EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2017-09-28):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
Euskal Herria Bilduk aurkeztutako mozioa, hiru puntutan laburbiltzen den mozioa, alde bozkatuko dugu, besteak beste, Maddalen Iriarte bozeramaileak azaldu duen bezala, hiru puntu hauek iragan hurbilean behintzat izan ditugun eztabaidetan aipatuak izan direlako, batzuetan bozkatuak eta, erreferenduma tarteko, bezperetan gauden honetan nik uste dut oso zuzena, zehatza dela gure babesa eta errespetua azaltzea Kataluniako instituzioek onartutako edo hartutako akordioen aurrean, libreki herritarrek bere borondatea azaldu dezaten erreferendumaren eskutik, Gobernuak, Espainiako Gobernuak dabilkien eta ikusiko dugu etorkizun hurbilean, urria 1a baino lehenago eta haratago zer egiten duen, baino garbi dago portaera horiek eta erabaki horiek demokraziatik kanpo daudela eta euskal herritarrei errespetua eta jarrera proaktiboa. Hori da guk eskatzen duguna.
Nik uste dut azpian badagoela ere izugarrizko gabezia bat, zergatik momentu honetan beti aipatzen da eta Alderdi Sozialistak nolabaiteko lekukotasun bat honantz ekarriz, Kataluniako beraien kide direnen iritzia, ba elkarrizketaren aldeko apustua egiten da, behin eta berriz.
Elkarrizketaren aldeko apustua lege barruan esaten da. Eta Puigdemontek maiatzean bidali zion gutun bat Rajoyri eta Rajoyk erantzuna eman zuen, ez? Eta azkenean Puigdemontek esaten dio hitzartu nahi duela, akordio bat nahi duela, hau da, legezkoa eta paktatua izan daitekeen proposamen baten eskutik herritarrei galdeketa zuzena egiteko.
Eta Rajoyk erantzuten dio: "Bai, elkarrizketako prest nago baina zuk Espainiako soberania ezin duzu auzitan jarri. Eta nik ez dut elkarrizketarik gauzatuko, libratuko hori auzitan jartzen baldin bada".
Hor daude mugak. Nik uste dut argi eta garbi hitz egin da bi soberania, batak zilegitasun osoarekin eta besteak nonbait zilegitasun eta legea eskutan, hor talka bat sortzen denean, elkarrizketak bide bat aurkituko baldin badu soluzio bide bezala, izan behar du berdintasunean eta parekotasunean.
Ez da soluziorik, ez da irtenbiderik lortuko esaten baldin badizut nik ezin dut guztiona zurea ere den nonbait soberania hori auzitan jarri; zuk ez daukazu eskubiderik soberania edukitzeko.
Hori da planteamendua eta hor dago gatazka politikoa. Eta horri aurre egin behar zaio. Horregatik, Kataluniako Parlamentuak erabaki duenean erabaki duena eta, Sémper jauna, egia da irailean 6 eta 7ko saioak mundu guztiak ikusi genituela, baina egia osoa esan. Urte eta erdi lehenago ponentzian jarri nahi izan ziran bai erreferendumaren legea eta transitoriedad delako lege hori. Ponentzian, folio zuri baten aurrean.
Eta planteamendua bera, hau da, pentsamendua bera, eman zen Konstituzionalera, esanez, oposizioko alderdi politiko horiek esaten zuten, horretaz ezin zitekeela diskutitu ere egin Parlamentuan, eta hori ebazten du Konstituzionalak.
Urte eta erdi lehenago, urte eta erdi lehenago. Beraz, gero modu espreso horretan onartu zituzten ala ez, zinismoa behar dugu, antzeko jarrerak mantendu dituen alderdi politiko batek, hau da, auzitegira eman, aldiro-aldiro, planteatzen den gai politiko guztiak, Konstituzionalera eraman eta gero esan, ez, ez, hau ez duzu modu egokien egin. Pentsamendua bera ukatzen zaiek katalanei, pentsamendua edo proiektu politikoak garatzeko eskubidea.
