CASANOVA ALONSO (EH Bildu, 2018-11-29):
Kaixo, arratsalde on guztioi.
Gaur elkarrizketa mahaia, lan-harremanak, lan mundua dugu hizpide, baina uste dugu gaiari heldu baino lehenago, sarrera moduan, kokapen moduan, testuinguru sozioekonomikoaren inguruan hausnarketatxoren bat ere egitea egokia dela.
Gaur egun daukagun elkarrizketa mahaiaren proposamena, euskal lan munduaren errealitatea eta orokorrean gurean dagoen egoera sozioekonomikoa ezin delako azaldu ez badugu testuinguru global batean kokatzen.
Krisia pasatu da. Ez gaude krisian. Ofizialki, formalki, teknikoki, aspaldi krisia gaindituta dago. 2015etik barne produktu gordina hazten ari da, beraz, teknikoki krisian ez gaude. Hala eta guztiz ere, gauzak orokorrean eta jende askorentzat ez dute hobera egiten, jende asko oraindik gaizki pasatzen ari da; jende asko eta asko ez du berreskuratu ere krisi delakoaren aurretik zeukan bizitza kalitatea, lan kalitatea.
Zer gertatu da ba? Ba krisi bat baino, bizi izan dugula trantsizio bat, eta trantsizio horrek ekarri gaitu errealitate berri batera. Honek esan nahi duena da hazkunde ekonomiko hutsarekin, ikusten den moduan, ez garela itzuliko lehengo errealitatera, eta denboraren poderioz ere, inertziagatik ere ez gara itzuliko; trantsizio bat egon da eta errealitate berri baten aurrean kokatuta gaude.
Eta krisi garaian, shock doktrinaren aplikazio paradigmatikoaren ondorioz, inposatu dira neurri batzuk errealitate berri honetara ekartzeko. Birbanaketaren mekanismoak erasotuak izan dira, desorekatuak izan dira dirudunen, boteredunean alde, eta horrek suposatzen du gutxien dutenek orain gutxiago dutela, gehien zeukatenek orain gehiago daukatela; egunero ikusten ditugu berriak azaltzen digutela nola super-aberatsen zenbakia biderkatzen ari dela, bien bitartean jende asko jarraitzen du krisi garaian bezain gaizki.
Birbanaketaren tresna horiek, fiskalitatea edo soldatak erasotuak, desgastatuak eta neurri batean ere antzutuak izan dira. Austeritate neurriak hartu dira, kontrarreforma fiskalak egin dira eta lan-merkatuaren erreformak egin dira, orokorrean, Estatu espainolean eta gurean.
Eta horrek guztiak sortu du errealitate berri hau, eta errealitate berri horretan jende asko gaizki pasatzen ari da, eta errealitate berri horretan lan-merkatua eta lan-harremanak eskasak dira.
Lan-merkatuari dagokionez, egia da enplegua sortzen ari dela. Enplegua sortzen ari da hemen, enplegua sortzen da gure inguruan, enplegua sortzen ari da herrialde ekonomikoki garatu guzti-guztietan. Enplegua ez da sortzen hemen hemengo politikak egokiak direlako, baizik eta ziklo ekonomiko orokorraren inertziaz edo bultzadaz.
Baina enplegua, sortzen den enplegua hemen da gutxi eta kalitate eskasekoa, orokorrean.
Gobernuak ospatzen du % 10etik behera pasa garela langabezi tasari dagokionez. Ez digute kontatzen 42.000 pertsona gutxiago daudela lanean krisiaren hasieran baino; ez digute kontatzen ere Europa mailan txapeldunak garela, baina desenpleguan, eta tasa hauek hobera egin arren, direla onartezinak eta munduko altuenetarikoak, behintzat ekonomia garatuei dagokienez; ez digute kontatzen ere gazteentzat egoera are okerragoa eta gure langabezi tasa gazte mailakoak direla benetan munduko altuenetariko bat.
Behin-behineko lana da sortze ari dena neurri handi batean. Langileen % 30a dagoeneko behin-behineko lan bat dauka, rotazio tasa altua da, jendeak dauzka, Lanbidetik pasatzen den jendea batez beste 3,08 kontratu urteko.
