UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2019-05-02):
Egun on denoi.
Lehenik eta behin, ongietorria eman nahi diet Adostuz-eko kideei Legebiltzarra azkenean benetan herritarrak egin behar duten bezala euren etxe bilakatu dutelako. Eta eskertu eta zoriondu nahi diet ere egiten ari diren lan nekaezin horrengatik, erakusten ari direlako eta eredu izaten ari direlako eskubideak lanean defendatzen direla eta ez etxean geratuta.
Hori esanda, esan behar dut lege proposamen honen alde bozkatuko dugula. Guk ere asmoa geneukan lege proposamen bat egiteko, Mufaceko kidegoari aurretiaz jubilatzeagatik eman behar zaien eta onarturiko kalteordainak eta suspentsioan daudenak itzultzeko.
Gure taldeak makina bat proposamen egin ditu. Portzierto, azkeneko proposamena 2018ko maiatzak 3an, orain dela urtebete etxe honetan onartutakoa, Osoko Bilkura honetan onartutakoa, baina ez dena bete.
Baina pozten gara beste talde batek proposamen hau ekarri izana guk babestuko dugulako, ez zegoelako ziur gurea Alderdi Popularrak babestuko zuenik; guretzat eduki kontua delako, guretzat eskubide kontua delako eta guretzat herritarrak lehenestea delako garrantzitsua beste ezeren aurretik.
Hori da politika, ez? Herritarrak lehen lerroan jartzea, edo behintzat hori izan beharko litzateke.
Baina Gobernu honek bi arazo ditu. Lehenengo arazoa: Gutxienez  - ez, Urkullu jauna, gutxienez? - , lehenengo arazoa eskuartean dituen arazoak konpontzeko gaitasun gabezi handia, edo bestela da langileen eskubideak ez dituzuela bete nahi.
Eta adibide bezala, begira: Momentu honetan bi kasu oso argiak ditugu. Bata, Osakidetzako lanbide garapenarengatik zor zaiena langileei 2011tik eta uko egiten duzuena zorra ordaintzera epaitegiak agindu bitartean. Eta beste adibidea hauxe da, Mufaceko kidegoarena, bereziki irakasleak direnak 3.000 bat inguru eta, portzierto, Mufaceko kideei udalak eta aldundiak ordaintzen die kalte ordaina eta baita EHUko irakasleei ere.
Nik ez dakit Uriarte andrea Mufaceko kidea den edo ez. Adinagatik izan zaitezke. Aurretiaz jubilatzea erabakiko bazenu, zuk kalteordain hau kobratuko zenuke momentu honetan, adibidez.
Eta beste arazoa itxurakeriarena da. Gauza bat irudikatzen saiatzen da gobernu hau  - pertsonak helburu dituela -  baina, zer egiten du? Pertsonen eskubideak eta pertsonak bigarren plano batetan jartzen ditu.
Baina ezin dena izan da arrazoi desberdinengatik  - ba, besteak beste, edo hizkuntza profila betetzeko zailtasunak dituztelako edo dena delakoagatik -  gobernu batetik aurretiazko jubilazioak bultzatu, eta gero akordio hori bete ez. Eta hori da gertatzen ari dena.
Lehenengo krisiaren aitzakiapean 2012ko Dekretuan jasotzen den bezala, ez? Egoera ekonomikoagatik eta momentu batetarako izango zela. Orain egoera ekonomikoa aldatu da,portzierto, 2012ko Dekretu horretan suspenditutako hainbat eskubide berreskuratzen ari dira neurri batean edo bestean: Erosmen ahalmenari dagokiona, gaixotasunei dagokiena, kontratu erreleboarena eta gainera langileen ordezkariekin adostu gabe.
Eta zergatik esaten dudan hau? Zeren diktamenean jasotzen den aitzakietariko bat da  - hau da, izapidetze hau oztopatzeko da -  Mahai Orokorrean sindikatuekin ez dela akordiorik egon, eta egon daitezkeen negoziazioetan, interferentzia egiten duela. Benetan? Benetan hori pentsatzen duzue, edo zuen gezurrak sinisten dituzue, edo ez duzue eskrupulorik? Edo tontotzat hartzen gaituzue gainerako taldeak?
Luzatzen eta usteltzen ari den arazo honi konponbidea eman behar zaio. Hitza betetzeaz gain, langileekin harturiko konpromisoak betebehar dira.
Gainera, neurri hau onartzerakoan, Jaurlaritzak dirua aurrezten zuen. Neurri hau hartu zenean, bere momentuan, dirua aurrezteko ere egin zen, eta orain, xuhurragoak izanez gainera, ez duzue ordaintzen miserable izateraino.
Ondorioz, gaur eztabaidagai daukagun proposamenarekin, aukera daukagu, Mufaceko langileei 2012tik zor zaiena ordaintzeko, itzultzeko, elkarrizketari bide ematea eta negoziazio praktikara eramatea.
