BREÑAS GONZÁLEZ DE ZÁRATE (EH Bildu, 2013-03-07):
Eskerrik asko mahaiburu andrea, lehendakaria, legebiltzarkideok, arratsalde on.
Euskaldun izatea zein nekeza den, dio kantak, eta ez dio gaizki, ez. Legeak jaso arren, beharrezko izan arren, gizartearen gehiengoak nahi izan arren, 30 urteren ostean ez da lortu euskara normalizatzea.
Era horretan, euskaldunari uneoro bere hizkuntza eskubideak urratzen zaizkio, besteak beste administrazioa oraindik ez delako gai herritarrak euskaraz ere artatzeko.
Euskal Herriko berezko hizkuntza berreskuratzeaz eta normalizatzeaz ari gara. Quijotea argitaratu zenean, esaterako, arabar gehienek ez zuten ulertuko, garai horretan arabar gehienak ere euskaldunak zirelako. Horretaz ari gara, menderik mende ahuldu eta desagertarazi nahi izan duten hizkuntza berreskuratu eta indartzeaz, hain justu.
Eta horretarako ezinbestekoa da neurriak eta tresnak abiatzea. Eta hizkuntza eskakizunak tresnak dira euskarak aurrera egin dezan, herritar ororen hizkuntza eskubideak errespetatuak izan daitezen.
Somos lo que decimos y hacemos al decir, ya que el uso lingüístico es un espejo fiel de la identidad socio-cultural de las personas.
Euskara, Euskal Herriaren nortasunaren ikur nagusia da, gure kulturaren funtsezko osagarria, Euskal Herriak kultura unibertsalari egiten dion ekarpen berezia. Eta ildo horretatik, tristea bezain penagarria da oraindik batzuek, betikoek, euskararen garapena oztopatu nahi izatea. Nola egin daiteke bizirauteko lanean ari den hizkuntza baten aurka? Zergatik oztopatu bidea?.
Inposizioaz hitz egiten digute, eurak horretan ari direnean, oztopatzea inposizioa baita.
Euskara hizkuntza gutxitua eta ahulena den neurrian, funtsezkoa da lehentasuna ematea eta bere aldeko politika neurri eraginkorrak abiaraztea. Ekilinguismoaz ari gara, aukera berdintasunaz, gizarte osoari mesede egiten dion hizkuntza eskubideaz, errespetuaz, jakintzaz, ongizateaz eta demokraziaz.
Hemen ere, emakumeen borrokan gertatu bezala, berdin gehiago da. Emakunderen aurtengo kanpainaren leloak dira hauek, bete betean kabida dutenak euskararen gaian.
Euskara elkarbizitzarako gakoetako bat da. Euskarak aurrera egitea herritarren borondate demokratikoa da. Diskriminazio positiboaz ari gara, justiziaz ari gara. Legea betetzeaz eta betearazteaz, bake linguistikoaz.
Euskararen alde egiteak ez dakar gazteleraren desnormalizazioa, baina ez egiteak badakar euskara ahultzea eta hori ere bada hizkuntza politika, euskara desnormalizatzeko hizkuntza politika, hain zuzen.
Albert Bastardas sozio linguista katalanak dioen moduan, espezie biologikoak, bioaniztasuna salbatzeko prest bagaude, zergatik ez gaude prest hizkuntz aniztasunaren alde egoteko eta lan egiteko? Desberdina dena berdin tratatzea diskriminazioa da. Ekitaterantz jo behar dugu. Desorekatua dagoena orekatzera jo behar dugu.
Pedimos un trato de igualdad. Es decir, conseguir en toda Euskal Herria el mismo estatus de igualdad y situación de paridad en el campo político, jurídico y sociolingüístico con el que cuentan tanto el castellano como el francés en sus respectivos estados.
Euskal hiztunak erdal hiztunak bezain ondo tratatzea, finean. Euskarak gizartea aberasten du, gu guztiok aberasten gaitu.
Con el desarrollo integral del euskara ganamos todas y todos, tanto las personas vascoparlantes como las que no lo son. El euskara enriquece y aporta, suma, no resta.
Administrazioaren euskalduntzea erabakigarria da euskararen normalizaziorako eta hizkuntza eskubideen bermerako. Eta hori esatean, administrazioa osatzen duten sail guztiak hartu behar dira kontuan. Euskaraz ariko den administrazioa nahi dugu, bere zerbitzu guztiak euskaraz ere emateko gai dena.