Aldi baterako lan jardunaldia igotzen ari da, dagoeneko langileen % 28 behin-behineko lana dauka eta hor ere ikusten dugu gizonezkoen eta emakumezkoen arteko desberdintasuna; gizonezkoen % 20ak aldi bateko jardunaldi batean dago eta emakume askoren arten % 40ra igotzen da. Hor ikusten dugu genero arrakala mantentzen dela, soldatari dagokionez, prekarietateari dagokionez, aldi bateko lanari dagokionez, eta orokorrean, lan-baldintza eskasagoak izateari dagokionez.
Lan istripuak ere igotzen ari dira, eta ez soilik jende gehiago dagoelako lanean; lan istripuen hazkundea, enpleguaren hazkundetik askoz gorago dago, % 27 igo dira lan istripuak urteko lehenengo sei hilabeteetan.
Eta zuzenean, Legebiltzar honetan, Consejo de Relaciones Laboraless delakoaren presidenteari galdetu genionean nola interpretatzen zuen datu hau, berak esan zigun, pertsonal mailan, eta Kontseilua inplikatu gabe iritzi horretan, uste zuela argi zegoela, prekarietateri lotutako datu bat zela.
Eta azterketa horrekin bat datoz sindikatuak, eta noski, EH Bildu ere bai, prekarietatearen ondorioz lan istripuak biderkatzen ari dira.
Negoziazio kolektiboari dagokionez, zailtasunak oraindik hor daude. Egia da azken hilabeteetan sinatzen diren lan-hitzarmenen kopurua igo egin dela eta poliki - poliki hobetzen ari dela maila horretan, baina hala eta guztiz ere, oraindik daude milaka eta milaka ehuneko oso altua langileen artean, lan-hitzarmen baten babesa ez daukana.
Eta beste gauza bat esan behar dugu, lan-hitzarmenen sinatze kopuru igoera horren atzean, badakigu Gobernu honen kide batzuek pentsatzen dutela kontsentsua dela historiaren motorra, baina ikusten dugu lan-hitzarmen gehiago sinatzen ari direla langileek greba kopurua biderkatzen ari delako, eta harreman kausa efektu zuzena dago langileen mobilizazio mailaren igoera eta lan hitzarmenen sinaduraren ondorioz.
Beraz, patronala ez dago mugitzen, ez dago mugitzen hitz politak entzun ondoren, baizik eta langileen greben aurrean.
Eta Gobernua, claro, ikusten dugu prekarietatea hor dagoela, langabezia tasa hor dagoela, gazteen egoera, emakumea, lan istripuak, egoera oso larri bat dagoela eta egoera horren atzean, neurri handi batean dagoela negoziazio kolektiboaren suntsipena. Eta horren atzean badaude, noski, Madrilgo gobernuek egindako erreforma laboral batzuek, ugazabei boterea eta eskuduntza emateko negoziazio kolektiboa gelditzeko.
Eta horren ondorioz, neurri murriztatzaile horiek, bai eskubideena bai soldatena, aplikatu ahal izateko.
Patronalak dauzka lege horiek eta patronala aprobetxatzen ari da lege horiek inposatzeko lan-baldintza prekario horiek eta soldaten izozte hori.
Eta esaten dugu, Gobernua honen aurren zer egiten du? Ba askotan, eta lehen bromak egiten genuen, behin eta berriro aterako dut argazki hau. Gobernuak egiten duena da patronalarekiko menpekotasuna behin eta berriro erakustea, patronalarekin bat egitea eta gehiengoen beharrei bizkarra ematea.
Patronal hau, Gobernuarekin behin eta berriro biltzen dena, da lan-baldintza kaskartze prozesu orokor hori bultzatu duena, ez begiratu sekretuak inon. Hauek dira arduradunak eta zuek zuen Gobernua, hauekin egunero morroitza eta menpekotasuna erakusten du.
