JAURLARITZAKO LEHENDAKARIAK (Urkullu Renteria) (EAJ, 2017-02-03):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea.
Iriarte andrea, galdera zen zer egingo du Jaurlaritzak herri honek behar duen jauzi kualitatiboa emateko, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarren beharrak asetzeko behar diren tresna eta eskuduntza guztiak eskuratzea ezinbestekoa dela kontutan hartuta. Hori zen bere zioarekin planteatzen zen galdera eta horri erantzungo diot.
Nafarroarekin galdetzen didazu? Nafarroarekin dakizun bezala elkarlanean ari gara, eta elkarlanean hainbat ataletan elkarlanean. Eta beraietariko bat Itun Ekonomikoarena edo Konbenio Ekonomikoarena delakoarena. Bien artean, bai Nafarroako Gobernua eta baita Euskal Autonomia Erkidegoaren artean ere, bien artean zein planteamendu egin behar diren Espainiako Gobernuaren aldean edo aurrean aldebikotasuna bermatu aldera.
Eta aldebikotasuna planteatu egiten duzu. Ba aldebikotasuna planteatu egiten dugu justu Itun Ekonomikoaren metodoaren bitartez. Aldebikotasuna bere bermearekin.
Erkoreka jaunak erantzun zuela edo esan zuela erresistentziarena, ez. Erresistentzia ez zuen esan. Esan nahi egin zuena izan zen erantzuna eman behar dela. Ez erresistentzia, erantzuna.
Eta nolanahi ere herritarren beharrak asetzeko behar diren tresna eta eskuduntza guztiak eskuratzea izan da Eusko Jaurlaritzaren helburua, eta ez bakarrik Eusko Jaurlaritza honen helburua, baizik eta azkeneko 80 urteetan esango nuke eta zalantzarik gabe, bai, azkeneko lau urte hauetan ere. Hori da gure norabidea Euskadiren erakundetzean aurrera egiten jarraitzeko.
Ondo ezagutzen duzu, Iriarte andrea, Eusko Jaurlaritzak egin duena. Ondo dakizu hori izan dela gure lanaren ardatza Euskadiren eraikuntza oinarri sendoen gainean sustatzeko. Beraz, orain bide honetara etortzen bazarete askoz errazagoa izango da gure herriarentzako. Behar ditugun tresnak eta eskuduntzak defendatzea lortzea eta baita ere modu eraginkor batetan erabiltzea.
Gure partetik behintzat, hemendik aurrera ere hori egiten jarraituko dugu. Beti ere ahal dugun neurrian elkarrizketa, elkarlana eta akordioa sustatuz. Azken finean, aipatu duzun edo aipatzen duzun jauzi kualitatibo hori denok eman behar dugu, eta kualitatiboagoa izango da elkarrekin ematen badugu.
Argi dago aro politiko berri bat bizi dugula Euskadin. Argi dago etorkizun berri bat eraikitzeko aukera dugula. Baina hori bai, beste batzuetan esan dizuedan bezala, Euskadi ez da gaur jaio. Euskadi ez da gaur jaio.
Bide bat egin dugu eta horri esker gaur euskal bidea ez da zerotik abiatzen. Pertsona askoren lanari esker herri honek jauzi asko eman ditu. Pertsona askoren lanari esker herritarren beharrak asetzeko tresna eta eskuduntza asko lortu ditugu. Pertsona guzti horien lana onartzea eta aitortzea jauzi kualitatibo eta positiboa izango litzateke zuen partetik, Iriarte andrea. Oinarri sendo bat izango litzateke datozen jauziak eman ahal izateko, aurretik eraikitakoa hausnartu eta onartu ahal izatea.
Eusko Jaurlaritzari ez zaiola tinkotasunik ikusten adierazi duzu zioetan. Zertan oinarritzen duzu baieztapen hori? Nola lortu da ba egun daukagun autogobernua? Nola lortu da ba daukaguna defendatzea? Nola lortu dira lortutako jauzi kualitatiboak? Ala ez dira eman jauzi kualitatiboak orain arte?
Duela ia 80 urte Eusko Jaurlaritzaren tinkotasunari esker onartu zen lehen Autonomia Estatutua. Tinkotasun horri esker lortu zen...
...duela ia 80 urte, Eusko Jaurlaritzaren tinkotasunari esker onartu zen lehen Autonomia Estatutua, tinkotasun horri esker lortu zen ondore Gernikako Estatutua edo itun ekonomikoa, tinkotasun horren esker lortu dira, lortu diren tresna eta eskuduntza guztiak.
Egun, tinkotasun osoarekin ari gara defendatzen gure autogobernua eta bide horretan garrantzitsua izan da Legebiltzar honetan eratu berri dugun ponentzia, gure helburua argi eta garbi azaldu dugu, autogobernua eguneratzea, hau da, jauzi kualitatibo berri bat ematea, autogobernua eguneratzea.
Bide honetan ere ez gara zerotik adierazten, azken lau urte hauetan esperientzi bat izan dugu, pertsona askoren ekarpena aztertu ditugu, dokumentazio bat jaso eta aztertu egin dugu. Ez gara, beraz, honetan ere zerotik abiatzen, badakigu desberdina artekoa adostasun zabalena bilatu behar dugula eta hori da Jaurlaritzaren asmoa eta helburua.
