ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2015-03-05):
Eskerrik asko, mahaiburu andrea, eta arratsalde on hemen zaudeten guztioi.
Rajoyren, PPren Gobernuaren legegintzaldian agortzen ari da eta egindako kudeaketari buruzko balantzea egiten badugu agerikoa da oso egoera latsa utziko diela Espainiako herritarrei. Horrez gain, beraien politiken ondorioz, besteak beste Lan Erreformaren ondorioz, euskal gizartean ere eragina izan du kudeaketa txar horrek. Izan ere, langabezi guztiz onartezina mantentzeaz gain, gizartearen pobretzea, langileen prekarizazioa eta dualizazioa eta aberatsenen aldeko politikak sustatu ditu lotsagabe.
Baina bidea ez dute bakarrik egin. Behin baino gehiagotan Rajoyren Gobernuak bereari euste aldera, enpresarioen elkarte eta, honako da gogorrena, Comisiones Obreras eta UGT sindikatuen babesa bilatu du. Diot gogorrena izan dela eta baita tristea bi sindikatu horiek beharrezko kolaboratzaileen papera izan dutelako bilatu eta aurkitu ere egin du Rajoy.
Testu inguru horretan hori hiru aldeek 2014ko uztailaren 29an hazkunde ekonomikoa eta enplegua indartzeko hiru parte negoziaziorako proposamenei buruzko akordioa sinatu zuten. Eta horren baitan zegoen euren esanetan lehentasunezkoa zen Enplegurako Aktibatzeko Aparteko Programa, pasaden abenduaren 20an BOEn argitaratu zena.
Eta itxaropen gutxi izan arren, erreal dekretua aztertu ostean, gure susmoak baieztatu egin ziren, elektoralismo hutsa, langabetuen prekarizazioa areagotuko duen programa da. Ez naiz sartuko programa osoa aztertzera edo azaltzera, baina bai programa horren ezaugarri nagusiak zehaztera.
Y empezamos por el objeto que se detalla en el real decreto-ley que regula esta ayuda, y en el punto 2 indica: "El programa comprende políticas activas de empleo, actuaciones de intermediación laboral gestionadas por los servicios públicos de empleo" –y aquí es donde viene lo más sorprendente–, "con la finalidad de incrementar las oportunidades de retorno al mercado de trabajo, y una ayuda económica de acompañamiento gestionada por el Servicio Público de Empleo Estatal y vinculada a la participación en las mencionadas políticas de activación para el empleo". Y desde el objeto decimos que empezamos mal.
¡Qué paradoja!, ¿verdad? Que por quienes han desarrollado una política puramente a favor de la patronal y de los grandes empresarios, han llevado a miles de personas a la calle, que quienes han implantado una reforma laboral que no ha servido sino para precarizar la situación laboral de miles, de millones de trabajadores, nos quieran hacer pensar que con esta ayuda la situación de todas esas miles de personas mejorará.
Estrategia del palo y la zanahoria, pero es que además en esta ocasión les dan otra vez el palo: palo, zanahoria, palo. Porque realmente serán muy pocas las personas que se puedan acoger a este programa, y porque a las que se puedan acoger no se le solucionará su situación. Y, si acaso un efecto placebo les pueda producir, pero nada más, solo eso.
Hipokresia hutsa. Eta orain bai ezaugarri nagusiak identifikatzera goaz. Bat, laguntza gehienez sei hilez luzatuko da eta zenbatekoa 426 eurokoa izango da. Onuradunak lanik gabeko pertsonak izango dira eta, besteak beste, honako eskakizunak betetzen dituztelarik: enplegu eskatzaile gisa izen emanda egotea 2014ko abenduaren 1ean. Zer gertatzen da, adibidez, data horren ostean langabezian gelditzen diren pertsonekin?
Bi, prestazio gutxieneko errenta edo laguntzaren bat jaso bada, hau amaitu zenetik gutxienez sei hilabete igaro izana.
