URRUTIA OIANGUREN (EAJ, 2017-11-02):
Legebiltzar-buru andrea, sailburu andrea, legebiltzarkideok, egun on denoi.
Familia eta haurtzaro kontuetan, Euzko Alderdi Jeltzalearen estrategia zuzentzen duten printzipioak Nazio Batuen Umearen Eskubideen Konbentzioak aldarrikatutako berdinak dira.
Gure ahaleginek belaunaldien arteko desabantailak ez errepikatzea dute helburu, Euskadiren etorkizuneko funtsezko inbertsioa dela erabat sinetsita eta, halaber, zuzeneko ekarpena, hazkunde adimentsu, jasangarri eta integratzaile bat eman dadin.
Euzko Alderdi Jeltzalearen ustetan, interbentzio goiztiarra eta prebentzioa ezinbestekoak dira familia politika eraginkor eta efizienteagoak lantzeko.
Bizitzaren lehen urteetan desabantailak zuzentzearen alde egiten dugu, garrantzitsua baita pobreziaren eta oro har gizarte bazterketaren aurkako borrokan ahaleginak bikoizteko.
Uste osoa dugu prebentziorik eraginkorrena estrategia integratuen bidez lortzen dela. Gurasoei eskainitako laguntza, kalitatezko haur hezkuntza, osasuna, etxebizitza eta gizarte zerbitzuekin lotutakoekin uztartuz, eta modu horretan umeek euren ahalmen osoa erabili eta ahulezia gutxiago izan dezaten.
Gizarte koerantzule bat sustatzeko beharrizana dugu abiapuntu, horrela bada, guraso biek neurri berean parte-hartzen dute eginkizun produktiboetan eta lanean, eta baita ugaltze edo zaintzari dagozkionetan ere, hartzaile eta zaintzaile bikoitzaren ereduan oinarrituta.
Euzko Alderdi Jeltzalearen iritziz, diru sarrera eta zaintza bikoitzeko familia ereduari laguntza publikoa ematea jaiotze tasarako politikarik lagungarrienetariko bat dugu, eta erremediorik eraginkorrenetako bat haur pobreziaren aurka.
Horrez gain, emakumeak eta haurrak bikote hausturen familia arazoen aurrean hobekien babesten dituen erremedioak izaten dira.
Nabaria da jaiotze tasek izaten duten jaitsiera zuzenean dutela lotura ziklo...
...familia arazoen aurrean hobekien babesten dituen erremedioak izaten dira.
Nabaria da jaiotze-tasek izaten duten jaitsiera zuzenean dutela lotura ziklo ekonomikoarekin. Ugalkortasun baxuaren arrazoi nagusia bigarren eta horren hurrengoen seme-alaben jaiotza ahalbidetu edo oztopatzen duten baldintzekin dauka zerikusia, kontziliazio arazoak seme-alaba bakar batera mugatuak era erabakiorrean areagotzen baitira bi seme-alaba edo gehiagorekin.
Pertsonen eta familien bizitzari dagokion oro euren etorkizunarekiko ikuspegiak eragina dauka bikoteen erabakian, aitatasun eta amatasunari aurre egitearen inguruan eta izan nahi diren seme-alaba kopuruari buruz. Hori dela eta jaiotzak babesteari zuzenduriko politikak zuzenean familiak babesteko politikei lotuta gelditzen dira eta jarduera arloak gobernu jarduera guztiak hartzen ditu. Horregatik gure usteetan familiei laguntzeko neurrien eztabaida diru laguntzetatik haratago ezarri behar da.
Esandakoaren arabera, gure aburuz iritsi da estrategia zabalago baten gaineko fasea irekitzeko garaia, non atzean utzi beharra dagoen seme-alaba kopuruaren arabera familiari emandako diru-laguntza ekonomiko zehatz baten aurrekontu hornidura, esperientziak erakusten baitugu ezin daitekeela ezarri harreman zuzen bat familiei emandako prestazio ekonomikoen hornidura eta jaiotzeen areagotzearen artean. Eta ordea, behar duguna premiekin uztargarriago izango den denbora sozialaren egituratze bat ahalbideratuko duten laguntza zerbitzuak dira gehien bat.
Horregatik iristen digu familia egitura guztiak aitorpen eta babes sozialeko maila bera izatea bermatuko duen familiekiko laguntza estrategi integral bat behar dugula. Familian inbertitzea, familia egiturari loturiko ezberdintasun soziala murriztea eta aukerak zein haur guztien ongizatea bermatzea suposatzen duen ideia oinarri bezala hartuta, edozein delarik ere haur hauek bizi diren edo bizi duten familia mota.
Euzko Alderdi Jeltzaletik planteatzen ditugun neurriak izaera dimentsio anitza dute eta politika publikoen arlo ezberdinengan dute eragina, hezkuntza, berdintasuna, etxebizitza, diru-sarreren bermea, kultura eta osasun politikak nagusiki. Euskal Autonomia Erkidegoaren eskumenen artikulazioaren kariaz, instituzioen arteko izaera duen estrategia bat izan behar da halabeharrez, Gobernu, aldundi eta udalen arteko akordio global batean oinarrituta baino ez baita arrakastatsua izango.
