UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2019-03-28):
Egun on denoi.
Beno, agerian geratzen da behin eta berriro hitz berdinak gauza ezberdinetarako erabili daitezkeela Eta dialektikak zenbaterako eramaten duen.
Aniztasuna zerbait baldin bada da ez da uniformea eta demokrazia zerbait baldin bada da aniztasuna, eta hor garbi ikusten da ba eremu publikoa eta eremu pribatua behin eta berriro nahasten direla Alderdi Popularraren aldetik, zeren demokraziak zerbait baldin badu bere oinarrietan da kontzientzia askatasuna, berdintasuna. Eta justu demokraziak zerbait baldin badauka da errespetua, sinesmen guztiekiko errespetua. Eta demokraziak zerbait baldin badauka da, ez bakarrik sinesmen batekiko inposaketa edo sinesmen batekiko errespetua, zeren gizartean sinesmen desberdinak, konfesio desberdinak ditugulako.
Eta hor ikusten da etengabe eremu publikoa eta eremu pribatua nahasten ditugula. Eta gure ustez laikotasunak Euskal Herriko proiektu politikoaren eta juridikoaren parte izan behar du, laikotasunak eremu publikoaren parte izan behar du, eremu publikoa laikoa izan behar delako.
Eta hezkuntza sistema publikoa eta oro har diru publikoz finantzatutako hezkuntza eremu laikoa izan behar da, zeren diru publikoa denena da, eta iruditzen zait eztabaida honetan zerbait azpimarratu beharrekoa dela eta kontutan izan beharrekoa: Diru publikoa guztiena da, denona da.
Hau da, askotan Gobernutik dirua EAJrena izango balitz bezala edo momentu horretan Gobernuan dagoen alderdiarena izango balitz bezala kudeatzen da, eta ez. Diru publikoa zergak ordaintzen ditugun guztiona da, eta zergak ordaintzen ditugu orotariko sinesmena edo sinesmena ez dutenen pertsonak: Musulmanak, katolikoak, ebanjelistak... Guztiok, guztiona da diru publikoa.
Eta beraz diru publikoaren erabilera nola egiten den, nola bideratzen den funtsezkoa da herritar guztiok berdintasunean tratatzeko. Zeren musulman batek pentsatu dezake, zergatik diru publikoarekin finantzatu behar da sinesmen katolikoa eskoletan? Zergatik diru publikoarekin ez da finantzatu behar beraien erlijioa, adibidez?
Zeren dirua guztiena da, eta hori egiterakoan azkenean herritar guztiak ez dira berdin-berdin tratatzen, beraz, hau oso gauza zentzuzkoa da, oso zentzuzkoa da planteatzen ari garena. Herritar guztiak berdintasunean tratatzea, eta desberdintasunik ez egitea herritarren artean, eremu publikoan; pribatuan, allá.
Hemen desberdindu behar da eremu publikoa eta eremu pribatua. Eta beraz, logikoa da, zentzuduna da sinesmen zehatz bat ez finantzatzea eremu publikoan ikastetxeetan, automatikoki herritarrak desberdintzen direlako, hori hasteko.
Alegia, diru publikoarekin edozer gauza ezin da egin, guztion diruarekin edozer gauza ezin da egin, eta noski, gainerako sistema publikoa ere, politikoa, erakundeak, laikoak izan beharko lirateke. Eta hori esaten dugu erlijio guztiekiko, sinesmen guztiekiko errespetu osoz.
Baina gure uste apalean sinesmenak, erlijioak, eremu pribatura bideratu behar dira, eta hori oso ondo berezitu behar da: Eremu pribatua, eremu publikoa.
Hori da, ez? Aniztasunak, errespetuak, berdintasunak, tolerantziak eskatzen duena. Pertsona, herritar guztien sinesmenak, pentsaerak errespetatzea.
