ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2016-05-05):
Eskerrik asko, mahaiburu anderea, eta egun on denoi.
Hasteko, esan beharko dugu EH Bildutik uste dugula pobrezia bere orokortasun osoan landu behar dela, pobreziak ekartzen dituen dimentsio guztiak, era integral batean. Eztabaida izan beharko da nola aurre egin pobreziari bere orokortasunean, nola bermatu edonork bizitza duina izatea, baina gaur lan dimentsioan oso zabalduta dagoen prekarietateri nola aurre egin eztabaidatzen ari gara, beraz, horretan zentratuko naiz ni ere.
EH Bildu oso arduratuta dago egon dagoen prekarietatearekin, oso zabalduta sektore guztietan zein langile kolektibo ezberdinetan eta testu ingurua kokatzeko datu gutxi batzuk emango ditut, ez asko, baina oso esanguratsuak edo garrantzitsuak diren datuak.
La tasa de desempleo juvenil ronda el 35 % y si tenemos en cuenta además la tasa de desempleo juvenil de las personas con diversidad funcional esta casi alcanza el 65 %, a pesar de estar cada vez más formadas.
El 85 % del trabajo temporal es realizado por mujeres, en 53.5000 hogares vascos todas las personas, todos los miembros se encuentran paradas. El 92 % de los nuevos contratos son contratos temporales y siete de cada diez que se firman en Araba, Bizkaia y Gipuzkoa duran menos de 30 días.
Pienso que también es importante recordar que 100.000 personas, 100.000 trabajadores y trabajadoras actualmente no tienen ningún convenio colectivo de referencia que regule sus condiciones laborales, con condiciones cada vez más precarias, con sueldos cada vez más bajos, con jornadas cada vez más largas y que el 44 % de los trabajadores y trabajadoras, casi cerca de 400.000 personas, tienen sus convenios colectivo vencidos.
Casi un 35 % de los demandantes de empleo están trabajando  - y el último dato que voy a dar - , cerca de 95.000 trabajadores y trabajadoras buscan otro empleo para salir de la precariedad laboral.
El término working poors  - trabajadores, trabajadoras pobres -  ha llegado también a nuestro país, personas con salarios tan bajos que, a pesar de contar con un empleo, no pueden satisfacer las necesidades vitales básicas, no pueden tener una vida digna, cada vez son más y más, cada vez son más las que tienen que elegir entre comer o encender la calefacción.
Por lo tanto, hoy no nos sirve con fijarnos únicamente en la tasa de desempleo, o si está sube un poco o baja algunas décimas, es necesario reparar también en todos estos datos que indican que la precariedad laboral cada vez está más extendida, como he dicho al inicio de esta intervención, en todos los colectivos y en todas las actividades.
Eta noski, eremu guztietan ere, eremu pribatuan eta eremu publikoan ere, bai sektore publikoko langile ere egoera prekarioan daude askok eta askok, eta burura etortzen zait, adibidez, duela gutxi, hemen izan genituen Eustateko langileen kasua, nola langile horiek, askok eta askok, hiru hilabeteko kontratuak baino ez zituzten urtero, batzuk diru sarrera bermatzeko errenta eskatua behar dutenak.
Diagnostiko latza horren aurrean, egoera larri horretan EH Bilduk ekimen ezberdinak aurkeztu ditugu Legebiltzarrean. Azkena gaur eztabaidatzen ari garen legez besteko proposamenarekin, zerikusi zuzena duena, duela hilabete bat, gutxi gorabehera, gure kidea den Arrondo andreak aurkeztu zuena.
Legez besteko proposamen horretan, zehazki, eskatzen genuen, Legebiltzarrak Jaurlaritzari eskatzen dio, bi hilabeteko epean burutu eta Legebiltzarrean aurkeztu dezala kalitatezko enplegua sortzeko eta lan prekarietate orokorrari talka egiteko plangintza berria.
