AGUIRRE ARIZMENDI (EAJ, 2015-10-01):
Bai, eskerrik asko presidente anderea, sailburu, legebiltzarkideok, eguerdi on guztioi.
Gaur drama bati buruz hitz egitea tokatzen zaigu eta atzo bertan Hernanin ia-ia ikusi genituen ondorio negatibo bat eta azkenean dena ondo atera zen. Europar Batasuna azken aldian erronka garrantzitsuei aurre egiten ari da, horien artean giza tragedia bat.
Desesperazioz milaka eta milaka pertsona ihesean Siriako, Irakeko, Afganistaneko eta beste hainbat afrikar herrietako gatazka armatuen ondorio beldurgarrietatik. Drama horrek azken urteotan hartutako tamaina ez dugu gure kontinentean ezagutu II. Mundu Gerratik hona.
Europar Batasunera gero eta errefuxiatu gehiago etortzea arazo global bat da, izaera konplexu eta anitzekoa. Eta arazo horrek arriskuan jartzen du mundu honetan gehien miresten duguna: giza bizia.
Hala ere, eta hala ere bai, arazoen ondorioz talde xenofobo eta populistak jora egiten dihardute, batasuna berari eta Schengen espazioari arriskuak ekarriz.
Krisi humanitario honi modu aktiboan eta elkartasunez eta justizia humanitarioaz erantzuteko eskatu behar zaie Europar Batasuneko estatu kideetako agintari eta gobernuei. Tamalez, azken hilabete hauetan eta azken aste hauetan gailurretan ikusi duguna eta telebistan ikusi duguna guztiz lotsagarria izan da guztiontzat.
Errefuxiatuak modu masiboan iristeak europar herrialde guztiei eragiten die, bai. Baina estatuek ezin dute modu islatuan arazoa gainditzeko erantzunik eman.
Horrekin batera, iritsitako olatu migratorioen aurrean, Europa Batasunak ezarritako ekimenak okerrak izan dira. Errealitate berri honen irtenbidea konplexua dela jakinda, onartezina da Europar Batasunaren eta hainbat gobernuetako agintari politikoen isiltasun mingarria.
Arazoaren konponbideak premiazko neurriak hartzea eskatzen du, baina baita europar neurri estrukturalak luze joko duela dirudien fenomeno dramatiko hau sustraitik helduko dutenak. Argi eta garbi dago, beraz, Europar Batasunak agenda politiko mankomuna eraiki behar duela, arazo larri honi arreta arrazoizkoa eta logikoa eskainiko diona.
Agenda politiko hori europar anima inspiratu eta elikatu duten baloreetan oinarritu behar da: Humanitatea, elkartasuna eta ardura. Balio horiek europar espazioa helmuga erakargarri bilakatu dute gure inguruan gatazka eta gerren ondoriozko izugarrikeriak sufritzen ari den pertsonentzat. Balore horien erakusgarri dira, besteak beste, Europar Batasunaren Tratatuan eta Europar Batasunaren Oinarrizko Eskubideen Gutunean asiloari buruz jasotako xedapenak.
Ulertu beharra dago Europar Batasunak beharrezko neurriak hartu behar dituela printzipio horiek betetze aldera. Asiloaren eta immigrazioaren inguruko europar politika komun bat da erantzun bakarra. Gatazkak eta giza eskubideen urraketek eragindako migrazio fluxu honi ezin zaio erantzun alanbre hesiez eta jazarpen militarrez. Eta bizirik jarraitzeko ihesi datozenei (...) kuotak ezarriz ezta ere.
Beraz, bat nator Europar Batasuna eta hainbat kide estatu kritikatzearekin. Baina nik nahiko nuke hemendik bakoitzak zer proposatzen duen jakitea. Zer egingo dugu Euskaditik? Zer laguntza luzatuko dugu? Zer irtenbideak aurkituko ditugu? Eta nola antolatuko dugu errefuxiatuen egoera hemen, Euskadin?
Herri honetan ere, arazo ezberdinengatik, kanpora joan edo eta erbesteratu politiko bilakatu behar izan diren milaka euskaldun egon dira. Eta denok, edo gutxienez gehienak, memorian dugu Euskadik iraganean ezagutu zuen antzeko egoera.
