LAZAROBASTER BADIOLA (EH Bildu, 2015-11-12):
Egun on guztioi.
Arrantza sektorea, nekazaritza sektorea bezalaxe gainbehera dator azkeneko hamarkadetan. Itsasoa eta lurra, berez bi mundu desberdin dira, baina egungo mundu globalizatu eta neoliberal honetan, ba jatorrian dituzten arazoak oso antzekoak dira.
Izan ere, elikagaien joan-etorriak ez dauka mugarik. Eta korporazio handien monopolioek markatzen dituzte Europako nekazaritza eta arrantza politikak. Eta beraien etekin ekonomikoak beste edozeren aurretik jarrita noski.
Eta zentzu honetan, elikagaiak saldu eta erosi, eraman eta ekarri, merkantzia besterik ez direnez, galtzaile nagusiak, arrantzale, baserritar eta herritarrak gara.
Ingurumen ikuspegiari dagokionez, han eta hemen eztabaidagai izaten da ingurumen ikuspegi hori. Baina praktikak erakusten diguna da, interes ekonomikoak irabazten diola beti lasterketa. Eta zentzu horretan, deforestazioak, lur, ur eta aire kutsadurak edo eta zenbait arrain espezieren desagertzeak ez dio axola, epe motzeko etekinak ateratzea baita garrantzitsuena.
Nire herriko arrandegira joaten naizenean, eta parean ditudan arrainei begiratzerakoan, baloratu dezaket arrain freskoagoa edo pixkat zimelagoa den. Baina hortik aurrera, ezer gutxi jakin dezaket.
Ez dago jakiterik arrain hori Bizkaiko Golkoan edo Indiako Ozeanoan arrantzatua den. Ez dago jakiterik itsasoan arrantzatua edo arrainaztegi edo piszifaktoria batean harrapatua izan den.
Ez dago jakiterik arrantzarako erabili den tresna nolakoa izan den. Hau da, sarekadan harrapatutako arrainaren % 60a berriro itsasora hilik botatzen den, hau da, arrantza industrialak egin ohi duen moduan, ala arrantza tresna selektiboak erabilita...
...itsasora hilik botatzen den; hau da, arrantza industrialak egin ohi duen moduan, ala arrantza tresna selektiboak erabilita arrantzatua izan den.
Ez dago jakiterik ere itsasoarentzat erabat erasokorra izan den, ala jasangarria; ez dago jakiterik arrain hori Euskal Herrira itsasontzian, hegazkinean edo kamioian etorri den; ez dago jakiterik arrain hori arrantzaleei zenbat ordaindu zaien, guk ordaindutakoa baino bi, bost, hamar, hogei aldiz gutxiago.
Eta, nola ez, ez dago jakiterik arrantzaleen lan-baldintzak esklabutzapekoak izan diren ala baldintza nolabait duinak. Eta hori da gaur egungo mundu mailako arrantza sistemari interesatzen zaiona. Arrainaren atzean dagoena erabat ezkutatzea, inolako informazio eta irizpiderik ez ematea. Hau da, beste era batetara esanda, korporazio handiei beraien etekinak mugagabe handitzen joateko, herritarrak ezjakinak izatea interesatzen zaie. Irizpide sozial eta ekonomikorik gabe, ingurumena eta osasunarentzat dena berdina dela sinestaraziz. Justo elikadura burujabetzaren printzipioaren kontrako norabidean.
Azkenaldian saltoki batzuek informazio gehiago ematen hasiak dira eta, zentzu horretan, bide interesgarria dela iruditzen zaigu hori. Mundu mailako arrantza sistema honek noski eragina duela arrantzaleen lan eta bizi baldintzetan. 2007an Lanaren Nazioarteko Erakundeak Arrantza Hitzarmena onartu bazuen ere, inork gutxik hartu du kontutan eta arrantzaleen lan baldintzak oso kaskarrak dira munduko hainbat lekutan.
Adostu dugun erdibidekoan, lehenengo eta behin jasotzen dena da Legebiltzarrak berretsi egiten duela Lanaren Nazioarteko Erakundearen Arrantza Hitzarmena eta Madrilgo Gobernuari ere berresteko eskatzen dio.
Hori gertatu bitartean, hala ere, Jaurlaritzak ere badu zenbait alorretan urratsak emateko aukera eta hori ere nolabait erdibidekoan jaso dugu.
Arrantzale guztiek lan hitzarmen kolektiboak izatea, badirelako baxuran eta baita alturako azpisektore batzuk hitzarmen kolektiborik gabe; laneko segurtasunean sakontzea, berez lan gogorra izanik, lan arriskuen inguruan urratsak ematen joan beharra dagoelako; arrantzaleek oporrak hartzeko eskubidea izatea, zenbait kasutan kontratuak eten egiten direlako eta arrantzaleak parora joaten direlako.
Atseden egunak izateko eskubidea, lan gogorrak atsedena ere eskatzen du eta bestela lan istripuak gertatzeko arriskua gehitu egiten delako; eta hileroko gutxieneko soldata edukitzea, baxuran gaur egun betetzen ez dena, eta arrantzontzietan atal sindikala izatea, hau ere garatzeko dagoelako.
Hau da jaso dena; norabide onean urrats bat da eta orain, hemendik aurrera, honen aplikazioaren jarraipena egin beharko dugu.
Besterik ez, eskerrik asko.