ETXEBARRIETA LEGRAND (EH Bildu, 2017-03-09):
Eskerrik asko. Eguerdi on guztioi.
Haurren jaiotza, adopzio eta harrera baimenak parekatzen hasteko urratsak abiatzeko legez besteko proposamen bat erregistratu genuen legegintzaldi berria hasi bezain laster, eta gaur eztabaidatzeari ekingo diogu.
Hain zuzen, duela urtebete, Lur Etxeberria, Euskal Herria Bilduko kideak, Alderdi Sozialistarekin batera, adostutako erdibideko bera zen mahai gaineratu genuena eta gaur eztabaidatzeari ekingo dioguna.
Gaur ere, martxoak 8 delako, gaur, bihar, eta etzi, parekidetasunaren alde lanean jarraitu behar dugulako, honelako eta politika feministetan sakontzen jarraitzeko bestelako proposamenak lantzen jarraituko dugu.
Eta gaurkoan, zaintzaz arituko gara, azken saioetan behin baino gehiagotan mahai gaineratu dugun gaia.
Egun daukagun baimen eredua, guztiz patriarkala da, zaintzaren zama oraindik ere emakumeen gain erortzen jarraitzen duelako. Gizonezkoak inplikatzeko, haien eskubideak, baina baita haien betebeharrak hartzeko moduko baimenak bultzatu nahi ditugulako aurkeztu dugu proposamen hau, parekideak izango diren baimenak, transferiezinak eta % 100ean ordainduak.
Egun daukagun sistemarekin, ordea, eta lehen aipatutako kontziliazio neurriekin, emakumeen etxeratzea bultzatzen jarraitzen dugu.
Argi dago proposamen hau beste neurri batzuekin batera bultzatu beharko litzatekeela edo bultzatzen ahalegindu beharko garela, ezin dela era isolatu batean ulertu, zerbitzu publikoen garapenarekin, lanaldi eta lan baldintzen inguruko hausnarketa batekin, beraz, politika publikoen norabidea aldatzearekin.
Zaintzeko eskubideaz hitz egin behar dugu ere, kalitatez zainduak izateko eskubideaz baina, aldi berean, zaintzeko edo ez zaintzeko eskubidea aitortzeaz.
Honetan, eskubidearen bermean erakunde publikoak inplikatu behar dira zaintzaren ardura ez baita familiena soilik, ez da emakumeena bakarrik. Kolektibizatu eta sozializatu behar ditugu, gizonen eta erakundeen parte hartzea handituz.
Alternatibak badaude, egingarria dela erakusten diguten ekimenak ezagutu ditzakegu han eta hemen. Islandia guretzako eredu bat da, kasu honetan, aipatu genuen bere garaian eta gaur ere hona ekartzea ezin bestekoa dela uste dugu, haurren bi gurasoen bosna hilabeteko baimena baitute bertan, eta beste bi hilabete nahi bezala banatzeko. Guraso bakoitzak sei hilabeterako baimena edukitzeko eredu horretara bidean urratsak ematen ari dira.
Eta hau gainera krisi garaian egin zuten. Honelako baimenak aplikatu dituzten herrialdeetan egindako ikerketek erakutsi dute hiru eragin nabarmen dituztela politika hauek.
Lehena, aitak, gizonak haurren zaintzan gehiago inplikatzen direla eta honek konfiantzazko eta afektuzko lotura handiagoak eraikitzen dituztela honela haien seme-alabekin.
Bigarrena, emakumeak lan eremuan zigortuak izateari uzten diotela, hau da, kontratazio garaian arazoak izateari uzten diotela, enplegura itzulitakoan dituzten birkokatze arazoak gainditzen direla.
Eta hirugarrena, indarkeria matxistaren kontrako tresna garrantzitsua dela ikusi dute, beste harreman eredu eta beste ardura eredu batzuk erakusten dituzten gurasotasun ereduekin topatzen direlako seme-alaba horiek guztiak.
