BECERRA CAROLLO (EP, 2017-06-22):
Mila esker, Tejeria anderea. Egun on guztioi.
80ko hamarkadan Urdaibaiko biosfera erreserba izan zen Legebiltzar honek legez babestu zuen lehenengo natur gunea. Lehen harrotasun eta poza sortzeko modukoa zena, egun, zoritxarrez, karikatura hutsa bihurtu da.
Hango garaian, Urdaibai Euskadiko lurralde aberatsena izateko osagai guztiak bazituen. Gernikako ibarrean, industria nabarmenak bazeuden. Barneko herrietan, nekazaritza eta abeltzaintza ziharduten, lurrean sustraituta eta ingurumenarekin orekatuta. Kostaldean, arrantza zen nagusi. Eta horren gainetik, eskualde osoan, nortasun ikurrak zeuden non nahi, kultur arloan, historia eta tradizioaren arteko nahastura apartekoa eta paregabea dena.
Giza-ekosistema hori, non kultura, historia eta ekonomia nahasten dira, zerbait aberatsago sortzeko asmoz, naturgune batean dago sartuta. Eta naturgune hori apartekoa da ere bai, garrantzi ekologiko handikoa eta zoragarria paisaia aldetik.
Berebiziko tokia da Europa eta Afrikaren arteko hegaztien migrazioan eta, aldi berean, paisaia orekatuta eta bizia mendien eta itsasoaren erdian kokatuta.
Horrexegatik babestu genuen Urdaibai, zegoen moduan jarraitu ahal izateko. Eta horrexegatik bihurtu genuen biosfera erreserba, giza-ekosistema eta naturaren arteko lotura paregabe horri eutsi ahal izateko, lotura hori da bakarra eta errepikaezina egiten duena.
Baina esan behar dut Bizkaiko jeltzaleek inoiz ez dutela Urdaibaiaren gain sinetsi. Hare gehiago, Bizkaiko jeltzaleek inoiz ez dute ulertu Urdaibai zer den edo eta biosfera erreserba zertan datzan. Eta okerrena, ulertezintasun hori dela eta, uko egin die eskualdearen aberastasuna babesteari eta garatzeari.
EAJk ez ezik, Gobernuak eta Bizkaiko Foru Aldundiak ere azken 20 urteetan egin dutena baino askoz gehiago egin zitekeen. Eta badugu susmorik pertsona batzuek nahiago dutela kritikatzea elkarlanean ari izatea baino; susmoa badugu nahiago dutela esatea ikusi duzue, ingurumena babestu ondoren, ezin dugu ez bizi ez ezer ere ez egin.
Naturaz ari garenean, argi eta garbi dago ekosistemak toki biziak direla, bertan hamaika animalia eta landare bata besteari elkarri eragiten harremanetan eta orekatuta haien artean.
Gizakiak badu bere lekua gune horietan, noski, eta gizakiak Urdaibai bezalako ekosistema batetik ondo bizitzeko behar duena har dezake, baina oreka hori ahalik eta gutxien aldatzen, ekosistema iraunkorra izateko.
Eta Urdaibain ere bai. Horrexegatik, eskualde barruan gune batzuk babestuta daude legez eta beste batzuk ez. Iraunkortasuna dugu helburu nagusia.
Natur gune batean, PRUG izeneko tresna legala dugu antolatzeko tokiz-toki zer egin daitekeen eta zer ez, tokiko hauskortasunaren arabera. PRUGaren edukiak ez dira arbitrario izan behar, baizik eta adituek eta zientzialariek ezarritakoak.
Horrela ulertu zuten Urdaibaiko Patronatuan 2009an eta martxan jarri zuen legeak eskatzen duen PRUGaren 10 urteko azterketa. Horretarako, 2011 urtean zehar hainbat mintegi zientifiko teknikoak antolatu zuten Euskal Herriko Unibertsitateko ikerlari batzuek, heziketa eta garapen iraunkorraren UNESCO katedrakoek.
