PINEDO BUSTAMANTE (EH Bildu, 2015-11-12):
Egun on guztioi.
Gaurko honetan aurrekontu politika orekatu eta iraunkorra garatu ahal izateko baldintzei buruzko eztabaida ekarri dugu. Edo era batera esanda, politika publiko sendoak eta horien oinarriak diren aurrekontu egokiak garatzeko baldintzei buruzko eztabaida.
Zeren eta guretzat, politika publiko indartsuak sostengatzeko oinarrizko elementua da, aurrekontu politika orekatu eta iraunkorrak garatzea.
Orain dela aste batzuk, ongizate Estatua sostengatzeko zerga politikaz aritu izan ginen hemen. Zerga politika delako, administrazio publikoen jardueraz elikatzeko iturri nagusia. Baina tamalez, hemen ikusi genuen nola arazoari heltzea baino, ihes egitea nahiago duzuela askok, esaldi ponposoetan geratuz, inora ez doazen adierazpen hutsaletan.
Gaurkoan, aurrekontu politikaz arituko gara eta aurrekontu politikek izan behar duten helburuaz. Garrantzitsua da hori nabarmentzea. Azken urteetan aurrekontuak egiteko eta garatzeko modu bakarra dagoela sinestarazi nahi izan digutelako. Ekonomia bera ikusteko eta irakurtzeko, ikuspuntu bakarra ere nagusitu nahian. Horrela, Europako gobernuetan, ekonomia eta kudeaketa publikoa ulertzeko, ikuspuntu liberala nagusitu izan da eta bada.
Krisiak, gehien bat hegoaldeko herriak gogor astindu dituenean, errezeta okerra aplikatu egin dute. Antza, hori delako bidea. Bide bakarra. Baina bide okerra da. Ezbairik gabe. Pobrezia handitzea, gizarte ezberdintasunak zabaltzea, zerbitzu publikoak murriztea. Azken finean, ongizate Estatua txikitzea. Horiek izan dira errezeta horren ondorioak.
Eta emaitza oker guzti hauekin batera, hor jarraitzen du krisi ekonomikoak. Azken finean, krisia konpontzeko botika okerra aplikatzen ari da, neurri ekonomiko guzti horien atzean, proiektu politiko jakin bat dagoelako. Zerbitzu publikoetan gaitz guztiak ikusten dituenak. Ongizate Estatua txikitzea helburu duen proiektua.
Testuinguru horretan, eta paradigmaren goiburuan, krisi ekonomiko eta sozial larriena pairatzen ari garen honetan, defizit eta zor publikoak murriztea, ekonomiaren gaitz guztiak konpontzeko bide eta baldintza gisa aurkeztu izan digute. Beste edozein politika publikoaren aurretik betebeharreko axioma ukaezina.
Eta gaizki ulerturiko austeritatearen izenean, inora ez doan bide okerrera abiatu gaituzte, itsu-itsuan. Hala, herrialde baten aurrekontuak murrizketak egiteko eta ezberdintasunak areagotzeko, tresna ezinbestekoak bihurtu dira.
Kontuak koadratzea eta zorra eta defizita estu-estuan kontrolatzea helburu nagusiena. Bakarra esango nuke. Eta hor datza akatsa. Akats mingarria eta erruduna. Politika ekonomiko publikoaren tresnak izan behar diren defizita eta zor publikoa, aurrekontu politikaren helburu nagusiak bilakatu dituzte.
Han convertido en objetivo principal, casi único de la política presupuestaria, cuestiones instrumentales como el control del déficit y la deuda pública. De manera, que el pago de la deuda pasa a ser más importante que las pensiones, la sanidad o la educación. En definitiva, han supeditado el ser un agente activo de la economía, a ser un mero administrador de los gastos corrientes.
Eta hemen ere, ikusi izan dugu nola lehendakariak berak, Politika Orokorreko Plenoan, bere politiken lehentasunak azaltzean, lehenengo postuan defizita eta zor publikoa jarri zituela.
