KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2018-03-21):
Edo gehiago, eta herri honentzako erronka inportanteak kokatzen direla demografiaren kontuaren bueltan aipatzen eta aipatzen ez diren elementuen inguruan.
Zurrunbilo horretan orokortzen ari den kezka handi horren erdian Urkullu lehendakariak Familia eta Haurtzaroaren Aldeko Euskal Ituna aurkeztu zigun pasaden urtarrilean. Gobernuaren hitzetan, ba kontzentzu zabaleko itun bat, orain arteko famili eta haurren babesterako politikak aldatzeko asmoaren inguruan egitaratutako itun bat eta, guzti horrekin batera, ba kezkak ere sortzen dituen itun bat, gure taldeari behintzat kezkak sortzen dizkiona.
Zeren azken finean itunak bere xedean hitz potolo eta asmo asko biltzen dituen ituna da, zaila da ados ez egotea orokortasun horretan eta ñabardurekin, gero zehaztuko ditut ñabardura guzti horiek, baina gauza da paperak dena eusten duela eta askotan justuki hor egoten dela koska, hitzetik ekintzetarako bide hori egiteko gaitasunean. Eta gauza da momentu honetan dagoeneko atzeraezina dela hitzetik ekintzetarako bide hori martxan jartzea.
Eta hor gure kezkak, gure taldearen iritziz planteamendutan erratua dabil Gobernua, erratua helburu orokorrean eta nahasmen antzematen da bere planteamendu eta adierazpenetan. Eta aurrera begira egin beharreko jauzi kualitatiboa egin ahal izateko argitasuna funtsezkoa da.
Zentzu honetan, kezka sortu digu arazoaren trataera fragmantatuak, itunaren planteamendu orokor eta Gobernu-kideen adierazpenen arteko alineazio falta, egunak pasa ahala aldatzen joan direnak edo aldatzen joan behar izan direnak; kezka itunaren fokua berriro ere adierazle eta ebaluazio guztiek eraginkorrak ez direla argi utzi duten politiketan jarri nahi izatea; kezka herri bezala dugun erronka honi arazo komunikatibo bezala heldu nahi izana eta, gainera, horretan sinbolismoan hain traketsak izanagatik.
Kezka famili politikak sistema baten eta lan merkatuen beharrei erantzuteko planteatzen ari denaren zantzuak gero eta nabariagoak direlako, eta guk famili politikak eta familiak babesteko politikak beste era batean ulertzen ditugulako.
Askotan esan dugun bezala, pertsonak eta ongizatea erdigunean jarriko dituen politikak erabiltzeko bidean ulertzen ditugulako guk familiak babesteko politikak.
Kezka batez ere eskuartean ditugun erronkek eraldaketa sozial sakon bat eskatzen dutelako eta betikoa egiten jarraitzeko inertzian erortzeko arrisku handia ikusten dugulako, zenbait logika aldatzen ez badira, behintzat.
Aurretik esana dugu famili politiken harira izandako eztabaida ezberdinetan beharrezkoa zela errotiko aldaketa bat, ezin genuela betikoa egiten jarraitu, ez bakarrik aurreko saiakeren emaitzak oso txarrak izan direlako, baizik eta ezinbesteko dugulako familiak babesteko gure politiken inguruko hausnarketa konpartitu bat egitea. III Planaren ebaluazioak ere jasotzen du hausnarketa hau egitearen beharra, eta famili politiken definizio eta mugak birdefinitzeko beharra aipatzen dira, besteak beste.
Paradigma aldaketa baten aurrean gaude, iruditzen zaigu hori oso agerikoa dela. Kaleak ere argi utzi digu ere eta badira bi irudi oso argi usten dutenak, gainera, paradigma aldaketa hori.
Begira, bat da hau, eta da itunaren argazkia; hau guretzako da paradigma zaharra, bost gizon emakumezkoek seme-alabak izan behar ditugula erabakitzen. Hau da paradigma zaharra.
Eta hau da paradigma berria, emakumeak planto egin genuenekoa, gauzak mugitzeko planto egin genuenekoa. Hau da paradigma berria. Nahikoa da esaten dugun horretarako, eta hor gaude atzerapausorik ez duen planto baten aurrean.
