GOROSPE ELEZKANO (EAJ, 2013-09-26):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea, egun on legebiltzarkideok, lehendakari, sailburuok, egun on.
"Nos emplearemos a fondo para el acuerdo. Estamos dispuestos hacer cesiones como creemos que el resto también tendrán que hacer, porque el acuerdo requiere que todos, que todas dejemos algún pelo en la gatera". Bilkura egunkaria, 2013ko otsailaren 15ean egindakoa.
Son las palabras con las que nuestro grupo parlamentario, manifestando la rotunda voluntad de lograr un acuerdo entre partidos que dotara de estabilidad a Euskadi, finalizó el debate de fiscalidad celebrado en este mismo Parlamento hace siete meses. Y lo hemos logrado.
Gaurko eztabaida honetan ideia bi argi gelditu daitezela gura genuke. Bata, eta garrantzitsuena, zerga sistemaren osoko aldaketa burutu dadin beharrezko den oinarrizko alderdi politiko biren, Euzko Alderdi Jeltzalea-PNV, eta Alderdi Sozialistaren arteko itunak izugarrizko aurrera pausua suposatzen duela Euskadirentzat. Eta bigarrena, konpetentziei dagokienez, geunden leku berean gaudela.
Akordio honen sinatzaile diren alderdiek, ezinbesteko jotzen dute, elkarrekin Euskadiko Autonomi Erkidegoko zerga politikaren norabide berriari ekitea, erakunde esparru eskudunak errespetatuta, iruzur fiskalaren kontrako borrokarako neurri eraginkorragoak ezarriko dituena eta enplegua sortzen duen jarduera ekonomikoa bultzatuko duena, gure ekonomiaren suspertzea babestu eta diru bilketa eta finantza kopuru nahikoa emango duena, politika publikoan eta euskal ongizate sistemaren jasangarritasuna bermatzeko.
Hemos dado un importante y beneficioso paso que no nos ha desplazado ni un milímetro del vigente ámbito competencial vasco. Este acuerdo respeta rigurosa y escrupulosamente las competencias que a cada institución le corresponden según el marco jurídico vigente.
Alderdi biek proposatu dute Eusko Jaurlaritzak eta foru aldundiek elkarrekin lan egitea Euskadiko zerga kideketarako erakunde barruan, herrialde historikoetako batzar nagusietan beren eskuduntzen jardunean, zergen erreformari ekin diezaioten.
Alderdi politikoren batek hori horrela ez dadila izan nahi badu badaki zer den egin behar duena, indarrean dagoen marko juridikoa aldatu, Espainiako Konstituzioan hasi eta ekin marko juridikoa aldatzen, baina indarrean dagoena aldatzen ez den bitartean, hori da betebehar duguna.
Mientras no se cambie el marco jurídico, el Parlamento sigue teniendo el mismo papel que tenía anteriormente.
Hemos modificado posturas. No lo vamos a negar en absoluto, porque eso, modificar posturas, es fruto de la negociación, moverse para llegar a acuerdos más amplios por el bien de Euskadi. Esa capacidad de negociación es, a nuestro juicio, un valor en sí mismo.
Negoziatu gura denean denok egin behar diogu uko zerbaiti. Hori da negoziazioa. Eusko Alderdi Jeltzalea, PNVk, beti erakutsi izan du adostasunerako, akordiorako borondatea. Oraingoan, berriz, Urkullu lehendakariaren agindu berezia dugu adostasunak bilatzeko. Eta gure bidetik jarraituko dugu ekinean, Eusko Alderdi Jeltzalearen bidetik, akordioak lortzeko.
Zergatik alderdi politikoen arteko akordioa? Euskal gizarteak eta ekonomiak hain beharrezko den egonkortasuna eta ziurtasuna bermatzeko tresnarik baliagarriena delako alderdien arteko akordioa, gutxieneko kontsentsua.
Zergatik zerga sistemaren erreforma integrala eta iruzurraren kontrako borrokari buruzko akordioa? Eusko Alderdi Jeltzaleak, zerga sistemaren erreforma honegaz lortu gura duena da zerga sistema bidezkoagoa, progresiboagoa, nahikoa, harmonizatua eta eraginkorragoa.
Bidezkoagoa izatea da bakoitzak dagokiona ordaintzea. Hori egiten ez duenak beste batzuen lepotik bizitzea nahi du eta hori ez da bidezkoa, eta ekiditeko neurriak hartzea beharrezkoa da.
