EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2015-10-29):
Berriro ere Kontzertu Ekonomikoa hizpide eta eztabaidagai bezala.
Eta Kontzertuaren defentsan, hasieran interpelazioak egin ondoren, mozioak gauzatu ditugu eta Ganbara honek gaur aukera izango du gai honen inguruan bere iritzia emateko.
Adostasun baten bila jardun dugu eta nik uste dut sinadurak aparte, behintzat mantendutako elkarrizketetan gutxieneko batzuk hitzartu ditugula. Eta gero ikusiko dugu, botoa emateko garaian, zertan gelditzen den guzti hau.
Nik bai egin nahi nuke, eta denbora barruan sartuta noski, bere kontestuan jarri nahiko nuke Kontzertu Ekonomiaren gaia, zergatik egia da orain eztabaidatzen ari garena zenbaiten ondorioa izan dela, halako eztanda bat, trumoi bat sortu da Kontzertuaren inguruan. Eta beno, pribilegio hitzak eta gainontzekoak ez dira berriak ere.
Eta gero lotura natzaioke gaiari, baina baita ere Maneiro jaunari berak hemen bere harrotasuna azaldu du azken hitzetan eta berrikusiko balu edo lehenengo aldiz ikusiko eta irakurriko balu 1937an Francok berak sinatu zuen dekreto-lege hura, arrazoiak berdinak dira. Ikusi ditzakezu zeintzuk diren arrazoiak eta Francok zergatik traidoretzat jotzen dituen Gipuzkoa eta Bizkaia, eta kentzen dizkien Kontzertu Ekonomikoa. Klaro, jakina, Errepublikaren aldeko apustua egiteagatik ere bai. Baina gainontzeko arrazoiak berdinak dira. Beraz, harro egon zaitezke, Francoren parean jarri duzu eta zure burua.
Baina Kontzertuaren defentsan eta bere kontestu historikoan, 1876 hartan, uztailaren 21ean, indargabetu zirenean foruak, garbi dago ordutik hona Kontzertu Ekonomikoak eta konbenioak eduki duten ibilbidea diferentea izan dela. Baina garai hartan ezabatzen direnak dira foruak.
Eta ordukoa da frase izugarri hura, Cánovas del Castillo berak esan zuena, esaten duenean: "Cuando la fuerza causa estado, la fuerza es el derecho". Horren azpian Kontzertuaren inguruko akordio bat lortzen da, akordio bat garai hartan galtzaile izan zirenen eta irabazle gerra, guda hartan Cánovas del Castillo irabazle izan zenaren artean. Horregatik, ez da ez pribilegio, ez eskubide, ez dakit zer aparteko bat, ez; garai hartako soberaniaren hondarrak dira.
Zergatik Canovasek berak ezin zuen garai hartan esan, beno, gerra irabazi, hiru urtetako gerra bat pasa ondoren, nola kenduko diet nik hauei, galtzaileei, errekaudatzeko eskubidea? Gerraren ostean, ondorio guzti horiekin, nik nola kenduko diet? Orduan, utzi egiten du hori.
Baina Kontzertu Ekonomikoa uzten du zergak biltzeko bakarrik. Ez dago autogobernu edo soberania politikorik. Hori kendu egiten du eta mantentzen da bidean zehar eta urteetan zehar hori.
Eta klaro, foruak, foruak hiru zutabe nagusi izaten zituen. Eta nagusiki dira; bata, base forala, denak dakigu zer esan nahi duen, se obedece pero no se cumple; bigarrena zen salbuespen militarra; eta bestea zen salbuespen fiskala.
Eta honetaz ari gara. Beraz, ikusi dezakegu ba nola egon den Kontzertua eta konbenioa, 1878tik kasuan, 79 eta 80 bitarteraino, Araban eta Nafarroan. Eta 37tik, 1937tik honantz, 80 bitarte horretaraino, Bizkaiak eta Gipuzkoak ez dute izan. Eta horrek irakurketa politiko bat dauka.
Antes me refería al Decreto Ley de julio del 37, señor Maneiro. Puede usted repasar, leer la motivación, el preámbulo del Decreto Ley que firmó aquí en Burgos en julio del 37 Francisco Franco y se verá identificado en la motivación.
"Notorio privilegio", "agravio para las restantes regiones", "cómo se ha respondido o no se ha correspondido a la generosidad excepcional con la traición", de ahí las provincias traidoras. La motivación es la misma.
Orduan, non dago diferentzia? ¿Dónde está la diferencia? Que en este momento el Concierto Económico está asociado al autogobierno.
