OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2017-11-02):
Bai, eskerrik asko. Arratsalde on guztioi.
Goizean etorri naizen baino litro erdi odol gutxiagorekin nago, beraz, oso sutsuki ez naiz arituko arratsaldeko saio honetan, nahiz eta egia esan, aitortu behar dut ba beno, gure posizioa ez dela bereziki kritikoa izango, baina bai abstentziora joango garela, zeren azken finean nire aurretik hitz egin duzuen guztiok agian nik uste dut ondo kokatu duzuela eta gauza berri handiegirik ez daukagu esateko.
Baina edozein kasutan, iruditzen zaigu hemen idatzita gelditu den erdibidekoa bi puntutan dago eta lehendabizikoa ez zaigu oso argi geratzen, eta bigarrengoan inkluso esango nuke akats nabarmen bat dagoela eta orain azalduko dut, eta orokorrean begiratuta ez zaidala iruditzen ezer askotarako balioko duenik.
Esan nahi dut, erdibideko emendakin hau, (...) da baino ez da eperik aitortzen, ez da dirurik mahai gainean jartzen planik egiteko edo ekimenak aurrera eramateko, ezta?
Eta beno, egia da gure taldeari uren berrerabilpena Europako ekonomia zirkularraren paketean dagoen neurrian eta guk pakete hori bere osotasunean bultzatzen dugun neurrian, ba argi dago uraren berrerabilpenaren inguruan epe ertainean lanketa bat egin beharko dela, egiten ari dena baino haratago doana, egin beharko dela argi ikusten dugu eta Europar Batasunetik txostenak gero eta ageriagoak dira. Europa mailan estres hidrikoa oso altua dela esaten dutenak, gaur egun arroen % 30ak urtearen momenturen batean ba estres hidrikoren bat jasaten dute, eta egoera ez da ari hobetzen, baizik eta okerrera doa eta aurreikusten da 2030. urterako arroen % 50ak arazoak izango dituela urte osoan behar bezain beste edo eskatzen den bezain beste ura izateko.
Arruabarrena jaunak esaten duen bezala, gaur egun Euskal Herria ez daiteke kontsideratu ba estres hidriko gehiegi duen zonalde bat bezala, baina egia da etorkizunari begira prestatzen joan beharko dugula.
Baina guri iruditzen zaigu eta mamira noa, proposamen honek hiri hondakin uren inguruan hitz egiten duen neurrian, iruditzen zaigu guk hemen ere jerarkia bat egin beharko genukeela, eta gure enfokea edo gure lehentasunak beste leku batean jarri beharko genituzkeela, eta zentzu horretan, aurreko astean gustura onartu genuen ba urtebeteko epean uraren, ur masen egoera hobetzeko plan integral bat egiteko proposamen hori, eta iruditzen zaigu edozein kasutan, hau, gaur etortzen den proposamen hau, ba azpiatal bat bezala edo joan zitekeela plan integral horren barruan.
Zeren gertatzen ari zaigu, eta iruditzen zait hor daukagula pixka bat arazo nagusietako bat, ba uraren jerarkia bera nahasten ari garela, ezta?
Pixka bat atzera joango naiz hau azaltzeko. Iruditzen zait hor testu klabe bat badagoela y hablo de una comunicación de la Comisión al Parlamento Europeo y al Consejo, del año 2007, en el que hablaba de hacer frente al desafío de la escasez de agua y la sequía en la Unión Europea, y hablaba de que las regiones donde todas las medidas de prevención se han implementado de acuerdo con la jerarquía del agua, el ahorro de agua, política de precios, soluciones alternativas, eficiencia, y teniendo debidamente en cuenta la dimensión coste-beneficio y donde la demanda aún excede la disponibilidad de agua, en algunas circunstancias, las nuevas infraestructuras se identifican como una posible forma de mitigar los impactos de sequías, y las opciones alternativas, como la desalinización o la reutilización de aguas residuales se consideran cada vez más como soluciones potenciales en toda Europa.
Hori esaten zen eta gero 2015. urtean ekonomia zirkularraren paketea onartzen denean, uraren berrerabilpena hartzen da eginkizunetako bat bezala.
Baina guk arazo honi edo arazo honekin nahasten den beste arazo bat daukagu, eta da, askoz ere lehenago idatzita dauden zuzentarauak hondakin uren inguruan ez ditugula betetzen, ezta? Eta hiri hondakin uren zuzentaraua 1994an ezarria izan zena, hori gaur egun ez dugu betetzen, zeren han bertan esaten zen 2000. urterako Europako hiri hondakin ur guztien tratamendurako sarea osatua egon behar zuela esaten zuen, eta hori gaur egun oraindik betetzeke dago.
2000. urtean berriz uraren esparruko zuzentarauak esaten zuen 2015. urtean ibaien % 100aren egoera ekologikoak ona izan behar zuela, eta hau ere ez da bete, eta 2017. urtean gaude eta zigor prozedurak irekita dauzka Europak Espainiako Estatuari, guzti hori ez delako betetzen. Eta azkenean ba betiko kontua da, lehentasunak jartzen ditugunean kontuz ibili behar dugu norantz bideratzen ditugun baliabide publikoak.
