ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2015-02-27):
Egun on guztioi eta egun on bereziki Enplegu eta Gizarte Politikako sailburu berriari gaur zuretzat lehen bilkura den honetan.
Sailburuak dakien bezala, Araba, Bizkaiko eta Gipuzkoako Gizarte Zerbitzuen Legeak agindutakoari jarraituz, 2011ko uztailaren 1etik aldez aurretik foru aldundien eta Gasteizko Udalaren esku zegoen telelaguntza zerbitzua  - pertsona nagusiei zuzendutako zerbitzu hau -  Eusko Jaurlaritzak beregain hartu zuen betiON izenburuarekin.
Ohikoa bihurtu den bezala, zerbitzu publikoak esternalizatzeko daraman politikari eutsi eta zerbitzu honen kudeaketa Televida GSR merkataritza enpresari  - egungo UTE GSR Televida -  esleitu zion lizitazio baten bidez.
Ordutik hona, zerbitzuak okerrera egin du behintzat abiapuntu bezala Bizkaian zegoena kontuak hartzen badugu eta egungo zerbitzua, gogoratu behar dugu, zerbitzu osoaren oinarria nolabait hori izan zela, Bizkaian zegoen zerbitzua. Zerbitzuaren kalitatea denbora honetan etengabeko galera gertatu da zerbitzu horretan eta langileen lan-baldintzak nabarmen okerrera egin dute.
Gaur ez da lehen aldia legegintzaldi honetan telelaguntza zerbitzuaren eta langileen egoera eztabaidatzen direnak Legebiltzarrean.
2013ko maiatzean langileen ordezkariak Enplegu eta Gizarte Politiketako Batzordean egon ziren zerbitzuaren egoera azaltzen eta hainbat eskaera egiten. Baina urtea joan eta urteak etorri, Jaurlaritzak ez du ezer egin telelaguntzan zerbitzuan ematen diren bidegabekeria horiekin amaitzeko, zerbitzuaren kalitatea bermatu eta beharrezko kontrola ziurtatzeko.
Propaganda bai egin du. Komunikabideetan agertu izan da aurreko sailburua bereziki, Aburto jauna, sarri gainera. Zerbitzua goraipatzen beti, benetako errealitatea azaldu gabe eta larriena dena, dauden arazoei dauden konponbidea bilatzeko eta bideratzeko neurririk hartu gabe.
Orain ezin zen beste moduan izan, langileek aspertuta askotan salatu izan dute egoera. Lan ikuskaritzara ere jo dute, Legebiltzar honetara ere bai, mobilizazioak burutzen ari dira. Otsailean 7an egun greba egin dute eta martxorako lanuzte gehiago dituzte aurreikusita gatazkari ez baldin bazaio soluzio bat lehenago bilatzen.
Baina zein da telelaguntza zerbitzuaren egoera? Zein da dagoen arazoa? Langileek batzordean egon zirenean  - orain dela ia 2 urte, urte eta erdi baino gehiago - , argi azaldu zuten eta urtarrilaren 30ean ere...
...egon zirenean orain dela ia bi urte, urte eta erdi baino gehiago, argi azaldu zuten eta urtarrilaren 30ean ere aurten Legebiltzarrera bidalitako dokumentuan egoera berdinean edo okerragoan daudela esaten digute. Zerbitzuaren kalitatea urratu egin da progresiboki eta langileek eskubideak galdu dituzte Jaurlaritzak zerbitzuaren ardura hartu duenetik eta bere kudeaketa enpresa baten esku utzi duenetik.
Alde batetik ezarri gabe daude erabiltzaile langile ratioak, datu oso esanguratsua da honako hau. Aldez aurretik Bizkaiko telelaguntza zerbitzuan 13.000 erabiltzaileentzako 88 langile ziren. Orain Araba, Bizkaia eta Gipuzkoarako 115 langile inguru dira eta erabiltzaileak 33.000 baino gehiago.
Erabiltzaileen kopurua biderkatu da, asko gainera. Etengabe gora doa eta joango da hurrengo urteetan ere. Eta langileena, langile kopurua, urrutitik ere ez da handitu, ez (...) gutxiago proportzio berdinean. Eta hori benetan lotsagarria iruditzen zaigu.
Instituzio publikoak, administrazio publikoa, Jaurlaritza, aitzindari izan beharko litzateke kalitateko enplegua sustatzen. Hau ere askotan esan dugu benetan horrela sinesten dugulako, horrela izan behar delako gure ikuspuntutik. Azken batean, enplegua sortzeko ere benetan esparru batzuetan beharrezkoa delako eta behar delako Jaurlaritzak neurriak hartu ditzake eta gaur egun ez ditu hartzen. Telelaguntza horietako adibide bat besterik ez da.
