UGARTE ZUBIZARRETA (EH Bildu, 2018-10-25):
Egun on, egun on guztioi.
Gaurko proposamena nik uste dut oso proposamen interesgarria dela, ez guri bururatu zaigulako, baizik eta Euskal Herrian eta, konkretuki, EAEn jende asko egongo delako mota honetako ekimenen zain.
Izan ere, ekimen hau gaurkoa onartuko balitz, jende askoren bizitza aldatu egingo litzateke eta aldatuko litzateke hobera, orduan, ekimen hau ez onartzeko bi arrozoi bururatzen zaizkit, edo bi aitzakia, edo bat aitzakia eta bestea arrazoia.
Aitzakia legala eta uste dut denbora tarte honetan frogatu ahal izango dudala ezin dela aitzakia legalik egon, legez egingarria delako gaur hona ekartzen dugun proposamena, proposamen solbentea delako eta juridikoki bideragarria delako, eta ez dut nik esaten, esaten du EAEko Auzategi Nagusiak eta esaten Auzategi Gorenak, frogatu dugulako eltzea sutan eduki dugulako eta eltze hori ez delako erre, ondo egosi da eta bideragarria da.
Eta bestea, aitzakia behin kenduta, borondate politiko geratzen zaigu eta hemen itxaropen gutxiago daukat, ba aurretiaz egindako hartu-emanetan, hartu-eman telefonikoetan ikusi ahal izan dudanez sorpresa gutxi baina, beno, irrikaz nagoen entzuteko zeintzuk diren argudio politiko edo aitzakia juridikoak proposamen honi ezetz esateko.
EH Bildu obsesionatuta dago, obsesionatuta dago enpleguaren kalitatearekin, ez bakarrik enpleguaren sorkuntzarekin, baizik eta beronen kalitatearekin, iruditzen zaigulako gaur gaurkoz geroz eta gizarte kapa gehiago direla herri honetan euren asterokoa, euren egunerokoa, euren hilekoa aurrera atera ezin duten pertsonak.
Honetan eskerrak eman behar zaizkio espainiar Estatuari beste behin ere, marko estatal bat inposatzen digulako euskal herritarrei, eta denok dakigu Jaenen eta EAEn bizi maila ez dela berdina, egia da orain, soinu ederra entzuten direla Madriletik, SMIan inguruan 900 eurotara igotzearena, egia da musika polita dela, baina egia da musika hori EAEko bizi-mailarako ez dela nahikoa eta beste behin ere parametro estatalek ez gaituztela laguntzen.
Zer gertatzen da? Ba azken urte hauetan Rajoyren erreformek, erreforma ezberdinek langileen lan-balditzetan eragin oso negatibo izan dutela eta langileak borrokan dihardutela honi aurre egiteko.
Baina hori horrela izanda ere, Administrazio Publikoak bi aukera ditu, administrazio publikoa da momentu honetan EAEn dagoen enplegatzaileen nagusia, da enplegatzaile nagusia, kalkulatzen da administrazio publikoarentzat lan egiten duten langileak 50.000 bat pertsonaren buelta daudela, erraz esaten da, baina asko dira.
50.000 pertsona, euren familiekin, euren haurrekin, euren bikoteekin, euren gurasoekin edo eurak mantentzen dituzten pertsona ezberdinekin.
Eta administrazio publikoak egin dezakeena da bi gauza: Rajoyren erreformak aitzakiatzat hartuz, hemen ere horiek aplikatu eta beste alde batetara, dela da gaur gaurkoz egiten duena; edota egin dezakeena da, ekimena hartu eta ikusi zer jarduera legal egin ditzakeen, zer jarduera juridiko egin ditzaken eta zein erabaki politiko hartu ditzakeen langile guzti hauen baldintzak hobetzeko, zeren administrazioak, sektore publikoak badauka betebehar moral bat, betebehar etiko bat langile guzti hauekin, zeren bestela egiten ari garena bi mailatako administrazioa sortu, bi karriletako administrazioa sortu.
Administrazio funtzionariatua, hau da, sektore publiko bat administrazio funtzionariatuarekin eta baldintza batzuekin; eta bestaldean administrazio bat azpikontratatua dagoena eta erabateko prekarizazio egoeran dagoena.