Hiru, jarduera konpromiso bat sinatzea, egiaztatzea gutxienez hurrengo hilabetetan enplegua bilatzen saiatuko direla eta proposatzen zaizkien enpleguratzeko hobekuntza eta enplegua bilatzeko ekintza guztietan parte hartzea.
Lau, izena emateko eta eskariak egiteko epea 2015ko urtarrilaren 15etik eta apirilaren 15era arte izango da. Beraz, eskaria egiteko ere oso epe itxi eta eskasa da.
Bost, programa aldi baterako edo behin betiko kanporatzeko zioak zehaztuko dira.
Sei, laguntza jasotzea bateragarria izango da, besteak bere, bestearen konturako lana, arlo publikoan salbu, lanaldi partzial edo osoan iraupen mugagabe edota tenporala duela ere gehienez bost hilabeteaz. Epealdi horretan, gainera, enpresarioak laguntza ekonomikoaren zenbateko lege edo hitzarmenez langileari dagokion soldatatik kenduko du. Hau da, enpresarioen mesedetan, prekarizazioa handituko da diru-laguntza horren bitartez.
Programaren ezaugarriak aztertu ondoren, esan dezakegu ez diola enplegagarritasunari mesede egingo, ezta langabetuen egoera ekonomikoa hobetuko. Are okerragoa, prekarizazioa handituko du. Gainera, autonomi erkidegoei programa hau kudeatzea agintzen dio. Horrek, Lanbide erabat blokeatzea ekarriko du, jada gainezka baitago.
Eta programa horrek Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan eragina duela jakinda, gure taldeak hurrengo legez besteko proposamen hau erroldatu genuen. Eta orain bai sartuko naizela gure proposamena azaltzera.
Lehenengo puntuarekin salatu nahi dugu Espainiako Gobernuak indarrean jarri duen Enplegua Aktibatzeko Aparteko Programari buruzko Akordioa. Es un programa que no va a solucionar la trágica situación que están viviendo miles de personas, y además tan solo un porcentaje muy pequeño de personas podrán acogerse a este programa.
No podemos aceptar que quienes han diseñado una reforma laboral ad hoc para saciar la ambición de unos pocos empresarios, reforma en gran medida causante de la situación actual, con el único objetivo de buscar réditos electoralistas, impulsen este tipo de medidas, que obstaculizan el desarrollo de nuestro modelo propio, de nuestro modelo y del desarrollo de nuestras políticas activas de empleo.
Beraz, irmoki salatu egiten dugu mota hauetako laguntzak indarrean jartzea, ia umilgarriak direnak, aurpegiak garbitzeko eta zurikerietan ibiltzeko baliagarriak izan nahi direnak. Bai laguntzaren diru kopuru eskasa, bere aurrekontua bezain eskasa dena, bai horren iraupena, baita betetzea ezinezkoak diren baldintzak eta baita ere horien helburuak, prekarizazioa betikotzekoa eta kudeatzea bera birzentralizazioaren beste adibide latza.
Bigarren puntuarekin, irmoki errefusatzen dugu mote hauetako programaren atzean dagoen eredu ekonomiko eta soziala, langileen pobretze eta prekarizazioa dagoena orokorrean eta zerbitzu publikoen pribatizazioan oinarritzen dena, hain justu Alderdi Popularraren Gobernua etengabe bultzatzen ari dena. Halaber, estrategia horren menpe dagoen gizarte elkarrizketa mailaren eredua Espainiako Gobernuak, Comisiones Obreras eta UGT sindikatuekin eta CEOE eta Cepyme patronalekin batera osatzen duena. Eta existentzia bera arbuiatu egiten dugu.
Akordio honen bitartez, agerian gelditzen da gobernuentzat zer den elkarrizketa soziala eta, zoritxarrez, kasu honetan ez soilik Madrileko gobernuentzat, baizik eta Jaurlaritzarentzat ere, eskubideen urratzaileei aurpegia garbitzeko tresna. Horixe da mahai horretan ematen den elkarrizketa soziala.
