JUEZ GARMENDIA (EAJ, 2016-04-21):
Eskerrik asko, legebiltzarburu anderea. Lehendakari jauna, legebiltzarkideok, arratsalde on denoi.
Garraio jasangarriaren apustuak, beste baldintza batzuen artean, zerbitzuak ordutegien arabera, eskaeren arabera, erabiltzaileen arabera eta zenbat garraio mota dauden zati konkretu bat egiteko ikustearen arabera emango den eskaintza erabakitzera eramaten gaitu.
Jasangarria izateak hori esan nahi du, benetako behar bat betetzea. Eta horrela ez bada, zertarako diru publikoa ia alperrik erabili beste gauza askotarako erabili badezakegu.
Euskotreneko teknikariak eskaeretan aurreko esperientzietan eta antzeko ekintzetan oinarritzen dira erabakiak hartzeko. Kasu honetan ere horrela da. Eta kasu honetan gaur aztertzen ari garen gai honetan, eskaintza batzordeak erabaki zuen zerbitzua zabaltzea ez zela beharrezkoa.
2007ko uztailak 23an, larunbata, Bilbo eta Donostia artean zerbitzu bereziak ezarri ziren gaueko ordutegi bereziak ezarri ziren. Urola Kostako herri batean jaiak zirelako eta Rolling Stones taldea Gipuzkoako hiriburuan kontzertu bat eskaintzen zuelako.
Zerbitzu berezi honen emaitzak oso txarrak izan ziren. Ia ez zen eskualdeko tren bidaiaririk egon Donostiarantz. Hau adibide soil bat da. Eta esan bezala datu bat da. Ez erabili aitzakia bezala erabakiak gau bakar bateko emaitzengandik hartzen direla esateko eta aurpegira botatzeko.
Adibide bat da. Legebiltzar honetan gauzak azaltzeko adibideak jartzen direnean askotan argudio bezala erabiltzen dira eta gaizki erabiltzen dira. Beraz, adibidea da eta kontuan hartzekoa, hori bai.
Zumaia eta Donostiaren arteko gaueko tren zerbitzua aztertzeko Euskotreneko teknikariek kostu, sarrera, eskaera ikertzen dute. Aztertutako tren zerbitzuen adierazgarriak hauek ziren. Urteko larunbat guztietan abenduko 25a eta urtarrileko 1a ezik. Norabide bidean zerbitzua bi orduro ezartzea.
Tren langile bi eta materiala zaintzeko hirugarren langile bat eta materiala bidean. Garbitasuna sartzen zen baita ere. 2.337 euroko kopurua aurreikusi zen. Donostiako jaietako gau bat hartu zen, gaueko 10etatik goizeko 7ak arte. Eta berdina egiten da larunbata arrunta baten. Gaueko 10etatik goizeko 7ak arte aztertuz.
Lortzen den okupazio indizea 14,30ekoa da. Aurreikusitako erabiltzaileen kopurua 64 pertsonetako izango litzateke. Hau da, gau osoan 128 bidaia egingo ziren. Amara eta Errekaldeko topoa hartzen dutenetatik, 17 bidaiari gehiago lortu ahal izango eta 34 bidaia gehiago. Guztira 162 bidaia gau osoan zehar eta hori kasu edo egoera baikorrenean, aurreikuspen baikorrenean.
Diru sarrerak 226,80 eurotakoak izango lirateke. Eta gastuak, esan dudan bezala, 2.337 eurotakaak. Hau ez da jasangarria inondik inora. Kontuan eduki behar da errepideko garraio publikoak, autobusak betetzen duela zerbitzu hori hemen esan den bezala.
Ez da inola ere ez ordutegi hori eta tramu hori zerbitzu gabe usten. Ezin da eskaera hau berriro ere beste behin edo ondo aztertu gabe zuzenetsi. Eta Euskotreneko eskaintza batzordeak esaten du, teknikariez osatutako batzordeak esaten du ondo aztertu behar dela erabakia hartu baino lehen.
Hala ere, azpimarratzekoa da Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Gipuzkoako Garraioaren Lurralde Agintaritzak ez zutela bere momentuan zegoen zerbitzua eta eskaintza handitzeko edo zabaltzeko premiarik ikusi. Erabiltzaile bakar baten eskaera jaso zen Gipuzkoan. Kultura ekitaldiak izan direla edo kirol ekitaldiak izan direla eta, bai Euskotrenera zuzenean heldu diren eskaerak edo Foru Aldundiaren bitartez Euskotrenek antolatzen eta zuzentzen dituen autobusei egin zaizkien eskaeretan ez da gaueko zerbitzu bat ere eskatu. Eibar, Elgoibar eta Deba-Donostia egiten duten autobusetaz ari naiz. Egin diren eskaera bakarrak herrien artekoak izan dira, sekula ere ez Donostiaraino heltzen direnak.
