EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2017-03-30):
Joan de otsailaren 17an, hemen, Osoko Bilkuran, Gobernua kontrolatzeko saioan, Alfonso Alonsok interbentzio bat eduki zuen, galdera bat egin zuen eta lehendakariak erantzuna eman zion Aurrekontuen inguruan.
Eta hor geundenak, esan genuen, hau egina dago. Gure irakurketa politikoa zen, Presupuestoak onartu aurretik hemen bosgarren indarra den taldeko bozeramaileak, disposizio bat azaltzen du.
Azaltzen du, aizu nik Presupuestoak onartuko nituzke, zurekin bide bat ireki nahi nuke. Hori izan zen disposizioa. Nik ez dut esango, zuekin, zuekin, adibidez, adostasun bat egin izan bagenu, bihar Rajoyk bere presupuestoak onartuko ez zituenik.
Garbi daukadana da, gaurko egunarekin, zuen botoak, Podemosekoak eta Alderdi Popularrekoak bat eginda, presupuesto hauek atzera berriz Gobernura bueltatuko balira, bihar Rajoyk bere ministro kontseiluan ez lituzkeela, ez dituela, onartuko Presupuestoak.
Zergatik apustu politiko bat egiten dute PPkoak. Badaezpada ere, onar ditzagun ez zuzenean, behintzat ez dezagun galarazi euskal Presupuestoak onartzea ze bestela Espainian jai daukagu.
Hori da irakurketa politiko bat, eta EH Bilduk bere politika saioak egitekoan hori kontutan edukitzen ez baldin badu, azaldu genizuen, esan genizuen hori, zer gerta zitekeen eta zuekin aukerak ere bazeudela, baina beren mugak zeuzkatela, mugak dauzkatelako, gero ikusiko dugun bezala.
Orduan, Alderdi Popularrak egin du bere papera jokatu. Plazaren erdian jarri da. Bosgarren indar izatetik zuzen zuzenean hitz egiten du PNVrekin edo PSOErekin ere.
Eta beste indar politiko batzuk bere papera jokatu behar luketenak esan dute beno, zona de konfort hartatik atera gara, a la selva de la negociación. Ez duzuna esaten da, birritan aipatu duzue, zona de konfortetik atera egin gara, baina ez duzuna esan da joan etorriko billetea hartu ez zenuela. Joan badaezpada ere eta gero, lasai, bueltatuko gara.
Oraindik kanpotik ibili diren... Lehen aipatu duzu, gu aitzakia bila gabiltzala... Analisi politikoa hori da. Sindikatuak ibili ote diren edo ez. Eske ez dira gure hitzak. Esaten zaionen  - beno, atzokoa, ez dut aurreko esaldia hartuko -  errazagoa da ezkerreko alderdiek baldintzatzea. Aitortzen dute baldintzatzera joan direla.
Nik horri ez diot inportantziarik eman nahi zergatik hemen bakoitzak bere bizitza dauka eta bere norabidea eta zer baldintzatzen duen norberak jakingo du. Baino egia da bakarren batzuk badaukatela halako afizio berezi bat.
Aipatzen duzu inertzia paralisia, eta ez dugula ezer egiten eta dagoeneko Gobernu honek bere helburuak begi-bistan dauzkala. Nik galdera bat egingo nuke ea desafio nagusietan asmatzen dugun eta herri hau kohete bat bezala ateratzen den guztion lanarekin.
Baina aipatzen duzu negoziazio prozesua. Eta nik ez dut esango dut orain zer egiten zuen Bilduk Gipuzkoako Diputazioan. Aldatu egingo dugu. Zer egiten zuen PNVk Gipuzkoako Diputazioan?
Diputatu nagusia lortzeko aukera garbia geneukan, ondo dakizuen bezala. Baina hori ez zen hori gertatu. Bildu agintean jarri zen. Zer gertatu zen lehenengo presupuestoan, eta bigarrengoan eta hirugarrengoan?
