ESTARRONA ELIZONDO (EH Bildu, 2018-03-23):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea eta egun on guztioi. Egun on, Artolazabal sailburua.
Pertsonala den guztia politikoa da, eta gaur eremu pertsonaletik eta politikagintzan jantzita askotan eramaten den armadura astun hori kenduz hasi nahiko nuke hitzartea, nahiz eta deseroso sentitu, nahiz eta neure buruaz hitz egitea ez gustatu.
Ez naiz tremedista izaeraz, ezta katastrogista ere, nire ingurukoek ezagutzen nautenek eta zailtasunen aurrean alde positiboak bilatzen duten horietako naizela diote, optimista, alegia, eta modu laburrean hain pertsonala den kontu hau argitzea behar nuen, gaur hona ekarri dugun interpelazio honen oinarrian datu oso kezkagarriak daudelako.
Eta ez nuke nahi inor, eta Ganbara honetan askotan entzuten delako diot, okertzea eta aurreiritziak direla eta, eta ez den eszenatoki interesatu bat margotzen ari naizela pentsatzerik. Gainera, ausartuko nintzateke aurreratzera sailburua eta biok, hor daudelako ukaezinak diren datuak eta hauek ongi adierazten dutelako objetiboki zein den Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako gazteen errealitatea, bat egingo dugula gutxienez diagnostikoan eta egoeraren irakurketan.
Horrela jaso egiten da, esaterako, Gazteen Euskal Behatokiak argitaratutako Euskadiko gazte egoeraren diagnostikoan. Aurreko astean ere zuk hemen Parlamentu honetan aurkeztutako...
...argitaratutako Euskadiko gazte egoeraren diagnostikoan aurreko astean ere zuk hemen, Parlamentu honetan aurkeztutako IV. Gazte Planean edo aste honetan bertan Euskadiko Ekonomia, Gizarte eta Arazoetarako Batzordeak aurkeztutako azterlanean, baita ere zure departamentuko Euskadi 2020 Enpleguaren eta Suspertze Ekonomikoaren estrategian.
Eta oso argiak eta esanguratsuak dira datuak eta datu hauek markatzen duten joerak. Ezin ditut gaur denak hona ekarri, baina batzuk bai nahiko nituzkeela aipatu. Azken hilabete hauetan eztabaida publikoaren erdigunean dugu aldaketa demografikoaren kontua eta gaur bertan, oraintxe bertan, horretaz ere aritu izan zarete.
Lehenengo grafika honetan ikus dezakegu zein den Euskadiko gazteen indizearen bilakaera azkeneko 15 urteetan, beraien pisuaren portzentaia gizartearekiko.
21,6ko pisua zuten 2001. urtean eta gaur egun 13,1ekoa. Hau da, Europako eskualdeetako baxuenetako bat daukagu.
Datuetan horrek suposatzen du 2001. urtean 453.000 gazte zeudela EAEko gizartean eta gaur egun 283.000 gazte. 170.000  - bai, ondo esan dut zifra, 170.000 -  gazte gutxiago Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan.
Bigarren grafiko honetan ikusi dezakegu zein den 1.000 biztanleko 1.000 emakumeko ugalkortasun tasa eta baita ere esan beharra daukagu Euskadin 1.000 biztanleko 26,3ko jaiotzak baldin badaude, Europar Batasunaren batez bestekoa bikoitza dela, % 52,3a. Orduan ere ikusi dezakegu datu kezkagarri baten aurrean gaudela.
Grafika honetan ekarri dudana da lana duten, azken hamarkadan zer nolako joera dagoen lana duten gazteen ehunekoa izugarri jaitsi denaren grafikoa agertzen duena. 2006an gazteen % 54,9ak lanean ari ziren, baina 2016an % 37,5ak soilik zuten lana.
Eta azkenik, laugarren grafiko bat ekarri dut hona. Da gazteen langabezia tasa.
2006. urtean % (...) portzentaian zegoelarik eta gaur egun ere nahiz eta azkeneko urtean egia da joera berantz doala, gaur ere tasa hori, langabezia tasa hori, hirukoitza delako.
Aditu askoren esanetan globalizazioaren ondorioak dira hauek eta paradigma aldaketa baten aurrean gaudela diote, eta ezin gara konformatu azaleko analisi bat eginez eta ikuspegi ekonomizista, produktibista batetik erantzunak emanez.
Eta hau diogu uste dugulako Gobernu honek nagusitzen ari den diskurtso eta kezka baten prismatik planteatzen ari dela gazteei zuzendutako neurriak ongizate ereduaren finantzaketari lotuta, baina batez ere, lan merkatuaren beharrekin lotuta. Gazteek lan egin behar dute kotizatzeko, gazteek seme-alabak lehenago izan behar dituzte jaiotza tasak igotzeko eta abar. Nagusitzen den galdera da ea egongo ote den pertsona nahikorik, lan esku nahikorik, kotizaziodun nahikorik.
