BREÑAS GONZÁLEZ DE ZÁRATE (EH Bildu, 2015-04-23):
Eskerrik asko eta egun on guztioi.
Espainiako Gobernuak ezarritako BEZ kulturalaren % 8tik 21erako igoera onartezina da eta azalpen bakarra aurkitzen diogu, gustuko ez dituen adierazpenak ahultzea eta itotzea. Izan ere, agerian geratu da arka publikoek ez dutela diru gehiago bildu askoz mugimendu kultural gutxiago dagoelako, beraz, % 21eko tasari ez diogu beste zentzurik ikusten zentzuratzailea ez bada.
Estatu espainiarra da Europa osoan BEZ kultural murriztua ez duen bakarra eta, hori horrela, Europako tasarik altuena da, datuek lotsa ematen dute eta UPyDko ordezkariak bere azalpenean bota ditu, ez ditut errepikatuko, baina esan bezala lotsagarriak dira.
Eta era berean, Estatu espainiarrean kultura izan da BEZ igoera handiena jasan duen sektorea. Horrela, kultura herritar guztiei dagokigun giza eskubidea bada ere, orain luxuzko kontsumo produktua izatera pasa da. Eta ezin da ahaztu Sozietateen Gaineko Zerga % 10 besterik ez dela eta kapitalarentzat erraztasunak baino ez daudela.
Guk argi dugu. BEZ kulturala igotzea erabaki politikoa da. izan ere, Gobernu espainiarraren zeharkako zentzuraren adibide garbia da, PPren politikekin kritikoa den sektore zehatz bat ahultzeko, itotzeko asmoa duena, besterik ez. Eta horren lekuko izan ginen martxoan PPko Gobernuak Soziedad Alkoholikaren Madrilgo kontzertua debekatu zuenean, esaterako. PPk ez du gustuko adierazten dena eta debekatu egiten du, beste barik.
Krisi garaian kultura ere sustatzea beharrezkoa da, kultura humanitatearen eta kohesioaren egile garrantzitsua baita, garapenaren faktore estrategikoa izateaz gain. Eta argi dago eskuinak egin duena.
"Con la subida del IVA en cultura el PP se vengó contra un sector que es un escenario abierto a la crítica libre contra el poder y que es señal de libertad democrática", hainbat eragile esandakoaren arabera.
Beraz, muineko arazoa da Gobernu espainiarraren izaera antidemokratikoa eta, esan bezala, BEZ kulturala ere EH bilduk hor kokatzen du, hezkuntzako LOMCE Legea ere testuinguru horretan kokatzen dugun moduan. Eta horrez gain, ezin dugu ahaztu euskarazko kulturarekiko kaltea askoz larriagoa dela, gurea kultura gutxiagotua izateagatik.
Eta era horretan, gure zuzenketaren lehen puntuan, gehiegizko tasa hori errefusatzen dugu, logikoa denez, eta bigarren puntuan BEZaren gaineko eskumena eskuratzeaz, burujabetzaz eta gu geuk erabaki ahal izateaz hitz egiten dugu, fiskalitate eredu propioa ere erabaki ahal dezagun, progresiboa eta birbanatzailea.
Zama fiskala beste era batez banatzeko, gehien dutenez ez baitiote egiten gizarteari egin beharreko ekarpena. Hau da, gure ustez, Madrilgo politika murriztaileak ekarrikako arazoei aurre egiteko burujabetzan sakondu eta urratsak ematea da irtenbide bakarra, baita kulturan ere.
Beraz, gai honetan, PPrekin izan ezik, ados gaude gainerako taldeen eskaeraren funtsarekin, BEZ kulturala murriztean, alegia, baina ez formarekin edo testuinguruarekin, gaia Espainiak kokatzearekin hain zuzen, UPyD eta PSEk egin bezala. Edota eskumena soilik ekonomia itunean kokatzearekin, EAJk egin bezala.
Ekonomia ituna guk onartzen dugu tarteko lanabes gisa burujabetzaren bidean, baina bere horretan iruditzen zaigu ez dela nahikoa. Izan ere, egun bere hutsuneak eta gabeziak agerian geratzen ari dira eta kulturaren egoera larria soluzio bidean ez jartzea horietako bat da.
Eta hortaz, ezinbestekoa ikusten dugu Jaurlaritzak Estatu espainolari eskatzea BEZa eta zerga bereziak arautzeko ahalmen osoa eta norabide horretan urratsak ematea. Ezin gara Espainiako Gobernuari kulturan BEZ murriztua ezartzeko eskaeran gelditu...
...osoa eta norabide horretan urratsak ematea.
Ezin gara Espainiako Gobernuari kulturan BEZ murriztua ezartzeko eskaeran gelditu, BEZak goitik behera aldatzeko eskumena lortu beharko genuke. Fiskalitatean, lehen esan dudan bezala, eta zergetan oreka izan dezagun, eskumen horren beharra dugu. Kasu honetan, zeharkako zerga hau murrizteko eta kulturari tratamendu berezitua eman ahal diezaiogun, hemen erabaki dezagun gure kulturaren estatusa ere.
