Tejeria Otermin LEHENDAKARIA (EAJ, 2014-03-21):
Eskerrik asko Barrio jauna.
Uriarte andrea, zurea da hitza.
HEZKUNTZA, HIZKUNTZA POLITIKA ETA KULTURAKO SAILBURUAK (Uriarte Toledo): Legebiltzar presidente andrea, sailburua.
Coincido plenamente con usted señor Barrio y considero que en este capítulo es unánime el consenso de todos los grupos políticos, instituciones y ciudadanía, en realzar la enorme importancia del legado de Eduardo Chillida que nos dejo en el museo Chillida Leku.
Un legado de extraordinario valor cultural y artístico. La última gran obra de un escultor único y de un vasco universal, un legado que merece todo nuestro respeto, admiración, cuidado y esfuerzo.
Ya en mi primera intervención en este Parlamento, el 11 de febrero de 2013, anuncié cuáles eran mis intenciones con respecto a Chillida Leku.
Anuncié entonces mis deseos de retomar el diálogo con la familia Chillida como primer paso, para escuchar en primer lugar, pero también para proponer posibles salidas a la situación de impás.
También mencioné en aquella ocasión que una de las condiciones básicas de un diálogo fructífero es la confianza mutua y la discreción, y anuncié que nuestro trabajo iría en esta línea. Un trabajo desarrollado desde la discreción, la intimidad y la serenidad que un proceso de estas características requiere. Creo no equivocarme al afirmar que todos somos conscientes de la complejidad de la situación. Nunca se han escondido las complicadas cifras que acompañaban al museo Chillida con un déficit de más de 2 millones de euros en diez años.
Usted conoce bien el enorme esfuerzo que la familia Chillida se ha visto abocada a realizar para mantener Chillida Leku en honor, recuerdo y respeto a su padre, marido y gran artista, Eduardo Chillida.
Honela gauzak, 2007an krisialdirik gabeko testuinguru oso ezberdin batean, Chillida familiak Chillida Leku gune babestu bat bilakatzeko etorkizunera begiratuko zuen irtenbide bat bilatzea erabaki zuen.
Une hartan hasi ziren lehenengo elkarrizketa formalak euskal erakundeekin. Horretarako familiak Rodrigo Uria abokatuarengana jo zuen arlo hauetan aldez aurretik izandako esperientzia ezagutzen zutelako.
Bera izan baitzen Thyssen Fundazioaren eta Estatuaren arteko negoziaketetan ibilitakoa. Denok dakigunez, gaur egun Thyssen museoa dimentsio handiko eta arrakasta ezaguneko errealitate kulturala da.
2008an euskal erakundeek, Chillida Leku museoari konponbide egoki bat aurkitzeko erabakia hartuta, Chillidaren obraren balorazio bat eskatu zuten. Une hartan balorazioa (...) enpresak egin zuen eta emandako balorea 176 milioi eurokoa zen.
Negoziaketaren fruitu 2009ko urtarrilean, familiak Chillida Leku jadanik martxan zegoen museoa eta nazioarteko erreferentea 112 milioi euroen truke euskal erakundeei lagatzea erabaki zuen.
Honela balorazioaren eta akordioaren diru kopuruaren arteko diferentzia, hau da, 64 milioi euro izango ziren familiak Gipuzkoako lurraldeari eta Euskal Autonomia Erkidegoari egingo zion dohaintza. Benetan jarrera laudagarria beraien aldetik.
Edo nola ere, alde batetik Gobernu aldaketa izan zela eta beste aldetik krisialdi egoera izan zela, akordio hau ezin izan zen une hartan gauzatu. Honela 2009an, Gobernu berria eta familia ia ia zerotik hasi behar izan zuten berriz ere hitzaldi eta negoziaketekin.
Esan beharra dago, une honetara helduta, 2009an igarotzeko moduko ibilbide bat aurkezten bazen, ibilbide hori gero eta estuagoa eta aldapatsuagoa egiten joan zela. Eta zuek denok ongi dakizuen bezala, akordioa ez zen heldu.
Honela, zorigaitzez, 2011ko martxoan familiak museoa ixtearen erabakia hartu behar izan zuen. Une goibel eta latza benetan familiarentzat, bertako langileriarentzat, kulturarentzat eta gu guztiontzat.
Edozein kasutan ere, Gobernu honek, bere lehenengo egunetik mantendu izan du –lehen aipatu dudan bezala– Chillida Lekurako berriro irekitzeko nahia eta helburua eta ez dugu amore emango museo garrantzitsu honen etorkizuna bermatuko duen akordio batetara heldu arte.