Nik ez dut ukatuko gobernu batek patronalarekin harremanak izateko daukan eskubidea, are gehiago esango nuke, beharra dauka patronalarekin harremanak izatea eta gainera bilatzeko ahalik eta onenak izatea.
Baina era berean, eskubidea eta betebeharra badauka ere patronal horrek marra gorriak gainditzen dituenean, patronal horren aurrean planto egiteko eta esateko nahikoa dela, nahikoa dela lan-baldintza hauek ezartzeaz, nahikoa dela soldatak izozteaz, nahikoa dela negoziazio kolektiboa geldituta mantentzeaz.
Eta Gobernuak ez du hori egiten, lerrokatzen da behin eta berriro patronalarekin eta, bien bitartean, herri honen sindikatu nagusiekin harremanak ez da onak ez direla, harremanak ez dira existitzen ere.
Gobernu honek hautsita ditu harremanak herri honen lehenengo sindikatuarekin, oso harreman kaskarra dauka bigarren sindikatuarekin eta beraiekiko interlokuzio eta errespetu harremana bilatu ordez, egiten ari dena da, zubiak eraiki ordez, zubiak edo dauden komunikazio ari ahulak saltaraztea, saltaraztea, saboteatzea.
Eta saboteatzen du, adibidez, elkarrizketa maila instituzionalizatzeko egin duen proposamenarekin, eta gainera ezin du inozentea izan. Nik uste dut proposamen hori egin dela, hain zuzen ere, sindikatu hauekin, sindikatu nagusiekin, euskal gehiengo sindikala osatzen duten euskal sindikatuekin harremanak apurtzeko.
Bai, uste dut hori horrela izan dela eta nahita izan dela, bestela ezin da hain gaizki egin. Eta nahita egin da harremanak apurtzeko elkarrizketa saiakera minimorik ere ez delako egon.
Elkarrizketa mailan badaude sindikatu nagusiak (...) parte hartzen ez dutenak eta bere parte-hartzea bilatu ordez, ekiditu egin da beraiekiko inolako negoziaziorik, inolako elkarrizketarik, inolako gonbidapenik dekretu horren diseinuan eta ez zaie inolako aukerarik parte-hartzeko.
Bai eman zaie alegazioak egiteko legeak markatzen duen tramitearen aukera eman. Baina dekretua ateratzen da uztailaren amaieran, bidaltzen zaiek sindikatuei eta esaten du abuztuan zehar alegazioak egin behar dituztela eta hori, ebidentea denez, ekarpenak lagundu ordez, ekarpenak ekiditu edo zaildu egiten du.
Hala eta guztiz ere, ELAk eta LABk egin zituen ekarpenak, egin zituzten alegazioak eta gauza batzuk eskatu zituzten, eta gauza horiei guztiei ezetz esan zaie, incluso alegazioak aurkeztu ondoren jatorrizko zirriborroan agertzen ziren gauza batzuk okertu egin dira.
Sindikatuak kexatzen dira elkarrizketa mailan dekretuaren arabera funtzionamendu ez demokratiko bat inposatu nahi duela, sindikatuen gehiengoak eta gutxiengoak aintzat ez direlako hartuko.
Sindikatuak kritikatu zuten zirriborroan planteatzen zen erabakiak hartzeko metodologia. Irakurriko dut gazteleraz, gazteleraz daukadalako dokumentua.
"Artículo 10. Adopción de acuerdos. Con carácter general, los acuerdos de la mesa se adoptarán por unanimidad de las partes que la integran.
"Excepcionalmente, podrán adaptarse a acuerdos de la mesa con el voto favorable de al menos una de las organizaciones pertenecientes al grupo sindical".
Sindikatu batzuek esan zuten zer zen hori "excepcionalmente", salbuespen moduan eta horrek sortzen zuela segurtasun juridikorik eza, ez bazen zehazten baldintza eszepzional horiek zeintzuk izango ziren.
