UGARTE ZUBIZARRETA (EH Bildu, 2018-04-12):
Estatutua bozkatu zenean 3 urte nituen, baina bozkatuko banu, ezezkoa bozkatuko nuke, egia da, eta ez Urruzuno eta Arzuagaren ondoan eserita nagoelako, ez da sorpresa; agian zuentzat bai, niretzat ez.
Gainera, esan behar dut badirela beste batzuk momentu horretan alde bozkatu zutenak eta horietako bat Carlos Garaikotxea eta gaur egun hemen dagoena, gure bankadan dagoena, gure bankada anitza delako.
Behin hori esanda, esan nahi nuke esaten duzuenean que goza de buena salud, es que me cuesta enfadarme contigo porque eres gracioso. O sea, decir que el Estatuto goza de buena salud, después de que toda la ciudadanía vasca esté diciendo que está muerto, bien porque no acaba de parirse o bien porque no se cumple, me parece frivolizar bastante.
Frivolizar bastante, zeren uste dut herri honek behar dituela egun dituena baino mekanismo gehiago. Eta horregatik esan dugu eta horregatik egon gara asko eta asko eszeptizismoan Autonomia Estatutuarekin. Kontra jo dugu? Momentu batzuetan bai. Iruditu zaigu ez dela mekanismorik eraginkorrena.
Eta berriro diot, me remito a la cuenta de resultados. La cuenta de resultados es, esaten duzue egin duzuela la defensa del Estatuto. Pero para hacer esa defensa menudos goles que os han metido; menudos goles, por la escuadra, por arriba, por abajo, por la esquina izquierda, por el lateral derecho. O sea, unos goles, una defensa con un montón de agujeros uste dut egin dela. Gaur gaurkoz, errealitatea da, eta gainera es que metamorfosia edo aldatzea, nik ez diot beti irmotasunez puntu berean egoteari inolako birtualitate ez pertsonalik eta ez politikorik aurkitzen.
Gaur gaurkoz, EH Bilduk planteatzen duena ez da Estatutuaren defentsa irmo bat. Ez da ezezaguna EH Bilduk Estatutuaren inguruan daukan posizio politikoa. Esaten duena da Estatutu hori ez dela garatu, ez dagoela ondo, inboluzio bat ari garela bizitzen eta gainera uzkurdura bat ari garela bizitzen
Hau da, lortuta genituen hainbat elementutan ere atzera ari garela egiten, beste batzuek ez direla amaitzen garatzen eta gainera Euskal Herriak dituen beharrak oso ezberdinak direla eta ez dela nahikoa, daukagun autogobernu maila bere horretan beteta egongo balitz ere, Autonomia Estatutua bere horretan beteta egongo balitz ere, ez litzateke nahikoa izango gaur gaurkoz ditugun erronkei aurre egiteko: Pentsioak direla, herritarren ongizatea dela, politika industrial sendo bat garatzea dela, politika fiskal sendo bat garatzea dela, espetxe sistema bat, zigor kode bat. O sea, baditugu beharrak.
Estatu egiturak behar ditugu eta herri honek aurrera egingo baldin badu, estatu egiturak behar ditugu. Eta hori horrela da. Eta gaur gaurkoz daukagun Estatutu endeble eta gaixo hori ez zaigu balio. Horregatik, besteak beste, dago autogobernu ponentzia bat ez delako nahikoa eta herritarrek eskatzen ari direlako beste zerbait.
Beraz, egitea horren defentsa sutsua gaur gaurkoz eta esanaz Autonomia Estatutua izan dela ez dakit zer-nolako maravilla, nik uste dut maravilla izango balitz, gaur gaurkoz denok egongo ginela hemen defendatzen eta esaten nahikoa dela. Baina horiek ez dira herri honek dituen aspirazioak eta zerbaitegatik izango da.
Beraz, nik uste dut, berriro diot, historia historia da, posizio ezberdinak egon dira, EH Bilduk planteatzen duena da behar dugula eta herriari esplikatu behar zaiola Madrilek ez daukala inolako borondaterik, ez daukala inolako borondaterik  - eta sei hilabeteren buruan ikusiko dugu -  autogobernu hori garatzeko.
Zeren orain esaten ari garena da bilateralitateari bitartez, bileren bitartez eta negoziaketen bitartez lortuko dugula ez dakit zer nolako garatze maila. Baina zein garantia ditu autogobernu ponentzia batek, zertan ari gara hemen lanean duela 39 urteko lege organiko bat bete ezin baldin bada? Zertan ari gara? Zertan ari gara? Ari garena esaten da 39 urteko lege hori betetzea garantia bat izan beharko litzatekeela; agian igual testuan ez da garbi geratu, baina hori da adierazi nahi duena, o sea, zein garantiarekin ari garen estatus berri bat erditu nahian herri honetan, aurrekoa ere, lege organiko bat dena ere betetzen ez baldin bada ari.
Eta hori da argitu nahi dugu eta argitarazi nahi diogu herriari ez dela Euskal Herria Bilduk dioen gauza bat edo herri honetako sektore ezberdinek dioten gauza bat. Gobernu espainiarra erretratatu egin beharko da eta esplikatu beharko dio herri honi ez daukala ez programarik, ez egiturarik eta, beraz, borondate politikorik duela 39 urte egindako itun hori garatzeko. Eta behin hori eginda, hemengo indarrok erabaki beharko dugu herritarrekin batera zer nolako pausuak ematen ditugun, zer egingo dugun.
Zeren zer egingo du Eusko Jaurlaritzak sei hilabete barru Madrilek erantzunik ematen ez baldin badu, batzorde mistorik deitzen ez baldin badu, planteamendu bat mahai gainean jartzen ez baldin badu. Zerbait pentsatu beharko dugu. Edo zer jarraitu behar dugu, beste 39 urte autogobernuaren defentsa hori egiten eta golak jaso eta jaso? Hori da herri honi eskaini behar dioguna? Ba nik uste dut askoz anbiziosoagoak izan behar garela, urgentzia handia daukala herri honetan beste estatus baterako jauziak ematea.
Uste dut bai Alderdi Sozialista eta bai Alderdi Popularrean egon diren gobernu ezberdinek ez dutela eduki inolako borondaterik, Estatu kontua dela EAEri autogobernu gehiago ez ematea eta zeukan hori ere uztea edukiez, eta uste dut horren aurrean hemen gauden indarrak, demokrazian sinesten dugunak eta etorkizunean eta progresoan sinesten dugunak, horien artean egin behar ditugula akordioak, erdietsi behar ditugula akordioak, nola garatuko dugun 79ko Estatutua bere osotasunean eta nola egingo dugun beste estatus berri bat, garai hauetara egokitua, modernoagoa eta benetan baliabideak ematen diguna.
Besterik ez.