EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2017-02-23):
Estatus politiko berriaren debateak suposatu zuen 2003. urtean, martxan jarri zen autogobernu batzorde hartan eta oraingo honetan ere, hain zuzen ere, egun indarrean daukagun sistema aldatzeko borondatea.
Gainera, oso zentzu garbia eta sinplea dauka. Errespeta gaitzaten, zeren garbi dagoena da legea ez dutela errespetatu. Ez dute errespetatuta eta ez dute errespetatzeko asmorik.
Eta bakarren batek esan dezake, ba orain artekoa errespetatu ez bal din badute, zerk agintzen dizu zuri, edo ze berme daukazu jakiteko, Legebiltzar honetatik atera daitekeen hori errespetatuko dutenik?
Beno ba, kontestua diferentea da. Aktore politikoak diferenteak dira. Garai bakoitzak izan du hemen bere ekimena, eta gaur egun indarrean dagoen Estatutuak bere onurak izan ditu eta bide bat egiteko balio izan du. Baina garbi dago Estatuak erabaki duela ez betetzea, ez betetzea.
Zergatik gaur, besteak beste, gizarte segurantzaren gestio hori, gure esku hori egongo balitz, besteak beste, gaur egun indarrean daukagun presupuestoa, aurkeztu berria den presupuesto hori, bikoiztu egingo litzateke, horretxekin bakarrik. Bikoiztu, eta beste eskumen gehiago ere.
Baina estatus politiko berri baten bila goaz, eta horren defentsan, baita ere, ez da historia kontua, lekukotasuna baizik, esan nahi dizut, Estatutua onartu zenetik eta Jaurlaritza, Garaikoetxea lehendakari zen lehengo Jaurlaritza, 80. urtean osatu zenean, Estatutuaren defentsa hartan ere, beste biktima bat ere egon zen, nik gogoan daukat. Orduan kalean ibiltzen ginen Estatutuaren defentsan, Ramon Begoña izenekoa. Langile bat.
Eta garai hartako Parlamentuan, Nervaceroko langileek hartu zuten eta ondorengo manifestazio batetan, ostikada bat eman eta hil egin zen. Eta harek instituzioak defenditzen zituen. Eta Estatutua.
Eta garaia aldatu da, aurrera egin dugu, baina estatus politiko berri horren bila baldin bagoaz, asmoaz aparte, asmoaz aparte, konkrezioak behar dira. Eta Euzko Alderdi Jeltzaleak aspaldi gainditu zuen folio zuriak sortzen duen bertigoa. Folio zuriak, politikan, bertigoa sortzen du. Eta nik uste dut, batzuei, besteei baino gehiago.
Folio zuriak esan nahi du, jarri egin behar dela, konkretuki bakoitzak zer nahi duen. Eta hortik abiatuta ikusi, hitzartzeko posibilitaterik badagoen. Zergatik Eusko Ikaskuntzak, bere ibilbiderako eta hasierako kontzeptua erabili zuena, garbi dago esaten dutenean, "Bekoak, goikoa ezkondu leidi" esaten duenean, eta "txikiak, handia bentzi leidi", txikiak handia garai dezake, esaten du asmoz eta jakitez.
Eta asmoz eta jakitez, hemen asmoa nonbait garbia da. Esaten dugu, zer nahi dugu? Beno, ba hori da asmoa. Zer nahi dugu. Bakoitzak jarri dezala idatziz ulertzeko moduan eta gizarteak ere jakin dezala, zer dagoen bakoitzaren aldetik.
Benetakoa al da? Benetako baldin bada, benetakotasun hori gizartearen babesarekin neurtu behar da. Bestela, ariketa publiko politiko bat izan daiteke. Gizartearen beharra daukazu, estatus politiko berri horren bila joateko. Nola? Herrigintzaren eskutik.
Eta nik uste dut aparteko aukera daukagula. Lehenengo aldiz, azkeneko hamarkadetan, lehenengo aldiz azkeneko hamarkadetan, bide politiko eta demokratikoetatik soilik, idea politikoak eta proiektuak defendituz, guztion artean hitzarmen bat lortzeko aukera daukagu.
Eta hori ere, aparteko abantaila da aurreko garaiekin konparatuz. Baita ere, Estatutuaren defentsan...
...aparteko abantaila da aurreko garaiekin konparatuz. Baita ere Estatutuaren defentsan, zergatik Estatutuaren defentsan gelditu ginen momentu askotan bakarrik, bakarrik.
Eta aitortu beharra daukagu, Estatutuaren defentsan garai batean azaltzen genuen kalean ere defendatzeko tentsioa ez daukagu. Ez daukagu herri bezala. Nik ere esaten dut askotan, erabakitzeko eskubidea eta independentziaren alde gaude, eta ez dugu defenditzen hustutzen ari diren Estatutua?
Zerbait ez dago ondo. Ez dakit diren asmoak, erabakiak edo estrategiak, baina guzti horretaz ere hitz egin beharra daukagu.
Momentu bat, amaitzera noa.
Esan nahi nuke Alderdi Popularrari, amaitzeko, zergatik hitz egiten duen halako zera batekin, grazia batekin esanez: Beno, begiratu ezazue, Europan, estatuak eskumenak askatzen ari dira. Goian legoke gobernurik egokiena, ez?
Estatuak eskumenak askatzen ari dira. Horrela pentsatzen duenak gora, goiko bidera eskumenak askatzen ari baldin badira, zenbaitik hainbesteko grina behetik askatzeko edo ez askatzeko? Frontera berak.
Eskumen guzti horiek gora joango badira, subjektu politiko berriak ere sortzen direnak, kasuan Katalunian eta Euskadin, subjektu politiko berri horiek ere bere eskumen horiek, partekatuak izan behar duten eskumen horiek, askatuko dituzte. Non dago problema?
Problema dago subjektu politiko berriak onartzean. Eta horretarako behar da errespetu gehiago, errespetua nazioen artean, herrien artean. Elkarbizitza ezin da inposatu, ezin da inposatu.
Elkarbizitza aitortu errespetutik abiatuta hitzartu egin behar da, bestela inposizioa litzateke eta gu ez gaude bide horri onurik edo babesik emateko. Ez gaude prest.