IRIARTE OKIÑENA (EH Bildu, 2017-09-21):
Mila esker, presidente anderea.
Legebiltzarkideok, gobernuko kideok, Urkullu jauna eta gaur hona etorri zareten herritarrok eta telebistaz ikusten ari zareten guztioi arratsalde on.
Herri bat gara, etsi ez duen herri bat. Eta horregatik gaurko nire lehenengo hitzak halabeharrez Kataluniari buruzkoak izango dira. Kataluniako Gobernua indargabetua; zerbitzari publikoak atxilotuak; alderdi politikoen egoitzak miatuak; askatasun zibilak bertan behera. Hau ez da independentzia bakarrik. Hau demokrazia da, demokrazia bai ala ez, demokrazia ala demofobia.
Guk argi daukagu, beraz nik gaur hemen esan nahi dut Euskal Herria Bilduko gizon-emakumeok apustu argi eta garbia egiten dugula demokraziaren alde, herritarren erabakiaren alde.
Euskal Herria Bildu coincide en la defensa de la democracia con el Parlamento y el Gobierno de Cataluña, con decenas de entidad culturales, científicas, deportivas, profesionales, empresariales y sindicales de Cataluña, con Ómnium cultural, con la Asamblea Nacional de Cataluña, con Comisiones Obreras y la Unión General de Trabajadores de Cataluña, con el Barça. Y sobre todo coindice con los millones de catalanas y catalanes que se resisten ante quienes pretenden robarles sus únicas armas, su voz y su dignidad.
Historian badira une batzuk halabeharrez alde batean edo bestean jarri beharra dagoena, ez dagoena anbiguetatearentzako tokikorik.
La línea y ha sido trazada. O se está en la defensa de la democracia, con el Parlamento y el Gobierno de Cataluña, con las entidades catalanas, o se está con el Gobierno y el Estado español que pretenden liquidar las libertades civiles de los ciudadanos. En un lado u en otro.
Eta Urkullu jauna, gustatuko litzaidake erantzuna zuk ere argi uztea. Izan ere, bestela gaur egun Partidu Popularrarekin egotea eta Partidu Popularra babeste ez baita demokraziaren alde egotea.
Edozein kasutan, gaurko zure diskurtsoa entzun ondoren, traza hartu diot Eusko Jaurlaritzari nolabaiteko errealitate paralelo batean edo bizi dela, bai Kataluniara begira dauden unean betiko mezua igorri diezulako, baita Espainiar Estatuari begira, eta baita Euskal Herriari edo Euskal Herriaren zati honi begira behintzat. Mundu paralelo bat.
Eta ez dituzu datu guztiak eman. Aurreko kideek eman dituzte hainbat datu, baina egia esan oraindik ere herri honetan jende asko dago ez daukana modurik bizitza duin bat egiteko. Arazo ekonomikoak, etxebizitza bat edukitzeko arazoak. Langabezia arazo haundi bat da oraindik ere eta gainera % 72k ez du prestaziorik jasotzen. Eta kronifikatzen ari da eta % 63k urtebete baino gehiago darama langabezian.
30 urterekin oraindik ere etxean jarraitzen duten gazte asko daude, beraien etorkizunaz zer egin ez dakitenak, nola izango den ez dakitenak, seme-alabak izatera ausartzen ez direnak. Eta honek sortzen digu egun daukagun arazo larrienetako bat, demografia arazo izugarri bat Euskal Herrian.
Erretiroa heltzean pentsioa kobratuko duten pertsonak daude, beldurra duten pertsonak. Eta honen alderdirik gordinena, lehen esan baldin bada ere, emakumeek pariatzen dugu.
Emakumeok pairatzen dugu gizarte honetan arlo guztietan gertatzen direnen alderdirik gordinena. Lanik prekarioenak, biolentzia era guztietakoa, zaintza gure gain dago. Aurpegirik beltzena gizarte honetan...
...alderdirik gordinena, lanik prekarioenak, biolentzia era guztietakoa, zaintza gure gain dago, aurpegirik beltzena gizarte honetan dauden arazoetaz emakumeok jasaten dugu, eta oraindik ere ez dugu ikusten emakumeak daudenik politika horien guztien erdian.
