ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2014-12-18):
Arratsalde on.
Gaiari ekin baino lehen gauza bat argitu nahiko nuke eta itzulpenarekin du zerikusia. Dakizuen bezala, gure proposamenak guk euskaraz erroldatzen ditugu, hau ere euskaraz erroldatuta dago eta itzulpenarekin hainbat arazo izan ditugu.
Atzo bertan bidali ziguten zuzenketa bat, gaur ez dagoela liburuxkan jasota. Eta argitu nahiko nuke proposamenean erdarazko testuan esaten denean "por permitir que se ausentara el consejero", ba ez dela zuzena, euskarazko testuan da "por consentir o por permitir la salida del consejero". Ez du esanahi berdina.
Eta gauza bera, "se está descabezando el departamento" esan nahi genuen erdaraz. Gure interpretazioa hori da eta interpretatu da "dejar sin responsable". Hau pixka bat argitu nahi nuen, bakarrik zehazteko itzulpena ez dela oso zuzena termino guztietan gure ikuspuntutik.
Gaiari helduz, urriaren amaieran osoko bilkuran Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburua, Aburto jauna, interpelatu genuen bere Sailaren egoerari buruz. Interpelazioak bi ardatz zituen, bata Aburto sailburuak zuzentzen zuen Sailetik bideratu beharreko politiken garrantzia aipatu genuen, kalitatezko enplegua sortzea eta sustatzea, babes sistema sendoa eta zabala ziurtatzea. Eta legegintzaldi erdia pasa ondoren, erronkak bere horretan daudela genion, bideratu gabe jarraitzen dutela esaten genuen.
Eta bestea, egoera hori izanda, Enplegu eta Gizarte Politiketako Saila zuzentzen duten karguak, sailburuak, hainbat sailburuorde edo zuzendari, ardura hau utzi eta beste bide bat hartu dutela, beste kargu publiko batzuetarako hautagaiak direla. Eta erabaki honen ondorioz, hain garrantzitsua den sail batean, langabezia, enplegua edo Lanbide adibidez dagoen Sailean, hainbat karguk bere erantzukizuna uztea arduragabekeria erakusten zuela.
Interpelazio ondoren aipagarriak diren bi gertaera suertatu ziren. Lehena, Legebiltzarreko mahaiak mozio proposamena atzera bota zuen, EAJk araudiaren erabilpen maltzurra eginda eta PSEren abstentzioarekin. Horregatik, legez besteko proposamena aurkeztu genuen.
Eta bigarrena, handik egun gutxira, Koldo Mediavillak, EAJko Euskadi Buru Batzarreko atal instituzionalaren arduradunak, DEIAn idazten duen zutabean eta bere blogean jasotzen duena, beste harribitxi batzuen artean horrela amaitzen zuen "epidemia de ceguera" deituriko idatzia.
"Hasta ahora habíamos escuchado eso de váyase, señor González. Lo que jamás habíamos sido testigos es de lo que la parlamentaria Arrondo expresa, quédese, señor Aburto, no se vaya. Que lo denuncie también a la Fiscalía, puestos a hacer el bobo, mejor ser esférico, sin aristas, lo cojas por donde lo cojas, bobos. Qué epidemia".
Argi dago Mediavilla jaunari eta EAJri ez zaie batere gustatu gai honetaz eztabaida piztu eta hona ekarri izana. Boberia bat izateko, Mediavillaren hitzak, kritika merkea eta erraza irakurri dugu, alde batetik, eta gaia eztabaidatzeari oztopoak eta trabak bestetik.
Hala ere, gure kritika, kritika eta salaketa politikoa da. Koldo Mediavillari erantzuten idatzitakoan esaten genuen bezala, "nuestra crítica y denuncia no se refiere a que Aburto, el consejero de Empleo y Políticas Sociales, se vaya, sino a la irresponsabilidad de dejar una de las áreas más importantes totalmente descabezada a mitad de legislatura. Una irresponsabilidad del Gobierno, en su conjunto, del lehendakari y de los miembros del Departamento que previsiblemente van a irse, que no son pocos".
Ez dira bat edo bi doazenak, adierazitakoaren arabera dakizkigunak, alde batetik, Aburto sailburua dugu, Iñigo Pombo Gizarte Politiketako sailburuordea, Ricardo Barkala, Enplegu sailburuordea, hirutik, bi sailburuorde.
