KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2018-09-27):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea. Legebiltzarkideok, egun on denoi.
Ba, berriz ere bizitza jasangarriaz hitz egingo dugun honetan, nire lehen hitzak indarkeria matxistak eraildako Maguettetzat dira. Doa hemendik gure elkartasuna, gure babesa eta gure maitasun guztia bere bi txikientzat, bere senitarteko eta lagunentzat eta komunitate senegaldarrentzat, aski delako eta nazkatuak gaudelako.
Gaiara etorriz, opor garaia iristean lana, hezkuntza eta bizitza pertsonala kontziliatzearen auzia mintzagai eta arazo errepikakor bilakatzen dira bazter guztietan.
Antzeko zerbait pasatzen da ikasturte hasieran ere. Seguru zuetako askori ere pasako zitzaizuela, urrutira joan gabe, ba lehengo asteko Politika Orokorreko Pleno luze hori izan genuenean ere, ezta?
Atzo bertan lagun batek esan zidan, ez? "Jo, azkenean bihar hasten dira haurrak goiz eta arratsalde eskolan. A ze bi aste! Ezinean ibili gara". Edo guraso askorentzat amesgaizto bilakatzen den adaptazio garaiarekin iristen diren arazoak, ezta? Guraso askok oporrak hartu behar dituzte, murrizketak eskatu behar dituzte, lan eszedentziak beren seme-alabak eskolako lehen egunetan laguntzeko.
Begira, guraso batek blog batean bere hiru urteko semearen eskolaratzearen esperientzia kontatu zuen eta uste dut oso ondo erakusten duela egoera zein den.
20 haurrez osatutako taldea, lau taldeetan zatitzen da eta lehen egunean lehenengo taldea 9:15etatik 9:45 arte daude gelan; B taldea 10etatik 11:30etara; C taldea 10:45etik 11:15etara; eta D taldea 11:30etatik 12:00etara.
Bigarrenean, bi talde egiten dira: bata 9:15etatik 10:15etara eta bestea 10:30etatik 11:30etara. Horrela beste bi egun.
Ostiralean talde osoa elkartzen da 9:15etatik 11:15etara, eta horrela bi eta lau aste bitartean.
Honekin ez dut inolaz zalantzan jarri nahi adaptazio garai horien beharra  - ez da gaurko eztabaidaren asmoa - , baina bai mahai gainean jarri familia askorentzat benetako buruhaustea bilakatzen dela, bere egunerokotasunean eta eskolak eta haurreskolak ezarritako ordutegiak jarraitzea.
Justamente un artículo publicado el mes de septiembre del año pasado, hablaba de que el periodo de adaptación escolar condicionaba  - y yo creo que esa es la palabra; condicionaba -  este mes la vida de 7.000 familias en Araba.
Aunque este año las matriculaciones hayan descendido, no hay duda que es un problema que tiene una dimensión muy importante para muchas familias.
Berdin gertatzen da Gabonetako edo Aste Santutako oporretan, zer esanik ez uda garaian, edo zubietan, edo inauterietan, edo ordutegi jarraiarekin ba hiruretarako eskolak bukatu eta ordu mordoxka etxean bakarrik geratzen diren nerabeekin ere, ez?
Horiek denekin ikusten dugu nola inoiz baino nabarmenago bilakatzen den garai horietan lan eta hezkuntza munduaren arteko hausturak, eta horrek familia eta bizitza pertsonalean sortzen dituen arazoak.
Ia ezinezkoa dirudi aurrera egiteak eta guraso horiek ba, hori, lehen esan bezala, lan baldintzak, guraso horien lan baldintzak, baldintza ekonomikoak eta bere familia errealitateak erabat (...) bilakatzek dira ere horrelakoetan, ba horrelako egoerei aurre egiteko.
Porque la verdad es que concilia el y la que puede, no el que quiere.
Uno de los artículos publicados estos días en relación a este tema recogía testimonios de padres y madres, y resultan muy esclarecedoras. Una decía...
...el que quiere.
