BLANCO DE ANGULO (EH Bildu, 2018-11-15):
Eskerrik asko, mahaiburu andrea. Egun on guztioi.
Gaurko honetan sustantziarik gabeko adikzioen errealitatea mahaigaineratu nahi dugu, goraka ari den portaerak, XXI. mendeko drogak, zenbait jokabide sustantziekiko adizioan bezain arriskutsuak direlako.
Legez besteko proposamen hau defendatzeko testua prestatzen ari nintzenean burura etorri zitzaidan Adizioen eta Drogen Mendekotasunen Gaineko Arreta Integralari Buruzko Legea, edo modu arruntean esaten dugun bezala adikzio legea. Ba momentu horretan ponentzian, lantzeko momentuan eta hor elkartu ginen bozeramaileak nahiko ados egon ginen, nahiko ados.
2014-2015. urtean ponenteok somatzen genuen sustantziarik gabeko adizioen errealitatea, hau da, gaur egun gizartean eman den aldaketa, baina inolaz ere ez genuen aurreikusi momentu honetan dugun egoera, ezta portaera horiek ekarri duten eragina ere. Azken urte hauetan adizioen eta zehazki ludopatia kasuak asko igo dira, eta igoerari hori hainbat modalitatean nabaritu da, online jokoak, apustu etxeak eta apustuak egiteko makinak, gero eta gehiago ikusten baitira gure kalean, gure tabernetan.
Esan bezala, adizio legea landu genuenean ez geneukan egun eskuartean ditugun datuak, are gehiago, lege hori lantzeko momentuan adituen agerraldiak eskatu genituenean, ASAJER elkartearen ordezkari batzuk etorri ziren batzordera, EH Bilduk eskatutakoa, euren iritzia emateko.
Agerraldi horretan elkarteak joko online, loteriak, kasinoak eta pantailen eta teknologia digitalen errealitateari buruzko proposamenak eta kezkak helarazi zizkigun, baina kirola apustuaren inguruan ez genuen ezer hausnartu, seguraski ez genuelako espero orain heldu zaiguna.
Beraz, EH Bilduk uste du gai honen garrantziak eta gertatzen ari den bilakaera azkarrak ikuspegi aldaketa eta ekimen zuzena eskatzen dizkigutela. Horregatik, ekarri dugu ekimen hau bi neurri zehatz martxan jartzeko; bi neurri adingabeei zuzenduta batez ere. Zeren eta helduen artean ludopatia kasuak kezkatzekoak badira, imajinatu dezagun zerk ekartzen duen ludopatiak adingabeen artean. Guk esparru honetan zentratu nahi dugu: Adingabeak eta adikzio jokoak.
Jakin badakigu legez kasinoetan zein apustu etxeetan adingabeen sarbidearen debekua bermatzen dela. Horrek ez du esan nahi debeku hori bete betetzen denik, baina hori Ikuskaritzaren zeregina da, esan bezala legez debeku hori bermatuta dagoelako.
Baina zer gertatzen da joko online eta txanponjaleen edota apustuak egiteko makinekin? Errealitateak esaten digu makina horiek edozein tabernetan ikus daitezkeela.
A nuestro entender, los chicos y chicas menores de edad acceden hoy con demasiada facilidad a estas modalidades de juego. Hoy en día apostar es sencillo, es accesible y, lo peor de todo, no está estigmatizado. El juego patológico no es un trastorno de control de los impulsos, sino una adicción. En el juego hay dependencia, en el juego hay tolerancia y síndrome de abstinencia.
En el caso de las apuestas deportivas, son accesibles porque a pesar de que existen locales exhaustivos para la instalación de estos terminales, es cierto que el mayor número de apuestas se realizan en locales de hostelería, en bares.
Es accesible porque a estos establecimientos no existe ningún tipo de control para que los y las menores las usen  - pues si no existe control, impulsémoslo - , y porque cada vez tenemos más terminales de este tipo a nuestro alrededor. En 10 años se han instalado 2.100 máquinas en Araba, Bizkaia y Gipuzkoa, y como decía, más de la mitad se encuentran situadas en bares.