Baina kontu honetan gobernuen ordezkariak eta enpresarioen ordezkariak ez daude bakarrik. Eta hori da salagarriena, bi sindikatuen beharrezko kolaboratzaile duten jarrera. Eta Legebiltzar honetan, hitzaren etxea den honetan, norbaitek leporatu diezaguke EH Bildukoei elkarrizketa sozialen aurka gaudela eta inondik inora ere. Elkarrizketa sozial erreal, zintzo eta eraginkorraren alde gaude, baina bai, elkarrizketa mota horren aurka gaude, sozialaz oso gutxi duen elkarrizketaren aurka.
Guk argi esan nahi dugu, elkarrizketaren alde gaude, gure testuinguru sozio-ekonomikoak dituen beharrizanei begira egiten den elkarrizketaren alde. Burujabetasunaren ikuspuntutik ekimenak eta tresnak indarrean jartzeko, gehiengoen ordezkapena eta nahia errespetatuko duen elkarrizketa mailaren alde. Eta arrotzak eta guztiz negatiboak diren erasoen aurrean, tamainako erantzunak ematen dituen elkarrizketa sozial horren alde, lan erreformaren aurka adibidez.
Por el contrario, una mesa para dar cobertura al mayor ataque a los derechos de las trabajadoras, a cambio de migajas y prebendas, no nos parece admisible. Eso es lo que existe en España, y eso es lo que algunos quisieran trasladar a Araba, Bizkaia y Gipuzkoa. Y ese, ese no es nuestro modelo. Es más, en ese modelo, ante ese modelo, nos tendrán siempre en frente.
Eta hori guk argi daukagu, baina ez guk bakarrik, zorionez, langileen gehiengoak ere gero eta argiago dauka. Hauteskunde sindikalen azken emaitzek argi eta garbi adierazten duten bezala. Urkullu jauna, Toña jauna, entzun euskal langileak behin eta berriz esaten ari direna eta gero neurriak hartu. Ez sakondu inora ez doan bidean.
Eta azken puntuan, eta garrantzitsuentzat duguna, Jaurlaritzari eskatzen diogu gure babes sistema indartzeko beharrezkoak diren neurriak har ditzala, babes gabe dauden Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako langabetuen gutxieneko bizi-baldintza duinak ziurtatze aldera.
Hemen garatu behar dugu gure eredua, eredu propioa, eredu propio honetan ez da inor diru sarrerarik gabe geratu behar, ez da inor babesik gabe geratuko. Eta gaiarekin zerikusi handia duten datu batzuk emango ditut.
Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 9.000 langabetuk izango dute programa horren parte hartzeko eskubidea. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 171.000 inguru langabetu daude eta horietako 110.000 epe luzeko langabetuak dira, eta kalkulatzen da langabetu guztien % 57 inguruk ez dituztela inolako prestazio ekonomikorik jasotzen.
Adibidez, zer gertatzen da 23 urte baino gutxiago duten gazte langabetuekin? Milaka gazte daude egoera horretan eta hori adibide bat baino ez da. Horregatik, hemen Jaurlaritzari eskatzen diogu inolako babesik ez duten langabetuentzako irtenbide duin bat bilatzea eta ibilbide horretan EH Bildu ondoan izango du.
Oso garrantzitsua da puntu hau, PNVk eta PSEk egindako erdibidekoan ere jasotzen da, zorionez. Beraz gaur, aurrerapasu esanguratsu bat emango dugu gure babes sistema osatzeko bidean. Izan ere, egun babes gabe dauden ia ehun mila pertsonentzako, langabetuen –lehen esan dudan bezala– % 57rentzako leiho bat zabaltzen da, eurengana ere babes sistema heltzeko, esandakoa, oso garrantzitsua eta gure aldetik merezi duen jarraipena izango duena.
Besterik gabe, eskerrik asko.