Zuk terrenoa markatu nahi baldin baduzu agintean dagoenari eskaintza bat egin behar diozu. Eta guk eskaintza hori egin genuen. Eta hiru presupuestoetatik bi atera zituen gure akordioarekin eta bat Alderdi Sozialistaren akordioarekin.
Eta laugarrena prorrogara joan zen, osoko zuzenketak zeuden tartean, baina bitan Euzko Alderdi Jeltzaleak ez du oso zuzenketarik aurkezten. Eta aurkezten dion negoziazio prozesu bat. Zuek hori egin izan bazenute agian hemen beste marko bat sortuko litzateke. Baina harritzen nauena da politikan egon eta PP bariablea kontutan ez edukitzea. Horrek harritzen nau.
Esaten duzu hiru oinarri dituela zuen osoko zuzenketak. Bata negoziazioarena, zona de konfort, guzti horretatik atera nahi zenutela eta nik uste dut halako bertigo bat sortu zaigula guztiei.
Nik uste dut dauzkagula guk arazoak akordioetara iristeko. Nik galdera bat egingo nuke, honela irekian eta pentsatzen dut denborarekin hori ere desagertuko dela. Zuek pentsatzen duzue posible dela guk akordio bat Presupuestotan lortzea kanpoan uzten ez baldin badugu gaia behintzat, "Y" indarrean dagoen bitartean? Posible da?
Ba hori Ezker Batuarekin bere garaitan diskrepantzia paktatu bezala alde batera uzten genuen. Baina momentu honetan gure eta zuen arteko negoziazioan gai hori hor dagoen bitartean nik zaila ikusten dut.
Eta egia da hori tarteko egonda, gero zuek egiten duzuela harako ariketa bat, ariketa presupuestarioa baino, nik uste dut gehiago dela adierazpen askatasunaren ariketa bat, zergatik proposatzen dituzuen gauzak ez dute heldu lekurik.
Baina aipatzen duzu gai bat eta da fiskalitatearena. Eta zuk ondo dakizun bezala Araban behintzat gutxieneko adostasun batetara iritsi ginen. Ebaluatu gaur egungoa zertan den eta etorkizunari begira fiskalitatearen inguruan hartu beharreko neurriak hartzea.
Eta nik uste dut hor daukagula guk terreno bat amankomunean ahal den indar parlamentario politiko gehienekin, baina elkarrekin egin beharreko bide bat. Eta baita ere iruzurraren aurkako estrategian. Agian nik aipatu dudan "Y"aren korapiloa desagertu egiten da, baina har ditzagun bi gaiak. Bat, diru bilketarena esan duzu...
...korapiloa desagertu egiten da.
Baina har ditzagun bi gaiak. Bat, diru bilketarena esan duzu, testuan azaltzen da halako axolagabetasun bat egongo balitz gure aldetik edo nagikeri bat, diru sarrerak bermatzeko ere ahaleginik ez dute egiten, ez? Eta gero iruzurra ere hor dago, ba badirudi kale kantoian beste ertzen 2.000 milioi daudela eta ez ditugula begiratzen edo hartzen.
Eta nik uste dut guzti horren egiten duela nolabaiteko tesi bat, tesi bat jartzen du gizartean eta ez da zuzena, ez da zuzena egia ez delako, zergatik zuek gu bezain ondo dakizue iruzurraren aurka egiteak zein esfortzu eskatzen duen, zergatik Diputazioan esperientzia hori ere eduki zenuten. Eta ireki ziren espedienteak eta bakarren batzuk jada agerian daude publiko direlako, espediente batzuk ireki ziran eta atzera berriz orain Diputazioa galdu eta bueltatu behar izan ditu interesekin eta azkenean epaitegietan bukatzen da. Baino ez dezagun jendearen aurrean adierazi ba aizu hor 2.000 milioi daude urtero, urtero eta Jaurlaritzak eta Diputazioak ez dituzten jasotzen edo biltzen nahi ez dutelako, beraien lagunak direlako. Tesi hori oso peligrosoa da.
