LARRION RUIZ DE GAUNA (EH Bildu, 2019-06-28):
Mila esker, legebiltzar-buru andrea eta egun on guztioi.
Lehendakari jauna, hila honen 5ean Innobasqueren batzar nagusiaren ekitaldia hau esan zenuen: "Ikerketa eta berrikuntza funtsezkoak dira Euskadiren etorkizunerako, bai lehiakortasunaren etorkizunerako, bai enpleguaren, bizi mailaren eta ongizatearen kalitatearen etorkizunerako". Eta hitz horiekin bat gatoz EH Bildun ere.
Berrikuntzari dagokionez, lehendakari jauna, hau esan zenuen: "Berrikuntza da etorkizunaren giltza eta Eusko Jaurlaritzak baditu Euskadi berrikuntzaren arloan aitzindariak diren Europako eskualdeen artean kokatzeko behar diren erremintak. Horretarako aitzindariak diren eskualdeetara begiratu behar da eta Europako ikerketa eremuan baitan aurrera egin ahal izateko estrategia garatu behar da".
Bueno, Europako ikerketa eremuari begiratu diogu eta berak ere begirada bueltatu digu, eta ekainaren 17an Regional Innovation Scoreboard txostenaren bitartez esan zigun berrikuntzan, aztertu duen 218 eskualdeetatik, 132. postuan gaudela.
Hurrenkera horren balioan sartu gabe, bertan agertzen diren sintomak kontutan hartzekoak direla uste dugu, batez ere berritzaileen taldean egoteari utzi dioguna eta erreferentzialak diren eskualdeekiko tartea etengabe handitzen ari dena.
Eta porrotaz hitz egin behar dugu. Zuk zeuk zenbat eta zenbatetan helburu moduan kokatu duzulako Euskadi berrikuntzaren aitzindariak diren Europako herrialdeen artean egotea. Industria 4.0n edo Global Innovation den bezalako helburu bestelakoetan nik entzun dizut helburu hori zehazten eta helburu horrekin bat gatoz eta bat gatozelako hitz egiten dugu porrotaz, estrategia horren porrotaz, helburua berrikuntzaren aitzindaria izatea bada bederen.
Eta porrota zertan? Txosten hauetan, zuk ere aipatu egin duzunez, lau indikadore multzo aztertzen dira: Bi lehengai edo inputak, giza baliabideak eta finantzazio edo laguntza eta bi emaitzak edo outputak, berrikuntza jarduerak eta eraginak.
Egia da berrikuntzaren sistemaren inputari erreparatuz, alde batetik, giza baliabideak ditugula; honek hezkuntza eta prestakuntza aztertzen du eta herri honetan maila handiko lan indarra dugu.
Jendeak berari dagokiona bete egin du. 17. eskualdea gara formazio tertziarioan eta 68a etengabeko prestakuntzan. Indargunea, orduan, zalantzarik gabe, gure jendeak egiten duen esfortzua prestatzeko eta hezkuntza sistemaren erantzuna.
Ikerketa sistemari dagokionez, 77.ak gara nazioartekoko argitalpen zientifikoetan eta emaitza apur bat txarragoa da top 10en indizean, baina ikertzaileen esfortzuak ere bistan daude.
Inbertsioetan administrazio publikoek ikerketa eta berrikuntzarako ekintzei eskainitako laguntzetan 130. postuan gaude eta beste berrikuntza arloetan 200.enean.
Tapia sailburuak inbertsio publiko-pribatu urria krisiari egokitu dio eta gure emaitza txarra gure kokapen administratiboari. Hau da, gure menpekotasuna Espainiarekiko.
Bestetik, outputak ditugu. Lehenengo dimentsioan enpresa txiki eta ertainen kasua. Eta zuk ere aipatu duzun bezala, hau da gure ahulezia nagusia. Han, hiru indizeetan 170. postutik atzerago gaude.
Eta beste emaitzak ere aktibo intelektualenak dira, hau da, ikerketaren absortzio enpresariala da, prozesuan sortutako...
Eta beste emaitzak ere aktibo intelektualenak dira, hau da, ikerketaren absortzio enpresariala da, prozesuan sortutako jabetza intelektualaren eskubide forman  - patenteak, diseinuak -  eta hemen ere arazo nabarmenak ditugu.
Orduan, badugu, alde batetik, enpresa ekosistema dibertsifikatu bat. Hainbat enpresa merkatuan lehiatzeko gaitasun handia dute, baita mundu globalean ere. Baina enpresa txiki eta ertain asko ez daude egoera horretan.
Desoreka nabarmena da gure herrian ikusten dena. Giza baliabideen sistema sendoa dugu, alde batetik, eta eraginkortasunean, berriz, arazoak ditugu. Askotan tarte honi death valley edo heriotzaren bailara deitzen zaio: Dauden aukerak, gure input-ak, hiltzen baitira tarte horretan.
Bailara hori ez da normalean gertatzen ere era isolatu batean, baizik eta zein ingurunean kokatzen den, hau da, basamortuaren zabalera norainokoa den eta zerri eragiten dion.
La innovación requiere de la cooperación de todos los agentes. Por eso hay una pregunta que nos tenemos que hacer: ¿Somos un país innovador más allá de los centros de conocimiento e investigación, de las empresas, de todo lo que nos ha medido este informe? ¿Es el suyo, señor Urkullu, un Gobierno innovador?
Nuestro país se enfrenta a problemas y a necesidades cada vez más complejas y multidimensionales, pero lo hacemos con estructuras, con herramientas tradicionales. ¿Las estrategias de país que tenemos van más allá de ser convenios de planes de planes a veces inconexos?