Guk, behin eta berriz esango dugu. Politika eta ardura publikoak ulertzeko, ezinbesteko osagaia delako. Euskal Herria Bilduren aburuz, politika publikoen eta bereziki, aurrekontuen helburu nagusiak, gizartearen kohesioa sustatzea, ezberdintasunak eta haustura sozialak ekiditea, eta prebenitzea, eta garapen ekonomiko orekatu baten norabidea eta zutabeak jartzea izan behar dute. Hauek dira, guretzat, benetako helburuak.
La sacralización de los límites del déficit y deuda pública, consecuencia directa de poner todo el peso de la culpa de la crisis económica en el sector público, algo que se ha demostrado del todo erróneo, llevó en el Estado a la modificación del artículo 135 de la Constitución.
Modificación que hicieron Partido Socialista y Partido Popular, en un mes. En pleno agosto, sin consenso social y al margen de cualquier consulta ciudadana. Modificación que hoy incluso el Partido Socialista Obrero Español critica.
La modificación del artículo 135 de la Constitución, no solo fue un error. Un error basado en una confección muy concreta de la política y la economía, sino un ataque directo al bienestar...
...de la Constitución no sólo fue un error, un error basado en una concepción muy concreta de la política y la economía, sino un ataque directo al bienestar de la sociedad. En aquellos días, destacados dirigentes estatales dijeron que la reforma del artículo 35 de la Constitución ponía a salvo el Estado del bienestar y las políticas sociales, y la realidad ha sido que servido para justificar una política de extrema austeridad, recortes de derechos, recentralización e involución social.
Konstituzioaren aldaketa hori, aldaketa hori izan da gerora PPko Gobernuak egindako aurrekontu egonkortasunari eta finantza iraunkortasunari buruzko legearen oinarria. Eta oinarria okerra izan bada, garapena ere are okerragoa izan dela esan behar dugu. Lege honek finantza eta ekonomia politika propioak egiteko aukera guztiak deuseztatzen ditu, Estatu osoan bai, baina bereziki gure kasuan. Lege honek gure herrian eragin zuzena izan du eta tamalez izaten jarraitzen du. Lege honek gobernuen eta parlamentuen ahalmenak erabat mugatzen ditu eta, beraz, herritarren botoen bidez adierazitakoaren aukerak mugatzen ditu ere.
Esta ley ha supuesto no sólo una reducción de los márgenes de las comunidades autónomas para adoptar una política presupuestaria propia en el marco de su autonomía financiera, sino también un condicionamiento de sus decisiones sobre las materias concretas de su competencia. El Estado con esta ley puede, mediante la imposición de objetivos especialmente rigurosos, condicionar el presupuesto y las propias políticas sectoriales de las comunidades autónomas, y la Comunidad Autónoma vasca no es una excepción.
Estos últimos tiempos venimos oyendo defensas cerradas del Concierto Económico, de la autonomía financiera, pero, en cambio, aquí tenemos un claro ejemplo del ninguneo de esa tan alabada autonomía financiera. ¿Porque quién sino el Gobierno del Estado ha fijado los límites de déficit, los límites de deuda pública e incluso la rebuscada regla del gasto que impide a las administraciones públicas gastar por encima de la tasa de referencia del crecimiento del PIB a medio plazo que determina el propio Ministerio de Economía y Competitividad?
La Ley de Estabilidad Financiera es un ataque frontal a nuestra autonomía financiera. Por mor de esta ley y la acción de este Gobierno nos encontramos ante una política presupuestaria que no responde, de ninguna de las maneras, a la realidad socioeconómica y a las prioridades de nuestra sociedad.
Egonkortasun Legearen aplikazioan Estatuko Gobernuak bere gain hartu ditu defizit mugan eta zorpetze mugak banatzeko eskumenak. Eta nahiz eta gure kasuan itun ekonomikoa dugun eta nahiz eta Jaurlaritzak esan defizit muga negoziatu egin duela, errealitatea da Estatuak erabakitako limiteak daudela indarrean, besterik ez.
Lege honek ez du inolaz ere kontutan hartzen gure herriaren egoera sozioekonomikoa limite horiek definitzerako orduan, abiapuntua berdin zaio Estatuari, zor publikoa eta defizita berez txarrak direla premisa moduan izanik, berdin da hasierako maila. Baina gure bide propiorako marjina ederra dugu. Gure zorraren tamaina Barne Produktu Gordinarekiko ez da Espainia berak edo Frantziak, adibidez, dutena. Gurea, lurralde historikoen (...) eta abar, % 5ekoa izango da, Espainia eta Frantziarena % 100ra ere heltzen direlarik.