Orain arte zerga sistema progresiboa bada ere, aurrerantzerako proposatzen dugun aldaketa honek progresibotasunean areagotzen du.
Ez dira zerga guztiak igoko. Egoera ekonomiko hobean daudenei igoko zaizkie batez ere, ez larriago bizi direnei. Errenta altuenekoei igoko zaie presio fiskala. Nahikoa izan behar da.
Sarri askotan gure artean, alderdi politikoen artean, adostasun nabarmenik publikoki agertzen ez dugula egia bada ere, gauza batean hori horrela ez dela esango genuke.
Guretariko inork ez du zalantzan jartzen egun dugun euskal ongizate sistema oso ona dela, zaindu beharreko altxorra dugula eta bermatu beharrean gaudela.
Eta euskal ongizate sistema mantendu gura badugu...
...zaindu beharreko altxorra dugula eta bermatu beharrean gaudela. Eta euskal ongizate sistema mantendu gura badugu, berak dakartzan finantziazio beharrizanei aurre egiteko fiskalitateak nahikoa izan behar du halabeharrez. Horretarako, eraginkorra izatea lortu beharko genuke.
Hots, sortzen zuren helburua betetzen ez duten onura fiskal desegokiak ezabatzea proposatzen dugu eta erreforma ekonomia produktiboaren hazkundea eta enplegua sortzea bultzatzeko eraginkorra izan dadila. Eta printzipioekin amaitzeko, Euskadin harmonizatutako fiskalitatea izan dadila.
Orain arte horrela izan da eta ez da lurraldeen artean harmonizazio arazorik lortu baina azken urteotan hori aldatzeko joera egon zitekeen. Hala balitz, aurrerantzean ere desharmonizaziorik egon ez dadin sinatu dugun akordioak neurriak aurreikusten ditu.
Zer da akordio honek bere baitan hartzen duena? Alde batetik, harmonizazio lankidetza eta Koordinazio Fiskalaren Legearen garapena beharrezkoa balitz. Bestetik, iruzur fiskalaren kontrako jarduerak. Eta hemen esan behar da asko egin dutela orain arte borroka honetan hiru foru aldundiek.
Bizkaiko Foru Aldundiaren datuak emango dizkizuet adibidetzat. 2012an Bizkaiko Foru Ogasunean 34,3 milioi dato jaso ziren, Bizkaiko Foru Ogasunak 2011an 560 milioi euro azaleratu zituen eta 2012an 454,2 milioi.
Ustezko delituen 16 txosten igorri ziren fiskaltzara. 2013tik 2012ra bitartean, José Luis Bilbaoren agintaritzapean, 2.800 milioi eurotik gorako zerga iruzurra azaleratu zen eta zerga iruzurraren 100 txosten eta 278 zerga delitu baino gehiago igorri fiskaltzara. Justiziazkoa da ondo egindakoa baloratzea eta gainera hobetzen jarraitzea.
Aurreko eztabaidan esan genuenez, koordinazio handia dago hiru foru aldundien artean, Eusko Jaurlaritzarekin, Nafarroako Gobernuarekin, Estatuko Zerga Agentziarekin eta Gizarte Segurantzako diru zaintzaren artean, esaterako. Argi utzi behar da koordinatura dihardutela egunero lanean baina beti hobetu daiteke. Eta hobetzeko bideak adostu ditugu itunean.
Beste neurrien multzo bat dedukzio fiskalaren kontrako jarduerak osatzen dute. Bestalde, zerga erreforma honek dagoeneko kontzertatuta dauden lau zergari egingo die eragin. Bata, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari, besteak beste, progresiboagoa eta eraginkorragoa izan eta pertsonen ahalmen ekonomikora egokitu dadin. Bigarren, Sozietateen gaineko Zergari bi helburu nagusiekin, jarduera ekonomikoa suspertu eta enplegua sortzea eta zerga erraztea. Hirugarren, Ondorengotza eta Dohaintzen Zergari eta laugarren, Ondare Eskualdaketa eta Egintza Juridiko Dokumentatuen gaineko Zergari.
