AGIRRE GARITAONANDIA (EH Bildu, 2018-05-24):
Eskerrik asko. Gracias, señora presidenta. Buenos días a todas y todos.
Galdera bat egingo dizuet, erantzun beharrik ez dago, baina uste dut hausnarketarako balio dezakela. Eta galdera da: Zuotako zenbat ari zarete momentu honetan libururen bat euskaraz irakurtzen?
Ez duzue erantzun behar, eh. Baina kasu apur bat egin sikiera, bai?
Ba, beno, ni neu aitortu behar dut ezetz. Irakurri dudan azkena euskaraz izan da, Eider Rodriguezen "Bihotz handiegia", baina momentu honetan erderaz. Ingelesetik erdarara itzulitako bat irakurtzen ari naiz.
Eta inkestek esaten dutena egia bada behintzat, gutako 10etik zazpik irakurtzeko ohitura badaukagu ere, bakar batek, 10etik bakar batek baino ez du irakurtzen euskaraz.
Hori da errealitatea, inkesta ezberdinek  - Siadecok Elkarrentzako egindakoak eta baita Soziometroak Kultur Sailarentzat egindakoak -  diotena.
Legebiltzar honetara ekarrita nik egindako kalkuluaren arabera, gutako 75etik zortzik baino ez dute edo ez dugu euskaraz irakurtzen eta guk euskaraz irakurtzen ez badugu, jakina, kasu honetan ez da Jaurlaritzaren errua.
Pena da ez Kultura sailburua ez egotea, ez Hezkuntzakoa, ez Ekonomiakoa... Baina beno, Erkoreka jaunak pasatuko die errekadua. Oraingo honetan ez daukagu kexarik. Ez da zuon errua.
Ez dakit, erru kontuekaz hitz egin daitekeen, baina bai arrazoiekin eta euskaraz dakigunok euskaraz irakurtzen ez badugu, ba... Hainbat dira arrazoiak eta konponbideak ere hainbat izango dira.
Konponbide horien berri oraintsu eman ditu Kultura sailburuak 13 ardatzetan zehaztuta, irakurzaletasuna bultzatzeko Jaurlaritza egiten ari den lanaren inguruan. Aitortu egin behar dugu lan hori ondo egindakoa dela.
Horregatik gaur Euskal Herria Bildutik dakarguna gehitzeko da kultura eragileei, argitaletxeen sektoreari eta beste barik, irakurtzea maite dutenei entzun ostea jasotakoa da. Eta gainera, eskatuz...
...sektoreari eta beste barik irakurtzea maite dutenei entzun ostean jasotakoa da.
Eta gainera eskatuz (...) kontrara baino, dena daukagu irabazteko, borroka honetan galtzekorik ez dago, zoritzarrez edo zorionez, ez dakigu.
Ondo deritzogu, beraz, Alderdi Popularrak eta EAJk proposatzen duzuen 2019rako plan hori eta uste dugu bat egiten duela hona ekarri ditugun proposamen zehatzekin. Gure ustez, besteak beste, proposamen horien artean Liburutegi Sare Digitala indartzeko, esate baterako, liburutegia eta Eskola Liburutegi Sareak bat egin beharko lukete, liburu guztiak guztion eskura egoteko.
Besterik, eskola curriculumean irakurketa sartu beharko litzatekeela uste dugu, leku handia emanez horri, gainera. Irakaslegoa prestatu egin behar da irakurketa prozesu osoaren inguruan, magisteritza eskoletatik hasita.
Bestetik, eskola garrantzitsua bada ere, irakurzaletasuna erakargarria egiteko, batez ere eskolaz kanpokoa, hori landu beharko litzateke, umeen aisialdia landu beharko da irakurtzea, kirolean egitea bezala jostagarria eta gozagarria dela erakutsi behar zaie umeei eta ez, ostera, eskola derrigorra denik.
Prestigioa behar du liburuak, denboran luzatuko diren kanpainak behar ditugu, komunikabideetan presente egon behar da liburua, bai saio jasoetan, baina baita ere dibulgatiboetan.
Babestu egin behar dira sortzaileak, jakina, argitaletxeak, baina sustatu egin behar da, zabaldu, ezagutarazi eurek egiten duten lana irakurleak erakartzeko. Liburu dendak ere prestigiatu egin behar dira eta gure proposamena da dendon kalitatea adieraziko duen zigilu bat sortzea.
Arlo guztietatik ekin behar zaio irakurleak sortu eta erakartzeko, orain Erkoreka ere joan da, ez dakit norentzako ez dago Jaurlaritzako ordezkaririk hemen, baina bueno, uste dugu kultura arlotik bultzatu egin behar dela irakurzaletasuna, baita hezkuntzatik, baina baita industria arlotik ere, liburuarena industria bat delako eta beste edozein industria bezalako tratamendua behar duelako.
Baina uste dugu ere arlo sozialetik ere zaindu egin behar dela, irakurtzea eskubide bat ere badelako. Pertsona askok irakurtzeko zailtasunak dituzte, esate baterako, ikasteko aukerarik eduki ez duten nagusiek, dislexiadunek, Down sindromedunek, gaixotasun mentalak dituztenek, hizkuntza ondo menperatzen ez duten etorkinek. Baina pertsona horiek, zailtasunak zailtasun, eurek ere maite dute irakurtzea. Eta irakurketa errazeko parametroetan argitaratutako liburuei esker, goxamen hori, plazer hori eduki dezakete.
Eta gero eta gehiago dira, gainera, holako parametroetan egindako liburuak irakurtzeko batzen diren taldeak. Esaten baterako, Bizkaia eta Araba eta Gipuzkoan dagoeneko 140 bat talde daude, euskaraz zein erdaraz irakurtzen dute, baina euskaraz irakurtzen dutenen arazo larri bat daukate, zortzi liburu baino ez daude formatu horretan argitaratuta euskaraz eta umeentzako bi baino ez, eta zortzi liburu laster irakurtzen dira.
Bere kideak zaintzen duen herria izan nahi badugu, Administrazioa ahalegin hori egin behar du, liburu gehiago sortu eta argitaratu behar dira irakurketa errazeko formatuan, eta hemen bai, Administrazioari dagokio bai sortzaileak bai argitaletxeak babestea beste modu batera ez badelako posible.
Beraz, badago zer hobetu, badago zer irabazi eta horretarako premia handia ere bai. Adi egongo gara gaur denon artean adostutakoa betetzen den ala ez. Administrazioak, esan bezala, ardura handia du horretan, baina baita alderdi politikook, gizarteak, familiak, baina norbanakoen konpromisoa ere bada. Ardura politikoa da, baina pertsonala ere bai.
Decía que impulsar la lectura es un compromiso político, pero también personal, muy personal, y como decía el otro día en una entrevista Joseba Sarrionandia, "acuéstate con un buen libro y, si no, con alguien que lo haya leído".