INGURUMEN ETA LURRALDE POLITIKAKO SAILBURUAK (Oregi Bastarrika) (EAJ, 2015-06-25):
Mahaiburu andrea, lehendakari, sailburua, legebiltzarkideak, egun on.
Eusko Jaurlaritzako ingurumeneko arduradun naizen aldetik poz handia da niretzat Legebiltzarrean lurzoruaren kutsadura saihesteko eta zuzentzeko lege proiektua aurkeztea. Honekin beste pausu bat emango dugu lurzoruaren erabilera jasangarria posible egiteko azken urteetan egindako bidean. Guztia ere lurzoruak bere bereak dituen zerbitzu ekologikoak, ekonomikoak eta sozialak emateko gaitasunari eutsiz.
Lehenik eta behin Legebiltzarreko hainbat taldek egin duten lana nabarmendu nahi dut. Horri esker lege proiektuaren testua aberastu dugu gure autonomia erkidegoko lurzoruaren kalitate maila handia bermatuko duen araua edukitzeko denon nahia adieraziz. Gainera, lege proiektuari esker gure inguruko herrialdeen artean nagusi gara gizakientzat funtsezkoa den baliabide natural eskas, hauskor eta ez berriztagarri baten gaineko inpaktuak murrizteko ekintzak diseinatzeko eta gauzatzeko politikei dagokienez.
Era berean, gure herrialdeko eragile sozialek eta ekonomikoek eman diguten laguntza azpimarratu nahi nuke...
...diseinatzeko eta gauzatzeko politikei dagokienez. Era berean, gure herrialdeko eragile sozialek eta ekonomikoek eman diguten laguntza azpimarratu nahi nuke. Ingurumen Sailak partaidetza publikoko eskubidea bermatzeko hartuta dauzkan konpromisoekin lotutako ekarpenak egin dituzte eta oso erabilgarriak izan dira araua osatzeko.
Ganbera honek aho batez onartzea espero dudan lege proiektuaren aurrekaria guztiok ezagutzen dugu, 1/2005 Legea, lurzorua ez kutsatzeko eta kutsatutakoa garbitzekoa. Irmoa esan daiteke gizakien jardueraren eta baliabide naturalen babesaren artean, hainbeste desiratzen dugun oreka lortzeko nazioartean erreferentea dela.
Zalantzarik gabe, 1/2005 Legearen onarpena inflexio puntua izan zen eta, horri esker, Autonomia Erkidego honetako lurzoruaren kalitatea ikertzeko eta lehenaratzeko jarduerak areagotu genituen. Erritmo horri eutsi diogu eta handitu egin dugu, egun 2.000 leku baino gehiago ikertu ditugu.
Dena den, arlo horretan egindako lorpenak eta 1/2005 Legearen aplikazioa praktikoak agerian utzi dute Lege hori aldatzea beharrezkoa egiten duten arazo batzuk. Arauaren xedea hau da, lurzoruaren babesa eta lurzoruaren kutsadura zuzentzea. Bereziki kasurik aipagarrienetan bildu dadin lurzorurako jarduera eta instalazio potentzialki kutsagarrietatik eratorriko balizko eraginaren arabera.
Legegintzako teknika egoki batengatik, indarrean dagoen legea osorik ordezteko gomendagarriena testu arautzaile berria prestatzea zen, aurreko legegintzaldian xede berarekin sortu zuten aurreproiektuaren oinarrizko ildoetatik habitatuta.
Emaitza, gaur legebiltzarrean bozkatuko den lege proiektua da. Alde teknikoak eta juridikoak uztartuz, lurzorua babestea eta lurzoruko kutsadura saihestea du helburu, administrazioko kargak sinplifikatzeko eta gutxitzeko premisa nagusiarekin, eta Autonomia Erkidego honen kalitate mailaren estandar zorrotzei eutsiz.
Lege proiektu honek Administrazioaren esku hartzea gutxitu du, arauak biltzen duen teknika baten arabera, hau da, lurzoruak kutsa ditzaketen jarduerak kutsatze ahalmenaren arabera sailkatuz, diseinatutako tresnen bidez. Hala, lurzoruaren kalitatea ezagutzeko eta kontrolatzeko betebeharrak ahalmen horren arabera taldekatu ahal izan ditugu.
Lurzoruaren kalitatearekin lotutako administrazio prozeduren izapidetzea sinplifikatzeko neurriak jardueren sailkapen horri jarraiki erregulatu dira, bai edukiari eta interesdunek aurkeztu beharreko dokumentazioaren norainokoari dagokionez, bai prozedura horiek izapidetzeaz arduratzen den ingurumen organoaren partaidetzari dagokionez.