Eta ezin dugu gure etorkizunaz erabaki, eta egunez egun Espainiako Estatuaren demokraziaren gabezia larria pairatzen dugu, eta orain, momentu honetan, historiako momentu honetan gainera, salbuespenezko egoera antidemokratiko bat, inolako esperantzarik gabea, arazoa estrukturala delako, egiturazkoa delako, ez delako Partidu Popularra bakarrik. Ez dago Espainia demokratizatzeko aukerarik, eta horrek Euskal Herriari zuzen zuzenean eragiten dio.
Nos parecemos cada vez menos a Europa y cada vez más a España. En vez de invertir en investigación y desarrollo a nivel de Europa, invertimos más a nivel español. Y lo mismo pasa en educación, o en cultura, o en medio ambiente.
Herri aurreratu batek hezkuntza aurreratu bat, puntakoa behar du, kalitatezko hezkuntza bat.
En estos momentos su Gobierno está aplicando la LOMCE, los resultados de PISA han evaluado negativamente sus políticas, y tiene la comunidad educativa en la calle y yo creo que es el momento de reconocer que ha habido grandes errores, que hay que dejar de mirar a Madrid, y que hay que empezar a mirar a Europa.
El número de profesorado interino que mantiene incide en esa calidad, la falta de modelo en inversión lingüística lastra al alumnado, la segregación escolar necesita medidas activas, necesitamos un sistema que garantice la igualdad de oportunidades, y tenemos graves lagunas y grandes asignaturas que responder en estos momentos.
¿Nuestros impuestos? Pues nuestros impuestos efectivamente son casi calcados a los españoles, nada que ver a los europeos. Y todo esto, señor Urkullu, gracias a su Gobierno. Porque usted puede continuar con su marketing de las "Personas primero" o "Euskadi auzolanean".
Baina begira Urkullu jauna, duela 10 urte, 2008an, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, Gipuzkoar herritar bakoitzak bataz beste 31.243 euroko aberastasuna sortu suen. Hori zen Barne Produktu Gordina per capita. Eta 2016an, 31.805 izan da.
Orain, 10 urte, zuen hainbeste gustatzen zaizkizuen tauletan, Espainiako elkargo autonomoetako tauletan, aberastasun mailan lehenengo lekuan zegoen Euskal Autonomia Erkidegoa, eta orain Madrilen atzetik dago.
Baino okerrena da Europara begira jarrita, orain 10 urte, 2007an, Euskal Autonomia Erkidegoaren Barne Produktu Gordina Europako bataz bestekoaren % 140koa zela, Eustat-en datuen arabera. Eta azken datuen arabera, 20 puntu galdu ditugula.
Ez dut ukatuko nik krisia izan denik, baina krisiak eragin dio Londresi, bai Parisi, bai Portugali adibidez, egoera berezitu behar izan duelako agian beste herrialdeekiko begiratuta. Ez dut nik ukatuko hori.
Baina guztiok uler dezaten, PSOE eta PNVren gobernuek, edo orain elkarrekin duzuen honek, Espainiako eredua aukeratu duzue krisiari aurre egiteko. Espainiak erabakitako neurri guztiei men egin diezue azken urteetan, eta horretan jarraitzen duzue, eta ez duzue bertako eredu sozio-ekonomiko eta industriala defendatzeko pausurik eman.
Hemos perdido muchos años y ahora mismo el Índice de Competitividad Regional Europeo, quizás el índice que mejor mide la riqueza de nuestro país y el nivel de vida, nos coloca en la posición 119 de un total de 263 regiones europeas. Hace sólo cuatro años estábamos en la posición 103.
Siempre ha sido una obsesión para mí la inversión en investigación y desarrollo y fíjese, en 2010 estábamos en la posición 88, que tampoco era una cosa para echar cohetes. Pero, es que resulta que en 2016, estamos en la 134.
No hará falta decir que la inversión en innovación hoy, supone el empleo y el crecimiento de mañana.
