MENDIZABAL MENDIZABAL (EAJ, 2015-10-22):
Eskerrik asko presidente andrea. Egun on, lehendakari, legebilzarkideok.
Argitu nahi nuke lehenik eta behin hiru alderdien arteko erdibidekoa sinatu dugula, erdibidekoa babestuko dugula eta ez Sozialisten proposamena jatorrizkoa. O sea, erdibidekoa. Nik hori argitu nahi nuen.
Nire aurretik azaldu dute legebiltzarkideek zertaz arituko garen, euskararen ezagutza era ofizialean egiaztatzeko sistema birformulatzea planteatu du Sozialisten Taldeak eta Celaá andreak bere aurrekarietan EGAren emaitza txarrak aipatzen ditu bereziki.
Eta ezer baino lehen, EGAren aldeko aldarrikapen bat egin nahi dugu gaur hemen gure taldetik zuen baimenarekin. Izan ere, beste askotan esan dudan bezala, orain dela 30 urte baino gehiago, dena egiteko zegoenean, garai hartan ardura zituzten pertsonek asmatu egin zuten egin zituzten gauza batzuekin, askorekin.
Euskaltzaindiak ematen zuen D titulu hartatik sortu zen EGA eta gaur arte iraun du euskararen gaitasuna frogatzeko tresna gisa, besterik ez zegoelako. Nork esan behar zien garai hartan Europako markoan homologatuta ikusi behar zutenik gaur egun. Beraz, dagokionari gure errespetu, miresmen eta aitormena, egin zuten lanak gaur arte iraun duelako eta euskarari beste aletxo batean lagundu diolako horrek guztiak. Bejon diela.
Beno, gatozen mamira. Argi utzi behar dugu gure buruei jarritako helburua ez dela euskal hiztun guztiek EGAren jabe egitea. Helburua da hizkuntza modu normalizatuan erabiltzeko aukera izatea eta erabiltzea. Izan ere, argi dago ez dela preziso EGA eskuratzea euskaraz sano eta modu naturalean erabiltzeko, bi gauza diferente baitira. Bata da EGAko titulu bat edukitzea edo beste ziurtagiri bat edukitzea, eta beste bat da euskaraz normal jardutea, ezta?
EGAren emaitza hobeak izatea nahi dugula? Bai, noski. Guri ere gustatuko litzaiguke emaitza hobeak izatea, baina froga guztietan, ez bakarrik EGAn. Emaitzen gainean detailetxo bat: Denok dakigu EGAren azterketa edo froga egin aurretik, atariko froga bat egiten dela galbahea pasatzeko eta galbahea pasatu eta gero, EGAren froga erdiek baino gehiagok gainditzen dutela. Eta emaitza hori ez da hain txarra, jakinda Advance edo ingeleseko tituluaren pareko dela, hau da, adituen titulua.
Hala ere, esan bezala, gure taldearen iritziz emaitza horiek ere hobetzeko ahalegina egin behar da. Eta sortu zenetik 30 urte pasa eta gero, normala ere bada horretaz pentsatu eta buelta batzuk ematea. Gobernua horretantxe ari da. Baina Gobernua ez da ari horretantxe legez besteko proposamen hau hona ekarri duzuelako.
Gure zuzenketan aipatzen ditugu bi erreferentzi: Euskararen agenda estrategikoa, batetik, eta ESEP, euskara sustatzeko plana bestetik. Eta Ganbara honetan onartutako bi dokumentu horietan azaltzen da ekimena, euskararen gaitasuna egiaztatzeko sistema aztertzeko asmoa, alegia.
Eta irakurri egingo dizuet agenda estrategikoak zer dion: "Azterketen sistema eta ereduak hobetzeko gogoeta bideratu eta ondorioak aplikatzea". Eta ESEPn, euskara sustatzeko planean, berriz, honako hau dio: "Euskara gaitasuna egiaztatzeko azterketa sistemaren inguruko hausnarketa egin eta hobekuntzak praktikara eramatea".
Beraz, Gobernuak bere buruari jarritako lanak betetzen ari da. Horregatik, pasa den urriaren 2an, eta egunkarietan ikusiko zenuten, euskara tituluen jarraipen eta baliokidetzarako batzordeak  - dagoeneko jada badagoena, batzorde existitzen da aspalditik -  bilera bat egin zuen.