Badakigu oinarri sendo bat behar dugula testu artikulatu berri bat idazteko eta proposatzeko, eztabaidatzeko, adosteko eta onartzeko. Autogobernu bat badugu eta horregatik orain eguneratzeko, berritzeko eta sakontzeko aukera dugu.
Orain euskaldunen gehiengo zabal baten babesa jasoko duen itun politiko berri bat lortu nahi dugu, Euskal herritarrek demokratikoki adierazitako borondate politikoa errespetatu duena, tinkotasun osoarekin defendatuko dugu helburu hori.
Señora Iriarte, es necesaria, sin duda, una estrategia de respuestas y también una estrategia de propuesta. Es necesario compartir un diagnóstico común y este es el objetivo uno del ponencia de autogobierno. La propuesta de actualización de autogobierno debe realizarse en el marco plurinacional, a pesar de la ausencia de un Estado verdaderamente plurinacional, y desde el respeto a nuestra singularidad.
La historia nos ofrece la formula de los derechos históricos de los territorios forales, también la garantía de bilateralidad a través del pase foral o de sobrecarta.
He planteado la idoneidad de su actualización, articulando jurídicamente el aplazamiento de las normas dictadas por el Gobierno del Estado hasta que no se negocie su interpretación y aplicación efectiva. Planteo la actualización del autogobierno con la visión de la Unión Europea y un nuevo sistema relacional. Es necesario arbitrar formulas y métodos de cooperación con la Comunidad Foral de Navarra y con los territorios vascos de Iparralde. También un nuevo sistema de relación político-institucional entre el Estado español y Euskadi.
La inercia del debate sobre el modo o sobre el modelo de relación entre Euskadi y el Estado podría llevarnos a concluir que la principal necesidad a la que se debe responde en este momento es definir y proponer una alternativa concreta y, sin embargo, yo creo que la ponencia de autogobierno, de la que ustedes forman parte, es el lugar en el que ha de sustanciarse todo el trabajo hasta llegar a la propuesta definitiva.
Mientras tanto, creo que se pueden seguir dando saltos cualitativos: Reconocer que no partimos de cero, reconocer la institucionalización como un proceso dinámico y gradual, defender lo construido hasta ahora y reivindicar el cumplimiento integro de lo que por ley nos corresponde.
Hacerlo de manera unánime y absolutamente mayoritaria seria una señal ante la sociedad vasca, sería un salto cualitativo pedagógico que permitiría demostrar que el interés de fondo es que Euskadi mantenga su personalidad, que mantenga su lugar y que mantenga su status, y pueda progresar en su autogobierno y en la adquisicion de herramientas que fortalezcan sus capacidades de decisión y de interlocución.
Esan dizudan bezala, erronka berri honen aurrean ez gara zerotik adierazten eta, gure partetik behintzat, gure proiektua idatziz aurkeztu egin dugu. Jaurlaritzaren tinkotasun falta aipatu egin duzu, lehen esan dudan bezala, tinkotasun falta, zioetan agertzen da, Iriarte andrea, ez zuk ez duzunik esan, baizik eta zioetan agertzen da tinkotasun faltarena.
Irakurri ahal dituzue 2015. urteko irailean, Legebiltzar honetako ponentzian aurkeztutako txosten guztia? Irakurri ahal duzue duela urte bete Legebiltzar honetan aurkeztu den proposamen zehatz bakarra?
Etorkizun berri bat eraiki nahi dugu, egindako ibilbidea errespetuz eta aitortuz, ibilbide orri bat proposatzen dugu, ditugun tresnak eta eskuduntza hobetzeko autogobernuan sakontzeko, beti ere adostasunaren eta itunaren bidez. Adostasuna nahi dugu, bai, adostasuna, eta adostasuna landuko dugu.
El acuerdo que da soporte a este Gobierno, al que usted ha hecho mención, destaca la prioridad de lograr más y mejor autogobierno. Una prioridad que vamos a defender con firmeza.
Compartimos el objetivo de defender el autogobierno vasco ante el espíritu recentralizado del Estado. El objetivo de reclamar el autogobierno que ya tenemos reconocido, demandar la transferencia de los instrumentos y competencias pendientes. Plazo, tenemos el plazo de esta legislatura, al tiempo que el trabajo en la ponencia de autogobierno.
Defiendo con firmeza, sí, la bilateralidad como eje central de mi concepción del autogobierno. La bilateralidad basada en el modelo de lo que es el Concierto Económico. No comparto el menosprecio con que ustedes en general se refieren a la tarea de gestionar los límites del marco político jurídico actual, como dicen también en su justificación, señora Iriarte.
Quizá, si hubiera estado aquí la señora Larrión, quizá se habría basado en la justificación de la interpelación.
Yo le aseguro que es una labor fundamental para Euskadi. Significa garantizar la sanidad, garantizar la educación, garantizar las políticas sociales, significa hacer política industrial, significa hacer política medioambiental y de desarrollo del territorio, promover el empleo, la cultura o el euskera.
Mire, la realidad de nuestro autogobierno es singular, singular, el futuro está abierto, y acordemos su futuro.
Eskerrik asko.