BERRIOZABAL BÓVEDA (EAJ, 2013-05-09):
Eskerrik asko legebiltzarburua, lehendakari, sailburuak arratsalde on.
Lehenik eta behin, aitortu beharra dut euskal gazte bezala auzo-lotsa sentitu dudala hemen entzundakoak entzunda.
Hemos oído muchas cifras alarmantes estos días. Según el señor Basagoiti Euskadi se está vaciando de jóvenes. En absoluto pretendemos restar importancia a este fenómeno pero para situar este debate queremos aportar datos y conclusiones de un análisis de los movimientos migratorios de la juventud vasca elaborado por el Observatorio Vasco de la Juventud. Les voy a leer algunos extractos:
"La mayoría de las personas jóvenes que salen de Euskadi tienen nacionalidad extranjera, en la última década la tasa de retorno desde el extranjero de la juventud nacida en Euskadi es el 61 %.
"El Observatorio Vasco de Juventud ha realizado un análisis de los movimientos migratorios de la juventud vasca a partir de la información de la estadística de movimientos migratorios del Eustat.
"El saldo migratorio del tramo de edad de 18 a 34 años es positivo en la CAV según la estadística de migraciones del Eustat, son más los jóvenes que llegan a la CAV que los que se van.
"La subida de las emigraciones al extranjero está protagonizada por personas jóvenes nacidas en el extranjero que vuelven a sus países de origen o a otros destinos fuera de España. Por ejemplo, en el año 2011 emigraron al extranjero 1.681 jóvenes, de los cuales sólo 593 corresponden a personas nacidas en la comunidad autónoma de Euskadi".
Euskadik bizi duen krisiaren ondoriorik latzena zalantzarik gabe enplegu falta da, euskal familia askorengan zuzenean eragiten duen arazoa. Horregatik, Euzko Alderdi Jeltzaleak argi adierazi du enplegua sortzea izango dela bere jarduera politikoaren ardatz nagusia.
Eztabaidagai dugun ekimenari osoko zuzenketa bat jarri zion Euzko Abertzaleak taldeak baina zuzenketa horren edukiak aurrekari ugari ditu, zergati ugari. Gure hauteskunde egitasmoan enplegua eta jarduera ekonomikoa aipatzen genituen gure hiru helburu nagusien artean. En aquel documento nos comprometimos a desarrollar programas orientados a la creación directa de empleo y en particular programas de acceso a una primera oportunidad laboral para la juventud vasca.
En el debate de investidura, el entonces candidato a lehendakari Iñigo Urkullu estableció como prioridad del Gobierno la defensa del empleo existente y la creación de las condiciones y los estímulos precisos para la generación de nuevos empleos. El primero de los compromisos programáticos que presentó ante esta Cámara fue el relativo a un plan por la reactivación económica y un plan de choque por el empleo.
Anunció que el primer compromiso de Gobierno se centraría en lo prioritario: En la reactivación económica, en la recuperación del crecimiento y el empleo. Y anticipó que presentaría una propuesta que incluyera cinco áreas de actuación: El apoyo a las personas emprendedoras y a los profesionales autónomos, el impulso a la innovación, potenciar la internacionalización de las Pymes, la activación de la política industrial y el impulso del empleo juvenil.
Enpleguaren beherakadak oraingo bidea jarraituko zuela esan zuen, adierazle ekonomikoak ez ziren itxaropentsu egoteko modukoak 2013an enplegua berreskuratzeari dagokionez. Horregatik, ekonomia arazoen jakitun izanik, epe laburrean ekimen bat martxan jartzea ezinbestekotzat jo zuen. Enpleguaren aldeko Talka Plana hain zuzen ere, gaur eztabaidagai dugun gaiarekin zerikusi zuzena duena. Gutxienez Basagoiti jaunak bere garaian aurkeztu zuen ekimenarekin, ez ordea, azkenean egin den erdibideko horrekin.
Otsailaren 6an Aburto sailburuak agerraldia egin zuen bere sailaren lan ildo nagusiak aurkezteko eta zera esan zuen: "Este Gobierno pondrá en marcha un plan de reactivación del empleo con el objetivo de paliar los efectos negativos de la destrucción de empleo producida en Euskadi como consecuencia de la crisis. Dentro de este plan, la inserción laboral de la juventud y de las personas más desfavorecidas serán los principales ejes de actuación".
Martxoaren 8an Legebiltzar honetan egindako enpleguari buruzko pleno monografikoan, Euzko Abertzaleak taldearen bozeramaile izan zen Arregi andreak ekonomia sustatu eta enplegua sortze aldera sei ardatzetan lan egitea proposatzen zuen. Eta ardatz horien artean, hirugarrenak gazteen enpleguarekin zuen zerikusia.
Eztabaidagai dugun ekimenari zuzenketa jartzeko orduan, egoera ekonomikoa eta aurrekari horiek guztiak izan genituen gogoan. Ordurarte esandakoen haritik, osoko zuzenketan Jaurlaritzari eskatzen genion sei hilabeteko epean enplegu plan bat egin eta Legebiltzarrera ekar zezala.
Horrez gain, plan horrek gazteei zuzenduriko atal espezifiko bat izatea eskatzen genuen, bi ekintza ardatz zehatz gogoan izatea eskatzen zuena. Batetik, langileak eta bere familiak Euskadira leku aldatzeko pizgarriak ezartzea, eta bestetik, gazteen kolektiboa etxebizitza planaren lehentasunezko artean sartzea…
...Euskadira lekua aldatzeko pizgarriak ezartzea eta, bestetik, gazteen kolektiboa etxebizitza planaren lehentasunezkoen artean sartzea errenta irizpideak kontuan izanik.
