BERRIOZABAL BÓVEDA (EAJ, 2017-12-14):
Eskerrik asko, legebiltzar-burua, eguerdi on berriro ere.
Baieztapen kategoriko bat eta bi eskari egiten ditu EH Bilduk bere ekimenean.
Baieztapenetik hasiko naiz, bigarren puntutik. Bereizitako hezkuntza eredua baztertzailea dela dio testuak eta hitzez askoz haratago joan zara. Eredu pedagogiko desberdinen egokitasunaren inguruko eztabaida interesgarria izan liteke, egon badaude gauza bat eta guztiz kontrakoa defendatzeko argudioak. Zuk Science aldizkaria aipatu duzu, seguru nago hor goian hizkuntza bereiztua defendatzen duen bat egongo balitz, berehalako batean, kontrako dioten dozena bat jarriko dizkigukeela mahai gainean.
Hortaz, seguru nago gauza bat eta bestea kontrakoa defendatzeko argudioak badaudela eta seguruenik argudio sendoak izan direla, eta kasu honetan ez naiz ari heziketa misto edo berezituaz bakarrik, bestelako eredu pedagogikoez ere ari naiz. Baina gaurkoan daukagun eztabaida, araudian jasotako kontuei inguruko da eta horiei lotuko natzaie, izan ere eztabaida hau eta egiten den eskaria arlo juridikoan kokatu beharra dago.
Indarrean den hezkuntza legeak zera dio: "En ningún caso habrá discriminación por razón de nacimiento, raza, sexo, religión, opinión o cualquier otra condición o circunstancia personal o social". Eta gehitzen du: "No constituye discriminación la admisión de alumnos y alumnas o la organización de la enseñanza diferenciada por sexos, siempre que la enseñanza que impartan se desarrolle conforme a los dispuesto en el artículo 2 de la convención relativa a la lucha contra las discriminaciones en la esfera de la enseñanza aprobada por la Conferencia General de la Unesco".
Gehiago dio: "En ningún caso, la elección de la educación diferenciada por sexos podrá implicar para las familias, alumnos y alumnas y centros correspondientes, un trato menos favorable, ni una desventaja a la hora de suscribir conciertos con las administraciones educativas o en cualquier otro aspecto, a estos efectos, los centros deberán exponer su proyecto y de mas".
Legean aipatutako Unesco agiriak zera dio: Estatuak onartzen baditu, honako egoera hauek ez dira bazterkeriatzat joko, gizonezko eta emakumezko ikasleentzako sistema edo ikastetxe bereiziak sortzea eta mantentzea.
Gehiago esaten du: No serán consideradas como constitutivas de discriminación la creación o el mantenimiento de sistemas o establecimiento de enseñanzas separados. En el ámbito europea la Directiva 2014/113, por la que se aplica el principio de igualdad de trato entre hombres y mujeres, el acceso a bienes y servicios a su suministro, señala en su considerando 13 que la prohibición de discriminación por razón de sexo, no se aplicará a la enseñanza pública o privada, y añade, en el considerando 17, que el principio de igualdad de trato en el acceso a bienes y servicios no exige que se ofrezcan en todo los casos las prestaciones o instalaciones compartidas para hombres y mujeres, toda vez que no se ofrezcan de manera más favorable a unos que a otros.
En consecuencia, la normativa no considera discriminatorio el modelo de educación diferenciada si se respeta la igualdad de oportunidades del alumnado de ambos sexos.
Honekin guztiarekin norberaren pentsaera edozein izanik ere, legea eskutan hartuta, ezin da esan bazterkeria sustatzen dutenik.
Eskariei dagokienez, lehen eskaria, lehen puntuan Jaurlaritzari eskatzen zaio baterako printzipioa aplikatu dezala ikasleen arteko harremanak eraldatzen laguntzen duen hezkuntza oinarri duen eskola mixtoa sistema osora zabalduz. Eta eskari hau dagoeneko errealitate orokortua da Euskadin.
La Ley de la Escuela Pública Vasca definió la escuela pública como plural, bilingüe, democrática, al servicio de la sociedad vasca, enraizada social y culturalmente en su entorno, participativa, compensadora de las desigualdades e integradora de la diversidad al tiempo que señalaba como uno de sus fines asegurar el carácter coeducador de la enseñanza que se impartía.
Y más allá de la escuela pública, este criterio de coeducación ha sido perseguido desde hace décadas también por la gran mayoría de los centros privados-concertados.
No obstante, en Euskadi siguen existiendo unas pocas instituciones educativas que apuestan por la aplicación de sistemas de educación diferenciada.
La Ley para la Igualdad de Hombres y Mujeres, la Ley 4/2005, dice textualmente para el sistema educativo vasco que: "Las políticas públicas educativas deben ir dirigidas a conseguir un modelo educativo basado en el desarrollo integral de la persona al margen de los estereotipos y roles en función del sexo, el rechazo de toda forma de discriminación y la garantía de una orientación académica y profesional no sesgada por el género".
Además, establece algunos objetivos coeducativos que el currículo educativo debería desarrollar y perseguir. Y en coherencia con este mandato recorrido en la ley, el decreto por el que se establece el currículo de educación básica y se implanta en Euskadi, establece entre sus principios que esta educación debe contribuir al desarrollo integral de la persona al margen de los estereotipos y roles en función del sexo, en rechazo de toda forma de discriminación y la garantía de una orientación académica y profesional no sesgada por el género. Para ello, los centros educativos potenciarán la igualdad real de hombres y mujeres en todas sus dimensiones.
