KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-02-22):
Eskerrik asko, legebiltzar-buru andrea. Legebiltzarkideok, sailburua, eguerdi on denoi.
Astelehen honetan, greba hasi da, Gipuzkoako adinentzako egoitza zentroetan, beste bat, ez da kontu berria. Denen gogoetan dago oraindik, Bizkaiko egoitzetako langileen borroka luzea. Etxez-etxeko zerbitzuetan lanean ari diren profesionalak ere jo dute grebara.
Tamalez, ohiko bilakatzen ari dira adinekoen egoitza zentroetako eta, orokorrean, gizarte zerbitzuetako profesionalen lan baldintzen inguruko gatazkak.
10 urte bete dira aurten Gizarte Zerbitzuaren Legea onartu zenetik, bi urte luze Gizarte Zerbitzuen Euskal Sistemaren Prestazio eta Zerbitzuen Zorroa indarrean sartu zenetik, baina zoritxarrez, gaur egungo egoera ez da batere onargarria.
Legeak ez du izan beharreko ibilbidea izan. Legearen arkitektura normatiboa apenas garatu da eta dugun apurra zaharkitua dago.
Gaur hizpide dugun adineko pertsonentzako egoitza dekretua, adibidez, lehengo mendekoa da. Zahartzen ari da gure gizartea, zahartzearekin, mendekotasun egoerak ere gora egiten dute, gero eta larriagoak izaten dira, gainera, mendekotasun horiek eta askotan gaixotasun kronikoekin batera ematen dira. Eta horrek, zaintza maila handiagoak eskatzen ditu. Eta gainera, gero eta ohikoago bilakatzen ari da bere zaintzaz arduratuko den inor ez duen pertsonekin topo egitea.
Baina zahartzeaz hainbeste hitz egiten den horri honetan, ba zaintzaren maila handiagoa eta egokiak ahalbideratuko dituzten dekretua ez da eguneratu.
Ez dira eguneratu, dekretu hori ez eguneratzearekin, langileen ratioak eta pertsonalari dagozkion beste kontu garrantzitsu batzuk ere, ez: Kualifikazioa, perfil profesionalak edo zentro horiek bete behar dituzten baldintza funtzional eta materialak, edo ez da era egokian definitu egoitza hauen izaera sozio-sanitarioa.
Jaurlaritzak ez du bere lana egin eta, horren ondorioz, zerbitzuen kalitatean eta arreta mailan egiturazko hutsuneak eta gabeziak gertatzen ari dira. Herrialdeen arabera, irizpide oso desberdinak manejatzen ari dira eta gizarte zerbitzuen arloan lanean ari diren langileen egungo lan baldintzek ezinezko egiten dute kalitatezko arreta bermatzea.
Ondorio larreak ditu egoera honek, bai egoitza horietan dauden adineko pertsonentzako eta beren senitartekoentzako eta, noski, egoitza horietan lanean ari diren profesional guzti horien bizitzan ere.
Milaka dira egoitza horietan lanean ari diren emakumeak. Erabat feminizatua eta prekarizatua dagoen lan arlo bat da egoitza zentroetakoa. Beste zaintza arloetan gertatzen den moduan, adineko pertsonen zaintza den debaluazioa nabarmena da egoitza horietako lan-baldintzatan, sektore gutxietsia eta prekarizatua da.
Zaintzak erdigunean jartzea ahalbidetuko duen zerbitzu publikoen aldekoa da gure autoa. Eta Euskal Herria Bilduk uste du gizarte zerbitzuetako profesionalek lan baldintza duinak izatea ezinbestekoa dela kalitatezko zerbitzu publikoak eskaintzeko.
Eta bai Gobernuan egotea egokitu zaigunean eta baita oposizio lanean egon garenean ere, lehentasunezko ardura eta konpromisoa izan da guretzat. Hor dago Euskal Herria Bildu Gipuzkoako Forua Aldundian ildo honetatik egindako eraldaketa prozesu guztia, Kabiaren bultzatzearekin eta, batez ere, egoitza zentroetako emakumeen lan-baldintzen hobetzerako izandako jarrera proaktiboa, baldintzak ezarriz eta dirua jarriz.
Eta, baita ere, behin eta berriro ekarri dugu gaia Legebiltzar honetara. Arloko aratz eskumena Jaurlaritzaren esku egonik, 2016ko ekainean ekarri zen legez besteko bat Alderdi Jeltzaleak eta PSEk babestuta, eskatuz dekretu horiek eguneratzekoa 2016an, baina ez zen bete. Ondoren, legealdia hasi eta berriz ere adostutakoa betetzea eskatu zen eta 2017ko otsailean onartu egin zen aho batez, kasu honetan, dekretu horiek eguneratzea eta hori ere ez zen bete. Eta gainera, orduan eskatu zitzaion administrazio publikoei, tartean Jaurlaritzari, kontratazio publikoetan jarrera proaktibo bat izatea eta inplikatzea. Hori ere ez du bete.
Eta bi urte pasa dira, beharrak gora egiten dute, lan gatazka garrantzitsuak ematen ari dira, agerikoa diren gabezi eta arazoak ditugu, gutxietsitako eta prekarizatutako sektore bat eta Jaurlaritzak ez du egiten Legebiltzar honek eskatutakoa. Eta egoera ikusi nahi den aldetik ikusita, Artolazabal sailburua, ez da onargarria.