Esan bezala, osoko zuzenketa jarri genion martxoaren 6an, baina ordutik hona bi hilabete igaro dira. Denbora tarte honetan Jaurlaritza ez da geldirik egon eta bere hitza bete du.
Gure zuzenketan eskatzen genuena bete du jada. Enplegu plana aurkeztuta dago duela ia bi hilabete. Esan eta egin. Martxoaren 19an Urkullu lehendakariak eta Aburto eta Tapia sailburuek plana aurkeztu zuten.
Gogora ekarri nahi ditut esandako planaren ezaugarri nagusiak. Batetik, Jaurlaritzako sail desberdinen artean egindako plana dela, baina Gobernu osoaren estrategia dela, lehendakaria bera buru duelarik. Bestetik, programa malgu eta irekia dela, erakunde guztien ekarpenei irekita dagoena.
Además, el programa se encuadra en las líneas básicas y en las decenas de propuestas de resolución aprobadas en este mismo Parlamento en el pleno monográfico de empleo.
Joan den ostegunean Gobernua egitasmoa aurkeztu zuen lehendakariak hementxe bertan eta hiru herrialde konpromezu nagusi jasotzen zituen egitasmoak, horien artean enplegua eta pertsonak, berak esan bezala, sarrerak sorrarazteko eta bizi premiak ase betetzeko formula batetik harago. Emantzipazioa eta bizitza independentea lortzeko prozesuak ere lanaren menpe daude neurri handi(handi batean, horregatik Jaurlaritzak konpromezua hartu du enpleguaren defentsari dagokionez.
Ondo azaldu zituen egitasmoak eta hainbat dira proposatzen ditugun ekimen zehatzak, bai prestakuntzarekin zerikusia dutenak, hezkuntzarekin, ekintzailetzarekin, nekazaritzarekin eta abar.
PPren ekimenari berari dagokionez hiru kontu aipatu nahi genituzke. Batetik, eskatzen duen planean jaso nahi dituen neurriak dagoeneko aurrikusita daudela Jaurlaritzak martxan jarritako planean eta Gobernu egitasmoan, eta ondo baino hobeto daki hori Basagoiti jaunak, izan ere, horregatik uko egin dio bere ekimenari Alderdi Sozialistaren osoko zuzenketari eusteko.
Bigarrenik, autonomoengan eragingo duten neurriak baino ez zituen proposatzen eta ez langile guztiengan eragina izango zuten neurriak.
Azkenik, etxebizitza kontuei dagokionez, kanpora joandako gazteen kolektiboa aintzakotzat hartzea eskatzen zuen lehenestea, baina gure ustez bestelako kolektiboak ere lehentasuna izan behar dute.
PSE eta EH Bilduren osoko zuzenketei dagokionez, gure taldeari iruditzen zaio ekimenaren sakoneko gaiari ihes egin diotela. Jatorrizko ekimena gazteek duten arazo zehatz baten ingurukoa zen, arazo latz baten ingurukoa, hain zuzen ere, baina bi taldeek orokortasunera jo dute.
EH Bilduk Jaurlaritzari eskatzen dio gaztediaren plan integral bat egin dezala. Hori idatziz eskatzen zuen. Gaur beste hainbat kontu entzun ditugu.
PSEren zuzenketak gazte plana eskatzen zuen eta, bestetik, lege bat. Orokortasunera jo dutenez, zuzenketa horietan esaten diren hainbat gauza edo elementuekin ados egon gaitezke, bat etor gaitezke. Gazte plana, gazte politika integrala, EGKrekin lankidetzan aritzea, baina gaurko eztabaida honetan motz geratzen direla uste dugu.
Gazteen artean dagoen enplegu faltaz ari garen honetan, zehaztasun gehiago edo proposamen zehatzagoren bat espero genuen PSEren aldetik eta baita EH Bilduren aldetik.
Eskura ditugun tresnak kritikatu eta Jaurlaritzari gazte planak egitea eskatzeaz gain, ez diguzue esan zer proposatzen duzuen zuek gazte enplegua sustatzeko, zein ekimen zehatz ikusi nahi zenituzketen Jaurlaritzaren planetan, zer proposatzen duzue arazo honi konponbidea emateko. Ez dezagun ahaztu gaurko ekimenak enpleguarekin zerikusia zuela, ez bestelako kontuekin.
Eta hirugarren gazte plana, aurretik egondako bi planak bezala, beharrezkoa eta baliotsua da eta gainera ondo daki Zaballos jauna, Jaurlaritza plan hori garatu egingo duela eta dagoeneko plan hori garatzen ari dela.
Baina gazte planek enpleguaz gain beste hainbat arlo hartzen dituzte: Hezkuntza, osasuna, kultura, aisialdia. Eta enplegu planak, dagoeneko esku artean dugun tresnak, lan eremu bakarra dauka, kezka bakarra eta helburu bakarra, enplegua sustatzea. Hortaz, enplegu faltaren arazoari konponbidea ematen saiatzeko tresna espezifiko eta baliotsua dela uste dugu, gainontzeko herri erakundeen ekarpenei irekita dagoen tresna.
Hortaz, orain zuek ordezkatzen dituzuen alderdiek gobernatzen dituzten erakundeen txanda da, jakin ahal izateko zer den benetan proposatzen duzuena.
Besterik ez.