UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2019-04-04):
Beno, hasi da Korrika Garesen, eta mozioz, euskaraz eta bizi pozez betetako egunak ditugu aurretik Zupiria jauna, egin dezagun Klika euskarari, ea denon artean urte guztian zehar Klika egiten diogun eta benetan ekimen politikoa hartzen dugun.
Eta nola ez, ba ezin zen falta Legebiltzarreko Osoko Bilkuran euskararekin lotutako ekimena. Aurreko Kontroleko Plenoan adierazpena, eta gaur ekimen bat.
Euskaraldiarekin ere jokabide berbera errepikatu zen, euskararekin lotutako ekimena Legebiltzarrean, eta legebiltzarkideok bero-bero, Belarri Prest eta Aho Biziak nonahi, baina han nonbait geratu ziren asmo on hutsalak.
Euskararekin urte berri eguneko asmo honekin eta opor osteko ikasturte hasierako erronkekin gertatzen den bera pasatzen da zoritxarrez.
Euskararen inguruko herri ekimen txatxi guaiekin denok argazkian, denok euskararen alde, denok euskaraz, denok euskara sustatzen, baina horraino. Punto.
Eta honekin ez dut esan nahi ekimen herrikoi, popular eta ikusgarriak ez direnik behar, baina ekimen horiek urte osoko ekimen gabe, ezerezean geratzen dira.
Eta asko sentitzen dut. Asko sentitzen dut baina gaur Garestik ateratzen den honetan ez dut motiborik pozik eta itxaropentsu egoteko. Errealitateak ez dit uzten.
Nahiago nuke pozik egotea, baino ez. Nahiz eta Korrikan parte hartuko dudan, Korrika babestuko dudan, emozionatzen naizen Korrika pasatzen den toki guztietatik.
Baina gaur pentsatzen dudana esatera noa eta ez naiz politikoki zuzena izango. Hori bai, hasteko euskararen maitaleak, langileak, indioak, borrokalariak, zoriondu eta eskertu nahi ditut.
Besteok agian beste motibo batengatik zorionduko zaituztet baina gaur ez. Beste egun batetan. Gaur agur eta ohore. Gaur agur eta ohore euskararen bihotz, aho eta esku nekaezinen gure etxe eta aberriaren zaindariei.
Gaurkoan dugun eztabaida, Bollain jauna, 2017ko uztailekoa da. ordutik, ez dakit zenbat euri egin duen. Gainera, doakotasunari buruzkoa, tramitean doakotasuna bermatuko ez duen lege bat egongo ez balitz bezala, justu astelehenean zuzenketak egiteko epea bukatu denean eta eztabaidari ekin behar diogunean.
Baina lehen esan dudan bezala, zure taldekideak aitortu zigun bezala, gaur kontua euskararen inguruan hitz egitea zen, nola ez.
Portzierto, gobernua sostengatzen duten alderdiak, EAJk eta PSEk egindako zuzenketekin, doakotasuna bermatzeko legea goitik behera aldatzen duzue. Goitik behera aldatzen duzue, desitxuratzen duzue. Ez du doakotasuna bermatzen eta gaudenetan geratzen da laguntza sistema bat besterik ez.
Eta hala baldin bada, ez kontatu gurekin hori baldin bada zuen helburua.
Inozoak gu! Inozoak gu lege proposamena aurkeztea okurritu izanagatik eta gainera ere, erdibideko hau sustatzen eta lantzen ni neu ibili naizenean proposamena ez zenean nirea.
Egia da, Gurrutxaga andrearen laguntzarekin, baina biok ibili gara jo eta fuego eta hor ere abian den legea aurrera ateratzeko baina ikusita zuzenketak, ba, egia esan, inozoak gu. Ea egunen batean espabilatzen dugun.
Baina ez dakit zergatik harritzen naizen edo eta mintzen naizen. Bai, mintzen nauen arantza da euskara erasotzen denean. Ni neu erasotua sentitzen naizelako. Elkarbizitza, oreka, berdintasunaren izenean ikusten dudanean hainbat tokietatik ezarri nahi diren markoak.
Eta marko horiek ezarri nahi direnean ikusten dudanean bihotza lurrera erortzen zait eta hori denetarako prest nengoen horietako naizela pentsatzen dudala.
Begira, eskuartean ditugun datuak ez dira onak. Oso kezkagarriak dira. Eta ez da EH Bilduk esaten duelako, ez. Gobernuak berak egiten dituen txostenetan datuak dira oso objektiboak. ISEI-IVEI berak ebaluazioa diagnostikoetan ateratzen dituen datuak edo sozio-linguistika klusterrak egindako 2016ko azterketa eta beste azterketa batzuk.
