ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2013-04-18):
Presidente andrea.
Joan den asteartean Legebiltzar honetan "Europako Ongizate Estatua: Euskadirentzako erronkak XXI. Mendean" jardunaldietan, Juan Manuel Cabasesek, Nafarroako Unibertsitate Publikoko ekonomia aplikatuko katedradunak, esan zuen guk legebiltzarkideok erantzukizuna daukagula erabakiak hartzeko egoera hobetu dadin. Legebiltzarrean erabaki behar dugula, egoera hobetzeko proposamenak egin behar ditugula. Jardunaldi horretako hizlariek gogorazi ziguten legebiltzarkideok daukagun ardura eta erantzukizuna gizartearen ongizatea defendatzeko eta garatzeko.
Harrigarria iruditu zitzaidan Legebiltzarrean gonbidaturik etorritako hizlariek horren argi eta irmo esatea zer den legebiltzarkideon ardura eta erantzukizuna. Ez da ohikoa inondik ere gonbidatuek etxeko nagusiei esatea euren etxean zer egin behar duten eta gainera eskatzea egin dezatela. Edozelan ere, hotz-hotzean pentsaturik, hizlari haiek eta herritar orok eskubide osoa daukate legebiltzarkideoi gogoratzeko zein den gure betebeharra.
Zerbait ez dugu ondo egiten, Legebiltzar honetan edo beste barik ez dugu egiten egin behar genukeena. Ez dezagun ahantzi herriaren hautetsiak garela, herriarenak alegia. Bai legebiltzarkide andre-jaunok, batez ere herritarren ongizatea defendatzeko gaude, herritarren ongizatea eta herritarren eskubidea noski. Hel diezaiegun gure erantzukizunei bada.
EH Bilduk aurkezten dugun legez besteko proposamen honetan erantzukizunez jokatu nahi dugu. Proposamenaren muinean bi ideia nagusi azaldu nahi ditugu. Bat, herriaren ongizatea lortzeko finantza erakunde sendoa, gardena eta konprometitua behar dugula eta bi, gizartearen beharrizanetarako finantza erakunde horrek gastu sozialetan ekarpen esanguratsua egin behar duela.
Seguru asko hemen zaudeten gehienek bat zatozte ideia horrekin. Gatoz bada Kutxabanken izaeraz eta betekizunaz hitz egitera.
Gure jarduera estrategikoa tokian tokiko banka ereduan oinarritzen da eta finantza taldea osatzen dugun erakundeok prozesuak, politikak eta zerbitzu zentral amankomunak partekatzen ditugu eskalako ekonomiak eta irabazi jasangarriak lortzeko.
Gure bezeroak dira Kutxabanken lehentasun nagusia. Gure negozio eredua hurbileko hartu emanean, konfiantzan eta epe luzeko harremanean finkatzen baita, norbanakoarekin zein inguruko epeekin. Kutxabanken bere horretan mantentzen dugu irabazien zati bat gizarteari atzera emateko konpromisoa. Hori gizarte ekintzen bitartez egiten dugu, norberak bere jatorriko lurraldean.
Herritarrak dira Kutxabankeko bezeroak, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarrak. Egongo dira beste lurraldetako herritarrak, seguru, baina edozein kasutan bezero horiek dira Kutxabanken lehentasun nagusia, izan beharko lukete behintzat. Enpresak, inbertsio funtsak eta interes taldea baino herritarrek izan behar dute Kutxabanken lehentasun nagusia.
Kutxabank elkarteko anonimoa dela badakigu, baina ez edozein. Berezia da bere jatorriarengatik eta bere xedearengatik, aurrezki kutxetatik sortu baita eta kapitalaren proportzio esanguratsua publikoa baita.
Kutxabanken enpresen gizarte erantzukizunaren hatsarreak gure jarduera abian jarri orduko aintzat hartu ditugu. Gure jarduera eremuetan garapen ekonomikoa, soziala eta ingurumenaren aldekoa lotzeko konpromezua hartu dugu. Enpresen gizarte erantzukizuna hain dugu barneratua, non gure balioen eta kulturaren zatitzat hartzen baitugu, eta hein berean, gizartearekin hartua dugun konpromezuaren adierazgarria behin betikotzat.