Ayer mismo, El Diario Vasco recogía la opinión de algunas familiares de residentes en las residencias en Gipuzkoa y comentaban que las residencias no tienen un personal suficiente, que no es solamente un tema de la huelga, que las personas que trabajan en esas residencias están asfixiadas, decían. Tienen 92 minutos, 92 minutos de 24 horas es el tiempo que se dedica a una persona atendida en un centro en Gipuzkoa. 92 minutos para levantar, asear, vestir, ayudar a desayunar, comer, cenar, cambiar pañales, sacar a pasear, acostar. 92 minutos para personas con grandes dependencias.
Pero no es un problema de Gipuzkoa. Este Parlamento ha recibido también a la asociación de familiares de personas atendidas en las residencias de Bizkaia, Babestu. Nos plantearon cuál era su vivencia en estos centros. En agosto, SATSE denunciaba la precariedad sanitaria en las residencias de Bizkaia, y ayer mismo SATSE denunciaba también la sobrecarga de trabaja en las residencias alavesas por el aumento de las personas con altos niveles de dependencia. Y denunciaban que en algunas residencias no se ofrece atención permanente de enfermería las 24 horas del día durante el año; y pusieron el caso de la residencia de Txagorritxu, en la que hay una única enfermera para atender a 150 personas en el turno de noche.
Eta lan gatazkak ere bizi-bizi daude. Milaka dira lan arlo honetan lanean ari diren emakumeak. Lan fisiko oso gogor bat egiten dutenak, ezin iritsi dabiltzanak, atsedenaldirik egokirik gabe, kasu batzuetan prestakuntza egokirik gabe, baliabide egokirik gabe, bere lan fisiko horiek ekartzen dizkien lesioek gaixotasun profesional bezala errekonozituak izan gabe, gutxietsiak eta bere lan indarra merke saltze behartuak.
Eta esango nuke guzti honek herri duin bezala bi galderen aurrean jartzen gaituela: Nola izan nahi dugun zainduak eta, noski, nork eta nola zainduko gaituen. Eta egia esan, zure jarduna ikusita ez dakit ohartzen zaren zaintzak duen garrantziaz edo agian ez diozun onartu nahi duen garrantziaz.
Zainketaren modeloari dagokionez, ez dirudi kontua zure lehentasunen artean dagoenik. Dekretua ez da eguneratu, aurreproiektu bat dugu mahai gainean...
...onartu nahi duen garrantziaz.
Zainketaren modeloari dagokionez, ez dirudi kontua zure lehentasunen artean dagoenik. Dekretua ez da eguneratu, aurreproiektua bat dugu mahai gainean, baina ez dirudi aurreproiektu horrek ere gauza handirik konponduko duenik.
Begira, Artolazabal sailburua, dekretu berri horretan markatzen diren ratioak dagoeneko leku askotan gaindituak daude eta, hala ere, arazoak agerikoak dira.
El Decreto de Servicios Mínimos aprobado por el Departamento de Trabajo y Justicia en relación a la huelga de Gipuzkoa, establece unos porcentajes que ponen esos ratios establecidos en el decreto de servicios mínimos por encima de los que marca del decreto actual y seguramente  - muy probablemente -  por encima de los que marca el nuevo decreto.
Baina ez da hori bakarrik. Ez da dekretua ez dela eguneratzen. Zuri dagokizu gauzak behar den moduan egiten diren edo ez ikuskatzea eta horretan ere ausente zaude. Kontsumobidek ikuskatu ditu erresidentziak. Gipuzkoako Foru Aldundiak ere grebaren harira ikuskatu ditu. Baina zure Sailetik zer egin du Ikuskaritzak, adibidez, SATSEk edo Babestuz elkarteak egindako salaketa larri horien inguruan?
Bestetik, kalitatezko enplegua eta berdintasunaren aldeko konpromisoa duela esaten duen Gobernu honek, feminizatua eta erabat prekarizatua dagoen lehen sektore honekiko zer du esateko? Gatazka honekiko zer du esateko Gobernu honek? Hemen ere perfilez, ea marejada pasatzen den gehiegi despeinatu gabe.
Gobernu batek ezin du egoera honen aurrean, Artolazabal andrea, ustezko neutraltasun batean egon.
No se puede escurrir el bulto, señora Artolazabal, cuando no se está garantizando los derechos al cuidado de las personas en situaciones de desprotección y cuando la igualdad no está garantizada. Esta es la cara B de su Euskadi lagunkoia, y se lo tiene que hacer usted mirar.
Perfilez jartzea ustezko neutraltasun hori zaintza lanetako zerbitzu publikoen ahultzearen alde egitea da, hauen merkatalizazioaren alde egitea da, prekarietatearen alde egitea da. Egoera honen aurrean, berdintasun ezaren aurrean, kalitatezko zerbitzuen ezean, zuk ezin duzu neutral agertu.
Denok beharko ditugu zaintzak bizitzaren une guztietan, eta aukera dugu zaintza duinak modu kolektiboan antolatzeko, eta orain dugu momentu egokiena horretarako. Horregatik, Artolazabal sailburua, galdetu nahi nizuke zer asmo duzun egoera guzti honen aurrean.
Eskerrik asko.