Eta esan dudan bezala oso erraza da eta hori da gaur egiten duguna, ezin dugu ezer egin, hau Madrilek erabaki du, hitzarmenen ultraaktibitatea sektore askotan bertan behera geratu da, erreferentziazko sektoreak eta erreferentziazko lan markoa Estatua da, eta guk ezin dugu ezer egin.
Eta gero ikusiko dugu zein den administrazio horrek eskaintzen duen kalitatea zerbitzu horietan, zeren ezin dugu ahaztu enpleguaren kalitatea eta zerbitzua ematearen kalitatea guztiz lotuta daudela, eta adibideak ugariak dira.
Atzo bertan Berrian agertu zen Tabakalerako azpikontratatutako enpresan langileek 1.000 euro baino gutxiagoko soldatak dituztela, 1.000 euro baino gutxiagoko soldatak alokairuak bataz beste 1.000 eurotan dauden hiri batean. Zer-nolako baldintzetan biziko dira Tabakalerako langile horiek?
Baina horrek ere, esan dugun bezala, erreperkusio zuzena dauka lanean, 18 langile ziren duela hiru urte eta 18 horietatik lau baino ez dira geratzen.
Denok dakigu langileen rotazioak eta langileen egonkortasun ezak zerbitzuan daukan eragina. Zuk daukazun know howa, ezagupena, esperientzia, bezeroekiko hartu eman eta arreta zerbitzu hori, nola mantenduko da kalitatez baldintza horietan? Nola mantenduko da kalitatez estabilizatu ezin dezakegun baldintzetan?
Hor ditugu Gipuzkoako erresidentzietan grebetan, astelehenean bertan Bergarako epaitegira joan nintzen eta zabor poltsaz beteta zegoen guri justizi jauregia, zabor poltsaz beteta langileak greban daudelako.
Hau da, zenbat eta zenbat langile daude azpikontratatua, zerbitzu publiko bat ematera behartuak daudenak, eta zerbitzu publikorik kalitatez eman ezin dutelako eta baldintza egokietan eman ezin dutelako herritarrengan zerbitzu hori eskasten dela ikusten dugularik.
Orduan, hau ikusita, badira ekimen batzuk martxan jarri direnak denboran zehar, eta ni neu izan naiz testigu horietako batena eta nik uste dut posible daukagula bide judizial bat lantzea, bide legal bat lantzea hau nolabait ere ekiditeko.
Eta egiten den proposamena eta Elkarrekin Podemosekin adostu dugun proposamena oso sinplea da. Bata, azpikontratatzen diren enpresa guztiei, guzti guztiei, aplikatzea bai dagokien hitzarmena, hitzarmen sektoriala edo lurraldeko hitzarmena, edota azken hitzarmena bigente egon dena, gaur egun bigente egongo ez balitz, dakigun bezala sektore askotan zailtasun hori edukiko dugulako eta plan B bat egitea, hau da, hitzarmen horiek ezartzen dituzten soldata baldintzak 1.200 euro baino gutxiagokoak baldin badira, 1.200 euroko langa bat planteatzea.
Hau da, lizitazio publikoak egiten ditugunean, administrazioa kontratatzaile den heinean, ez dauka legislazio laborala aplikatu beharrik; eskatu dezake, kontratatzailea den heinean, bai, eskatu dezake kontratatzailea den heinean organo kontratante bezala baldintza berezi batzuk ezartzea. Hori oso erraza da, baldintza teknikoak, baldintza administratiboak, eta baldintza administratibo eta tekniko horietan baldintza espezifiko batzuk planteatzea, baldintza berezi batzuk planteatzea. Eta hori oso ohikoa izaten da subrogazioaren kasuan.
Zer egiten dugu subrogazioaren kasuan? Zerbitzu kontratuak ditugunean eta langileak subrogatuta daudenean, langileen soldatak zerrendatu egiten ditugu, egiten ditugu zerrenda zuri batzuk, izenik gabeak, baina langile bakoitzaren soldata espezifikatuaz.
Esango duzue Autoridad Vasca de la Competenciak edo Lehiakortasunaren Euskal Agentziak hori ez duela begi onekin ikusten, eta egia da.