Eta beraz, zergatik ezetz esaten dio Jaurlaritzak horren beharrezkoa den gure errealitate sozioekonomikoari eta lehentasunei loturiko ibilbide orria bertan adosteko eta gero negoziatzeko aukerari, Estatuko beharretara egokiturikoa irentsita? Jaurlaritzarentzat zer dira defizit eta zor publikoaren marra gorri horiek? Oztopo bat gaindiezina agian, edo aitzaki hutsa, benetan garatu nahi duten politikaren eredua, neoliberala dena, konplexurik gabe aurrera eramateko aukera?
Zeren eta gutxieneko adostasun hori lortzeko eskaintza mahai gainean egon da. Euskal Herria Bildutik hemen Legebiltzarrean ere egin izan dugu, gure burujabetasun finantzario ekonomikoari dagokion gaietan, modu eraginkorrean lan egiteko eta Estatuaren aurrean herri moduan jarrera azaltzeko. Baina ez du eskaintza hori aintzat hartu Jaurlaritzak.
Are gehiago, Konstituzioaren aldaketa eta Egonkortasun Legea Europa mailan erabakitako politiken translazio direla esango diguzue batzuek. Baina ez al da egia herrialde ezberdinek euren desadostasunak agertu dituztela jada? Edo Frantziak eta Italiak, adibidez, behin baino gehiagotan ez dituztela defizit muga helburu horiek bete? Edo, are gehiago, ez al da egia Espainiak berak ere ez dituela bete?
Jada Katalunian ere defizita eta zor publikoaren mugak sakralizatzeko politiken agertu dira. Eta, berriki, Nafarroan ere Egonkortasun Legearen eta Konstituzioko 135. artikuluaren aurkako jarrera azaldu dute bertako Legebiltzarrean alderdi ezberdinek. Azken finean, autonomia finantzarioaren aurkako eraso zuzenak direlako biak.
Baina EAE desberdina omen da, ongizatearen paradisua, alegia. Horregatik, herritarron beharrak eta ezberdintasunak huskeriak direlako, buru-belarri ekin diezaiokegu, itsu-itsuan, zorra eta defizit muga estuak betetzeari, lehentasun artean lehenengoa, lehenengoa kokatuz ere.
Horrela, Urkullu jauna eta bere Gobernua alde berean oso obediente agertzen dira, austeritate politiken aurrean; baina oso desobedienteak dira Legebiltzarrak dituen agindu eta gizartearen beharrizanen aurrean.
Eta honen guztiaren ondorioz, eta zerga politikan taxuzko aldaketak egiteari espresuki muzin eginez, murrizketak betikotzen dira.
Urkullu jauna, sailburu jaun-andreok alde egin dute, gaia ez zaie interesatuko edo, murrizketak egon badaudelako. Eta 2016ko aurrekontu proiektuak horiek betikotzen direlako.
Horregatik, hemen Bizkaia, Gipuzkoa eta Arabako herritarrok ordezkatzen dituen Legebiltzar honetatik, gure burujabetasun ekonomikoa herritarren ongizatearen garapena eta, azken finean, gure herria aurrera eramateko eta garatzeko ahalmena defendatu nahi ditugu.
Eta horren ondorioz, gaur hemen Legebiltzar honetan eskatzen duguna da Estatuko Konstituzioko 135. artikuluaren aldaketaren eta Aurrekontu Egonkortasunaren eta Finantza Iraunkortasunari buruzko apirilaren 27ko 2/2012 Lege Organikoaren kontrako jarrera argia azaltzea. Eta, ondorioz, horiek indargabetzeko eskatzea. Eta, eskari honekin koherente izanik, aurrekontu politikak garatzeko momentuan gizarte kohesioa ardatz eta lehentasun izatea.
Aukera dugu. Aukera dugu norabide egokian pausuak emateko, gure bidea eraikitzeko ezinbesteko urratsak emateko. Nafarroan, esan dudan bezala, zenbait alderdiek jada egin dute. Goazen behingoz elkarrekin gutxieneko hauek sinatzera.
Eskerrik asko.