Euskotrenen eta Garraio Sailaren helburua herritarrei eta garraio publikoa erabiltzen dutenei eskaintza eta zerbitzu onena, eraginkorrena, modernoena eta zabalena ematea da, jasangarritasuna beti kontuan izanik, zerbitzuak hobetzeko etengabe ari dira lanean, hobekuntzaren bidean.
Politika jasangarri baten ardatza herritarren ahalik eta kopuru handienak garraio publikoa erabiltzea bada eta garraio pribatuaren erabilera murriztea bada, denok jadanik ezagutzen ditugun arrazoiengatik, nola ez zen ba, benetako premiarik egongo balitz, gaur eztabaidatzen ari garen zerbitzua ezarriko? Galdera honen erantzuna urteetako lanak adierazten du.
Eskaera hau luzatu zenean, Euskotreneko eskaintza batzordeak erabaki zuen adierazitako ordutegian estimatutako eskaria ez zela trenbide zerbitzu bat abian jartzeko modukoa. Hala ere, ekitaldi berezien beharrak betetzeko zerbitzu batzuk jarri ziren, batez ere kontzertuetarako, eta ez zen ia eskaerarik egon. Betebehar berezi hauek betetzeko egokiagoa ikusi zen errepide bidezko zerbitzua.
Euskotreneko eskaintza batzordeak baloratzen eta ikertzen ditu zerbitzuak eta hauen eragina. Batzorde hau teknikariek osatzen dute, adituek, gaian adituak direnek osatzen dute; zerbitzuak eskaeraren arabera antolatzen dira. Gau osoa kontuan edukita, egoera baikorrenean 162 bidaiariez gabiltza berbetan. Postuen azterketa burutu ondoren, % 10eko indizea lortzen da eta Euskotrenek duen batez bestekoa % 40koa da.
Guzti hau horrela izanda, zerbitzuak suposatzen duen kostuak zeresan handia eta garrantzitsua du. Hau ez dugu guk esaten, teknikariez osatutako esperientzia askoko lantaldeak esaten du, Euskotreneko eskaintza batzordeak baieztatzen du.
Errentabilitate ekonomikoa eta erabiltzaileen onura ez lirateke zerbitzu honekin bermatuko. Kontuan eduki behar dugu kalitatezko garraio publiko eraginkor eta erabilgarri bat mantentzea ez dela errentagarria ekonomikoki eta Gobernuak gai honetan esfortzu handia egiten duela.
Hala ere, bai da errentagarria gizartearentzat, eta pertsonak ardatza izanik, azken honek izugarrizko garrantzia du erabakia hauek hartzerako orduan. Baina, esan dudan bezala, kasu honetan eskatzen den zerbitzu honek ez du bigarren baldintza betetzen, ez du bigarren funtsezko helburua betetzen, erabiltzaileei garraio zerbitzu onenak ematea nahi badugu, honek ez du esan nahi konponbidea trena izan behar dela bai edo bai. Beste aukerak ere hor daude eta helburua zentzu guztietan eraginkorren betetzen duten garraioak aukeratzean asetzen da.
Foru Aldundiak eta Gipuzkoako Garraioaren Lurralde Agintaritzak erabaki zuten eskaera horri erantzuteko autobus zerbitzua zela egokiena. Beraz, Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Gipuzkoako Garraioaren Lurralde Agintaritzaren erabakiak Euskotreneko eskaintza batzordeak ikerketen ondorioz hartutako erabakia indartzen du. Hiru erakundeen azterketek puntu berdinera erabaki amankomunera eramaten gaituzte, zeozergatik izango da.
Hala ere, Euskotrenek zerbitzu bereziak eskaintzen ditu ekitaldi bereziak daudenean, bidaiariek aukera zabala izateko: Errealaren partiduak, Eibar futbol-taldeko partiduak, kontzertuak, jaiak, ikuskizun bereziak, ez-ohizko ekitaldiak eta abar.
Garrantzitsuena bidaiariaren eskaera betetzea da eta eskaera horiek trenez edo autobusez betetzen dira, aukera biak daude. Garraioa egon badago eta garraioetan adituak direnek hau bermatzen badute, beste gai batzuetan egiten den bezala, datuetan eta beraien esperientzietan oinarritu behar gara. Eta oinarritzen gara, oraingoan ere bai.
2015. urtean, joan zen urtean, Euskotrenek 134 egunetan baino gehiago bete zituen zerbitzu bereziak. Larunbatetako, eguneko eta gaueko bidaiak indartu zituen. Egun berezita zerbitzu bereziak jarri zuen, Euskotrenen eta Euskotreneko eskaintza batzordearen zeregina gero eta zerbitzu hobeagoa lortzea da eta horretan dabiltza lanean egunero.
Garraio politika eraginkor bat burutzea da Gobernuaren eta Garraio Sailaren helburua, helburu nagusia, zerbitzuak beharrezkoak direnean eta era eraginkorrenean ezartzen dira, baita zerbitzu bereziak ere. Baina eskaerak ondo aztertu behar dira erabakiak hartu baino lehen.
Eskerrik asko.