Badakigu, egun daukagun Gizarte Segurantzak bere mugak argiki erakusten digula, kasu honetan ere, ezin dugula horretan urratsik eman eta horrexegatik hain beharrezkotzat jotzen dugu eskumen honen transferentzia eskuratzea. Hala ere, hori lortu bidean, proiektu pilotu bat abiatzea izan da egin dugun proposamen konkretua.
Ditugun baliabide eta aukerak kontuan hartuta, izan nahi dugun eredu hura bidean proiektu bat abiatzea, honek nolako eraginak izango dituen ikusten dugun neurrian.
Honetaz gain, baimenen izen aldaketa eskatu dugu. Gurasotasun baimenez hitz egin behar dugu eta familia eredu anitzak honen baitan ez direnaren izenean baimenak hartzeari uztea eskatu.
Bi emakumez osatutako bikote batean, zergatik batek aitatasun baimena hartzen jarraitu? Eta familia monomarental edo monoparentalak? Bada garaia egun daukagun errealitate anitza aintzat hartu eta gauzei merezi eta behar duten izenarekin izendatzen hasten bagara.
Negoziazio kolektiboetan, zein Jaurlaritzak dituen eskumenen neurrian, kontziliazioa erdigunean kokatzeko eskaera ere egiten genuen. Ados agertu gara oinarrian, baina guretzako puntu garrantzitsua den proiektu pilotuaren sorreran ez dugu topatu adostasuna.
Ez dugu adostasun batera heltzeko aukerarik izan, baina ez gara urruti egon. Eta horregatik, batez ere, Arrizabalaga andrea egindako esfortzua eskertu nahi dizut, benetan. Ez dugu lortu, baina duela urte bete baina sintonia eta adostasun gehiago dugula ausartuko nintzateke.
Beraz, bide honetan urratsak ematen jarraituko dugula adierazi nahi dut. Gaur lortu ez badugu ere, berandu baino lehen adostasun batera heldu gaitezkeela uste baitut.
Bide horretan, Sánchez andreari eskatu nahi diot duela urtebete genuen adostasun hori, haren alderdiak osatzen duen Gobernuan lantzeko, inurri lan txiki hori egiteko eta, esan bezala, agian ez hasieratik planteatzen genuen neurri eta ereduan, baina bai urratsak ematen jarraitzea Jaurlaritzatik, Gobernutik, honen inguruko irakurketa berri bateruntz, adostasun berri bateruntz, urratsak ematen hasteko.
Amaitzeko, urratsak ematen, kontziliazioan lan egiten eta egunerokotasunean irudi heteropatriarkalak apurtzen ari diren horiei eskerrak eman nahiko nizkieke. Familiei edo (...) bezalako elkarteei.
Hausnarketarako esaldiak eta bizipenak utzi izan dizkigute, hala nola, irakurri nahi dizuedan hau: "Eskubideak ezin dira utzi edo oparitu, norberarenak dira".
Ez da kasualitatea transferi daitekeen eskubide bakarra zaintzarekin lotutakoa izatea. Eskubide eta betebeharrak mahai gaineratu behar ditugu eta orain legebiltzar bezala ditugun betebeharrak eskuetan hartu behar ditugu, Gobernuak ere dituen betebeharrak eskuetan har ditzala eskatu diogu legez besteko honekin eta eskatzen jarraituko diogu beste hainbat neurrirekin batera.
Urratsak ematen jarraitzeko prest gaude, baimenak partekatzearen bidean urratsak ematen jarraitzeko prest gaude, parekidetasunaren bidean urratsak emateko prest gaude eta espero dugu gaurkoa horretan geratu bada ere, eta adostasun batera heltzeko aukerarik izan ez dugun arren, urratsak ematen jarraituz, norabide honetan aurrera egitea lortzea.
Eskerrik asko guztiei.