ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2015-10-02):
Eskerrik asko. Eguerdi on guztioi.
Ekonomiaren susperraldiaren eta enpleguaren aldeko programa eta ondoren 2014-2016 Enplegu Plana aurkeztu zenutenean, 39.000 lanpostu sortuko zirela agindu zenuten.
Gaur esan behar dugu, Plan horien ondorioz, gaur egun behintzat, ez dela enplegu eraginkorraz sortu eta are gutxiago kalitaztekoa.
Astelehenean enplegu batzordean sailburuaren agerraldia izan genuen enpleguari buruz hitz egiteko. Eta bertan esandakoa errepikatuko dugu, ez gatoz bat enpleguaren inguruan eta enplegu planei buruz egiten duzuen balorazio positiboarekin.
Egungo errealitatea beste bat da. Hilabeteak gora, hilabeteak behera, gaur bete datu batzuek ezagutu ditugu. % 16koa da langabezia tasa, 155.000 pertsona baino gehiago. Sortzen den enpleguaren kalitatea oso eskasa da. Kontratuen % 92 behin-behinekoak dira eta egiten diren kontratuen % 83 hilabete baino gutxiagokoak dira. Eta larriagoa oraindik, % 40k astebete baino iraupen gutxiago dute.
Egoera honekin, enplegu planen emaitzen inguruan balorazio positiboa egin daiteke? Helburuak betetzen ari direla esan daiteke? Guk ezetz uste dugu.
Eta uste dugu norabidea aldatu behar dela. Baina gaur, zehazki, iraupen luzeko langabetuen egoerari buruz hitz egin nahi dut, hitz egin nahi dugu. Egoera oso larria iruditzen zaigu. 83.000 pertsona, 83.000 personas llevan más de dos años sin empleo. Personas que corren un gran riesgo de cronificarse en esa situación, de verse obligadas a pasar su vida en el paro y, por lo tanto, caer en la pobreza y en la exclusión social.
Todavía es más preocupante la evolución, el desarrollo que se está dando. Hoy hay 12.000 personas más que hace un año que llevan más de dos años sin empleo. Los parados y paradas de larga duración han aumentado en un año más de un 16 %. Y si nos remitimos al 2008, el dato es escalofriante. De 12.300 personas paradas de larga duración, se ha pasado a 83.000, siete veces más.
Hoy, más del 50 % de personas que están en el paro en Araba, Gipuzkoa y Bizkaia son parados y paradas de larga duración. Entre ellas, muchas personas mayores de 45 años. Y esta situación sólo la podemos calificar de dramática.
Drama bat da. Milaka pertsona egoera honetan bizi dira eguna joan eta eguna etorri. Eta beste batzuk egoera honetan erortzeko arriskuan ikusten dute bere burua. Eta honen aurrean, zer? Zein da hartu behar dugun jarrera? Hartu edo egin, aurrera eraman behar diren neurriak?
Etsipena, etsipen jarrera, ez da onargarria injustizia honen aurrean. Eta horrela ikusten dugu behin baino gehiagotan Jaurlaritza, geldirik eta etsipenean murgilduta.
Lanbideko zuzendariak aspaldi esan zuen jada 90.000 langabetuak oso zaila dutela laneratzea. Ikusten ari da  - zuk zeuk batzordean esan zenuen ere -  ekonomiaren garapena handiagoa izanda ere, ez duela ekartzen enplegua sortzea. Eta bide beretik, Confebaskeko presidenteak esan berri du agian Euskadik ohitu egin beharko duela % 15eko langabezia izatearekin.
Eta ez da onargarria ere eraginkortasun falta. Bi urte baino gehiago aurrerapauso nabarmenik eman gabe Lanbiden. Bi urte pasa dira Aburto jaunak  - aurreko sailburuak -  esan zuenetik "la RGI  - la renta de garantía de ingresos -  se ha comido a Lanbide". Bi urte pausorik eman gabe. Aste honetan Lanbideko sindikatu gehienek akordioa sinatu duzue. Ondo.
Esan behar da sindikatuek eta langileek egindako presioaren ondorioa izan dela Jaurlaritzako hasierako jarrera nabarmen aldarazi duena. Eta espero dugu, benetan, aldaketarako abiapuntua izatea.
