ALDAITURRIAGA ZORROZUA (EAJ, 2013-12-19):
Gracias, señora presidenta. Señor lehendakari, señorías, buenos días.
Les confesaré la verdad. Cuando esta iniciativa llegó a mi mesa y me puse a leerla, no lo podía creer; tuve que hacer un enorme esfuerzo para ver que lo que estaba leyendo era cierto.
Dejando de lado la sorpresa inicial, tengo que decir que esta iniciativa es fiel reflejo de otra.
Jaun-andreok, gaur eztabaidatzen ari garen ekimen hau  - jada aipatu da hemen -  gure taldeak Euskadiko abiadura handiko trenaren arazoari buruz Diputatuen Kongresuan aurkeztutako beste baten ispilu hutsa da, zehazki Sánchez Robles andreak  - Sustapen Ministerioa Euskadin arlo horretan egiten ari zen ekintzetan ikusitako atzerapenak zirela medio -  egindako interpelazioaren ondoriozko mozio batena, eta, atzo bertan, honi buruzko interpelazioa egin zuen Kongresuan dugun ordezkari batek, eta ministro andreak gaur komunikabide batzuetan agertzen den modura erantzun zion.
Esan bezala, joan den ekainean egin zitzaion mozioa Sustapeneko ministroari, zuk Legebiltzar honetan orain eztabaidatzen ari garen ekimena aurkeztu baino egun bat lehenago, Zaballos jauna. Eta ez dugu jabetza-eskubiderik edo royaltyrik eskatuko ekimen hau proposatu duenak egin dituen baieztapenengatik, besteak beste egia ez delako inoren ondare esklusiboa, Zaballos jauna, baina zure ekimenaren esposizio-atalean aipatu dudan mozioan erabilitako argudioak sartu dituzu, eta proposamen-atalean hitzez hitz kopiatu duzu gure taldeak Diputatuen Kongresuan ekimenari buruz adostutako zuzenketaren emaitza. Horregatik egingo dugu haren alde.
Gogorarazi behar dut, orobat, Diputatuen Kongresuan dugun ordezkariak egindako eta ondoren beste talde batzuekin  - besteak beste, Alderdi Sozialistarekin -  adostutako proposamen horiek baztertu egin zirela Alderdi Popularrak aurka egin zielako. Eta esan behar dut, berebat, ekimen honi aurka egin ziola Amaiur Taldeak ere, aliatu gisa.
Hasieran esan dut nolabaiteko harridura eragin zidala ekimenak, ez hainbeste bertan adierazten denagatik  - eta, bide batez esanda, erabat ados gaude haren edukiarekin - , baizik eta Talde Sozialistak sinatu duelako. Izan ere, esatea  - eta hitzez hitz irakurriko dut -  "Espainiako abiadura handiko sarearen garapena ez dela inola ere modu ordenatuan mailakatu, lehenetsi eta sistematikoki planifikatu irizpide objektiboetan oinarrituta", edo "abiadura handiko trena modu ulergaitzean eta nahierara hedatzeak, Europar Batzordeak ezarritako irizpideei eta interes orokorrari jaramonik egin gabe, ez-eraginkortasun handiak eragin dituela, eta, are okerrago, sarea modu asimetrikoan eta desorekatuan garatu duela", hori esatea, eta ekimena sinatzea hori horrela izan dadin erabaki gehienak eta garrantzitsuenak hartu dituen alderdi politiko bateko ordezkariak, harrigarria behintzat bada, kontraesankorra ez esatearren. Hala ere, nahiago dut onbera izan, eta sinetsi gertatutakoaren hausnarketa eta ikasketa bat dela, iraganeko akatsak aitortzea edo zuzentzea jokabide burutsua omen delako.
Eta esaten nuen gaia xelebrea dela; izan ere, Europarekin lotzeko, logikoena da lehentasunezko lotura hori penintsularen iparraldetik egitea Frantziarekin, sen onak hori agintzen baitu, begi-bistakoa baita, zeren eta penintsularen iparraldean Europa dago, eta hegoaldean Afrika. Baita beste arrazoi batengatik ere: Espainiako sarearen zabalera egokitu behar da Europakoarenera, ez alderantziz, eta logikoena da sarea luzatzea jada existitzen den lekutik, hau da, iparraldetik, Frantziatik.