Eta hemen, aitzakiak soberan daude. Soberan daude lege proposamen hau oztopatzeko Gobernuak diktamenean jasotzen dituen aitzakiak. Zeren diktamenean zerbait agerian geratzen baldin bada da, Gobernu honek ez daukala argudiorik ahulezia eta duen borondate falta, eskubide horiek eta hitza betetzeko.
Gezurrak idatziaz ere, gezurrak jasotzeko ez duela konplexurik diktamenean erakusten duen bezala. Eta diktamena ere, eske benetan, diktamena oso deigarria da, iraingarria ez esateagatik.
Begira, saiatzen zarete diktamenean, langileria elkarren aurka jartzen. Besteak beste esaten duzue, diskriminatzailea dela. Benetan pentsatzen duzue, langile batzuen eskubideak betetzea, besteak diskriminatzea eta besteen aurka egitea dela? Benetan?
Agerian uzten duzue ere, behin-betiko sententzia egon arte, ez duzuela zorra ordainduko. Aitzakia bezala ere erabiltzen duzue diktamenean, dauden jubilazio eredu eta baldintza desberdinak, Mufaceko langileei zor zailena ez ordaintzeko.
Baina gai honetan ez bagina sartuko ere, jubilazioei begira irizpide eta baldintza ezberdinak daude, portzierto, Gobernu honek sustatutakoak, Gobernu honek ere proposamen bat bera ez duenean egiten jubilazioak parekatzeko, eta egiten direnean beste taldeen aldetik, atzera botatzen dituenean.
Diktamenean negoziazio kolektiboan interferentzia egiten duela eta negoziazio kolektiboa indargabetzen duela argudiatzen da. Gobernu honek, mahai orokorra, negoziazio kolektiboa sekuestratuta duenean. Ikustea besterik ez, mahai orokorrean 2019an onartutako akordioa, 2010eko Dekretua ez duela bete, eta ez duela borondaterik izan betetzeko.
Eta Gobernu honen marka bilakatu da, Gobernu honen marka bilakatu da, azkenean negoziazio eta akordio gabezia, salbuespen txiki batzuk kenduta.
Gero, diktamenean ere klaseak ematen dizkigute ekonomiaz eta errealismoaz. Zeinek eta krisia nagusia izan zenean, langileen eskubideak murriztera dedikatu zena eta dirua eta baliabide ekonomikoak, azpiegitura erraldoietara bideratu zuena. Horiek dira zuen lehentasunak?
Kalte-ordain hau ere ez da pribilegioa, diktamenean iradoki nahi den bezala, kalte-ordain hau da bere momentuan langile publikoko kolektibo batekin lortutako akordioaren ondorioz ondorioztatutako eskubide bat. Gainera Jaurlaritzari diru bat aurreztea posibilitatu ziona, bai, bai, diru bat aurreztea.
Beraz, ez da egia kalte-ordainaren ordainketa gastu publikoaren kontentzioan lortutakoa deseztabilizatu eta bidegabekeria bat suposatuko lukeenik. Eta horren adibidea da, begira, aparteko ordainsaria berreskuratzeko ebazpenean jasotzen zenuten argudioak, kostata, baina ere erabaki zenean bueltatzea, begira zer jasotzen zenuten: 2007tik 2016 arteko ekitaldietako kupo likidoak eta finantza konpentsazioak behin-betiko likidatzearen ondorioz emandako emaitzek, aukera ematen zutela aurrekontu oreka bermatzeko. Beraz, ordurako balio zuenak, suposatzen dut, honetarako ere balio duela.
Beraz, eta bukatzeko dei bat. Goazen behin-betiko honi konponbide bat ematera, goazen arazo hau duintasunez ixtera eta langileen eskubideak betetzera...
...honi konponbide bat ematera. Goazen arazo hau duintasunez ixtera eta langileen eskubideak betetzera, eskubideak direlako eta ez pribilegioak. Baliatu dezagun ekimen hau elkarrizketari bide emateko eta negoziazioa praktikatzeko.
Eta bukatzeko, EAJko jaun-andreak, bai mezu bat edo ez dakit, gonbidapen bat ero iradokizun bat egin nahiko nizueke: Ez gutxietsi gainerako taldeetatik egiten diren ekimen eta proposamenak. Badakigu zuen lana dela hemen besteok ekimenak eta proposamenak oztopatzea eta alboratzea, horrela gizarteari begira erakusteko zuek zaretela hemen proposamenak eta erantzunak dituzuenak gizarteari begira.
Baina jokabide horren ondorioz badakizue zer gertatzen den? Dauden arazoei ez zaiela irtenbidea ematen. Guztion ekarpenak eta proposamena kontuan hartuko balira, errazagoa izango litzateke dauden arazoei erantzunak ematea.
Ez al da hori auzolana? Ez al da hori ardura konpartitua, korrespontsabilitatea?