MINTEGI LAKARRA (EH Bildu, 2014-05-30):
Egun on, eskerrik asko legebiltzarburu andrea, lehendakaria, sailburuak, legebiltzarkideak.
Guk egin diogun interpelazioa lehendakariari, hauxe da, zein asmo du Jaurlaritzak lege egutegia betetzeari begira, kontuan hartuta orain arte ez duela bete agindutakoa.
Eta hori da errealitatea. 13tik hiru. 13 lege ekarri behar zituen urte honetako lehenengo sei hilabetean eta hiru baino ez dira heldu Parlamentura.
Beraz, hilabete eskasean, suposatzen da beste 10 lege helduko direla eta beste zazpi gehiago urtea amaitu baino lehenago, hori zelako agindutakoa, hain zuzen ere, bigarren lau hilabetean beste zazpi lege gehiago bidaliko zirela.
Heldu direnak heldu dira urtebete egon eta gero egutegirik aurkeztu gabe. Hau da, hauteskundeak urrian izan ziren, 2012an, eta 2013an heldu zen azkenean egutegia, Parlamentu honek sarritan eskatu eta gero.
Eta egutegia aurkeztu zenetik orain arte, zazpi hilabete igaro dira eta hiru lege heldu dira: Estadistika Legea, Lur Kutsatuena eta Hauteskunde Legea moldatzeko proiektua.
Oraindik ez dira heldu oso funtsezkoak diren legeak eta alderdi guztiek behin eta berriz azpimarratu dituztenak, horien artean udal legea, administrazio legea, aurrezki kutxen legea, eta kooperatiben legea, besteak beste. Eta besteak ez aipatzearren.
Beraz, iruditzen zaigula legeak ez ekartzearena ez dela bakarrik arazo puntual bat. Iruditzen zaiguna da badela egoera orokor baten sintoma bat.
Eta kontuan hartuta ia-ia bagaudela ekuadorrean eta badela momentua balantzea egiteko ordua, planteatzen dioguna gure buruari da zertan egin dion huts Jaurlaritza honek emandako hitzari, hartutako konpromisoei, herritarrekin izandako konpromiso hori. Zertan egin dio huts? Eta banan-banan baldin bagoaz, ikusten dugu huts egin diola berak bere buruari ezarri zizkion hiru ardatzetan.
Balantze bat eginda, ikusi dezakegu lehenengo zortzi hilabetean, Jaurlaritzak apenas ez zuela ezer egin, batez ere oposizio osoa aurka zeukalako. Eta momentu batean, asmatu zuen presio hori askatzeko modua eta izan zen Alderdi Sozialistarekin itun bat egitea. Sozialistek saldu egin zioten Jaurlaritzari erosotasuna, presioa kentzea eta Alderdi Jeltzaleak erosi egin zuen hori.
Trukaketa horretan, salerosketa horretan zer irabazi zuen Euskal Herriak? Herritarrek, zer irabazi genuen? Hutsaren hurrengoa. Ez genuen ezer irabazi, zeren bertan ipinitako helburuak ez ziren izan arazo zehatzei eta larriei erantzuna emateko neurri eraginkorrak. Orduan hartutako neurriak izan ziren batez ere norberak presioa askatzeko eta norberaren miseriak, karentziak, gabeziak estaltzeko itun bat. Hori izan zen ituna. Orduan salatu genuen eta orain ikusten ari da.
Alde batetik, Jaurlaritzak behar zuen aurrekontu proiektua ateratzea. Ez bazuen ateratzen 2013rako, orduan benetan kinka larrian ikusiko zuen bere burua eta paktuarekin lortu zuen aurrera ateratzea, aurrekontu proiektua. Eta beste alde batetik, sozialistek lortu zuten adieraztea, nola edo hala, bazirela eraginkorrak, nahiz eta ez eduki inolako presentziarik erakundeetan.
Zortzi udaletxe baino ez, Jaurlaritza galduta, aldundietan inolako presentziarik ez, baina nola edo hala bazeukatela gaitasuna eraginkorrak izateko. Eta horregatik saldu behar izan zuten irudi hori.
Zein da horren guztiaren irakurketa? Ba momentu honetan bazegoela posibilitatea benetan zeuden arazoei erantzun bat emateko eta, horren ordez, erabaki zen atertu arte zain egotea.
Ez dira egin politika eraginkorrak eta aukera egon da...