Imanol Zuluaga, gabinete burua, eta komunikabideak gaizki ez baldin badaude, Xabier Otxandiano, Miren Gotzone Sagardui zuzendariak eta abar.
Ez dira edozein, dira Departamentuko bizkarrezurra, baina benetan kezkatzen gaituena, hori baino gehiago oraindik ere, egoeraren larritasuna da.
Azpimarratu nahi dut azken hau, hori da benetan kezkatzen gaituena, egoeraren larritasuna. Legegintzaldi erdia jada pasatu denean, Aburtoren Departamentutik egin diren politikak ez dira bideratuak izan egoera hobetzera, hori da gure ikuspuntua.
Milaka pertsona langabezian jarraitzen dute, 168.729 Lanbideko azken datuen arabera, eta sortzen den enplegu apurra prekarioa, aldi baterako, baldintza laboral kaxkarrak dituena da, kalitaterik gabeko enplegua, azken batean.
Enplegu bat ez izatea, kalitatezko enplegua ez izatea pertsona asko, milaka, bizi-baldintza duinak ez dituela esan nahi du eta kalitateko enplegua diot.
Gaur egun enplegu bat izateak ez du suposatzen pobrezian edo pobrezi arriskuan ez egotea. Kaltetutako sektore ugari ditugu, gainera, emakumeak, adin batetik gorakoak, gaztea eta abar.
Ez dago gazteak laneratzeko benetako estrategiarik eta gainera erretiro adina atzeratzen doa. Gazteek langabezian dauden bitartean, amonak eta aitonak lanean jarraitzen dute eta beraien seme-alabak langabezian, ez du inolako zentzurik.
Gizarte politiketan ezarritako murrizketen politiken ondorioz egoera ez da hobea. Gizarte larrialdietako laguntzak ez dira iristen behar duten pertsona guztiei erantzuteko eta aurrekontu berriekin berdin jarraituko dugu.
Enplegua eta zaintza, kontziliazio politikak, ez duzue bete Legebiltzarrak eskatutako, hau da, 2014ko eskariak ordaintzeko adina diru ipintzea eta, ondorioz, hor ere milaka kaltetu, gehienak gainera emakumeak.
Diru-sarrerak bermatzeko errentak, murrizketak indarrean daude, aurreko legegintzaldian ezarritako murrizketak bertan, horrela, mantendu dituzue eta jasotzen dena ez da nahiko bizitza duina bermatzeko. Eta babes sistema ez da heltzen behar duten pertsona guztiengan.
Sailburuak berak, Aburto jaunak, onartu du behar dutenen % 75a dela jasotzen dutenak babes sistematik, % 25 babes sistema horretatik kanpo dagoela gaur egun.
Eta babes sistema nahikoa ez denean, justizia soziala eta pertsonen gutxieneko beharrak ez dituenean bermatzen, pobrezia sortarazten da eta hor ere datuak guztiz kezkagarriak dira eta egondako bilakaera are gehiago. Azken bost urteetan, % 77 igo da. Hori da dugun errealitatea.
Bestalde, Lanbide dugu, funtzionamendu eskasa baino eskasago duena, askotan aipatu dugu langile kopurua ez dela nahikoa, lanpostu zerrenda adostua ez izatea suposatzen duena, diru-sarrerak bermatzeko errentaren ordainketa okerrekin gertatzen ari den bidegabekeria eta, horretaz gain, lan bitartekaritza, orientazioa, formazioa, non daude guzti hauek? Edota zerbitzu bera pribatizatzeko mehatxua ere hor dago.
Zalantzarik gabe, Lanbide bete gabeko erronka garrantzitsuenetarikoa da. Astelehenean, Bizkaiko kolektibo sozialen plataformak tarta handi bat oparitu zion Gasteizko Gobernuari Lanbidek eskaini dizkien beldurgarrizko hiru urte hauek ospatzeko. Adibide bat besterik ez da.
Etxebizitza politika aipatu dezakegu, zer esango dizute, etxe kaleratzeak egunerokoak bihurtzen ari dira han eta hemen, alokairua ez da sustatzen.
Eta egun hauetan ezagutu ditugun datuen arabera, etxea erostea gazte gehienen ahalmenetik kanpo gelditzen da. Enplegua izanda ere, soldataren % 62,8 erabili behar dute etxebizitza bat erosteko. Ezinezkoa.