Edo eta eskola kirolaren azken txostena gobernuak berak lagundu duena, edo gazteen inguruan ateratzen diren eta behin eta berriro berresten diren datuak: Euskararen kalitatea eta erabilera behera, behera, nahiz eta inoizko ezagutza maila handiena dugun.
Eta hala ere, garaiak eskatzen duten hizkuntza politikarako erreminta araugileak eta marko legala ez dira berritu nahi.
Momentu honetan ezarri den markoa delako "euskara ezin da politizatu", "euskara ez da politika". Eta hori ezartzen dutenak inor baino gehiago dira politika egiten dutenak. Horiek dira benetan politika egiten dutenak, hizkuntza politika egiten dutenak ekimen, iritzi, jarrera oro, politika delako.
Eta euskara...
...horiek diren benetan politika egiten dutenak, hizkuntza politika egiten dutenak.
Ekimen, iritzi, jarrera oro politika delako eta euskara ere politika delako, politika orokorreko agendan ezarri nahi ez den politika eta joko eremuaren, joko-zelaiaren bazter batetara kondenatzen den politika. Errespetuaren, aniztasunaren, bizikidetzaren izenean edo konplexuengatik. Konplexu asko dago, coolagoa edo trendyagoa da Make it come, Basque Country edo eta San Sebastian Region.
Euskara sustatzeak euskararen berdintasunak, prestigioaren alde egiteak, euskararen aldeko politikak, benetan pentsatzen duzue aniztasuna ukatzen duela, berdintasuna ukatzen duela, bizikidetza ukatzen duela? Nik pentsatzen dut ezetz. Baino, gaur egungo errealitatea hori da, defentsiba da.
82ko Legeak lagundu zuen, 82ko Legeak lagundu zuen geunden errealitatetik aurrera egiten eta, egia da, izugarrizko ibilbide oparoa izan dugu. Baina hori aspaldi bukatu zen. Aspaldi bukatu zen, gaur egun beste errealitate sozial bat dugu eta beste marko bat behar dugu dugun errealitateari erantzuteko eta errealitate horretatik abiatuta aurrera egiteko eta etorkizunera begiratzeko. Baina ez da ikusi nahi, beste aldera begiratzen da.
Eta esaterako, saiatu naiz. Saiatu naiz gaurko eztabaidan, Legebiltzarrak, ez Gobernuak, Legebiltzarrak azter zezan, azter zezan ea ba lege hori berritzea komenientea zen, beharra zegoen, azterketa bat eta hori ere ez dugu lortu. Tira.
Eta zer aurkitzen gara XXI. mendean? Ba XXI. mendean oraindik aurkitzen gara administrazioan sartzeko euskara, gure berezko hezkuntza, ez da betekizuna, bide batez, Galizian orain egun batzuk gailegoa jakitearen betebeharra berretsi dute eta han Alderdi Popularrak agintzen du, jaun-andreok, Alderdi Popularrak agintzen duen autonomia batetan betekizuna jarri dute administrazioan gailegoa, oraindik hemen hortaz ez da entzun ere egin nahi.
Gainera, orain, euskaraz gain, gaztelera ere berezko hizkuntza izendatzen du Gobernuak. Hezkuntza alorrean ere, teorian eremu euskaldunena, lan eskaintza publikoetan gazteleraz aurkeztu daiteke edo defendatu daiteke azterketa. EITB XV. mendeko erreminta bat bilakatu da, XV. mendean galduta, gazteekiko apolitika, digitalizazio mundu birtualaz zer esan eta luze jarrai genezake.
Asko dago egiteko, politika asko ere beharra dugu, baina bada euskararen politikarik? Ekimen batzuk hortik eta hemendik bai, baina nire amamak esango lukeen bezala, bainak ortuan.
Gaurkoan adostu dugu, bai. Adostu dugu, baina ia ezer adostu gabe. Euskarari buruz hitz egiten denean ba adostu behar omen delako. Baina, euskararen politika zehatzei buruz hitz egiten hasten garenean ez dago adostasunik eta ikusten da, behin eta berriro ikusten da, ez dago adostasunik ezta diagnostikoan ere.
Eta arazoa ez dira ez erritmoa, ez denborak, ez maximalismoa eta ez minimalismoa. Kontua da euskararik gabe ez dela deus herri hau, ez dela deus ulertzean datza herri hau. Eta umeak oso ondo ulertzen dute hori, ez dute inolako tesirik behar ulertzeko herri hau euskararik gabe ez dela deus.
Eta ez dut ahaztuko inoiz, behin nire semeekin joan nintzenean Donibane Lohitzunera, nire semetariko batek esan zidanean, "Ama, hemen ez da euskaraz hitz egiten; hau Euskal Herria da?"
Zoritxarrez, ez dugu urruti joan behar, batek baino gehiagok galdegingo zutelako ea Legebiltzarra Euskal Herrian ote dagoen.