ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2016-04-07):
Eskerrik asko. Eguerdi on guztioi eta eguerdi on goian zaudetenoi, gonbidatuei, proposamen hau ekarri zenutenoi eta LAB sindikatuari.
2013ko urrian ELA sindikatuak bultzaturiko herri ekimen legegilea Legebiltzarrera heldu zen, denok dakigun bezala, 110.000 sinaduraren babesarekin. Beraz, bi urte eta erdi pasa ondoren, Ogasun Batzordetik ateratako txostena eztabaidatzen ari gara gaur osoko bilkura honetan. Benetan oso bide luzea izan da eta oztopoz beterikoa, zalantzarik gabe, hasiera hasieratik.
Lehendabizi, Jaurlaritzaren kontrako iritzia jaso zuen, ondoren Legebiltzar honetan talde batzuen abstentzioarekin Alderdi Sozialistak eta EH Bilduren botoarekin aurrera atera zen bere tramitazioa. Ondoren, Bizkaiko Foru Aldundiak eskumen arazoa aurkeztu zuen Arbitraje Batzordean, Arbitraje Batzordean kendu zion hitza edo arrazoia Bizkaiko Foru Aldundiari eta hilabeteak pasatu ditugu hona iritsi arte. 110.000 sinaduren babesa zuen ekimenak helburu zehatza zeukan, Araba, Bizkaiko eta Gipuzkoako zerbitzu eta obra publikoetan kontratazio publikoetan prekaritatearekin amaitu eta gutxieneko lan baldintza duinak bermatzea.
Horretarako oinarrian hiru proposamen jasotzen ziren herri ekimen legegilean, sei artikulu guztira. Adjudikazioak aldatuz gero, lanaren jarraipena bermatzeko langileen subrogazioa ezartzea, euskal eremuko lan hitzarmenak aplikatzeko obligazioa ezartzea eta baldintza agirietan jasotako eskakizunak betetzen ez dituzten enpresentzako zigorrak aurreikustea.
Gure ikuspuntutik garrantzi handiko gaia, sarri aipatutakoa Legebiltzar honetan. Azken batean, kontratazio publikoa garrantzi handiko jarduera ekonomikoa delako, eta zerbitzuen eta enpleguaren baldintzak arautzea aurrerapen garrantzitsua izango litzatekeelako gaur egun dagoen prekarietate egoerari aurre egiteko.
Aipatutakoagatik, ELA sindikatua bideratutako herritarren ekimen legegileak hasieratik jaso zuen gure taldearen babesa, EH Bilduren babesa. Aurkeztutako proposamena abiapuntu eta oinarri hartuta hainbat zuzenketa osagarri aurkeztu ditugu.
Hori egiteko elkarlanean aritu gara proposatzealekin eta baita ere lan sindikatuekin eta beste eragile batzuekin. Horregatik aurkeztutako zuzenketak bi motatakoak izan dira. Alde batetik, oinarrizko testuarekin bat etorrita zehaztapen batzuk sartu izan ditugu zuzenketen bidez: Lizitazioen prezioen inguruan, enpresako hitzarmenen inguruan, eta abar.
Eta beste zuzenketa batzuk kontratazio publikoan ezarri beharreko beste atal batzuei buruzkoak dira. Hain zuzen, gizon eta emakumeen arteko berdintasun klausulen inguruan, hizkuntzari dagokionak, ingurumen edota laneko osasunari buruzko klausulak izan dira.
Baina bi urte eta erdi pasa ondoren, zerekin aurkitzen gara gaur Osoko Bilkura honetan? Ba, ekartzen den txostenak ez du balio gure ikuspuntutik gaur egungo egoerari aurre egiteko. Are gehiago, muzin egiten dio langileen lan baldintzak babesteko zegoen aukera politikoari eta trufa egiten dio proposamenari.
Ez du inolaz ere jasotzen ILPak proposatzen zuena, ezta ere gure zuzenketen bitartez proposatzen zena. Ez du helburu bakar bat ere betetzen gai nagusiak zirenen artean. Ez du bermatzen sektoreko eremu txikieneko azken lan hitzarmena, hitzarmen sektoriala, sektorialaren aplikazioa. Txostenean soilik esaten da lizitatzaileek zein lan hitzarmen aplikatuko duten esan behar dutela.
Zein urruti gelditzen den proposamenetik, eta zein urruti benetan gaur egun behar denetik. Ez du aintzat hartzen lizitazio iragarkietan adieraztea kontratazio hori gutxienez edo gutxienik hiru hilabeteko antzinatasun duten langile guztien subrogaziopean dagoela. Eta ezta esleitu zaion enpresa kontratuaren zati bat hirugarrengo batekin hitzartzen badu, aurretik lan hori egiten zuten langileak subrogatuak izango direla.
Adostu duzuen testuan esaten dena da lan hitzarmenean jasota badago, orduan egongo dela subrogazioa, eta horretarako, Batzordean esan nizuen bezala, ez dugu legerik behar hori gaur egun ere horrela ere, adostuta baldin badago hitzarmenean ba subrogazioa ematen ari da gaur egun hainbat zerbitzuetan.
Ez du ezer esaten lizitazio prezioen inguruan, ez du bermatzen lizitazio prezioa nahikoa izatea. Dagokion lan hitzarmena eta lan baldintza duinak ziurtatzeko, hori ere ez, ez du hitz egiten. Azkenik, baldintza horiek ez betetzeak enpresentzat dituen ondorioak datoz, baina aurreko biak ikusirik nola gelditzen diren, ez du zentzurik aipatzea ere gaurko eztabaidan.
