OTAMENDI TOLOSA (EH Bildu, 2016-02-04):
Eskerri asko lehendakari andrea. Eguerdi on guztioi.
Lehenik eta behin, ongi etorria eman nahi diet gaur hemen gure artean dauden IRPH Stop Gipuzkoa eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Kaleratzeak Stop plataformeetako kidei. Beraiek orain arte egindako lanari esker lortua baitira, batez ere, orain arte lorturakoak.
Beraiek egindako lanari esker eman dira emandako aurrera pauso gehienak. Bejon deizuela eta jarraitu dezazula horrela lanean.
IRPH interes tipoa gardentasunik gabea dela, banketxeen aldetik manipulagarria dela, ez duela merkatuaren errealitatea islatzen, kontsumitzaileentzat kaltegarria dela eta abusuzkotzat hartua izan behar dela bere berri izan genuen lehen momentutik iruditu zitzaigun. Eta hala defendatu izan dugu behin baino gehiagotan, gehiegitan aukeran, denboran luzeegi joaten ari baita behin betiko irtenbide egoki bat aurkitzeko, batez ere bere eragina sufritu duten eta sufritzen ari diren hainbat eta hainbat familientzako.
Enplegu, Gizarte Politika eta Etxebizitza Batzordeak 2015eko azaroaren 16an egindako bilkuran IRPHaren Kaltedunen Gipuzkoako Elkartearen ordezkarietako bat, gaur hemen gure artean dugun José María Erauskin, entzuteko aukera izan genuen eta bere azalpenekin are eta argudio gehiago eskaini zizkigun IRPH indizea bertan behera utzi behar dela eskatzen jarraitzeko eta eragiten duen egoera onartezina salatzen jarraitzeko.
UPyDk aurkeztu duen IRPH interes tipoa berehala indargabetzeari buruz legez besteko proposamen hau taldean elkarrekin aurkezteko borondatea erakutsi genuen arren, ez zen posible izan, baina adierazi nahi dugu puntuz puntu babesten dugula. IRPHa etxebizitza maileguetarako erreferentzia indize ofizial bezala bertan behera lehenbailehen utzi beharko litzateke, berehalakoan.
Donostia, Bilbo eta Gasteizeko merkataritza arloko epaitegiek, gai hauetan espezialistek baliogabeko jo dute 40 bat epaietan, manipulagarria eta gardena ez dela kontsideratu dutelako. Baina orain probintzia auzitegiek orain arteko sententziak baliogabetzen ari dira, aurkako argudioak erabiliz, IRPHaren manipulagarritasuna ez delako frogatutzat ematen beraien iritziz. Baina zer da hau? Noiz arte ibili behar dugu kontu berdinari bueltaka? Orain Auzitegi Gorenak zer ebazten duen zain egon behar dugu?
Eta eskaera honetan uste dut gehienak egon gaitezkeela ados, baina hori ez da nahikoa. IRPHa edozein aldaeratan aplikatu duten edota aplikatzen duten banketxeei berehala aplikatzeari uztea irmoki eskatu beharko genieke eta, gainera, alde batetik indize horren arabera kobraturiko interes guztiak, guztiak, kontsumitzaileei itzuli beharko liekete. Eta beste alde batetik, honi loturiko maileguen exekuzioen ondorioz desjabeturiko etxebizitzak dagokionari itzuliak izan beharko lirateke.
Eta hau ezin da eztabaidagarria izan, injustizia baten ondorioz kaltetuak izan diren herritarren interesak defendatu behar ditugu gaur hemen. Eusko Jaurlaritzak eskura dituen baliabide guztiak abian jarri beharko lituzkeen, Kontsumobide Institutua barne, indize honek kalteturiko pertsonen defentsan eta etorkizunean etxebizitza maileguak sina ditzaketenen babeserako. Administrazioa beharra dutenen eskura jarri beharko genuke.
Eta azken puntu bezala, Europako Parlamentuari, Europako Kontseiluari eta Europako Komisioari eskatu beharko genieke urte hauetan negoziatzen ari diren erreferentzia indizeen inguruko europar araudi berria aplikagarria izan dadila baita, IRPHa bezala, banku zentralek lantzen dituzten erreferentzia indizeei ere. Ulertu genezake Partidu Popularraren jarrera, beti izan baita garbia, Espainiako Estatuko Gobernuak darabilen jokaerari jarraiki, baina ez dugu ulertzen nola Euzko Alderdi Jeltzalearen aldetik osoko zuzenketa aurkezten dion legez besteko proposamenari.
Aurkeztutako osoko zuzenketan jaso duzue IRPH indizea erreferentziazko tipo ofizial gisa berehala indargabetzeko eskaera. Oso ondo, guztiz ados. Baina jarraian, Estatuko agintari eskudunei eskatu nahi diozue irtenbide bat bilatu dezatela erreferentziazko indize horrek ukitutakoek, ez zait gustatzen hitza baina ukitutakoek, antolatutako elkarteekin batera. Hori printzipioz ez dago gaizki, beti da aproposa ahalik eta eragile gehienen artean irtenbide adostuak bilatzea. Baina ez da nahikoa, ezta gutxiago ere.
Ondo dago baita Europar batzordeari lege proposamenak egin ditzala eskatzea, bai kontratu hipotekario zein zorraren diru itzulketa prozedurak armonizatzera bideratuak. Ados, ondo.
Eta baita familien kaudimen gabeziari eta partikular zein familientzako bigarren aukerei buruzkoak. Ados baita honekin, hala dagokio egitea gainera. Eta herritarron babeserako diren bitartean ongi etorriak izango dira.
Baina, eta horrekin nahikoa al da? Ez dugu ulertzen nola ez duzuen eskatzen edo ez zaudeten indize horren arabera kobratuko, kobratutako interes guztiak kontsumitzaileei itzuli beharko lieketela eskatzearekin ados.
Eta ez dugu ulertzen zergatik ez duzuen defendatzen IRPHri loturiko maileguen exekuzioen ondorioz desjabeturiko etxebizitzak dagokionari itzuliak izan beharko liratekeela. IRPHa indargabetzea eskatzearekin ados bazaudete, egokia ez dela kontsideratzen duzuelako izango dela suposatzen dut.
Eta egokia ez den interes tipo baten arabera ordaindu beharko luketena baino gehiago ordaintzen aritu direnak, eta ez 10 zentimoenaz hitz egiten, beraiena izan beharko litzatekeena jaso beharko lukete, ez?
Eta are gehiago, zegokiona baino gehiago ordaintzera behartuak izan diren kaltetuek, halako diru kopuru handiak ezin izan bazituzten ordaindu baina txikiagoak, justuagoak ordaintzeko gai izango baziren eta ordaindu ezinagatik etxebizitza galdu badute, nola ez dugu exigituko etxea itzultzea? Ez da bidezkoa.
Eta kalte materialetaz soilik ari gara hitz egiten. Ez ditugu aipatu ere egin kaltetu hauek, familia hauek jasan duten sufrimendua zenbaterainokoa izan den. Ezin dut imajinatu ere egi, min hau nola arindu, gutxienez galdutako ondasun materialak itzuliz.
Indize hau injustua bada injustua da eta hau ez dugu guk soilik adierazten. Eta injustizia baten ondoriozko kalteak erreparatuak izan beharko lirateke. Edo ez duzue horrela ikusten?