KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-11-14):
Bai, eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea. Legebiltzarkideok, egun on denoi.
Ba ez da lehen aldia Legebiltzar honetan zaintzaren inguruko eztabaida bat burutzen duguna eta ez da lehen aldia zaintza arloan ari diren emakumeen lan baldintzetaz hitz egiten dugula.
Baino badirudi honetan ere egoera hori iraultzeko bidean kokatuko duen ekimenik aurrera eramateko gai ez garela izango eta iruditzen zait hausnartzekoa dela, zeren denek aipatu eta azpimarratzen dugu zaintzaren balioa, denek egiten dugu berdintasunaren aldeko autu irmoa, baino azkenean autu horiek eta konpromiso horiek gauza konkretuetan konkretatu behar direnean, hor asmoak beste kontu batzuetan geratzen dira. Zeren azken finean, hemen aukera edo autu politikoetaz hitz egiten ari gara.
Ondo azaldu du García andreak Amaia Pérez Orozcok hemen egindako agerraldian nola azpimarratzen zuen bizitza sostengatzeko ezinbesteko diren enpleguak direla gutxien baloratzen direnak.
Guk erabat bat egiten dugu gaur García andreak hemen egoeraren diagnostikoa edo ezaugarritzearekin; bat gatoz ekimen honen filosofiarekin ere bai, diferentziak diferentzia izan daiteke, baino segur aski, perspektiba feminista konpartitzen dugun heinean eta gure jardun politikoan ere bizitzak eta bizitza bizigarriak eta zoriontasun proiektuak jardunaren erdigunean kokatzen ditugunez, errazago gertatzen zaigu gai hauetan adostasunak edo zehaztea. Eta horregatik ez naiz gehiegi luzatuko egoeraren deskribapen horretan, zeren zerorrek ere ondo egin duzu.
Baina egia da milaka direla zaintza alorrean lanean ari diren emakumeak, izan erresidentziatan, etxez etxeko zerbitzuetan, baino, edozein kasutan, zaintza lan horiek ez dira balioan jartzen eta lan gisa hartzen direnean soldata eskasak, lan eskubide kaxkarrak eta aitorpen sozialik ez da existitzen. Sektore feminizatu, gutxietsi eta prekarizatua da zaintzan alorrekoa. Gutxietsiak dira arlo honetako emakumeak eta bere lan indarra merke saltzera behartuak.
Berdea da more berria liburua argitaratu zen martxoaren 8aren bueltan. Argiak argitaratu zuen, Bizkaiko egoitzetako langileen esperientzietatik abiatutako hausnarketa sakon bat jasotzen du liburuak eta aurreko batean ere gomendatu nizuen irakurketa, ikusteko nondik gatozen eta non gauden eta nora goazen. Baino berriz ere, aurreko batean egin nuen bezala, liburuaren bukaeran kontatzen den kontu bat ekarri nahi nuke gaur atril honetara:
"Lana eta bizitza berezitako bi esparru bezala ulertzeko joera da nagusi gaur egun; baina lanaren lehen gaia jendearen bizitza denean, eskemak berrikusteko ordua da".
Egoitzetako langile askok nabarmendu dute pertsonekin egiten dutela lan; euren baldintzak hobetuta, asko hobetzen da zaintzen duten jendearen bizi-kalitatea.
Sektore konkretu bateko langileen borrokan izandako bizipenak jasotzen saiatu dira liburu horretan, baino, alor konkretu horretatik abiatuta, mundu osoa jarri daiteke zalantzan, emakume langileena ere baden mundua irudikatzen has daiteke, bizitza erdigunean jartzen duen beste mundu bat.
Euskal Herria Bildutik argi dugu hori dela guretzako egin beharreko bidea eta trantsitua, baina horrek ezinbestean gaiaren inguruan izandako beste eztabaida batean mahai gainean jartzen genituen bi galdera errepikatzera behartzen gaitu: Batetik, gurea bezala, bizitza osoan zehar zaintzak behar dituen duin izan nahi gizarte batek bere buruari egin behar dizkion bi galdera, bata, nola izan nahi dugun zainduak eta, bestea, nork eta nola zainduko gaituen.
Beraz, eztabaida ezinbestekoa zaintza ereduaren ingurukoa. Eta egia da zaintza ez dela mendekotasunera mugatu behar, askoz zabalagoa beharko lukeela zaintzaren inguruko eztabaida eta hausnarketak, baina gaur zaintza enplegu bilakatzen diren alorretaz ari garenez, ba gogoratu nahiko nuke zaintzaren zati potolo bat gizarte zerbitzuen sistemaren bueltan kokatzeko autua egin zuela gure herriak orain 11 urte, batez ere menpekotasun egoerei erantzuteko zaintza lanari dagokionean.
Eta sistema horren bueltan kokatzen dira ekimenean aipatzen diren egoitzetako langileen jarduna edo etxez-etxeko zerbitzuetako langileen jarduna.
Garrantzi handiko elementua da gizarte zerbitzuen sistema, herri honen aukeratu duen zaintza ereduan, baina legealdi honetan oso argi geratu da hau ez dela lehentasunezko arlo bat, ez gobernuarentzako, ez bera sostengatzen duten taldeentzako, eta argiago oraindik geratu da 2020rako Aurrekontuen azterketatik. Gizarte zerbitzuen sistemaren garapena ez da lehentasun politiko bat gobernu honentzat, eta horrek zaintzaren ikuspuntutik arazo potolo baten aurrean kokatzen gaitu.
