MENDIA CUEVA (PSE-EE, 2013-10-31):
Mila esker presidente anderea. Egun on guztioi.
Elebide sortu zen euskal herritarren hizkuntza eskubideen bermea sustatzeko helburuarekin. Elebidek lan egiten du modu erabakiorrean eskubide horien gauzatze eraginkor baten alde. Apustu bat da, izan ere, hizkuntza eskubideak lekutzen baititu euskal administrazioen hizkuntza politikaren oinarri diren printzipioen corpusaren alorrean: Banakako eskubideekiko errespetua, hizkuntzaren hautatze askea, eskubide horien bermearen alde, botere publikoek dituzten beharrak, euskararen normalizazioa eta gizarte berdintasun efektiboa. Azken finean, honek guztiak adierazten duena da hizkuntzen erabileran egiazko berdintasunerako aukera.
Elebidek, beraz, hizkuntza eskubideak sustatu eta bermatzen ditu. Berme hori gauzatu ahal izateko prozedura ezartzen du eta administrazioekin zein eragindako erakundeekin elkarlanean aritzen da, irtenbideak bilatu eta aplikatzeko.
Kontua ez da inoren atzetik joatea, baizik eta hizkuntza eskubideak bete eta betearaztea, eragile guztiei beharrezko den kolaborazioa eskainiz. Sozialistek, dakizuenez, isunen kontra baikaude.
Euskal gizarteak bide luzea egin du euskal autogobernua lortu zuenez geroztik. Egia da oraindik egiteko asko geratzen dela, baina aurrerakada izugarria izan da. Batik bat, euskararen erabilera normalizatzeko azaroaren 24eko 10/1982 Oinarrizko Legea onetsi zenetik, Lege hau izan zen zoru juridiko bat ezarri zuena eta zoru honen inguruan herritarren ordezkariek euskararen berreskuratzearen aldeko lana hitzartu zuten.
Eta esan behar da aurrerakada bestelakoa izango zela Lege hau guztien artean adostua izan ez balitz. Hizkuntz arloan adostasuna beraz, oso garrantzitsua da.
Ez da ahaztu behar Lege honek suposatu zuela hezkuntzan, herri administrazioan eta hedabideen arloetan, hizkuntz eskubideen ezartzea eta euskararen erabilera sendotzeko balio izan duela.
Geroago, 2003an onarturiko Kontsumitzailearen Estatutua izenez ezagutzen den Legearen bidez, kontsumitzaileei ere hizkuntza eskubideak ezarri zitzaien esparru pribatuan. Eta era honetan, lortu zen beste aurrera pauso bat ematea, euskara esparru publikotik ateratzeko eta harreman pribatuetan zein komertzialetan barneratzeko.
Gure aburuz, bidea zuzena izan da. Baina esparru pribatuan isunak ezartzearen kontra jarri ginen eta horrexegatik joan den legealdian, isunak arlo pribatuan ezartzen zituen araua aldatu genuen.
Sozialistok sinesten dugu eta irmoki ere defendatzen dugu administrazio publikoak behartuak daudela, Euskararen Legeak dioen moduan, herritarrek aukeratzen duten hizkuntza ofizialean atendituak izateko. Baina ez dugu uste behar hau sektore pribatuan inposatu behar denik. Eta merkatal sektorea bada ere pribatua.
Aipatu Legearen aldaketak langileek pairatu ditzakeen kalteak eta enpresek jasan ezin dituzten kostuak saihesten ditu.
Euskararen erabilera bultzatzeko, pasadan lege aldiko Jaurlaritza funtsezko bi lan tresnaz baliatu zen, diruz ondo hornitu zirenak aurrekontuetan, LanHitz programa eta Euskararen Bikain Euskararen Kalitate Ziurtagiria.
Isunen kentzeak, euskararen erabilera eta sustatzearen esparruan sor lezaketen ondorio ezkorrak leuntzeko balio izan dunak. Euskararen erabilera ez da kaltetu isunen ezagatik.
Hizkuntz normalizazioaren prozesuak garatzen jarraitzen du gure errealitate sozio-linguistiko konplexura egokitzen dago etengabe eta prozesu horretan, hutsuneak, arazoak sortzen dira, bai, baina Elebide gisako hizkuntz eskubideak babesten dituzten erakundeen bidez hutsuneak betetzen eta arazoak konpontzen ari dira.
Elebideren 2012ko memoria txostenean agertzen den ebatzitako intzidentzian kopurua kontuan hartzeko datu baliagarri eta adierazgarri bat da.
Ez da ahaztu behar, Elebideren memorian agertzen den problematikaren atal handiena Euskal Autonomi Erkidegoko eskumen arlotik kanpo konpon daitezkeela. Zera da, kanpo izaera bat dute eta arazoak ez dira sortu euskararen aldeko barne kudeaketa txar batengatik.
Frantziaren aldetik eskualdeko edo eremu urriko Hizkuntzen Euopako Gutuna bermatzearen kasu bera da, adibidez, legebiltzar talde honek behin baino gehiagotan interesa ageri du gai honen inguruan eta, horren ondorioz, Eusko Jaurlaritzari hainbat galdera egin dizkiogu ezagutu ahal izateko egungo Jaurlaritzak Gobernu Frantsesari eskaera formal bat egingo dion Gutuna berretsi dezan.
Uste dugu euskararen egoera Frantziako bestelako hizkuntz gutxituena bezala, ahula dela eta Gutunaren berresteak aitortze ofizial bat ekarriko lukeela, eta hizkuntza hauen gainbehera prozesua oinarritik eraldatzeko funtsezko oinarri legala sortuko lukeela.
Modu honetan, Frantziak sartuko lituzke bere hezkuntza sistemaren inmertsio prozesuan.
Gauza bera gertatzen da Euskal Erkidegoan, euskararen hautatze librearekin Estatuko zerbitzuetan. Euskararen Legeak hainbat esparru garatzen ditu, herritarrek administrazio publikoarekin harremanetan jartzeko hizkuntz ofiziala aukera dezaten.
Zentzu honetan, azken 30 urteetan, administrazio publikoan izan diren aurrerapenak zalantzaezinak izan dira, kontuan hartzen badugu, Euskal Erkidegoko herritarrek hizkuntz ofiziala askatasunean aukeratu ahal dutela.
Egoera aldiz ezberdina da Estatuko administrazio zentralak Euskadin mantentzen dituen zerbitzuekiko harremanak kontuan hartzen baditugu.
Ezin da esan aurrerapen handirik egon denik esparru honetan. Baina, artean ere, ezin dugu ahaztu eskuhartze ahalmena arlo honetan Espainiako Gobernuari dagokiola. Segituan bukatu dut, presidente andrea.
Gure legebiltzar taldea, beraz, kontsideratzen du Euskal Administrazioa osotasuna jarraitu behar duela euskararen normalizazioarekin zerikusia duen araudi guztia osatzen. Hor dago EBPN eta EBEP-ESEP Planak gauzatu behar dituela, ezinbestekoa dela hizkuntz eskubideak defendatzen dituen erakunde hau herritarrei ezagutarazten jarraitzea eta arlo honetan hobekuntzak egiten jarraitzea, eragile guztien elkarlanaren bitartez.
Erdibideko bat sinatu dugu, daukagun legediaren baitan urratsak emateko jarraitzeko, bereiziki herri administrazioan eta merkataritzan eta Elebide Institutua sendotzen jarrai dezala hizkuntza eskubide guztiak betearazteko.
Orduan, pozten gara akordio horretatik.
Mila esker.