Gaur egun, lizitazio prezioak jaisten ari dira. Denok gara horretaz kontziente, eta lizitazio prezioa jaistea prekaritatea bultzatzen du zuzen-zuzenean eta, gainera, bertako enpresa batzuei ere zailtasunak areagotzen zaizkie bizi irauteko eta beste batzuei ate guztiak zabaltzen zaizkie egin nahi duten guztia jarraitzeko egiten.
Adibidez, eraikuntzan eta ez da guk esaten dugula bakarrik. Begira, Gipuzkoari buruz hitz egiten eta orokorrean: "La caída de los precios de la licitación pública disparan los despidos en la construcción. Las grandes constructoras vascas han recortado un centenar de empleos en los últimos meses, cerca de 200 trabajadores están en ERE o a punto de entrar en ello".
Hori da errealitatea eta hori egiten ari da zerbitzu publikoetatik esternalizatzen diren zerbitzuetan. Eta hori da gure ardura eta Gobernuaren eta Jaurlaritzaren ardura.
Hor dugu, behin baino gehiagotan hitz egin dugu, hainbat obra publikoetan gertatzen ari dena: Musikene, esleipena beheko preziotik % 30 gutxiago, gutxi gorabehera; Azkoitiko ikastolan, % 51 gutxiago, behetik; Hernaniko Bigarren Hezkuntzako Ikastetxean, % 40 gutxiago lizitazio prezioan. Eta beste asko eta asko eta asko.
Onargarria da egoera hau? Ba guk uste dugu ezetz, eta horregatik ados geunden eta gaude ekarritako proposamenarekin eta aurkeztu genituen zuzenketekin.
Eta larria da, larria da gertatzen ari dena eta larriagoa da gaur adostu duzuena edo ekartzen duzuen testua Alderdi Sozialistak eta EAJk. Zuen arteko akordio honek, kontratu publikoetan lan baldintza prekario eta kaxkarrak aplikatzen jarraitzea ahalbideratzen du praktikan, jarraitzea gaur egun ematen den egoerarekin.
Kontratazio publikoetan lan baldintza duinak bermatzeko aukera alferrik galdu duzue, gure ikuspuntutik, eta milaka langileei lan baldintza duinak izateko aukera zapuztu diezue.
Berriro ere argi geratzen da, azpikontratatutako langileen lan baldintzen kaltetan, kontratazio publikoetan dirua aurreztea dela lehentasuna. Eta ulertzen dugu Jaurlaritzak eta EAJk hori nahi izatea, azken batean egiten dituen politika publikoen beste adibide bat da soilik.
Horregatik hasieratik argi egon da EAJren jarrera. Ez zuen gustuko proposamena, ez zitzaion komeni eta hasieratik oztopatzen saiatu da. Eta azkenean, proposamena guztiz desitxuratzea lortu du Alderdi Sozialistaren laguntzarekin.
Alderdi Sozialistak izandako jarrera eta egindako ibilbidea bi urte hauetan bitxia izan da. Adostu duzuena, aurrekoan esan nizuen bezala, ez du zer ikusirik, aurkeztu zenituzten zuzenketekin. Ez da ulergarria. Langileen lan baldintzak defendatu beharrean, iniziatiba zapuzten lagundu diozue EAJri eta Jaurlaritzari.
Baina hau eztabaidatzen dugun bitartean, pertsonentzat, jendartearentzat arazo nagusi bat, kezka nagusi bat lana, enplegu eza eta prekarizazioa jarraitzen dute izaten.
Baina Jaurlaritzak ez du ezer egiten borondate politikoa ez dagoelako. Azken hilabeteetan behin baino gehiagotan eztabaidatu izan ditugu hemen politika publikoen inguruko iniziatibak eta behin eta berriro erantzun berdina jaso dugu, ez. Ez.
Eta hau beste bat da. Lizitazioen prezioa jaistea ondo datorkiolako, kontuak koadratzeko, merkeagoa delako; Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroako lan hitzarmenak aplikatzea, prezioa garestitzen dutelako. Azken batean, ez dagoelako prest, benetan, prekarietateari eta injustiziari aurre egiteko.
Atzo lehendakariak, Urkullu jaunak pertsonak helburu errepikatzen du asko eta askotan, behin eta berriro, propaganda hutsa esan diogu behin baino gehiagotan. Atzo bertan, izugarrizko muntaia egin zuen 1000 eguna baloratzeko, eta milaka eta milaka langile bizi izaten ari diren egoerari buruz, ez zuen aipamenik ere egin, aipamenik ere. Oso urte gogorrak izan ditugu, baina prekarietatea, pobrezia, langabezia, EREak, tutik ere ez, berriro ere.
Bitartean, 51.000 pertsona inguru daude lanean sektore publikoaren menpeko enpresetan. Erabaki politikoen menpe eta berriro ere Jaurlaritzak, EAJk uko egiten dio, PSEren laguntzarekin, kasu honetan, hori bermatzeari.
Beraz, gure lehentasuna gaur ez da aterako proposamena, iniziatiba ez gure zuzenketak, baina gure lehentasuna argia da. Langileen lan baldintza duinak defendatzea, horretarako behar diren tresna eta ahalmen guztiarekin.
Espero dut bigarren zatian aukera izatea ahalmenen inguruan ere zertxo bat hitz egiteko.
Eskerrik asko.