Eta egia da Europan badirela sententzia batzuk (...) eta (...) eta abar, holako kasuistikak ere esaten dutenak ez direla bideragarriak, hau da, langileen lan-baldintzek lehiakortasuna mugatzen dutela, langileen lan-baldintzak zehazteak lehiakortasuna mugatzen duela eta, beraz, administrazioa arazo juridiko baten aurrean aurkitu litzatekeela mota horretarako kontratazioak egingo balitu.
Baina egia da, lehen esan dudan bezala, Gipuzkoako Foru Aldundian kontratazio klausulak ezarri genituenean Gipuzkoako konstrukzio sektorearentzat, 4/2013 Foru Araua, uztailaren 17koa, martxan jarri genuenean, Lehiakortasunaren Euskal Agentziak aurka egin zuela, TSJk arrazoiak eman zigula, ez jarraipenaren inguruan eratzen zen batzorde baten inguruan, klausula horiek geratu ziren eskegita, baina beste guztiak, hau da exijitzea azkenengo konbenioaren aplikazioa edo indarrean zegoen konbenioaren aplikazioa, hori martxan egon da.
Eta egia da Auzitegi Gorenak, Espainiako Auzitegi Gorenak, 2006an arrazoia eman ziola Gipuzkoa Foru Aldundiari, Lehiakortasunaren Euskal Agentziak kontra egin arren.
Eta hor defendatzen dena da Europako bi sententzia horien aurka kontratatzailea den heinean administrazioa, posiblea daukala eta bideragarria dela mota honetako kontratuak egitea. Hau da, administrazioak ahalmena daukala organo kontratatzailea bezala mota honetako baldintzak ezartzea.
Beraz, administrazioak posible baldin badauka langileei gutxienez 1.200 euroko soldatak bermatzea, zergatik ez dugu hori egingo? Zergatik ez dugu hori egingo? Dakigunean hitzarmen asko eta asko 1.200 eurotik beherakoak direla, asko eta asko 1.000tik beherakoak direla eta askotan eta askotan, ba, bulegarien kasuan bezala edo lorezaintzaren kasuan bezala, konbenio estatalak ditugula kontutan hartuta.
Ba hor jada geratzen zaigun gauza bakarra da borondate politikoa eta horixe da eskatzera gatozena gaurko honetan, borondate politikoa egon dadila, Eusko Jaurlaritzak egiten dituen kontratu publiko guzti, guzti, guztietan gutxienez 1.200 euroko soldata bermatzeko langile guztiei jardun osorako, evidentemente, horren azpitik ulertzen dugulako kontratu horiek ez direla kalitatezkoak eta eskainiko den zerbitzua ez dela kalitatezkoa.
Horrekin batera ere, eskatzen duguna da azpikontratazio katearen politikaren errebisio bat, zeren iruditzen zaigu administrazioak, badakigu denok sektore publikoa oso zurruna dela, ez dela flexiblea eta askotan gobernu baten ardura daukazunean, askotan zailtasunak dituzula gauzak kudeatzeko, politikak agilizatzeko eta gobernu programak aurrera eramateko sektore publikoarekin soil-soilik, badakigulako hori, esan dudan bezala, zurruna dela, ez dela flexiblea eta askotan burokratikoegia dela.
eta orduan askotan komeni izaten dela, eta hau horrela aitortzen dut, nik sektore publikoaren defentsa sutsua egiten dut, baina aitortzen dut batzuetan, kasu konkretu batzuetan beharrezkoa dela enpresa pribatuetara jotzea eta kontratazio pribatua egitea.
Baina uste dut ere horrekin exceso handia dagoela, gehiegikeria handiegia dagoela eta tendentzia handia dela nabarmenki arrazoi ekonomikoengatik, aurrekontu horiek merkeagotu egiten direlako eta merkeagotzen direlako langileen lepo.
Eta nik uste dut hau dela ekidin behar den kontu bat. Orduan, hau da ere eskatzen dugun beste kontu bat, ez zaizuena egokia iruditu, evidentemente, zuen planteamendu politikoen aurka dagoelako, baina pena bat iruditzen zait.
