UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2018-11-22):
Mahaiburu andrea, Urkullu jauna, legebiltzarkideok, sailburuok, egun on guztioi.
Bueno, gaur egun pozgarria izan daiteke. Izan daiteke diot eskua ez dudalako sutan jarriko bozkak ikusi arte, baina Gobernuaren irismena ikusita, ba pentsa genezake Gobernua sostengatzen duten talde biak aldeko bozka emango diotela euskara jakiteko eskubidea bermatzeko lege-proposamena izapidetzeari eta eztabaidatzeari.
Hortik aurrera, guztion artean, guztiona izango den eta, batez ere, guztion eskubidea dena bermatzeko lege on bat egitea dagokigu, alegia, euskararen ekosistemaren zutabe bat eraikitzea dagokigu guztion artean eta guztiontzat; ez bakarrik Legebiltzarrean gauden taldeon artean, baita ere Legebiltzarretik kanpo euskalgintzako eragileekin, herritarrekin, adituekin, guztien ekarpenak jasoaz, ñabardura kontutan izanez, ahalik eta legerik hoberena izan dadin.
Aurkeztu dugun proposamenarekin, lege proposamenarekin zer bilatzen dugu? Ba bilatzen duguna da Gernikako Estatutuan eta Euskararen Legean jasota dagoena betetzea bilatzen dugu; bilatzen dugu betetzeko marko bat ezartzea eta bilatzen dugu, markoa ezarrita, euskararen ezagutza eta erabilera sustatzeko neurri eta baliabideak garatzea. Finean, euskara jakiteko herritar orok duen eskubidea bermatzea. Hori da bilatzen duguna eta hori da egikaratu nahi duguna: Eskubide bat.
Edo beste modu batetara esango dut: Bilatzen duguna da euskarara sarbidea izateko dauden mugak, oztopoak gainditzea. Horiek kentzea. Eta batez ere oztopo, muga ekonomikoak ezabatzea. Hori da bilatzen duguna lege proposamen honekin, dena delarik jaiolekua, bizilekua edo herritar batek izan dezaken maila sozial-ekonomikoa, ba hori ez dadila izan diskriminaziorako adierazle bat eta guztiok aukera izan dezagun euskarara sarbidea izateko.
Guk Euskal Herria euskalduna amesten dugulako, baina Euskal Herri euskalduna amesten ez dutenak ere hizkuntza bat gehiago jakiteak, hizkuntza bat gehiago ezagutzeak ematen duen aberastasuna, jakintza izateko aukera izan dezaten. Bai?
Euskararen ezagutza eta erabilera sustatu nahi dugulako politikoki, politika publikoekin, erantzukizun publikotik, kolektibotik, ardura pertsonaletik haratago.
Euskararen aldeko, beraz, gure herriaren aldeko ekosistema eraikitzen jarraitu nahi dugulako.
Gu geu, ni neu, ez naizelako ezer euskararik gabe. Baina herri eleanitz hau, dagoeneko elebitasunetik haratago, eleanitza den herri hau ere euskararik gabe ez delako ezer, ez dagoelako Euskal Herririk euskararik gabe.
Folklore hutsa bilakatuko ginateke, nortasun, identitate, kulturarik gabeko norbanakoen pilaketa huts bat izango ginateke euskararik gabe.
Beraz, ardura politikoak ditugun gisa, bete dezagun gure lana, euskararen aldeko politika eginez. Herritar orok sarbidea izan dezan, aukera izan dezan.
Beraz, legea betetzea besterik ez dugu eskatzen. Legea bete. Eta argi utzi nahi dugu, gauza bat oso argi utzi nahi duguna da, proposatzen duguna ez dela laguntza sistema bat, orain arte dagoen bezala edo Jaurlaritzarik iradokitzen den bezala, ez. Guk eskubide bat bermatu nahi dugu. Noski, horretarako betekizun ezarri beharko dira, neurtu eta baloratu beharko da, diru publikoa ez delako infinitua eta ezartzen dugun marko juridikoa eraginkorra izatea nahi dugulako, eraginkorra sozialki, ikuspegi linguistikotik, baina bata ekonomikoki ere.
