UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2017-05-18):
Arratsalde on denoi.
Ez dut honekin zalantzan jarri nahi Alderdi Popularrak eztabaida hau hona ekarri izana. Asko eskertzen dizut eztabaida hau hona ekartzea baina ez dakit benetan bilatzen zenuelako hausnarketa serio bat egitea edota zure taldeari ez zitzaiolako beste legez bestekorik geratzen eztabaidarako.
Eta hala balitz, tristea litzateke zeren eskuartean dugun gaia oso serioa da. Azkenean, guztion den diruaren kudeaketaz ari gara, diru publikoaren kudeaketaz, eta kudeaketa hori mimo handiz, berme guztiekin kudeatu beharko litzateke, norberarena izango balitz bezala; ahalik eta onura sozialik handiena ateratzeko gardentasunez, kontrolerako mekanismoekin, argi eta garbi jasoaz berroren erabilera zertarako den.
Eta hezkuntza arloan zer esanik ez. Hezkuntza delako herri batek egin dezakeen inbertsio hoberena arrazoi askorengatik. Hezkuntza delako herri baten, gizarte baten bermea aurrera egiteko, aitzindari izateko nazio artean, herritarren arteko  - hemen oso ondo aipatu den bezala -  desberdintasun sozial, ekonomiko, kulturalak gutxitzeko, orekatzeko. Alegia, aukera berdintasuna bermatzeko.
Gobernu inteligente batek herritar jantziak, kritikoak, sortzaileak bilatzea izan beharko luke helburu. Horrela, bermea izango duelako herri bezala aurrera egingo duela eta eremu guztietan hoberenak izango dituela arlo hori gidatzeko. Eta gizarte batentzat gaixotasunik, epidemiarik larrienari, alegia, gizarte arrakalari aurre egiteko kapital zutabe funtsezkoa izango luke hezkuntzak.
Beraz, hezkuntza betetzen duen funtzioa ez da gauerdiko ahuntzaren eztula. Baina zoritxarrez, azken urte hauetan ikusi duguna da hezkuntza inbertsio kontsideratu beharrean, gastu kontsideratu dela eta 2009tik izugarrizko kolpeak, aizkorakadak, jasotzen ari da. Oraindik ere ez gara iritsi 2009ko inbertsio mailara.
Guk oso argi dugu dena ez dela inbertsioa. Eta inbertsioaren zifra bezain inportantea da nola inbertitzen den, zertarako inbertitzen den. Eta guk garbi daukagu ere EAEko Hezkuntza Sailak orain arteko inbertsioa bideratzeko antolakuntza kudeaketa eredua aldatu behar duela.
Orain artekoak ez du balio eta gaurko eztabaida horren isla da. Berriro ere korapiloan kokatzen gara eta inora ez garamatza. Bukatu beharra dago guztiok "café para todos" bezala ezagutzen dugun kudeaketa.
Inbertsioa igotzea beharrezkoa da baina erronkei, proiektuei, beharrei, ezaugarriei, helburuei lotuta. Ez delako berdina Barakaldon ikastetxe batetan 22 jatorri desberdinetako ikasleak dauden toki batetan hezkuntza proiektu bat garatzea, edo auzo batetan, maila sozial-ekonomikoa haundia dagoen auzo batetan, proiektua garatzea edo herri txiki batetan. Mila ezaugarri, mila egoera ditugu eta benetan gure inbertsioa horretara bideratuta egon beharko litzateke.
Hainbat proposamen ekarri ditugu legegintzaldi hasieratik hona gai honi heltzeko gaur egungo eredua gainditzeko. Diagnostiko bat eskatzen genuen, adierazleen baitan, ikastetxe ahulenetik hasita adierazle batzuetan inbertitzeko, eta beti ezezkoa eman zaigu. Hori bai, noski, beharko genuke bizkar-hezur bat, irizpide amankomun batzuk, baina gero goazen ikustera toki bakoitzean kalitatezko hezkuntza proiektua garatzeko nola bideratzen dugun inbertsioa.
Arauak ere garbiak izan behar dira eta kontrol mekanismoak betearazi, gaur egun ez dena gertatzen. Begira Bengoechea andrea, horrekin ados nago: Eskubideak bai baina betebeharrak ere bai, gaur egun ez dena gertatzen zoritxarrez.
Ikastetxeen autonomia betebeharren kulturarekin eta konpromisoarekin uztartu behar da. Guzti hau ikastetxe guztientzat, titulartasuna dena delarik. Ikastetxe guztiek dagokien funtzioa bete behar dute. Ez dutela betetzen? Ba finantzaziorik ez, baina bete beharra dago, bete beharra dago; eskubideak bai, baina betebeharrak bai ze diru publikoarekin ezin da jokatu.
Pentsatzen dut, ez dagoela azaldu beharrik, sistema publikoa hezkuntza eskubidearen bermatzailea izanik, hezkuntza sistemaren ardatz izan beharko lukeela. Pentsatzen dut hori ez dagoela azaldu beharrik. Horrek ez du kentzen sistema publikoaren nortasunean eta garapenean garai berrietara egokitutako aldaketarik, hobekuntzarik egin beharko ez litzatekeenik.
