ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-10-31):
Legebiltzarreko presidente anderea, sailburua, legebiltzarkideok, egun on.
Orain dela 15 egun, aurreko kontrolerako bilkuran hain justu, beste interpelazio bat aurkeztu genuen. Kasu hartan, irakaskuntzako hezkuntza ereduen diseinuaz eta Jaurlaritzak eta Madrilgo Gobernuak sinatutako akordioaz hitz egin genuen. Aste hartan, hain zuzen, jakin nahi izan ahal genuen Egunkariaren auzia ekonomikoa deitzen genuena behin-betiko bertan behera geratu zela.
Esan zidaten ostiral hartan, Martin Ugalde kultur parkean, auzipetu horiek hitz egiten zuten bitartean Jaurlaritzaren diru-laguntzen murrizketaren zurrumurrua bolo-bolo zebilela jendartean. Zurrumurrua egia bilakatu zen eta murrizketak zigor ekonomikoa ekarri zuen.
Egunkariaren auzia ekonomikoa amaitu bazen ere, euskaraz argitaratzen den egunkari Berriaren kasuan, ekonomiaren auzia amaitu ez ezik, larriagotzen da edo, hobe esanda, Jaurlaritzak larriagotzen du.
Euskaldunon Egunkaria, dakizuenez, 1990. urtean herri ekimenez sortu eta 2013. urtean armen indarrez itxi zuten euskarazko egunkaria izan zen. Haren ordez, herri ekimenez ere, Berria sortu zen.
Berria, hala moduz, oraindik orain bizirik dago. Berria da mundu osoan euskaraz argitaratzen den egunkari bakarra, mundu osoan. Zorionez, harrotasunez esan dezakegu bertan, gurean argitaratzen dela. Bakarra da, bera bezalakorik ez dago. Eta astelehenetan izan ezik, mundu osora zabaltzen da egunero, Berriak mundu osorako irismena baitauka.
Berri desagertuko balitz, euskararen hiztun elkartea idatzizko egunkaririk gabe geratuko litzateke. Esaten dutenez, prentsa adierazpen askatasuna eta demokrazia estu lotzen zaizkie elkarri. Hedabideak eta adierazpen askatasuna omen dira demokraziaren zutabe garrantzitsuenetakoak. Euskarazko hedabideak hizkuntzaren normalizaziorako beharrezkoak dira, euskara biziberritzeko ezinbesteko lanabesak dira. Horregatik, bakarrik horregatik, Jaurlaritzaren babes oso beharko lukete.
Baina bada beste ikuspegi bat. Lehen aipatu dugunez, euskaldunon ukaezineko eskubidea da hedabideak edukitzea, euskarazko hedabideak izatea, ikus-entzunezkoak zein idatzizko hedabideak, hain zuzen ere, oinarrizko eskubide demokratikoa delako.
Jaurlaritzak berez babestu eta sustatu beharko luke oinarrizko eskubide demokratiko hori, edozein gobernu demokratikok ezin onar baitezake komunitatea hedabiderik gabe geratzea, hedabide publikoak izan zein pribatuak izan.
(…), BAT soziolinguistika aldizkaria, Elhuyar, Euskal Herriko Natura eta zientzia.net, besteak beste, zientzia dibulgaziorako eta argitalpen akademikoek % 20ko murrizketa sufritu dute. Iruñako euskarazko irrati bakarrak ere –Euskal Herria Irratiak– % 20ko murrizketa sufritu du. Jaurlaritzak
2014. urtean diru-laguntzen banaketarako irizpideak aldatu ditu. Aldaketa honek ekar zitzakeen ondorioak zeintzuk izan zitezkeen jakiteko ikerketa enkargatu zuen Jaurlaritzak berak.
Azterketa horretan Jaurlaritzari horrela ohartarazi zitzaion: "Demagun irizpide berriekin ez zaiola orain arteko neurriko laguntza egokitzen –Berriari buruz ari da–. Jasangarria al da? Defendagarria? Aldizkari nazionala euskaraz ez al da berez helburua?" Honela galdetzen zuen txostengileak eta jarraian honela zion:
"Aldizkariei dagokienez, laguntzak ez dira euskara hutsez egiten dutenentzat soilik izango, hau bera aldaketa nabarmena izan daiteke, zeren eta aurrekontuak, gehienez ere, berdina izango da eta…
...ez dira euskara hutsez egiten dutenentzat soilik izango. Hau bera aldaketa nabarmena izan daiteke zeren eta aurrekontua, gehienez ere, berdina izango da eta agian eskaeren kopurua aurrerantzean gehitu egingo da, eta beraz, bakoitzarentzat gutxiago. Erne berriro ere Berriaren emaitzekin. Honela dago idatzita txostenean hitzez hitz.