Plangintza horrek, batez ere, emakumeen eta gazteen egoerari erreparatuko die eta 500 milioiko aurrekontu gehigarria izatea. Eta 500 milioiko funtsa bat eskatzen genuen, orduan uzten genuelako eta uzten jarraitzen dugu abian jarri beharko diren neurriak eraginkorrak izan beharko direla, garai honetan ez soilik enplegua sortzeko, baizik eta sortuko den enplegua benetan enplegua duina dela bermatzeko eta horretarako ez du balio egun dagoen aurrekontuarekin, horretarako errekurtso ekonomikoak beharrezkoak dira.
Jakin badakigu, egin badaudela egun, badaudela hainbat neurriak abian jarri ahal direnak, ba aurrekontu asko handitu gabe edo hemendik beste leku batera mugitzen edo moldatzen.
Hori badakigu, baina argi dago...
...edo hemendik beste leku batera mugitzen edo moldatzen.
Hori badakigu, baina argi dago emergentzia egoera batetik ateratzeko emergentziazko neurriak hartu behar direla, horretarako konpromisoa hartu behar da diru kopurua izateko, eta horregatik 500 milioiko funtsa sortzea proposatzen genuen eta horregatik gure zuzenketan ere proposamen berdina egin genuen. Hiru helburu nagusirekin batez ere: kontratazio publikoan baina baita ere noski pribatuan prekarietatea desagertarazteko, emakumeen prekarizazioari aurre egiteko neurriak finkatzeko, eta funtsean hirugarren helburu nagusia, gazteen egoerari aurre egiteko.
Eta nondik atera? Ba orduan ere azaldu genuen. Defizit muga eta zorpetze maila malgutzetik adibidez. EH bilduren ustez une zail eta gogor honetan lehentasuna izan beharko lukete goseari eta prekarietateari aurre egitea, pertsona guztien duintasuna bermatzeko defizita edo zorra ordaintzea baino. Baina are gehiago, dakigunez 2015ean Aurrekontutik inejekuzioak 662 milioikoak izan dira, eta jakin izan dugunez nahiz eta defizit publikoaren limitea (...), Urkulluren exekutiboa zorrotza izan da eta haratago joan da betetze maila horretan.
Beraz, nondik atera ez da arazoa edo behintzat ez luke egon behar. 100.000 milioiko aurrekontutik 500 milioi gehiago lan prekarietateari aurre egiteko eta enplegu duina sortzeko bideratzea eskatzea, ez dela inongo burugabekeriarik argi utzi nahi dugu, edo behintzat ez EH Bildurentzat eta seguru nago ez gizartearentzat.
Gaur PSEk aurkeztu duen ekimenaren helburua seguru, edo horrela ulertu nahi dugu, ba segurua helburua hortik dioala eta oso antzekoa izan daitekeela, gaurko prekarietateari aurre egiteko neurri ausartak beharrezkoak dira, sektore publikoan kalitatezko zerbitzu publikoak eskaintzeko behar diren langileak kontratatu, behar diren lan eskaintza publikoak egin, Lanbideren kudeaketa txarrarekin bukatzeko horren errebisioa.
Ikuskaritzaren aldetik zer esan, ikuskaritzak paper erreferentea izan behar du prekarietateari aurre egiteko, ez soilik merkatari txikiak edo ostalaritzan iruzurra saihesteko ogasun ikuskatzaileak jarri, ez. Benetan enpresetan lan egiten dituzten langileen esklabutzako egoera ez emateko eta gai horri lotuta, zer esan, lan osasunaren eta segurtasunaren faltaren neurriei buruz edo arauez betetzeari buruz.
Benetan emakumeen egoera hobetzeko neurriak jarri behar dira, zer esan adibidez etxeko langileen egoerari buruz. Eta gazteentzako neurri eraginkorrak baita ere. Eta zerrenda edo neurrien zerrenda luze eta luze izan daiteke baina berriro esaten dugu egun Jaurlaritzak duen erronkari aurre egiteko lan prekarietatearekin bukatzeko edo behintzat hori gutxitzeko neurriak aurrekontuekin bideratuta egon behar dira. Neurri guzti horiek bestela behin ere hitz politaz beteta baino ez den beste adierazpen bat aterako da gaur hemendik.