Sistema produktibo eta erreproduktiboaren arteko banaketarekin apurtu beharra dago eta horri lotuta dagoen sexuaren araberako banaketa gainditu behar da, zeren bestela planak hobeak izan daitezke baino ez dute inolako eraldaketarik ekarriko.
Orekak erabat hautsita daude gurean. Gero eta nabariagoa da hori eta honek ez ditu politika sinboliko gehiago behar, politika eraldatzaileak behar ditu eta, tamalez, horrelakorik ez dugu ikusten Gobernu honen jardunean.
Eta, begira, pentsatu genuen, eta hala esan genuen Legebiltzar honetan gaiaren inguruan izandako eztabaida batean, itun zabal horren aitzakian Legebiltzar honek izango zuela eztabaida honi heltzeko aukera, horrela ulertzen baititugu guk kontsentsu zabaleko prozesuak. Baina ez zen horrela izan.
Hala ere, itunak oraindik bide luzea du egiteko, bertan jasotako xede eta asmoak aurrera eramateko benetako borondate politikoa badago eta martxoan 8ko aldarrikapen horiei benetako erantzuna emateko asmorik badago, epe luzerako estrategia baten aurrean gaude eta lehen hastapenak segur aski IV. Familia Planean izango dituen estrategia baten aurrean egon gaitezke, baina planaz haratago joatea eskatzen duen ituna eskatzen du itunean jasotakoa gauzatzeak.
Eragin altuko sektore politiketan ere planteatu beharko dira jardunbideak. Benetan jendarte eredua aldatu nahi badugu, pertsonen bizitza proiektuak gauzatzeko beharrezkoak diren baldintzak sortu nahi badira, eta benetako familia eta haur eta nerabeak babesteko estrategia hori gauzatu nahi badugu.
Zentzu horretan, kontsentsu zabalen beharra eta balorea azpimarratu nahi izan zen itunaren bueltako adierazpenetan eta gu horretan ados gaude, tamaina honetako eraldaketa prozesu batek kontsentsu hori ezinbesteko duelako.
Garaiz gaude denon artean aldaketa demografiko eta familia politiken inguruko eztabaida serio bati ekiteko eta batez ere kontsentsu zabaleko bideak irekitzeko, eta horregatik eskatu genuen guk eztabaida monografiko hau.
Herri erronkek herri erantzuna eskatzen dutenez, ba ekarpenak, denen ekarpenak behar-beharrezkoak direla iritzi dugu.
Asko dugu eztabaidatzeko, dudarik gabe. Eta jarraitu baino lehen, eskerrak eman nahi nizkieke talde guztiei eztabaida monografikoaren aurrean izandako jarrerarengatik, sailburuari ere bai, denok onartu dugulako era batean edo bestean eztabaidaren pertinentzia.
Akordioak josteko borondatez aritu gara denak eta argi luzeak jarrita iruditzen zait, eta diferentziak diferentzia, era horretan eztabaidatzea oso eraginkorra eta eraikitzailea dela iritzi dut eta hori ere azpimarratu nahiko nuke.
Eztabaidaren gaira etorrita edo jaitsita, egia da zahartzen ari den gizarte bat dela gurea  - horretan ez dago dudarik - . Datu orokorrei eta populazioari bere osotasunean erreparatuz, jaiotze tasa etengabe jaisten ari da gurean eta Europako txikienetakoa da une honetan; zahartze tasa, aldiz, handienetakoa da. Biztanleria galtzen ari gara eta biztanle gutxiago eta zaharragoak ditugu. Hori da gure erretratua.
Egun, 1.000 biztanleko 8 jaiotze ditugu, Europako batez-bestekotik nabarmen behera eta erkidegoko jendartearen zahartzea bizkortzen ari da.
Horrez gain, aurreikuspen askok diote jaiotze tasa orokorra jaitsi egingo dela datozen urteetan ere eta batez ere ugalketarako adinean emakume gutxiago egongo direlako.
Hau da aurrera begira dugun panorama.
Hala ere, halako datu beltzen aurrean ere argitasun pixka bat ere antzematen da: Erkidegoko aurtengo populazio datuak positiboak dira, 4.000 pertsona gehiago daude gutxi gora behera eta, horrez gain, handitzen ari da 19 urte baino gutxiago dutenen kopurua azken urteetan.
Horren atzean bi joera neurri handi batean, ezta? Etorkinen etorrera eta historikoki baztertuak izan diren herritar sektore jakin batzuek duten jaiotze tasa.
