ARZUAGA GUMUZIO (EH Bildu, 2017-11-09):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea. Egun on denoi.
Lehenik eta behin adierazi nahi dut gure errekonozimendu osoa, EH Bilduren errespetu eta elkartasun osoa auzitegi frankisten biktima guztiei. Gure babes osoa kartzelaratuei, erbesteratuei, lan batailetan kondenatuei, baita ere euren ondasunez ilegalki besterendutako desjabetuei, espoliatuei eta, nola ez, betiko argia tribunal hauen sententzien bidez fusilatutako guztiei. Beharrezkoa da kondena hauek, giza eskubideen urraketa hauek sufritu dituztenak errekonozitzea eta erreparatzea, eta bide horretan beste urrats bat ematea.
Oso ados nago Hernández jaunak eman dituen azalpenekin, ez ditut errepikatuko. Bai esan egia dela ezin dugula atzera egin, ezin dugu leheneratu, errestauratu pertsona hauek sufritu zuten kaltea, izan zuten hondamendia; baina bilatu behar ditugu zirrikitu guztiak ahalik eta gehien erreparatzeko, birgaitzeko hondamendi eta sufrimendu horiek.
Eta horretarako sistema juridikoak ematen dizkigu aukera urriak zabaldu behar ditugu, legeak jartzen dizkigun mugak, oztopoak, salbatuz, agian kreatibitateaz edo norma horien irakurketa hedatzaile edo expantsibo bat eginez.
Horregatik, hain zuzen ere, irakurketa kreatibo edo hedatzaile horren kontra doalako, zirrikitu juridiko horietatik bidea aurkitzearen kontra doalako eta nolabait amorea ematen duelako agertu nahi dut nire harridura Eusko Jaurlaritzak ekarri digun posizioarekin, ekarri digun irizpideagatik, kriterio honek proposamen hau atzera egitea bultzatuko duena, tamalgarria iruditzen zaidalako eta ezin dudalako ulertu.
Quiero mostrar mi perplejidad por el criterio desfavorable del Gobierno Vasco a esta proposición de ley, un criterio que no logro entender a la vista de cuatro argumentos o cuatro circunstancias que quiero exponer.
La primera, la contradicción flagrante que supone que hayamos pasado todo el año pasado, como no podía ser además de otra manera, con iniciativas conmemorativas del 80 aniversario de la rebelión fascista que nos trajo la guerra a este país.
Y por fin, hoy, una iniciativa sustancial, con cierto contenido material, con cierta enjundia que se trae a este Parlamento, viene a ser rechazada por el Gobierno.
Ezin dut ulertu.
Bigarrenez, Eusko Jaurlaritzak proposamen hau atzera botatzeko erabiltzen dituen argudioengatik. Eskumen faltarena, alegia. Irizpide zentzugabea iruditzen zaidalako, demostratzen duelako legearen balizko limiteek indar handiagoa dutela helburu edo aspirazio politiko legitimoek daukatena baino.
Berriro ere, legalitatea eta legitimitateak talka egiten du eta, antza denez, Eusko Jaurlaritzaren posizio honekin, dirimitzen du berriro ere legalitatearen alde, legitimotasunaren kontra.
Horrelako irizpidea planteatzen duenak, Erkorekak sinatzen du, zeren Erkoreka jaunak sinatzen du hau irizpidea eta pentsatzen dut berea dela argudia, lehenesten ditu sistema juridikoaren mugak eta, beraz, politikoki aritzeko mugatuta agertzen da, automugatuta.
Ez dut ez baian ipiniko, Erkoreka jauna, zuk dauzkazun ezagutza juridikoak, ez ditut ukatzen, baina autozentsura eragiten dizkizu, eta hori trasladatzen diozu Gobernuari eta gaur pentsatzen dut zentsuraz ekarri duzuela posizio hau.
Eta gai honek merezi duen irakurketa baino, halako irakurketa teknizista bat ekartzen da eta guk pentsatzen dugu determinazio politikoaren unea zela gaurkoa.
Eta pentsatzen genuen Erkoreka jaunak ezin duela nolabait ezkutatu posizioa marko juridikoen mugen artean, azken finean erabaki politikoak mugatzen dituelako. Gai honekin irtenbide politikoak bilatu behar genituen eta gaur horren aurrean frakaso galanta daukagu.
Tercero, porque la actitud que adopta el Gobierno Vasco con su criterio, diciendo que es contrario a la ley, es la que dicen que no se puede hacer algo, mientras otro, al lado, en las mimas circunstancias ya lo está haciendo.
Dirán que es una obsesión, tal vez también el señor Hernández lo ha comentado, pero es que en Cataluña lo están haciendo. Han tomado esta decisión y la están poniendo en marcha. Y es que tiene la misma competencia o la misma falta de competencias que tenemos nosotros y nosotras y, además, como se ha comentado anteriormente, lo han hecho por unanimidad.