Ildo horretatik, lege proiektuak arautzen diren prozeduretako bat bera ere hasi behar ez den kasuak mugatu ditu, baina hori ez da traba izango Administrazioaren kontrolpean egoteko. Horrela, Autonomia Erkidegoko Ingurumen Erakundeak jakin ahal izango du zein den jarduketen irizmena eta lurzoruaren kontaminazioaren, prebentzioaren eta zuzenketaren alorrari dagokionez, jarduketa horiek egokitzen diren egiaztatu ahal izango du.
Nire ustez, garrantzitsua da nabarmentzea Administrazioaren esku-hartzea mugatzeko diseinatutako neurriek ingurumena eta gure herrialdeko herritarren osasuna babesteko interes orokorra betetzeko helburua dutela. Gainera, botere publikoaren jardunen gardentasuna, eraginkortasuna, ekonomia eta efikazia bermatzen dute, Administrazio honen ezinbesteko alderdiak badira.
Hori dela eta, lege proiektu honek arreta berezia jartzen du lurzoruaren kalitateari buruzko informazioaren gardentasuna bermatzean eta 1/2005 Legeak sortutako tresnei eusten die. Baina haien funtzionamendua azkartzen du eta horien betebeharrak ez betetzetik deribatutako ondorio juridikoak gehitu dira.
Hala, lege proiektuak biltzen ditu, alde batetik, kutsagarriak izan daitezkeen jarduerak edo instalazioak jasotzen dituzten lurzoruen inbentarioa eta, bestetik, lurzoruaren kalitatearen administrazio erregistroa.
Horiek eta jabetza erregistroetan nahitaez jaso beharko den informazioak, lurzoruaren kalitatearen arloko segurtasun juridikoa handituko dute, bai eta lurzoruaren kalitatearen gaineko informazioa eskubidea bermatu ere.
Lege proiektu honen beste premisa bat partaidetza publikoa da. Izan ere, arlo publikoaren eta pribatuaren harreman arinaren bidez soilik ezagutu ahalko da, hein handiagoan, lur zoruaren kalitatea.
Hala, funtsezkoak dira lur zoruen titularrei eta jabeei autonomia erkidegoko ingurumen organoari eta dagokion udalei lur zoruetako substantzia kutsatzailearen presentzia berehala jakinaraztea behartzen dituzten xedapenak, hartu beharreko neurriak eta gauzatu behar dituzten pertsonak ezartze aldera.
Harreman publiko-pribatu hori egituratzeko udalak lehen mailako eragileak izango dira lur zoruaren kalitateko politikak ezartzeko. Arrazoi horrengatik, toki erakundeek kutsadura prebenitzeko eta lur zoruko kalteak lehenaratzeko izango duten eginkizuna zehazten du lege proiektuak, besteak beste, lur zorua kutsa dezaketen jardueretarako prebentzio neurriak ezarriz edo arauak biltzen dituen lur zoruaren kalitateko prozeduretan parte hartuz.
Ideia horrekin bat etorriz eta Ganbara honetan ordezkaritza duten taldeen ekarpenei esker, erakundeen arteko lankidetza sustatzeko artikulu berezi gehitu zaio testuari.
Horri esker, hain zuzen ere, udalei jakinaraziko zaie beren udalerriko mugen barruan noiz hasten eta amaitzen dituzten lur zoruaren kalitatearekin lotutako prozedurak. Horiek taxutu ondoren soilik eman ahal izango baitituzte instalazioak ezartzeko eta jarduerak gauzatzeko nahitaezko udal lizentzia.
Labur esanda, industriako eta zerbitzuetako erabilera berriak ezarrita, lur zoruaren kutsadura bateragarri egin, prebenitu eta zuzendu nahi da.
Lege proiektuak erregulatzen dituen alderdietako bat azaldu nahiko nuke labur-labur. Hondakinen araudiaren eta lur zoruaren kutsadura prebenitzeko araudiaren aurrikuspenak.
Arau berriko aurrikuspenek garrantzi berezia dute. Izan ere, arauak berariaz markatzen ditu zigilatzea derrigorrezkoa den edo zigilatzea aurrikusten den eta hondakina uzteko jarduera bat izan duten kokalekuak zein diren.
Eta Autonomia Erkidegoko ingurumen erakundearen ebazpenak zigilatzea behar bezala egin dela eta itxi ondorengo hasiera aldia onartuta, lur zoruaren kalitate deklarazioak ondorio izango du, baita erabilera bateragarriari buruzko deklarazioak ere.