Beraz, haratago joan nahi dugu hemen eta arlo guztietan. Alde bakartasunez erabakitzeko prozesu eratzailea abian jartzea beharrezkoa dugu lurraldeen erritmo desberdinei eutsiz eta euskal estatua helburu, eskubide guztiak herritar guztientzat lortzeko. Finean, justizia soziala eta burujabetza osoa errealitate bihurtzeko.
Horretan saiatu gara Talde Jeltzalearekin baina gure luzapenari uko egin dio. Bere zuzenketa 2013an plenoan onartutako testu bera da, bertan PSEk eskatutako % 5eko tipoa txertatu dugu, horrekin arazorik ez da egon. Baina arazoa etorri da guk proposatu diogunean burujabetza osoa eskuratu bitartean, ekonomia ituna trantsiziozko tresna bezala aitortzea eta ez helburu nagusi gisa. Eta EAJk berriz ere, azken 30 urteetan egin bezala, gaurkoan ere burujabetza eskuratzen joateko aukerari uko egin nahi izan dio funtsean, gure ustez, burujabetzari beldur diozuelako.
Eta berriro ere bere ohiko kontraesanetan erori da eta horren adibide, Ortuzarren Aberri Eguneko diskurtsoaren adierazpen batzuk ekarri ditut.
Horrela bota zuen Aberri Eguneko mitinean: "Alderdi hau osatzen dugun gizon-emakumeek helburu bat daukagu eta erronka bat, herri aske bat izatea. Euskadin bizi garen guztiok libre biziko garen herri libre bat osatzea". Hori batetik.
Gero bota zuen: "Llevamos muchos años trabajando en los cimientos, trabajando en unos cimientos sólidos para Euskadi. En unos cimientos capaces de sostener una gran casa y un gran tejado que nos da cobijo a todos porque todo este camino sólo lleva a un destino, a una Euskadi próspera y dueña de su porvenir, a una nación que quiere decidir su futuro sin ataduras". Bigarren adibidea.
Hirugarrenik bota zuen: "Soñamos una Euskadi libre, tendremos esa Euskadi libre, soñamos con ser una estrella en el cielo de Europa y seremos una estrella en Europa. Sólo quien sueña con lo imposible consigue hacerlo posible. Por eso es lícito soñar en Euskadi, gora Euskadi askatuta!". Horiek Ortuzarren hitzak.
Nire ustez, "gora Euskadi askatuta!" ahoan daukala Aberri Egunean baina "gora Euskadi" lotua egunerokoan eta bihotzean esango nuke nik. Eta Ortuzarrek mitinetan dioena egia balitz, EAJk ez luke inolako arazorik izan behar gure planteamenduarekin bat egiteko.
Dena erabaki nahi dugu eta dena hemen erabaki nahi dugu, borondatea dagoen lekuan bidea egon badagoelako eta halaxe da, borondate kontua da. Baina gaurko erantzunarekin garbi dago EAJk borondaterik ez daukala. Horregatik dago irtenbiderik gabeko errotonda batean bueltaka bide zuzena hartu barik.
Eta atzo bertan, bere agenda elektoralaren baitan, EAJko Bizkaiko, Bilboko eta Gasteizko hautagaiei ahoa kulturaz bete zitzaien. Bizkaian eta Bilbon 36 urteetan egin ez dutena egin behar dutela esanez, beteko ez dituzten promesa elektoralak, kea alegia, eta Gasteizen txisteratik ateratako sinesgarritasun falta izugarria duen burutazio bat, burutazio kultural bat, iparra galduta gure ustez kultura eremuan, beste hainbat arlotan bezala. Eta kulturgintzan dihardutenak ez dira mozoloak eta garbi dute PNVrentzat azken urteetan kulturak zer-nolako lehentasuna izan duen eta daukan.
Azkenik, amaitzen joateko, Alderdi Popularrari esan nahi nioke bere zuzenketak ABCren berri labur bat ematen duela Gobernuari olatu egitea xede bakarra duena, errealitatea alderantziz kontatzen baitu. Izan ere, PPren Gobernuari esker pobrezia handitu egin da, gizartea polarizatuago dago, pobreak pobreagoak dira eta aberatsak aberatsagoak. Zerbitzu publikoak murriztu dira eta zerrenda luzea da.
Amaitzeko, jada esango nuke asko dugula ikasteko. Esaterako, estatu frantziarretik non dagoen gobernua dagoela, osasuna, hezkuntza eta kultura babestuta dauden hiru balio eta zutoin diren.
Eta bueno, momentuz besterik ez. Botoa azalduko dut, egingo dut gurearen alde. Sinatu den erdibidekoan abstenituko gara eta PNVren proposamenean ere abstenituko gara eta PPren kontra egingo dugu.
Besterik ez, eskerrik asko.