Uno de los artículos publicados estos días en relación a este tema, recogía testimonios de padres y madres y resultan muy esclarecedoras. Una decía que apañarse no es conciliar y, efectivamente, apañarse no es conciliar. Y otro decía, "que mi conciliación son mis padres, mi tía y mi familia" Egia esan, nira kasua ere hori bera da.
Y en este sentido, también hay un dato muy significativo, un dato que proporcionaba un estudio del Gobierno Vasco, y decía que una de cada cinco abuelos y abuelas, más abuelas que abuelos, cuida casi cinco hora diarias de sus nietos y nietas, cinco horas que aunque no lo consideren una carga, son muchas horas.
Izan era, ba ezinezko gertatzen da seme-alabak dituzten guraso askorentzako lan ordutegiak betetzea, bizitza sostengatzen duen norbait, seme-alaba horien zaintza bere gain hartzen duen norbait atzean ez badute, izan gurasoetako bat, aitona-amonak edo ordaindutako eta askotan gaizki ordaindutako norbait atzean ez badute.
Ezinezko gertatzen da, eskola ordutegiak eta lan ordutegiak bateratzea bizitza sostengatzeko euskarri egoki eta nahikorik ez baditugu edo emakumezkoek beste behin ere bizitza sostengatzea bere gain hartzen ez badute.
Ekimenaren zioan azaltzen genuen bezala, hari muturrezko dituen auzi bat da hau, zaintzaren antolaketa dago kontu honen atzean, lan produktibo eta erreproduktiboaren artean ematen diren desorekak, gizonen eta emakumezkoen arteko ezberdintasunen egoerak ere tartean izaten dira, gure egungo egoera sozio ekonomikoa, finean, Legebiltzar honetan demografia eta familia politiken inguruan izandako eztabaidan aipatutako elementu asko eta asko dira gai honen atzean daudenak.
Hari mutur asko dituen kontua da, korapilatsua da seguru, baino askatzen hasi beharreko korapilo bat da.
Hari mutur horietako bat, dudarik gabe, ordutegien kontua da. Beste garai bateko behar eta antolaketa sozialei erantzuten dien ordutegi eredu inertzial, zaharkitu eta esango nuke, zentzugabearen ondorioak pairatzen ari garela esaten dute aditu askok eta eskola ordutegiek ere badute inertzialetatik asko.
Haurraren garapena izan beharko lukete bere logikaren erdigunea, baino horrela denik ere zalantza jartzen duten adituak ere baditugu.
Ohiturekin eta aldaketarako dugun zailtasunarekin, zurruntasunarekin zerikusi handiago dute lan ordutegi ereduei zerikusia duten lan ordutegi ereduei eusten diegu gehiegietan eta argi dagoena da, denbora akuiluka dugula eta funtsezkoa dela bizitzarekin bateragarria diren bizitzak, lan eta eskola ordutegien harmonizazioari dagokionean pausuak ematea, ze desoreka hauen ondorioak ere tamainakoak dira.
Egungo zaintzaren antolaketa sozialaren egonkortzea, lan produktibo eta erreproduktiboaren desoreka horiek mantentzen dira, gizon eta emakumezkoen arteko desoreka horiek mantendu egiten dituzten eta seme alabak izan nahi eta izatearen arteko desorekak ere ematen dira.
Sailburuak berak emandako datu baten arabera, haurraren heziketa eta lan bizitza bateragarria egiteko ezintasuna da, haurrik ez izateko arrazoi nagusia 30 urtetik azpikoentzako.
Orain arte emandako kontziliazio neurriek konpondu ez duten arazo bat da hau, eta inolaz ere uste dugu berriz ere mahai gainean jartzea funtsezko dela.
El propio Plan de Familia, en su diagnóstico plantea que se mantienen las dificultades para la conciliación de la vida laboral y familiar, que afectan principalmente a las parejas jóvenes, y de forma desproporcionada a las mujeres.
Se menciona también que hay un crecimiento ligero en los últimos años en el porcentaje de población ocupada que señala un alto grado de dificultad para conciliar el trabajo con el cuidado de los hijos e hijas menores de edad.
