EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2017-12-11):
Egun on guztioi.
Osoko zuzenketaren lehenengo paragrafoetan, lerroetan bi esaldi azaltzen dira eta bat, batek honelaxe dio, "2018ko aurrekontu proiektua ez da ona", esaten du; eta bigarren esaldi batek, "ekimen eta ahalmen nahikorik ez dugu ikusten".
Behintzat ikusten da kalifikazio bat ez da ona eta ez ditugu behar haina ekimen edo ahalmen ikusten; beraz, nahikotasuna ere aipatzen da, esperantzari leiho bat zabaldu omen diote, zioen abestiak, ez. Gero ikusiko ditugu nola joan diren emendakinak. Baina, Iriarte andreak aipatu bezala, boto baten faltan, egia da, negoziazioaren atea zabalik zegoela, egon dela, hiru taldeei begira.
Hori hala da, ondo dakizue, gero beste gauza da bakoitzak zer neurketan egiten du. Eta klaro, guk ezin duguna da, zergatik hori mesprezatzea izango litzateke, ezin dioguna da boto bati boto baten balioa eman. Badakigu Bilduren taldeak 18 boto dituela, eta Elkarrekin Podemosek 11, eta Alderdi Popularrak 9, eta negoziazio bat planteatzen duzunean esaten duzu badakigu...
...eta Elkarrekin Podemosek 11 eta Alderdi Popularrak 9. Eta negoziazio bat planteatzen duzunean esaten duzu badakigu zein den Ganbara honetan batzuen eta besteen lehentasunak nondik nora doazen eta hori neurtu egin behar da.
Zuk ezin duzuna da zure presupuestoa eta aurrekontua desitxuratu, proiektu bat aurkezten dugu, Jaurlaritzak aurkezten du, bi taldeen babesten dugu proiektua. Ezin duguna da emendakinekin desitxuratu zergatik orduan bere izaera galdu egingo luke, bere helburuak ez lituzke lortuko. Baina ikusi batekoz beste batzuk eta besteek aurkeztutako zuzenketak eta nondik doazen eta horrek ideia bat ematen digu, baina listoia altxatzen duzu, esaten duzu irakurketa politiko bat eginez 155 artikuluaren Aurrekontuak direla.
Niretzako hori gehiegikeri bat da, hasteko gehiegikeri bat da eta gehiegikeriak ez dira onak izaten bizitzan eta politikan ere norberak ere posizioa finkatzeko gehiegikerietan finkatzea ez da ona izaten. Eta esango dizut zergatik gehiegikeri bat den, zergatik horrela izango balitz gu boto baten bila gabiltzan bide luze horretan, zuk zeuk edo zuek hain arduratsuak ikusirik 155 artikulu horren aplikazioak zer suposatzen duen, zuk aipatu duzu errelato bat, kontakizun bat azaldu diguzu zure hitzaldiaren hasiera izan da.
Hain arduratsu jokatu nahiko bazenute, zergatik ez dituzue bi abstentzio jarri mahai gainean negoziatu ahal izateko? Bi abstentzio. Joko horiek ez dira ezezagunak talde horrentzat, bi abstentzio eta tablero guztia aldatu egiten duzue, tablero politikoa aldatu egiten duzue. Eta 155. artikulu horren inguruan posizio garbia mantentzen duzue, ahalbideratzen duzue behintzat Presupuestoa. Esaten diozue Jaurlaritzari eta Urkulluri lasai, hemen bi abstentzioekin Presupuestoak bermatuta dauzkazu.
Hori ez duzue egin, zergatik? Ez delako egia, ez delako egia. Eta bigarren arrazoia ezin duzuelako. Zergatik? Ba momentu honetan EH Bilduk sendotu behar duen diskurtsoa beste bat delako eta propio eta zuzenean oso egoki datorkizue ba PNV, PSOErekin Gobernuan egonda gero PPrekin hitzarmen bat lotu, aurrekontuetako bada ere baino horrek kontakizun bat elikatu egiten du etengabe. Oraindik EH Bildu nonbait bere kabuz beste (...) gabe ez da gai politika egiteko eta alde batera eta bestera ba proposamenak luzatzeko, ezin da, no toca. No toca.
