OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2018-05-03):
Frackinga Legea indarrean egonda ez zela erabiliko esan zuenean, eta esan bakarrik ez baizik estrategia energetikoa aurkeztu zuenean ba frackinga erabiliko ez zen teknika bat zela adierazi zuenean.
Beraz, ez da gustuko kontua eta badakit zuek hemen asko errepikatzaileak zarete eta batzuk kokoteraino ere egongo zarete frackingaren inguruan hitz egitera ze aurreko lege aldian hemen bai Ocariz andrea, Rojo andrea, eta bueno gaur egun ez dagoen baina Carro jaunak eta Maeztu jaunak eta abar, honen inguruan asko, luze eta zabal hitz egiten zuten.
Baina bueno egia da baita ere urtarrila honetan, 2018ko urtarrila honetan, Auzitegi Konstituzionalak bere azken ebazpena eman duela eta hemen onartu zen Legea kolokan, zalantzan utzi duela nahiz eta Espainiako Gobernuak jarritako helegitea bere osotasunean ez hartu.
Gaur ekartzen dugun proposamenak, klaro, gaur egun Legea gelditu den moduan ikusita, asmoa da behintzat alde batetik politikoki berrespen bat egitea frackingaren aurkakotasun horri, baita ere Jaurlaritzari hori eskatzea, baino baita ere, zutik gelditu diren babes horietan, Legeak jarri zituen babes horietan, zutik gelditu ziren artikulu horietan pixka bat sakontzea edo.
Eta bide batez noski, baita ere eskatzea Espainiako Gobernuari behingoz, bai Kantabrian, bai Nafarroan, bai Errioxan, bai hemen, bai Katalunian frackingaren aurkakotasuna agerian utzi eta gero legebiltzar desberdinek eta lege desberdinak onartu eta gero ba behingoz Estatu osorako debekua ezarri dezala, edo behintzat hemendik hara, mezu politiko hori iristea.
Dena den, frackingaren Legea, klaro nik hau pertsonalki asko bizi izan dut ze kanpotik ere frackingaren Legea bultzatzen asko ibiliak gara eta bere historia badu eta nik proposamenera iritsi aurretik pixka bat nolabaiteko laburpen txiki bat ere egin nahi nuke garrantzitsua iruditzen baitzait frackingaren inguruko bueltak nola izan diren ze honek ere badu bere errelatoa.
Esa dezakegu frackingaren auzia edo frackingaren kontua 2004-05 urtean hasten dela, baina oso ezkutuan joaten dela, ageriko kontua ez da izaten 2011. urtean Patxi Lópezek berak Estatu Batuetan iragartzen duen arte, sekulako iragarpenak egiten ditu, 185.000 milioi metro kubo gas zeudela eta urteetarako hornidura egongo zela.
Beraz, albiste onak bezala saldu ziren eta horren ostean hainbat lekuetatik frackingaren onurak edo saltzen saiatu ziren hainbat eta hainbat eta inkluso, hilabete gutxietara iragarpen hori egin eta handik denbora gutxira, nazioarteko jardunaldi batzuk eta guzti egin ziren esanez "gas no convencional Álava en el panorama internacional" bat-batean hidrokarburo ekoizle izugarriak bihurtuko bagina bezala.
Baina iragarpen espektakular honekin batera, susmo batzuk ere sortu ziren eta hainbat norbanako, hainbat talde, hainbat eragile, hainbat sindikatu, hainbat alderdi mugitzen hasi ginen frackingaren auzia edo frackingaren kontua zertan zetzan jakiteko, eta horren inguruan informazioa jaso.
Eta hortik aurrera, lehendabiziko informazioa jaso eta ikusi genuenean frackingak bazuela txanponaren beste alde askoz ere konplikatuago bat, eta ikusirik nola mundu mailako eztabaida batean sartzen zela, eta Estatu Batuetan alde batetik hidrokarburoaren ekoizpena igo bai, baina beste alde batetik, izugarrizko gatazka soziala eta ingurumen aldekoa sortu zela, txanponaren beste alde horren inguruan azalpenak ematen hasi ginen.
Nik uste dut, hor gertatu zela baita ere, nahiz eta batzuk eta besteen medio ezberdinak izan gizartera helarazteko, Jaurlaritzak bere momentuan hau bultzatu zuenean, ahaztu zela herritarrak zuzenean kontu hauetaz informatzen, eta hortik sortutako herri mugimendua izan zela lehen informazioa edo eman zuena.
Kontua da urte luzetan hor gatazka bat egon dela, frackinga bai, frackinga ez, eta hainbat ekimen eta etorri ziren.