También ha crecido en los últimos años el porcentaje de quienes señalan que tienen dificultades para adaptar su jornada o calendario laboral a las necesidades de cuidado.
El propio Plan reconoce además que el nuestro es un modelo de prestaciones para la conciliación de la vida laboral y familiar muy mejorable, un sistema que es muy poco favorecedor de la igualdad entre hombres y mujeres, que tiende a mantener a las mujeres en los roles de cuidados, que tiene un sesgo económico importante y que muchas veces contempla medidas que se convierten en una especie de trampa.
Habla de limitaciones importantes que aconsejan una reformulación relativamente amplia de las mismas. La cuestión es que, en esa reformulación, en esa necesidad que tenemos de diseñar políticas de conciliación entre la vida familiar, laboral, escolar, en todo lo que es la vida, que sean verdaderamente efectivas al hablar de la conciliación de la vida familiar y laboral, es verdad que nos encontramos con diferentes intentos de abordar este tema desde el ámbito de la empresa. Hemos visto también estos días en la prensa ejemplos de empresas que han dado pasos en este sentido. Hemos visto también experiencias como el de los turnos anti estrés en el que se van experimentando con fórmulas pactadas para distribuir bien los tiempos de descanso.
Esta cuestión nos parece fundamental, pero en todo esto hay una pata que falta, y es la pata que supone la vida familiar lo que es la escuela y los horarios escolares. Desde nuestro punto de vista no se puede abordar el tema de la conciliación familiar y la vida laboral sin incorporar el elemento de la escuela y sus horarios en esa ecuación. Y en ese sentido no vemos que se estén dando pasos, ni siquiera es un tema que se mencione en el Plan de Apoyo a las Familias.
Bizitza lana eta hezkuntza munduaren arteko haustura horiek zuzentzeko lan eta eskola ordutegiak harmonizatzea ezinbesteko erronka dugu, ezin da ekuaziotik atera daitekeen elementu bat izan.
Azken finean demografiaren inguruko eztabaida monografikoa eman genuenean esan genuen zaintzari dagokionean behintzat, gure ustez paradigma aldaketa baten aurrean geundela, eraldaketa sozial sakon bat eskatzen zuen paradigma aldaketa baten aurrean. Zaintzaren ardura indibiduala izatetik, familiarena izatetik, emakumeena bakarrik izatetik, ardura kolektibizatu eta sozializatu batera egin behar dugu salto, salto hori, urrats handi hori eman behar dugu, eta zentzu honetan beharrezkoa dugu errotiko aldaketak bultzatzea. Eta horretarako eman behar diren aldaketa horiek eman daitezkeen eta beharrezko diren kontu horiek denak kontutan eduki ahal izateko, aldaketa horretan funtsezkoak diren elementu guztiak kontuan izatea funtsezkoa da.
Ikuspegi honetatik lana, familia eta bizitza pertsonala bateratzeko lehentasuna oinarritzat harturik eta lan erreproduktiboa eta erreproduktiboaren oreka berriak ezartzea xede izanda, politika publikoen plangintza berrietan bizitzarako denborak izateko politikak lan arlo nagusi bilakatu behar direla uste du gure taldeak, eta horrela adierazi genuen demografiaren inguruko monografikoan.
Eta, bueno, nolabait zentzu horretan gaur planteatzen dugun harmonizazio prozesu hau funtsezkoa da, eta horretarako behar ditugu politika eraldatzaileak, behar ditugu bide horretan inspiratzaileak diren ideiak ikusi, esperimentatzen hasi eta martxan jarri. Eta behar dugu nolabait urrats sendoak emateko aukera izatea.
Eta gainera badugu nora begiratu. Begiratu dezakegu Islandiara adibidez edo begiratu dezakegu baita ere egun hauetan gurekin izan dugun soziologo batek planteatutakoari, Norvegiara ere begiratu dezakegu eta ikusi dezakegu nola (...) soziologoak aurkezten zigun eredu bat, non zaintzaren ardura konpartitua zen hiru agenteen artean: Batetik familia, bestetik Estatua eta besterik lan merkatua.