Bi. Diru sarrerei dagokionez 2017ko urtea, gezurra badirudi ere, serie osoan da diru sarreren erroldan bigarren urtea. Eduki genuen 2007an 13.772 milioi euroko diru sarrera eta oraingoa euskal instituzioen arten bilduko dena prebisioa da 13.500, bigarrena, bigarrena. Horren kudeaketan dago gakoa politikan.
Baino ez dago halako nagikeri bat edo axolagabetasun bat ez esanez bueno, zertarako? Hor dago dirua, baino zertarako bildu behar? Ez, ez, beharrak daude.
Eta egia da Jaurlaritzak istorio guzti honetan duela halako paper bat pasiboa, aktiboa baino, zergatik foru aldundietako ogasun sailak izaten direlako diru bilketen arduradun. Baino OCT ere horretarako dago, Jaurlaritzak ere hor egin dezake. Baino, denbora agortzen ari zait.
Pertsona Fisikoen Errenta Zerga, adibidez, zergatik gaur ere bota dituzu eta ez dira datu zehatzak, baino proportzioa ikusteko bai zertaz ari garen. Bueno, diru bilketa osoaren % 37a da, IVA beste hainbeste edo gero dauzkagu besteek, ez? Baino ikusteko justizi sozial hori nola kudeatzen dugun. 4.840 mila milioi. Eta zergapekoak, kontribuienteek, % 75ek, o sea, zergapekook duen kopuru horretatik % 75ak ordaintzen du kopuruaren % 30a; alderantziz, % 25ak ordaintzen du % 75a.
Xehetasun gehiago nahi baldin badira, gehien irabazten duen % 10ak ordaintzen du % 45a; 10ak kopuru osoaren % 45a. Eta, bestalde, zergapeko guzti horien artean behetik hasita % 50ak ordaintzen du %10a. Nere galdera da, badago progresibitaterik inpuesto honetan? Ez da antzematen ekitate izaera nabarmena dela? Ba hori da daukagun inpuestoa. Hobetu daitekeela? Seguru baietz, baino ez dezagun eman kontrako irudia, zergatik ez da egia.
Beste gauza bat baita ere, esaten duzue Sozietate Zergan. Ba ez dakit, politika neoliberalen seinale garbia. Bueno, momentu honetan diru bilketaren % 6-7a da. Garai baten izan zen % 13-14a, ba 2007 eta 2008 urte ero haietan, baino ez zen benetakoa. Bueno, eta agian hor debate bat eduki beharko dugu kenkariak edo zein kenkariak aplikatu daitezkeen ala ez, baino gure posizioak ez lukete oso urruti egon behar, ni deritzot.
Aberastasuna eta Fortuna Handien Zergaz ia ez duzue honetaz hitz egiten, zergatik Gipuzkoan aldaketatxo txiki bat egin da injustiziak ezabatzen, errekaudazioa % 24a igo da; injustizia batzuk ezabatu eta % 24ra igo da. Horregatik, iruzurraren aurkako planak ere hitzartu daitezke, bai batzar nagusietan eta baita hemen ere.
Amaitzeko zenbat falta zait? 7 segundo? Defentsa partekatu behar izate hau oso ona da, baina denbora gutxi gelditzen da.
Nolanahi ere, esan nahi dudana da politikoki gu ez gara ameskerietan ibiltzen eta egia esaten saiatzen gara. Alderdi Popularrak eskaintza bat egin du, boto baten falta ginen. Eta analisi horrekin ez dakit bat zatozen, baina zuk ez duzu pentsatzen gaur Alderdi Popularrak zuekin batera bozkatuko balu, bihar Rajoyk ez lukeela ezta presupuestorik presentatuko ere?
Nik ez dakit aukerarik badaukadan gero onartzeko, baina garbi daukadana da hori egingo balu Alderdi Popularrak, Rajoyk bihar ez lukeela presupuestorik aurkeztuko. Eta bariable hori ezin du kontutan eduki EH Bilduk bere negoziazioa planteatzerakoan akotatu nahi baldin badu?
Garbi daukat ere zuekin adostasun bat lortu izan bagenu, Alderdi Popularrak oraindik saiakera Madrilen egingo lukeela.