URIZAR KARETXE (EH Bildu, 2014-04-11):
Eskerrik asko mahaiburu andrea. Egun on denoi.
Lehendakari, martxoak 5ean izandako agerraldi batetan, Euskadi 2020 proiektua azaldu zenuen eta bertan Euskadik nazio bezala zituen erronkak azaldu zenituen, herri berri bati buruz hitz egiten ari zirelarik.
Beno, egia da proiektu bat azaltze orduan logikoa da desiragarrienak diren helburuak azaltzea eta, pixka bat humorera jota, bilbotarren izpiritua erabiliz edota beste batzuk esango luketen bezala bilbainada bat botaz, gizarte garapen indizean munduko txapeldunak izango garela esatea.
Ondo dago, helburu...
...beste batzuk esango luketen bezala, bilbainada botaz, gizarte garapen indizean, munduko txapeldunak izango garela esatea.
Ondo dago, helburu berriak planteatzen direnean, beno, neurri desiragarrienak azaltzea eta zentzu horretan nik uste dut hori beste zerbaitekin osatu behar dela eta da komenigarria dela baita argiak izatea, argiak izatea, gizartea dagoena baino gehiago ez nahastea, helburua ez bada hori behintzat.
Nik proiektuaren aurkezpena entzun nuenean zalantza batzuk agertu zitzaizkidan eta zalantza horiek argitzeko eskaria egin nuen.
Euskadi nazioa dela esan zenuen eta, lehendakari bezala, hori zela zure helburua. Baina abertzale askori gertatzen zaiguna horrelako adierazpenak egiterako orduan zalantza sortzen zaigula eta da, zer da nazioa zuretzat? Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa dira nazioa? Edo Nafarroa eta Iparraldea ere nazio barruan sartzen dituzu?
Zeren eta ezezkoa bada, hau da, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa ikusten badituzu nazio bezala, guretzat hori gehienez Autonomia Erkidego bat da. Nazioa Euskal Herria da, zazpi lurraldek osatzen duten lurraldea eta hemen orduan ordezkatzen duguna, nazio horren zati bat da, gutxiago ez, baino gehiago ezta ere.
Baiezkoa bada ordea, hau da, nolatan Erkidego honetan lurralde hauetako ordezkari bezala, lurralde guztien izenean, plangintza instituzional bat aurkezten duzun.
Hori da zalantza, sortu zitzaidan lehenendabiziko zalantza eta uste dut, eta horrela eskatuko nizuke, komenigarria litzatekeela argitzea.
Bertan bota zenituen erronken artean, beste bat, identitate propioa izatea, Euskadik identitate propioa izan behar zuela plangintza horren barruan adierazi zenuen eta gure ustez hor ez dago arazorik.
Euskal Herriak jada identitatea badauka. Herri bat dela argi dauka. Herri bat, bere kultura eta hizkuntza propioarekin eta hori jada, ez soilik gaur egun, baizik eta iraganean aspaldian izandako gauza bat da, ez dauka zertan 2020. urtera arte itxaron beharrik.
Izatekotan, erronkaren bat izango balu Euskal Herriak, identitate hori etorkizunean mantendu ahal izatea izango litzateke, hori bai delako erronka bat eta hori EH Bilduren, gure ustez irteera izango litzateke, eta argi esaten dizut, Europan estatu bat, estatu independiente bat izatea, soilik horrela bermatuko genuke identitate hori, etorkizunean ere mantentzea.
Eta ez da soilik guk uste duguna baizik eta erronka hori Kataluniako gehiengo politikoak argi adierazi duen bezala, ez da euskal herritarrena bakarrik, baizik eta katalandarrena ere bada erronka.
Dagoen desberdintasuna da beraiek erabaki dutela jada estatu bat izango direla eta beraiek jada pausoak ematen hasi direla estatu hori izateko.
EH Bildutik, aldarrikatzen dugun bidea segituz, baina hemen zoritxarrez oraindik ez duguna egin eta gainera, zalantzak dauzkagulako, beste gauza batzuen artean, Jaurlaritzak eta ezta EAJk egin duen autua zentzu horretan zein den.
Agerraldi berdinean, bestalde, Euskadi 2020 deitzen dela gogoratuko dut, status berria 2020an izango genuela adierazi zenuen edo 2020a estatu berriarekin erlazionatu zenuen, eta zuk zeuk, EAJko buru izanda, orain dela hiru urte, oraindik egin gabe daude, 2015ean datatu zenuen status berriaren helburua eta orain ikusten dugu 2020ra goazela.
Horrek despistearen jokoan jokatzea da guretzako. Sarri egozten diozu EH Bilduri irakurketa elektorala eginez egiten dugula eta, logika berbera erabiliaz, esan dezakegu zeure oinarri elektoralen zati bat gutxienez asetzeko botatzen dituzun datak direla, baina engainamendu edo konkrezio eta konpromiso larregi gabe.