Edo begiratu dezakegu baita ere Kataluniara, eta Katalunian adibidez ez lan orduetan soilik, ordutegien arrazionalizatzean iraultza handi bat egitekotan dira eta egunkari batean gaiaren inguruan esaten zen bezala reset moduko bat egitera doaz eta aro berri bati hasiera emango diote. Eta han adibidez eskola ordutegiak 8:30etatik 4:00ak bitartekoak izango dira, baina trinkoak izan gabe, eskolaz kanpoko jarduerekin azkenean ikastetxeek zazpitan itxiko dute.
Bueno badira inspiratzaileak izan daitezkeen beste proposamen batzuk eta zentzu horretan uste dugu begiratu beharrekoak direla, aztertu beharrekoak direla, ez denak ekarri behar direlako bere horretan baizik eta hausnartzeko eta gure errealitatera egokitzeko inspiratzaileak izan daitezkeen esperientziak badirelako eta horiek aztertzea egokia delako.
Eta azkenean hori da nolabait kontu konplexu bat aurrean izanda eta egiturazko aldaketak eta politika integral sakonak eskatzen dituen kontu bat aurrean izanda, ba proposatzen genuena da azterketa sakon eta konpartitu bat egitea, eta horregatik aurkeztu genuen gaur aurkezten dugun edo eztabaidara ekarri dugun legez besteko hau.
Legez bestekoa ez da oso konplikatua, aurkeztu dugun legez besteko hori. Planteatzen dena da egin beharreko ibilbide konpartitu horretan lehen urrats bat ematea, ez du besterik planteatzen. Eta planteatzen da bizitza, lana eta hezkuntza munduaren arteko haustura hori zuzentzeko lan eta eskola ordutegiak harmonizatzeko beharrezkoa den prozesua egiteko, azterketa bat martxan jartzea eragile ezberdinekin.
Ikuspegi honetatik eta helburu hauekin gure inguruan buruturiko esperientziak identifikatu eta ezagutzeko aukera izatea. Gainera, Elkarrekin Podemosek egindako ekarpenari esker, azterketa hori zabaldu egingo da eta eskola saioa amaitutakoan eta eskolako oporraldietan ere egon daitezkeen beharrei erantzuteko planteamendua ere jasoko da, beharrezkoak diren baliabideak horretarako jarriz.
Eta planteatzen duguna da azkenik, ba beno, esperimentazio horretan eta lehen urrats horietan, esperientzia pilotu bat ere martxan jartzeko ahalegina izatea.
Ikusi dugu nola Familia Planean ere kontenplatzen da zenbait enpresekin kontziliazio esperientzia pilotuak egitea, ba agian egokia izan daiteke, enpresa horiek kokatzen diren guneetan, herrietan edo hirietan egon daitezkeen beste eskola batzuekin, ba horrelako esperientzia pilotu batzuk martxan jartzea.
Zentzu honetan eskerrak eman nahi dizkiet bai Alderdi Popularrari eta bai Elkarrekin Podemoseko kideei, ba beno, proposamen honekin bat egiteagatik eta beren ekarpenekin hau osatzeagatik, proposamen hau osatzeagatik.
Eta egia esan, penaz ikusten dut Gobernua sostengatzen duten taldeek honetan, eman beharreko urrats txiki honetan, bat ez egin izana.
Esan bezala, uste dugu eman beharreko eraldaketak eskatzen duela lanketa konpartitu bat eta lanketa konpartitu horretan, funtsezkoa iruditzen zaigu denak egotea, azkenean, aldaketa kultural sakoneko bat planteatzen ari garelako herri honentzako eta zuek  eta beraiek ere defendatu zenuten hemen badirela herri erronka batzuk eta horiei heltzea ikuspegi konpartitu batetik, beti ere interesgarria delako. Pena dut gaur ez zaretela ekimen honetara sartu, zeren hainbat eta hainbat familien bizitzan eragin handia duen ekimen bat da.