Baratza ongarritzea da. Baina ikerlari gazteen lan baldintzak ez dira onargarriak. Unibertsitatea da gaur ikerkuntzan emaitza oparoena ematen duena eta inbertsioa eskasa da, eta errektoreak ere berriki zalantzan jarri du era honetara unibertsitateak aurrera egiteko aukera izan ote dezakeen.
Eta, zer egin du Gobernuak bederatzi hilabete hauetan? Ba, lehenengo egin du alderdi sozialistarekin koalizio gobernu bat, logikaren kontrakoa, gehiengorik ez daukalako. Eta ia-ia ezkondu orduko menage a troi bat Partido Popularrarekin.
Partido Popularrarekin egin duzue bai Eusko Alderdi Jeltzaleak baina baita alderdi sozialistak ere, Mendia anderea. Hain zuzen ere, gero esango duzue Espainian, zuk eta Pedro Sánchez-ek Partido Popularra Gobernutik bota behar dela, baina Espainiako Kongresuan zuek bideratu zenuten, hain zuzen ere, Mariano Rajoy Gobernuan egotea.
Eta zuek eroso zaudete gobernu honetan Partidu Popularrak sostengua ematen dizuelako, eta sostengatzen ari zarete Partidu Popularra Espainian noiz eta une historiko honetan, demokrazia arriskuan dagoen honetan, adierazpen askatasuna erasopean dagoen honetan, elkartu eta ideiak trukatzeko askatasuna arriskuan dagoen honetan eta, azken batean, lehen esan dudan bezala, demokrazia jokoan dagoen honetan. Eta oraindik ez dakigu non jarri duzuen proportzionaltasunaren marra.
Baina jarrai dezagun, Urkullu jauna. Gaur bertan ere aipatu duzu ekonomia eta enplegua direla zure ardura nagusienetako batzuk.
Su Gobierno fue elegido en noviembre del año pasado. En Álava, Gipuzkoa y Bizkaia ese mes de noviembre había 922.000 afiliados a la Seguridad Social en todos sus regímenes, trabajadores por cuenta propia y ajena. 922.000.
Y hablemos de los últimos datos de este año, que son de agosto de 2017. O sea, 919.000 afiliados menos, con lo cual, se han perdido, han desaparecido, 3.000 empleos.
Esango didazue Lanbideko bulegoetan jende gutxiago dagoela izena emanda eta enplegu tasa hobetzen ari dela, baina Gizarte Segurantzako afiliatuak dira errealitatea ongien erakusten digutenak eta datuak horiek dira: Zuek Gobernuan egon zareten egun bakoitzeko, por cada día que ustedes han estado en el Gobierno incluidos sábados y domingos, se han perdido 10 empleos, que son mujeres y hombres con nombres y apellidos que viven en este país.
Eta datu hori txarra da baina datorkiguna ez da hobea eta aurretik ere hitz egin dute Elkarrekin Podemosekoek, baina La Naval eta Ezkerralde osoa, La Navalentzat lanean ari diren hamarka enpresa laguntzaile, Gipuzkoan eta Bizkaian CNA Fagor, Enkarterrietan CEL, Xey altzariak Zumaian, General Electric Ortuellan... Beste 3.000 langile izan daitezke lanik gabe geratuko direnak edo gehiago, eta kasualitatea izango da, baina zuzenean edo zeharka Eusko Jaurlaritzak arduraren bat du. Besterik ez bada, Esperanza Aguirrek bere garaian esan zuen bezala, in vigilando.
Euskal Herriak eta Euskal Herriko zati inportante bat den neurrian Euskal Autonomia Erkidegoak, etorkizunari begira diseinatutako politika industrial bat behar du. Hemendik 20 urtera Europan goi mailan egon nahi baldin badugu erabaki behar dugu une honetan zertan lehiatuko garen, eta horretan lanean hasi behar dugu eta horretarako bideak jartzen hasi; eta horrela bakarrik lortuko dugu enpleguaren kalitatea berreskuratzea, horrela bukatuko da egun erdiko kontratuekin eta egun osoan lanean pasa beharra, edo 800 euroren truke 12 orduz lan egin beharra.
Inbestidura saioan esan nuen eta berriro diot: Gutxieneko soldatak 1.200 eurokoa izan behar du eta saiatu gaitezke hori legislatzen. Hori bai, Espainiako lan merkatuaren erregulazioa alboratuz edo gaindituz.
