ARZUAGA GUMUZIO (EH Bildu, 2018-06-28):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru anderea. Arratsaldeon denoi.
Guretzat 29/2011ko biktimen Legeak ez du eskaintzen biktima guztien aitortza eta erreparaziorako marko egokiena. Ekimen honek argi agertzen duen moduan, lege honen aplikazioak biktima batzuk lehenesten ditu besteen aurretik. Biktimen arteko kategorizazioa ezartzen du, eta zehazkiago, lege honen erregelamenduak biktimen berdintasunaren printzipioa hausten du.
Erregelamenduak esaten du: Con este reglamento España lidera a nivel europeo y mundial, un sistema de detención integral a víctimas de atentados terroristas. Atención integral, pero inmediatamente se imponen las excepciones, porque hay víctimas y hay otras víctimas, porque hay atentados terroristas y otros atentados terroristas, porque hay atención, pero también inmediatamente hay desatención.
Ese reglamento, lo explicaba la señora Zabala, introduce de forma arbitraria, fuera de lugar, fuera de contexto, sin oportuna transposición una previsión del convenio europeo sobre indemnizaciones a las víctimas de delitos violentos, que en su artículo 8 decía la señora Zabala, indica que se podrá reducir o suprimir la indemnización si la víctima ha participado en la delincuencia organizada o pertenece a una organización que se dedica a perpetrar delitos violentos.
Hori aintzat hartuta, Barne Ministerioaren Terrorismoaren Biktimen Laguntzarako Zuzendaritza Orokorrak, kalte ordainak ukatzen dizkie biktima batzuei, kontsideratzen dituelako erakunde terroristaren kideak direla.
Eta nola konstatatzen du terroristak direla? Zertan oinarritzen da? Sententzia baten ondoriozko ebazpen batean? Ez. Prozesu judizial baten bidez? Ez. Polizia txosten batez, pertsona hori hil eta hamarkada luzeen ostean, Guarda Zibilak eta Polizia Nazionalak egindako txosten batean ezartzen da pertsona hori ETAko kidea izan zela. ETAko kidea edo bestelakoa.
Adibide lotsagarri eta mingarri bat ekarrik nahi dizuet, izan ere Barne Ministerioak ukatzen du Josu Muguruzaren eskaera, Herri Batasunako diputatua, 89an hildakoa. Argudioa: "Según consta en los informes emitidos por la Dirección de la Guardia Civil y la Dirección General de la Policía de 12 y 28 de diciembre de 2012 respectivamente, Josu Muguruza había sido diputado de Herri Batasuna, partido ilegalizado en 2003."
Hau da, 89an hilda 2003an ilegalizatutako alderdi baten kidea izan zelako. Artikulu honek ezartzen duen "delincuencia organizada o pertenencia a una organización que se dedica a perpretar delitos violentos", errekisito hori betetzen omen du.
Biktima zena, aplikazio honen bitartez, biktimarioa da. Biktima horrek zerbait egingo zuen ETAkoa zelako edo Herri Batasunakoa zelakoan. Biktima horrek interpretazio honen arabera agian merezi zuen. Biktima horri gertatutakoa, agian, justua izan zen edo ez behintzat horren injustua, Barne Ministerioaren kalte ordainak merezi ahal izateko.
Zabala andreak esan du Ignacio Muñagorri Laguíak diktamen bat egin zuen, ez bakarrik egin baizik eta hemen pasa den hitzaldian egon zen Giza Eskubideen Batzordean eta are gehiago esango dut, agerraldi antologikoa izan zen, maisu lana izan zelako eta bere argudioak benetan borobilak izan zirelako. Carmelo Barrio jaunak egon zen agerraldi hartan, ezin izan zion Muñagorriri kontra egin argudioekin. Gaur ez dakit zer kontatuko digun puntu honetan.
Usted ha mencionado cuestiones que es verdad que dijo el señor Muñagorri. Yo quiero ofrecer también un elenco de vulneraciones de derechos que él presentaba en este dictamen.
Vulnera el derecho de presunción de inocencia y, por ende, el derecho fundamental a la tutela judicial efectiva; el principio de legalidad; el de seguridad jurídica; vulnera la división de poderes y la prohibición de la arbitrariedad, resultando que estas denegaciones de reparación a las víctimas resultan ilegales, arbitrarias, discriminatorias y siendo su aplicación prevaricadora, como usted ahora mismo ha dicho, porque se aplica a sabiendas que es manifiestamente injusta.
Imagínense ustedes el trato a otras víctimas, si este mismo trato se hubiese dispensado a otras víctimas, imagínense el escándalo. Se hablaría de doble victimación, de humillación, de insulto a las víctimas. Bueno, pues estas son las circunstancias y en este caso, en el que nos ocupa ahora, bajo la autoría o bajo la responsabilidad del Ministerio de Interior.
