KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-11-30):
Bai, legebiltzar-buru andrea. Eskerrik asko. Legebiltzarkideok, egun on denoi.
Elkartasuna, berdintasuna, eskubide eta justizia sozialak dira Euskal Herria Bildu taldearen ustez gizarte aurreratu baten oinarri-oinarrizko printzipioak.
Gizarte aurreratu batek bere kideak zaindu eta babesteko obligazioa du eta helburu horri begira berebiziko garrantzia du babes sistema indartsu, koherente, orekatu oso eta ondo hornitu bat izateak eta zentzu horretan ezaguna eta agerikoa da babeserako euskal sistemaren aldeko gure taldearen apustua.
Eta pentsio sistema, babes sistema horren pieza klabe horietako bat da dudarik gabe. Ezaguna eta agerikoa da pentsio sistemaren inguruan gure taldearen postura zein den. Estatuak kontrolatutako pentsio sistema bat eta itota dagoen Gizarte Segurantzaren sistema bat. Hori da gaur egun duguna.
Egungo sistemak duintasuna ez bermatzeaz gain, gaur gaurkoz ez du bere izaeraren iraunkortasuna ere bermatzen eta hala adierazten dute hainbat eta hainbat adituk.
Ezaguna eta agerikoa da Legebiltzar honetan gure apustua bizitza eta pentsio duinak ahalbidetuko dituen pentsio sistema propio baten aldekoa dela eta bat egiten dugula pentsiodunen hainbat elkarteek egiten duten aldarrikapenarekin eta 1.080ko gutxieneko pentsioak direla gure helburu.
Eta bide horretan, argi utzi dugu berandu baino lehen Gizarte Segurantzaren kudeaketa ekonomikoaren gaineko eskumena gureganatu beharko dugula bere osotasunean murrizketarik gabe.
Guzti hori ezaguna eta agerikoa da eta orain baino lehen eztabaidatzeko aukera izan dugu Legebiltzar honetan eta seguraski aurrerantzean ere izango dugu parada eztabaidarako, baina ikuspuntu desberdinen gainetik seguruenik denok bat gatoz, lehen esan bezala, babes sistemaren oinarri nagusienetako bat pentsio sistema dela esaterakoan.
Pentsioak eta pentsio sistema gure bizitzaren azken etapan izango ditugun bizitza baldintza eta bizitza kalitatearekin erabat loturik daude, eta ados egongo zarete pertsona orori kalitatez zahartzeko eskubidea dagokigula esaten badugu.
Gauza da datu guztien arabera hori egun ez dagoela bermatua gurean. Datuen arabera, gure erretiratuen % 29 inguru pobreak dira. Azken urte hauetan, pentsio publikoak jomugan daude eta era planifikatuan eraso handiak jasotzen ari dira botere publikoen eta ekonomikoen aldetik. Eta zentzu horretan argi dugu eskuduntza nagusia Estatuaren esku egonik, ezin dugula aurrera egin. Bizi baldintza duinak bermatuko dituen sistema baten aldekoa da gure apustua, lehen esan bezala.
Eta horrekin lotuta, ezin dugu onartu pentsiodun bat bera ere baldintza duinetan ez bizitzea. Ezin dugu beste alde batera begiratu eta eskuduntza faltaren atzean ezkutatu. Egoeraren larritasunak sistema honek ezartzen dizkigun ondorio kaltegarriak nola leundu ditzakegun pentsatzera behartzen gaitu.
Hala, sistema osoaren kudeaketa gureganatzeko lanean jarraitzen dugun bitartean, eskura ditugun baliabide eta erremintak baliatuz, pertsona orok kalitatez zahartzeko eta bizitza baldintza egokietan bizitzeko dugun eskubidea bermatzeko neurriak hartu beharrean gaude.
Izan ere, datuek egoeraren gordintasuna agerian uzten dute. Erkidegoan 192.000 inguru dira lanbide arteko gutxieneko soldata baino txikiagoa den pentsio bat kobratzen duten emakumezko eta gizonezkoak, ze titularrak hor egoten dira, ezta? Eta egia da Estatuko beste erkidego batzuetan baino pentsio altuagoak jasotzen direla esaten dela, eta titularrak horrela osatzen direla. Baina horrelakoak esaten direnean bestelako pentsioak dituzten pertsona batzuen egoera ezkutatu egiten da nolabait, ez? Eta 700 eurotik beherako pertsonak bizi dituzten bizi esperientzia horiek ez dira agerian geratzen. Eta bereziki, beste behin ere, emakume asko eta askori zuzen zuzenean eragiten dien egoera gordin hori nolabait inbisibilizatua geratzen da.
