OGASUN ETA FINANTZAKO SAILBURUAK (Gatzagaetxebarria Bastida) (EAJ, 2015-10-16):
Eskerrik asko legebiltzarburu anderea, Damborenea jauna.
Ekarpenei buruzko Legea hemen eztabaidatzeko. Gogoratzen dut, zuk aipatu duzun eztabaida, ni ere eztabaida hartan egon nintzen eta zuk esandako iritzia ere gogoan daukat. Urteak pasatu dira indarrean dagoenetik 2007. urtetik hona.
Guk instituzioak jarraitzen ditugu, gure lana egiten, elkarlanean, eta aurreko...
...jarraitzen dugu gure lana egiten, elkarlanean. Eta aurreko urteetan, lehengo foru legealdian  - orain foru legealdi berrian gaude -  landu dugu gaia, lantzen ari gara eta jarraituko dugu lantzen.
Zuk esaten duzuna, ereduak, desadostasun batzuek, zuen ikuspuntutik, agertzen dituela esaten duzu. Baina zuk ez duzu aipatu ereduaren arabera zutabe bi daudela. Alde batetik, ados gaude errentaren arabera  - hori sakoneko gauza da - , errentaren arabera egin behar ditugula ekarpenak, gure politika publikoak sostengatzeko, mantentzeko? Hori erabaki estrategikoa da. Eta hola daukagu ipinita. Errentaren arabera, Barne Produktu Gordinaren arabera. Bat.
Bi: Zerga ahaleginaren alderantzizkoa kontuan edukiko dugu ekarpena egiteko sasoian? Bai ala ez? Hori da erabaki estrategikoa. Bi. Ados badaude ala ez.
Guk Estatuarekin ere antzerako harremana daukagu. Nola egiten dugu gure ekarpenak Estatura? Gure errentari lotuta. Nola egiten dira gure ekarpenak gure politika orokorrak mantentzeko? Errentaren arabera. Eta gero zerga ahaleginaren alderantzizkoa neurtuz. Zer portzentaietan? Errentarenak % 70a eta zerga ahaleginaren alderantzizkoak % 30a, hola daukagu.
Baina zuk esan duzun akatsen ildotik joanda, ez bakarrik egokia da daukagun eredua, errentaren arabera ekarpenak egitea, zeren bestela joango ginateke beste eredu ez dela zuzena. Hau ez da diru bilketaren banaketaren eredu bat. Hau da errentaren arabera egiten diren ekarpenak, horrela funtzionatzen du Estatuarekiko eta horrela funtzionatzen dugu gure barnean gainera. Hori, inportantea.
Beste eredu bat badago zilegi izan ahal da. Baina indarrean daukaguna ez da diru-bilketaren banaketa, baizik eta zerga ahaleginak bere paper inportantea dauka. Ez da banatzea bakarrik daukaguna, baizik eta banatu, nola? Errentaren arabera. Hori da inportantea.
Zuk aipatu duzuna. Gero oreka batzuk lortzeko funtsa ipini zen indarrean. Baina funtsa aspaldikoa da. Funtsa egokitu egin zen azkeneko legearen aldaketan. Eta horrez gainera beste gauza garrantzitsu bat ez duzu aipatu, eta oso garrantzitsua dela, diru bilketarekin lotuta: Zeharkako zerga guztiak banatuta daude, diru bilketaren ikuspuntutik, koefizienteka. Eta zeharkako zergak diru bilketa potoloa edo orokorraren % 50a dira.
Hori aurrerapauso garrantzitsua izan zen. Zerga, zeharkako zergetan, bat dago, oso oinarrizkoa eta garrantzitsua, gure kontsumoa zergatzen duena, eta da Balio Erantsiaren Zerga. Hori 2007ko Legearen muinean dago. Eta horrek aurrerapauso bat suposatu izan du. Balio Erantziaren Zerga, Damborenea jauna, indarrean dago 1986tik. 20 urtetan egon zen egokitu gabe zeharkako banaketa hori. 2007ko legeak aurrerapauso garrantzitsua (...). Esaten dut, hori kontutan edukitzekoa da.