Las víctimas del terrorismo de Estado están condenadas a seguir luchando, condenadas a seguir peleando por sus derechos, condenadas a seguir reivindicando lo que es suyo, condenadas a enfrentarse a la denegación sistemática del Ministerio de Interior, condenadas a defender sus derechos ante la Audiencia Nacional, el Tribunal Superior o la Audiencia, el Tribunal Constitucional, condenadas a agotar la vía judicial española y, ante la imposibilidad de recibir justicia, condenadas a acudir al Tribunal Europeo de Derechos Humanos.
Y la justicia les llegará, o no. O lo hará tarde.
Horregatik ados nago Pili Zabalak ekarri digun iniziatiba honekin. Lehenengo puntuan agertzen den adierazpenarekin bat nator. Beharrezkoa da aldaketa bat egitea marko legal honetan. Baina pentsatzen genuen adierazpen honetaz gain kontsideratzen genuen biktima hauek behar dutela babes praktiko bat, babes material bat, babes sustantziala, eta horrela eskaini nahi genien. Bigarren puntu horretan gure gehitzeko zuzenketa izan zena. Pentsatzen genuen lagundu behar geniela arbitraritate horren aurrean, gertu sentitu behar gintuztela, urgente beharrezkoa zela leuntzea prozesu guzti honek daukan kostua, daukan gastua, daukan kalte ekonomikoa, daukan sama pertsonala...
...daukan kostuak, daukan gastua, daukan kalte ekonomikoa, daukan zama pertsonala. Eta horregatik jo genuen Eusko Jaurlaritzarengana eurek hartu zitzaten neurriak, karga hauek, koste hauek, kalte hauek, zama hauek arintzeko.
Eta horregatik hain zuzen ere gehitzeko zuzenketa aurkeztu genuen, gaur sinatu duzuen erdibideko horretan agertzen dena.
PSEk sartu zituen PNVren bitartez edo PNVrekin batera beste zuzenketa batzuk, komentatu nahi ditut pixka bat arin. Hirugarren puntuan eskatzen du jazarpeneko biktimak aitortzeko biktimen legearen 5. artikulua aldatzea. Ez du esaten jazarpeneko biktima, victimas de persecución, hauek zer aldaketa mereziko lukeen.
Eta ez dut uste ere jazarpeneko biktimen unibertso oso aintzat hartzen duenik puntu honetan. Martxelo Otamendi egon zen ponentzian eta esan zigun bera ere jazartua sentitzen zela bere jardun profesionalengatik, edo bere lanagatik, edo bere iritziagatik. Eta ez dut uste horrelako lege aldaketa batean edo termino honetan jazarpeneko biktimen aitortzeko termino hau zabaltzean, ez dut uste horiek sartuko direnik. Beraz, pentsatzen dut gehiago elaboratu behar dela eta horretarako ponentzian jarraitu beharko dugu lan egiten.
Bigarren puntuan ere hitz egiten da justizia lehen-eratzaileaz edo errestauratiboaz eta guk nahiago dugu hitz egitea justizia transikzionalaz. Eta pentsatzen dugu justizia transikzionalaren tresna bat edo atal bat dela justizia lehen-eratzailea edo errestauratibo hori.
Eta gaur hitz egiten ari garen biktima hauek, Estatuaren biktimek, pentsatzen dut ez daukatela presorik, ez daukatela perpetratzailerik errestauratuko dituenak. Norengana jo beharko dute biktima hauek topaketa errestauratiboak egin nahi badituzte, izan ere justizia ez delako egon eta presoak ez daudelako zentzu horretan.
Are gehiago, euskal presoek pentsatzen dut ere merezi dutela errestauratzea euren eskubideetan. Eta salbuespenezko legedia batetik legedi arrunt batera edo bakea sustatzen duen legedia batea pasatu beharko zela.
Elaborazio gehiago behar du puntu honek, horregatik abstentziora joko dut. Hartu dadila abstentzio positibo bat, eraikitzaile bat, ez nago kontra. Pentsatzen dut jarraitu behar dugula hau eztabaidatzen, ñabardura hauek hemen kokatzen. Eta pentsatzen dugu gainera ponentzian lana daukagu hauek puntuak lantzeko eta nolabait adostasun zabalagoetara heltzeko.
Laugarren puntuarekin ados gaude. Pentsatzen dugu Estatuko biktima eta biktima guztiek egia ezagutu behar dutela eta horretarako artxiboen desklasifikazioa premiazkoa dela. Nik ulertzen dut puntu honetan eskatzen dena hain zuren ere da desklasifikatzea artxibo guzti horiek. Ikusiko da baita ere horrek zein garapen edukiko duen.
Beraz, ez badago problemarik behintzat lehenengo, bigarren eta laugarren puntuaren alde egingo genuke. Eta hirugarren eta bosgarren puntuaren abstentzioarekin joko dugu, esaten dudan moduan, era eraikitzaile batekin, babes handia emateko ekimen honi eta biktima hauek eskertuko dutelakoan gure jarrera hau.
Besterik ez, eskerrik asko.