Aipatutako guzti hau, esparru guztiak Enplegu Gizarte eta Etxebizitza Politiketako Departamentuaren esku daude eta, hau horrela izanda, esan behar dugu azken denboraldian Aburto sailburua gehiago ikusten duguna Bilboko alkateratzako kanpaina egiten, komunikabideetako elkarrizketetan adibidez, lehen aipatutako arazoei aurre egiten baino. Erronka izugarria eta egoera tamalgarria.
Bide beretik ere, aurreko larunbatean ezagutu genituen Deusto barometroaren emaitza batzuk. Zerikusi handia dute aipatzen ari garen gai eta erronkekin. Beste ikerketa batzuk esan dutena berrezten dute. Azaldutako emaitzen artean hauek daude:
La principal preocupación de la ciudadanía vasca es el paro, 65 %, la siguiente la situación económica, 40 %, y la tercera la pérdida de la calidad de las condiciones laborales, 33 %.
El 71 % de los trabajadores y trabajadoras de Araba, Bizkaia y Gipuzkoa cree que sus condiciones laborales han empeorado. Dan un suspenso a los servicios sociales, pensiones, Lanbide y políticas de vivienda.
Hau da errealitatea, hauek dira aipatzen ditugun tamainako erronkak.
Aipatu dut langileen % 71 beraien lan baldintzak okerrera joan direla pentsatzen dutela eta ez dabiltza oker, inposatutako lan erreformak, besteak beste, hori ekarri du.
Gaur bertan irakurri dugu, soldatak hiru lurraldeetan % 1,6 erori dira urte batean.Hori ere hor dago. Eta non dago Enplegu eta Gizarte Politikako Saila? Non, sailburua?
Zer egin da? Zer egiten ari da lan harremanetarako euskal esparrua habian ipintzeko? Ezer ez. Edo elkarrizketa sozialeko mahaia indarrean ipinita langileen ordezkaritzaren gehiengorik gabe, Jaurlaritzak pentsatzen du euskal esparrua sustatzen ari dela? Edo maila izango da Madrilen ikusi dugun argazki lotsagarriaren antzeko bat irudikatzeko? Ahaztu duzu ere lan harremanetarako euskal esparrua.
Laburbilduz, lan prekarizazioa, pobrezia eta gizarte bazterketa, murrizketak, gazteen egoera, Lanbide, lan harremanetarako esparru propioa eraikitzeko borondaterik ez eta gizarte elkarrizketa mahaia Confebaskekin, baina ez gehiengo sindikalarekin.
Lehen esan dudan bezala, hau da errealitatea edo hau ere errealitatea da, eta egia esan ez dakigu zer den hobe arduradunak, goi karguak, sailburuak, sailburu ordeak joatea edo gelditzea. Agian, egin dena egiteko hobe joatea.
Edozein kasutan badakiguna zera da, pertsonentzat eta beraien bizitzarako hain garrantzitsua den esparruan egoera txarra, kaxkarra utzita beste kargu batzuetara doazela. Erdi ondoratuta dagoen itsasontzia utzi eta badoaz, eta guretzat hori arduragabekeria da.
Are gehiago, Urkullu edo ohituta gaudenean Urkullu lehendakariari behin eta berriz entzuten eta esaten kudeaketa ona egitea dela bere taldearen ezaugarria, kudeatzen dakizuela. Kudeaketa ona al da hau? Ezetz esango nuke eta horregatik aurkeztu dugu proposamena, legezbesteko proposamena.
Uste dugu Legebiltzarrak bere kezka eta kritika adierazi behar diola Urkulluren Gobernuari, tamainako erronkak egonda eta egoeraren larritasuna ikusirik, legegintzaldi erdian onartzeagatik Departamentu honetako sailburua, sailburu ordea eta hainbat zuzendari –oker ez banago, 7 edo uste dut direla– bere ardurak uztea edo normaltzat hartzeagatik hain kudeaketa desegokia egin ondoren horrela joatea.
Eta bestetik, goi kargudun hauek jokamoldea baita ere kritikatzea. Euren erantzukizuna diren hainbat gaien egoera larria denean, itsasontzia uzteagatik, abandonatzeagatik.
Eskerrik asko.