Negozio eredu kaudimentxoa garatzea arlo ekonomikoan, prozesuak eta eragikera iraunkortasunarekin bidetik lerrokatzen dituena, betiere gizartearekiko eta ingurumenarekiko jokabide arduratsua eta guztiz garbia eta gardena izanik. Horixe dugu, hain zuzen ere, gure ildo nagusia. Horiek dira, hain zuzen ere, Kutxabankek berak aitortzen dituenak.
Esandako horiek betetzea besterik ez diogu eskatzen. Legebiltzar honetan gogoratu nahi dugu jatorrizko aurrezki kutxak ez zirela elkarte anonimoak, lukuru nahia ez zela beren helburu nagusia alegia.
Izaera sozialeko xedea izan da aurrezki kutxaren egitasmoaren oinarria eta xedea. Horregatik, aurrezki kutxek herritarren baliabideekin lor ditzaketen mozkinak gizarte ekintzan inbertitu behar dituzte, integrazio proiektuak, pertsonen eta kolektiboen beharrizanak asetzeko ekimenak, kultura jarduerak, euskararen aldeko ekimenak, ingurumena babesteko ekintzat eta giza horretako jarduerak bultzatzen dira aurrezki kutxetako gizarte ekintzari esker.
Euskal Herrian aurrezki kutxak eraiki genituen askoren ekarpenekin eta askoren lanari esker, kutxen izaera soziala, kutxen kontrol soziala eta kutxen hurbiltasuna izan dira gure finantza erakunde horien ikur nagusiak.
EH Bilduk nahi du aurrerantzean hori horrela izatea, finantza erakunde konprometitua eta solidarioa izan gabe ez baita posible herriaren ongizatea eta gizarte solidario eta aurreratua izatea. Eskola, anbulatorioa eta kutxaren bulegoak dira gure herrietako paisaiako ohiko osagaiak, eta aldi berean, gizarte solidarioaren eta aurreratuaren eraikinak.
Banku publikoa eta etiko behar dugula defendatzen dugu EH Bildukook. Kontsideratzen dugu Kutxabank eta aurrezki kutxak direla herriarengandik gertuen dagoen finantza erakundea. Badakigu jakin, Euskal Herrian badaudela beste banketxe eta finantza erakunde batzuk. Haiei ere banku etikoari dagozkion ezaugarriak betetzea eskatzen diegu, jakina. Baina banku horiek izaera publikotik urrun daude.
Horregatik. Legebiltzar honetatik saiatuko gara kosta ala kosta Kutxabank banka publiko eta etiko eredutik ahalik eta gertuen egon dadila. Jarduera ekonomikoak babesteko eta sustatzeko bai, aberastasuna modu justuagoan eta orekatuagoan banatzeko bai, aurrerapen soziala lortzeko bai, euskara bultzatzeko bai, kultura sustatzeko bai, ikerkuntza eta berrikuntza zabaltzeko bai eta ingurumena babesteko ere bai. Posible ez ezik, behar-beharrezkoa dela ere deritzogu.
Aste honetan bertan, Arabako Batzar Nagusietan onartu dute eskatzea aho batez Kutxabankeko administrazio kontseiluari joan den urteko Vital Kutxako gizarte ekintzako diru esleipen berdinak eman ditzala.
Krisialdian gaude, atzeraldian murgildurik bete-betean. Egoera honetan, herritarren lehentasunak ez dira banketxeen lehentasunak. Garaiotan ez datoz bat pertsonen beharrizanak eta bankeroen negozio mailak.
Banketxeen mozkinak ez dira krisialditik ateratzeko irtenbidea. Finantza krisia banketxe handiek eragindakoaz sortu zen. Bankuek araudi argirik izan ezean, finantza erakundeek edozein gauza egiten dute mozkinik lortzearren. Erakutsi digute. Ez dira erantzule bakarrak, ez. Baina pobreziaren eta ongizatearen murrizpenaren erantzuleak badira.