Zergatik bestela zertara dator hemen esaten duzuena: "El PNV debe optar entre iniciar un diálogo y una negociación sincera para llevar conjuntamente a este país a una situación de estabilidad basada en la democracia y en la justicia social, o si por el contrario prefiere seguir amarrado a sus esquemas y a las alianzas actuales". Hori da Aurrekontuen aurrebaldintza zuen aldetik, Aurrekontuen aurrebaldintza. Baldintza politikoa, condicionante político, legítimo.
Si a eso unes el condicionante vamos a calificar social o sindical del bloque sindical, exógeno o endógeno, me es igual, el condicionante, ¿qué posibilidades reales teníamos de acuerdo? ¿Qué posibilidades reales políticamente? Porque cruzar enmiendas, valorarlas, podemos hacer y desde luego voy a dedicar parte de mi discurso.
Nik garbi ikusi dudana da Bilduk hasiera-hasieratik garbi zeukala eta agian joan dan urtean ez igual garbiago.
Eta arrazoi emango dizut, guk ere fiskalidadea sartu dugu debatean, batzuk baldintzatu dutelako eta zuei ez zitzaizuen beharbada onartu (...) zitekeen moduan. Hemen danak izaten ditu hanka sartzeak, baina nik ez dut hori hanka sartze propio bat bezala ulertzen, negoziazioak horretara eraman zaituelako. Bilduk bi abstentzioa jarri izan balitu mahai gainean, agian beste gauza batzuetaz hizketan egongo ginen, baina polita ere hori ere bada, erabakiak hartu eta proposamenak luzatzea.
Nik hor bai ikusi dut bertigo bat, bertigoa. Eta politikan bertigoa ere existitzen da. Ez dut esango hainbeste heldutasun falta. Heldutasun falta politikan neurtzea zaila izaten da, bakoitzak izaten ditu bere prozesuak etxe barruan eta etxe kanpoan, eta aldamenean. Baina garbi ikusi duguna da, akordio bat lortzeko aukerarik ez genuela.
Eta batek esaten du, aurre baldintzak betetzen ez badira, zertarako hitz egin behar dugu aurrekontuetaz? Ez? Baino, jarrai dezagun argazkia.
Esaten duzue, aurrekontu hauek kontinuistak dira, hori da kritiketako bat, nahikotasun falta horretan kontinuistak dira, eta guk esaten dugu, krisi garaitik honuntza, Jaurlaritzak bi ardatz eduki ditu eta nik uste dut, aurrekontuak izan direla horren lekukotasuna demostratu izan dutenak.
Batetik pertsona, pertsona helburu eta bigarrena, auzolana. Eta nik uste dut, Presupuestoak behintzat saiatu direla hori gordetzen eta zaintzen.
Eta zuen emendakinak ikusita, zenbakietan asko dira, baina 222 milioi horiek begiratuta, nik ez dut berrikuntzarik ikusten. Hor ez dago modelo alternatiborik. Eta gainera aurkeztu dituzuen zuzenketak, desorekatuta daude. Desorekatuta.
Zeren hartu kapitulu bat daukazue, "besteak", "de varios", horren proiekzio presupuestarioa egingo bagenu, ahalmenen doblea behar dugu eta ez da horrela azaltzen.
Gero ikusten da, non gehitu nahi duzuen, enplegu eta industria, beno, Departamentu horretan egiten dira 185 kendu, 183 jarri, baina aipatu bezala, abiadura handiko trenaren gaia dago, eta baita ere kasu honetan, hegoaldeko trenbide saihesbide horren obra, horren kuantifikazioa hortik kendu eta beste obra batzuk edo proiektu batzuk sartu. Jakinda ezinezkoa dela hori egitea. Baina beno, hor 185 milioi alderik alde.
Baina goazen gai konkretuetara. Industria estrategian laguntzeko funtsa, egon badago. Indartu. Ze egin behar da, bikoiztu? Proposatu daiteke. Hori posibilitate bat da, baina ez da alternatiba, da gehitzea.
Edo Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzarako 21 milioi. Zenbat gehitu behar da? Alternatiba da edo gehitzea da?
