ZULAIKA PORTILLO (EH Bildu, 2016-05-19):
Amaitzerik daudela gai hau, arratsalde on guztioi.
Duela 15 egun Urkullu lehendakariak EGIk antolatutako jardunaldi batean gazteei hurrengo mezua helarazi zien: Atzerrira ateratzea lan baten bila aukera bezala ikusi behar zutela, baina, hori bai, Euskadira etortzeko erronkarekin. Gazteek sufritzen duten egoera hain kaskarra ez balitz, edo are gehiago, euskal gizartearen etorkizuna arriskuan egongo ez balitz, bere testuinguruan esandako esaldi bat baino ez litzakete izango.
Horren ondorioz, pasa den maiatzen 6an interpelatu genion Urkulluri esandakoagatik eta interpelazio horretan errektifikatu ordez, Urkullu jauna berretsi egin zen bere hitzetan, are larriago iruditzen zaiguna. Denok okertu gaitezke hitz egiterakoan, baina hori horrela bada, arduratsuena atzera egitea da, justu lehendakari jaunak egin ez zuena.
Egoera larria dela adierazteko datu batzuk berriro emango ditut. Orduan eman nituen, baina gaur gogoratzea garrantzitsua dela iruditzen zait.
Krisia hasi zenetik, ia 10.000 gazte joan dira atzerrira lan baten bila. Kalkulatzen da atzerrira joaten diren horietatik 10etatik soilik 4 bueltatzen direla. Gaur ez naiz sartuko askotan zer-nolako baldintzekin bueltatzen direnean aurkitzen diren gazte horiek.
Baina hemen gelditu diren gazteen egoera ez da askoz hobeagoa. Gazteei egiten zaien kontratuetatik % 95a aldi baterakoak dira. Soldatei begira, gazteak gainontzeko langileekin konparatuz, ia 8.000 gutxiago kobratzen dute urtero eta lan egiten duten % 22tik hilabetera amaitu ezin dute. Gazteen % 60ak ez du inolako diru-sarrerarik. Eta azken datua, pobrezian bizi diren 10 pertsonetatik 6 35 urte baino gutxiagokoa da.
Horixe da gazteriaren egoera larria. Horregatik, testuinguru latz honetan mingarriak dira horrelako adierazpenak. Guibelaldek esan zuen hemengo gazteek ez dutela gose nahikoa pairatzen migrazio handi bat abian jartzeko. Urkullu Guibelaldearen hurbil jarri da honetan.
Horregatik, gure mozioaren lehenengo puntua hortik doa, non eskatzen dugun Legebiltzarrak errefusatzea Urkullu lehendakariak esandako hitzak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoako gazteak kanpora joateko aukerei buruz esandakoak. Gazteen artean langabezia tasa ia % 35etik gertu dago eta prekarietatea hain hedaturik dagoenean, larria eta onartezina da lehendakariak eskaintzen dien irtenbidea atzerrira joatea izatea.
Baina lehendakariaren hitzetatik haratago, agerian dago Jaurlaritzak gazteen prekarietateari aurre egiteari dagokionez tamainako erronken erantzun eskasa izan duela. Gazteek beraien bizi proiektua aurrera eraman ahal izateko emantzipaziorako laguntzen falta pairatzen dugu. Baina horretaz gain, gazte askok inolako diru-sarrerak izan arrean, diru-sarrerak bermatzeko errenta eskatzeko ez dute aukerarik oraindik ere.
Gazte enplegua sustatzeko eta sortzeko dagokionez ere, Jaurlaritzak ez du maila eman. 2013ko Enplegu Planean gazte enpleguari begira hainbat programa abian jarri ziren, bai, baina emaitzak ikusita agerian geratu da ez dutela arazoa konpontzeko balio izan.
Azken asteetan, bai Urkulluk eta bai Toña jaunak iragarri dituzte abian jarriko direla gazteei zuzendutako programa ezberdinak. Alde batetik, Toña jaunak Lehen Aukera programarekin 1.900 kontratu berri egingo direla eta kontratu errelebo bitartez 916 kontratu, guztira 3.000.
Bestalde, bi aste beranduago eta gure interpelazioaren ondoren, Urkullu jaunak iragartzen du 24 milioiko bideratuko dituela 20.000 gazteen enplegarritasuna hobetzeko, justu 2012ko hauteskunde kanpainan iragarri zuenarekin oso antzekoa; guztia gazteen zerbitzura, esan zuen orduan. Gazteak, irakasketak amaitu ondoren, atzerrira joan beharrik ez izateko lanean jardungo zutela adierazi zuten. 20.000 gazteri lana lortzen laguntzeko neurriak iragarriz, lanpostuak sortzeko beharrezkoak diren baliabideak jarriko ditugu.