Eta zerbitzuaren kalitatea zer esan dezakegu? Ba 2014an bakarrik hamar hilabeteetan, urtarriletik urrira, 3.012 erabiltzaile gehiago hartu zituen zerbitzuak bere gain, eta behar horiei modu egokian erantzuteko plantila non dago? Inon, ez dago. Horregatik kalitatea ere, telelaguntza zerbitzuaren kalitatea, kaltetua izaten ari da.
Adibide batzuk, langile nahiko ez dagoenez erabiltzaileei egiten zaien deien denbora ere murriztu egin da, ia-ia bakarrik gelditzen da denbora kaixo, zer moduz eta agur esateko. Lehen norbait erortzen zenean etxean bi pertsona joaten ziren mugitu ahal izateko eta abar. Gaur egun gehienetan pertsona batekin nahiko eta soberan.
Bestalde, langileen lan baldintzak ditugu. 2011an zerbitzuaren kudeaketa aldatu zenean enpresak utzi zion Bizkaiko Hitzarmena aplikatzeari, aurretik hori zuten eta Estatuko Hitzarmena hartu zuen oinarri. Hau ere lotsagarria. Ondorioz soldata eta lan baldintza ezberdinak ezarri ditu langileen artean, lan bera egiteagatik hiru soldata maila eskala daude gaur egun langileen artean gutxienez.
Azken lau urteetan ez da soldata igoerarik izan, ez da logikoa gure ikuspuntutik ezta bidezkoa. Aurrekontuetan, 2015eko aurrekontuetan, milioi bat euro gehiago ipini da zerbitzu honetarako, hau da sei milioitik zazpi milioira pasatu da.
Bere momentuan galdetu genion Aburto jaunari ea diru hori baita ere, diru hori gehitzeak, ekarriko zuen langileen salatzen ari ziren egoerarekin amaitzea edo gutxienez pauso batzuk ematea norabide horretan. Egia esan erantzunak askotan bezala ezezkoa pentsatzera eraman gintuen eta horrela izan da. Hori bai, urtez urte enpresak mozkinak izaten jarraitzen du eta hau ere ulergaitza.
Lehen aipatu bezala egoera honi irtenbide bat bilatzeko helburuarekin langileak mobilizazioetan daude eta gainera hainbat eskari egin dituzte guretzat bidezkoak direnak. Eta hemen errepikatuko ditudanak, iruditzen zaigulako bidezkoak direnez Jaurlaritzak bere gain hartu behar duela hemen zerbait egitearena. Telelaguntza zerbitzu publikoaren kudeaketa Jaurlaritzak jaso behar du bere gain. Eta bat gatoz, esan dudan bezala, eskakizunarekin. Ez dago arrazoirik kanpoko enpresa baten eskuetan jarraitzeko.
Kostuak ez dira txikiagoak, kalitatea jaitsi egin da eta langileen lan baldintzak okertu egin dira. Beraz, pausoak eman behar dira norabide horretan, eta hori egiten den bitartean, Jaurlaritzak negoziazio honetan parte-hartze aktiboa izan behar egoera bideratzeko.
Bertako hitzarmen kolektiboa edo enpresako hitzarmen kolektiboa bultzatu behar du, ezin du bakarrik begirale lana egin, diru publikoaz hornitutako enpresaz eta zerbitzuetaz hitz egiten ari gara. Eta externalizatuta jarraitzen duen bitartean, gutxienez baldintza pleguetan, hitzarmen hori betetzea ezinbesteko baldintza bihurtu behar da.
Eta azkenik, lehen aipatu dugu ere, aurretik zeuden erabiltzaile-langileren ratioak ezartzea beharrezkoa ikusten dugula. Zer egin du orain arte honen aurrean, eskari honen aurrean enpresak? Ezer. Okerrago oraindik. Langileen ordezkariei esan die mobilizazioak utzi arte ez duela proposamenik egingo ezta negoziatuko, aurretik ere badirudi ez duela aukera ezta denborarik izan urte hauetan.
Eta zer egin du Jaurlaritzak? Beste alde batera begiratu, badirudi ez duela zerikusirik telelaguntza zerbitzuarekin, eta guk ez dugu jarrera hori konpartitzen, inondik inora. Gogoratu nahi dut ere, telelaguntza zerbitzuan lanean dauden langileen multzo handi bat enplegu zentro berezietatik datorrela. Eta asko hitz egiten da inklusioaren inguruan, baina askotan lan harremanetan beste irizpide batzuk erabiltzen dira. Paternalismoan oinarritutako irizpideak askotan, eta hau ere ez da bidezkoa.
Eta horregatik, gure interpelazioa gaurko egunean sailburuari. Zein neurri zehatz hartuko ditu Jaurlaritzak zerbitzuaren kalitatea bermatzeko eta langileen egoera hobetzeko?