...atertu arte zain egotea. Ez dira egin politika eraginkorrak eta aukera egon da.
Datuak tematiak dira, hemen zer egin da, planak aipatzen direla eta ekartzen direla baina gero errealitatea ikusten badugu ikusten dugu Jaurlaritza dagoenetik 10.000 langabetu gehiago dagoela.
Ikusten dugu industria ahalmena galdu izan dela lurralde guztietan. Bizkaian gehiago, 4,6 eta gutxiago Gipuzkoan, 2,4; Araban 2,6 eta industria kapazitatea galdu izan da bi urte hauetan.
Horiek dira datuak, atzera joaten ari gara. Zein da lehentasuna? Zero defizita. Lehentasuna da 70 milioi gordetzea tiraderan eta bitartean Aburto sailburuak esaten digu, bai badagoela ahalegina eta asmoa pobreziari aurre egiteko, baina dirua falta dela. 7,8 bat nota ateratzen dugula baina helburua dela 10eko bat ateratzea.
Hemen entzun dugu bederatzi batekin ez garela konformatzen, 10aren bila goazela eta dirua behar dela horretarako. Dirua nondik aterako da?
Tapia andreak proposatzen digun zerga politikarekin? Hortik aterako da dirua? Justua al da identifikatzea zerga politika justu bat, justizia soziala bilatzen duen zerga politika identifikatzea delituarekin? Hori da politika? Identifikatzea estorsioarekin? Identifikatzea txantailarekin? Hori da politika?
Benetan oso larria iruditzen zaigu planteatzea nahi dugu, baina ezin dugu eta aldi berean egitea elusio fiskalaren apologia. Oso larria da hori eta hori egin da ez behin bakarrik, behin baino gehiagotan.
Elkartasuna ez da bakarrik garapen bidean dauden herrialdera bidaltzea dirua. Elkartasuna etxean hasten da. Elkartasuna hasten da zerga politika justu batetik abiatuta eta hemen planteatzen ari dena da, hain zuzen ere, enpresa handiek eta fortuna handiek arintzea beraien obligazio fiskala. Hori da planteatzen ari dena eta hori oso larria da.
Azkeneko datuek esaten digute errekaudatzen edo jasotzen diren 10 eurotik, bederatzi familiek ematen dituztela. Bederatzi euro ematen dituzte familiak eta enpresek askoz ere gutxiago eta datuek esaten digute % 46 aldiz gehiago ari direla aportatzen familiak enpresak baino. Hori da errealitatea. Hori da azkeneko Oxfam txostenek adierazten dutena eta horren aurrean, zuek egiten duzuen planteamendua da presio gehiegi egiten zaiela enpresariei.
Enpresak, langileak dira eta langilerik gabe ez dago enpresarik eta kapitala sortzen da eta gezurra ematen du ekonomista ez den batek honelako gauzak esan behar izatea. Plusbaliari buruz hitz egin behar izatea, baina zuek nik baino hobeto dakizue, hain zuzen ere zein den ekonomiaren eta kapitalaren jatorria eta nola jasotzen den plusbaliatik. Hau da, langileen esfortzutik, langileen lanetik.
Lanpostuak sortu egiten dira kapitalak eta langileak daudelako, eta kapitala badakigu nondik datorren eta ni ez naiz ekonomista, zuek askoz ere hobeto dakizue nik baino.
Funtsean, laburbilduz. Esan nahi duguna da bakarrik hiru lege ekartzea 13tik hori ez dela arazoaren muina. Hori dela politika orokor baten sintoma bat eta politika horrek esaten diguna da Gobernu honek erabaki duela txaparrada dagoen bitartean eta atertu arte, eustea eta ez duela egin politika eraginkor seriorik beste leku batzuetan ikusi izan dugun bezalaxe.
Eta hemen lehentasun batzuk hartu izan direla beste lehentasun batzuen ordez eta iruditzen zaigu balantzea egiteko une honetan, aitortu beharko zenuketela legearen kontua dela politika orokor baten beste elementu bat, beste faktore bat. Eta faktorea da Gobernu honek oraindik ez diola heldu gaiari behar zaion lekutik eta da politikak eraginkorrak egitea neurri paliatiboak, aringarriak edo leungarriak ipini gabe, sailburuek, zuek aitortzen duzuen bezalaxe, neurriak aringarriak direla bakarrik.