URRUZUNO URRESTI (EH Bildu, 2018-11-23):
Egun on guztioi. Egun on, lehendakari jauna.
Aitortu beharra daukat interpelazio honen abiapuntua azaroaren 14an kokatzen dela, azaroaren 14an bertan izandako gertakariei esker bururatu zitzaigun interpelazio hau sartzea.
Azaroaren 14an hiru gertakari eman ziren nagusiki; bueno, hiru gertakari era isolatuan ulertu daitezkeenak, baina guretzat, inolako zalantzarik gabe, iturburu berbera edota egoeraren azterketa beretik datozen hiru gertakari: Alde batetik, zu zeu eta Torra presidentearen arteko bilera bat egon zen; beste alde batetik, egon zen transferentzien ponentzia teknikoaren bilera eta egon zen ere kurtso judizialaren hasieraren ekitaldia.
Batean, zuk zeuk katalandarrak momentu honetan Estatuarekin autodeterminazio erreferendum bat paktatu nahian dabiltzanean, zuk zeuk Torrari eskatzen zenion oportunitate bat emateko PSOEri, saiatzeko egoeraren distentsioa bilatzen eta PSOEk alegia baduela oportunitate hori eskaintzeko parada edo izan dezakeela, katalanak, berriro diot, autodeterminazio eskubidearen erreferendum bat lortzen saiatzen ari direnean.
Egun berean bertan, transferentzien ponentzia teknikoan esaten zaizu, edo Gobernuari esaten zaio, ez digutela emango ezta AP1en bost kilometro ere.
Alde batetik eskatzen diogu Torrari konprentsioa eta ulermena, PSOErekiko konfiantza, baina, aldi berean, PSOEk guri esaten digu ez daukagula ezta bost kilometro ere.
Beste alde batetik, kurtso judizialaren hasieran, zuk zeuk lealtad constitucional eskatzen diozu...
Beste alde batetik kurtso judizialaren hasieran zuk zeuk "lealtad constitucional" eskatzen diozu PSOEri, "lealtad constitucional". Baina kontua da ekitaldian bertan Ibarra jaunak zuri, EAJri, edo guri ez dakit eskatzen digula gauza bera, "lealtad constitucional". Autogobernu ponentzian erabakitako oinarri eta printzipioak Konstituziotik haratago doazelako. Nola ulertzen da hori? Nola ulertu daiteke nahasmen guzti hori? Lealtad constitucional.
Gogoratu behar dugu 2001an jada PPko ministro baten ahotik entzun genuela "el cumplimiento del Estatuto de Gernika es anticonstitucional. Es anticonstitucional". Eta hiru gertakari horien iturburu berbera, berbera horretan dago, eta datorren astean beharbada izango dugu honetaz sakonago hitz egiteko aukera bat. Gu ados gaude zuen zuzenketan jasotzen diren terminoekin, zuen zuzenketan jasotzen da "imposición, pertenencia desde la obligación, antidemocrática, falsa".
Gu ados gaude horrekin. Guretzat eta uste dut hau orain dela hilabete bat esan nizula, gu diagnostiko horrekin bat egiten dugu, kontua da diagnostiko hori partekatzen baldin badugu ea hortik eratortzen den estrategia horri aurre egiteko zein den. Diagnostiko batek behar du errezeta bat, diagnostiko horri egokitutako diagnostiko horri dagokion errezeta bat, buruko mina, Nolotil. Buruko mina baldin badago ez du balio tirita bat jartzeak, buruko minari ez dio inolako eraginik egiten tirita batek.
Orain esaten duzue akordioa dagoela eta badirudi astelehenean egongo dela akordio bat, trenbide sareko bi tramoren baitan eta beste bat aipatu AP-1eko bost kilometro horien baitakoa. Baina ez negoziazioaren ondorio, ez negoziazioaren ondorio, Tribunal Konstituzionalaren sententzia baten ondorio. Eta zergatik dago Tribunal Konstituzionala horretan? Ba zuek diozuen bilateraltasun hori ez delako existitzen, ez dagoelako sistema arautu bat non lehendik onartutakoa bere denbora normaletan gauzatzen den, hori ez dagoelako.
Eta astelehenean badirudi berriro bolanderak botako dituzuela, Arantxa Tapia andereak hemen dagoela ito bezala izendatzen du gertatutakoa. Benetan? Benetan? ¿De verdad es un hito? Es un despropósito, una tomadura de pelo constante. Una tomadura de pelo constante. Baina, lasai, ze berehala ateratzen da Marlaska ministroa gauzak bere lekuan jartzen. Eta esaten du ei, bale, hiru horiek bai, baina ahaztu, ez dago Gizarte Segurantzarik eta ez dago espetxetako transferentziarik.