Argi-ilunak, beraz, gaiaren inguruan.
Egia da demografiarekin lotutako datu guztiak kezkagarriak direla iruditzen zaigula, ez? Baino, ojo, badira zenbait aditu jaiotze tasaren egoerari larritasuna kentzen diotenak.
Are gehiago, aditu askoren artean askotariko iritziak daude. Tartean, adibidez, Unai Martín soziologoaren iritziz, jaiotze tasa jaistea bere horretan ez da txarra eta, gainera, azken 20 urtetako epealdiak kontutan hartzen baldin badugu, ez da jaitsi, igo egin da.
Are gehiago, egungo Euskadiko demografiaren egoera bere ustetan bere historiaren onena da, populazioaren zahartzea ontzat jotzen duelako eta horrek esan nahi du nolabait bizitza itxaropena inoiz baino altuago dugula eta hori lorpen sozial bat dela. Hortaz, testuinguru honetan jaiotze tasa jaistea normala eta ona da.
Iritziak, beraz, askotarikoak. Baina onartu egin beharra dago egoera orokor honen aurrean diskurtso eta kezka bat nagusitu dela nolabait, ez? Ongizate ereduaren finantzaketarekin lotuta, eta lan merkatuen beharrekin lotuta batik bat.
Nagusitzen den galdera da, ea egongo ote den pertsona nahikorik, lan esku nahikorik, kotizaziodun nahikorik pentsioak, zerbitzuak publikoak eta abar ordaindu ahal izateko.
Eta argazkia bere osotasunean kontutan hartu gabe, ba arazoak agertzen dituen erpin desberdinak landu gabe, konponbide bakarra ari da proposatzen, berehalako soluzio bat izango balitz bezala, gainera, eta da jaiotze tasa igotzea.
¿Y se extinguirá Euskadi a falta de vascos, como decía Javier Elzo en un artículo de opinión, muy acertado en relación al tema? ¿O como dice el señor Alonso, está Euskadi a la cabeza de un suicidio demográfico?
¿Este es el principal problema que tiene Euskadi en este momento? Hombre, pues no sé.
La verdad es, que escuchando este tipo de afirmaciones, parecería que hemos sufrido un tsunami y hemos perdido a gran parte de nuestra población.
Y además, resulta curioso que este tipo de afirmaciones catastrofistas vengan de aquellos que han creado las condiciones más antinatalistas de la historia. Y luego la verdad es que se nos acusa a nosotras muchas veces de catastrofistas, pero la verdad es que...
Tamaina handiko erronka dugu esku artean, horretan ez dago dudarik eta ez diot nik inolako garrantzirik kendu nahi. Bestela, gainera, ez genuke eztabaida hau proposatuko.
Baina esaten eta entzuten denaren kontra, gai hauetan adituak diren zenbat ikerlariaren iritziak ere ekarri nahiko nituzke gaur eztabaida honetara, batez ere demografiaren aitzakia horretan zabaltzen ari diren mezu desegoki eta beldur horiek bere lekuan kokatzeko beharra sumatzen duelako gure taldeak.
Jaiotze gutxiago egoteak ez du zertan arazo bat izan behar. Populazioa igotze nahia ez da zientifikoa. Izatekotan, helburu erlijiosoak edo politikoak daude tartean.
Arazoa izatekotan, ugalkortasun eskubideak ukatzean legoke, emakumeen ezin eduki nahi izatea nahi luketen ume kopurua. Jaiotze tasa baino kezkagarriagoa da, zentzu honetan, egun guraso izan nahi dutenek ezin izatea.
Bigarrenik, ugalkortasun tasaren joera aldatzea oso zaila da, askotariko arrazoiak tartean daudelako. Horien artean, faktore kulturalek pisu handia dute. Hau da, nahiz eta tartean baldintza ekonomiko eta laboralak egon, kontuan hartu behar dira beste alderdi historiko eta kultural batzuk. Eta horiek aldatzea oso-oso zaila da.
Eta zentzu honetan, zenbait datu esanguratsu. Familiei buruzko euskal soziometroaren arabera, gero eta gutxiago lotzen da errealizazio pertsonala umeak izatearekin, gero eta gehiago dira umerik izan nahi ez duten pertsonak, eta gazteen artean jaisten ari da aita edo ama izan nahi dutenen portzentajea. Eta gainera, oso zail izango da ugalkortasun joerak aldatzea, ugalkortasun adinean dauden pertsonen multzoa ba mugatua delako.
