ETXEBERRIA ARANBURU (EAJ, 2013-10-24):
Bai, legebiltzar presidente andrea, legebiltzarkideok, eguerdi on.
Gaur hona ekarri gaituen gaia errendimendu handiko ikasleen inguruko bekak dira. Beste behin ere, Talde Sozialistak periodikotan berri bat ikusi eta beraiek egin zutena aldatu, egokitu, bilakaera duen zerbait ikusi bezain pronto ba ekimen batekin datoz. Ekimen batekin datoz beraiek egin zutena harrian grabaturik gelditzea nahi balukete bezala.
Eta egia da sinatu dugunean hitz horri horrenbeste garrantzia eman ez baldin badiot ere, ondoren Celaá andrearen diskurtsoa entzun eta nola beka hauek sortu ziren eta esplikatu digunaren ondoren, ba reinstaurar hitz entzun dudan ondoren, ba burura etorri zaidala erreinstaurazioaren jarraian.
Hau da, antiguo erregimenaren erreinstaruazioko holako sutsu bat, baina gu ez dugu ulertzen bekan gai horrela, zeren gure ustez ez baitira beka (...) hitz egiten ari garenak.
Eta uste dut garbi adierazi edo garbi esplikatu dezakegula zergatik ez ditugun beka bezala ezagutzen eta arrazoia da ez dauzkatelako beka batzuek dauzkaten ezaugarriak.
Hau da, egoera sozio-ekonomiko sail bat ekiditzen ez dutelako laguntzen, aukera berdintasuna ez dutelako laguntzen, ez dituztelako asistentzia ezaugarriak, ez direlako gastu konkretu edo ikasketekin zerikusia duten gastu bat laguntzeko.
Eta aginduak berak esaten du sari bat direla eta kontrol ekonomikoko departamentuak edo bulegoak ere berdin esaten zuen, ez daukatela beka izaterik, beka izaerarik, hobeto esanda.
Beraz, lehenik nik uste dut gaur hitz egiten ari garen guzti hauek beka batez hitz egin ordez hobeto litzatekeela sari batetaz hitz egingo bagenu. Hau da ba Joxe Mari Korta hurrengo egunetan emango dena (...) edo Euskadi Literatur sariak bezala sari bat delako.
Bakoitzak bere asmoak ditu sare bakoitzak eta hauek guk ere horrela ikusten ditugu. Eszelentzia bilatu nahi dute, errendimendu handia bultzatu, baino ez ditugu beka izenarekin ulertzen eta uste dut garrantzia duela horrek.
2011n 470.000 euroko hornidura izan zuten eta kurtso guztiak osatuko balira milioi 1 euroko dotaziora iritsiko lirateke.
Beraz bada zerbait, batzuetan milioi 1 asko da, bestetan gutxi. Guk uste dugu diru kantitate handia dela, batipat ba dauden egoeran egonda ba 1.200 euroko aurrekontuen murrizketa izan dugu.
Eta baita ere ulertzen dugu beka izaera eman behar zaiola errendimenduari. Hau da, bekek errendimendu altua eta eszelentzia ere bere barnean izan behar dutela eta hor dago beken konbokatoria honetan 7. artikuluan aprovechamiento académico bezala ezagutzen den tipoa.
Eta bertan 9 bat eskatzen da bertan partehartzeko, egia da ez duela sari handirik ematen 200 euro –hori aztertu leike–, baino uste dugu edonori, hau da, egoera sozio-ekonomikoa kontutan eduki gabe bekarik ematea ez dela oso zilegi.
Hori alde batetik. Beraz, uste dut argi adierazi dugula beka izaera ez dutela hauek, beka izena eduki arren eta beken barruan sartu beharko bagenitu ba beste ezaugarri batzuek gehitu beharko genizkiela, hau da, sozio-ekonomiko aldetik ikuspegi batzuk, subentzional arlo bat izan behar luketena, ez dela. Uste dut hori garbi utzi dudala.
Egia da baita ere, eta aitortzen dugu, gai honen kudeaketa ez dela zuzena izan eta jaso diren kritikak eta sortu izan den ondoeza aitortzen dugu, eta gabezia hori onartu eta zuzendu nahi genuke eta ez genuke gaurko debate honetatik horren inguruan ere gaizkiesanik sortu nahi.