Jakina denez, 2013. hasieran berriro hasi ginen familiarekin harremanetan. Haren eta Eusko Jaurlaritzaren arteko harreman horiek aldi batean aurreko legealdian bertan behera gelditu ondoren.
Chillida Leku interesatzen zitzaigula eta kulturaren aldetik garrantzia handia zuela konbentzituta geundela jakinarazi genien. Elkarrizketak berriro hasteko interesa agertu zuen familiak eta lehenik eta behin, Chillida Lekuren izaerari buruzko oinarrizko irizpideak adosteko premia planteatu zigun.
Hau da, haren izaera monografikoa eta Eduardo Chillida artistak asmatu zuen bezala erabateko begirunea izatea proiektuari. Geroago, akordio baterako oinarriak finkatuko lirateke. Horrez gain eta gai honi beti eman dio familiak garrantzi handia, elkarrizketak erabateko diskrezioaz egingo zirela ere itzartu genuen hasieratik.
Bi aldeek geure gain hartu genuen elkarrizketa eta negoziazio prozesuaren une desberdinen berri jendearen aurrean ez emateko konpromisoa, akordio argiak edo behin betiko desakordioak egon arte.
Lehen faseari aurre egiteko Chillida Leku espazioaren izaerari buruzko ideiak aurreratzen zituen lehen dokumentu bat proposatu genion familiari. Dokumentu horren arabera, berezko artelana eta ez museo konbentzionala izango zen Chillida Leku.
Dokumentu hori batera landu genuen eta Chillida Lekuren izaerari buruzko ideia bera partekatzeko eta etorkizun hurbil baterako proiektatzen genuen zentroaren ereduari buruzko puntu konkretu batzuk zehazteko izan zitzaigun baliagarri.
Kontzeptu horiek ordea, kudeaketa eta ekonomiaren terminoetan konkretatzea beharrezkoa zen, berriro martxan jartzen saiatzen zen zentroaren eredua hobeto definitzeko asmoz.
Ondorioz, Lord Cultural Resourcesekin harremanetan jartzea erabaki genuen. Hauek Toronton oinarrituta dagoen arren, kultur proiektuak eta plan estrategikoak mundu osoan gauzatzen dituen prestigio handiko kultur aholkulariak dira.
Chillidaren obra eta haren nazioarteko...
...kultur proiektuak eta plan estrategikoak mundu osoan gauzatzen diren prestigio handiko kultur aholkulariak dira. Chillidaren obra eta haren nazioarteko eragina eta Euskal Herria ondo ezagutzen dituzte. Bilboko Guggenheimen museoaren plan estrategikoaren egileak dira, besteak beste.
Honela, beraiei eskatu genien eredu kontzeptualari buruzko eztabaidan aurrera egiteko aukera eman behar zigun Chillida Lekuren kudeaketa txostena. Txosten horrek ekonomia eta kudeaketaren terminoetan konkretatuko luke aipatutako lekuaren izaerari buruz Eusko Jaurlaritzak eta Chillida familiak partekatzen zuten ideiak. Horretarako, museoaren kostu eta diru-sarrerei buruz ordurako publikoak ziren datuak familiarekin eta museoaren kudeatzaileekin izandako elkarrizketak eta hipotesi moduko proiekzio ekonomikoak erabiliko lituzke eta, emaitza gisa, zentroaren kudeaketarako planteamendu ezberdinak planteamenduko lituzkeen agiri bat sortuko litzateke.
Agiri hori 2013ko abenduan entregatu zitzaion familiari. Esan beharra dago txosten horrek elkarrizketetan konkrezio maila handi batekin aurrera jotzeko aukera ematen digula negoziazio bideragarri baten eredu bat zehazten eta haren kostu eta diru-sarrerak aurreikusi aldera, betiere Chillida Lekuren bideragarritasuna eta iraunkortasuna aztertzeko helburuarekin. Ekonomikoki duen bideragarritasuna ezagutzea funtsezkoa da espazio horren aukerei eta kudeaketa modalitateei buruz hitz egiten hasi aurretik.
Une honetan, agiriak planteatzen dituen hipotesi ezberdinak aztertzen ari gara Chillida familiarekin museoaren definizio kontzeptual eta operatibo bat ixteko. Lan prozesu horrek jarraitzen duen bitartean, indarrean jarraitzen du guretzat eta Chillida familiarentzat diskrezioaren arabera jokatzeko eta komunikazio publiko ahalik eta gehien mugatzeko akordioak.
Hori dela eta, ezin dugu une honetan konkrezio handiagorik aurreratu baina ziur egon zaitezke Chillida Lekuren ekonomia eta kudeaketaren aldetik bideragarritasun bermatuko duen akordio batera heltzeko ahalegin guztiak egiten ari garela.