Eta gutxieneko pentsioak 1.080 eurokoa izan behar du eta horretan ere saiatu gaitezke. Ez dugu zertan egon behar Sáenz de Santamaría andreak zer esaten digun honen inguruan.
Eta iritsiko ote den Gizarte Segurantzaren eskumen hori. Ez dugu zertan itxaroten egon behar. Edozein kasutan, Erkoreka jauna, esaiozu Sáenz de Santamaría andreari irakurri dezala Parlamentu honek duela urte eta erdi hartutako erabakietan zer zioen eskumen horrek izan behar dituen baldintzez.
Bederatzi hilabete hauetan justizia sozialari dagokionez, Urkullu jauna, kontrakoa erakutsi duzue. Confebask izan da zuen lagun mina eta euskal gehiengo sindikalari bizkarra eman diozue eta horrela, enpresarien eskutik eta sindikatuei bizkarra emanda, ez dira hobetuko langileen bizi baldintzak.
A ustedes parece que les importa poco la precariedad. Fíjese que les importa poco que tienen a las trabajadoras y trabajadores públicos, a maestras, enfermeras, médicas, con un sueldo inferior al que cobraban hace diez años, y sin devolverles todavía la totalidad de la paga extra que les quitaron hace cinco. Y ahora dicen que les van a subir el sueldo un 1 %.
Ba jakingo duzue inflazio hori baino handiagoa izango dela, 2017an. Eta jakingo duzue gure seme-alaben hezkuntzaz, eta gure osasunaz arduratzen direla langile publiko horiek guztiak.
Bada datu bat hemen aipatu ez dena eta aipatu nahi nukeena: 59.000 personas están fuera del sistema. 59.000 pertsona daude sistematik kanpo, pobrezia erreal egoeran. 10 pertsonetatik 3 sistematik kanpo geratzen dira Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta kobratuta ere; pobrezia erreal egoeran dauden pertsonen % 44k ez du prestazioa eskatzen; % 10,9ri ukatu egiten zaio; erretiratuen % 29,6 pobreak dira; Diru-sarreak Bermatzeko Errenta jasotzen duten pertsonen % 20 langileak dira.
Hori guztia gertatzen ari da hemen. Hemen bertan eta ez beste inon. Eta hori jakinda asko daukagu datozen hilabetetan jokoan, eskubideak, justizia eta elkartasunaren bidera itzuli behar dugu eta beldur gara azken hilabeteotan Partido Popularraren proposamenetatik oso gertu ikusi ez ote dugun Eusko Jaurlaritza.
Eta ez dagoela dirurik ez esan, ze dirua badago eta, zertarako nahi den dirua. Eta gainera Urkullu lehendakariak gaur bertan esan digu zenbat hazi den ekonomia: % 3. Ba non dago hazkunde hori?
Pues el dinero está donde siempre, en los bolsillos de los de siempre, en aquellos bolsillos que la Hacienda siempre respeta y yo creo que es hora de darle la vuelta a esta situación.
Behin eta berriro esan dugu fiskalitatea berraztertu beharra dagoela oinarritik, benetan bete dadin oinarrizkoena, gutxien daukanak gutxien ordaintzea eta gehien daukanak gehiago ordaintzea. Europako bataz bestekoetara hurbilduz, eta oraindik 6 puntu atzetik gaude. Baina badirudi hori ere ez dugula nahi.
Guk badugu plan bat negoziatzen hasteko eta aztertzen hasteko banatzen hazia dagoena, zabaldu, hedatu eta garatu daitekeena. Negoziatzeko prest gaudena, Azpiazu jauna negoziatzeko prest gaudenak.
Bakegintzaz bi hitz egin nahi genituzke. Bakegintzan aurrera pausuak izan dira azarotik hona, ETAk gizarte zibilaren ordezkarien esku armak utzi izana mugarri izan zen, eta deigarria berriz ere Espainiako Gobernuak arlo honetan erakutsi duen utzikeria, zabarkeria, jarrera oztopatzailea erakutsiz ahal duen guztietan ez duela bakegintzan aurrera egin nahi.