Zentzu horretan ere, alternatibak aipatzen direnean, iruditzen zitzaigun ba Elkarrekin Podemosek egindako ekarpena, euri urak eta abar sartzeko asmoa zuenean edo idatzi zuenean, iruditzen zaigu hor ere lehentasun bat badagoela berrerabilpenaren inguruan diru publikoak desbideratu aurretik.
Eta hori nik uste dut Popularrak ere ados egongo direla, hor badaude onartuta edo promesa egin ziren hainbat plan, adibidez Gasteizen hegoaldeko ibaiak ez nahasteko hiri hondakin urekin, eta hor URAk hartu zuen konpromisoa Maroto alkate zela, eta guzti hori landu gabe gelditu da, eta hori ere adibidez ura berrerabiltzeko edo ur hobea erabiltzeko aukera polita izan zitekeen.
Beraz, beno ba hor ikusten diogu ere arazo bat. Beno, aprobatu daiteke eta aprobatuko da gaur hemen datorren guztia, baina iruditzen zait beste zeregin batzuk urgenteagoak edo...
...daiteke eta probatuko da gaur hemen datorren guztia. Baina iruditzen zait beste zeregin batzuk urgenteagoak edo baditugula.
Eta hasieran esan dut ez zegoela oso argi niretzako erdibideko zuzenketa, zeren hemen esaten da "se impulsan y desarrollan los Planes existentes"  - p maiuskulaz - . Nik uste dut, plan horiek, maiuskulaz hasteko ez direla existitzen.
Gero ez dut ulertzen "de acuerdo con la propuesta de la Unión Europea de reutilización de agua de manera segura y eficiente", ez dakit zehazki zeri buruz hitz egiten ari garen.
Gero esaten da baita ere, "eventuales medidas incentivadoras a los usuarios", kontutan izanda 2006ko Euskadiko Uraren Legeak kanonetik kanpo uzten dituela berrerabiltzen diren ur gehienak, beraz, "medidas de incentivación" ez dakit zer izango den. Ia pagatzen ez dutenei ba erabiltzeagatik ordaintzea edo ez dakit zertaz hitz egiten ari garen, horregatik esaten dut txukuna ez zaigula iruditu testua.
Eta gero, bigarren puntuan ia iruditzen zait akats nabarmena edo dagoela, zeren garrantzitsua iruditzen zait ikustea gaur egun Europa zertan ari den eta hemendik pixka batera zertan arituko den.
Eta esaten da, bigarrena esaten da, "para el estudio de la viabilidad económica y de las mejoras necesarias de adaptación a las exigencias de la normativa europea en la materia". Eta Europak, ekonomia zirkularraren paketeak, 2015. urtean onartu zuenean, harrez geroztik, hainbat lanketa eta hainbat ikerketa egin dira, eta prezisamente, hor esaten dena da, marko arautzailearekin arazoak daudela eta marko arautzaile bat ez dago berrerabiltzen diren uren inguruan.
Eta gainera, oso kuriosoa da, zeren normalean espainiar Estatua atzetik ibiltzen da, Europatik datozen legeak betetzeko, baina kasu honetan, Europar Batasunak onartu du espainiar Estatuan dagoen Errege Dekretua, hemen daukat, el 1620/2007, por el que ese establece el régimen jurídico de la reutilización de las aguas depuradas.
Ba azkeneko erreportean, Europan esaten dute espainiar legedia aurreratuagoa dela Europar Batasunetik etorriko den legedia baino, marko arautzailea baino. Beraz, ez dakit zer ari garen kasu honetan zehazki Europari begira.
Esan nahi dut, Espainian estres hidriko izugarria dago eta aspaldiko kontua da. Beraz, behar baten ondorioz lanketa bat egin zen eta, gainera, Gobernu sozialista batek egin zuen.
Errege Dekretua onartu zuten eta hor arautzen da, Europak dio ondo arautzen dela eta ekonomia zirkularraren paketearen uraren berrabilpenaren inguruan egingo den, hartuko den lehendabiziko neurria 2018. urtean izango da eta izango da ea lortzen duten marko arautzaile hori kokatzea.
Baina beraiek esaten dute, Espainian, Errege Dekretu honek, bueno, es que inglesez dago, vaya lio, "establece condiciones más rigurosas en la actual irrigación de la agricultura, que son más exigentes de lo que está considerado en la Unión Europea".
Beraz, nik uste dut hau horrela izanda, zuen erdibideko bigarren puntuak guztiz zentzua aldatzen duela.
Beno, amaitzeko eta minutu erdi, iruditzen zaigu, gure posizioa finkatzeko, lehentasun bat nabarmenagoa dagoela hiri hondakin uren sistema guztiz garatzeko, argi dago. Iruditzen zaigu aurreko asteko plana zentzu horretan askoz hobea zela eta hau han barne bildu beharko litzatekeela.
Erdibidekoak ez duela inongo eraginik izango eta, beno, uraren hierarkiak agintzen duen gauzetan pixka bat gehiago eragin beharko genukeela eta ez, eta hemen, hondakinen kasuan ere, berdina gertatzen zaigu.
Hondakin orokorrak, hondakinen hierarkian ere uzten ditugu piramidearen goiko partean dauden gauzak guztiz garatu gabe, eta gero, beheko aldean dauden soluzioei azkenean dirua ematen diegu.
Eta kontuz ibili gaitezen, hemen berdina gerta ez daitezen.