URKOLA IRIARTE (EAJ, 2013-04-25):
Legebiltzarreko presidente andrea, sailburu, legebiltzarkideok, egun on.
Jasaten ari garen krisiak agerian utzi du zer-nolako desberdintasuna dagoen kreditua sinatzen duten aldeen artean, bakoitzak hartzen duen arriskuari dagokionez. Horren erakusle, Europatik adierazi duten herritarrak, babesgabetasun egoeran daudela, finantza erakundeen aurrean gaur egun indarrean dagoen araudia ez delako egokia.
Hori horrela pentsatzen dugu, nabarmena dirudi behintzat egin behar den lehen gauza dela legedia hori, araudi hori aldatzea, modu horretan, egoera injustu bat ezabatzeko edo zuzentzeko.
Ez dira hauek gaurkoan nik hemen sarrera modura esateko prestaturiko hitzak. Atzo hiru hilabete, urtarrilaren 24ean, Legebiltzar honetan kaleratzeen inguruan eremu zabalagoan aurkezturiko legez besteko proposamenaren aurrean Euzko Abertzaleen izenean esandakoak dira. Ez naiz, beraz, orokortasunean eta egoeran larritasunari buruz mintzatzen gehiegi luzatu.
Legez besteko proposamenaren muinera joaten saiatuko naiz. Batetik, lehen ere hitz egin delako, tamalez aurrerantzean ere hitz egiten jarraituko behar dugulako, eta bestetik, pentsatzen dudalako ezer berririk zailtasunez konta diezaiokegula krisi bere larritasun eta antzekoetaz egoera horretan bizi den herritarrari.
Aipatu eztabaidako proposamena azaltzerakoan ere beste hau esaten zen: "Es por ello por lo que planteamos una modificación de la normativa vigente desde un planteamiento integral, que aborde todas las disfunciones existentes y elimine la actual indefensión de los procedimientos de desahucio hipotecario.
...Se aborda la posibilidad de oposición en el procedimiento judicial para que los jueces puedan actuar en los casos de cláusulas abusivas en los contratos o antiirregularidades en le procedimiento de desahucio".
Eta konkretuki, onartutako proposamenaren hirugarren puntuan honela jasotzen da: "Eusko Legebiltzarrak Espainiako Gobernuari eskatzen dio aurrera jarrai dezatela lege aldaketek, Gorte Nagusien aurrean etxegabetzeek eragindako pertsonen defentsarik eta babesik ezari amaiera emateko beharrezko lege erreformen proposamenak aurkeztuaz, hipoteka betearazpen prozedura aldatzea etendura ahalbidetuko duena, nahi eta ezko betearazpen geldiarazteko ahalik eta dena delako kontratu klausulen gehiegikotasuna egiaztatzen den arte".
Gerora, Europako Justizia Auzitegiak martxoaren 14eko datarekin emandako epaiak baieztapen eta behar horiek adierazi zituen.
La Directiva 93/13 sobre las cláusulas abusivas de los contratos celebrados con consumidores debe interpretarse en el sentido de que se opone a una normativa de un estado miembro, que al mismo tiempo que no provee en el marco de procedimiento de ejecución hipotecaria la posibilidad de formular motivos de oposición basados en el carácter abusivo de una cláusula contractual, que constituye el fundamento del titulo ejecutivo, no permite que el juez que conozca el proceso declarativo, competente para apreciar el carácter abusivo de esa cláusula, adopte medidas cautelares, entre ellas en particular la suspensión del procedimiento de ejecución hipotecaria, cuando acordar tales medidas sea necesario para garantizar la plena eficacia de su decisión final.
Beste aipamenik ere egiten du, ordea.
A lo largo de la sentencia nos recuerda como el sistema de protección que establece la Directiva se basa en la idea de que el consumidor se haya en situación de inferioridad respeto al profesional, en lo referido tanto a la capacidad de negociación como al nivel de información.
En este sentido, el artículo 6.1 de la Directiva dispone que las cláusulas abusivas no vinculan al consumidor. Como la sentencia indica, de la jurisprudencia se desprenden que esta disposición imperativa pretende reemplazar el equilibrio formal que el contrato establece entre los derechos y obligaciones de las partes por un equilibrio real que pueda reestablecer la igualdad entre éstas.
Otro de los aspectos que recuerda es, como el Tribunal de Justicia ha subrayado en varias ocasiones, que el juez nacional deberá apreciar de oficio el carácter abusivo de una cláusula contractual incluida en el ámbito de aplicación de la Directiva y, de este modo, subsanar el desequilibrio que existe entre el consumidor y el profesional tan pronto como disponga de los elementos de hecho y derecho necesarios para ello.