Mintegi horietan, aurretiazkoan, hainbat txosten aztertu zituzten, eta kanpoko ekarpenak onartu zituzten. Lan osoa dokumentu batean bildu zuten PRUG berriaren zirriborro gisa.
Mintegien eta ikerketen ondorioak hartu ordez, EAJko Jaurlaritzak baztertu zituen eta iaz beste dokumentu bat onartu zuen. Irizpide teknikoen eta zientifikoen gabezia ez ezik, baliotasun legala ere ez omen dauka dokumentu horrek.
Eta ez da lehenengo aldiz. Arrazoia, berarengatik, bai Euskadiko Goi Mailako Epaimahaiak 2005eko apirilean, bai Espainiako Epaimahai gorenak 2009an, bertan behera utzi zuten aurreko PRUGren arrazoi berberengatik.
Hau da, eremu babestuen azalera eta hedapena aldatzeagatik PRUGean, eta ez legean, epaimahaiak erabaki zuen  - komilen artean -  "hierarkia normatiboaren printzipioa urratu egin dela" eta, beraz, epaitu zuen aurkatutako dekretuaren deuseztapen osoa zuzenbide aldetik.
Horretaz gain, epaimahaiak ezarri zuen PRUGaren aldatzea, argudio teknikoak eta zientifikoak aintzat hartu gabe, bidegabekeriaren akatsean erori dela, egindako aldaketak ez justifikatzeagatik.
Beraz, iazko aldaketan berriz ere akats berbera egin zuen Jaurlaritzak. Pasa den uztailaren 21ean, Urdaibaiko patronatuak presaka eta korrika onartu zuen PRUG berria, Euskal Herriko Unibertsitateak egindako lana baztertu ondoren.
Eta hauteskundeak igaro eta bi egun geroago bakarrik, Gobernua eginkizunetan zegoela, Boletinean argitaratu zuen PRUG hori dekretu baten bitartez.
Eta zer dugu orain? Dekretu horren aurka errekurtsoa aurkeztu dutela administrazioarekiko auzi prozesuan hainbat eragile zibilek. Eta irabazteko aukera guztiak omen dute.
Zer egin, orduan? Ba gure lehenengo asmoa Dekretua bertan behera uztea zen, eta horrexegatik bai Bilduk bai biok aurkeztu genuen gure legez besteko proposamena.
Zorionez, Gobernuarekin hitz egin ostean, adostasun batera iritsi gara, erdibideko proposamen baten bitartez. Zalantzarik gabe, PRUGa berriro ere egin behar da hasieratik, zientzialarien eta ikertzaileen laguntzaz, segurtasun juridikoa mantendu ahal izateko.
Horretaz aparte, elkarteen eta jendearen partaidetza ere ezinbestekoa da dokumentu parte-hartzaile bat lortu ahal izateko, baina bitartean indarrean dagoen PRUGaren artikulu batzuk geldiarazi behar ditugu natur gune babestuak okupatuak ez izateko.
Urdaibai, Austriako Tirol bezain eskualde aberatsa eta entzutetsua izan litekeen, gune bakarra eta errepika ezina, Euskadiko urguilua.
Baina alderantziz, batzuk saiatzen ari dira Beverly Hills bihurtzen, udaldirako bigarren egoitza edota antzinako baserrietan luxuzko txokoa edukitzeko tokiak. Batzuentzat ingurumena da txaletaren inguruan dagoen lorategia soilik, gainontzekoa pinuak edo eukaliptoak hazteko lurzorua da edo, okerrago, txalet gehiago birkalifikatzeko lurzorua.
80ko hamarkadan ingurumenari buruzko kontzientzia urria zen, egia da, baina 20 urte geroago bide okerretik jarraitzen dutenek ez dute aitzakiarik, Urdaibaiko biztanleei azaldu beharko diete zeintzuk diren eskualde osoari etorkizuna ukatzeko motiboak.
Mila esker.