UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2014-04-02):
Autokonplazentzia gehiegi ikusi dut Darpón jauna. Autokonplazentzia gehiegi eta aitzakia asko.
Bigarren txandan irten zara eta aitzaki bat beste baten atzean, eta hirugarrena, kontraesanak. Ze benetan, zure bigarren hitzartzarekin, zalantzak sartu zaizkit, ea Osasun Planean sinesten duzun bai edo ez.
Pentsatu nahi dut baietz. Pentsatu nahi dut. Zeren kontraesanean jausi zara. Aipatu duzu osasunean eragiten duten baldintzatzaileei buruzko jorratzeak eta lanketak, ez dagozkizula zuri.
Orduan, Osasun Plan hau zertara dator? Ze Osasun Plan honek zerbait jasotzen badu filosofiaren bat eta helbururen bat, zeharkakotasuna da, osasun politikak gainerako politiketan txertatzea. Horretarako, lehendakariak lideratzen duen sailen arteko...
...zeharkakotasuna da osasun politikak gainerako politiketan txertatzea, horretarako lehendakariak lideratzen duen sailen arteko batzorde bat sortzen da guzti hori bideratzeko, gauzatzeko, urtez urte joateko monitorizaten. Orduan, zer arazo dago? Zertarako egin duzue plan hau? Pentsatu nahi dut betetzeko.
Eta gu hona etorri gara eta eskatu dizuguna da filosofia bai, helburua bai, konpartitzen dugu, baina bete. Eta betetzeko eskatu dizuguna da bitartekoak, baliabideak, egutegia. Eta hori lehentasun kontua da. Lehentasun kontua da eta horretarako ez dago haitzakirik. Hor ikusten da zein den Gobernuaren lehentasuna eta ikusiko da, besterik ez.
Eta guk gaur hori ikusi nahi genuen, benetan Osasun Plan honen betetzea noraino eramango den, ez geratzeko publizitatean, zeren paperak hemen dena eusten du, hitzak politak izan daitezke eta hitzak gora behera, nabarduretan ados egon gaitezke, baina ez bada betetzen esanahia galtzen doa eta betiko bezala herritarrak galtzaile. Eta berriro ere hori gertatu daiteke.
Zeren lehen esan dut, Antolamendu Sanitariaren 1997ko Legeak filosofia hori jasotzen zuen, baina orain arte ez da bete. Eta konsziente naiz, horretan ez gara inozoak, badakigu ez dela erraza, bere zailtasunak dituela, baina hor daukagu erronka, horretarako gaude hemen. Bestela zertarako gaude hemen? Hainbeste ordu sartu gero gure osasuna ere galtzen irteteko?
Ordua eta reto hori ez da erretorika kontua, EH Bilduk zerbait egin baldin badu legegintzaldia hasieratik da osasun plan horretan jasotzen diren osasunean eragiten duten baldintzatzaileen inguruan proposamenak, bata bestearen atzetik. Aurreko osoko bilkuran eztabaidatu genuen, diru sarrerak bermatzeko errentarena.
Eta garbi agertzen da Osasun Planean osasunean zeintzuk eragiten duten, etxebizitza, ingurua, enplegua, lana, eta abar eta abar eta Administrazioaren politikak, azkenean Administrazioak ezartzen dituelako politika horiek.
Eta zintzotasun osoz diot, zintzotasun osoz gure ustez aukera paregabea daukagula Osakidetzak 30 urte bete dituen honetan etorkizunera begira filosofia aldaketa hori poliki-poliki bideratzen hasteko, herritarrei benetako arreta integrala emateko, orain arteko filosofia gaindituko duena.
Hau da, helburua izatea herritarrak ahalik eta gutxien gaixotzea, eta bizitza ahalik eta kalitaterik hoberenean eramatea. Eta baita ere ahalik eta modu duinenean hiltzea, behintzat ahal denean, zeren hori ere osasun ikuspegitik eta ikuspegi sozialetik badauka bere garrantzia.
Eta horregatik saiatu gara gaurkoan zeharkakotasun ikuspegi trasbertzal hori mahai gainean jartzen, prebentzioan eta zeharkakotasunean behin eta berriro indarra eginez, eta hurrengo batetarako utzi dugu asistentziaren beste alor guztia. Zentratu gara desberdintasun sozial horiek gutxitzen, azkenean gizarte kohesioa horretan eraikitzeko.
Eta gu argi daukagu hori dela gure bidea, oso garbi daukagu. Jakin nahi duguna da sailburu honen eta Gobernu honen bidea ere hori zango den, eta benetan beteko duen eta praktikara eramango duen osasun plana, besterik ez. Zeren gaur horretara etorri gara.
