URRUTIA OIANGUREN (EAJ, 2019-12-12):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea. Sailburu andrea, legebiltzarkideok, jaun-andreok, egun on denoi.
Duela aste pare bat inguru, tribuna honetatik bertatik entzun nion Ubera andreari esaten Legebiltzarreko ekimenak aurrera ateratzen zirela nork aurkezten zituenaren arabera; ez dut uste guregatik esan daitekeenik. Eta, kasu baterako, gaur hona gakartzan gaia. Urriaren 31n eztabaidatu genuen bera baita, eta, horrexegatik, gure posizioa orduan izan genuen berbera izango da. Aldatu dena proposatzailea da. Izan ere, legegintzaldi guztian zehar, ikusi ahal izan den bezala, ekimenak aurrera atera nork aurkezten dituen arabera baino gehiago esan ahal izango litzateke ekimen horiek mahaigaineratzeko orduan lehia bat dagoela gaiaren txapelduna izateagatik. Orduko hartan, pobrezia eta gizarte ezberdintasunen inkestak elkartu gintuen atril honen bueltan. Eta, gaurko honetan, Foessa txostenak biltzen gaitu batik bat. Eta, egia esan, txosten biek ala biek antzerako gauzak esaten dituzte: gure gizartearen argiak eta itzalak azaltzen dira. Eta, joko politikoan, ematen du oposizioaren lana itzalak nabarmentzea dela eta gobernua babesten dugun hona argiak azpimarratzea. Eta batzuk besteei tremendista eta "katastrofista" deitzen diegu, eta haiek erantzuten digute autokonplaziente eta triunfalistak garela; azkenean, suma cero.
Guk egiten dugu gurea txosten hau. Eta guk asko errespetatzen dugu txosten honek esaten duena, eta aurrekoak esaten duena ere bai. Eta begi-bistakoa da badagoela joera bat, oso kontutan hartzekoa. Eta negazionistak ez dut uste zertan izan garenik, eta garenik. Baina, egia esateko, eta, benetan arduratsuak bagara, eta gauzen azterketa zuzen baterako argazkia argia behar badugu, asmatu egin duzu Kortajarena andrea, esan duzunean datuen azterketa osoa egin behar dela hori esan nuela aurreko eztabaidan. Eta, oraingoan ere, hori esango dudala. Azterketa zuzen baterako argazkia behar dugu, argazki zuzen bat behar dugu.
Eta zuek aipatu dituzuen datu eta informazioez aparte, eta bat bera ere ukatu gabe, beste batzuk ere ematen ditu Foessa txosten honek. Hala nola, Euskadiko Autonomia Erkidegoko biztanleen % 85a erabateko gizarteratzean dago. Bueno, gizarteratze hori ez da berdina kasu guztietan. Eta, hor ere, bere ezberdintasunak eta bere geruzak badaude. El 85 % de la población de la Comunidad Autónoma de Euskadi goza de inclusión plena. La inclusión ha mejorado considerablemente entre los años 2013-2018, siendo que los porcentajes de integración plena han crecido en 20 puntos porcentuales. Así, la tarea, la tasa precaria de inclusión social ha bajado del 44 al 28 %. Y los niveles de exclusión han bajado del 17 al 15.
Eta, ezagututako azken datuei heltzen baldin badiegu, muturreneko pobreziak 1.000 biztanletik 51ri afektatzen die; Europan bertan, 1000tik 60ri den bitartean. Honek guztiak, Gini indizean, Europar Batasunarekiko lau puntu azpitik kokatzen gaitu, eta indize honen onura baloratzeko hobe da azpitik egotea gainetik ipintzea baino. Eta inork ez diezadan esan autokonplazientea naizenik, baita ere aitortu beharra dago Gini indize hori zertxobait igo egin dela azken garai honetan. Gainera, enplegu eta etxebizitzei esker, bazterketagatik afektaturiko populazioaren jaitsiera nabarmen gertatu da. Hauek dira gizarteratzea eta aurrerabidea gehien baldintzatzen duten aldagaiak. Baina, nahiz eta testuinguru on baten aurrean egon, jaso den beste gauzetariko bat da errenta gutxieneko taldeetako diru-sarreren galera konparatibo bat. Zoritxarrez, kronifikazio bat eta bazterketa kronifikatu bat dago. Pobreziaren kontsiderazioak fenomeno erlatibo gisa, bataz besteko diru sarrerak hazten badira, pobrezia atariari haziarazten dio, eta pobreziaren bataz bestekoa diru-sarreren bataz bestekoen arabera ezartzen da. Eta, hazkundea ez bada ekitatiboa, gizarte pobreziaren ataria hazi egin daiteke.
Era berean, gure garaiko bi fenomenok ere garrantzi itzela daukate: migrazioak eta gizartearen zahartzeak. Eta horietaz ere hitz egin du Foessa txostenak, presio inportantea egiten dutena biek ala biek, bazterketa egoerei aurre egiterako orduan. Eta hausnarrarazi beharko digutenak, gizarte gaietan inbertituriko diruen gakoa, kopuruan baino edo kopuruan bezainbeste ez ote dagoen talde eta populazio profil ezberdinen artean nola banatzen den. Hau tamainako erronka da. Eta, tamainako arazo eta erronken aurrean, zer proposatzen digute...?...
