ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2015-04-30):
Bai, eskerrik asko legebiltzarburu andrea. Arratsalde on denoi.
Prekarietatea gero eta hedatuagoa dago, arlo guztietan, pribatuan zein publikoan, sektore gehienetan eta adin guztietan eragiten duen gaitza da. Zoritxarrez gehiegi kronifikatzen ari den gaitza da. Prekarietateak batez ere gazteei eta emakumeei eragiten die, beste behin ere krisiaren ondorioz pertsona zaurgarrienei.
Gaur dagokigun gaiarekin lotuta, lan kontratuen behin-behinekotasunarekin hain zuzen ere, gazte enpleguan behin-behineko tasa % 40a baino altuagoa da eta gazteoi egiten dizkien kontratu berrietatik % 95a behin-behineko kontratuak dira.
Eta azken datua, behin-behineko kontratuen ia % 42a urtebetekoak baino motzagoak dira.
Beraz, gazteen langabezi tasa altuari, lan egiten dutenen ezegonkortasunaren arazoa gehitzen zaie. Lan bat aurkitzea zaila egiten bazaie ere, aurkitzen dutenean hilabete gutxirako lan kontratuak dira, beraz, ezegonkortasun arazoarekin jarraitzen dute.
Emakumeak ere badira behin-behinekotasuna gogor sufritzen dutenak, gainera, emakumeak behin-behinekotasunez gain beste gaitz gogor bat ere jasotzen dute, aldikotasuna. Aldi baterako kontratuen % 83a emakumeenak dira. Ez lan gutxiago egin nahi dugulako, baizik eta emakumeak direlako zaintza lanaz arduratzen direnak.
Ondorioz, nahiz eta lan gehiago egin, ordaindu eta ordaindu gabeko lana, gutxiago kobratu, kotizatu, arazo horrek beraien pentsioa kalkulatzerako orduan eragina zuzena izaten du eta horregatik duela gutxi EH Bilduk ekimen bat aurkeztu zuen pentsioak kalkulatzeko formulak aldatzea eskatzeko. Lan egindako eguna egun kotizatu bezala izateko. Eskaera hori, zoritxarrez, ez zen atera.
Gaur, enplegu bat izateak ez du esan nahi egonkortasuna edo emantzipatzeko aukera izatea. 10 kontratutik, 9 behin behineko kontratuak dira. Baina gainera, behin-behinekotasun horren atzean, jatorrizko ekimenean esaten zen bezala, askotan iruzurrezko jokaerak gertatzen dira: Autonomo faltsuak, jarduera ekonomiko askotan gehiegi luzatzen ari den iruzurrezko praktika, baita gazte askori eragiten diena.
Enpresari askok lan kontratu bat egin ordez, autonomo egitea eskatzen diete. Eta nahiz kasu gehienetan autonomo horrek bezero bakarra izan, enpresariak ez du langilearekiko inolako betekizunik. Edozein momentuan kale gorrian utzi eta langilea inolako eskubiderik gabe gelditzen da. Ez finikitorik, ez langabezi prestazioa eskatzeko eskubiderik, kale gorrian.
Behin-behineko kontratuen konkatenazioa, behin-behineko kontratu bat beste batean atzean. Noiz arte? Oporraldian kontratuak bertan behera uztea, oporrak ez ordaintzeko eta beste langile bat ez kontratatzeko. Praktika horiek iruzurrezko praktika mota batzuk baino ez dira, zoritxarrez, baina askotan, gure ustez, maiz gertatzen diren praktikak.
Ezin bestekoa da behin-behinekotasunarekin, prekarietatearekin oro har eta zehazki iruzurrezko kontratuekin bukatzea. Eta erronka horretan Jaurlaritzak zeregin aktiboa izan behar du, nahitaezkoa da behar diren errekurtso guztiak jartzea.
Sesioaldi honetan eztabaidatu genuen, Itsaso jaunak esan duen bezala, lan ikuskaritza indartzeari buruzko ekimen bat. Eta eztabaida horretan ez zen atera EH Bilduk eskatzen zuen handitu behar zen langile kopurua.
Gaur mantentzen dugu lan ikuskaritzan langile gehiago behar direla, lan araudia betetzen dela ziurtatzeko, lan baldintza duinak bermatzeko lan guztietan.
Hiru ikuskari berri kontratatu arren, uste dugu gehiago kontratatu behar direla. Hori bai benetako inbertsioa, zentzu guztietan. Ziur gaude prekarietatea jaitsiko zela, lan istripu gutxiago gertatuko zirela eta pobrezia ere jaitsiko zela. Eta Gobernuaren helburua izan behar du prekarietatearekin, lan istripuekin eta pobreziarekin bukatzea.
Jatorrizko ekimenaren helburu nagusiarekin ados egon arren, bi ñabardura egitea garrantzitsua iruditzen zitzaigun eta horregatik erroldatu genuen gure zuzenketa.
Alde batetik, behin-behineko kontratuak dituzten langileak lan istripu gehiago izateko arriskuak dituzte, ez soilik prekarietateagatik baizik eta prebentzio arloan formakuntza gutxiago ematen zaielako. Horregatik, EH Bildurentzat kontratua iruzurrezkoa den ala ez ikuskatzea garrantzitsua izateaz gain, lan segurtasuna bermatzen dela ere garrantzitsua iruditzen zaigu. Eta hori eskatzen genuen gure zuzenketan.
Bestetik, epe bat jarri behar zela usten genuen, bi hilabetekoa. Azkenean hiru hilabetean egitea onartu dugu. Benetan horrela izatea espero dugu.
Erdibideko batera heldu gara eta erdibideko hori eperako delakoan gaude. EH Bildun espero dugu, gaur, hemen onartutako den legez besteko proposamena betetzea, Jaurlaritza lan horretan buru belarri jartzea eta anbizio handiko kanpaina diseinatzea eta habian jartzea, planifikatua, helburu zehatzekin eta helburuen jarraipena nola egingo den zehaztuko duena, behar izanez gero, neurri zuzentzailea jartzeko. Eta noski, beharrezkoak diren errekurtso guztiak jarriz.
Jakin badakigu, ekimen horrekin ez dela behin-behinekotasunarekin amaituko. Hala ere, behin-behinekotasunaren tasa altuegia jaisteko aurrepausu bat izatea espero dugu.
Besterik gabe, eskerrik asko.