ARZUAGA GUMUZIO (EH Bildu, 2015-06-11):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea, eguerdi on denoi.
Espainiar Gobernuaren aginduz, Estatuaren abokatuak helegitea aurkeztu zion poliziaren gisa eskubideen urraketen biktimen aitortza eta erreparaziorako 486/2013 Dekretuari, 107/2012ko Dekretua aldatzen zuena.
Helegite horren ondorioz, orain dela gutxi, apirilaren 24ean, Euskadi Auzitegi Nagusiak atzera bota zuen dekretu hau bi argudio erabiliz.
Lehenengo, interesatuek sufritutako lesioen froga fede emailea behar zutela, batzorde mediku batek emandako froga, alegia, eta kalte ordainak determinatzeko baremo zorrotzagoak ezarri behar direla.
Kasualitate batez, erabaki honek, auzitegiak hartzen zuen erabaki honek kointziditu zuen denboran Nazio Batuen Erakundeko Torturaren Aurkako Batzordearen bilerekin, Claudio Grossman, batzorde honen presidenteak azpimarratu zuen espainiar Estatuak aitortu egin behar du berak egindako mina eta biktima horiei, torturaren biktima horiei justizia bermatu behar die.
Hor dago tira-bira, hor dago gatazka bertako tribunalek eta nazioarteko aginduen artean.
Auzitegiko epai honek ate batzuk ixten ditu, salatu behar duguna, baina aukera berri batzuk ere ematen dizkigu, gauzak hobeto, osoago, sendoago eta adostasun zabalagoarekin egiteko aukera ematen digu.
Bake eta Bizikidetzarako idazkariak esan zuen bide berri hori esploratzeko ahaleginak egingo zituela, horretarako esan zuen lehenik eta behin errekurtso bat tarteratuko ziola epai honi eta bigarrenez, dekretu hori ordezkatuko zuen lege proiektu bat aurkeztuko zitzaigula iragarri zuen prentsan.
Ez dugu horren inguruko, asmo horren inguruko informazio gehiegi jaso. Nahiko genuke informazio hori jasotzeko Jonan Fernández jaunaren Giza Eskubideen Batzordean agerraldi bat burutzea, baina momentuz ez da suertatuko eta bilkuren sasoi epealdi honetan ez da hala gertatuko.
Atzo, aitzitik, Giza Eskubideen Batzordean Egiari Zor fundazioaren poliziaren bortizkeriaren hiru biktima jaso genituen. Pilar Urruzuno, Jose Vicente Ojinaga eta Peio Mindegia, kontaketa duin eta hunkigarri batean errelatatu ziguten eurek bizitakoa.
Lehenengo biek 70.eneko hamarkadan sufritutako tortura azaldu ziguten. Horren froga fede emailerik ez daukatela, izan ere tortura horretarako diseinatuta baitago.
Hirugarrenak, Peio Mindegiak, baita ere bere lekukotasuna luzatu zigun. Mindegia itsua da, begi bat galdu zuen istripu batean eta bigarrena poliziak hurbil-hurbiletik jaurti zion ke pote batek erauzi zion. Froga nabarmena du gertakari horrena, han Batzordean guztiok ikusi ahal izan genuen moduan. Gertakariak 1983an gertatu ziren.
Horietako inork ez, hiru hauetatik inork ez ezin du jaso aitortza eta erreparazioa gaur egun dekretuetan ezartzen diren parametroetan.
Esan ziguten, "hamarkadak eman ditugu bakardadean ahaztuak, ukatuak". Aitortza eta erreparazioa, egia eta justizia dute helburua. Aspirazio zentzudunak, errealistak, baina gaur egungo baldintza eta errekisito legalen arabera, dekretu horietan agertzen direnak, eskuratu ezin dituzten aspirazioak.
Beste izen batzuk, agian ezagunagoak direlako ekar ditzakegu eztabaida honetara. Lasa eta Zabala, adibidez, behin eta berriro errepikatzen bada ere GALen biktimak zirela, ez dute terrorismoaren biktimen errekonozimendua.
Eta dekretu hauen arabera, euren bahiketa hilketa 1983an izan zenez, ezin izango lukete inolako babesik jaso. Berdina gertatuko litzaioke  - adibide bat ipintzearren -  Mikel Zabaltzari torturaz hilda 1985ean. Denbora asko baldintza horretaz gain gainera, bera lurraldetasun baldintza ere sufritzen duelako, hau da, Mikel Zabaltza nafarra zelako.
Milaka eta milaka kasu aitortu eta erreparatu behar direnak, baina gaur egun babes legalik ez dutela.
El Decreto 107/2012, de declaración y reparación de las víctimas de sufrimientos injustos como consecuencia de la vulneración de sus derechos humanos, producido entre los años 1960 y 1978 en el contexto de la violencia de motivación política vivida en la Comunidad Autónoma del País Vasco, marcaba como objetivo reconocer la injusticia del sufrimiento de aquellas víctimas, así como acabar con el olvido institucional en que éstas han permanecido, para lo cual aboca paliar este sufrimiento a través de las medidas de reparación que contempla, reconocer la injusticia, acabar con el olvido, paliar este sufrimiento.
Debemos decir que nada de esto se puede verificar a día de hoy. Tal y como ayer pudimos observar en la emotiva comparecencia de algunas de estas víctimas en la Comisión de Derechos Humanos, todavía se ven obligadas a reivindicar, todavía se ven forzadas a luchar por el reconocimiento de los que son sus derechos.
Todavía tienen que movilizarse, participar en todo tipo de reuniones, en comparecencias, para no quedar postergadas de la verdad, de la justicia, de la memoria.