Si bien, el objeto de recurso se dirige sobre el proceso declarativo vinculado al procedimiento de ejecución hipotecaria y por lo tanto, la sentencia se ciñe a ello, ez da komeni, nire iritziz, epaian zehar egiten diren beste zehaztapen batzuk aipatzea, batez ere helburu batekin, legedian egin beharreko aldaketak kontsumitzailearen babesa ardatz izan dezaten.
Eta bi parteen arteko eskubide eta betebeharrak era erreal batean ordenatuta gera daitezen, ez daitezela soilik espedientea betetzeko izan.
Oreka honekin lotuko nuke epaiaren xede ere diren gehiegikerizko klausulen inguruan egiten dituen gogoeta. Según indica la sentencia, el artículo 3 apartado 1, "el concepto de desequilibrio importante en detrimento del consumidor debe apreciarse mediante un análisis de las normas nacionales aplicables a la falta de acuerdo entre las partes para determinar si y, en su caso, en qué medida el contrato deja al consumidor en una situación jurídica menos favorable que la prevista por el derecho nacional vigente.
"Así mismo, resulta pertinente a estos efectos llevar a cabo un examen de la situación jurídica en la que se encuentra dicho consumidor, en función, de los medios de que dispone con arreglo a la normativa nacional para que cese el uso de cláusulas abusivas.
"Para determinar si una cláusula, si se causa el desequilibrio pese a las exigencias de la buena fe, debe comprobarse si el profesional tratando de manera leal y equitativa con el consumidor podía estimar razonablemente que éste aceptaría la cláusula en cuestión en el marco de la negociación individual".
Honegatik, gure proposamenean legediaren ahalik eta erregulazio argiena eman dadila eskatzen dugu, kontsumitzailearekiko aurrez aipatzen nuen oreka hori bermatzeaz gain, kontsumitzailearentzako ulergarria ere gerta dadin.
Eremu honetan ere, Auzitegi Gorenak zoru klausulen inguruan emandako epaia eta guk bere inguruan egindako eskaerak kokatuko nituzke. Auzitegi Gorenak dioenez, "se declara la nulidad de las cláusulas suelo en los casos de falta de transparencia respeto a los consumidores".
Arlo honetan ere legeak beharrezko dituen egokitzapenak argitze eta mugaketak egiteari zuzena deritzogu.
Gaurko legez besteko proposamenaren justifikazioaren muina Europako Auzitegi Gorena eta Auzitegi Gorenaren epaiak izanez, saiatu naiz labur bada ere gure artera beraien irakurketa gerturatzen. Epaiak diotena, ez gehiago, ez gutxiago.
Ezinbestean, hona ekarri dugun proposamenaren abiapuntu nagusia ere bi epai horietan oinarritutako eskaerak dira. Dena den, uste dut komeni dela adieraztea epaiak legedian beharrezko diren aldaketaren eskaeren abiapuntua izanik, aldaketen ardatz pertsona kontsumitzailea izan behar duela.
Esan bezala, epaiak diotena diote, ez gehiago, ez gutxiago. Eta honen aurrean bi aukera daude: Epaien esanetara egokituko diren aldaketak egitea edo epaietatik harago arlo horretan pertsona kontsumitzailearen benetako berme izango diren legeak egitea.
Gure partetik, pertsona kontsumitzaileen ardatz izango dituen aldaketak egitea eskatzen dugu. Espainiako Gobernuari lege aldaketa horiek eskatzearekin batera, Eusko Jaurlaritzari ere luzatzen diogu eskaerarik.
Noski, etxegabetzeen inguruan orokorrean jada abian dituen neurriekin aurrera jarraitzeko esateaz gain, gaurko kasu konkretuan, pertsona kontsumitzailearen babeserako kasuan, babes hori eskaintzeko beharrezko zerbitzuen eskaintzea jarri dezala eskatzen diogu, horretarako beharrezko diren informazio zaintza kontrol eta babes neurriak hartuz.
Azkenik, entitate finantzieroentzako ere badugu eskaerarik. Zoru klausula edo gehiegikeriazko klausulak dituzten entitateak, inork esateko zai egon gabe, inork beraien atzetik ibili beharrik gabe, ofizioz beraien kabuz bertan behera utz ditzatela.
Eta hau egoeraren muturrera iritsi eta betebeharrei aurre egin ezinik, etxegabetze egoeran edo egoeratik gertu egon daitezkeen pertsona eta familietan pentsatuz, noski, baina baita ere egoera ekonomiko berria beharturik, izugarrizko esfortzua eginez, nor bere bizitzan eta bere familiaren bizitzan beraiek bakarrik dakiten benetako sakrifizioak eginez, hilaren bukaeran zintzo demonio dagokionen ordainketak egiten jarraitzen duten pertsona guztietan pentsatuz. Epaiak epai, legeak, legeak, etikoak ez direlako.
Besterik ez. Eskerrik asko.