ZABALA ARTANO (EP, 2017-03-16):
Kaixo guztioi. Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Legebiltzarkideok.
Oraingoan daukagun eztabaidatzeko gaia gure euskal hezkuntza sistemak duen erronken artean agertzen dena da, hain zuzen ere, hezkuntza hirueleduna edo eleanitza. Ez da gai berria, beste legegintzaldian ere eztabaidatu egin da eta Elkarrekin Podemosek ideia argi bat dauka gai honi lotuta, hizkuntza ereduak agortuta daude.
Egun euskal hezkuntza sistemak hiru hizkuntza eredutan antolatzen da, dakizuen bezala; A eredua, asignatura gehienak erdaraz ikasten dira, bata izan ezin, euskara eta literatura; B eredua eta asignaturak erdiak erdaraz, gutxi gora behera, erdiak euskeraz; eta D eredua, ikasleek ikasten dute euskeraz eta asignatura daukate erdara.
Eskola Kontseiluak egindako txostenaren arabera, 2013-2015 Hezkuntza Euskadin, hemen ikusten dugu gehienek egun, unibertsitateko ikasketak ez direnak, gehienek euskaraz ikasten dutela, D ereduan ikasi egiten dutela, Lanbide Heziketa izan ezik. Halaber, Lanbide Heziketan gehienek, % 74ek, ikasten dute erdaraz.
Orain arte uste zen ikasten zen ereduaren arabera, hezkuntza alorreko emaitzak aldatu egiten zirela. Alabaina, azken ebaluazioen emaitzek erakutsi dute hori ez dela horrela. Egiaztatu da hizkuntza ereduen sistemak ez duela funtzionatzen, izan ere, duela urtebete inguru Hezkuntzako sailburuak, Cristina Uriartek, azken ebaluazio diagnostikoaren txostena aurkeztu zuen Legebiltzar honetan. Eta adierazi zuen D ereduak berak ere ez duela euskarazko hezkuntza gaitasuna bermatzen. Halaber, sailburuak zehaztu zuen hori ezin dela soilik eskolaren erantzukizuntzat hartu, baizik eta kalean eta etxean gertatzen denarekin ere baduela zerikusia.
Orain bai, komenigarria da gogoratzea legeak derrigortzen du Eusko Jaurlaritza neurri zehatz batzuk ipintzea, aukera berdintasunean ikasleek Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza bukatzen dutenean ezagutza praktikoa, hala euskaraz nola erdaraz, eduki dezaten. Halaber, errealitateak eta ikerketek erakusten dute egungo A, B eta D hizkuntza ereduak ez dutela betebehar hori betetzen.
Tomando como referencia los resultados de la evaluación externa de PISA 2015 y de la última evaluación diagnóstica de Euskadi 2015, fundamentalmente iguales a nivel de resultados, a pesar de ser, en un caso, muestra por modelos de alumnado de 15 años y en otro muestra censal de alumnado de 2º ESO, estos nos deben de llevar a reflexionar sobre la posibilidad o la pertinencia de efectuar cambios en los modelos lingüísticos de la enseñanza obligatoria.
Aldaketak egin beharko dira ikasle gehienek oinarrizko gaitasunak eskura ditzaten, eta ikasle gehienen euskararen eta gaztelaniaren jakite maila nazioartean homologarria izatea eta hezkuntza politikekin gertagarria izatea lortzeko.
Egia da aldagai batzuk beste batzuk baino garrantzitsuagoak direla helburuen lorpena zehazteko garaian. Baina alderaketa egin badugu, ikusiko dugu gu beste hezkuntza sistema batzuetatik bereziten gaituen funtsezko alderdia dela gure sistema sare publikoaren eta hitzartuaren artean banatuta egotea eta sare bakoitzaren barruan hiru hizkuntza eredu izatea: A, B eta D.