Todavía ven que sus derechos están a expensas de decisiones de la justicia, de recursos del Gobierno de Madrid, de requisitos que siempre, siempre dificultan su reconocimiento. Obstáculos, dificultades, requisitos que les generan una segunda victimización. Viendo como se cierran una puerta tras otra, incluso algunos de ellos han tenido que acudir a Argentina en búsqueda de justicia, una justicia que todavía aquí no le reportamos.
Ayer, en la comparecencia, se les trasladó este reconocimiento de palabra, por parte de todos los grupos parlamentarios que allí estábamos representados, un reconocimiento que todavía no es suyo de hecho. Ésa es la tarea que tenemos pendiente.
Aitortza eta erreparazio hori gauzatzeko bidea asmatu, sortu eta eraiki egin behar dugu, hiru ardatz eduki behar dituena: nazioarteko legediaren aginduak betez egin behar dugu lege hau.
Bigarrena, biktimei berdintasuna bermatzeko urraketen berdintasunean, eskubideen berdintasuna printzipio aplikatu behar diegu. Berdintasuna eman behar diegu aitortzan, berdintasuna eman behar diegu erreparaziorako neurrietan, berdintasuna denborala, ez bazterkeriak eginez denbora edo testu inguru berezien arabera, berdintasun espaziala, berdin da non gertatu zen giza eskubideak bortizkeria, urraketa, euskal gatazkarekin edo  - nahiago bada -  zio politikoagatik edo giza eskubideen bortxaketen biktima orori, edo non gertatuta ere, berdintasuna eman zaielako, eta baita ere berdintasuna legezko babesean.
Hori da, hain zuzen ere, hirugarren ardatza, eraginkortasuna juridikoa ematea, seguritate juridikoa ematea biktimen aspirazio hauei. Badaude beste biktimak babesteko legeak, frankismoaren biktimei errekonozitzen zaien Memoria Historikoaren Legea edo Terrorismoaren Biktimen Legeak.
Hor geratzen da inorena den gune bat orain estali behar duguna. Ejekutiboak egindako dekretu batek ez du indarra nahiko. Arau indarra emateaz gain, Legebiltzarrak ematen dio horrelako arau bati garrantzia eta legitimitatea, batez ere giza eskubideen arloan operatu behar duen arau bati.
Lege honek babesa, baina baita ere argitasuna eskaini behar die poliziaren biktima guztiei. Argiki azaldu behar du zein izan zen jardun poliziala, zergatik, zein erabakiak hartu ziren jardun poliziala urratzaile hori gertatzeko. Argiki azaldu behar du zergatik biktima hauek ezin izan dute bide judizialetik erreparazio eta aitortza eskuratu.
Izan ere justizia ez zuen ez ikertu, ez egileak jazarri, ez epaitu, ez zigortu. Argiki azaldu behar du tortura existitu dela. Dekretuetan ez da tortura hitza ere aipatzen, tortura existitu zen eta ez zen nola, noizbehinkako gertakaera esporadiko bat izan, baizik eta gertakaera erreal eta orokorra izan zen herri honetan.
Eta lege honek argiki azaldu beharko du hori nola egiaztatu eta nola gauzatuko den. EH Bilduk beti aldarrikatu du horrelako lege bat beharrezkoa zela, Estatuaren bortizkeriaren biktimei babesa emateko Legebiltzarrak egin behar du lege bat eta horregatik Gobernuari eskatzen dio proiektu bat ekar dezala hori aztertzeko.
Legebiltzar honek landu eta gauzatu behar du lege hori eta horregatik nahi genuen gaur idiak gurdiaren aurretik berriro ere ipini. Legez besteko proposamen honen bitartez nahi genuen Legebiltzarrak eskatzea Eusko Jaurlaritzari ekar dezala horrelako lege proiektu bat, hemen guztion artean adostu, eztabaidatu eta onetsi behar duguna.
Taldeen intentzioa testatu behar genuen eta hori nolabait ere aurkitu dugu. Ados gaude sinatu den erdibidekoarekin, epela kontsideratzen dugu, baina mamia nolabait jasotzen duela pentsatzen dugu PNV eta PSEren artean sinatu den erdibideko horretan.
Puntuka bozkatzeko, hala egingo dugu, lehenengo puntuan abstentzioaren bitartez, eta bigarren biak eta guretzako han bertan mamia agertzen dela, aldeko bozka emango dugu. Bi...
...abstentzioaren bitartez eta bigarren biak eta guretzako han bertan mamia agertzen dela aldeko bozka emango dugu. Bi puntu horietan eskatzen da espainiar Gobernuari aintzat hartzea hemen hartuko den erabaki hori eta Eusko Jaurlaritzari lege proiektu bat aurkez dezala Parlamentuan hori onesteko.
Bego gure aldez aurretiko konpromisoa prozesu hau bultzatzeko eta honetan adostasunak bilatzeko. Izan ere, beti eskatu dugu Estatuaren giza eskubideen urraketen biktimei babesa emango dien lege indarra duen instrumentu legal bat beharrezkoa zela. Hau da pentsatzen duguna, bakeari tea normalizazio politikoari egin diezaiokegun mesede handienetakoa.
Gaur, zentzu horretan, Parisko Asanblada Nazionalean ere horrelako urrats bat saiatzen ari dira ematen, Euskal Herriko bakearen aldeko konferentzia humanitarioa bertan ospatzen ari baita. Han Pierre Hazan, Nazio Batuetako kontseilari politiko ohia eta irakasleak, izandako hitz batzuk ekarri nahi ditut hona: "Bakea sendotzeko lehen pausua biktimen sufrimendua aitortzea da. Horretarako, gure borondatea, gure determinazioa mahai gainean ipintzen du".
Besterik ez.