Beraz, arriskuez ohartarazi eta gero, jendartean hasieran egon zitekeen aldekotasun hori, kontrakotasun edo aurkakotasun bat bihurtzen hasi zen eta hori iragarpena egin eta urte batera edo, nahiko nabarmen ikusi zen, 2012an urriaren 6an egin zen manifestazioan.
Beno, uste zena baino askoz ere handiagoa izan zen, aurkakotasuna sekulakoa izan zen, eta horrek animatu zuen herri mugimendua bera, hona etortzera herri-ekimen legegile batekin. Lege hau handik dator eta hori ere garrantzitsua da esatea.
2013an sartzeko asmoa izan zen baina Arabako Batzar Nagusietatik zetorren ekimen bat zela medio, gaia errepikakorra izan zitekeela edo atzera bota zen eta 2014. urtean etorri zen hona.
Bitartean esan behar da baita ere, frackinga egiteko asmoak ez zirela bakarrik Jaurlaritzarenak eta Hidrocarburos Euskadirenak, baizik ere beste hainbat enpresa ere tartean zeudela eta ordurako ere, eta nik uste dut hau garrantzitsua dela, zeren askotan frackingaren buruz hitz egiten denean hor eztabaida bat dago, ea esplorazio putzu solte batzuk diren edo benetan atzetik programa oso handi bat dagoen, izugarrizko putzu pila, eta beraz, sarraski arriskua izateko.
Eta hau informazioa biltzen hasi eta handik gutxira ikusi genuena zen Euskal Herri osoan hidrokarburoak ustiatzeko, esploratzeko, izugarrizko ekimen pila zeudela eta gure lurralde osoa benetan osoa, mehatxu handi baten menpe zegoela.
Kontua da 2014ko irailaren 13an, Fracking Ez mugimenduak 103.000 eta piku sinadura, herritarren sinadura sartzen dituela hemen eta klaro, ordurako jendearen aurkakotasuna erabatekoa zen eta jada politikoki nahiko zaila zen honen aurka egotea.
Baita ere, kontuan izanik beste hainbat lekuetan ere aho batez inkluso onartuak zirela beste lege batzuk eta abar: Kantabrian, Errioxan, bai sozialistak, bai popularrak eta abar. Nahiz eta Espainiako Gobernua fracking teknika bultzatzen aritu, lekuan leku, oposizioa handitzen joan zen.
Iruditzen zait garrantzitsua dela baita ere esatea Auzitegi Konstituzional bai Kantabria, bai Errioxa eta bai Nafarroan eman ziren legea bertan behera utzi zituela eta orduan lege hona sartu zenean eztabaidarako, 2014 eta 2015 urtean eztabaidatzen aritu zen hori, asko fintzen aritu behar izan zenutela zuek eta baita gu ere Auzitegi Konstituzionalak bertan behera ez uzteko frackingaren aurkako euskal Legea besteak utzi zituen bezala.
Eta debeku osoa jarri ordez, babes batzuk ezartzea. Debeku osoa izan gabe babes batzuk jartzea izan zen xedea edo helburua, ezta?
Bat. Ingurumen ebaluazio estrategikoa egin behar izatea frackinga egitekotan.
Bigarrena. Akuiferoen ezaugarritasunaren mapan bulnerabilitate bat zegoen lekuetan frackinga debekatzea eta, bestea, lurzoru Urba ezinetan arrisku ingurumen eta paisaia eta beste arrisku mota batzuk somatzen baldin baziren, frackinga debekatzea.
Beraz, guk, "la triple defensa" edo "babes hirukoitza" deitu genion eta onartu zen Lege hori, esan behar da Alderdi Popularraren, Alderdi Sozialistaren eta Euskal Herria Bilduren aldeko bozkekin onartu zela eta aurka ez zuela batere bozkarik izan.
Baina, Legea onartu bai baina 2016. urtean, ordea, Espainiako Gobernuaren helegitea iritsi zen, Auzitegi Konstituzionalera eta hor gauzak aldatzen hasi ziren.
Legea momentuz edo tarte batean desgaitua gelditu zen. Bost hilabete geroago berriro ere, baina hor ibili gara zain onartzea, ezta?
Eta esan behar da baita ere, 2030 Estrategian frackinga Jaurlaritzak alde batera uzten duela, baztertzen duela, eta Hidrokarburo Euskadi nire ustez  - eta hau uste partikularra da -  nahiko gogo txarrez baino ere deskartatzen duela.
Eta hori esaten dut, ze asmoak aldatzen dira. Orduan Armentia II putzu konbentzionala aurkezten da baina esaten denean frackinga zergatik ez den erabili behar, esaten dute, lege bat dagoelako eta aurkakotasun sozial bat dagoelako.