Hau da, ekonomia zentroan jartzen du Jaurlaritzak, eta ez gazteak. Ez pertsonak. Zuk zeuk, Artolazabal anderea, jardunaldi batzuetan adierazi zenuen moduan, haurrak ekarri behar ditugu pentsioak mantentzeko edo eskulana behar dugulako.
Y nosotros y nosotras, señora Artolazabal, no es ya que no compartamos ese planteamiento, es que no se sostiene por sí mismo, si no, explíquenos usted para qué queremos tener más hijos e hijas los vascos, si luego muchos de ellos tienen que marcharse fuera a buscarse la vida, esa generación de jóvenes tan preparada de la que tanto alardeamos continuamente, esa generación de jóvenes para la que no hay trabajo aquí o el que hay es tan precario que optan por marcharse para poder desarrollar su proyecto de vida.
Su departamento a través del Gazte Plana y en la Estrategia 2020 plantea principalmente dos medidas para la empleabilidad de las personas jóvenes: Por un lado, el Programa Lehen Aukera y, por otro, la bonificación al contrato relevo. Luego, es verdad, otra serie de medidas complementarias pero de menor calado, digamos que esas son sus medidas estrellas.
Ustedes incentivan el acceso a un primer empleo con Lehen Aukera, tras unas prácticas no remuneradas en la mayoría de los casos, una primera experiencia laboral en unas condiciones tales que lleva a que los y las jóvenes cuando acceden al primer empleo ganan un 24 % menos de quienes ya trabajan en los mismos puestos de trabajo, cuando el primer sueldo de lo que ingresan los y las jóvenes vascas, apenas alcanza los 900 euros, con los programas Lehen Aukera, cuando los jóvenes vascos necesitan al menos el 53 % de su sueldo para acceder a una vivienda.
Y esto nos lleva a la conclusión según varios estudios, a que la juventud vasca, debería cobrar el doble para poder independizarse en solitario. Por lo tanto, mire usted el reto que tenemos por delante.
Eta hori da gazteen enplegua sustatzeko Gobernu honek duen gabeziarik handiena. Zeren eta zuek finkatutako helburu kuantitatiboak beteko dira, merkatuen eta ekonomiaren inertziaz, ezer gutxi egin gabe, ez zarete anbiziosoak izaten ari horretan, bide batez esan beharra dago.
Baina, non daude enplegu horien alde kualitatiboak? Gazteentzako enplegu politika berrien orientabidea izan behar duten enpleguaren dimentsio estrategiko bat agerian utziko duen alderdi kualitatiboa garatzeko zailtasunak agerian geratzen dira zuen planetan.
Zuen planek ez dute inolako saiakerarik egiten izaera kuantitatiboa duten helburu estrategikoak objektibatu eta kuantifikatzeko.
Gazte enplegua sustatzeko bultzatzen diren neurri guztien artean, ezin aurkitu daiteke sortu nahi den enpleguaren inguruko kalitatearen inguruko adierazle bakar bat ere ez. Eta aurrekoan ere, horrela aipatu genuen. Denak dira kuantitatiboak, helburu kuantitatiboak, helburu kualitatiborik ez dago zuen planetan.
Y en cuanto a la segunda medida estrella que su departamento puso en marcha, el contrato relevo, el acceso al contrato relevo y la subvención para incentivar dicho contrato, los datos son de suspenso.
El contrato relevo, es verdad que creció en 2016 un 9 %, pero las ayudas que el Gobierno Vasco puso en marcha, fueron completamente ignoradas, de 1.409 contratos relevos que se firmaron en 2016, solo 31 de 1.409 solo 31 se acogieron a dicha subvención, por lo tanto, como he dicho, la calificación no puede ser otra que de suspenso.
Zentzu horretan, epe laburrena, EH Bildutik, gazteen egiturazko prekarietatearekin amaitzeko laneratze duin bat ahalbideratuko duen talka plan bat planteatzen dugu.
Egin genuen asteazkenean, ez zen onartua izan hemengo taldeekin ezin izan genuen onartu, baina uste dugu, egiturazko prekarietatearekin amaitzeko, laneratze duina bermatzeko, edo bermatuko duen talka plan bat behar dugula.
Eta denbora agortzen ari zaidanez, datu bi gazteen emantzipaziorako, eta Etxebizitza sailburua eseri berri den, arazo kronifikatua den etxebizitzara sarbidearen inguruan nahiko nituzke eman.
El 71,5 % de los vascos menores de 30 años viven con sus padres. El 71,5, el restante, vive la mayoría de alquiler. Estamos ante una pobreza encubierta, ya que más de 113.000 vascos, la mayoría entre 18 y 44 años, no pueden independizarse por falta de ingresos suficientes. Eso es una pobreza encubierta.
Y decía usted el otro día, que los jóvenes optan por el alquiler, yo le decía, no es que opten, es que no les queda otra, ya que ser joven y propietario de una vivienda es una (...).
Anbizio handiagoarekin eta paradigma aldaketa baten aurrean gauden abiapuntutik planteatu behar ditu Gobernu honek, esparru honetan dituen erronkan.
Bestela, planak hobeak hala txarragoak izan daitezke, baina ez dute inolako eraldaketarik ekarriko.
Eskerrik asko.