OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2018-12-14):
Bai, eguerdi on.
Eskerrik asko, López de Ocariz anderea, eta eskerrik asko, Tapia andrea, zeren nire interbentzioak ere energiaren inguruko interbentzioa izan behar du eta nik uste dut esan behar nituen hainbat gauza zuek garatu dituzuela eta gainera oso zentzu ezberdinean ez dut hitz egingo baina bai ñabardura batzuk edo sakontasun pixka bat sartu nahi diotela gaiari.
Zeren harrigarria iruditzen bazaizue ere, nik baliabide fosilak goraipatzen hasiko naiz. 200 urte edo izango dira gizaki modernoak lurperatuak zeuden baliabide fosilak, indar titaniko horiek erabiltzen ikasi zuela. Eta esan dezakegu gizakiok baliabide fosilak erabiltzen ikasi genuenean, milioika urtetan lur azpian egondako indar titaniko batzuk askatu genituela. Hortik aurrera historia ezaguna da, historiak aurretik inoiz ezagutu gabeko azelerazio bat izan zuen, lana egiteko gaitasuna, zeren hori baita energia azken finean, biderkatu egin zen, biztanleria biderkatu zen, aberastasuna biderkatu zen, ekoizpena biderkatu zen, abiadura biderkatu zen. Esan dezakegu indar titaniko hauen gainean eraiki dugula gure zibilizazioa.
Galdetzen didatenean honek zer suposatzen duen, eskala mailan zer suposatzen duen, nik adibide hau jartzen dut eta nik uste dut oso esanguratsua dela. Hau da Maersk Dinamarkako konpainiako, buke portakontenedore bat. Portakontenedore honetan kabitzen da Europak Amerikarekin egin zuen interkanbio komertzial guztia XVI. mende osoan. 100 urtetan Europa eta Amerikak aldatu zituzten gaiak hemen kabitzen dira.
Eta norbaitek kuriositatea baldin badauka eta modu pertsonalean konprobatu nahi baldin badu zer suposatzen duen energia fosilen eta petroleoaren indarrak, proba dezala gauza oso sinple bat, etxetik ateratzerakoan kotxeari sartu litro bat gasolina eta gidatu, gasolina edo gasoleoa, bakoitza duena, konprobatuko duzue nola handik 15 edo 20 kilometrotara efizientzia, pisua eta hainbat kontuen arabera, autoa gelditu egiten dela; bueno, ba orduan hartu kotxea, itxi, bultza eta eraman etxera bueltan, 20 kilometro horietan. Hori da baliabide fosilen energia titaniko hori.
Titanen indar hau kontrolpean izanda, normala da gure zibilizazioak ondoratuezinaren sentsazioa izatea. Guztiok daukagu sentsazio hori, nola edo hala. Inork gutxik uste zuen bezala, Titaniken, beste itsasontzi titaniko horretan zoazenak ba izotz puska batengatik, arazoak egongo liratekeela.
Baina alarmak piztu dira eta nik esango nuke, gure Titanik zibilizazio honek zientzialari askoren arabera, ikertzaile askoren arabera, ez bat, baizik dagoeneko bi izebergekin talka edo topo egin duela.
Izeberg bat askotan aipatu dugu, baliabide fosilen agorpenaren inguruko kontua da, eta zentzu honetan oso garrantzitsua iruditzen zait, duela bi hilabete, Nazioarteko Energia Agentziak atera duen lamina hau.
Lamina honetan esaten da, gaur egungo joerarekin gerta daitekeela 2025. urtean gap bat, hutsune bat egotea eskaria eta eskaintzaren artean, 24 milioi barril petrolio egunekoa. Egiten baldin badira inbertsioak, esaten dute, agian gap hori edo jaitsiera hori 13 milioi barril egunekoa izan daitekeela. Hori da, eta hau da, izeberg baten atzeko partea, esango genuke.
Eta beste izeberga noski, eta honetaz ez duzu hitz egin, baina nik uste dut energiari buruz hitz egiten dugun bakoitzean hitz egin behar dugula, beste izeberga, hau da, eta hau da, ba bueno, baliabide fosilak erabiltzen ikasi dugunetik, ba gaur egun arte bota ditugun atmosferara berotegien efektuzko gasen isuriak.
Eta ikusi dezakezuen bezala, energiaren erabilera bezala, baliabide fosilak batik bat, emisioak ere hazkunde esponentzial bat izan dutela.
Eta zentzu honetan, hala esango nuke, alarma guztiak piztuak daudela eta jabetu behar dugula egoera oso larria dela.
Eta nik horregatik ekarri dut gaur interpelazio hau, zeren azkeneko hilabeteetan albiste asko ibili dira honen inguruan. Hasteko eta garrantzitsua da, Europako Batasuna, beno, zuzentarau eta erregelamendu berriak atera ditu eta erregelamendu berriak gauza oso interesgarri bat esaten du, 2019. urtearen amaieran nazio bakoitzak aurkeztu beharko ditu paquetes integrales de energía y clima.
