukoa.
IPT da beste neurgailu bat, el Índice de Precios al Trabajo. INEk ere egiten du eta beste faktore batzuk kontutan hartzen ditu osatzeko adierazle hau. Beste denbora tarte bat aztertzen du, 2008tik 2015era, eta tarte horretan KPI edo IPC izan da % 11,5ekoa eta soldatak, neurgailu horren arabera, 6,7 igo dira. Beraz, hemen erosmen ahalmenaren galera apur bat txikiagoa da, baina 4,8koa izan da.
Eta beste neurgailu bat prezioen eboluzioa detektatzeko: Lan hitzarmenetan adostutako soldata igoerak. CRLk ematen ditu datuak serie batean, bakarrik hiru mugarri aipatuko ditugu.
2008an sinatzen ziren konbenioetan bataz besteko igoera zen % 4,4koa, orain 2016an sinatzen direnak 1,01. Hau da, lau aldiz gutxiago sinatzen da konbenioetan. Eta mugarria 2011tik aurrera, 2001an oraindik 3,16koa zela bataz besteko igoera, eta horren ondorioz lan erreforma indarrean sartzen da eta sekulako beherakada dator.
Orduan, "Encuesta anual de costes laborales"-ek esaten digu erosmen ahalmena 8,5 galdu dugula, IPTk esaten digu 4,8 eta hitzarmenetan sinatzen den igoera duela 10 urte baino lau aldiz txikiagoa da. Badaude beste inkestak, Adecco enpresak egindakoa, ELA sindikatuak emandako datuak... Baina denak bat doaz azterketa berberarekin edo ondorio berberarekin: Soldatak erosmen ahalmena galtzen ari dira. Hau da, gehiengoa pobretzen ari da, gauza gutxiago eskuratu ditzake soldaten bidez jasotzen diru-sarrerak.
Eta are okerrago, lehen aipatu den "Encuesta anual de costes laborales" horretan aipatzen da joera areagotzen ari da azken urteotan. 2013tik 2016ra batez besteko soldata EAEn eduki du beherakada bat termino absolutuetan. Ez da soilik erosmen ahalmena galdu dela, baizik eta soldatak beraiek jaitsi egin dira 2,43. Eta 2016tik 2017ra 1,7 jaitsi dira zenbakiak termino absolutuetan.
Erosmen ahalmena kalkulatzeko gehitu behar diogu horri inflazioa eta esan dezakegu azken urteotan, azkeneko urtean hain zuzen ere, 2016an, galdu dugula erosmen ahalmena 3 puntu baino gehiago. Jendea eta langileak pobretu dira 3 puntutan eta hori lehendakari jaunak ez du aipatu azken bost urteotako lehen egin duen irakurketa triunfalistan, baina hori da faktore ekonomikorik inportantenetariko bat eta jendearen bizitzan eraginik handienetariko bat daukan faktore ekonomikoa  - soldata -  eta atzera goaz.
Eta zergatik goaz atzera? Irakurketa asko egin daitezke, baina nik ekarriko dut gaur faktore nagusitzat jotzen duguna: Soldatak jaisten ari dira Patronalaren tartaren zati handiagoa poltsikoratzen ari delako. Orain ez gaude krisi tekniko batean, orain Barne Produktu Gordina hazten da. Orain beti erabiltzen den metafora erabilita, ekonomiaren tarta hasten ari da baina enpresarioek, dirudunek, gehien daukatenek, hasten ari den tarta horretatik gero eta zati handiagoa hartzen dute, eta poltsikoratzen ari dira langileoi dagokion zatia.
Confebaskek inpulsatzen ari da eta bultzatzen ari da soldaten jaitsiera hau, nahi duelako diru gehiago poltsikoratzea. Nahi duelako egiten du eta ahal duelako egiten du, horretarako PPren gobernua Madrilen inposatu zuelako lan erreforma bat aukerak ematen zizkiola patronalei negoziazio kolektiboa blokeatzeko. Nahi du, ahal du eta, gainera Jaurlaritzaren partetik uzten zaio egiten.
Inoiz ez dugu ikusi Gobernu honen partetik Patronalari leporatzen zaionik soldaten inguruan egiten ari dena behar bezalako kontundetziarekin.
Hemen desfilatzen ari denaren larritasunaren aurrean, gobernuaren partetik patronalen aurrean soilik ikusten dugu epelkeria aldekotasun inkondizionala ez denean.
Sindikatu nagusiekin enfrentamendu irekia daukan gobernu batek ez dauka gaitasuna Patronalari exijentziarik minimoa egiteko.
Dena da goraipatzea bere lana, dena da loreak botatzea, dena da argazkiak elkarrekin ateratzea baina hau daukan larritasunarekin kontutan hartuta, gure ustez beste trataera bat merezi du. Merezi du trataera askoz asertiboagoa Gobernuaren partetik, gehiengoaren alde egin behar du gehiengoak direlako eta arrazoia daukatelako langileek. Langileek behar dute soldataren igoera orokor bat eta horrela aprobatu zuen gainera Parlamentu honek. Beraz, Gobernuaren lana da hemen aprobatutako, justua delako, zilegia delako aurrera eramateko politikak egitea.
Gure azterketa ez da manikeoa. Manikeoa dena aztertzen dugun errealitatea eta patronal ase ezin honen jarrera.
Amaituko dugu interpelazio bikoitza egiten. Alde batetik, orain arteko Patronalaren aldeko jarrera alde batera uzteko, langileen alde egitea, gehiengoaren alde egitea, justua delako.
Eta beste aldetik, gogoratu nahi dizut zuk zeuk hemen egindako hitz batzuk Politika Orokorreko Plenoan duela aste batzuk. Estatus berriaz mintzatu zinen eta esan zenigun eskuduntza berriak behar direla. Eskuduntzak bost multzotan batu zenituen.
Beraietako bat, laugarrena, da lan harremanen eta gizarte babes edo segurantzaren sistemaren ahalmen guztiak biltzen dituen multzoa.
Ondorioztatzen dut hau ez bada ariketa literario soil bat edo goiza pasatzeko entretenimendu bat. Baldin bada hori, lehendakariaren eta Gobernuaren helburu politikoa, uste dugu beste motako aliantzak eta bidelagunak beharko dira.
Gaur egun indarrean dagoen Estatutua betetzeko prest ez daudela esan dutenekin, nola handituko ditugu eskuduntzen kopurua?
Eta gainera, kasu honetan argi gelditzen da jateko gauzaz aritzen ari gara. Hemen gauzak kudeatzen ditugunean gehiago eta hobeto jaten dugulako. Hemengo indar harremana ez lukeelako inoiz egingo edo bidea emango Madrilen egin zen erreforma laboralari.
Azken finean gaur pairatzen ari garen egoera soldatekin eta lan merkatuan, Madrildik inposaturiko politika baten ondorioa eta gai honetan eskuduntza falta izatearen ondorioa.
Beraz, eskatzen dizugu horren alde benetan egin nahi baduzu bilatzeko norabide berean doazen bidelagunak eta ez kontrako bidean doazenak orain arte egin duzun moduan.
Eskerrik asko.