Beraz, Kataluniak egiten duna da momentu honetan galdera zuzen bat eta herritarrei galdera, erantzun, hori da katalanek lortu nahi dutena.
Azkenean, non dago arriskua? Katalan zahar, gazte, gizon, emakumeak, zer emango dute igandean? Irribarrea ezpainetan eta papeleta eskuetan. Non dago peligrosidadea? Zertan egiten dio kalte demokraziari herritarrek boto ematen baldin badute?
Gero agintariak ikusiko du ea nola kudeatzen duen. Guk esaten duguna da kudeaketa horretan bide eman behar diola agintariak, gobernatzen dagoenak bide eman behar diola herritarrek gehiengo batez onartzen dutena. Baino zein izan da erantzuna? Debekuarena, tratu txarrarena, umilazioarena, eta horrek egin du biderkatu, biderkatu ziur parte hartzea eta emozioa, eta politika emozioa da, gaur arrazionala asko izango dira baino politika, portzentaje handi batean emozioa da. Emozioak eta emozioak ezin daitezke inposatu, sentimenduak ezin daitezke inposatu, errespetatu egin behar dira.
Los sentimientos de pertenencia no se puede imponer, hay que respetar. Los sentimientos no se pueden extirpar, hay que respetar. Y se utilizan cauces que conducen inexorablemente al maltrato y a la humillación colectiva. No hay otra respuesta, no hay mejor respuesta que la de hacer un ejercicio de dignidad, dignidad personal, dignidad colectiva, dignidad política, dignidad democrática. Y ese es el eje de esta materia o de esta cuestión.
Yo decía antes en euskera, ¿realmente dónde tenemos el problema? Tenemos, porque nosotros también tenemos un problema. Si no existe una igualdad de condiciones políticas en lo que se refiere a derechos que asisten a identidades nacionales, la apelación permanente que se hace al diálogo tiene un tope.
Si uno parte de la prevalencia o preeminencia de la soberanía, en este caso, española, indivisible, indisoluble y ofrece un diálogo a una comunidad política como Cataluña, o como puede ser Euskadi, que se siente sujeto político y jurídico, como un pueblo con derecho a decidir, ¿qué canal de diálogo se puede utilizar, explorar que pueda fructificar, si se impone desde la posición previa española la imposición de esa soberanía indisoluble?
Por lo tanto, también cuando apelemos al diálogo, digamos exactamente dónde tiene los limites ese diálogo, porque el diálogo dentro de la ley es lo que esa mayoría impone. Conjugar el principio democrático resulta imposible, porque si quiera conjugando el principio democrático que otorga legitimidad a unas determinadas posiciones políticas, que democráticamente manifestada buscan un cauce de proyección y de concreción, conjugando el principio democrático todavía se pueden encontrar una vía de diálogo que pueda posibilitar esos acuerdos.
Pero si no se admite el principio democrático y se impone, sin más, como se pretende en Cataluña, manu militari, solamente falta exhibir, alguna vez lo he dicho, porque ya con toda las fuerzas de seguridad del Estado hacia Cataluña, montando lo que se está montando, recuerda aquella inscripción que tenían los cañones de los reyes, ultima ratio regum, última razón de los reyes, la fuerza.
Y la fuerza no va a solucionar nada y la apelación al diálogo sino, sino se desdobla esa posibilidad de principio democrático, legitimidad democrática que posibilite los cambios legales correspondientes, los marcos legales por sí mismo si no resuelven los problemas no valen para mucho, tienen que servir para resolver los problemas.
Y la adecuación tiene que ser de ese marco, de ese marco legal o jurídico a la voluntad libre y democráticamente expresada, en este caso por el pueblo de Cataluña a través de los ciudadanos y ciudadanas el próximo domingo, repito, con una sonrisa en la boca o en los labios y una papeleta en la mano.
Vaya peligrosidad.