LAZAROBASTER BADIOLA (EH Bildu, 2014-03-13):
Bai, arratsalde on guztioi.
Goizeko interbentzioa bezala, interbentzio hau ere hasi behar naiz esaten Alderdi Popularraren aldetik orain arduratuta agertzea esne kuotak desagertu egingo direlako iraingarria iruditzen zaigula.
Nork kenduko ditu esne kuotak? Nork erabaki du esne kuotak kentzea? Zuen Madrileko eta Bruselako kideak eta orain dela gutxi Bilbora Gailur Ekonomikora etorri ziren lotsa gutxiko jende guzti hori izan da erabakia hartu duena.
Esne kuotak bai 80. hamarkadan jarri ziren martxan eta helburua izan zen ekoizpena eta merkatua erregulatzea, soberakinak ekiditea. Eta 92. urtean ezarri ziren kuotak modu definitibo batean eta hor egon ziren urte batzuk, 80. hamarkadan 92. urterarte, ezarri edo asignatutako esne kuota baino gehiago ekoiztu zuten zenbait baserritarrek esne beltza bezala ezagutua izan zena. Eta 92. urtean gainera, ilegalenak izan zirenak sarituak izan ziren ekoiztu zuten esne beltz hori gero kuotetan itzuli zitzaielako.
Edozein kasutan, Aznar Gobernura iritsi zen eta zer egingo eta esne kuoten merkatu librea sortu zuen. Hau da, ahalmen gehien zeukanak kuota gehien erosi ahal izateko kapitalismoaren printzipio gordinak. Hor ez zen sekulako kuota salerosketa bizi izan zela urte horietan. Ondoren, Zapatero etorri zen eta Zapateroren Gobernuak mugatu zuen kuoten salerosketa. Eta hurrengoa daukaguna 2015, kuotak desagertuko diren epea eta esaten dugu hau elikadura burujabetzaren kontrako neurri bezala ulertzen dugu.
Askotan aipatu izan dugu elikadura burujabetzaren oinarrietatik beharrezkoa ikusten dugula bai ekoizpena eta bai merkatuak erregulatzea eta egon izan dira horretarako tresnak, esne kuotak adibide, eta hauek ere desagertzera doaz.
Eta honen ondorioak izango da ekoizpena kontzentratu egingo dela produktibitate handiena dauden guneetara eta badakigu gainera kontzentratutako ekoizpenek zer ingurugiro arazo izaten dituen.
...dauden guneetara eta badakigu gainera kontzentratutako ekoizpenek zer ingurugiro arazo izaten dituzten.
Hona etortzen baldin bagara, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoara esneetako baserri baten bataz besteko kuota 400.000 kilokoa da. Estatu espainiarreko eta Europako kuotaren bataz bestekoaren gainetik kokatzen da eta gure tankerako parajeak diren Galizia, Asturias eta Kantabriako bataz besteko esne-kuota baino dezente altuagoa daukagu hemen.
Baina esne-kuotaz aparte, oso interesgarria da Kaiku Kooperatibak orain dela 2-3 urte lur sail aginduta egindako azterketa, non dioen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako esne ikuiluak direla Europa mailan dauden ikuilurik intentsifikatuenak. Hau da, hektarea bakoitzeko ganadu karga, ganadu kopuru altuena hementxe daukagula Europa osoan.
Eta ez hori bakarrik. Uztialeku hauek, ikuilu hauek direla Europan menpekotasun handiena daukatena kanpoko lehengaiekiko. Beraz, esnearen prezioarekin sekulako dependentzia daukate hemengo uztiategiek.
Aktibitatea gainera guztiz espezializatua da hemen. Esnetako ikuiluetan ez da haragirik ekoizten, ez dira beste nekazaritza jardun batzuk lantzen.
Eta hemen eta askotan esan dugu eta esan beharrean egongo gara, intentsifikazio eta espezializazioan EAJ maisu bat dela. Datuok erakusten dute.
Kuota desagertzen denean, begiratu dezakegu Irlandara, adibidez, Irlandan zer gertatuko den. Irlandako Gobernuak dagoeneko badauka gobernu plan bat bere esne ekoizpena % 50ean hasteko.
Posible dute? Ba seguru aski bai. Irlandako behi batek 700 kilo pentsu jaten ditu eta hemengo batek 5.000. Beraz, gu baino dezente produkzio kostu baxuagoetan ekoiztu ahal izango dute esnea.
Austriara begiratzen badugu, Austrian esne ikuilu txikiak dira, prezio ona ordaintzen da eta inguruko merkatuari begira, hor lortu dute beraien arrakasta.
Frantzia eta Alemania, beno, hauek salmenta puntuak kontrolatzen dituzte. Lasai egoteko moduan daude.
Eta guk ikusten duguna da, merkatu globalean, hemen jai dugula, ezin dugula lehiatu kanpoko esnearekin edo beste herrialde batzuetan ekoizten den esnearekin.
Eta aurrera jarraitu nahi badugu, desberdindu beharra daukagula, ingurumen ikuspegi bat jarri behar zaiola, balio erantsi bat bertako merkatuari zuzendu behar gatzaizkiola.
Eta sinatu duzuen erdibidekoa irakurrita, hiru puntu jasotzen dituen erdibideko hori, dira dirulaguntzak, dirulaguntzak, dirulaguntzak. Ez da beste ezer aipatzen. Eta dirulaguntzak, noski, beharrezkoak dira baina nahita nahi ezkoa da ingurumen ikuspegi bat gehitzea. Eta zuen erdibideko horretan ingurumen hitza aipatu ere ez duzue egiten.
Beraz, datorkigun errealitatea ez da txantxetakoa eta zuek egiten duzuen autua da orain artean egin izan dena egiten jarraitzea hemendik aurrera ere. Eta hori ez da nahikoa izango, tamalez ez da nahikoa izango. Horregatik iruditzen zaigu begiak zabaltzeko unea badela eta begiak bakarrik ez, transizio bati atea irekitzeko unea ere badela.
Besterik ez. Eskerrik asko.