Gaur arte, orain arte presoekiko erakusten duen jarrera berbera da, dispertsioari bere horretan helduz, preso gaixoen eskaerei muzin eginez eta mendeku politika muturreraino eramanez, giza eskubideak urratuz. Eta ezin ulertzekoa da munduan beste inon holakorik ez delako gertatzen.
Ikusiko dugu espetxeen eskumena zertan geratzen den eta hori dela medio, zertan gelditzen diren Madrilekiko elkarrizketak, baina uste dugu oso kontuan hartu behar duela Eusko Jaurlaritzak euskal herritarrak erakusten ari diren bidea bestearen azalean jartzeko ariketa, enpatia, biktima guztienganako errespetua, errekonozimendua eta ahal den guztietan erreparazioa.
Eta kontuan hartu behar dituela gizarte zibila arakatzen ari den formula eta formula berriak ere. Baita gertatutakoaren kontakizuna egiterakoan ere, bakarra egiteko errelato bakarra ontzat emateko tentaldiek ikusten ditugu eta, eta kontaketa bat bestearen gainean inposatzeak ez dio prozesu honi mesederik egingo. Gu ausardiaz jokatzen ari gara eta horrela egiten jarraituko dugu.
Hitz egin dezagun etorkizunaz, Euskal Herriaren etorkizunaz munduan izan behar duen tokirantz. Etorkizunari buruzko debate honetan oztopo handia izango da Espainiako Estatua.
El Estado Español tiene tan claro su orden de prioridades, que de un plumazo anteayer se cargó de facto incluso, el llamado Estado de las Autonomías del que tanto se vanagloriaba.
Euskal herritarren ongizatea da gure helburu nagusia eta derrigorrezkoa da horretarako guk ere tresna guztiak gure esku izatea, gure etorkizuna erabaki ahal izateko eta hori Estatu bat izatea da, bestela herren egongo gara. Euskal Herria nazio bat da eta ondorioz erabakitzeko eskubidea du, autodeterminazio eskubidea du. Ez da inor baino gehiago, baino ez da inor baino gutxiago.
Abiapuntu horrekin gu akordioak egiteko prest gaude eta adostasunak prest bilatzeko gaituzue, baina aniztasunaren izenean beto eskubiderik onartzeko ez gaude prest.
Kontu honetan ematen antzeman dudan aldaketa bakarra zure iritzi aldaketa da Urkullu jauna, bederatzi hilabetez galdera egin dizudanean autogobernuaren inguruko zenbait kontuei buruz beti erantzun bera eman didazu, hori autogobernu ponentzian.
Baino zure irizpideak eman dituzunez utzidazu zer iruditu zaizkidan esaten. Eskubide historikoetan oinarrituta Estatu kondeferal bat izan daiteke nolabait esateko, zure gaurkoaren titularra eta horrela esanda, Urkullu jauna, galdera bat sortzen zait: Estatu bat da egungo markoa gainditzeko lehendakariak proposatu diguna? Hori da Estatu bat?
Nazioarteko kontzeptu bat da, estatuen konfederazioaren aurretik estatu libreak onartzen dituena, hori da proposatzen diguzuna, Estatu libre bat da zuk gaur proposatzen diguzuna, Urkullu jauna?
¿Lo que propone es que pasemos de un régimen de autonomía a un Estado de soberanía que se relaciona con otros estados de igual a igual? ¿O no? ¿Usted cree de verdad que esto es posible con quienes mandan tropas a Barcelona, señor Urkullu?
Apuntatzen dut edozein kasutan, baina planteamendua tranpaz eta kontraesanez betea ere egon daiteke. Eskubide historikoak jada mantra bat ere bihurtu dira zuen alderdiarentzat Herrero de Miñónen babesa badute PP-ko Herrero de Miñónena, baina...
..eskubide historiakoak jada mantra bat ere bihurtu dira zuen alderdiarentzat. Herrero de Miñónen babesa badute, PPko Herrero de Miñónena, baina zoritxarrez ba ez askoz ere jende gehiagorena.