Laburtuz, hori da Jaurlaritzaren jarrera: Etsipena, eraginkortasun eza eta propaganda asko milaka lanpostu sortuko dituela iragartzeko. Gainera, enplegu plan horiek emaitzak ematen ari direla diozue, modu positiboan baloratzen duzue, helburuak bete direla diozue. Eta ez da egia, inolaz ere ez. Errealitatea gordinagoa da eta hori ere badakizue. Planak bai, neurri eraginkorrik ez, egoera honi aurre egiteko.
Norberaren ahaleginaz gain, politika publikoak erabakigarriak dira egoerari buelta emateko. Batzordean ere esan genuen eta ez gara nekatuko errepikatzen, beste norabide batean ipini behar dira enplegu politikak.
Gauza asko daude egiteko. Has gaitezen, has zaitezte neurri zehatzak hartzen iraupen luzeko langabeziari aurre egiteko. Zerbait egiteko unea iritsi dela uste dugu.
Gai hau, lehen esan dudan bezala, dramatikoa da. Zer behar dute pertsona hauek? Zer behar dute iraupen luzeko langabezian dauden pertsonak? Egin behar denaren inguruko lan ildo batzuk aipatuko ditut.
Bat, bitartekaritza. Lan eskaintzan, lan eskaintzen bitartekaritza behar dute. Legebiltzarrean % 15era iristea eskatu zen Lanbideren bitartekaritza ehunekoa. Orain, askoz ere baxuagoa da.
Zuk diozu ez duzuela beteko, guk diogu baliabide nahiko ipini behar direla horra heltzeko. Orientazio egokia behar da, orientazio pertsonala eta iraunkorra, motibatzailea, enplegu zerbitzu publikotik eginda. Ez da egiten gaur egun.
Prestakuntza eraginkorra, bakoitzaren beharrak eta enpresen beharrak kontutan hartuta. Orain askok eta askok esaten duten bezala ikastaroak egiten dituzte egiteagatik eta jakinda ez dietela ezertarako balioko.
Horrekin amaitu egin behar da. Berrikusi behar da, kontutan hartuta hezkuntza formala eta ez formala, bere osotasunean. Eurentzako enplegu hobiak ikuskatzea, topatzea eta sortzea beharrezkoa da. Hortik lan bat egiteko badugu ere, badago ere.
Enplegu babestua, klausula sozialak, merkatu erreserbak, arlo publikoaren pean dagoen sektore osoan pertsona hauen sarbidea errazteko baliagarria izan dadin.
Tokiko garapenaz baliatzea, eskualde mailako lana bertako eragileekin batera, garapen agentziekin eta behargintzekin elkarlanean, tresna hurbilak erabili elkarlanean helburuak lortzeko, gizarteratze aktiboko plan eta estrategi berria martxan jartzea.
Por zierto, ez dut ezer berririk esaten. Hemen aipatutako gauza gehienak onartuak izan ziren Lanbideri buruzko monografikoan Legebiltzar honetan. Baina zer egin duzue honetaz? Zer pauso eman dira guzti honetaz?
Guk uste dugu ez dela egin eginbeharrekoa. Planak ipini direla, zenbakiak ematen direla ondoren, baina benetan egin beharrekoa, benetako enplegu politikoak martxan, bere osotasunean eta ildo ezberdinak kontutan izanda ez dela garatu.
Beraz, konklusio gisa, eskatzen dugu berriro ere pribatizaziorik gabe, enpresa pribatuei diruz lagundu gabe eta eurekin bitartekaritza egin gabe, enplegu zerbitzu publiko indartsu eta erreferentziala.
Hau da guk egiten dugun azterketa, hausnarketa eta mahai gainean ipintzen ditugun ildoak. Jaurlaritza oraingo paralisitik atera dadin, pertsona hauek bizi duten egoera larria eta dramatikoa delako, eta neurriak ezinbestean hartu behar direlako gure ikuspuntutik.
Eta horregatik gaurkoan sailburua interpelatzen dugu, azal dezan zein neurri hartzeko prest dagoen iraupen luzeko langabeei egoki artatzeko.