Zerga sistemaren erreformak bere baitan hartzen dituen arlo ezberdinen errepasoa amaitzeko, Kontzertu Ekonomikoaren baitan onartu berri eta onartzear dauden zerga figura berriak hitzartu daitezela eskatzen da. Aurrerantzeko proposatzen da beste tasa batzuk arautzeko eta aplikatzeko beharra eta egokitasuna aztertzea.
Noiz jarriko da indarrean? Aldatu beharreko foru arauak aurten –2013an– onartu beharko lirateke 2014an indarrean sar daitezen. Nork eta non? Oraingo erakunde markoan herrialde historikoetako foru organoei dagokie zerga sistema mantentzea, ezartzea eta arautzea.
Beraz, foru organoek lurralde bakoitzeko batzar nagusietan onartuko lukete. Zelan? La metodología: Partiendo del respeto riguroso a las competencias de cada institución, el Parlamento Vasco hoy, como lo ha hecho en otras ocasiones, debatirá y acordará distintas propuestas de resolución. Además, los partidos políticos firmantes de este acuerdo también se han comprometido, nos hemos comprometido, a defender y apoyar las propuestas de resolución en las Juntas Generales.
No es una cuestión de jerarquía institucional. Se trata de que dos partidos hemos acordado unos contenidos en materia fiscal que traemos aquí, traemos al Parlamento para su debate y acuerdo con el resto de partidos aquí representados. Lo hemos traído al Parlamento Vasco y lo vamos a llevar a las Juntas Generales Comprometiéndonos a defenderlos con el resto de grupos parlamentarios y junteros, en la confianza de que como en otros debates en este Pleno, nuestras propuestas logren el apoyo de más grupos parlamentarios.
Ez diogu inoiz uko egin eztabaida honi. Eskumena duten erakundeetan eta integrala. Hori izan da gure betiko diskurtsoa. Guri esate hutsa baino esatea, zehaztea eta egitea gustatzen zaigu.
2012rako hauteskunde egitarauan hau zen esaten genuena:
"Europan eta nazioartean zerga ordena berria ezartzeko zerga politikak lortu beharreko ekitate eta efizientziaren ohiko helburuak indartzeaz gain, gaur egungo ekonomia eta finantza testuinguruan garrantzia berezia duten beste bi xederi erreparatu behar diegu. Diru bilketa nahikoa izatea eta ekonomia suspertzea.
"EAJ-PNVtik proposatzen dugun zerga sistemak oinarri finkoak ezarri behar ditu diru-sarreren eta gastu publikoen arteko oreka egokia bermatzeko eta horrez gain, ekonomia berriz piztea, aberastasuna sortzea eta enplegua berreskuratzea ahalbidetuko duen agertokia eskaini behar du.
"Testuinguru horretan eta betiere foru aldundien eskumen ahalmenak errespetatuz, EAJ-PNVtik gaur egungo zerga sistema egokitzeko prozesu bat planteatuko dugu".
Iruzur fiskalaren aurkako borrokari dagokionez, hau esaten genuen hauteskunde egitasmoan:
"Diru bilketa nahikoa izan eta ekonomia berpizteko xedeak aipatu ditugu. Planteatu dugun zerga erreforma abiarazteko abiapuntu gisa. Prozesu hori guztia iruzur fiskala desagerrarazteko premisan oinarritzen da. Xede horrekin EAJ-PNVtik zerga sistema egokitzea proposatzen dugu.
"Iruzur egitea baztertzea eta gutxitzea indartuko duten neurriak hartu eta horretarako ekintzak garatzea. Izan ere, horrelako jokabideek herritarren bizikidetzarako funtsezko printzipioak urratzen dituzte. Horren haritik, EAJ-PNVtik zenbait neurri bilduko dituen araudia onartzea bultzatzen dugu".
Hori zen hauteskunde egitasmoan esaten genuena eta zehazten hasi ginen. Hauteskundeak irabazi genituen eta Eusko Jaurlaritzaren lidergoa hartu zuen Eusko Alderdi Jeltzalearen izenean Urkullu lehendakariak. Esandakoa zehazten hasi.
Lehenengo pausua: Gobernua osotu aurretik, alderdi politiko ezberdinei zerga sistemaren erreforma integrala egiteko akordioa proposatu genien EAJ-tik.