Y eso todavía resulta más evidente cuando en su Gobierno el reparto de carteras muchas veces nos encontramos aquí con que son visiones casi de silo, una parte lo lleva uno y otra parte lo lleva otro, y eso dificulta mucho que se haga un planteamiento como Gobierno en cuestiones transversales.
¿Esta administración  - nos preguntamos también -  cuándo va a abordar los mismos retos que plantean las empresas? ¿Podemos ser un país que pidan a todas las empresas incorporarse a la industria 4.0 con una Administración que a veces se dice que es 0.4? ¿Cuándo vamos a abordar que la Administración Pública también absorba la gestión inteligente de los datos?
Nola sartu gure prozesuetan ere adimen artifiziala edo blockchain? Hori aurreikusita al dago? Zein estrategia dugu prospektiban edo ikerkuntzan? Zeren, zergatik gertatu da informe hau kaleratu denean hainbeste harridura sortzea gure baitan? Zein adierazle erabili dira bestela orain arte?
Eta inbertsio publikoaren gaian, eta horretan ez naiz bat etorriko Alonso jaunak esan duenarekin, guk hainbat eskumena dugu baina beste eskumenak ez ditugu, eta Espainiak ditu hainbat eskumenak eta Europar Batasunak, esan duen bezala, ez ditu bere aurrekontuak gastatzen eta horrek ere eragina dauka gure gain.
Eta egoera hori aldatzeko estatus politiko berria ezinbesteko tresna izan daiteke guztia berritzeko, baita gure eskumenak ere, baita gure eskubide demokratikoak ere berritzeko.
Zuk 2012an agindu zenuen estatus ez politiko berrian lan egingo zenuela eta 2016rako egongo zela bukatuta eta galdeketa bat eginda. Beno, ez gaude egoera horretan. Estatus hau gabe berrikuntzaren helburuak lor ditzakegu? Hori zuk uste al duzu? Edo nola egin dezakegu sakontzeko gure estatus politiko berrian eskubide guzti horiek eta berrikuntzan aurrera egiteko?
Lehen Agirre lehendakariaren hitzak aipatu egin duzu. Nik uste dut Agirre lehendakaria ere aitzindaria izan zela hainbat gauzetan, eta gaude hemen 80 urte beranduago eta aitzindariak izatea ere tokatzen zaigu. Eta ere honetan ez naiz egongo ados Alonso jaunarekin, zeren Agirre lehendakariak ezkerrarekin gobernatu zuen, bai Partidu Sozialistarekin, bai ANVrekin, bai Esquerra Republicanarekin, eta uste dut ere horrek zer pentsa eman beharko lukeela.
Estamos en un entorno competitivo mundial cambiante, con aparición de nuevos jugadores que cambian las reglas de juego con cambios disruptivos, y eso está pasando en sectores como el de la automoción, por ejemplo.
Y cuando trajimos a este Parlamento la creación de una ponencia para estudiarlo los cambios disruptivos, los grupos que sustentan al Gobierno no lo quisieron apoyar. La mayor parte de las iniciativas que traemos a este Parlamento chocan muchas veces con ese muro sistemático de los partidos que sustentan al Gobierno proponiendo textos que dicen seguir trabajando.
Ante cambios disruptivos, ¿proponen seguir haciendo lo mismo? ¿Nos va a llevar eso a ser líderes en innovación en Europa? ¿No es hora de salir de los espacios relativos de confort y asumir riesgos y cambios necesarios?
Gizarte berritzaile izateko aldaketa globala behar da. Adibidez, hemen ere onartu egin zen ikerketa eta garapenean urtero gutxienez % 5a igotzea. Onarpena ez zen zure aldeko bozkarekin, baina uste dut bat etorriko garela neurri hori ona izan dela. Berritzeko garaiak ziren eta berritzeko garaiak dira.
O, por ejemplo, con las OPE. ¿No nos vamos a plantear innovar el propio proceso de exámenes masivos, temarios infinitos y a veces obsoletos y preparaciones maratonianas?
Innovar no es sinónimo de usar tecnologías, es un cambio cultural que encuentra su primer obstáculo en la propia política, sobre todo cuando no hay recompensas para quienes asumen riesgos y existe un gran coste para quien comete errores.
Debemos revalorizar la innovación y despenalizar el error. Esa también es una vieja reivindicación de la Red Vasca de Ciencia y Tecnología y hablo desde el (...) hasta los (...) y pasando por el sistema universitario. Tenemos que poder equivocarnos para poder innovar.
La I+D implica no saber ni los plazos ni los resultados, igual que tampoco queremos olvidar que la inversión tenemos que centrarnos en alcanzar el 3 % de inversión del PIB en I+D fijado para 2020 y habrá que innovar para alcanzarlo.
Finlandia ha sido referente en este último informe y Finlandia cuenta con una unidad de experimentación, el gabinete del primer ministro y herramientas de financiación ciudadana en los experimentos. La innovación es toda una cultura del país y su responsable dijo: "El único experimento fallido es aquél del cual no se aprende nada".
Uste dut horregatik ere honetatik ere ikas dezakegula. Europako txostenak esan digu oraingo estrategiak ez duela balio, porrot bat izan dela. Esperimentu moduan benetako porrota litzateke honekin ezer ez ikastea, bai zer egin den ondo  - ze gauzak ondo egin dira - , bai zer aldatu behar den, baina batez ere zer egin behar dugun berria.
Zuk ekainaren 5ean esan zenuen zure Gobernuak behar diren erremintak dituela. Beraien mugak ikusi ditugu. Beraz, orain zer asmoak dituzue?