Y usted mismo ha dicho que el Tribunal Constitucional ha reconocido la importancia de los derechos históricos. Pero se le ha olvidado decir lo que viene sosteniendo ese mismo Tribunal reiteradamente una y otra vez. Y se lo voy a citar con una sentencia.
"La propia actualización de los derechos históricos es consecuencia obligada del mismo carácter de norma suprema que posee la Constitución, norma a la que están sujetos todos los poderes del Estado, pues como constatamos en la misma sentencia la soberanía nacional de la que emanan todos los poderes del Estado imposibilita el mantenimiento de situaciones jurídicas, aun comprobada tradición ,que resulten incompatibles con los mandatos y principios constitucionales.
Y ello porque la Constitución no es el resultado de un pacto entre instancias territoriales históricas que conserven unos derechos anteriores a la Constitución y superiores a ella, sino una forma de poder constituyente que se impone con fuerza vinculante general en su ámbito sin que queden fuera de ella situaciones históricas anteriores". Es decir derechos históricos sí, pero sin perjuicio de la unidad de España del artículo 2 de la Constitución Española. Con eso queda todo dicho.
Eta esaten zenuen Europar Batasunaren anbitoan aitortu beharko litzaigukeela eta gure herriak beharko lukeela ordezkaritza zuzena eta nazioarteko ordezkaritza zuzena. Ni horrekin erabat ados nago. Baina horretarako formula bat badago aspaldi inbentatua eta hori independentzia da.
Eta nik zuengandik esperoko nukeena, hain zuzen, ere horixe da. Que usted hablara de un Estado independiente, señor Urkullu.
Eta honek Kataluniaz hausnarketa bat egitera bultzatzen nau. Aspalditik ari naiz defendatzen Katalunia ikusita Euskal Herriak ere prest egon beharko lukeela Estatu independente bat izateko. Beraz horretarako behar diren egitura guztiak martxan eduki beharko genituzkeela, prest eduki beharko genituzkeela.
Baina euskal politikagintzak oro har eta egian Eusko Jaurlaritzak bereziki nolabaiteko handikeriaz begiratu izan dio Kataluniari. Politika egiteko betiko moduetara ohituta, pentsatu izan duzue agian poker partida batean ari zirela.
Eta horregatik entzun ditugu ba Europan gaur independentzia lortzea ez da posible, ez dakit non bukatu duen Artur Masek. Eta beti ere gainera izan dira hango prozesuari kalte egin ziezaioketen momentuan.
Herrigintzan, ordea, derrigorrezkoa da ahal diren eszenatokiak kontuan izaten eta aurrez ikusten, zeren bestela orain hortik datoz zailtasunak. Ezin da esan Katalunia ez da inora helduko edo hori aditzera eman eta gu bai garela negoziatzaile onak, zeren asteko Katalunia heldu da.
Lortu du herri baten duintasuna, duintasun demokratikoa azaleratzea eta hori lorpen handia da. Lortu du espainiar Estatuaren egitura zaharkitua eta antidemokratikoa agerian ustea eta hori lorpen handia da. Lortu du demokrazia gabezia ugari dituen Estatu baten josturak desegiten hastea eta hori asko lortzea da.
Eta hemen bitartean sinestarazi nahi izan diguzue gurea harreman bilaterala zela. Nos han tratado de convencer que sí, que ustedes eran buenos negociadores, pero vemos ahora que Cataluña ha logrado reventar las costuras de un sistema que tiene gravísimas carencias democráticas, que ha puesto sobre las cuerdas las estructuras del Estado y que tiene a la mitad de la juventud en paro mientras regala miles de millones a la banca.
Éramos muchos los que pensábamos que el Rey de España, el Estado español estaba desnudo y ha sido Cataluña quien ha puesto de manifiesto lo que estaba pasando. Y mientras tanto ustedes lo que han demostrado es que están bastante cómodos en la sartén del Partido Popular.
Nik nahiko nukeena da zure Gobernuak argi esatea zergatik den hobea dependentzia proiektu bat independentzia proiektu bat baino. Izan ere zure Gobernuari edo zeuri entzunda, Urkullu jauna, ba horixe da atera daitekeen konklusio bakanetako bat.
