UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2019-09-26):
Egun on denoi.
Gaurko eztabaidan nahi dut hausnarketa batzuk mahai gaineratzeko baliatu. Momentu honetan oso nabarmena da, oso nabarmena da dagoeneko orain dela urte batzuk jada aurreikusten zen demografiaren bilakaeraren ondorioz, biztanleriaren zahartzeak areagotuta, azaleratu duela gure hezkuntza ereduaren agortzea. Por cierto, dagoeneko jada agortua zegoena aspaldi.
Eztabaida hor zegoen. Baina eztabaidari heltzeak suposatzen duen eta ekar dezakeen guztiagatik, atzeratzen joan da eta ez zaio eztabaidari heldu nahi. Edo hobeto esanda, ez da interesatzen eztabaidari heltzea, gizarte eredu zehatz bat ezarri ahi delako eta, noski, horrek ondorio zuzenka ditu gure gizartean: Hezkuntza eskubidearen gauzapenean atzerakada; ekitatean inboluzioa, ez guk esaten dugulako, Eskola Kontseiluaren txostena hor dago eta emaitza akademikoetan ba gero eta okerrago, ez? Baina txarrena da, gizarte arrakala egonkortzen ari dela, egituratzen ari dela, gizarte kohesioa ba gero eta makalagoa da, beste kalifikatiborik ez erabiltzeagatik.
Eta egia esan Hezkuntza Sailak, orain arte behintzat, ez du ausardiarik, lidergorik erakutsi eztabaidari heltzeko eta badirudi beharrezkoa dugun marko juridiko berriaren proposamena indarrean dagoen eredu agortua betikotzera bideratua datorrela, gure hezkuntza ereduari eta eskuduntzei osoko zuzenketa...
...indarrean dagoen eredu agortua betekotzera bideratua datorrela gure hezkuntza ereduari eta eskuduntzei osoko zuzenketa jarri dienen eskutik.
Egia da hezkuntzan gertatzen ari den guztia baliagarria izaten ari dela ditugun erronkak eta korapiloak mahai gainean jartzeko. Hala ere, maiz helburuak eta bitartekoak nahasten ditugu guztiok, baita guk ere. Esaterako, nahasten ditugu helburuak eta bitartekoak. Badirudi orain jaiotze-tasa sustatu behar dela eskolak ez ixteko eta matrikulazioa ez jaisteko, eta ahazten zaigu ikastetxeak eta hezkuntza bitartekoak direla pertsona guztien aukera berdintasuna bermatzeko, pertsona bakoitzak  - guztiak -  beraien bizitza proiektua eraikitzeko baliabideak izateko. Hau denongatik esaten dut, guztiok egiten dugula maiz edo inpresioa ematen du eztabaidetan.
Beraz, ikastetxeak eta matrikula ez dira helburua, pertsonak dira helburua. Gainera, azken urteotan jaiotze-tasarekin arazorik ez dugunean izan, indarrean jarri diren hezkuntza politika okerrengatik edo beste aldera begiratu delako, hainbat ikastetxe baztertu dira, gizarte arrakala sustatu da, ikastetxeen arteko konfrontazioa sustatu da eta Administrazioaren menpeko zuzena den sareak bete beharko lukeen papera ezinbesteko papera eta garrantzitsua ahuldu da, bera delako gizartearen ekitatearen aukera berdintasunaren oinarri eta bera izan behar delako gizarte baten ongizatearen zutabea.
Baina egia da, eta barkatuko didazue hau esatea, baina momentu honetan praktikan ez dugu sare publiko eredu bat, ez dugu sare kontzertatu eredu bat. Ikastetxeak ditugu, sare ezberdinetan kolokatuta, bakoitza bere aitarena eta bere amarena. Batzuk, kokatzen diren sarearen arabera eskubide gehiagorekin eta autonomia gehiagorekin, eta beste batzuk, kokatzen diren sarearen baitan, eskubide gutxiagorekin, betebehar gehiagorekin eta autonomia gutxiagorekin.
Batzuk errealitate konplexuagoei erantzun behar die ditugun baliabide eskasekin, eta horrek egunerokoa asko zailtzen du; beste batzuk, publikoaren baitan aurkitzen direnak ere, irakasleen egonkortasuna, klaustroak, autonomiaren beharrarekin. Ikustea besterik ez aurtengo ikasturte hasieran zer gertatu den.
Baina biak ala biak ia finantzazio berberarekin Administrazio publikoaren aldetik. Kontzertatuak familien finantzazio ekarpen gehigarriarekin marko normatiboaren ihesbidean. Luze jarrai dezaket egoeraren argazkia erakusteko, baina biak ala biak zailtasunak dituzte bete beharko lituzketen helburuak, lortu beharko luketen emaitzak  - bikaintasunean, ekitatean - , gizarte bezala izan behar genituzkeen aurreikuspenak, anbizioak  - pentsatu nahi dut anbizioak ditugula gizarte bezala -  hori betetzeko.
Biak ala biak dituzte zailtasunak eta hor badago zer hobeto. Hori Gobernuaren ardura da, ordezkari publikoen ardura da eta hor maila eman behar dugu.