Bigarren pausua: Ondoren, behin Jaurlaritza hartuta, 2013ko urtarrilean EBBko presidentea den Ortuzarrek Legebiltzarrean ordezkatuta zaudeten alderdi guztioi eman zizuen Euskal Autonomia Erkidegoan zergak erreformatzeko proposatzen genuen akordioaren oinarrizko dokumentua.
Hirugarren pausua: Jarraian, otsailaren 15ean, zerga sistemari buruzko eztabaida izan genuen Legebiltzarrean sozialistek eskatuta eta bertan argi utzi genuen beste alderdi guztiekin akordioetara heltzea nahi genuela.
Laugarren pausua: Legebiltzarrean ordezkatuta zaudeten alderdi politiko guztiekin izan genituen bilerak. Alde batetik, gure proposamena aurkezteko eta bestetik, besteen proposamenak entzun eta biltzeko. Helburua proposamen ezberdinen intersekzioa bilatzea zen, horretan oinarrituta akordioa lortzeko. Baina hurrengo horretan ere ez zen posible izan.
Gauzak horrela, Urkullu lehendakariak beste pausu bat aurrera eman zuen. Berak hartu zuen bere gain negoziazioari bultzada emateko ardura eta bilerak antolatu zituen horretarako, bai erakundeekin, bai alderdiekin. Maiatzean Legebiltzarrean ordezkatuta gauden alderdi politiko guztiak deitu zituen bilerara akordioaren beharra eta negoziatu beharra planteatuz. Handik irteterakoan, alderdi bakoitzak bere mezuak plazaratu zituen.
Europa Press-ek orduan ateratako titular batzuk irakurriko ditut: "López se muestra dispuesto a tratar de pactar una reforma fiscal y el resto de la oposición lanza duros reproches al lehendakari". "Mintegi afirma que es difícil llegar a acuerdos cuando no hay nada sobre lo que poder acordar". "Quiroga ha apuntado que esta fórmula de reuniones y de debates no es operativa y ha anunciado que el PP vasco lo que va a hacer es presentar sus propuestas a partir de ahora en el Parlamento Vasco".
Seigarren pausua: Orduan, beste negoziazio garai bat hasi zen zerga sistemaren aldaketa adostu ahal izateko  oraingoan horretarako prest zeudenekin, Euskadiko Alderdi Sozialistarekin.
Uda partean, ekainetik irailera bitartean, egin dira negoziazioak eta EAJtik Euskadirako akordio mesedegarritzat hartzen duguna lortu genuen. Eta egin, egingo duguna.
Foru organoetara alderdi politiko biren adostasunarekin onartzeko eroango dugu zerga sistemaren erreforma integrala ahalbideratuko duen proposamena. Esan, zehaztu eta egin; hori da EAJ-PNVren lan egiteko estiloa.
Eta orain, zazpigarren pausu bat daukagu egiteko, beste erronka bat daukagu aurrean: Oinarrizko adostasun honek beste alderdi politiko batzuena lortu dezala. Akordiora heldu gaitezke eta gure borondatea, gure borondatea argi geratu dadin gura dugu.
Creemos sinceramente que con algunas objeciones el resto de partidos bien podrían suscribir la reforma propuesta en una parte importante de la misma. También creo que son absolutamente conscientes de la urgente necesidad de abordar sin más dilación esta reforma.
En EAJ nos gusta hablar de diálogo, de debate y de negociación y de acuerdo para llegar a una solución. Hemos dialogado, negociado y finalmente les proponemos esta reforma del sistema tributario avalada por dos partidos políticos como en tantas y tantas otras ocasiones, en este Parlamento se hacen propuestas. Una propuesta que consideramos es una buena solución para contribuir a ir saliendo de la grave situación que atravesamos también en Euskadi.
Los Nacionalistas Vascos terminamos con el mismo mensaje que el que hemos empezado hoy y con el que concluimos el anterior debate de fiscalidad.
Nos hemos empleado a fondo para el acuerdo y créannos, que nos emplearemos...
...concluimos el anterior debate de fiscalidad.
Nos hemos empleado a fondo para el acuerdo y créannos que nos emplearemos a fondo para lograr un consenso más amplio. Hemos estado dispuestos a hacer cesiones y así lo hemos hecho. Como creemos que el resto también tendrán que hacerlo porque eso es la negociación.
Ahalak eta ezinak egingo ditugu zerga sistemaren erreforma egiteko itun honek beste alderdi politikoen babesa lor dezan.
Eskerrik asko.