Ponentzia izango da status berriaren lortzeko bidea eta hor ere jada ikusi dugu nahasmena sortu dela hasiera hasieratik. Erabakitze eskubidea euskal herritarren eskubidea dela behin baino gehiagotan entzun diogu EAJri eta Ganbara honetan ere bozeramaileak ere, Joseba Egibarrek ere, behin baino gehiagotan esan du.
Baina hori horrela izanik, statusaren hasiera edo sorrera PSErekin adostu duzue eta nik uste dut argi daukagula denok alderdi hori izan dela, PPrekin batera, herri honek erabaki dezakeen aurrean Auzitegi Konstituzionalaren bitartez beste traba bat jarri duela.
Beraz, bazkide hori aukeratu duzue bide hau egiteko, baina argi izango duzue beti PSEk ez duela erabakitze eskubidea onartzen eta errekonozitzen.
Orduan, jakin nahiko genuke benetan, eta hemen argitzea eskatuko nizuke, zein helburu bilatzen duzuen status berriaren apustua egiten duzunean.
Ponentzian adostutakoa dela, adostuko dela esan diezadakezu eta ponentzia horretarako sortu zela, baina nik uste dut hemen denok dakigula bai Jaurlaritzak eta bai EAJk gutxieneko helburu batzuk jada izango dituela, eta nik uste dut hemen esan beharko liratekeela.
Estatutua eguneratzea da helburua? 1997an EAJk berak jada gainditutzat edo agortutzat eman zuen Estatutu berbera eguneratzea izango litzateke? Edo eta benetan prest dago Jaurlaritza herritarrek hitza izan dezaten behar diren bitarteko guztiak jartzeko, eta hitz horren ondorioz hartutako erabakia errespetatu eta bideratzeko?
Nik uste dut status berri baten bila bagabiltza, oinarriak zeintzuk izan behar diren argi eta garbi jakin behar ditugu, zeren eta parean tokatuko zaiguna hori argi eta garbi daukagu, eta ezin gaitezke despitean jokatu.
Aste pare bat izango dira, berriz ere, Auzitegi Konstituzionala bide emanez, ba Kataluniari subjektu politikoa izatea ukatu ziola eta, bide batez, Euskal Herriari ere. Politikoki erabakitze eskubidea existitzen zuela aitortzen zuen, baina egikaritzeko espainiar erakundeei ematen zien ahalmena. Espainiar Konstituzioa muga jarriz, Espainiar Konstituzioa kartzela bihurtuz katalan eta euskal herritarrontzat. Erabakitze eskubidea agian bai, baina izatekotan espainiarrek erabakitzen dutenean.
Erresuma Batuak onartzen du eskoziarrek bere etorkizuna erabakitzeko eskubidea daukatela eta eskoziarrek erreferenduma egin ahal izango dute irailean inongo arazorik gabe. Errealitate horren aurrean espainiarren erantzuna? Erresuma Batuaren legedi barruan onartua dagoela eskubide hori, baina Espainiar Konstituzioak ez duela onartzen.
Bada Kanadako Konstituzioak ere ez du onartzen, baina hala ere Quebeck jada bitan, 1980an eta 1995ean, erreferenduma antolatu ahal izan du eta, are gehiago, 1998an Kanadako Auzitegi Gorenak, Quebeceko erabakitze eskubidearen gainean arazo bat zegoela argi ikusirik, ebazpen bat atera zuen bi ondorioekin.
Lehena, eta konturatu gaitezen Kanadako Auzitegi Gorena dela, Quebeci bere kabuz unilateralki independentzia aldarrikatzeko eskubidea ukatu zion. Kanadako Auzitegi Gorena da.
Baina bigarrena eta garrantzitsuagoa dena, Quebec horren gehiengoak independentziaren prozesua irekitzeko borondatea adierazten bazuen, Kanadako Gobernua esertzera eta negoziatzera behartzen zuen.
Hori bai da, gure ustez, kulturaren oinarri demokratikoa izatea, zeren eta legedian agertu ez arren, legitimotasun demokratikoa onartzen du eta bide ematen dio.
Eta gure ustez hor dago gakoa, Espainiako Gobernuak ikusi nahi ez duena, legitimotasun demokratikoaren eta legalitatearen arteko talka ematen denean, hau da, herriek hitz egin nahi dutenean baina parean egitura juridikoa jartzen zaionean, lehendabizikoak irabaziko duela bai eta bai.
Gure ustez, Ganbera honetan, bi erenak printzipio horiekin bat egiten dute. Gure ustez, zentzua hori da, eta baita uste dugu Euskal Herriko eta hona dagokigunez bertako erakundeak ere bide horretan jarri behar dela.
Hori da gure ustea eta Jaurlaritzena jakin nahi genuke.