Eta beste behin ere Estatuko politika horiek utzitako zauriak estaltzen aritu behar dugu hemen eta egun Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren bitartez erantzuten zaie baliabide nahikorik ez duten euskal pentsiodunen egoerari tirita jarriz.
Baina ahaleginak ahalegin, datuak agerian uzten dute sisteman disfuntzionaltasunak daudela, eta zentzu honetan Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren bitartez bilatzen ziren helburuak ez direla betetzen ari, edo gutxienez denok nahiko genuen moduan ez direla bete. Ahalegina tamainakoa da, baino helburuak oraindik ez dira tamaina berdinekoak.
Izan ere, lanbide arteko gutxieneko soldata baino txikiagoa den pentsioa jasotzen duten 192.000 pentsiodun horietatik, gutxi gorabehera 16.000 dira  - 16.000 bakarrik -  Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren bitartez pentsio horiek osagarritzeko duten eskubidea gauzatzen dutenak, gehienak emakumezkoak, % 68 inguru. Gutxi gorabehera 176.000 lagun dira hortaz pentsio baxua jasota osagarririk jasotzen ez dutenak. Gure ustez gehiegi.
Hainbeste lagun egoera kaxkarrean eta zaurgarritasun egoeran geratzeko arrazoi desberdinak egon daitezke, eta hilabete hauetan Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaren erreformaren inguruan mahai gainean dugun eztabaidan aztertu beharko ditugu zeintzuk izan daitezkeen egoera horren arrazoiak, eta gainera izan dugu aukera zenbait eragilek zentzu honetan esan beharrekoak entzuteko.
Baina dudarik gabe, tartean egon daitezkeen arrazoi horien artean ezagutza faltarena ere egon daiteke. Pentsio hori osatzeko duten eskubidea edo eskubide hori gauzatzeko baldintzen inguruko ezezagutza ere hor egon daiteke.
Eta Euskal Herria Bilduren ustetan egoera honen aurrean premiazkoa da pentsioak osatu eta oinarrizko bizi baldintzak duintzeko eskuartean dugun erremintaren helmena handitzeko neurriak martxan jartzea berandu baino lehen...
...eta oinarrizko bizi-baldintzak duintzeko eskuartean dugun erremintaren helmena handitzeko neurriak martxan jartzea berandu baino lehen.
Zeren egia esan, paradoxa litzake, paradoxa handia gainera, pentsio baxuak osatu eta duintzeko erreminta horiek izatea, konpromiso hori gureganatu izana eta gero horiei aprobetxamendu handiena atera ez nahi izatea. Uste dut hori konpartituko duzuela.
Informazioa jasotzea edo informazioan sartzea eskubide bat da, erkidego honek ere hala jasoa du, eta honen inguruko eztabaida ere izan genuen, izan dugu aurretik Legebiltzar honetan.
Eta aipatu genuen informazioan sartzeko eskubide honek gure eskubideak ezagutu eta erabiltzeko aukera ematen digula denei. Baina batez ere mugako eta bulnerabilitate maila handienean bizi diren horientzako funtsezkoa dela.
Gaitasun berriak gureganatzeko aukera ematen digu, informazioa jasotzeko eskubideak eta, ondorioz, gure bizitza kalitatea hobetzeko aukera paregabea da.
Eta, era berean, hiritar moduan ahaldundu egiten gaitu eta administrazioei kontuak eskatzeko aukera ere ematen digu.
Eta zentzu honetan, pasaden eztabaida horretan mahai gaineratutako kontu bat ere ekarri nahi nuke gaur gogora. Izan ere, babes elementuen inguruko gure kultura, eskuartean ditugun instrumentuen atzetik dago seguru aski, gure imaginario kolektiboan oraindik oso errotuak daude babesa jasotzearen inguruko zenbait elementu, ba benefizentzia eta prestazioak pobreentzako direla pentsatzearekin, eta horrelako gauzekin erlazionatuak daudenak.
Eta horrek eragin handia du baita ere horrelakoetan. Ez jakintasuna eta lotsa nahastu egiten dira askotan gai hauetan, eta aipatu nizuen momentu horretan ere, eta berriz errepikatu nahiko nuke, kasu hauetan kausa efektu bat sortzen dela. Eskubidea dugula ez jakiteak sortzen duena da eskaririk ez egitea; eskatzeko lotsa ere ematen denena, gureak diren miseria horiek, partekatu nahi ez ditugunean ere, gertatzen dena da eskubide izanda eskaririk egiten ez dugula eta hor agertoki arriskutsu batean kokatzen gara.
