HERRI ADMINISTRAZIO ETA JUSTIZIAKO SAILBURUAK (Erkoreka Gervasio) (EAJ, 2018-02-16):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea.
Ubera andrea, atzoko debatearen itzalpean, atzo arratsaldean esan genuen, debatearen itzalpean, aitortuko dizut gaur bai adostasun batera helduko garela diagnostikoari dagokionez behintzat seguruenik % 100a.
Ze arrazoi osoa emango dizut esaten zuenean, esaten duzuenena edo planteatzen duzuenean, Estatuak, Korte Nagusiak eta Konstituzio Auzitegia bitarteko, hauek jardun partekatuan jarri izan dituelako gure eskumenak, Gernikako Estatutuan aitortuta ditugun eskumenak, hustu egin dituela neurri handi batean, eta hustu eta hori bereziki funtzio publikoarena arloan larria izan dela, bereziki larria izan dela. Nik hori aitortzen dut, behin baino gehiagotan salatu izan dut, eta horretan zurekin bat egiten dut.
Ez naiz orain luze eta zabal arituko prozesua honek oro har nolako gauzaketa izan duen azken 30 urteetan. Atzo debate luzea izan genuen horren inguruan, nik ez nuen zuzenean pertsonalki parte hartu, baina uste dut nahiko argi gelditu zela zein zen hemen gehiengoan osatzen duten talde parlamentarioen iritzia horren inguruan.
Baina, bai, nahiko nuke azterketa txiki eta zehatz bat egin funtzio publikoaren arloak bereziki ze nolako bilakaeran izan duen azken 20 urteotan, oso adierazgarria delako eta uste baitut materia askoren artean bereziki honek, Estutuaren erasoa jasan behar izan duela eta murrizketa, mozketa larriak jasan behar izan dituela.
Guk hemen funtzio publikoaren arloan ditugun eskumenak bi zutabe juridiko ditu Estatutuan bertan. 10. artikulua, aipatu duzu zuk, gero 21. edo... Baina, beno, hemen ikusten, 10. artikuluan bi atal daude gure funtzio publikorekin zeri ikusirik daukaten ahalmenak, oinarritzen dituzten, bata da bigarren atala.
Bigarren atalak esaten du eskumen osoa daukagula gure autogobernu erakundeen antolakuntza eta funtzionamendua bideratzeko. Eta bigarrenak esaten du, Euskadiko eta bere toki administrazioko funtzionarioen estatua ezartzeko ahalmenak edo gaitasuna eskumena daukagula, bat, antolakuntzari buruzkoa, bestea funtzio publikoari buruzkoa. Bigarren honetan, eskumena ez da osoa, ez da esklusiboa, mugatua da. Estatuak berak esaten du, "sin perjuicio de lo establecido en el 149.1.18 de la Constitución". Beraz, mugatua da.
Horrek esan nahi du funtzio publikoari dagokionez Estatuari dagokiola Estatutuaren arabera oinarriak jartzea, eta guk horren garapena eta exekuzioa gauzatu dezakegula eta horretarako eskumena daukagula.
Zein da administrazio orotan funtzio publikoari buruzko eskumen batek bere barnean daramatzan eginkizunak? Nik lau arlotan gauzatuko nituzke, gehiago ere badira, baina gaur lau dira garrantzitsua normalean administrazio batek edo edozein organizazio handik bere langileen ordezkariekin negozia eta planteatzen duenean aintzakotzat hartzen dituenak, ezta?
Bata da soldaten igoerari buruzkoa, hori izaten da normalean negoziatzaile guztietan planteatzen den edo mahai gainean jartzen lehenbiziko gaia.
Bigarrena izango da lanaldiari buruzkoa. Hori izaten da baita ere bigarren gaia, beti soldaten igoera eta lanaldia izaten direla garrantzitsuenak sarri askotan edo gehienetan.
Hirugarrena, baimenak eta lizentziak. Hor zerrenda handia daukagu, moskosoak, kanosoak, amatasunari lotutakoak eta abar, eta laugarrena da, funtzio publikoa bera; hau da, enplegu publikoa bera, OPE-ak nola egin daitezkeen, plantilak nola osatu daitezke, deialdiak egin daitezken edo ezin daitezkeen eta abar.
Oso labur esanda, ze hemen gauza askotarako hausnarketa luze eta zabaleterako izango genuke materiala, oso labur esan dezakegu azken 20 urteotan, lehen esan dudan moduan Gobernu Zentralaren, Korte Nagusien eta Konstituzio Auzitegiaren jardun partekatuaren ondorioz, arlo horietan genituen eskumenak erabat goitik eta behera, eta larriki, moztuak eta urratuak izan direla, ia-ia, hustuta gelditu arte.
Adibide bat bakarrik jarriko dizut oso adierazgarria dena. Gaur egunean, espazio mediatikoan funtzio publikoko soldaten igoerari buruz zerbait esan dezakeen eta esaten duen bakarra, bakarra Estatu osoan, ez dago beste inork berak bezala adierazpen hain tinkoak eta garbiak esaten dituenik, Montoro da.