Gertatzen dena da Gobernuaren ekimen faltagatik askotan irakasle eta ikastetxeengan jartzen dela zama edo desprestigiatu egiten dira irakasleak ordezkagunearen auziarekin gertatu den bezala. Hau da, gu ez gara gai konpontzeko baina zer egiten dugu? Gure gabeziak estaltzeko desprestigiatu irakasleak eta ikastetxeak. Eta hori arduragabekeria bat da.
Beraz, egoera ez da bi sareen arteko lehian edo konfrontazioan tematzea. Begirada zabaldu behar dugu eta momentua da begirada zabaltzeko, baizik eta trantsizio batetarako baliagarria izan litekeena dagoeneko ez da baliagarria. Eta behin trantsizioa pasatuta, buelta bat eman behar zaio egoerari.
Baldintzak sortu behar ditugu buelta bat emateko, batez ere aukera berdintasunari, inklusioari eta ongizateari erantzuteko, hezkuntza eredua hobetzeko eta antolakuntza eredua aldatzeko. Horretarako baldintzetan egon beharko ginateke, baina zoritxarrez oraindik ez gaude eta hor etxeko lanak ditugu.
Ikasleen mesedetan, ikasleen mesedetan eta gizarte honen mesedetan, batez ere ahulenak lehenetsiz eta aniztasuna balorean jarriz. Beraz, demografiaren bilakaeran sortzen ari den krisia aukera bezala hartu beharko genuke. Aukera bezala hartu beharko genuke, ze krisi eta arazo guztia bete aukera bat ematen dutelako, ba plantamendu berri bat sentsuduna bideratzeko kolektibo giza.
Badakit oso konplikatua dela, ez dela erraza, ditugun gainera, inertziekin, ba oso erraza dela inertzia horiek apurtzea eta bestelako planteamendu batzuk egitea, baina egia da horrela jarraitzen badugu, ez garela oso urrutira iritziko ez herri bezala, ez gizarte bezala, ez ezer.
Barkatu, agian batzuk, nor banako batzuk iritziko dira oso urruti, baina beste herritar batzuk zapalduta eta beste herritar batzuk baztertuta eta alboratuta.
Hausnarketa hau eginda, bai esango behar dut, guk ere (...) sinatu dugula eta babestuko dugula, baina egia da, paperak dena eusten duela, eta egia da orain arte ikusitakoak ikusita, ba egia da ez dugu esperantza gehiegi.
Eta ez dakit baliagarria izan daitekeen baina (...) okertzen banaiz, okertzen banaiz eta hemendik aurrera gauzak aldatzen hasten diren, baina azken urteotan matrikula oparoa izan arren ere, eskola publikoa alboratu duen Gobernu baten aurrean aurkitu gara, baina beno, agian hau abia puntu bat izan daiteke, zergatik ez.
Iruditzen zaigu ere, hirugarren puntuan jasotzen dena errazegi esaten dela, errazegi esaten dela eta beti bezala errua, zama, irakasle eta ikastetxeengan utzi nahi dela, alegia esaten da "hezkuntza proiektua baloratuko dela matrikula jaisten den ikastetxeetan", hori esaten da.
Eta esango dizuet gauza bat, hezkuntza, zoritxarrez, sarritan, hezkuntza proiektu onak izateak edo ez izateak ez du zerikusirik matrikulazio onarekin, baina bai dauka zerikusia auzoan eta herrian imaginario kolektiboan etiketa bat dutelako, edo ikastetxe horretara pobreak eta etorkinak doazelako, eta oso klasistak garelako, ez ditugu gure seme-alabak ikastetxe horietara bidaltzen, ze askotan horrela da, gurasook ez dakigu ikastetxeetan ze hezkuntza proiektu dagoen, eta matrikulatzera joaten garenean pelikula bat azaltzen digute, baina ez dugu errealitatea ezagutzen, eta gidatzen gara gure imaginario kolektiboan dagoen ideiaz eta dagoen etiketaz, eta hor, hemen, lana daukagu erakunde publikoetatik.
Eta bukatzeko, beraz, iruditzen zait kontuz, kontu handian esaten dugunarekin eta ez duguna esaten Macazaga anderea. Ez da bideratzen jendea, ez doa kontzertatura publikoa okerragoa delako, eskola publiko zoragarri bat badaukagu, izugarrizko lana egiten duena, zoragarria, zoragarria, izugarrizko kalitatea daukana, baina zer gertatzen da, zer gertatzen da. Ez da berdina ikastetxe batean hezkuntza proiektu bat aurrera eramatea duzun errealitatearen arabera, errealitate sozial konplexuaren arabera.
Konplexutasuna zenbat eta gutxiago, errazagoa da homogeneitateari erantzun bat ematea, orduan, kontuz esaten dugunarekin eta zer diskurtso erabiltzen dugunarekin, bata ez da bestea baino hobea, ez da hobea.
Eta gero, zer esango dizuet, familien erabakitzeko, aukeratzeko, ikastetxea aukeratzeko eskubidea ipuin bat da..