Hala ere, González presidenteak hartu zuen lehenengo erabakia, alegia, Madril-Sevilla linea hautatzea lehendabizi Espainian AVE ezartzeko, harrigarria da, bide hori ez baitzen garraio-dentsitate handiena zuena. Ez zuen orduan, eta ez du gaur egun ere, azpiegitura eraiki ondoren. Gainera, abiadura handikoaren uharte bat  - kasu honetan bai -  sortzea ekarri zuen, Iberiar penintsulako zabalerako sareez inguratuta zegoen nazioarteko zabalera egokitu baitzen, Frantziarekiko loturaren batean jada bazegoen nazioarteko zabalerarekin lotu ordez.
Legebiltzarkide jaun-andreok, Madril-Irun-Paris bidea biderik laburrena zen orduan eta da gaur egun, bai luzeraz, bai denboraz, penintsulatik Parisera, Bruselara eta Europa iparraldera iristeko. Aldiz, beste gune batzuetako abiadura handiari eman zaio lehentasuna: Madril-Sevilla, Madril-Valladolid, Valladolid-Galizia, Madril-Albacete adarra, Madril-Toledo adarra, Zaragoza-Huesca adarra, Alacanteko adarra, iragarri berri den Avila eta Segovia lotzekoa, eta abar. Erabaki horiek guztiek ez dituzte kontuan hartzen garraio-beharrak. Alderdi Sozialistak zein Alderdi Popularrak izan duten estatu erradialaren politika logikoa hartzen dute kontuan, hots, probintzietako hiriburu guztiak Madrilekin lotzea.
Eta orain, ekintza irrazional horien luxu handien garaia bukatu denean, ez dago baliabiderik Europarekin lotzeko Euskaditik zehar, bide laburrenetik. Madrilgo Gobernuaren aurreikuspenetatik kanpo geratzen da Euskadi. Madrilgo Gobernuak esaten digu ez dagoela baliabiderik datozen urteetan Burgos-Gasteiz lotura Europako zabaleran egiteko, aurrekontu-egoera hobetu arte itxaron behar dela. Espainiako Gobernuak trenbide-sare moderno bat eraikitzeko dituen planetan, Euskadi baztertuta geratu da berriro ere.
Orain aztertzen ari garen ekimenari berariaz helduta, azaldutako arrazoiengatik hasierako proposamena aldezteaz gain, hau da, Gasteiz, Burgos eta Iruñea arteko lineari dagozkion eta egiteke dauden obren inbertsio-plan zehatz bat aurkeztea, eta bi administrazioen arteko lankidetza-hitzarmena zabaltzea euskal Y-a behin betiko eraikitzeko, gure taldeak gehitze-zuzenketa bat aurkeztu du, eta bi alderdi jasotzen ditu.
Bata, Madrilgo Gobernuak gai honetan egin dituen nahierako plan ulergaitzak zuzentzekoa, eta, bestea, trenbideko abiadura handiari buruz Europar Batasunak dituen irizpideak eta lehentasunak betetzearen alde serio lan egitekoa. Laburbilduz, praktikara eramatea Europa Barneko Garraio Sarearentzat ezarritako helburuak, azpiegiturak eraikitakoan eta Europako sare horri berandu baino lehen lotuta gaudenean gure inguruko beste lurralde batzuen parean egon gaitezen. Hogei urte baino gehiago daramatzagu hori eraiki dadin behin eta berriz eskatzen, eta berdin jarraituko dugu.
Eta, bide batez, Zaballos jauna, hitzarmenaren segimendu-batzordea joan den hilean bildu zen, duela gutxi, eta haren ordezkariek agerraldia egingo dute Ganbera honetan arrazoi sinple batengatik: gobernu sozialistak Espainiako Gobernuan eta Autonomia Erkidegokoan eman duen denbora osoan baino gehiagotan bildu delako azken urtean.
Hori dela eta, esan bezala, zuen proposamenak eta guk gehitutakoa dituen erdibideko zuzenketaren alde egingo dugu.
Nada más. Muchas gracias.