Beraz, gure jarduera edo gure postura ere garbi adierazi nahi dut, garbi adierazi diogu bai Sozialista taldeari eta bai Popular taldeari erdibideko hau negoziatzen jardun garenean, eta nola ulertzen genuen ere testu hau uste dut garbi adierazi dugula.
Egia da testu hau sinatu izanak aurrekontuak ondoren ditugunean ba negoziatzen jarraitzeko aukera ematen digula eta alderdi desberdinen arteko posturak zentzu amankomun batean egiteko aukera.
Baino, garbi utzi nahi dut ere guk beka izeneko hauek saritzat ulertzen ditugula eta ulertzen dugu baita ere posible dela sari batzuk aurrerantzean Gobernutik egitea, baina sari izaera batekin eta bekak baldin badira beste ezaugarri batzuk gehitu behar zaizkiela...
...Gobernutik egitea baina sari izaera batekin. Eta bekak baldin badira, beste ezaugarri batzuk gehitu egin behar zaizkiela beken araudi orokorraren barruan.
Harritzen gaitu baita ere PSEren eta UPyDren jarduerak edo diskurtsoak zeren beka hauek PPren komunitateetan sortu dira, beraz, nahiko eskubiko beka batzuk izan dira. Oyarzabal jaunak guztiz bere egin ditu Madrileko komunitatekoak aldarrikatuz. Aldiz, beste gai askotan lantzen edo hitz egiten dugunean, beti nahi izaten dute egoera sozioekonomikoa sartu edo berdintasunaren esparrua kontenplatzea. Kasu honetan, berriz, horri at egin diote.
Kontuan hartu behar dira 185 lagunek jaso dituztela beka hauek. 55 ikasle ditu gure unibertsitateak. Beraz, ez dut uste intzidentzia gehiegirik duenik unibertsitate osoan. Aldiz, beka arruntak 9.000, hau da, bostetik batek % 20a gehiagora iristea denok nahiko genukeela eta ziur nago hurrengo urteetan Gobernu honek hezkuntzarekin duen konpromisoa indartuz, beka horiekin ere indartzen joango garela urteetan zehar joan den bezala.
Horrez gain, nik uste dut sari hauek akats teknikoak badituztela zeren sari hau jaso ahal izateko, adibidez, Batxilerrean nota kaskarrak, erdikoak edo ez hain bikainak izan dituen batek, adibidez, (…) hasten da eta graduko ikasleen artean onena da eta ezingo lituzke beka hauek hartu. Beraz, benetan errendimendua saritzen ari baldin bagara, batxilerrekoak saritzen ariko ginateke eta ez unibertsitatekoak.
Orduan, nik ikusten dut teknikoki ere badituela bere akatsak. Ikerketa soziologikoek ere esaten digute emaitza onak dituztenak normalean errenta erdi edo handiko familietakoak izaten direla. Horrela da situazio hobea daukatelako, estudiorako ahalbide gehiago dituztelako, dena dela. Beraz, berdintasunetik joango baginateke, uste dut baita ere eszelentzia egoera larrienean edo egoera sozioekonomiko larrienean dagoen honetan indartu beharko litzatekeela eta ez horrenbeste orokorrean, benetan hor baitago emaitza baxuenak dituztenen kopurua.
Beraz, gure ustez, unibertsitate sistemaren hobekuntza nahi badugu, badaude beste modu batzuk eta hori da azkenean gure helburua eta uste dut euskal sistema, unibertsitate sistema osoaren helburua dela. Hau da, egunetik egun sistema hobea izatea zeren eta sistema horrek bermatuko dizkigun talentua eta ezagutza.
Guk berretsi nahi dugun bidea azkenengo egunetan Unibasq-ekin martxan jarri zen protokoloa da, hau da, exito-tasa, errendimendua, uzte-tasa eta abar neurtu eta hobetzeko ipini den bidea.
Gure ustez, sariak sari bezala kudeatu behar dira, bekak beka bezala eta sinatu dugun erdibideko honek aukera emango digu hurrengo aurrekontuetan negoziatzen aurrera jarraitzeko.
Eskerrik asko.