Lanbide Departamentuan edo arean, gizarte politika sozialak 15 edo gero bideratu 2,4. Edo finantza funtsa, 27 milioikoa.
Edo Osasun eta Hezkuntzan, 1.400 lanpostuko gehikuntza, eta ez dago ondo egina prebisioa, datozen urteetarako eta ekitaldietarako suposatuko lukeena.
Orduan esaten dugu, hau, ariketa hau ondo egin da? Nik uste dut, aurre baldintzak hain sendoak, sendoak dira zuen posizioa finkatzerako garaian, hau da, aurre baldintza politikoa, 155 artikuluaren inguruan finkatzen duzuena eta baita ere bloke soziala edo sindikatuek bere inpronta behintzat azaltzen dute zuen posizioan, bi aurre baldintza horiek kontutan edukita, Aurrekontuen ariketa izan da ilusionismo ariketa bat.
Eta berez ez dauka aldaketa sakonik, baina inkoherentzia handiak bat. Behintzat hala ikusi dugu guk.
Hala eta guztiz ere, esaten dugu eta diskurtsoak diskurtso, lehentasunak jarri behar ditugula eta ondorioz, baliabideak.
Eta nik zuen osoko emendakinaren inguruan ikusten ditut elementu batzuk etorkizunari begira jorratu beharko genituzkeenak.
Zergatik, bat gatoz Jaurlaritza honek arazoei eta erronkei aurre egiten diela? Zuek esaten duzue ez duela behar (...) egiten.
Baina garbi dago herri honen zerbitzuan azken hamarkada guzti hauetan baino azkeneko lau-sei urteak hartu nahi baldin badira, Jaurlaritza honek herriak dituen desafio eta ekimenei aurre egiten diela, saiatzen dela aurrera egiten.
Esaten duzue konformismoan erori garela. Niri ez zait iruditzen konformismoan erori garenik. Dauzkagun baliabideekin gure iritzirako bai herri izaera eta nazio izaera ikuspegi horretatik ere aipatzen duzuen horretatik ere egin daitekeen aplikaziorik egokiena egiten ari garela. Mejoratu daiteke? Fijo baietz, baina horretarako konprometitu egin behar da bat eta bere zuzenketak sartu eta, kasuan, hitzartzen saiatu.
Horregatik, ikusten dugu garbi eta bat gatoz emendakinean azaltzen denean. Horregatik nik ez dakit emendakin horretan zenbat esku ibili diren, zergatik etorkizunari begira esaten denean, herri aurreratua eta ikasia nahi dugula, ikerketa, inobazio, garapen horretan inbertitu behar dela, datozen belaunaldiek eskuartean izan behar dituztela behar bezalako, behar adineko tresnak beraien etorkizuna ere bermatu dezaten.
Beno, helburu gu guzti horiekin ados gaude. Orduan, zergatik ez gara jarri ados guzti hau aurrera atera ahal izateko ezinbesteko tresna den presupuesto batzuk eztabaidatzerakoan? Ba aurrebaldintzak daudelako.
155. artikuluaren argumentua utzi alde batera. Ez dauka sinesgarritasunik. Ez dauka sinesgarritasunik, zergatik Iriarte edo berdin zait, talde osoa, hori zuek hala ikusiko bazenute, apokalipsia zetorrela eta lehendakaria han eta bestean eta ez dakit zer eta badakit zer eta atxiloketak eta... Bi boto jartzen dira mahai gainean! Eta zuk jartzen zara plazaren erdi-erdian. Ez kornerrera joan! Gol olinpikoa oso gutxi lortzen dute eta zentratu eta buru sartzean norberak oso zaila da, inposiblea da! Sartu egin behar da politikan eta ez zarete sartu.
Alderdi Popularrak bere aukera aprobetxatu duela? Noski. Noski. Baina horrek ez du esan nahi ez beraiena  - noski, oso harro sentitzen direlako -  baino ez gure posizioa ere aldatu dutenik edo aldatuko dutenik 155. artikuluaren inguruan. Ez dute aldatuko. Eta horren lekukorik argiena izango da denbora, datozen hilabeteak. Besteak esaten zuena, al tiempo.
Eskerrik asko.