Begira gaur urtebete 2016ko irailaren 20an, El Pais egunkariaren azalean "La independencia en el siglo XXI es hablar de imágenes del pasado" zenioen. Eta gaineratu zenuen, "hoy es imposible que un Estado se puede declarar independiente".
Egun hartan bertan, aquel mismo día, en una gran foto del mismo periódico veíamos al diputado del Partido Demócrata Catalán y exconsejero de presidencia Francesc Homs, declarando como imputado por haber puesto una urnas el 9 de noviembre del 14. Luego lo inhabilitaron, a pesar de ser un representante elegido por el pueblo.
Gero inbestidura debatean esan zenuen zalantzak zeneuzkala Artur Masek non bukatu zuen. Egia esan nabari da ez duzula atzerri ministro bat, Urkullu jauna, zeren esaldi hori diplomatikoki oso traketsa da, bai, oso traketsa da.
Eta jarraitu nezake azarotik ona. Baina begira, uztailera etorriko naiz, El Mundo, Madrilgo egunkarian, "Rajoy elogia el pacto y entendimiento con el País Vasco, frente al enfrentamiento antidemocrático de Puigdemont". Eta uztailean bertan, Rajoyrekin ezkutuan bildu ondoren, El Correoren titularra, bilera sekretua deskubritu zuenean edo beharrezko filtrazioa jaso ondoren, "El PP aplaude la cita Rajoy-Urkullu y la pone de ejemplo frente a Puigdemont".
Zu zara Partidu Popularraren eredua, Urkullu jauna, zure Gobernua da Partidu Popularrak nahi duena. Eta gatozen irailera, iraileko ia gaindituezina izan delako, lehenengo Radio Euskadin, Kataluniako Parlamentuak erreferendum legea onartu baino 48 ordu lehenago, inolako babesik ez eta aholku bat, elkarrizketa behar dela. Baina zuk uste duzu Puigdemont presidenteari, edo Artur Masi, edo Kataluniako Parlamentuari, hainbeste urteren bueltan inork ezan diezaiokeela elkarrizketa behar dela? Ez ahal dute eskatu elkarrizketa? Zenbat aldiz eskatu dute elkarrizketa? Baita Pleno hartan bertan ere, zenbat aldiz eskatu zuten elkarrizketa?
Eta elkarrizketa beharko da, baina zuk ezin diezu bi aldeei neurri berean elkarrizketa eskatu, Urkullu jauna, ez.
Kataluniako Parlamentuak erreferendumaren legea onartu zuen egunena, irailaren 6an, Eusko Jaurlaritzak ez zuen hitzik esango horri buruz, edo ez zitzaizuen inportantea irudituko edo deskolokatuta zeundeten edo ez dakit ba, gero etorri zen zure txio famatua eta gero, bueno, sí, pero no, pero ya veremos, y finalmente vuelve usted a elegir una fecha de máximo simbolismo, el 11 de septiembre, Diada nacional de Cataluña, para descolgarse con aquello del respeto a la legalidad.
Eso mientras 1 millón de personas se manifestaba en Barcelona, con todas sus instituciones al frente. Haciendo amigos, señor Urkullu, pero desde luego haciéndolos en Madrid. Le aplaudieron a rabiar su intervención del día 11.
Y fíjese que parecía difícilmente superable, pero el día 14 con el presidente Puigdemont querellado, la presidenta del Parlamento querellada, más de 700 alcaldes amenazados con ser detenidos, imprentas y medios de comunicación registrados y cerrados, el 14 de septiembre, y viene usted a explicarnos que el referéndum catalán no tiene garantías y, claro, todo el unionismo le hace la ola, y casualmente vuelve a acertar con el día, porque es el mismo día que comienza la campaña electoral, el mismo día que la fiscalía se querella contra el presidente de la asociación de municipios catalanes, contra la presidenta de la asociación de municipios por la independencia y, además, cierran sus (...).