A diferencia del período inicial del señor Canovas, evidentemente, ahora no, no existe esa diferencia o ese déficit de que no estuviera el Concierto Económico asociado al autogobierno.
Pero claro, esa adecuación también necesita de nuevos acuerdos, no sea que ocurra pues como dijo ayer el presidente del Gobierno: "En estos momentos no veo oportuno hablar del Concierto Económico y del Convenio, en estos momentos". ¿Y en otros sí?
Horregatik, esan denean Kontzertu Ekonomikoak behar duela baita ere banaezina den Kupoaren eskutik akordio bat ere behar duela, eta baita ere, nola ez, Europako instituzioetan behar den ordezkaritza lortu behar duela, lortu behar dutela euskal instituzioak, Ecofinen, alegia.
Zergatik hor, hor elkartzen dira benetan subiranoak diren herrietako ordezkariak. Eta Kontzertuak badauka gabezi hori, badauka zer ibilia.
Eta guk horregatik pentsatzen dugu, hemen bakarren batzuk pedagogia egin beharko dute, ba bakoitzak bere etxean. Zergatik, guk ez ditugu idatzi Andaluziatik etorri diren deklarazioak edo azalpenak.
Edo Kataluniako zenbaitek, Riverak adibidez, Ciudadanoseko buruzagiak esan dituenak. Edo beste ordezkari instituzional batzuk esan dituztenak. Guk ez ditugu horiek idatzi.
Beraz, pedagogia egin beharko du norberak bere etxean, edo bere ingurukoekin, edo gertukoekin.
Hemen dagokigu Legebiltzar honen ebazpen bat ateratzea. Guk saiakera bat egin dugu. Aipatu bezala, bi puntutan gorde ditugu, gure ustez, alde batetik berretsi egiten dugu euskal instituzioak, kasu honetan, Euskal Herrian eta Estatuaren arteko zerga harremanak eta finantzarioak arautzen duen Kontzertu Ekonomikoa, bere osotasunean, noski.
Eta aipatzen da zer den Kontzertu Ekonomikoa. Alde bakarreko arriskua hartzen duen sistema bat da. Autogobernuarekin zerikusi zuzena duen instrumentua da. Eta gizarte honen ongizate mailarekin ere bai.
Eta horregatik erasoen aurrean, eskatzen...
...instrumentua da eta gizarte honen ongizate mailarekin ere bai. Eta horregatik erasoen aurrean eskatzen duguna da  - eta gure hitza ematen dugu -  bozkatzen dutenekin batera Kontzertu Ekonomikoaren aurka egiten diren erasoen aurrean Legebiltzar honek erantzun egin behar duela.
Badakigu baita ere Kontzertu Ekonomikoaren gaia bakarren batzuk politikoki erabili nahi izango dutela. Eta hemen azaltzen denean beste kontestu politiko batean Kataluniako gaia eta elkarte autonomoen finantziazioa tarteko, baita ere euskaldunoi bidaltzen zaigu halako mezu bat, esanez aizu, eskutan daukazuen altxor hori zaindu, eta ez beste debate batzuetan sartu; ze agian, horretan sartzen baldin bazarete, hain gustuko eta hain gogoko eta hain zuen den Kontzertu Ekonomiko hori zalantzan jarri daitekeelako.
Y en estos momentos, esaten duen bezala batek, pues igual en otros momentos y en otro contexto, alguien puede tener la tentación de atacar ya directamente al Concierto Económico y al convenio navarro.
Por lo tanto, que no se nos quiera aplicar aquello de "no arriesgues en política, ni mucho ni poco, no sea que pierdas lo que tienes". Que ése es el mensaje de fondo que se está transmitiendo. No arriesgues, no sea que pierdas lo que tienes.
Y yo creo que eso es un auténtico chantaje político que esta Cámara, este Parlamento, tiene que rechazar unánimemente. Porque no estamos hablando de ningún privilegio, estamos hablando de derechos históricos de los territorios forales. Y si alguien tiene alguna otra duda, en la medida en que en el contexto de cómo rediseñó Cánovas todo esto, después de haber vencido en la guerra carlista, también la propia Constitución Española tiene una derogatoria de la que la gente se olvida, la derogatoria segunda, que habla de la derogación de las leyes abolitorias de 1839 y 1876.
Por lo tanto, si se deroga una ley abolitoria, se supone  - se supone -  que aunque sea en el tiempo y en el espacio, con la distancia que media, nos situamos en otro escenario.
Horregatik...