Bestetik, pentsio sistemaren jasangarritasuna jaiotze tasaren baitan kokatzea iraingarria ere badela uste dugu maila batean. Egun hauetako eztabaida kontutan hartuta, eta azken urteetako kudeaketak eta aukerak nolakoak izan diren ikusita, hori esatea askotxo esatea iruditzen zaigu.
Eta zaila da ulertzen baita ere inoiz baino prestakuntza hobea duten gazteak ditugunean, gazte horiek kanpora joan beharrean daudenean, langabezia poltsa inportanteak ditugunean, lan merkatuan eman behar den belaunaldien arteko ordezkapen horretarako formula bakarra jaiotze tasa igotzea dela esatea. Sara de la Ricak ere, horrelako planteamendua, gauzak komentatzen ditu.
Uste dut oreka eta sostengua funtsezkoak direla eztabaida honetan, miopia estrategikoaren ondorioak ditugu orain esku artean.
Gobernu honek, zetorkigunaren aurrean, beste aldera begiratu du, beste lan lehentasun batzuk izan ditu eta orain ezin onar daiteke arazoa egun batetik bestera sortu dela sinestaraztea, eta txisteratik, populistatik eraginkorretik baino gehiago duten neurri sorta bat ekartzea.
Euskadik gaur erronka demografiko bat dauka. Orain lau urte, zuena bezala eta, bideak aldatzen ez badira, hemendik urte batzuetara ere, izango duela bezala.
Aurreko planaren ebaluazioak ere argi uzten du hori. Eragin altuko sektore politiketan, familia ikuspegia falta izan da orain arte, hori esaten da ebaluazio horretan, nahiz eta hiru plan izan ditugun.
Oraindik baliabide gutxi bideratu izan dira politika hauek garatzeko orduan, eta lidergo arazoak ere aipatzen dira, familiengan eragin altua duten politikak ezartzerako orduan, esaterako, enplegu politiketan.
Y señores y señoras, de aquellos polvos, pues estas tasas de natalidad. No hay más.
Iritziak, iritzi, egun segurua dena, itunak itun eta familia planak ekarriko duena ekarrita, ba jaiotze tasak jaisten jarraitu egingo duela. Eta bada segurua den beste gauza bat. Epe motzean ezingo ditugula demografiarekin lotutako...
...jaiotze-tasak jaisten jarraitu egingo duela. Eta bada segurua den beste gauza bat, epe motzean ezingo ditugula demografiarekin lotutako kezka eta beldur horiek konpondu, zeren eta guk dakigunik behintzat ez da oraingoz FPa bukatuta zuzenean kotizanteak izango diren neska-mutilak egiteko aukerarik. Zeuek horren formula baldin baduzue, mahaigaineratu beharko zenukete.
Hori guztia dela eta, demografiaren eta ugalkortasun-tasaren arteko loturari buruz ez dago adostasunik adituen artean, eta hortik soilik ugalkortasun-tasa igotzeko politika planteatzea ez da zuzena. Are gehiago, askoren aburuz  - eta guk ideia hau azpimarratu nahiko genuke -  ez da etikoa beldurraren diskurtsoa erabiltzea jendeak umeak izateko interes politikoengatik, izan gerra, ekonomia edo produkziorako eskulangintza beharrei erantzuteko edo ordaindu gabekoa den eta emakumezkoen esku geratzen den zaintza beharrei erantzuteko.
Honi dagokionean, EH Bildutik argi utzi nahi dugu emakumeok gure gorputzaren jabe garela, ez dugula onartzen gure gorputzak eta bizitzak helburu produktibo, ekonomizista eta politikoetarako erabiltzea eta, talde bezala ez dugula gure gorputzen erabilera planteatzen duen inongo politikarik babestuko.
Bitartean, lehen esan bezala, egoera horri erantzuteko Jaurlaritzak urtarrilean sinatu zuen itun bat, eta aurkeztear beharko luke Euskadiko Famili eta Haurtzarorako Inbertsio Estrategia eta Familiak Laguntzeko IV. Plana. Bide batez, esan beharra dago bi urteko atzerapenarekin datorren plan bat dela. Urkullu lehendakariak konpromisoa zuen euskal familiak babesteko, Gobernua sostengatzen duten taldeen gobernu itunean ere bazegoen familiak babesteko konpromiso hau, eta atentzioa deitzen du bi urteko atzerapen hori, zuek lehentasunezko jo duzuen politika horietan.