Azkenik ere aipamen bat egin nahi nioke Alderdi Sozialistari, zeren Gipuzkoan eduki genuen esperientzian Alderdi Sozialistak alde bozkatu zuen. Alde bozkatu zuen eta defendatu zuen, eta gaur gaurkoz Batzar Nagusiak dira Gipuzkoan indarrean dagoen Foru Arau horren defendatzaile sutsuenetako batzuk.
Eta oso zaila egiten zait ulertzea Gipuzkoan defendagarria iruditzen zaizuena EAE mailan defendagarria ez izatea eta, EAJrekin hain modu intimoan lerrokatzea aspektu guzti guztietan.
Pena bat da alderdi politiko bezala duintasunari eutsi eta hainbat aspektutan norberaren inpronta markatu beharrean, azkenean EAJren azpian, inkluso interlokuzio mailan, eta erabaki ahalmena ere EAJri uztea.
Eta nik uste dut hau esanda azkeneko gauza bat, azkeneko bi apuntetxo egin nahi nituzke.
Bata, esango didazue EAE mailan badagoela lege bat, klausula sozialen inguruko lege bat eta atzo lege hori errepasatzen egon nintzen eta aitortu behar dizuet badaukazuela kapazitatea ezer esaten ez duten legeak egiteko.
Ezer esaten ez duten legeak egiteko, koertzitiboak ez diren legeak, exekutagarriak ez diren legeak egiteko eta nik eskatuko nuke, ez gaurko ekimen honetan, zeren gaurko ekimen honetan ez da, baina eskatuko nuke benetan EAE mailan lege bat, klausula sozialak ondo landuko dituen lege bat, enplegu kalitateari ondo eutsiko dion lege bat, azpikontratazioa baldintzatuko duen lege bat egitea eta gero kontratu horiek bizirik dirauten bitartean, hau da, enpresek administrazioarekin harreman kontraktual bat duten bitartean, haien jarraipena egiteko neurriak planteatuko dituen lege bat egitea.
Izan ere, hori ez baita egiten. Irakurri nuen bosgarren artikulua  - zazpi artikuluko lege bat, oso lege xumea da, 3/2016 Lege hau, inolako errebindikaziorik merezi ez duena -  eta jartzen duena da, hain zuzen ere, kondizio minimo horietan indarrean dagoen konbenioa aplikatuko dela, hau da, konbenio estatala eta abar; berdin da 700 euro, 800 euro... irabaziko dituzten langile horiek. Berdin zaigu. Hau esanda apain geratzen gara.
Eta gero jartzen du informazioa eskatzeko ahalmena izango duela administrazioak eta kontratu horren jarraipena egitekoa. Ziur naiz, ez baitugu horrelako inolako ezer irakurri, ez komunikabideetan eta ez marko honetan, jarraipenik inolakorik ez dela egiten.
Eta uste dut ere lege serio batek behar beharrezkoa daukala kontratu horien bizitzan jarraipena egitea. Jarraipena egitea langile horiek zenbat ordu lanean ari diren, jarraipena egitea noiz fitxatzen duten, jarraipena egitea haien nominak zer nolakoak diren...
Hau da, administrazioak obligazioa dauka kontratu publikoak egiten dituenean bere menpe dauden enpresa guzti horiek, bezeroari, hau da, administrazioari, sektore publikoari zerbitzu on bat emateko, kalitatezko zerbitzu bat emateko eta...
...kontratu publikoak egiten dituenean, bere menpe dauden enpresa guzti horiek, bezeroari, hau da, administrazioari, sektore publikoari, zerbitzu on bat emateko, kalitatezko zerbitzu bat emateko, eta gainera, langileen baldintza duinak bermatzen dituztela ziurtatzeko administrazioari.
Eta nik uste dut, zentzu horretan ere, ekimen gehiago planteatu beharko direla aurrerantzean, lege hau oso motza geratzen delako. Eskatuko nizueke erreplanteatzea posizioa, ez dut uste honek, administrazio publikoarengan inpaktu ekonomiko handia edukiko lukeenik, uste dut ezetz. Uste dut inpaktu handia edukiko lukela Euskal Herriko langile klasearengan.
Uste dut merezi duela, uste dut ekimen egingarria dela, juridikoki erabat bideragarria lehen esan dudan bezala, eta uste dut ez dagoela aitzakiarik ekimen honi ezetz esateko.
Eskerrik asko.