Por tanto, está claro que hoy en día se accede con demasiada facilidad a estos tipos de máquinas, y no olvidemos que en muchos casos estas máquinas son la puerta de entrada a la ludopatía. Tampoco podemos olvidar que apostar no está mal visto hoy en día, no está estigmatizado, porque la sociedad no es consciente de los riesgos que conllevan este tipo de conductas.
Hoy en día la sociedad da muy poca importancia al hecho de apostar por tu equipo, entre amigos, en una máquina cualquiera. Pero es que eso mañana puede desembocar en una adicción, en un grave problema.
No somos conscientes de que estamos ante unos comportamientos adictivos como decía. No somos conscientes de sus daños ni de que estamos ante un problema de salud pública. Yo sé que la consejera de Seguridad está siguiendo el debate atentamente, pero creemos que aquí es necesaria la implicación de otros departamentos, de Educación y de Salud por supuesto, porque nosotras creemos que un problema de salud pública. Y si no se es consciente de esta realidad, pues hagamos lo posible por concienciarnos.
Parémonos en un momento a visibilizar los mensajes que aparecen en las cajetillas de cigarrillos. Fotos absolutamente explicitas donde nos dicen "fumar mata". Todos y todas identificamos el tabaco como un elemento nocivo y además así nos lo recuerdan. Cualquiera que quiera comprar tabaco en una máquina expendedora lo hace a través de una activación de control remoto, y si se es mayor de edad, pues lo puede hacer con total libertad, pero siendo conscientes de lo que compramos.
Fijémonos ahora en esta foto. Es una máquina de apuestas deportivas. Si eres menor, no aceptes el reto. Aquí no dice "jugar puede crear adicción", "jugar es malo". Aquí dice "es un reto", dice justo todo lo contrario. ¿Qué más quieren los menores hoy en día que les pongamos un reto encima de la mesa? Es curioso que tengamos en nuestros bares este tipo de mensajes.
Jaun-andreok, Adikzio Legearen 50. Artikuluan, kausazko joko, jardueren eskaintzaren mugak zehazten den artikuluan Jaurlaritzak bultzatutako neurri batzuk agertzen dira:
"A. Joko arduratsuen printzipioak aplikatzen direla ziurtatzeko neurriak:
"Bat: Nahitaezkoa izango da joko establezimenduetan eta joko makinak dituzten ostalaritzako establezimenduetan informazio argia eta zehatza ematea, erabiltzaileek jakin dezaten jokoa ez dela diru iturri edo ogibide bat; hau da, aisialdirako aukera bat baino ez dela eta hargatik eta arduratsuan, kontrolatuan eta neurritsuan jokatu behar dela. Horretarako, informazio materiala jarriko da jokalarien eskura eta kartelak eta oharrak ere bai ondo ikusteko lekuetan".
Legearen artikulu hau irakurri ondoren, zuek uste duzue kartel hau egokia dela? Ezetz esango nuke nik. Ezetz. Are gehiago, esango nuke indarrean dagoen legea ez dela betetzen ari.
Beraz, guk oso argi dugu kontrol neurriak ezarri behar ditugula, batez ere adingabeei zuzenduta, eta horrez gain pedagogia egin behar da pedagogia ezinbestekoa delako portaera horien kalteen inguruan kontzientziatzeko.
Ikusi duzuen bezala, neurri zuzenak, argiak eta egingarriak proposatzen ditugu.
Alde batetik, Jaurlaritzari eskatzen diogu ikerketa bat egin dezala apustuak egiteko makinak edo txaponjaleak erabiltzeko kontrol neurriak ezartzeko.
Eta esparru honetan badugu adibide bat: Tabakoa erosteko makinetan erabiltzen den sistema bera. Makinak aktibatzeko aginteak hain justu Partidu Popularrek Murtzian orain dela bi urte jarri zuen sistema bera.