Edozein modutan, zentralitatea berriz jaiotze-tasa horretan jartzen da eta fokua familiak babesteko balio izan ez duten neurrietan, eta orekak berreskuratzeko ezertarako balio ez duten neurrietan. Guretzat erratua den planteamendu bat da eman beharreko eraldaketa mugatu dezakeelako erabat.
Plan honek xede zabala eta berria du, onartu behar da hori. Hein handi batean, lehen esan bezala, guk konpartitu dezakeguna bere zabaltasun horretan. Kontzeptualki beste testuinguru batean kokatzeko saiakera ukaezina da eta adostasunak izan ditzakegu, noski, planteatzen diren zenbait kontutan, baina beste zenbait kontuen atzean agerikoak dira ditugun desadostasunak.
Gure iritziz, planteamendua bera eta Gobernuaren jardueraren artean adabaki eta kontraesanak nabariak dira: Haurren pobrezia ekidin nahi da baina murrizketak mantentzen diren neurriekin, gizon eta emakumeen arteko berdintasuna bilatu nahi da baina betiko logikatik eraikitako proposamenak ekartzen dira.
Testuan bertan ere agertzen dira. Ez da alarmismorako motiborik ez dagoela esaten da, baina berriz ere jaiotze-tasa horretan egiten da azpimarra. Finean, betikorako tendentzia nabarmena da.
Irakurketa okerra, nahasgarria eta interesatua dela ikusten dugu guk. Ikuspegi politiko okerra, betiko logiketan oinarrituta. Planteatzen zaigun estrategia iruditzen zaigu nahi eta ezinarena dela, ez da eraldatzailea, status quo-a mantentzeko neurriak dira, zaintza eta produkzioaren arteko banaketa eta sexu araberako lan banaketa aldatzeko planteamendurik ez duena. Ez diote inolaz ere erantzuten milaka eta milaka emakumek martxoaren 8an aldarrikatutakoari. Zentzu horretan, esan beharra dago ez dagoela herri erronkarik gizartearen erdiaren konplizitaterik gabe.
Hau ez da gure iritzia bakarrik. (...) berak ildo beretik aste honetan diktamen bat atera du eta gaur Jaurlaritzari eskatzen dio egungo sistema urgentziaz birbideratzea. Eta pasa den hilabetean, familia estrategiaren inguruan izandako jardunaldi batzuetan izandako hizlari batek ere esan zuen dagoeneko ez duela balio betikoa egiten jarraitzea. Eta oraingoz, guk ikusi duguna eta uste dugu honek oraindik izango duela bidea, sistema eta antolaketa soziala berdin jarraitzea baino ez du ahalbidetuko orain arte planteatutakoak.
Lo que pasa es que la Euskadi del siglo XXI no es la antigua Roma en el que el proletariado tenía una función clara, que era la de procrear. Estamos en otro momento y desde luego, las expectativas de las personas y sobre todo de las mujeres son muy diferentes.
Arrazoi du lehendakariak erronka garrantzitsua dela esaten duenean, herri honek erronka garrantzitsu bat duela esaten duenean. Baina guk uste dugu erronka hori ez dela jaiotze-tasara mugatzen. Lehendakari jauna, jaiotze-tasa igotzea ez da herri helburua, zuk hala esan zenuen, herri helburua euskal hiritar oro duintasunez bizitzea beharko luke eta esango nuke zuk ere hori konpartitzen duzula. Ze eskuartean dugun arazoa ez da sailburuak jardunaldi horietan esan zigun moduan haurrak ekarri behar ditugula pentsioak mantentzeko edo eskulana behar dugulako, ez gara ari ongizate ereduaren finantzaketaz lehen esan bezala. Auzia da seme-alabak izan ala ez aukeratu ahal izatea, horretarako baldintza sozial eta ekonomikoak ematea.