Eta pozik egon beharko zinateke zure ustez eztabaida honek politika orokorreko izaera hartu baldin badu, zer gutxiago nahi duzu? Hori da osasunari garrantzia ematea. Eta iruditzen zait momentu honetan bai dela eskuartean daukagun erronka garrantzitsuena.
Baina lehen esan duguna, kontuz tranpekin. Zuk ere hitz egin duzu tranpa, kontuz, zeren zuk aipatu diguzu ba behin eta berriro mahai gainean jartzen dugula murrizketen gaia eta hemen Gobernu honek ez duela egin murrizketarik. Baina hemen ez da guk esaten dugula, irteten zaren bakoitzean atril honetara edo hitz egiten duzun bakoitzean Osasun Batzordean, zuk berrezten duzu reajusteak egin direla. Eta zer dira reajusteak? Beste hitz batekin esanda, esango didazu. Hemen lehentasun kontua da. Zer lehenesten du Gobernu honek?
Eta hori da hemen mahai gainean dagoena eta hemen enpleguan egunero eta gainera seguru nago hurbilduko zarela osasun zentroetatik, 2011tik ikusten da enplegua 3.000 lanpostu gutxiago daudela. Eta lehen esan duzunarekin, benetan tristura sartu zait, zeren esan duzunarekin langile gutxiagorekin, langile horiek ordu gehiago sartzen ari direla, baldintza okerragoetan eta, beraz, prekarizatu egin dela Osakidetza. Hori esan duzu laburbilduta. Eta guri behintzat, tristura handia eragin digu.
Orduan, guzti hori eta lehen, bai lehenengo txandan eta bai bigarren txandan ere zentratu naiz, ikuspegi transbersal hori mahai gainean jartzen prebentzio hori azpimarratzen, guk ere debate honetan gure ekarpenak egin nahi izan ditugu, orain arte batzorde desberdinetan egin izan ditugun bezala eta arratsaldean gehiago sakonduko ditugunak, segidotan egin ditugun eta bozketan jarriko ditugun gure ebazpenak.
Eta gure ebazpen hauen aurrerapen txikitxo bat egingo dut. Esan sei bloke nagusietan banatu ditugula gure ebazpenak.
Lehenengoa, Osasun Plana betetzeko funtsezko bitartekoetara bideratuta egongo zen, Osasun Plana errealitate bilakatzeko eta hor hainbat ebazpen egin ditugu aurrekontuak, zuzendaritzara bideratuta, ebaluatzeko tresnak, urteko ekintza programak.
Bigarrena, ekitatea, unibertsaltasuna eta aukera berdintasuna. Funtsezkoa, eta Osasun Planak esaten duen bezala, funtsezkoa, desberdintasun sozialak gutxitzea, osasuna mantentzeko eta hobetzeko.
Hirugarrena, politika feminista. Politika feministak bigarren bloke horretan sar zitezkeen, baino nahiago izan dugu azpimarratzea eta indartzea, ikusten delako, behin eta berriro, ba emakumeak pairatu behar izaten duten zama, gizartea beregain uzten dien zama eta horrek ere osasunean duen eragina.
Beste blokea, haur eta gazteak. Pentsatzen dugu beraiek direla etorkizuna eta administrazio publikotik hor indarra jarri behar dugula, nabarmendu behar dugula eta benetako politika integralak bideratu behar ditugula. Hezkuntza, ohitura bizi osasuntsua, aktibitate fisikoa, abar eta abar. Hor zeregin handia daukagu.
Beste bloke bat, garrantzitsua, menpekotasuna eta arreta soziala eta sanitarioa integratzearena. Zer esanik ez, lehenengo txandan honetaz luze hitz egin dugu.
Eta azkena, baina ez horregatik garrantzi txikiagokoa, inguru eta jarrera osasuntsua, azkenean horrek ere dena baldintzatzen duelako.
Eta laburbilduz, gaur goizean zehar mahai gainean jarri duguna da Osasun Sailari eskatzen dioguna, Osasun Sailari, gainerako sailei eta Gobernuari eta, eskatzeaz gain, ere prest gaudela emateko, zeren dena ez da eskatzea bakarrik izango. Gu ere prest gaude emateko, inplikatzeko eta horrela erakutsi dugu.
Proposamenak behin eta berriro mahai gainean jarriaz, Osasun Batzordean, osoko bilkuretan eta gainerako sailetan. Azken finean, pertsonak erantzunak behar dituztelako eta ikusten delako euskal barometroak, Jaurlaritzak ateratzen duen barometroak erakusten duelako herritarrei gehien kezkatzen dien alorretako bat da osasuna.
Eguneroko konbertsazioetan ere horrela ikusten da eta, beraz, pentsatzen dugu hor erantzukizun handia daukagula, erantzukizunez erantzun behar diogula.
Azkenean pertsonak helburu izan behar ditugulako.