Kutxabankek 2012. urtean, pasa den urtean, 94,6 milioi euro mozkinak lortu zituen. Hori bai, 585 milioi…
...94,6 milioiko euro mozkinak lortu zituen. Hori bai, 585 milioi euro baino gehiago arrisku funtsetarako eta aktiboen galeretarako gorde ondoren. % 31,2ko hazkuntza, hain zuzen ere alor horretan eta legeak agintzen duena baino gehiago.
Kutxabanken esaten dute zuhurtzia izan dutela irizpide nagusia. Zuhurtzia. Kaudimen zor eta bankuen ohiko ihardueretan eta ostera, ausardia gastu soziala murrizteko.
Lotsa handirik ez dute erakutsi gizarte ekintza eremuko aurrekontuak murrizterakoan. Ez da zuhurtziari erakutsi mendekotasunekoekin, kulturarekin eta enparaguarekin.
Banku negozia ondo doakio Kutxabanki, bai andreak, bai jaunak, banku negozioa gizarte ekintzaren gastuaren gainetik jarri dute eta.
Egongo da norbait pentsatzen duenik gure gastu soziala banketxeen mozkinen neurrikoak izan behar dutela. Esan diezaiola horrek hori bere ondasun guztia galdu duenari banketxeen ustelkeriengatik, baina ez da horrela.
Herri ordezkarioi badagokigu ziurtatzea gastu soziala nahikoa dela eta ondo banatzen dela, ez banketxeei. Batzuentzat bertutea dena, negozioa egitea, gastu soziala behar dutenentzat pekatua da.
Gizarte ekintza murrizketa, jaun andreak, ez da krisiaren ondorio soila izan. Mozkinen gainbehera batez ere gestioaren ondorioa izan da.
Eztabaida honek, legebiltzarkide agurgarriok, eztabaida politikoa bada ere, badu bere alderdi etikoa ere. Krisia gure muturretan lehertu zenean denok aztoratu ginen, lotsatu ginen. Esaten genuen handinahikeria, lukurreria, zekentasuna eta harrokeria zeudela krisiaren sorburuan. Uste horretako zerbait esaten zuela aurreko lehendakarien batek. Ahaztu ahal zaigu?
Gu ez gatoz banku negozioaren defendatzaile izatera, bistan da. Ez dugu konpartitzen ekonomia finantziariaren eredua, hori ere bistan da. Baina edozein kasutan, Euskal Herria Bilduk Kutxabanken independentzia gura du, jakina, ez dugu uste Espainiako banku sistemari kateaturik iharduteak bat ere onik egiten dionik.
Kaudimenaren zelaian jokatzen da banku negozioaren partida, antza. Dudan nago banku negozioarena gure partida ote den, ordea. Gure partida ongizatearena eta duintasunarena, zelai desberdinetan jokatzen da, zelai honetan ere.
Hala ere, ez dugu uste bateraezinak direnik kaudimenaren eta guk eskatzen duguna, beste gestio mota posible baita, ez Madrilek, ez FROBek, hemen guk erabaki dezagun.
Legez besteko proposamenean hiru gauza eskatzen du. Kutxabankek ziurta ditzala hiru aurrezki kutxen gizarte ekintzaren aurrekontuak bere osotasunean, Kutxabanken kasuan, zein aurrezki kutxen kasuan kontrol soziala eta publikoa izatea, gizarte ekintzaren norabidea lehentasunak estrategia orokorrak, koordinazioa eta irizpide nagusiak erakunde publikoen ardurapean xeda aritu daitezen, Jaurlaritza, Aldundiak eta bestelako erakunde publikoek finantzia erakundeekin harmonizatu behar dituztelako gastuen banaketa.
Amaitzeko, nahiko nuke Arabako Batzar Nagusietan gertatu den moduan, legebiltzar honetan ere aho batez gizarte ekintzaren gastu maila defendatuko bagenu. Hori eskatzen dizuegu Euskal Herria Bildutik.
Zalantzan nago, ordea, parteko interesak nagusituko zaizkizuela eta defendatuko dituzuela bere garaian finantza krisia sortu zituzten interes ilun horienak.
Gure aldetik, guk, bozkatu egingo dugu gure planteamendua defendatuko dituen proposamenak, bat baino gehiago dagoelako.
Besterik gabe. Eskerrik asko.