Zaintzaren antolaketan elementu garrantzitsu bat izateaz gain, zaintza lan horiek errekonozitu eta balioan jartzeko elementu garrantzitsua da gizarte zerbitzuen sistema, zeren nik hemen esaten diren zenbait gauza entzunda, galdetu egin nahi nizueke Gobernua sostengatzen duzuen taldeei, baita Alderdi Popularrari ere, zaintza lan horiek errekonozitzeaz hitz egiten duzuenean zertaz hitz egiten ari zareten, diplomaren bat emateko asmorik daukazue? Medaila bat jartzeko asmorik? Zein da errekonozimendu horren translazioa produktu batean? Zein da finean? Zertan itzultzen da errekonozimendu hori? Ba lan baldintzetan, soldatetan, eta lanari egiten zaion aitortza sozial horretan, hemen ez dago bestelako biderik.
Eta gaur, berriz ere, martxoaren 7 horretan lortu zen akordio hori aipatu da, eta berriz ere aipatuko duzue, bai Alderdi Popularrak eta baita Gobernua sostengatzen duzuen taldeek, baina errealitatea da gero ekinbideek beste leku batzuetatik eramaten gaituztela, eta probatu berri da erresidentzietako edo egoitza zentroetako, hobe esanda, dekretu hori, eta han ere, berriz ere, autu oso argi bat egin du Gobernu honek.
El Gobierno en ese decreto ha dejado claro que apuesta por la mercantilización de los cuidados. Lo dije, y lo repito, en otra discusión que tuvimos sobre el tema, que a este Gobierno no le corresponde hacer de los cuidados un negocio rentable, sino poner a las personas en el centro, poner su vida en el centro, y poner los cuidados en el centro.
Porque cuando los gobiernos funcionan como un agente económico, como un agente económico más, pues los servicios públicos y sobre todo las mujeres tenemos mucho que perder, demasiado. Se podrán decretar centros con habitaciones individuales, centros punteros, innovadores, con mucha tecnología. Pero, señoras y señores, yo les voy a hacer hoy una pregunta, ¿ustedes quieren que cuando sean mayores les cuide un robot o una máquina? Pues ahí está la respuesta.
Nola? Zein asmo duzue?
¿Qué pretenden? ¿Cómo pretenden dar la vuelta a esta situación?
Hori dena emakumeen prekarizazioaren bizkar egitearen jarraitzea pentsatzen duzue? Emakumeek dohain egitea pentsatzen duzue? Ba uste dut hausnarketarako elementu bat badela. Eta gero badago, eta García andreak ere aipatu du bere hitzartzean, bada ekonomia sozialaren arloan indartzen ari den ideia bat.
Y es la que economistas sociales como Joseba Permach denominan como "el silencio de los cuidados". Qué está pasando en una sociedad que envejece, en la que se van a necesitar cuidados, las ocupaciones relacionadas con todo ello no se ven y que no van a ser absorbidas por un trabajo mecánico-digital, pues no menciona para nada en sus ejercicios prospectivos los cuidados. ¿Se está escondiendo uno de los elementos, uno de los más importantes empleos del futuro? No sólo por la importancia que deberían de tener los cuidados en la economía...
...de los elementos más importantes empleos del futuro, no solo por la importancia que deberían tenerlo descuidados en una economía al servicio de las personas, sino también por el número de personas que van a ser atendidas. ¿Por qué se prestigia tanto la digitalización y no el cuidado de las personas? ¿Cómo afecta esto al reconocimiento de estos trabajos, sus sueldos y sus condiciones laborales? ¿Qué efecto tiene todo esto en la brecha salarial?
Seguramente todo esto se esconde porque eso cambiaria las reglas del juego, y quizá porque eso tiene que ver con que eso nos permite tirar sueldos y establecer condiciones laborales que no son aceptables. Nosotras no vamos a optar por eso y vamos a visibilizar esos trabajos de cuidados y vamos a crear, como dice Marina (...), otros marcos que nos permitan construir nuevas realidades y realidades dignas.
Es verdad que mencionaba la señora García que la externalización de estos servicios también genera otra serie de situaciones de precarización. Es verdad, ¿pero no hay alternativas para dar respuesta a ese tipo de situaciones, incluso en casos de externalización? Nosotras creemos que claramente sí.
Además, desde Europa las estrategias para la contratación pública ya nos marcan la necesidad de repasar nuestras políticas de contratación pública y de utilizar la contratación pública para fines y objetivos políticos para poder conseguir esos objetivos comunes, esos objetivos sociales que pretende una sociedad.
Por eso, la aplicación de cláusulas sociales en la contratación adquiere especial relevancia cuando se quiere hablar de solventar la brecha salarial, cuando se quiere estar en ese top five de sociedades que no tienen brecha salarial, o cuando se quiere abordar situaciones de igualdad entre hombres y mujeres, o cuando se quiere apostar por el empleo de calidad.
Por eso nosotras sí entendíamos que en el fondo estaban todas esas decisiones políticas que vamos a adoptando y que tiene las consecuencias que tiene.
En todo caso, como decía al principio, compartimos con los proponentes la filosofía y el planteamiento, compartimos además perspectiva feminista y compartimos necesidad y urgencia de poner las vidas y los cuidados en el centro. Por eso, nosotras nos vamos a mantener también en nuestra iniciativa, porque consideramos que es importante y porque hay una dejación de funciones de este Gobierno en este sentido mayúsculo, pero también votaremos a favor de la iniciativa presentada.