Aldiz, errealitatea izan da hitz horietatik atzerrira joatea aukera bezala ikustea eskatzera pasatu dela.
Legegintzaldi honetan, gazteriaren arloan eta, zehazki, gazteriaren prekarietatea jasaten duten egoerarekin bukatzeko ez dira neurri eraginkorrak abian jarri. Egoera oso larria da eta neurriak abian jartzea ezinbestekoa da.
Horregatik gure mozioaren bigarren puntua. Jaurlaritzari eskatzen diogu, edo genion, gazte politika zuzentzeko, guztiz ez nahikoak diren politikak, konpromisoa har dezala gazte politika integrala garatzea, alegia.
Baina noski, horrek aurrekontua handitzearen konpromisoarekin lotuta egon behar da. Hitzetatik ekintzetara pasatzeko aurrekontua, ausardiarekin handitu egin behar da.
Gazte politikak abian jarri behar dira gazte gabe ez gelditzeko. Pasaden egunean ere, (...)ko ordezkariek datua eman zuten. 2001etik hona, ia erdira jaitsi dela gazte kopurua. Arazo larria, ez soilik gazteei begira, arazo larria herriaren etorkizunerako.
Ez dugu guk soilik esaten, adibidez, Vidartek ere Guggenheim proiektuari buruz hausnartzerakoan, proiektuaren aurrean mehatxu bezala ikusten zuen ba milaka gazte kanpora joatearena.
En definitiva, con nuestra propuesta queremos, por un lado, rechazar unas palabras que, independientemente del contexto en que se dicen, muestran poca empata y cierta frivolidad en una materia especialmente sensible como son las condiciones laborales y las condiciones de vida de la juventud de nuestro país.
Palabras, por cierto, que contradicen a otras que el consejero Toña hizo el año pasado, invitando a las y a los jóvenes a resistir y aguantar y no salir al extranjero.
Palabras que son el reflejo y el epilogo, triste epilogo, a una Legislatura en la que las políticas de juventud han estado desaparecidas, tanto a nivel discursivo como presupuestario.
Urge dar la vuelta a la situación y empezar de verdad a construir unas auténticas políticas integrales de juventud. Los datos, la realidad, la demografía, el presente y el futuro así lo demandan.
Zuzenketei erreparatuz, EAJren zuzenketa, ba gutxi gorabehera jarraitzen dugun bezala jarraitzea eskatzen du. Eta Jaurlaritzatik egiten ez dena, gainontzeko erakundeei egitea eskatzen die.
Eta beno, PSErena ikusita, izan da adostasuna bilatzeko ikusi dugun aukera bakarra, gazteen eskubide guztiak bermatuko dituen marko legala egitearena. Horregatik, PSErekin erdibideko bat lortu dugu eta honako hau dioena.
Lehenengo puntuan, gure puntua jasotzen du, Urkullu lehendakariak esandako hitzak, EAko gazteak kanpora joateko aukerei buruz esandakoa errefusatzea eskatzen dugu.
Eta bigarren puntuan, Eusko Jaurlaritzari eskatzen diogu ezar dezala legezko marko bat zeina antolatu bai dira, administrazio publikoek gazteentzako politika integrala bultzatzeko dituzten eskumenak eta egitekoak, gazteen eskubideak eta askatasunak baliatzea, babestu eta errazteko. Gazteriaren euskal legeak bilduko ditu, gazteriaren autonomia, emantzipazioa eta jendarteratzea ahalbidetzeko ahal diren neurriak, gazteentzako zeharkako politikak planifikatuz, egikarituz eta ebaluatuz. Politika horien artean sartuko dira, halaber, gazteak etxera bueltatzeko planak, bai eta enplegu egonkorrak eta kalitatezko bermatuko dutenak ere.
Horretan, Sozialisten puntuari aldaketa batzuk gehitu diogu, ez soilik talentuak dituzten gazteak bueltatzeko planak abian jartzea, baizik eta oro har bueltatu nahi diren gazte guztiak bueltatzeko. Eta baita ere kalitatezko enplegua bermatuko dituzten planak abian jartzea.
Amaitzeko, aprobetxatu nahiko nuke ba beno gainontzekoei erdibideko honen aldeko botoa ematea, benetan gauden egoeran beharrezkoa dela, eraginkorrak izango diren politikak abian jartzea.
Besterik gabe eskerrik asko.