Eta auzia da gauzak aldatu egin direla eta asko gainera eta lehen esan bezala gero eta gutxiago lotzen dela errealizazio pertsonala umeak izatearekin, eta gero eta gehiago direla eta hori onartu eta kontenplatu egin behar da umerik izan nahi ez duten pertsonak. Eta auzia da herri honetan denok ez ditugula aukera berdinak guraso izateko, eta hori oso larria da. Auzia da sartzen ari den gizarte bat dela gurea, auzia da bizitza luzatzearekin bizitza proiektuak eta beharrak aldatzen direla. Auzia da gure zaharrak nola eta nork zainduko dituen hausnartu behar dugula eta auzia da gure zaharren artean pobreziak gora egiten duela, zahartzearen prekarizazioa. Auzia da zaintza lan horietan emakumeon bizitza prekarizatu egin dela.
Auzia da gizon eta emakumezkoen arteko aukera berdintasuna ez dela ematen. Auzia da herri honetan ama izatean emakumezkoek % 6 pobretzen garela, gizonezkoak tarte berdinean % 5 aberasten diren bitartean. Eta auzia da arrakala zabaltzen ari dela ze gure lana, emakumezkoen lana, % 25 prekarioagoa da gizonezkoena baino. Auzia da zaintza lanen inbisibilitatea eta aitortza faltari eusten zaiola, are gehiago lan horietan aritzen direnak emakume migratzaileak direnean. Auzia da herri honetan desberdintasun sozialak oinordetzan jasotzen direla, gure haurren % 20a pobreak direla, herri honetan hiritarren % 3ak elikadura arazoak dituela.
Arazoa da Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta jasotzen dutenen 10etik 7 pobreziatik ateratzen direla seme-alabak ez dituztenean eta horietatik, 10 horietatik 3 bakarrik ateratzen direla pobreziatik seme-alabak dituztenean. Eta auzia da pobrezia seme-alabak dituzten famili eta metatzen dela erkidegoan eta ez bakarrik adin txikiko seme-alabak dauzkaten familietan. Auzia da gure gazteak 30 urte arte ezin dutela bizitza proiektua bat abiatu, eta auzia da gure lan merkatuaren egoera, prekarietate eta tenporalitatearen artean mugitzen den merkatu batek ez du ahalbidetzen bizitza proiektuak aurrera ateratzea.
Y el problema en este sentido es que los mayores responsables de esa precariedad están entre los firmantes de este pacto, creando necesidades, las suyas propias, que es algo parecido a poner al zorro a cuidar de las gallinas.
Eta auzia da babes politikek eraso larriak jasan dituztela azken urteetan, eta auzia da azken erreforma fiskalek ez dutela ahalbidetzen familia politikak bezala beste inbertsio sozialetarako behar ditugun baliabideak izatea.
Ze Europara begira jartzea proposatzen duzue itun horretan, eta nondik aterako dira 1.600 euro horiek, aprobatu berri den edo aprobatuko den azken erreforma fiskaletik? Zaila. Eta auzia da arazo horietako askori erantzuteko beharrezkoak diren ahalmenik ez dugula, eskuak lotuta ditugula Espainiako Gobernuaren erabateko menpekotasunean. Auzia da egun ditugun politika publikoek ez dutela pertsona ororen duintasuna bermatzen. Hori da gure ustez orain eskuartean dugun benetako auzia.
Es verdad que tenemos un reto de grandes dimensiones, yo eso lo comparto con el lehendakari Urkullu, pero en eso creo que este reto tiene más que ver, como ya dijimos en una discusión anterior, con el buen vivir que con la natalidad. Tiene que ver con equilibrios y desequilibrios. Tiene que ver con romper con un sistema injusto y con transitar juntos y juntas hacia otros modelos. Tiene que ver con restablecer nuevos equilibrios entre el trabajo productivo y el reproductivo. Tiene que ver con lo que ya dejamos claro las mujeres el 8 de marzo.
Oreka berriak ezartzea da gure eginkizun premiazkoena, duintasuna eta zoriontasuna berreskuratzeko orekak gizarte ereduaren eraikuntzan inguruko auzia baitago gure esku artean.
Y visto y oído lo que se dice en los últimos tiempos sobre el reto demográfico, creemos que es urgente y necesario desmercantilizar las vidas y politizar la felicidad y la dignidad. Eso es urgente.
Horren aurrean jakin badakigu planteatzen den egoerak erroka (...) aurrean jartzen duela jendartea, eztabaida konplexua eta askotariko ertzetakoa dela eta horregatik uste dugu egiturazko aldaketak eta politika integral eta sakonak behar direla, jendarte eredu osoari interpelatzen diotenak.