Jaurlaritzak bada bazekien. Bazekien 2003. urtean 108 onuradunen artean 4.799.282 euro banatu zituela eta bazekien ez zela aski izan. Bazekien 2004. urtean 4.836.278 euro % 0,8 gehiago ozta-ozta banatu behar zituela eragile gehiagoren artean. Jaurlaritzak bazekien murrizketa latzak ezarriko zizkiela euskararen isun elkarteko arnasa-guneko hauspoei.
Euskalgintzak egiten duen lana txalotu eta eskertu beharrean, gutxitu eta zigortu egiten duzue. Askatu euskara, sailburu andrea. Liberatu euskalgintza miserietatik. Askatu euskara diru eskasiaren mendekotasun lotsagarrietatik. Aitor itzazue eta berma itzazue euskararen historia elkartearen oinarrizko eskubide demokratikoak.
Diru zakarrak bihotzik ez du. Lotu ezazue gogor eta estu has ez dadin euskaran gain. Askatu behar duzue euskara katearen giltzarrapoaren giltza zuek daukazuelako neurri handian euskararen egoeraren erantzuleak zaretelako.
Gobernuari dagokio diru eta ondasun publikoen kudeaketaren ardura. Antza denez, Espainiako agintariek, autonomia elkargoetakoak barne, uste dute Gobernuaren dirua herritarrena baino eurena dela. Hau da, urteroko aurrekontua banatzen duzuenean ez dakit nongo elkarteri edo hango erakunderi mesede egiten nahi ote diezuen diru-laguntzak esleitzerakoan. Bezeroak, eskaleak eta kaltetuak egin ohi dituzue.
Baina edozein herritarrak ondo dakienez, diru publikoa ez da agintariena. Eta diru publikoa jasotzen duen elkartek, erakundek edo dela delakok, jasotzeko baldintza jakinak bete behar izateaz gainera, xehe-xehe zuritu ohi ditu diruaren egindako gastuak, ordainketak eta (…), azken zentimoraino. Hori behinik behin Euskalgintzako eta Herrigintzako elkarteekin gertatu ohi da.
Apur bat da lotsagarria Legebiltzarrean azaldu behar izatea diru publikoa norena den. Horrela gabiltza, ostera. Diru-laguntzak banatzeko irizpideak izan nahi dira euskarazko hedabideen laguntzen murrizketa horien sorburua.
Alabaina, gertatzen dena da hizkuntza politikaren aurrekontuan urriak direla, oso urriak direla. Administrazio Publikoen zekenkeria gainditzeko euskaltzaleok ahaleginak eta bost egiten ditugu Korrikan, Ibilaldian, Herri Urratsetan, Kilometroetan, Araba Euskaraz, Nafarroan Oinez, zozketetan eta ohiko eta ezohizko diru ekarpenekin.
Jakin nahi genuke zeintzuk diren Jaurlaritzaren hizkuntza politikaren benetako lehentasunak, hitz ederretatik harago ikusten baitugu euskararen arnasa guneak hustu eta ahultzen ari direla. Ikusten ari gara derrigorrezko irakaskuntza aldian ez dela lortzen ikasle guztien hizkuntza gaitasunaren nahikotasun maila, eta orain ikusten dugu nola zigortzen dituzten euskarazko hedabide nazionalak eta funtzionalki maila jasoko hedabideak.
Euskalgintzaren sostengu nagusia euskaltzaleak eta herri ekimenak dira. Baina Euskalgintzak Herri Administrazioen babesa eta laguntza eta laguntza behar du ere. Legebiltzar honetan urtero, garai hauetan, entzuten ditugu herri ekimeneko eta Euskalgintzako eragileen eskaerak eta beharrizanak, penagarria da. Penagarria da ikustea Jaurlaritzako arduradunen harrokeria eta gutxiespena Euskalgintzako eragileekiko. Jaurlaritzak agintekeriaz jokatzen du eta beldurraz baliatzen da Euskalgintza otzan eta isilik edukitzeko. Ez da zilegi.
Euskarak akordio zabala behar du, aspaldian esaten ari gara eta gehienok bat gatoz horretan. Baina begirunerik gabe ez da posible akordiorik. Begirunea, sailburu andrea.
Gure interpelazioaren zioen galdera hau dabilkigu: Uste al duzue nahiko baliabide jartzen duzuela euskararen normalizazio prozesuari eusteko? Sailburu andrea, zer asmo daukazue euskarazko hedabideak babesteko eta sustatzeko?
Eskerrik asko.