Gainera, arauaren testuak zuhurtasun printzipioaren arabera mugak ezartzen ditu lur zoruak etxebizitzarako erabiltzeko garaian, baldin eta lur zoru horiek hondakinak uzteko jarduerak izan badituzte aurretik.
Lur zoruaren kutsadura prebenitzeko araudia eta ingurumena babesteko gainerako araudia bateratzeko asmo horrekin berarekin eta hainbat inguruneren gaineko inpaktuak mugatzeko sistema orekatua eta integratua sortzeko ildotik, lege proiektuak Autonomia Erkidegoko ingurumen organoari zuzendutako agindu bat biltzen du.
Hala, organo horrek, uren gaineko eskumena duen erakundeari jakinarazi beharko dio,lurpeko urei, interes hidrologikoko lekuei, jabari publiko hidraulikoari eta itsas edo lurreko jabari publikoari eragin diezaioketeen kutsadura aztarnak aurkitu dituela.
Adibide horrek garbi erakusten du legeak sustatu nahi duen erakundeen arteko lankidetzaren garrantzia, izan ere, badakigu lur zoruaren narriadurak eta horren hobekuntzak eragina duela beste arlo batzuetako ingurumenaren babesean eta horren kudeaketa zuzena bermatu behar dugu.
Lege proiektuak biltzen dituen neurrien eraginkortasuna tresna teknikoetan oinarrituta dago ezinbestean, lur zoruaren kalitatea ezagutzeko eta kontrolatzeko aukera ematen baitute.
Horregatik guztiagatik, tresna horiek garrantzi berezia dute araudiaren proiektuak, hain gutxieneko edukia eta norainoko zehaztu baitut. Hala ere, erregelamendua ondoren arautuko da.
Puntu honetan funtsezko deritzot 1/2005 Legeak sortutako lur zoruak ikertzeko eta lehenaratzeko erakunde egiaztatuen sistema aipatzeari.
Lege proiektuak horri eutsi nahi dio, Autonomia Erkidegoko lur zoru politikaren elementu horrek organoak berezkoak dituen funtzioak betetzeko lagungarria dela pentsatzen baitu.
Izan ere, ingurumenaren eta osasun publikoaren babesa interes orokorrekoa denez, ezinbestekoa da ezagutza tekniko bereziak edukitzea politika horren helburuak lortzeko.
Aurretik aipatu dudanez, lege proiektuak hasieran biltzen zituen planteamendu batzuk aldatu ditugu Legebiltzarreko taldeen adostasuna lortze aldera.
Hala, beste xedapen gehigarri bat erantsi da. Gobernuak lur zoruen narriadurarekin lotutako estrategia bat onar dezan. Horren xedea narriadura eragin dezaketen faktore guztiak aztertzea izango da, kutsadura ez baita lurzoruaren kalitatea kalte dezakeen fenomeno bakarra. Hala, higadura, salinizazioa edo eta biodibertsitatearen galera, adibide gutxi batzuk aipatzearren.
Kalte larriak dira eta beharrezkoa denean haren eraginak leheneratu behar dira, izan ere modu horretan bakarrik lortuko dugu lurzoruaren ingurumen, ekonomia, gizarte, zientzia eta kultura funtzioen kontserbazio jasangarriagoa.
Bukatzeko, azpimarratu nahi nuke aurrezpen ekonomikoari eta administrazioaren eskuhartzea sinplifikatzeari esker lege proiektuaren onarpenak industriaren eta zerbitzuen sektoreen lehiakortasuna hobetzen lagunduko duela.
Alde batetik, proiektuarekin batera aurkeztutako memoria ekonomikoarekin bat, aurrikusten da arau hau indarrean ipinita urtean 4 milioi euro aurreztuko dituztela obligaziook dituzten eragile publiko eta pribatuek, batez ere lege proiektuan aurrikusitako lurzoruaren kalitatearekin lotutako prozeduren erregulazio berriaren ondorioz.
Bestalde, testuan jasotako sinplifikazio administratiboko neurriei esker. Lurzoruaren kalitatearekin lotutako espedienteak izapidatzeko epeak murriztuko dira, hala lurzoruak berrerabiltzea erraztuko da eta jarduera proiektu berriak bizkorrago jarriko dira martxan, aldez aurretik beharrezkoa bada ebaluazioa eta lehen eratze lanak egin ostean, guztia ere lurzoruaren gaineko jarduera guztiak modu jasangarrian egiten direla kontuan izanik.
Aipatutako guztia kontuan izanik, Legebiltzar honen aho batez aldeko iritzia ematea espero dut, lege proiektu honek garrantzi bizia izango baitu  - nire ustez -  gure gizartearen etorkizunean eta jasangarritasunean.
Eskerrik asko.