Zeren horrelakotan, konpromisoak irmoak izan badaitezke ere, tentazioak ere sor daitezke atzera egiteko eta horri, horren inguruan bermeak jartzea ere funtsezkoa da.
Pentsiodunekin eta beraien eskubideen inguruan antzeko zerbait pasatzen dela esango genuke guk. Pentsio baxua duten pertsona horietako askok oso konkretua den babes kultura bat dute. Beren imaginario kolektiboetan oso errotuak dauden zenbait elementu dituzte eta, gainera, kasu batzuetan, zailtasunak dituzte informazioa bereganatzeko, informazio horretara iristeko.
Eta zentzu honetan, beren eskubideak egikaritzeko muga handiak sortzen zaizkie eta asko eta askoren zaurgarritasuna areagotu egiten da.
Hala, pentsioak osatzeko eskubidea barneratu eta gauzatu ahal izateko, behar-beharrezkoa da pentsiodun hauei informaziorako sarbidea ahalbidetzea eta eskubide hori nola gauzatu behar duten jakinaraztea. Eta horretan, duintasunaren bidean ahalegin berezia egitea.
Eta gaurko ekimenak ez du beste asmorik. Bere txikitasun horretan, pentsio sistema propio baterako lanean jarraitzen dugun bitartean, pentsio baxu horiek osatu eta duintzeko bidean sakontzea bilatzen du eta neurri batean ere, informazioaren sarbideak horretarako ematen duen aukeraz baliatuz, pentsiodun horiek ahalduntzea bilatzen du, beren eskubideen egikaritzean ahalduntzea, baina, nola ez, beren eskubideen aldeko borrokan eta aldarrikapenean ere ahalduntzea.
Oso gauza zehatza eskatzen genuen gure ekimenean, komunikazio kanpaina bat, diru-sarrerak bermatzeko errentaren bidez pentsiodunek beren pentsio baxuak osatzeko duten eskubidea gauzatzeko beharrezkoa den informazioa bereganatzera bideratutako kanpaina sendo bat.
Taldeengatik jaso dugun disposizio ona ikusirik, esango nuke denok konpartitu dugula behar hori. Eta egia da, diru-sarrerak bermatzeko errentaren inguruan izandako beste eztabaida baten harira, erreformaren ondoren komunikazio kanpaina bat martxan jartzea adostu zela, kanpaina orokor bat.
Eta egoki ikusi dugu, Gobernuaren taldeek planteatutakoaren ildotik, pentsio baxuak dituzten pertsonei bideratutako ahalegin komunikatiboa ba hor kokatzea.
Baina gure ustez egoera berezitu bat da pentsiodun baxuenena, babesaren inguruan duten kulturarengatik eta egon daitezkeen berezitasunengatik, eta prestazioaren kudeaketan bertan ematen diren berezitasunengatik, eta horregatik kanpaina orokor horretan ekintza komunikatibo espezifiko bat burutzea adostu dugu taldeok.
Pentsio baxuak dituzten pertsona hauei zuzendutako ekintza espezifiko honek genero ikuspuntua txertatuko du eta, oro har, informazioa, pertsona pentsiodunengana era eraginkorrean iristea bermatuko duten tresna komunikatibo zehatz eta egokiekin egingo da, Elkarrekin Podemos taldeak egindako ekarpenei esker.
Eta batzuen eta besteen ekarpenekin, bere txikian ba esango nuke akordio polita lortu dugula, talde guztiek babestuko duguna. Pena bakarra geratu zait, ba Damborenea jaunak sinatu ez izatea, eta pena horretan, niri ere sinatzea ahaztu zaitela ere esan beharra dago.
Baina beno, zuzendu dugu eta nahiz eta eskuartean duzuen horretan nire sinadura ez egon, originalean bada, noski, ezin zen bestela izan ekimena gurea izanik.
Baina beno, uste dut, sinadurak sinadura, euskal pentsio sistema propioa izateko aukera lantzen goazen bitarte horretan ba pentsio baxuak osatu eta duintzeko bidean aletxo bat jartzen diola akordio honek, eta seguru aski pertsona asko eta askoren bizitza kalitatean ere eragina handia izango duela.
Eta horren bestez, talde guztiei eskerrak ematea besterik ez zait geratzen.
Eskerrik asko.