ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2014-02-21):
Eskerrik asko. Egun on guztioi.
Azken hilabete eta asteetako propagandarako keinu etengabekoak kontrakoa adierazi arren, enpleguaren errealitatea eta horren bilakaera oso kezkagarria da, 174.000 pertsona daude langabezian Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan. Lan Erreforma onartu zenetik 20.000 pertsona gehiago.
Langabezi tasa % 16koa da. Enpleguaren benetako bilakaera ezagutzeko fidagarria den Gizarte Segurantzako afiliazio tasa jaitsi da, % 4,6 jaitsi da. Eta okupazio tasa begiratzen badugu, datuak ez dira hobeak, % 10a gutxiago. Ahaztu gabe oso garrantzitsuak diren beste datu batzuk, gure herriak behar ez duen eta nabarmen arbuiatzen duen Lan Erreformaren aplikazioak ekarri dituena.
Negoziazio kolektiboaren suntsipena, soldata jaitsiera eta ondorioz prekarizazioa eta pobretzea orokortzea. Bistakoa da egoerak okerrera egin duela nabarmen bi urte hauetan eta enplegua, enplegu eza hobe esanda, jendartearen, euskal gizartearen kezka nagusia dela gaur egun.
EH Bildurentzat ere enplegu politikak lehentasun osoa du. Horregatik aurkeztutako enplegu plana dela eta hainbat iniziatiba bideratu ditugu. Adibidez ezagutu nahi izan dugu aurreko enplegu planaren ebaluazioa, horrek esango digu maila batean behintzat, zer egin den ondo eta zer gaizki, zer nolako politikek balio duten eta zeintzuk ez. Horretarako 245 galdera aurkeztu ditugu ebaluazio hori egiteko, orain arte Legebiltzar honetan egin ez dena eta/edo azaldu ez dena.
Adibidez ere Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeko presidentearen agerraldia ekarri genuen EAJk eta PSEk hitzartutako enplegu planaren gabeziak agerian utzi zituena, nahiz eta lehendakariak beste interpretazio bat izan, agian gero aukera izango dugu aipamen zehatzagoak egiteko.
Eta adibidez ere, bost sindikatu nagusien agerraldiak eskatu ditugu. ELA, LAB, ESK, CCOO eta UGT, denok Legebiltzarrean azaltzeko enpleguaren egungo egoerari buruz egiten duten azterketa eta iritzia eta egiten dituzten proposamenak ezagutzeko eta aztertzeko.
Testuinguru horretan diogu ozenki enplegu planaren aurkezpen arranditsua gorabehera, Jaurlaritzak ez duela egiten enplegua suspertu eta sustatzeko beharrezkoa den ahalegina eta apustu. Sektore publikoa bada uste hori baieztatzen duen esparru nabarmena. Behin baino gehiagotan kontrakoa azaldu arren, Jaurlaritza enplegua suntsitzen ari da sektore publikoan.
LAB sindikatuak egindako azterketa baten ondorioz, eta zuek emandako datuak baieztatzen dutenak, 4.000 lanpostu inguru galdu dira azken bi urte hauetan. 750 inguru irakaskuntzan, 148 Administrazio orokorrean, 2.906 Osakidetzan eta 45 justizian. Aztertu ditzagun datu horiek banan-banan.
Osakidetzan 2012ko urtarriletik 2013ko azarora bitartean 2.906 kontratazio gutxiago burutu dira. Azken hamar urteetako enplegu suntsiketarik handiena. Administrazio Orokorrean hilabetez hilabeteko konparazioetan, 2013an bataz beste hilabeteko 148 kontratazio gutxiago egin dira. Lan poltsetan dagoen mugimendua honen isla argia da. 2011n, 1.270 kontratazio lan poltsetatik. 2012an, 315 eta 2013an, 57.
Justizia Sailan antzekoa esan dezakegu eta irakaskuntzan ikasturte honetan kontratazioak gora egin dute baina hori ikasle kopurua handiagoa delako izan da. Gainera, 2011-2012 ikasturteko erratioak aplikatuko balira, oraindik enplegua gehitu egin beharko litzateke. Oraingo plantila irakaskuntzan 2011-2012 urtean genuena baino txikiagoa da.