Eta bilera horretan egon ziren Administrazioan euskararen edozein titulu ematen duen organoetako ordezkariak  - HABE, Hezkuntza, IVAP, Ertzaintza, Osakidetza, Justizia -  eta hor aztertu dituzte, besteak beste, eta Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak gaia eramanda, egiaztatze sistema osoa hobetzeko zer egin litekeen.
Hor aurkeztu dira, beste gai batzuen artean, aztertu beharrekoak: Europako hizkuntzen markoa gure errealitate soziolinguistikora egokitzea  - hemen aipatu da - , komunikazioari pisu handiago ematea ala ez ebaluazioan, izan ere, idatzizkoetan izaten dira emaitza kaskarragoak; euskaltegietan egiaztatzeko ziurtagirien etengabeko ebaluazioa zelan txertatu daitekeen eta zer balio eman dakiokeen.
Euskaltegiak aipatzen ditudanez, HABEk badu beste asmo bat datorren ikasturterako, A-1 eta A-2 mailetan, oinarrizko curriculum berriak ikaskuntza prozesuan bertan ebaluatzea aurreikusten du. Eta horrek izango du derrigorrez gaindituen emaitzetan isla nabarmenik.
Faktore asko izan daitezke emaitzak txarrak izateko eta batzuk aipatzera noa. Denok dakigu gure neska-mutilek, 17 urte bete bezain pronto, EGA titulua ateratzea...
...emaitzak txarrak izateko eta batzuk aipatzera noa. Denok dakigu gure neska-mutilek 17 urte bete bezain pronto, EGAko titulua ateratzea ohitura dutela. Gero, batxilergoa bukatutakoan edo goi-zikloetako maila bukatutakoan, gauza bat gutxiago edukitzeko.
18 urterekin gidatzeko karneta ateratzen duten bezala, EGA ateratzea ohitura bihurtu da, eta hori Euskal Herrian oso gertutik bizi dugu. Etxean esaten dizute "preparatu, atera tituluak, gaur edo biharko balioko dizue eta badaezpada ere atera." Eta faktore horrek izan dezake bere eragina.
Gero, Celaá andreak aipatu du dekretua, euskaraz ikasteagatik salbuespenena. Eta hor bertan esan duzu emaitzetan Batxilergoa edo goi-mailako zikloak euskaraz egiteagatik 2B maila parekatzen zaiola eta horrek berak adierazten dizu zer hizkuntza maila eskatzen zaien gazteei.
Eta beste faktore batzuk ere izan daitezke. 17 urte dituzunean EGAko froga egitea joaten zara edo beste froga batzuk egitera joaten zara, eta segun zer gai planteatzen dizuen, zure ezjakintasuna, zure bizitzako esperientzia edo eskarmentua izan daiteke urriagoa, eta horrek berak murrizten dizu gaitasuna.
Horiek hainbat faktore izan daitezke. Baina nik esan nahi dudana da Gobernua ari dela lanean ziurtagiri guztien emaitzak hobetzeko lanean. Eta erdibidekoan esaten dugun bezala, egindako azterketa horren emaitzak Legebiltzarrera ekartzea nahi dugu eta hori eskatzen diogu Gobernuari guztia hobetu daitekeelako. Baina seriotasunez, ez ardiak aztoratzen direnean alde guztietara korrika hasten diren bezala, ez. Patxadaz ikertu, aztertu eta hobetzeko bidea jarriz.
Hori dela eta, aipatu dudan urriaren 2ko batzordean erabaki zen lantalde teknikoa osatzea eta lantalde tekniko horretan, sailetako ordezkariez gain, egongo dira hizkuntza egiaztatzeko gaietan adituak diren pertsonak. Eta lantalde tekniko horrek izango duen zeregin nagusia izango da, beraz, egiaztatze sistema guztia hobetzea.
Europako hizkuntza markora egokituta daude sistema horiek 2008tik baina beharrezkoa da Europako marko horrek ematen dituen aholkuak gure errealitate soziolinguistikora egokitzea. Izan ere, egoera sozial normalizatua duten atzerriko hizkuntzetarako pentsatuta dago Europako markoa. Eta euskara bertako da, ez da atzerrikoa. Euskararen errealitatera egokitzea komeni da guztiok dakigulako ez dela egoera berdina euskararena.
Bukatzeko, tituluak baino, baina hori ere bai, helburu nagusia batez ere, herritarren euskara ikasi eta erabiltzea dela ezin dugu ahaztu.
Eskerrik asko.