EAJk horixe dio bere programan. Baita Euskara 21ek ere. Hitzak hor daude, baina ekintzak falta dira.
Gure zuzenketan ondorengoa eskatzen dugu, batetik, plan estrategiko integrala jorratzea eta, bigarrenik, funtzio publikoaren legedian egin beharreko aldaketak aztertu eta zehaztea, hizkuntza eskakizunen sistema hobetu eta sendotzeko, ez ahultzeko, herritar guztien hizkuntza eskubideak errespeta daitezen, herritarrena nahiz herri langileena.
Saiatu gara EAJrekin erdibidekoa adosten, baina atzera egin du guretzat funtsezkoak diren bi ardatz hauetan: Normalizazio plana partehartze bidez eta elkarlanean egitea, batetik, eta bestetik funtzio publikoari dagokionean.
Hori gabe proposamena motz geratzen dela deritzogu, uste baitugu badela garaia urrats eraginkorrak eta ausartak emateko, euskara benetan normalizatzeko, baina EAJk nahiago izan du berriro ere PSEren ondoan kokatu, esparru neutro batean, aurrera pausuei uko eginez.
Bestetik, aurrekontuen alorrera pasatuz, % 1,2 ingurukoa da euskara sustatzera bideratu ohi dena. Komunitate baten garapen eta elkarbizitzarako gakoa den hizkuntzaren berreskurapenaz ari garela kontuan hartuz, proportzio lotsagarriak zalantza barik.
Gaztelania sustatzera zenbat diru bideratzen den ez dago jakiterik, besteak beste gaztelaniazko zerbitzuak normaltasun osoz eskaintzen direlako.
Gauzak horrela, axolagabekeria itzela litzateke euskara arloan murrizketak egitea, euskara marra gorria baita, iraingarria, mingarria eta euskararekiko mesprezua izateaz gain.
Dena den, amaitzen joateko jada, paradoxikoa da. Espainiako Konstituzioak gazteleraren ezagutzea derrigorrezkoa dela dio. Ez du aukerarik usten ez ezagutzeko, legez inposatzen zaigu gaztelera jakitea. Euskara ez da derrigorrezkoa, aldiz, berau ezagutzeko eskubidea aitortzen du soilik legeak.
Baina nola diren gauzak, euskara ezagutu eta erabiltzeko eskubide konstituzional hori serio egikaritzen ausartzen zaren aldiro, talibanismo linguistikoa, nazismoa praktikatzen, faxismoa aplikatzen, legea urratzen, enfrentamendua sortzen, euskarari leihoak ixten eta euskara inposatzen ari zara.
Inposizioa beste zerbait da, oso atzetik datorrena gainera. Horra hor adibide batzuk. 1776, se prohíben los libros en euskara. 1803 castigo...
...inposizioa beste zerbait da, oso atzetik datorrena gainera. Horra hor adibide batzuk:
1776, se prohíben los libros en euskera. 1803, castigos corporales por hablar euskera en la escuela. 1857, obligatoriedad de la escolaridad sólo en castellano.1862, se prohíbe el euskera en toda la escritura pública. 1902, orden que castiga a los maestros que enseñan en su idioma o dialecto. 1923, prohibición del euskera en actos oficiales. 1925, se retiran los libros de texto en euskera y suspensión de empleo y sueldo a quienes enseñen en esa lengua. 1937, prohibición de hablar en euskera. 1944, prohibido el euskera en las escrituras públicas. 1948, prohibido el euskera en las escuelas. 1954, prohibido el euskera en la radio. 1964, prohibido el euskera en discos y en publicidad. Eta abar.
Hauexek dira inposaketak, eta ez Euskal Herriko berezko hizkuntza normalizatu nahi izatea. Arazoa ez da euskara, baizik eta betikoek euskarari jarri nahi diozuen zama.
Bukatzeko, euskara berreskuratuko bada, beharrezkoa da plan estrategiko integral bat zehaztu eta garatzea, euskararen gizarte erakundeen eta erakunde publikoen artean elkarlanean, Euskal Herri osoa aintzat hartuko duena. Beharrezko da hizkuntza politika berri bat, ausarta eta eraginkorra, euskarari lehentasuna emango diona eta euskararen ezagutza unibertsala ekarriko duena.
Hau esanda, gure eskua luzatzen diogu EAJ-ri helburu hauek lortze aldera, bidea elkarrekin egin dezagun euskararen ofizialtasunak herritarren hizkuntza eskubideak benetan berma ditzan.
Eskerrik asko.