Además, el alumnado de modelo D que mejor responde a la evaluación que antes he mencionado, hay que tener en cuenta que es el que tiene la lengua de instrucción y familiar en euskera. El resto de alumnado no logra alcanzar el mismo resultado respondiendo en su lengua familiar, que no es la de instrucción.
Irakurrizko ulermena funtsezko gaitasuna da gainerako gaitasunetarako. Baina nahiz eta emaitza Europar Batasuneko gainerako herrialdeetakoen parekoak izan eta herrialde horietako emaitzen maila eta gurea antzekoak izan, emaitzak ez dira homogeneoak irakaskuntza hizkuntzaren eta familia hizkuntzaren eta probak egiteko erabiltzen den hizkuntzaren artean dikotomia dagoelako.
D ereduaren barruan desberdintasunak ez dira batez ere proba egiten den hizkuntzari buruzkoak, baina proba euskaraz egin denean, lortu den balioa positiboagoa da itzartuan publikoan baino; gainera, proba gaztelaniaz egin zutenek, emaitza erlatibo okerragoak izan zituzten.
D ereduaren barnean, emaitzak ez ziren jaitsi familia hizkuntza eta irakaskuntza hizkuntza euskaraz zutenen artean, baina emaitzak hori asko samar jaitsi zen 2012.urteko emaitzekin alderatuta. Honekin, azken finean, aztertutako konpetentzietan eskola publikoaren A eta B ereduetan jaitsiera orokorraren barruan emaitza ez homologatuak mantentzen dira, eta hori kontuan hartu beharra daukagu. Ezin dugu onartu hezkuntza ereduen fosilizazioa, nahiz eta ekitatean eta inklusiboan inbertitu, ez egokiek eta etorkinek atzerapen akademikoa pairatzen dute.
Derrigorrezko hizkuntza bukatzean, egokitasun indizea errepikapenekoaren alderatuta bikoitza da eta bi sareko D ereduaren ikasleen artean, ama hizkuntzan erantzuten dutenez, diferentziak mantentzen dira emaitzetan.
Gu, Elkarrekin Podemosek, euskara ardatz antolatzailea izan da hirueledunaren aldeko edo eleanitzaren aldeko apustua egiten dugu; hori bai, ikastetxe bakoitzaren berezko hizkuntza proiektutik abiatuta.
Derrigorrezko hizkuntza bukatzean, ahoz zein idatziz ikasleriak euskara eta gaztelania komunikatzeko ahalmena bermatuko duen eredua aldarrikatzen dugu. Hirugarren hizkuntzarako B1ko maila eta euskarako B2koa lortzea ari gara.
El tercer idioma, como aquí se comentaba, no tiene porque necesariamente ser el inglés. Consideramos que el centro, cada centro, debería de tener autonomía para poder elegir el tercer idioma que considera apropiado para su alumnados, dependiendo de la zona geográfica donde nos situemos.
Y muy importante, apostamos por un modelo que respete un marco de mínimos para todos y todas, tanto en porcentajes como en cuanto a perfil de salida, y es en este punto donde todos los grupo parlamentarios, que afortunadamente hoy la mayoría hemos llegado a un acuerdo, deberíamos de trabajar, esto es, consensuar un marco de mínimos con el que todas nos sintamos identificadas, en definitiva, autonomía dentro de un marco común.
Además, tenemos claro que el aprendizaje de cualquier idioma deber ser en base a la inmersión lingüística, es decir, no aprender la lengua, sino aprende cosas en esa lengua. Consideramos que la inmersión es la metodología que se ha mostrado eficaz de cara a conseguir los objetivos marcados.
En definitiva, desde Elkarrekin Podemos, creemos que lo realmente importante es avanzar hacia escuelas sin segregación, ni de carácter social, ni lingüística. Tenemos claro que no queremos políticas educativas ni lingüísticas que excluyan.
Eta batez ere, pozten gara akordio egoki batera iritzi garelako gehiengo talde parlamentarioen artean.
Eskerrik asko.