BARRIO BAROJA (PP, 2014-02-06):
(Ea txanda honetan ez gaituen inork iraintzen).
Eskerrik asko, presidente andrea. Legebiltzarkideok, lehendakari jauna, Jaurlaritzako jaun-andreok.
Prieto jauna, ez da berririk zuen jatorrizko ekimenean. Oraintsu bezala jarraitzen dute gauzek. Izan ere, orain hilabete gutxi eztabaidatu genuen hau berau, zuk hasieran aurkeztu duzun hau berau, eta nire taldeak ez du nahi eztabaida zaharkitu bat behin eta berriz errepikatzen aritu.
Prieto jauna, Fisikako Nobel Saririk ez dizute emango, zentral nuklearrei buruzko zenbanahi ekimen aurkeztuta ere, eta are gutxiago kontuan izanik Espainiako Alderdi Sozialista, bere agintaldietan, zentral nuklearrak barra-barra irekitzen eta inauguratzen aritu dela eta aurretiaz zeudenak mantentzen eta haien balio-bizitza luzatzen.
Sozialistek, Prieto Jauna, Garoña ixteko aukera izan zenuten; zentrala eraisteko agindua emateko modua zenuten, baina ez zuten halakorik egin. Aitzitik, beste lau urteko luzapena ezarri zenioten. Eta, Prieto jauna, sozialistek ireki eta inauguratu zenituzten Almaraz I, Almaraz II, Ascó I, Ascó II, Cofrentes, Vandellós eta Trillo. Horixe da zuen historia; horixe da sozialisten historia, eta Euskadiko sozialistek parte-hartze nabarmena izan dute historia horretan.
Areago, zentral nuklearren balio-bizitza berrogei urtera arte luzatzeko legea bideratu zenuten. Horixe egin zenuten: 2011ko otsailean, zuen legeari, Ekonomia Jasangarriaren Legeari, egindako zuzenketa bat onartu zen Senatuan, zentral nuklearren balio-bizitza berrogei urtetik gora luzatzeko Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak horretarako baimena emanez gero.
Zalantzatik gabe, horixe izan da zuen ibilbidea gai honetan eta lege-arloan. Gure jardunbide-esparrua, berriz, honako hau da: legea betetzea eta Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak segurtasuna eta eraginkortasuna bermatzeko ezarritako eskakizunak eta baldintzak betetzea.
Ez dakigu zer egingo duten Endesak eta Iberdrolak, biak ala biak Nuclenorren  - hots, María de Garoñaren jabe den enpresaren -  akzionistak % 50ean. Baina badakigu zentrala berriro irekitzeko edozein erabaki hartzen dutela ere, arestian ere esan dizuedanez, arauetan jasotako eskakizunak bete beharko dituztela  - eta zuen eta EAJren onespena ere badute arau horiek - ; era berean, zorrotz bete beharko dituzte, halaber, Segurtasun Nuklearreko Kontseiluak goren-goreneko segurtasuna bermatzeko xedez agindutako eskakizunak energia-horniduraren segurtasuna ziurtatzeko, energia-kostuak optimizatzeko eta berotegi-efektuko gasak murrizteko.
Espainiako Gobernuaren energia-politikak mix dibertsifikatu, orekatu eta jasangarria du oinarri, bai ingurumenaren ikuspegitik, bai ekonomiaren ikuspegitik, eta eskura dauden energia-iturri guztiak eta eskura dauden ahalmen guztiak aintzat hartzen dira sistema horren barruan. Eta gaur, hori horrela izan dadin, egungo egoera ekonomikoan, Espainiako Gobernuaren iritziz, erabilgarri dugun energia-iturri bakar bat ere ezin dugu ahal baino gutxiago erabili, kontuan hartuta Espainia dela Europar Batasuneko estatu guztien artetik kanpoko energiaren mendekotasun handiena duen estatua.
Santa María de Garoña zentral nuklearrak azken ustiaketa-urtean 3.879 gigawatt/orduko energia-ekoizpena izan du; alegia, Gaztela eta Leonen urtebetean kontsumitzen den elektrizitatearen heren bat. Eta hori, legebiltzarkideok, asko da. Horrek, legebiltzarkideok, ahalegin handia eskatzen du, batez ere iturri hori edukitzeari utzi behar bazaio.
Auzi hau bi alderi dagokie; bi hanka ditu, funtsean: batetik, jabeak daude, eta, bestetik, Segurtasun Nuklearreko Kontseilua, eta azken horrek zorrotz zaindu behar du energia modu seguruan ekoizten dela eta gure herrialdean dauden instalazioak egokiak direla.
Ekarpena, egiten du, Prieto jauna. Ekarpena egiten du, bai! Zentralak  - tira, datuak hor daude -  gutxi gorabehera mila pertsonari ematen die lana zuzenean edo zeharka eta hirurogeita hirutik gora enpresari. Zentralaren inguruko udalerriek 25 milioi euro jaso dituzte azken urteotan  - 2013an, zehazki, lau milioi euro izan ziren - . Fakturazioa 190 milioi pezetakoa da.
Tira, energia berriztagarriei dagokienez, batzuk aditzera ematen saiatzen ari dira energia berriztagarriak kontrajarrita daudela esaten ari garen honekin, bateraezinak direla; kontu egizue, baina: une honetan, horren premiazkoa dugun mix energetiko horretan, gure herrialde osoko energia fotovoltaikoak 7.360 gigawatt/orduko ekoitzi zuen 2011n. Garoñako zentral nuklearrak, berriz, 3.800 gigawatt/orduko. Baina kontua da espainiarrok, gaur egun, 2.755 milioi euro ordaindu behar dugula energia fotovoltaikoaren 7.300 horiek lortzeko (egunen batean merkeago izango ahal da, baina gaur-gaurkoz horrela da), eta Garoñako ekoizpenagatik, berriz, 190 milioi euro. Horrela gaude.