Oroitzen duzue, nik legealdi hasieratik esaten nuen, bateratuak joan behar zuela denbora guztian, ez zenuten hain argi ikusten, nik uste dut horren inguruan ere hausnarketa bat egin behar dela eta hausnarketa kritiko bat egin behar dela.
IPCC aldaketa klimatiko panelak egoeraz ohartarazi gaitu berriro eta bere hitzetan, ez dut nik esaten, egoera dramatikoa da. Nazio Batuen ingurumen panelak beste txosten bat kaleratu du eta esaten du gaur egun egiten ari garen esfortzuak hiru aldiz biderkatu behar direla.
Eta azkena, eta oso txosten interesgarria da, Europar Legebiltzarrak aurreko urtean Europako Komisioari eskatu zion bisio bat egiteko 2050 urterako, bueno, egoera energetikoa edo bide energetikoak zein izan behar zuen eta helburuak zeintzuk izan behar zuten.
Eta txostena, ez dakit denbora izan duzuen irakurtzeko, txostenak esaten duena inpresionantea da. O sea, ez dauka beste hitzik. Eta nik hola, entresaka bat egin dut eta azkar batean gauza batzuk irakurri nahi ditut.
Esaten du: "El enfoque general de este informe atiende los desafíos asociados con la mitigación del cambio climático antropogénico y propone una estrategia que deberá acompañar las vías de descarbonización de la Unión Europea, compatible con los acuerdos de Paris.
"Sin embargo, solo centrarse en el cambio climático antropogénico no es suficiente para establecer el escenario en la que la Unión Europea está llamada a desplegar cambios radicales en el camino en el que se producen y utilizan energía, recursos, bienes y servicios.
"La modernidad, de hecho, de enfrenta a una multiplicidad de crisis que van más allá del imperativo ambiental crucial de detener las emisiones de gases de efecto invernadero.
"Unos 10 años después de la gran crisis financiera, el mundo se está dando cuenta de que las promesas de crecimiento exponencial para aumentar el bienestar humano para todos no se han cumplido y no se pueden cumplir.
"Otra promesa fundamental de la modernidad para el mundo, como la energía barata para todo el mundo, basado en la explotación masiva de fósiles, o la movilidad ilimitada para personas y bienes, han mostrado claramente su inconsistencia al toparse con los límites de los recursos naturales y con sus enormes externalidades impagadas.
"La economía, tal como la conocemos, opera de manera materialmente expansiva, socialmente divisiva y ambientalmente hostil, y recibe choque disruptivos a un ritmo creciente.
"Esto no es sostenible. La alternativa a una estrategia de más de lo mismo, que finalmente convertiría la crisis en colapso, debe basarse en una reconceptualización fundamental de la estructura y funcionamiento del sistema económico actual", jarraitzen du.
Eta amaitzen du: "El tiempo es escaso y los esfuerzos deben de adecuarse al desafío, el cual es inmenso".
Nik uste dut, eta oso ondo dago guk berriztagarriak nola desplegatu behar ditugun eta horren inguruan hitz egitea, eta zentzu horretan esan duzuenaren inguruan ez daukat inongo kexarik, baina iruditzen zait honek beste maila bat hartu behar duela.
Esan nahi dut, zibilizazio erronka bat da eta hemen ez da kontua bakarrik esatea ea lortzen dugun portzentai batzuk igotzea eta Europatik datozen eskaeretara egokitzea edo inguratzea. Zentzu horretan argi geratu da 2030 Estrategia Energetikoa ia bat-batean esango nuke, hasieratik ez bazen ere, zaharkitua geratu zaigula eta buelta bat eman beharko diogula. Hori argi dago.
Baino horretaz haratago joan behar dugu. Energiaren inguruko herri-itunak aipatzen ditugunean, eta dituzunean, eta nik ere aipatzen ditut eta nik ere bilatu nahi ditut, nik uste dut hemen hausnarketa estrategiko bat egin behar dela, oso sakonekoa egin behar dela eta hemen esaten dena eta 2050erako zero emisio dituen ekonomia edo metabolismo ekonomiko batetara joan behar dugula eta hori jarri behar dugula gure ekimen politikoaren erdigunean eta hortik aurrera beste aktibitate guztiak horri nola heldu edo helburu horiek nola heldu, lortzeko jarri behar ditugula.
Zentzu horretan, bueno, gero baditut beste bost minutu, ideia batzuk ere emango ditut, baino iruditzen zait autokritika denok egin behar dugula, gobernu ardurak izan dituenak gehiago egin behar ditu, baina maila bat igo behar digula eskaera honi, zeren berebiziko garrantzia dauka, eta gure eta gure ondorengoen bizitza bera bermatzeko ezinbestekoa delako aldaketa hau, ezta?