Pedimos que se estudie la posibilidad de que estas máquinas tragaperras y de apuestas deportivas situadas en bares se activen a través de un mando, exactamente igual que se hace con las máquinas expendedoras de tabaco. Gracias a esta medida, nos aseguraríamos de que los y las menores no accediesen con la facilidad que hoy en día lo hacen a estos terminales.
Neurri hori izan daiteke edo beste bat: Nortasun agiriaren bidez edo dena delakoa, ez gaude itxita. Aginteak proposatu dugu eredua gizartean ezarrita dagoelako, baina hori guztia aztertu eta proposatu daiteke. Esan bezala, gure legez besteko proposamenean ez dugu aipatzen aginteen erabileraren derrigortasuna.
Eta beste aldetik, pedagogia apustuak egiteko makinak zein txanponjaleen erabilerak ekar ditzakeen ondorio negatiboen inguruko kontzientziazio kanpaina egitea oso garrantzitsua da gure aburuz, batez ere ikastetxe eta unibertsitateetan, gaur egun ez delako horrelakorik egiten, eta gure gazteek ezagutu behar dutelako portaera horien ondorioak, ludopatien kalteak, besteak beste.
Además, no olvidemos que las campañas publicitarias para enganchar a los chicos y a las chicas son sumamente agresivas. Nos bombardean con anuncios que nos incitan a hacer apuestas, anuncios protagonizados por personajes conocidos o referentes en el mundo del deporte, alimentando ese binomio apuestas-deporte, apuestas-ídolo.
Durante algunas retransmisiones en directo se anuncian plataformas de juego o apuestas, y en las redes sociales desde cuentas oficiales de equipos deportivos de élite se anima a apostar. Por eso, entre otros motivos, durante los seis últimos años el número de personas afectadas por el juego se ha multiplicado por cuatro. Las apuestas deportivas es el juego que más se ha incrementado.
Tenemos una encuesta. Según el avance de la última Encuesta de Adicciones de la CAPV, de 2012 a 2017 la frecuencia de las prácticas de apuestas deportivas se ha incrementado de un 1,6 a un 7,3.
Jaun-andreok, joera honekin amaitu behar dugu. Uste dugu benetako neurriak ezarri behar ditugula gizarteak adikzioekiko dituen jarrerak eta jokabideak aldatzeko eta modu espezifikoan arazoak sor ditzakeen jokoak edo joko patologikoak prebenitzeko. Erantzukizun publikoa dugu eta arazoa eskuartetik ihes egin ari zaigu.
Esan bezala, bi neurri zehatz eta egingarriak ekarri ditugu. Orain espero duguna da biak...
...egin ari zaigu.
Esan bezala, bi neurri zehatz eta egingarriak ekarri ditugu. Orain espero duguna da, biak onartuak izatea.
Gobernuari sostengua ematen dioten taldeekin ez da posible izan erdibideko bat lortzea, momentu honetan euren ikuspuntua orokorragoa delako. Baina aukera izango dugu beste ekimenen bidez akordioa lortzeko, eta kasu honetan, abstentzioa eskatuko nizueke.
Beste aldetik, Elkarrekin Podemos taldeak gehitzeko zuzentzeko aurkeztu du, eta zuzenketa horretan agertzen diren terminoak edo argudioak konpartitzen ditugun arren, uste dugu, ba lehenengo puntua marko orokor legal eta batean kokatu behar dugula, eta gaur ez dela egun egokiena hori egiteko; bigarren puntuarekin ados gaude eta prest gaude gure legez besteko proposamenean txertatzeko.
Eta Talde Popularrari aldeko bozka eskatuko diogu. Zuzenketarik aurkeztu ez duzuenez, uste dugu, printzipioetan ados gaudela, eta interbentzio hau egin ondoren, zalantzaren bat argitu gabe geratu bazaizue, bigarren txandan saiatuko naiz erantzuten.
Besterik ez. Eskerrik asko.