Eta horrek ez du esan nahi, planteatzen ari garen proposamenak ez du esan nahi erlijioak eta sinesmenak ez ditugunak aitortzen eta ez ditugunak errespetatzen. Errespetatzen ditugu, aitortzen ditugu, balorean jartzen digu bakoitzarena, baina hori bakoitzaren kontua da. Eremu publikoa beste kontu bat da. Eta beste kontu bat da, gero ikastetxeetan eskaintzea ezagutza bat munduan dauden erlijio guztiena, oso modu zientifikoan, ikasle guztiak aukera izan dezaten dauden sinesmenak, dauden ohitura guztiak, zeren azkenean askotan erlijio ohiturekin nahasten delako, ezagutzeko aukera ematea.
Bi gauza oso desberdin dira. Eta guk pentsatzen dugu hori gainera lagungarria eta aberasgarria izan daitekeela, pertsona bakoitzaren jakintza eta kulturarentzako eta baita ere bizikidetzarako.
Ze oraindik ere eremu publikoan nahasketa handia gertatzen da. Jaietan, erakundeetan, eskoletan, herrietan... sinesmen katolikoaren espresio asko agertzen eta nagusitzen dira, maiz beste ohitura batzuekin nahastuz.
Eta hor ikusten da eta irudikatzen da maiz Eliza Katolikoak sisteman duen boterea. Ikusten da ere beste botere bat izan balitz bezala jokatzen duela, botere legegile, exekutibo eta judizialarekin batera hor dago, botere Eliza Katolikorena. Eta zori txarrez espresio hori hor dago.
Gogoratu behar dugu Espainia, Estatu Espainiarra Estatu akonfesionala dugula, baina Vatikanoarekin hitzarmen bat duela, konkordatoa, II Gerra Mundialaren ostean sinatutakoa. Pasatu da denbora. Pasatu da denbora eta hemen gauzak ez dira aldatzen. Ez dakigu zergatik.
Eliza Katolikoari estatuz berezia eman zaio eremu publikoan. Ez dugu ulertzen. Eta horrela ikus daiteke, gainera, egunerokoan. Erakunde publikoetatik beraien espresio, erlijio elizkizun eta abarretara bidaltzen den ordezkaritza, eta alderantziz.
Eremu publikoan ematen zaio ordezkaritza. Eta hor ikusten da zer-nolako nahasmenak egiten diren.
Eta guzti honek gure gizartean, soziologian, kulturan izugarrizko eragina izan du. Izugarrizko eragin sakona izan du. Eta galdera da, noiz arte eremu publikoan erakunde publikoetatik diru publikoarekin sustatu, mantendu behar dugu sinesmen hori? Noiz arte? Eta zergatik? Zergatik?
Zergatik Eliza Katolikoari beste inori aitortu ez zaion eta eman ez zaion tokia ematen zaio eremu publikoan ? Zergatik?
Eta gainera LOMCE eta Heziberrirekin ere berriro atzera egin dugu. Ordura arte zertxobait aurrera egin baldin bagenu eboluzioan, berriro atzera egin dugu.
Eta iruditzen zait badela garaia diru publikoarekin eredugarri jokatzeko, eta diru publikoa zentzuz erabiltzeko, azkenean guztiona delako, sinesmen orotariko, erlijio orotariko pertsonena delako eta guztiok errespetua merezi dugulako erakunde publikoen aldetik.
Eta erakunde publikoen zerbait bermatu behar baldin badute da herritarren arteko berdintasuna. Beste kontu bat da bakoitzak bere bizitza pribatuarekin edo eremu pribatuan egiten duenarekin.
Eta iruditzen zaigu badela garaia Hezkuntza Saila, Gobernua gai honi heltzeko. Eta hori da gaur ere ekarri dugu planteamendua. Pentsatzen dugu berandu goazela, gizartea aurretik doa eta badirudi oraindik ere Gobernu hau eta Hezkuntza Sail hau iraganean geratzen ari dela.
Non dago gizartea eta non dauden erakundeak. Eta gainera inboluzioan dagoen Espainia bateak atzera tiratuz eta inakzioan dagoen beste Gobernu batera atzera tiratuz. Eta bitartean gizartea hor harrapatuta aurkitzen da. Ez dakit, iraganeko mende batetan.
Eta iruditzen zait, askotan sentido común delakoarekin gauza asko konponduko liratekeela.