Eta Lanbiden ere egoera ez da batere samurra. Aste honetan bertan sindikatuek esan diguten bezala, enplegu zerbitzu publikoaren egunerokotasuna ozta-ozta atenditzeko guztiz beharrezkoak diren 200 pertsona kaleratzeko arriskuan daude. Gainera, esparru guztietan jardun osoko kontratazioak murrizten diren bitartean, lanaldi partzialekoek gora egin dute.
Guk argi dugu Jaurlaritzaren enplegu politikak, enplegu planak, Administrazio publikoan hasi behar duela, ezin dugu ahaztu Gobernuak sektore publikoan ahalmen osoa duela eta beraz eragiteko aukera osoa ere.
Eta oso garrantzitsua da beste datu bat, arlo publikoa aitzindaria da, motorra da eta oso ohikoa da arlo pribatuak aldez aurretik esparru publikoan aplikatu izan diren neurriak bereganatzea, onerako edo txarrerako, azken urte hauetan ikusten ari garen bezala.
Eta datuak dioten bezala, Jaurlaritzaren enplegu politika sektore publikoan oso negatiboa da, argi gelditzen da azken urteetan krisiaren aitzakiaz ezarri diren neurriak eragin dutela lanpostu suntsiketa. Eta honen ondorioz, zerbitzu publikoen kalitatearen galera ere bai.
Beste adibide bat ipini dezakegu, azken urte hauetan edozein arrazoiengatik lanera joan ez daitezkeen ordezkapenak egiteko irizpideak zorroztu egin dira, gaixotasun bajak % 100ean ez ordaintzeak ere gaixorik egon arren lanera hutsik ez egitea ekarri du eta murrizketa guzti horiek, enplegua deuseztatzen jarraitu dute. Eta lanaldia luzatzeari dagokionez, eta hori egin da, horrek Osakidetzan izan ditu ondorio argienak.
Laburbilduz, bi urtetan administrazioan 4.000 lanpostu inguru galdu dira politika horren ondorioz. Eta horregatik diogu 2013-2016 Enplegu Plana urtarrila amaieran Alderdi Sozialistarekin batera aurkeztu zenutena, benetako plan bat baino, propaganda itxura hartzen diogula.
Nagusiki martxan zeuden ekintzen bilduma delako eta gainera CES-ek egindako gomendioari entzungor eginez, sindikatu guztien desadostasunarekin martxan jarri delako.
Lehendakariak esan du orain dela minutu gutxi tribuna honetatik, CES-en gomendioak hartu egin direla enplegu planean. Nik irakurriko dizkiot gauzatxo batzuk. CES-en txostenak  - eta hemen irakurri zuena batzordean -  esaten du: "En primer lugar, por su relevancia, la necesidad de incrementar la inversión pública. A lo que se añade que en el plan de Lakua se olvida el importante papel del empleo público".
Non dago hori enplegu planean jasota?
"Resulta ser una auténtica recopilación de políticas desarrolladas por distintos departamentos, cuando un plan de empleo debe ser algo extraordinario que refuerce las políticas estructurales en esta materia".
Erantzunean kritika hori ez da onartzen, gomendio hori ez da onartzen.
"No se tiene en cuenta la calidad del empleo ni su continuidad  - esan zuen -  y la falta de diálogo con los sindicatos es una laguna que tiene el plan, porque un buen desarrollo del plan va a necesitar una interlocución directa con los agentes sociales y económicos".
Hau bera azpimarratu du hemen kuriosoa baldin bada ere, Alderdi Sozialistako ordezkariak tribuna honetatik gaurko egunean.
Gainera, bitxia da Alderdi Sozialistak beste plan bat nolabait, beste agente gehiagorekin hobetzen duena ia hurrengo egunetik aurrera hasi dela eskatzen. Eta gainera kezka berberak agertu dituela gaurko egunean.
Ez zaigu benetan serioa iruditzen, horregatik esaten dugu lehendakariak aurkeztutako enplegu planak ez duela sinesgarritasunik, zaila egiten zaigu sinestea Jaurlaritzak nola lana sortuko duen kontuan hartzen badugu sektore publikoen lanpostuak suntsitzen ari dela.
Eta hortik dator gure galdera, interpelazioa. Zelan bermatuko du Jaurlaritzak enplegu planaren helburuak beteko direla, kontratatzailea den arloan, arlo publikoan, etengabe enplegua suntsitzen duenean?