Y además, el Tribunal Constitucional, siempre bien apostado para tirar contra cualquier decisión que no quepa en esos estrechos márgenes de la Constitución, no ha dicho nada. No ha puesto ninguna objeción.
Y hoy me pregunto, ¿resulta que va a ser más estricto a la hora de censurar competencias propias el Gobierno Vasco que el Tribunal Constitucional? Porque hoy llego a la conclusión de que sí, está siendo más estricto.
Pero no es solo que Cataluña haya adoptado una decisión calcada para traer la nulidad de condenas de tribunales franquistas, no es cuestión solo de adoptar decisiones, sino, además, está ejerciendo esa decisión.
Y yo también les quiero mostrar algo. "Generalitat de Cataluña; Departament de Justícia, declara il·legals els tribunals de l'Auditoria de Guerra de l'Exèrcit d'Ocupació  - el ejército de ocupación, se entiende bien -  declara la nul·litat de ple dret, originària o sobrevinguda  - originaria y sobrevenida -  de totes les causes, sentències i resolucions, entre les cuells i consta el procediment contra Lluís Companys Jover".
Yo considero este texto un documento histórico, esta resolución, este...
...Lluís Companys i Jover.
Yo considero este texto un documento histórico, esta resolución, este reconocimiento, considero una expresión de dignidad. Presuntamente no se puede hacer aquí y, sin embargo, la Generalitat ya está emitiendo este tipo de declaraciones, de certificaciones.
No lo quieren hacer ustedes, señores del Gobierno Vasco, porque yo quisiera que ustedes quisieran, que libraran una declaración en los mismos términos, a nombre de Cándido Saseta, a nombre de Aitzol, de Alfredo Espinosa, de José Placer, de los 16 de Azazeta, de los 14 de Santoña, de Txiki, de Otaegui, o cómo no, de Marcelo Usabiaga, hemen gure artean dagoela, agur eta ohore.
Quisiera que se les otorgara el reconocimiento diciendo que la pena de muerte que se les aplicó no solo no fue ilegítima, sino que además fue ilegal porque fue aplicado por tribunales ilegales fruto de un golpe de estado, y por todo ello, nula de pleno derecho. En Cataluña van a emitir 69.000 certificados como este, y aquí todavía no tenemos el lista de a quién deberíamos de reconocer y reparar en estos términos.
Con la falta de voluntad que se va a expresar ante esta ley, estamos todavía más lejos de hacerlo, lo cual considero que es una verdadera fatalidad, una pena.
Laugarren arrazoi bat eman nahi dut Euskal Jaurlaritzaren posizioa gaitzesteko. Esan dudan moduan, Katalunian aho batez babestu zuten antzeko proposamen bat, guztiek, baita ere Ciudadans eta Xabier Albiolen Partido Popularra. Ez dakit gustura, ez dakit konbentzimendu osoz egin zuten, edo gehiengo batek bultzatuta, behartuta egin behar izan zuten bat Katalunian egindako lege horrekin. Baina hemen, Gobernuaren jarrerak errazten du Albiolen parekoek, homologoek lege proposamen honen kontra egitea aitzakia berdina erabiliko dutelako, hau da, eskumen faltarena.
Legalistak jarriko dira baita ere, nahiz eta kasu honetan matizatu behar da arrazoi sakonengatik egingo dutela, hau da, frankismo soziologikoaren ordezkariek ez dute eskatuko frankismoren zigorren nulitatea ez dutelako nahi, frankismoaren defentsa egiten dutelako oraindik.
Baina gaur errez ipintzen zaie proposamen honen kontra egiteko Eusko Jaurlaritzak bidea erakutsi direlako, mesede bat egin diezuelako, Erkoreka jauna, helduleku bat eman diezue gaur erretratatu ez daitezen.
Amaitzen dut, esan behar dugu irmoki auzategi faxisten zigorrak ez bakarrik ilegitimoak, 52/2007ko Memoria Legeak esaten duen moduan, baizik eta baita ere ilegalak ere izan zirela, Gerra Kontseiluak, Tribunal de Orden Público, Korte militarrek, lau hamarkadaz ebatzi dituzten epaiak, ezarri dituzten kondenak nuloak direla, esan behar dugu.
Eragin zuten mina, sufrimendua, pertsonen integritate fisiko eta moralaren kontrako eraso bidegabea, nuloa dela esan behar dugu. Bizitzaren eskubidearen kontrako urraketa horiek errekonozitu eta erreparatu behar ditugu.
Eta instituzioek, euskal instituzioek ere egin behar dute lan hau, errekorri hau. Euskal administrazioen esku dago bide hau egitea baina gaur tamalez, ez dugu urrats hau egingo eta gaur urrats hau emateari, EAJk eta Alderdi Popularrak uko egingo dio.
Gaur frankismoaren biktimen errekonozimendu eta (...) bidean frakaso eskandaloso bat daukagu mahai gainean.