Montorok bakarrik dauka gaur egunean eskubidea estatuko Administrazio guzti guztiei buruz esateko soldaten igoera zein izango den. Eta berak esaten du aztertzen ari direla % 0,5ta igotzea ala % 1ekoa ala %1,5ekoa... Baina bera da bozeramaile bakarra, beste inor ez dauka horretarako ahalmenik eta hori  - ironiaz esaten dut - , munduko estaturik deszentralizatuetan. Ez dago munduan, Alderdi Popularretik esaten digutenetik, beste estatu deszentralizatuagorik. Ba munduko estaturik deszentralizatuenean soldaten igoerari dagokionez, bozemaile bakarra Estatu zentraleko, Gobernu zentraleko, Ogasun ministroa da. Horrekin bat egiten dut erabat zurekin.
Lanaldiari dagokionez ba gauza bitxia gertatu da, lanaldiari dagokion puntu honetan 2012. urtera arte administrazio bakoitzak askatasun osoa zeukan parametro oso orokor batzuen baitan bere lanaldia finkatzeko eta negoziatzeko bere langileen ordezkariekin, horrela izan da. Eta oinarrizko legediak horri buruz aparte ez zuen aparteko gauzarik esaten, esaten zuen administrazio bakoitza finkatuko zuela bere langileen lanaldia, eta lanaldi hori ba jarraia, jarraikoa ala partitua izan daitekeela, horrelako adierazpen oso orokorrak baina lanaldiaren iraupena, zenbatekoa, hori administrazio bakoitzak zehazten zuen.
Gero Rajoy etorri zen gehiengo absolutuarekin, eta Rajoyk esan zuen aurrekontuen lege batean, 2012. urteko aurrekontuaren xedapen gehigarri batean 71. Xedapen Gehigarrian, hain zuzen ere, esan zigun gutxienez administrazioetako langileak lanaldia 37 ordu eta erdikoa izan beharko luketela, gutxienez astean, astean. Bueno, hori administrazio asko eta askotan jarritakoaren gainetik zegoen eta esan zuen gainera hori oinarrizkoa zela eta administrazio guztiek errespetatu beharra zeukatela.
Arau horrek bi errekurtso izan ditu, zuk esan duzu lehen hemen utzi izan zaiola Gobernuari, Gobernu zentralari, berak nahi duena egiten eta igual bueno, utzi, utzi, bi errekurtso izan zituen, bi. Bat, Kataluniako Generalitateak jarritakoa, bestea Eusko Jaurlaritzak jarritakoa. Ni neuk planteatu nion Eusko Jaurlaritzari eta horrela planteatu genuen errekurtsoa. Eta bietan, noski, Konstituzio Auzitegiak egurra eman digu eta ezezkoa eman digu esanez hori, oinarrizko arau hori, Estatuari dagokiola ematea eta guk hori jasan beharra daukagula.
Epaia oso kuriosoa da, epaia ikusten (...) du epaia emateko sarri askotan Gobernuaren alde, Gobernu zentralaren alde, zinismo puntu bat ere beharko dela, ze gure argumentazioa zen arlo horretan Estatuari oinarrizko arauak ematea baldin badagokio eta autonomi erkidegoak, gure kasuan behintzat, oinarrizko araudi hori garatzeko eskumena baldin badaukagu orduan zuk Estatuak ezin dezake arauketa agortu, agortzen baldin badu bere oinarrizkotasuna ez duelako errespetatzen, arautegia agortu egiten duelako.
Eta Konstituzio Auzitegiak badakizu zer esan zuen? Ez, ez duela agortzen, minimo bat jartzen duela bakarrik eta hortik gora ba libre daukala administrazio bakoitzak bere lanaldia jartzeko egokien ikusten duen moduan. Ikusten duzu zinismo puntu bat ere erabiltzen duela Konstituzio Auzitegiak Gobernu zentralari arlo hauetan arrazoia ematen dionean. Klaro, gero horrek boto partikular bat dauka, behin baino gehiagotan esana daukat nik hemen gaur egunean Konstituzio Auzitegi honekin autonomi erkidego bakoitzak lortu dezakeen gehiengoa dela boto partikular bat, eta kasu honetan lortu genuen. Hiru magistratuk ematen zuten, eta bueno, nik neuk sinatuko nuke boto partikular hori, ez da nire hitzekin berdin antzekoan adieraziko nukeelako iritzia.
Horixe da gaur egunean legediaren arabera daukagun panorama. Gu ez gara Konstituzio Auzitegira eraman gure orduagatik, hemen Estatuko abokatuak errekurtsoa planteatu zuen, hemengo Justizia Auzitegi Nagusiak eman zuen lehenbiziko epaia eta guk geuk kasazio bidez eraman genuen Auzitegi Gorenaren eskuetara eta Auzitegi Gorenak eman digu orain eman digun epai hau. Epai hau nola kudeatu, nola jokatu honen aurrean ikusirik beste autonomi erkidegoak nola jokatu izan duten baita ere? Bueno, ez daukat denborarik, bigarrenean hitz egingo dut.