Konpromiso hauek garatzeko sail eta erakundeen arteko inplikazioaz haratago, Euzko Alderdi Jeltzaleek funtsezkotzat jotzen dugu gainerako eragile sozialen parte-hartzea eta bereziki lan harremanak zehazteko parte-hartze zuzena duten haiek. Sindikatu eta enpresa eragileen inplikazioa saihestezina da eta oso bereziki gizarte ko-erantzule bat sortzeari dagokionean, umeak dituzten familiei gehiago eta hobetu egokitutako lan harreman eta egiturak babestuz.
Diru-laguntza ekonomikoak beti izaten dira ongietorriak, baina horren eragina aztertu beharra dago. Sozialki errentagarriagoa den familia guztietan modu berdinean inbertitzea, edo gehiago inbertitu behar den zailtasun ekonomikoak dituztenetan, errentagarriagoa ez ote den kontziliaziorako laguntzak ahalbidetzea seme-alabagatiko laguntzak baino.
Besteak beste, sarritan diru-sarrera maila berak ez dielako antzerako gaitasun ekonomiko eskaintzen osaketa desberdinetako familia unitateei. Gobernu programan ere jasota dago bestalde, familien laguntzen arloko Aurrekontuaren % 50aren igoera eta halaber, Gobernu programan bertan jasota dagoen gisa, progresiboki luzatzen da bi urteetatik hiru urteetara bigarren seme-alabatik emandako diru-laguntza ekonomikoak, hor baitago gai honetako gakoetako bat, bigarren seme-alaban alegia.
Europar Batasuneko instituzio, bozeramaile eta azterketa espezializatuak bat datoz azaltzean ugalkortasun baxuaren funtsezko arrazoia bigarren seme-alaba baten jaiotza sustatu edo oztopatzen duten baldintzekin duela zerikusia. Horregatik bigarren seme-alaba horren jaiotzarako sustapen laguntza eta horregatik da bigarren seme-alaben jaiotzarako sustapen laguntza hirugarren eta hurrengo seme-alaben jaiotzarako sustapen laguntza baino garrantzitsuagoa.
Aipatu guzti hauek ez dira berriak, hauek jorratu genituen martxoko eztabaidan eta Legebiltzar honek hartutako erabakian. Horregatik oraingoan osoko zuzenketa bezala saio hartan ere Alderdi Sozialistak eta guk osoko zuzenketa moduan aurkeztu eta atera zen berbera aurkeztu genuen, dagoeneko hartua zegoen erabakitik irten eta erdibideko ahalik eta zabalena lortzeko asmoz. Beste garai baten atarian baikaude eta garai horren denok behar baikaitu.
Lehendakariak Politika Orokorreko eztabaida egunean esan bezala, erronka demografikoa herri erronka da. Estrategia anbiziotsuago baten garaia da, gai ekonomiko bat izatera mugatzen ez den arlo bat.
Erronka hau ez da solik Jaurlaritzaren gaia, erakunde maila ezberdin, gizarte, agente sozial, familien eta nola ez, aginte politikoen erronka ere bada helburu argi batekin: Euskadin familia eta haurtzaroaren aldeko herri itun bat erdietsi eta euskal politika publikoen osotasuna inbertsio sozialaren eredurantz lerrokatzea.
Horretarako, familien instituzioen arteko plana zein beste plan sektorial batzuk enplegu, etxebizitza, hezkuntza edo osasun arloetan gauzatu beharko dira. Eta besteak beste, printzipio eta jarduteko ardatz moduan egongo dira haurrak eskubide subjektu bezala hartuak izatearena  - Nazio Batuen Umearen Eskubideen Konbentzioak dionaren arabera - , ko-erantzunkidetza eta genero berdintasunarena edo familia aniztasunarena, talde guztiei aurkeztu zitzaien erdibidekoak jasotzen duen legez, printzipio eta ardatz hauek zirelako talde ezberdinen zuzenketetan azaltzen zirenak. Baina noski, aukera berdintasun eta mugikortasun sozialarena edo unibertsaltasun progresiboarena eta beste hainbat printzipio eta ardatz ahaztu gabe.
Akordioak lortzeko garaia da. Horregatik eta oraindik orain, Alderdi Popularraren eta gainontzeko taldeen erantzun zuzena ez daukagu baina eskatuko nizueke gauza bat denoi. Alde ez bozkatzeko guk aurkeztu dizuegun erdibidekoa sinatzeko asmorik ez baldin badaukazue, behintzat ez dezazuela aurka bozkatu. Ea kontsentsuak positiboak ezin badira izan, behintzat kontsentsu negatibo bezala deituko niokeen bide batetik akordiorako bidea jorratzen dugun.
Eskerrik asko.