Hortaz, ez dago inolako zalantzarik. Eusko Jaurlaritzak Euskal Hezkuntza Sisteman baterako hezkuntzaren printzipioa aplikatzeko interesa du. Hala adierazi zuen sailburuak joan den ostiralean.
Berak esan bezala, hezkuntza mistoak garrantzia handia du eskolatik genero berdintasuna sustatzeko, eskolako bizikidetzaren bidez gazte-gaztetatik irakasten baitu desberdintasuna ezagutzen, errespetatzen eta berdin tratatzen.
Jaurlaritzak hezkidetzaren alde egiten duen apustua argia da gizartearen gehiengo zabal batena bezala.
Eta bigarren eskariari dagokionez, Jaurlaritzari eskatzen zaio ez ditzala diruz lagundu hezkuntza bereiztua duten ikastetxeak. Ondorioz, ikastetxe horien itunak bertan behera uztea eskatzen zaio.
Gure taldearen ustez, EH Bilduk eskatzen duena ez da egingarria indarrean dagoen araudiaren kontrakoa delako. Eta Ubera andreak esaten zuen: Ze premia du Jaurlaritzak ikastetxe horiek diruz laguntzeko?. Gusta a la ez, konpartitu ala ez, orain indarrean den araudiak diru publikoa jasotzeko eskubidea aitortzen die. Eta hau ondo baino hobeto daki talde proposatzaileak, argi eta garbi hori dioten epailak egon badaudelako.
Baina errealitatea den bezalakoa aitortu beharrean, askoz ere erakargarriagoa egiten zaio hona etorri eta Jaurlaritzak hezkidetzaren eta gizon eta emakumeen berdintasunaren kontrako jarrera duela esatea.
Eta zergatik dute diru publikoa jasotzeko eskubidea? Ba egun indarrean den araudian espreski esaten delako ez dela eredu baztertzaile bat eta espreski esaten delako diru publikoa jasotzeko eskubidea dutela.
Eta Eusko Jaurlaritzarekin zerikusi zuzena duten itunei dagokionez, Ubera andreak dekretua aipatu du. Baina dekretuari dagokionez, zenbait kontu argi geratu behar dira: Dekretua ezin da bere horretan modu isolatuan irakurri, baizik eta maila goreneko gainontzeko araudiaren baitan. Eta itunen inguruko araudia publikoa da eta baldintza batzuk ezartzen ditu ikastetxe bat itundu daitekeen ala ez erabakitzeko, irakaskuntzarako baimena eta ikasle kopurua.
Eta itunak ez dira ekintza administratibo diskrezionalak. Ezin dira eman ala kendu legean jasotakoari erreparatu gabe. Hori eskatzen ari zarete Eusko Jaurlaritzari.
Hezkuntza bereiztua eskaintzen duten euskal ikastetxeek, egun indarrean dagoen araudia betetzen dute eta, ondorioz, legeak berak aitortzen die diru publikoz lagunduak izateko eskubidea eta hau ez dago Eusko Jaurlaritzaren esku. Hau ez da Eusko Jaurlaritzaren kapritxo bat, baizik eta legeak esaten du ez dituela baztertzailetzat jotzen eta gainera eskubidea dutela.
Hortaz, dekretua eskutan hartuta, une honetan dagoen araudiarekin zuek esaten duzuen hori ez da bideragarria, ez da egingarria, segurtasun juridikoaren guztiz kontrakoa da.
Eta autonomia erkidego batzuek, hemen esan den bezala, bere kabuz jokatu eta diru publikoz ez laguntzea erabaki zuten. Eta prozesu judizial luze baten ostean, zera esan diete: Ez duzue legearen arabera jardun eta itunduak izateko eskubidea dute. Hortaz, atzera eragin eta berriz ere itundu. Hori da Euskadirentzat eskatzen duzuen etorkizuna?
...izateko eskubidea dute.
Hortaz, atzera eragin eta berriz ere itundu. Hori da Euskadirentzat eskatzen duzuen etorkizuna?
Ekimenean eskatzen dena egingarria ez denez, bi aukera genituen. Bata, zuzenketarik ez aurkeztea eta kontrako botoa ematea; edo bigarrena, zuzenketa bat aurkeztea eta gure jarrera argitzea. Eta bigarren bide honi ekin diogu.
Zuzenketaren lehen puntuan Sailari eskatzen diogu jarrai dezala hezkuntza itunen alorrean indarrean dauden arauak betetzen, irakaskuntza askatasuna eta Euskadiko ikastetxeetan eskainitako proiektu guztiak bermatze aldera, hortaz, segurtasun juridikoa bermatzeko deia egiten diogu Eusko Jaurlaritzari.
Bigarren puntuan, aldiz, Sailari eskatzen diogu jarrai dezala honako hauen aldeko apustua egiten: Pertsonaren garapen integralari ekarpena egingo dion hezkuntza, sexuaren araberako estereotipo eta rolak alboratzen dituena, diskriminazio modu oro baztertzen duena, eta generoagatik kaltetu gabeko orientazio akademikoa bermatzea.
Azken finean, segurtasun juridikoz jardutea, legea betetzea eta hezkidetzaren aldeko apustua egiten jarraitzea.
Besterik ez eskerrik asko.