Eta energia merkeak enplegua sortzeko balio du, noski. Bai horixe! CESUReko enkantean  - Sebastián jaunak, zure alderdikideak, horren bikain diseinatutako eredu horretan -  argi ikusi dugu nolako abiadan igo den arautu gabearen prezioa  - 90 euroraino ere bai -  jardun negargarri horien ondorioz, nahiz eta babeseko energia-mota hori ekoizteak, esate baterako, 50 euro balio duen, ziklo konbinatuan ekoitziz gero, eta 18 euro, berriz, Garoñak ekoitziz gero. Bada, kontuan hartzeko datuak dira gaur-gaurkoz.
Arazoa, baina, Prieto jauna, arazoa da dendetako argiak egunero piztu behar direla eta industriak egunero jarri behar direla martxan. Automobilgintzaren sektorea, gure industriaren ekoizpen-sistema, zure mugikorra edo iPad-a... hori guztia egunero-egunero jarri behar da martxan. Agian, beste batzuek aukera hori izango dute, baina, gure kasuan, gure tarifa, 2004an Europako merkeenetariko bat izan ostean, zuek zeuek  - sozialistek -  diseinatu zenuten ereduaren ondorioz, gaur egun, hirugarren garestiena da, Txiprekoaren eta Irlandakoen ostean  - uharteak, biak ala biak - .
Eta horrek ez du zerikusirik energia berriztagarrien garapenarekin; arazoa beste bat da; izan ere, hobarietan oinarritutako sistema diseinatu duzue edo diseinatu zenuten, energia berriztagarriak garatzeko, eta, ondorioz, energia fotovoltaikoaren megawatt bakoitzak 374 euroko kostua du guretzat; 2010ean  - eremua erabat gainezka egon arren -  zuek abian jarritako eguzki-energia termoelektrikoaren megawattak, berriz, 289 euroko kostua du, eolikoak 91 eurokoa, kogenerazioak 111, biomasak 117... Eta arestian jada esan dizut nolako kostua duen, gainera, ekoizpenak.
Eta, noski, horren arabera sortzen da  - edo ez -  enplegua. Eta horri buruz ere ari gara hizketan, gardentasun handiz, gainera, eta argi utzita segurtasun nuklearrak  - eta, kasu honetan, energia nuklearra ekoizteko segurtasunak -  eskatzen dituen berme guztiak betetzen direla. Urtero-urtero, urtea hasiaz batera, espainiarrek 2.700 milioi euro ordaindu behar ditugu, bakar-bakarrik zuek utzitako zuloaren interes-tipoa ordaintzeko.
Aberatsentzako energia ekoizteko saiakerak egin zenituzten. Tamalez, herri honek ezin du horrelako sistemarik eduki; eta gauza askori buruz hitz egin behar da gaur, besteak beste orain eztabaidagai dugun honi buruz. Gobernuak arduratsua izan behar du, eta hala ari da izaten.
Eztabaida honetako berrikuntza  - ekimen honetako berrikuntza, alegia -  ez dago Prieto jaunaren jatorrizkoan, erdibidekoan baizik; hau da, Maeztu jaunarekin sinatu duten erdibidekoan, eta Maeztu jaunak erantsitako zuzenketek ekarri dute berrikuntza hori. Bestalde, Euzko Alderdi Jeltzaleak ere sinatu egin du, ez zegokion arren. Tira, izatez, ezin zuen sinatu, ez baitzuen zuzenketarik aurkeztu, baina, nolanahi ere, babestu egingo du, itxura denez.
Eta horixe da berrikuntza: Iberdrolari edo Endesari eskatzea alde batera utz ditzaten bai Garoña, bai energia-mota hori, eta, horrekin batera, Eusko Jaurlaritzari agintzea edo Eusko Jaurlaritzari eskatzea zentrala ixteko eta eraisteko eskea egin diezaien enpresa horiei. Alegia, Eusko Legebiltzarrak edo Eusko Jaurlaritzak Sánchez Galán jaunaren edo Brentan jaunaren bitartez Nuclenorri eskatzea beren enpresen interesen kontrako neurriak har ditzaten, nahiz eta enpresa-interes horiek legeek bermatuta egon eta bat etorri, gainera, Espainiako Gobernuak babesten dituen energia-ekoizpeneko interesekin. Horretan saiatuko zarete zuek.
Badakigu zer egingo duen EAJk; argi geratu da, sinaduran nola jokatu duen ikusita. Orain arte Euzko Alderdi Jeltzaleak ez du ezer egin; orain arte ez du ezer egin, ordezkaritza badu ere enpresaren baten administrazio-kontseiluan.
Gogora ekarriko dut: Kutxabankek 1.200 milioi euroko parte-hartze estrategikoa du Iberdrolan. EAJk gehiengo osoa du Kutxabanken, eta Irala jauna Kutxabankeko ordezkaria da Iberdrolako administrazio-kontseiluan. Tira, bada, orain arte EAJ ekonomikoak ez dio heldu arlo horri; ez du ezer egin zentrala eraisteko eta ixteko norabide horretan. Ez du ezer egin dagokion tokian  - alegia, Iberdrolaren barruan, Kutxabanken bitartez - . Ez du ezer egin.
Dena dela, agian Urkullu jaunari, Tapia sailburu andreari edo beste sailbururen bati dagokio orain lehen urratsa egitea. Hori adierazten bide du gaur bultzatu behar duzuen ekimen horrek, nahiz eta, agian, agian...