Esan beharra ez dagoen bezala, bestelako titularitatea duten ikastetxeak ere beharrezkoak ditugula. Beharrezkoak ditugu bestelako titulartasuna duten ikastetxeak ere. Eta hauek Administrazioak ezarritako helburuak, proiektuak betez geroz, finantzazio publikoa jaso beharko lukete eta horretarako ez litzake arazorik egon behar. Baina beteaz.
Baina errealitate gordina da ere, hezkuntza sistemaren errealitate konplexua bitarteko, arazo historikoak bestetik, murrizketen ondorioak ere, garai berrietara egokitzeko eta aurre hartzeko egon den inkonpententzia eta hainbat arrazoi medio, izugarrizko lehia eta korapiloa sortzeaz gain, areagotzen joan dela azken urteetan. Eta hori, gizarte bezala ezin dugu permititu. Luxu bat da.
Benetan sakon aztertu beharko genuke eta etorkizunera begirako erantzunak bilatu beharrean gaude gure hezkuntza sistemaren hobe beharrez, baina bereziki gure herriaren onurarako. Eskola publikoaren alde egoteak ez duelako automatikoki itunpekoaren kontra egotea esan nahi, eta alderantziz.
Asuntoa da, beno, dugun oinarritik abiatu behar dela baina iraganetik ere ikasi behar dugu. Eta iraganean gaizki egindakoak ere kontutan hartu behar dugu. Baina guztiok egin behar dugu aurrera eta ezin garena da mokoka aritu, elkar gutxiesten egon etengabe. Bakoitzaren papera, funtzioak, definitu behar ditugu, beharrezkoa da, eta horren araberako finantzazioa egokitu. Baina gardentasun osoz, joko-arau argiekin eta arauak errespetatuz. Nik pentsatzen dut guztiok eskertuko dugula.
Horregatik, lehentasun bat da korapilo hau ere askatzea, korapilo asko ditugu baina hau ere askatu behar dugu, baina guda batean sartu gabe. Hori bai, ezin duguna da finantzazioaren korapiloa askatzeko gure oinarriak, gure printzipioak irentsi, ez. Lehenengo, zer hezkuntza eredu nahi dugu, ezarri behar ditugu gure oinarriak, gure printzipioak, eta horren araberako finantzazioa ezarri behar dugu, baina ez alderantziz.
Horregatik, iruditzen zait gaurkoan gehiegi sinplifikatu dugula eztabaida eta orain arte eztabaida hau ere guk mahai gainean jarri dugu eta proposamenak ekarri dugu benetan ikuspegi integral batetatik heltzeko.
Eta begirada ere, eztabaida hau bideratzeko orduan, ezin dugu mugatu Frantzia edo Espainiara. Frantzia eta Espainiako ereduez gain, munduan badira beste eredu batzuk ere. Ertamerikako eskola komunitarioak, edo Finlandiakoak, edo Holandakoak. Hor mila eredu egon daitezke eta guk gurea eraiki beharko dugu. Gurea eraiki beharko dugu, gure korapiloa askatu beharko dugu baina ez beti akats berdinetan eroriaz. Eta iruditzen zait horretarako parada izan daitekeela.
Baina ezin dena izan, ze gaurkoa oso kuriosoa da. Arazo bat daukagu, Gobernua ze planteatzen digu? Legea. Ekartzen dugu beste arazo bat: Legea. Barkatu, legea ez da gauza guztien soluzioa eta irtenbidea. Legea marko bat da eta marko horren baitan politikak zehaztu behar dira. Eta korapiloei heldu behar zaie eta erronkei heldu behar zaie. Lege batek ez du dena soluzionatzen. Akordioa akordiogatik ez da soluzioa, ez da irtenbidea. Akordioak edukia eduki behar du eta eduki horren baitan akordio ona izango da, txarra izango da, erdipurdikoa izango da.
Eta legea gauza bera. Hemen badirudi, matrikulazioaz hitz egiten dugula? Legea. Finantziazioaz hitz egiten dugula? Legea. Etorkinez hitz egiten dugula? Legea. Hori badakizue zer da? Patadón eta aurrera, soluzioak...
...finantzazioaz hitz egiten dugula, legea; etorkinez hitz egiten dugula, legea. Hori badakizue zer den? Patadon eta aurrera, soluzioak, soluzioei aurre egin beharrean eta erantzunak bilatu beharrean. Eta benetan legean sinesten bada eta benetan sinesten badugu hitzarmen eta akordio bat behar dugula, jada pilak jarri behar dira eta hasi behar dira gai honen inguruan hitz egiten, hausnartzen, patxadaz, zeren denbora eramaten du. Legea, badirudi legea edabe magikoa bilakatu dela.
Matrikulazioan arazoa daukala? Tori edabe magikoa, legea. Finantzazioan arazoa daukagula? Tori edabe magikoa. Eta bitartean mundu guztia haserre, haserre eta arazoak hor. Eta gure hezkuntza sistema atzeraka eta ez aurreraka, urteetan gure komunitateak eraiki duena suntsituz.
Beraz, ibilbide luzea aurretik daukaguna.