Pasa den astean, esan dudan bezala, Ángel Toña sailburuak agerraldia eskatu zuen Giza Eskubideen Batzordean eta orain arte eman diren pausu nagusiak azaldu zizkigun. Ez dut agerraldi osoa errepikatuko, baina hor argi eta garbi ikusi zen nola Euskaditik beste erantzun bat eman zaio krisi honi. Erantzun humanista bat krisi humanitario bati, non pertsonaren duintasuna guztiz kontuan hartu eta errespetatzen den.
Berak azpimarratu zuen moduan, eta nahiz eta eskumena legez Estatuarena izan, Euskadik plan bat antolatu nahi izan du.
Sailburua galdera nagusi batzuei erantzuna ematea etorri zen. Galdetzen zuen, zer egin behar dugu? Zeintzuk dira gure betebeharrak? Zertarako? Zer egin dezakegu guk hemen, Euskaditik, erakunde eta elkarteekin batera? Eta nola? Zer egin dezakegun erronka honi aurre egiteko?
Erakunde guztiak, Eusko Jaurlaritza, foru aldundiak, Eudel, hiriburuen udaletxeak eta hainbat gobernuz kanpoko erakundeek, batera adostu zuten zer eta nola egin gauzak hemen.
Eta sailburuak esaten zuen moduan: "En la gestión de esta crisis es tan importante el fundamento cívico como el rigor práctico". Eta galdetzen zuen: "¿Por qué debemos de acoger a estas poblaciones refugiadas?
Hor hiru printzipio aipatzen zituen: "Por un principio de humanidad, tenemos el deber humano y humanitario de solidaridad. Esto significa prestar auxilio a quien se encuentra en una situación extrema de padecimiento, necesidad o emergencia".
Bigarrenik: "Por un principio de responsabilidad. Tenemos el deber de asumir la responsabilidad propia y compartida en la defensa de la dignidad humana y los derechos humanos. Y así como el compromiso institucional político y social derivado de la misma".
Esaten zuen ere bai: "Por un principio de legalidad. Tenemos el deber de cumplir con el derecho internacional, en este contexto, muy especialmente con la Convención de Ginebra de 1951, el artículo 14 de la Declaración de Derechos Humanos y el artículo 18 de la Carta de Derechos Fundamentales de la Unión Europea".
Eta nola egin hau dena? Con seriedad, mesura y discreción. Rechazamos cualquier forma de utilización demagógica, sensacionalista, propagandística, partidista o paternalista del drama de sus víctimas.
Baita con rigor, lo que implica buscar alternativas ágiles, eficientes, viables y sostenibles, con plena conciencia de que son necesarias respuestas de permanencia a medio y a largo plazo.
Eta baita, desde una visión de globalidad. Actuando sobre las consecuencias aquí en Euskadi, eta allí, han, Sirian, Jordanian, Eritrean eta Libanon.
Eta modu horretan, gauzak ondo eta argi antolatu, ondo han, nik uste dut ba posible izango dugula, berak esaten zuen bezala, gutxi gorabehera, 1.000 errefusatu Euskadira etortzea, Erkidegora etortzea.
Eta nik hori azpimarratu nahiko nuke. Merezi dutenei kritika zorrotz bat egin behar zaiela, baina gero gure aldetik planak eta ekintzak gauzatu behar ditugula.
Arazo honi erantzun bat merezi du eta guk hemendik ere eman behar diogu erantzun bat.
Beraz guk, zure, EH Bilduren legez besteko proposamenari aurkeztu genion osoko zuzenketa bat eta azkenean ba beste taldeekin, Talde Sozialista, Popularra eta UPyD taldeekin lortu dugu erdibideko bat.
Agian, bigarren txandan gehiago azalduko dugu zer eskatzen diogu, baina eskatzen dugu Europar Batasunari betebeharrak betetzeko, Espainiako Gobernuari kupoak edo kuotak, nahiz eta ilegalak izan, onartzeko eta hurrengo gailurrean defenditzeko, nola Europar Batasunak behar beharrezkoa izan beharko duen politika amankomuna bat osatzea.
Baina baita eskatzen diogu Euskadiko Eusko Jaurlaritzari antolatzea eta onartzea modu efiziente batean, efikaz batean errefuxiatuaren harrerak.
Eskerrik asko.