Esta actitud es gravísima, señor Urkullu, lo es incluso desde un punto de vista material, porque el referéndum de Cataluña tiene todas las garantías de este tipo de procesos en una democracia occidental, y además, una comisión de observadores internacionales, encabezados por Daan Everts, embajador de la organización para la seguridad y cooperación Europea, máximo representante civil de la OTAN en Afganistán, colaborador de la Unión Europea, de las Naciones Unidad, un diplomático de altísimo rango, cuya opinión  - me va a permitir, señor Urkullu -  será, al menos, tan cualificada como la suya, y ellos velarán porque el referéndum se celebre con todas las garantías.
Mire, lo único, lo único que le sobra al referéndum catalán son las detenciones, las amenazas, las multas, las inhabilitaciones y el terror que genera el Estado español. Es lo único que le sobra el referéndum catalán.
Batez ere oso larri iruditzen zait zure jokabide politikoki. Eusko Jaurlaritzaren lehendakari zara, Urkullu jauna, gu guztion lehendakaria zara eta espainiar unionismoak berriro erabili zure jarrera Kataluniaren kontra. Aipatu duzu gaur askotan Juncker jauna, berarekin bildu zineneko hura. Ba Juncker jauna, Europar Batzordeko presidentea, Estatu Batuetako diplomazia zu baino askoz urrutirago joan dira zentzu honetan.
Eskoziako Gobernuak deklarazio formal bat egin du Kataluniaz, nahiz eta 2.000 kilometrotara egon.
Seamos honestos  - dijo usted, señor Urkullu - , pues seamos honestos. Dar oxigeno al Partido Popular es incompatible con defender la democracia y usted ayer dijo que no había que echar más gasolina al fuego. Pues, mire, sin oxigeno no hay fuego, señor Urkullu, sin oxigeno no hay fuego.
Y seamos honestos y reconozca de una vez por todas que usted no quiere la independencia para Cataluña, que le molesta que hayan llegado tan lejos, porque esto deja en evidencia, señor Urkullu, esto demuestra que todo lo que nos han tratado de explicar durante todos estos años, que un pacto aquí, que un arreglo allá, que esto era lo mejor, pues a lo mejor hay otras vías, pueden existir otras vías.
Si Cataluña es independiente y se sienta en las Naciones Unidas y a nosotros nos sigue representando el señor Rajoy, su política queda en evidencia. Beldurra diozue Kataluniako independentzia, Urkullu jauna, Kataluniak egindako bideari beldurra diozue, agerian uzten duelako hainbeste urtetan zuek esan duzuena, hau dela bide bakarra.
Eta ondo aterako da. Lehenago edo beranduago ondo aterako da. Esaguzu non zauden zu, non dagoen Euzko Alderdi Jeltzalea, non zaude une honetan, demokraziarekin ala inposizioarekin? Inportantea da. Eta inportantea da estatuz berri bati buruz aritu behar dugulako, Urkullu jauna, eta Kataluniari itxi zaizkion ateak Euskal Herriari itxi zaizkiolako.
Esan dizut lehen, esaguzu non gauden. Estatu bat aldarrikatuko dugun legegintzaldian edo betikoan jarraituko dugun legegintzaldian. Autogobernu eskubidea, barkatu, autodeterminazio eskubidea defendatuko dugun legegintzaldian edo beste batean?
Espainiako Estatuko autonomia mutilatu bat izaten jarraitu behar dugu edo estatu bat izateko bideari ekingo diogu?
Eta ez ahaztu, hemen ez dago jokoan proiektu politiko bat. Ez dago jokoan independentzia bakarrik. Hemen jokoan dagoena demokrazia da, eta aurrez-aurre dugun Estatuak arazo estruktural bat du zentzu horretan, mendez mende erakutsi duen bezala.
Kontua da, demokrazia bai edo ez? Eta Partido Popularrarekin egotearekin, demokrazia posible den ala ez.
Las mujeres y hombres de este país, señoras y señores del Gobierno, se merecen un Gobierno más ambicioso, y no esta tristeza y este gris en que han envuelto a este país.
Rosa Parks aipatu izan dut orain baino lehen, eta egun hauetan behin baina gehiagotan topatu dut berak egindako baieztapen bat: Orduan eta gehiago obeditu, orduan eta okerrago tratatu gintuzten. Hausnartzeko modukoa iruditzen zait.
Eskerrik asko.
(Txaloak)