...hau tamainako erronka da. Eta tamainako arazo eta erronken aurrean, zer proposatzen digute, batez ere proposatzen digu, batez ere, Bilduk eta, baita, beste aldetik, Podemosek ere? Bilduk lehen urrats bezala proposatzen digu "deitoratzea Jaurlaritzak gizarte-kohesioa eta aberastasunaren banaketarako politikekin erlazionatuta dagoen pobrezia % 20 murriztearen helburuaren lortzetik hain urrun egotea, ezinbesteko neurriak deitoratzea pobreziaz bukatzeko" antzeman daitekeenez. Hori baldin bada lehenengo neurria... Baina lasai, ze pobrezia indikadoreak behera egin du. Behera egin du. Ez guk nahiko genukeen bezainbeste baina behera egin du horrek ere.
Bi, bigarrena proposatzen diguna Bilduk: "Erabat desegokitzat jotzea 2020rako aurrekontu proiektuan babes politikak zabaldu eta indartzeko apustu argirik ez jasotzea eta, besteak beste, Jaurlaritzak Diru-sarrerak Bermatzeko Errentan murrizketen bidean sakontzeko autoa mantentzea. Eta horregatik eskatzea Diru-sarrerak Bermatzeko eta Gizarteratzeko Legearen betearazpenari eta amaiera jartzea prestazioen gaineko murrizketen gaiari". Hauek al dira?, hauek al dira horrelako erronka baten aurrean pobrezia, gizarte polarizazioaz hitz egiten denean, hori al da? Horiek al dira? Neurriak, deiturak eta desegokitzat jotzea aurrekontua. Hori al da alternatiba?
Hiru. Kalitatezko enplegua helburu izango duten politika esanguratsuak jorratzeko diru publikoarekin sustatzen diren kontratazio guztietan 1.200 euroko gutxieneko soldata ezartzeko konpromisoa hartzea.
Guk uste dugu, ordea, bidea beste bat dela. Eta hara, Foessa txosten hau aurkezten zen eguneko arratsaldean, hemen osoko bilkura izan ondoren, Donostian egon nintzen txostenaren eskutik gauzatu zen jardunaldian, eta batzordean izan genuen Zalakaini entzuteko aukera izan nuen berriro. Eta honek, han, gizarte langile eta abarrengatik osaturiko entzuleen aurrean argi azaldu zuen zein..., arlo honetan zein den gakoa. Eta aurkezpenean erabili zuen hitzekin deskribatuko dizuet. Horrela zioen: "Consolidar y mantener un sistema productivo competitivo en un marco globalizado y al mismo tiempo inclusivo que genere niveles reducidos de pobreza y desigualdad y recursos suficientes para financiar el modelo de protección social". Ze hemen proposamen guztiak dira zilegiak eta ziur aski denak izango dira onak, baina horrek finantzak eta sistemaren inguruko hausnarketa ere behar du. Zuek, bueno, guri iruditzen zaigu zuek proposatzen duzuen ereduak ez dakigu ze puntutaraino ekoizpen sistema lehiakor bat, zendu eta iraunarazten duen.
Eta laugarren puntua, "falta diren eskumenak, tartean enplegu politika pasiboen eskumena, berehalakoan negoziatzea eskualdaketa". Bueno, ba ados, erabat ados. Baina bi ñabardura baino ez. Lehena, ez noa horretan sakontzera baina ez dut uste horren falta Gobernu honi leporatu dakiokeenik. Eta bi. Eta lortzen ez den bitartean eskumen guzti horiek, aurrez aipatutako neurriak al dira alternatiba.
En cuanto a Podemos, sencillamente una cosa. Lo que piden realmente es la retirada de la Proposición de Ley para la Garantía de Ingresos, considerando necesario reformar la actual Ley de Garantía de Ingresos en aras de que avance en materia de protección social y permite hacer frente a las nuevas realidades del siglo XXI. Bueno, yo creo, señor Bollain, que un poco se lo dice usted todo porque, realmente, a día de hoy no tenemos ninguna intención de retirar la proposición de ley, precisamente porque nuestra intención es reformar la ley actual en aras de que avance en materia de protección social y permita hacer frente a las nuevas realidades del siglo XXI.
Y estamos dispuestos a compartir reflexiones con todos los grupos, por supuesto que también con ustedes, absolutamente abiertos para con quienes puedan tener interés en avanzar en esa vía que también ha descrito.
Guzti horren aurrean, guk tinko jarraitzen dugu gure posizioan, dagoeneko hilabete eta erdi eskas aipatu genuen posizioari helduta. Alegia, behatzen ari garen egoera honi aurre egiteko eskuartean ditugun lanabesekin egin behar dugu lan. Hau da: Gizarte Zerbitzuen zabaltzea, garatzea, aldatzea, gehitzea, inplementatzea, beti gainontzeko euskal erakundeekin batera eta eurekin elkarlanean, Gizarte Zerbitzuen Plan Estrategikoan aurreikusitakoari jarraiki, eta hori betez, Gizarte Zerbitzuen Euskal sistema finkatzea sistema unibertsal eta ardura publiko gisa. Gizarteratzeko politikak ikuspegi intersektorial batzuetatik garatuz eta sail arteko egituratze bidez gizarteratzeko IV. Euskal Planean aurreikusitakoaren arabera jardutea eta Diru-sarrerak Bermatzeko eta Gizarteratzeko Euskal Sistemaren hobetzea ezartzea helburu, eskuartean daukagun lege proposamenaren izapidetzeekin jarraituz.
Horiek dira une honetan dauzkagun tresnak, dauzkagun baliabideak, dauzkagun lanabesak. Aldatu daitezke, hobetu daitezke baina nik uste benetan gaiari heldu nahi baldin badiogu, seriotasunez, koiuntura politikoetako gaiak pixka bat alde batera utzi eta benetan eseri eta dauzkagun tresnekin eta izan ditzakegunekin aurre egin behar diogula. Besterik gabe, eskerrik asko.