Hirugarrena. Aipatu duzuna, bertikalaren jaitsiera. Bertikala jaisten badugu, denok argi jakin behar dugu, Jaurlaritzaren eta gure euskal eredu babesaren muina ukitzen dugu. Argi eduki behar dugu hori. Egin zen egokitzapena, ondo aipatu duzu, egia da, jardun ekonomikoari buruzko zerga baten desagertzearen ildotik egin zen hamarreneko batzuek jaitsi. Bai, horrela izan zen. Baina ez dauka beste irakurketarik.
Badakizunetik, jardun ekonomikoari buruzko zerga desagertu zen eta hori egokitzeko egin zen hori.
Baina muinak non daude? Zeharkako zergen banaketa horizontalki egiten dela, oso garrantzitsua hori. Bi, ados gaude errentaren arabera ekarpenak egiteko? Beste eredu bat badago? Guretzat baliagarria da, isladatzen duelako lurralde bakoitzaren egoera ekonomikoa eta zerga ahaleginaren alderantzizkoa ere inportantea da.
Zergatik? Zeren zerga ahalegina kontutan eduki behar da. Politika ekonomiko aurrezki aurrerakoi batean hori ez bagenuke sustatuko zerga ahaleginaren pisua eta diru bilketa edukitzea ahalik eta onena herri politikak egiteko, gabezi nabar baten barruan egongo ginateke.
Zentzu horretan gu lanean gaude. Lehengo aldundiekin, ezker abertzalea zegoen aldundi batean, Alderdi Popularra bestetan eta berdin, aurrera jarraitzen dugu lanean. Eta lanak egiten dira eta jarraitzen dugu lanak egiten, zeren gure eredu instituzionala hau da. Batak agindu ala besteak agindu horren gainetik daude instituzioak. Eta instituzioen artean berdin jarraituko dugu. Eta berdin esaten dizut.
Gero, beste berezitasun bat. Lege hau lege oso berezia da, bigarren hitz hau errepikatuz, ez da bakarrik lau instituzioen artean uztartzea, baizik eta gero hori Ganbarak babestu behar du. Gertatu ahal da une batzuetan Herri Diruen Kontseiluko gehiengoa ez isladatuta egotea Ganbara honetako gehiengoan. Hori ere kontutan eduki behar du, baina horrek ez du kentzen egin behar dugun lana.
Eta beste gogoeta bat. Garrantzitsua da, zuk aipatu duzun moduan, egiten duguna lege honen bitartez da gure finantza baliabideen banaketa bat Estatuarekiko ardurak bete ondoren. Eta Estatuari daukagun bere aurrean ardura da, gure urteko kupoa ordaintzea. Eta hori ere eszenatiko finantzario hori argitzea inportantea da.
Eta egokiagoa, zeren eta baliabide guztien diru bilketa, lehenengo Estatuarekin bete behar dugu eta horrela esaten du Lurralde Historikoen Legeak, Estatuarekiko betebeharra da lehenengokoa, eta gero guk finantza baliabideak hemen banandu.
Orduan, finantza ikuspuntutik egokiagoa da horrela egitea. Ez da derrigorrezko baldintza bat, badakit. Baina bai egokiago finantza eszenatokiak argiagoak edukitzeko.
Zelan daukagun oraindik Estatuarekiko urte ezberdineko kupoak kitatu gabe eta horrek eragina dauka, zeren ez daukagu ordaindu behar dugunaren kitapen azkena, azken kitapena eta horrek lotzen du banatzerakoan, banaketa hori barruan egin behar dugun eragina dauka.
Orduan, derrigorrez itxaron behar dugu Estatuarekin hori konpontzea? Derrigor, derrigorrez? Ez. Komenigarria? Bai, eszenatoki finantzario hori argiztatuta egotea hobeto da, zeren horrek egokitzapenak egin behar ditu.
Gure harremana harekin kopuru batekoa izan edo bestekoa izan eragina dauka barne banaketan. Orduan, hala eta guztiz lanean jarraituko dugu, jarraitu behar dugu. Bai Estatuarekiko ere eta bai barne antolaketan ere.
Baina kontutan eduki behar dugu ekarpenen lege hori arazoak konpontzeko egongo dela, konpontzen ez badu lehenago. Baina gure lanak jarraituko ditugu egiten.