Eta Gobernuaren erantzuna izan da txanoa kentzeko modukoa, txapela kentzeko modukoa: Berregiten da artikulua eta egiten den gauza bakarra da kentzea "salbuespen moduan"; hau da, behin-betikotzen da, normaltzat jotzen da sindikatu bakar batekin mahaiak akordioak hartzea eta horrek suposatzen du benetan edozein funtzionamendu demokratikorako oinarriak suntsitzen direla, mahai horretan parte hartuko dutelako momentuz gutxiengoan dauden bi sindikatu, bien artean langileen % 30aren bozka dauzkate, baina % 10a ordezkatzen duen sindikatu batekin mahai honek akordio bat ontzat eman dezake.
Imajinatzen dugu Urkullu jauna joaten dela hitz egitera Pedro Sánchezekin transferentzien inguruan eta Pedro Sánchezek esaten diola "lasai, lasai, akordio bat egin dut jada euskal instituzioekin, ez da beharrezkoa zurekin hitz egitea; akordioa egin dut Legebiltzarrarekin eta Legebiltzarrak esaten dit transferentziarik ez direla egongo".
Nola da posible hori? Bai, Legebiltzarrean PPrekin akordio batera heltzen naiz; beraiek ordezkatzen duten botoen % 10a, baina nik ontzat ematen dut eta hori izango da euskaldunon ordezkaritzaren zilegi ordezkatzen dutena.
Hori ilogikoa litzateke. Baina mundu sindikalean nahi duzuena da % 10a ordezkatzen duen batekin ontzat ematea sindikatuen eta langileen ordezkaritzan oniritzia akordio batean, eta hori antidemokratikoa da.
Eta normala denez, normala denez sindikatu nagusiek esan dute baldintza hauetan, jada bazen zaila beraiekiko harremana, historikoki bazen zaila, baina planteamendu honetatik sindikatuak ez da ez dutela eseri nahi mahai horretan, es que zuek kanporatzen dituzue gutxiesten duzuelako langileek daukaten eskubidea beren ordezkaritza demokratikoki aukeratzeko.
Horregatik esaten dugu akordio hau edo dekretu hau ez dela demokratikoa, langileen bozkak ez dituela aintzat hartzen eta berdin baloratzen duela langileen % 40a ordezkatzen duena edo % 10a.
Ez da benetan, benetako arazoen inguruan akordio eta aurrerapenak bilatzeko marko bat, baizik eta gure ustez bilatzen duena da Gobernua eta Confebaskek adosten dituzten politiken elkarrizketa sozialaren zigilua jartzeko tresna bat.
Eta bilatu duzue eta gainera justifikazioan,dekretuaren justifikazioan argi eta garbi esaten duzue, "akordioaren inguruan nahikotzat jotzen dugu alde bakar bateko sindikatuen aldeko bozka akordioak errazagoak izateko".
Hombre, errazagoak izango dira, noski, baina ez demokratikoak eta ez dute isladatuko benetan euskal langileon borondatea eta azkenean lortuko duzue sindikatu bakar baten babesarekin elkarrizketa mahaiaren zigilu soziala jartzea zuen Gobernua eta Confebaskek lortutako eta martxan jarriko dituzten politikak.
Gero hitz egingo dut erabakitzeko eskubideaz, lan-merkatuan bizi duen egoera...
...eta martxan jarriko dituzten politikak.
Gero hitz egingo dut erabakitzeko eskubideaz. Lan merkatuan bizi dugun egoera kritikoaren atzean, izkutatzen delako hemen, herri honetan erabakitzeko eskubiderik eza, baita ere gure lan merkatua eta lan harremanen inguruan.
Baina amaituko dut esaten Dekretu hau erretiratu behar dela, Gobernuak Dekretu hau erretiratu behar duela eta benetan zerotik, erlojua zeroan jarri, saiatu berriro sindikatu nagusiekin elkarrizketan martxan jartzen.
Eta benetan, elkarrizketa soziala ezin duela bizkarra heman langileen gehiengoa ordezkatzen duten eragileei. Bestela, ez gaude benetako elkarrizketa sozialaren aurrean. Baizik eta elkarrizketa sozialaren antzezpen baten aurrean eta politika retrogradoa justifikatzea beste helbururik ez daukan eszenifikazio baten aurrean.
Eskerrik asko.