Inondik inora ez dute esaten Lege hori ekarri zituen arrazoiak, ezta? Eta hau da ingurumen aldetik kezka eta arrisku handia zegoela eta hori ez zuen inoiz Hidrocarburos de Euskadik onartu.
Baino egia da baita ere  - eta hau nik esan behar dut Auzitegi Konstituzionalaren ebazpenean ikasi dudala -  ikusi dudala eta ikasi dudala, bai Legebiltzarretik legelariek aurkeztu ziren Legea defendatzera eta bai Jaurlaritza ere eta bertan hainbat txosten igorri zituen ez bakarrik konstituzionaltasuna defendatzeko, baizik frackingaren teknikaren arriskuak erakusten zituen hainbat txosten ere mahai gainean jarri zituela.
Horiek ezi ditut ikusi. Kuriositatea dut. Eskatuko dut. Baina, desde luego, egia da hor ere nolabait Jaurlaritzak onartzen duela frackingaren arriskua.
Beraz, ebazpena etorri da  -- aurten etorri da --  eta ebazpenak nolabaiteko, Konstituzionalari begira, enpate tekniko bat uzten du eta hiru babes horietatik babes bat kentzen du, guretzako agian garrantzitsuena zena: Kataluniako ekimenen parekoa zena eta da lurzoru urbanezinetan frackinga ez dela egin behar, ezta?
Eta gero  - y esto es un poco el colmo - , o sea, otra de las cosas que anula el Constitucional es no ya un precepto de la Ley, sino una definición de la Ley.
Cuando decimos en la Ley que "son recursos no convencionales los hidratos de metano enterrados en el mar", viene el Constitucional y dice "¡Ay, pícaros! Vosotros lo que queréis es definir lo que son los recursos no convencionales, os metéis en el mar y así rompéis el principio de territorialidad".
Bueno, en cualquier caso, una parte de la Ley se queda invalidada pero otra parte no.
Orduan, guk esaten duguna da: Orain zer, ezta? Orain zer?
Alde batetik, ekimen hau. Eta ni gaur pozten naiz, ze nik uste dut akordio zabal bat lortu dugula eta ez banago oker, aho batez aterako da, hemen eskakizunak egiten dira, konpromiso politikoa adierazten da eta akuiferoen ezaugarritasun mapari buelta bat ematea erabakitzen da, ze seguruenik ere hori zaharkitua dagoenez, ba berritze horrek ere babes eremua agian  - edo akaso edo guk esperantza hori daukagu behintzat -  babes eremu hori handitu egingo duela.
Eta honek ia Auzitegi Konstituzionalaren tramitea pasa du. Beraz, guztiz bideragarria izango litzateke.
Beraz, zentzu horretan ere Gobernuari eta zentzu honetan Alderdi Sozialistari bere Departamentuan dagoen neurrian hori aztertzeko egin duen konpromisoa edo hartuko duen konpromisoa eskertzen diot inongo zalantzarik gabe.
Baina nik berriro eta azken hausnarketa bezala iruditzen zait esan behar dela eta behin eta berriro hau...
...baina nik berriro, eta azken hausnarketa bezala iruditzen zait esan behar dela, eta behin eta berriro hau gertatzen zaigunean esan behar dela, zeren gure ikuspuntutik berriro ere iruditzen zaigu Espainiak jartzen dizkigun mugak onartezinak direla eta hau azpimarratu beharra dago.
Orain arte lege honek, eta horregatik egin dut ibilbide osoa, herri mugimendu batetik etorritako lege bat eta oso zail izan eta gero, ba hegemonia sozial bat lortu duen mugimendu bati, oso, ez dakit nola esan, haserretzeko modukoa da Madrilek guri hori alde batera uzteko ahalmena izatea.
Alderdi politikoen borondatea tantaz tanta aldatuarazi duen mugimenduak eta ez zaigu iruditzen bidezkoa gertatzen dena, zeren iruditzen zaigu kontu hau, auzi hau benetan Euskal Herriaren barruan, eskumenetan benetan balego, auzi hau ia bukatutzat eman genezakeela, zeren aurkakotasuna oraindik ere oso nabarmena da eta ikusten da ingurumen aldetik edo ingurumen arloan egiten diren inkestak, esaten duten bezala, behin eta berriro jendearen aurkakotasuna mantentzen da.
Eta iruditzen zaigu Estatuak gure arautzeko mugak zeintzuk diren agintzen duen bitartean, ba horrelakoak behin eta berriz geldituko direla, zeren gertatu dena da hor dagoela lege bat espainola, Ley del Sector de Hidrocarburos, eta azkenean gertatzen da ordenamendu juridikoarengatik hori dagoela gure ingurumena babesteko legeak...