Eztabaidan dagoena, gure egungo sistema sozio-ekonomikoa da, eta gizonen eta emakumeen arteko ezberdintasun egoerak dira.
Egiturazko gaiak diren heinean, egiturazko irtenbideak behar dituzte, arazoen sustraietara joango direnak. Osterantzean, errealitatea ez delako aldatu.
Eredu sozial eta demografiko iraunkorra eta justua lortu nahi badugu, bi ardatzetako estrategia eraiki behar dugu. Batetik, zaintzen antolaketa sozialaren aldaketa, eta bestetik pertsonen bizitza duina bermatzera zuzendutako politika publikoen sorta.
Eta horretaz hitz egin beharko du, enpleguaren banaketaz, lan duinaz, etxebizitzaz, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentaz, haurreskolaz, eta hitz egin beharko dugu gure haur eta zaharren prekarietate egoeraz eta etorkizunaz.
Horietako politika sorta horietatik, horietako zenbaitzuk, ba IV. Familia Planean txertatu ahal izango dira, eta beste batzuk eragin handiko beste sektoreetako politiketan txertatuko dira. Eta dudarik gabe, eta pertsonen oinarrizko eskubideak eta justizia soziala bermatzeaz gain, dudarik ez, zoriontasun maila igoko dute eta jaiotze tasan eragina izango dute. Horretan guk, ez dugu dudarik.
Eztabaida bikoitz horretan kokatzen dira guk eztabaida monografiko honen harira proposatu ditugun ebazpen proposamenak.
Familia horiek osatzen dituzten kide guztien, haur, gazte eta helduen zoriontasuna eta bizitza baldintza duinak bermatzea helburu dituzten ebazpenak dira denak. Guzti horien bizitza proiektuak ahalbidetzetara zuzendutako ebazpen sorta da gurea.
Un conjunto de medidas para el buen vivir, propuestas que surgen desde una perspectiva feminista interseccional, que buscan también un pacto entre generaciones y que entienden, que las políticas de familia más efectivas son las que buscan establecer nuevos equilibrios entre el trabajo productivo y reproductivo, promueven servicios públicos referenciales, empleo de calidad y un buen sistema de protección.
Ikuspegi honetatik, Euskal Herria Bildu taldeak, 46 ebazpen proposamen ekarri ditu eztabaidara, estrategia integral horretan kokatzen diren ebazpen proposamenak, jendarte eredua eta zaintzen antolamenduaren inguruko proposamenak, egun kontziliazio neurrien sisteman dauden adabakiak zuzentzeko ebazpen proposamenak, enplegu duinik gabeko familia politikak larriak direla ulerturik, kalitatezko enplegua sustatzeko neurriak eta proposamenak, bereziki feminizatuak dauden lan sektore eta lan familietan prekarietatearekin amaitzeko neurriak proposatuz.
Etxebizitza politiken inguruko ebazpenak, eta oro har, emantzipazioa ahalbidetzeko proposamenak. zaurgarritasun handien duten familiak ondo babesteko neurri sorta. Hezkuntzak bere funtzio orekatzailea berreskuratzeko neurriak. Babes sistema garatzera bideratutako neurriak, eta horren baitan, babes (...) zabaltzeko neurriak. Eta noski, zergen politiken inguruko proposamenak, esan gabe baitoa, nahiko baliabiderik ez badago, politikak hutsaren hurrengoak izango direla.
Estrategia bikoitz bat eta ikuspegi integral bat, lan erreproduktiboa eta produktiboaren arteko oreka berri bat bilatzen duena, gure gizarteko kideen emantzipazio politikak bultzatzen dituena, babesa zabaltzen duena eta gure gizartean ematen diren injustizia horietako askori erantzun bat bilatzea bilatzen dutenak. Beste gizarte justuago bat sortzeko politika finean. Zoriontasun proiektuak ahalbidetuko dituzten baldintzak sortzeko politikak.
Políticas para un estado en construcción que quiere seguir manteniendo su sentido de comunidad, de una comunidad viva, justa y solidaria. Políticas de buen vivir. Políticas de sentido en un estado decente. Políticas que pretenden crear un nuevo horizonte social.
Eraiki dezagun proposamen horien negoziaziotik eta elkarlanean definitu dezakegun bidetik, ipar sozial berri bat.
Mila esker.