Egia da diru laguntzak egon badaudela eta orain arte ere Jaurlaritzak laguntzak ematen dituela, baina laguntzak eskasak dira eta guztiz desberdinak dira.
Herri bakoitzean desberdinak dira, udalerrien arabera aldatzen dira. Gainera, laguntzak ez dute bermatzen euskaraz jakiteko eskubidea.
Beraz, planteatzen duguna da kontzeptu aldaketa bat, planteatzen dugu marko aldaketa bat, planteatzen dugu joko-zelai berri bat. Joko-zelai berri bat planteatzen dugu. Eta zergatik planteatzen dugu joko-zelai berri bat, marko berri bat?
Ba lehenik eta behin, eskubidea ez dagoelako bermatuta, eta proposatzen dugu eta planteatzen dugu joko-zelai beri bat, kohesioagatik, inklusioagatik.
Eta proposatzen dugun markoa oso argia, oso sinplea da, 11 artikulu eta hiru xedapen ditu. B2a hartu dugu erreferentziatzat, eta kontutan izan guk orain arte C1 planteatzen genuela.
Beraz, ikusten duzue zein den gure prestutasuna, adostasunak bilatzeko eta argibideak bilatzeko. Hori bai, C1 eta C2 arteko laguntzak ere planteatzen ditugu diru-laguntzak izatea Jaurlaritzak ez den gainerako erakundeen aldetik, aldundien eta udalen aldetik. Eta baldintza bakarra jartzen dugu: Hizkuntza eskola ofizialetan edo euskaltegi publiko edo homologatuetan ikastea.
Herritar guztiei irekia dago, herritar guztiei irekia dagoen marko bat da.
Planteatzen dugu ere laguntza bereziak jartzea eta ezartzea, kanpotik iristen diren ikasleetan. Kudeaketa HABEren esku geratuko litzateke.
Beraz, Euskaraldian gauden atari honetan, aurreiritzi inertziak alboratu eta euskararen aldeko jokabidea tinkotasunez ezartzeari ekin beharko genioke, alderdikeriak alboratuz, hizkuntza bat alderdien gainetik egon behar delako. Hizkuntza bat gehiago jakiteak nori egiten dio kalte? Inori, ez.
Horregatik, irismenean jasoriko hainbat eduki guk ez ditugu ulertzen, ez dira ulergarriak; izan ere, lege honen edukietatik haratago eduki batzuk jasotzen dira irismenean, bilatzen dutenak mugatzea eta baldintzatzea hizkuntza politika eta gainera oso jarrera defentsibotik jarrita daudelako, eta horrek min egiten du. Jarrera defentsiboak min egiten du.
Adibidez, irismenean jasotzen da hezkuntza eta administrazio publikoari egiten zaio mentzioa, eta esaten da ba hori hezkuntza legean jaso behar dela eta administrazioari dagokionean Administrazioko Legean jaso behar dela.
Guk pentsatzen dugu, beste legeetan ere gertatzen den bezala, toki batean jasotzeak ez duela kalterik egiten bestean jasotzeak, eta gainera ikuspegi integral hori izatea laguntzen duela, beti ere koherentea baldin bada.
Eta gainera lagungarria izan daiteke ikuspegi integral hori garatzeko, ez, norberaren txiki mundu eta berekoikoetatik haratago. Edo ikusten dugu ere Jaurlaritzak irizmena jasotzen dituela zenbait eduki lege honekin ez daukatenak zerikusirik, ez, hainbat dekretuei mentzio egiten zaie ez daukatenak zerikusirik ere lege honetako edukiarekin.
Baina, beraz, laburbilduz, eta ondorioz, uxa ditzagun beldurrak, jar daitezen behingoagatik denontzat hoberena den hizkuntza politika egitera, adostasunak bilatuz eta guztiok elkar daitezen bide gurutzeak aurkituz, ausardiaz, jarrera defentsiboak albo batera utziaz, asko irabaziko dugulako eta asko dugulako irabazteko.