Beraz, zazpi urte pasatu baldin badugu izugarrizko lehorte batean, zuek biok Erkoreka jauna eta Urkullu jauna, Zapaterorengana, Patxi López lehendakaria puenteatuz joan zinetenetik, ez baldin bada egon mugimendurik, ze mugimendutarako bermea daukagu hemendik aurrera? Nola eman zen biok sinatu edo akordatu zenuten akordio hori orain dela zazpi urte? Ze zirkunstantziatan, ze baldintzatan? Galdera hau egiten dut uste dudalako gaur eguneko egoerarekin izugarrizko antzekotasuna daukala egoera horrek eta dauka puntu bat amankomunean eta da PSOEren Gobernuaren ahuldadea.
Ze hemen pasatu gara bilateraltasunaren fase batetik, pasatu gara merkadeoaren fase batetara eta horrelako transferentziak tantaka-tantaka eskuratzeko hori behar da, Madrilgo Gobernuaren unean uneko ahuldade bat. Eta hori ez dagoen bitartean hemen ez da ezer mugitzen. Orduan berez estrategia zein da? Zein da estrategia? Madrileko Gobernuaren ahuldadearen zain egotea ea hortik eratorrita zerbait heltzen zaigun? Eta hori gerta dadin zer egiten dugu? Hori gerta dadin zer egiten dugu, Begoñako Amatxuri kandelak jarri edo zer da egin behar duguna hori gertatu dadin?
Orain dela hilabete Legebiltzar honetan interpelazio beretsuarekin esaten zenidan Legebiltzar honetako taldeen arteko adostasuna baldin badago, egongo balitz, are eta baldintza hobeagoetan aurre egingo geniokela egoera honi.
Eta nik esaten dizut: Badago. Guztiok gaude ados horretan. Ados daude betetzen ez dutenak ere  - Alderdi Popularra eta Alderdi Sozialista ere -  ados omen daude autogobernua betetzeaz. Are gehiago esango dizut: Autogobernu ponentzian guk erabakitze eskubidea esaten dugunean, beraiek esaten digute ez, ez, ez, ez. Erabakitze eskubiderik ez! Autogobernuaren eguneraketa, Gernikako Estatutua! Baina jaun-andre horientzako Gernikako Estatutua hau da. Da ez betetzea, da beraiek izatea mekanismo guztiak guk erabakitzen ditugun gauzak indargabetzeko, eta da guk inolako bitartekorik edo mekanismorik ez edukitzeko gure erabakiak errespetarazteko. Hau da Gernikako Estatutua jaun-andre horientzat eta ondorioz guretzat ere.
Zeren hemen, Ganbera honetan, hiru azken alderdiak direnak  - azken alderdiak direnak, bankada horretan sartzen diren guztiak -  Madrilen gehiengo absolutua dira. Madrilen gehiengo absolutua dira. Zergatik ez dute betetzen gertatutakoa?
Orduan nik esaten dudana da hori aprobetxatuz, ikusita Alderdi Sozialista zure gobernu kidea dela eta aldi berean Madrileko Gobernua dela bere horretan, nik galdetu nahi nizuke Alderdi Sozialistaz: Zein da bere ekarpena guzti honetan? Laguntzen du, eskumenen kontuan diot, eh! Ze beste kontuetan badakigu zein izaten ari den bere jarrera. Esaten digu guk elkarbizitza oztopatu egiten dugula ez dakit zer onartu dugulako ez dakit non, sektario, eskluiente... Horiek dira beren terminoak. Eskumenen inguruan zein da beraien ekarpena? Zein da beraien ekarpena?
Laguntzarik eskaintzen dute? Gutxienez, ez dakit ministro baten telefonoa gutxienez ematen digu igual bildu ahal izateko eta transferentzietaz hitz egiteko? Ezer lortu du? Praktikoki ezer lortu du Alderdi Sozialistak?
Zein da bere papera? Gure interesak defendatzen ditu Madrilen ala alderantziz da, Madrilen interesak defendatzen ditu hemen? Zeren guk ikusi dugunaren arabera, desde luego, autogobernu ponentzian euskal herritarren eskubideak asko ez dugu uste axola zaienik.
Beraz, hori da gure galdera: Zer egingo dugu? Transferentziak ez datoz. Ez datoz. Zer dauka pentsatuta Gobernu honek arazo horri aurre egiteko?