EGIBAR ARTOLA (EAJ, 2017-02-23):
Egun on guztioi.
Mozioa, EH bilduk aurkeztutako mozioa, interpelazioaren ondorio bezela, debatea, galdera eta erantzunak ezagutzen ditugu. Momentu hartan zure ahotik lehendakariari eta lehendakariaren erantzuna da nik uste det hemen zioan zuek laburbiltzen dezutela ez dakit aldez aurretik konstatatutako zerbait, ala bueno 15 egun horietan sailburuak agerraldiak burutu dituzten saio horietan zuek antzeman dezute, ez?
Jartzen da izenburu bezela egungo marko juridiko politikoak ze muga dituen eta muga horien kudeaketa soilik Jaurlaritzak ze asmo dituen, hor barnean mugitu behar duen ala hortik kanpo. Eta ondorioztatzen duzue ez duzuela antzeman ez asmorik ez borondaterik, harago edo haratago joateko alde batetik. Eta esaten duzue Jaurlaritzak ez dauka planik ez Estatutua betearazteko, are gutxiago Estatutuak aitortzen dizkigun eskumenak identifikatu eta eskuratzeko.
Bueno, badago hiru puntuko mozio bat, lehenengoa salaketa, hau da, Espainiako Gobernuak egiten duen etengabeko irakurketa estu eta zikoitza eta zentralizadorea, bueno, salaketa horrekin bat gatoz. Eta gainera erabiltzen dira hain zuzen ere Erkoreka jaunak erabilitako hitz berdinak, baino sailburu baten hitzak ekartzea berretsi ditzagun ez dakit politika bada beste zerbait gehiago ere, antzemango da eta ikasiko degu danak bide horretan.
Deklarazioak, hitzak, hortxe daude baino egiten dira bi eskaera. Bat, Jaurlaritzari esaten zaio plan eta egutegi zehatza Estatutuaren garapenaren inguruan, gaur egun oraindik betetzeke dagoen estatutu horren inguruan. Eta bigarrengo eskaera herritarren beharrak modu egokian asebetetzeko izango diren eskumen horien ere errolda, nolabait esatearren.
Eta aurrekoek ere esan dute baina nere ustez guzti hori autogobernu ponentzia delako horretan eztabaidatu behar degu. Aurreiritziak denak ditugu, hemen ba ikusi dut adibidez esaten denean ba Estatutuaren garapena halako politikak eskaintzen duen merkadeo baten eskutik urte askotan ibili dela, eta egia izanda, nik uste det merkadeo hori, hitz hori, igual alde batera utzi beharko genuke, zergatikan berez lege organiko bat dena, 1979ko urriaren 25ean herritarren gehiengoak onartu zuena, Estatutuak berak, berak, bere ataletan gordetzen du eta esaten du nola eta ze garaitan transferitu beharko liratekeen eskuduntza guztiak.
Eta orduko prebisioa zen urtebetean, gehienez urte eta erdin, eta hortxe daude komunikabideek, atal guztiak transferituak izango zirela. Urtebetera gertatu zena, hobeki esan 10 hilabetera, gertatu zen Estatu kolpea, eta Estatu kolpearen helburuetako bat Estatutua zen eta autogobernua. Eta hortikan, gerokoak.
Nik uste dut garbi dagoela Estatutua negoziatu zutenek ez dakit, baina haiengan eragina zuen edo zuten bakarren batzuk pentsatu zutela Estutuarekin urrutiegi joan zirela. Gehiegikeria bat egin zutela.
Eta orduan, Estatuak egiten duena da moztu. Eta etengabe, etengabe, aukera egon den bakoitzean, gure alderdiak baino ez bere kabuz, baizik eta Legebiltzar honen gehiengoa izan duten gaietan, gure alderdiak erabili izan du hori eskuz aldatzeko eta eskuduntza horiek transferituak izateko.
Diferentea da eta hori ez da merkadeoa. Zergatik Legebiltzar honek eskubide osoa dauka Jaurlaritza kontrolatzeko, eta baita ere gai guzti horien jarraipena egiteko, eta ikusi atalez atal, Estatutuak garapena izan duen bakoitzean, izan dela horrexegatik.
Eta gogora ekarriko dizut beste kontu bat. Suarez bera oso gogor jarri zen momentu batean Kontzertu Ekonomikoa transferitu eta errekonozitzeko garaian. Eta garai hartan Estatutuaren alde geundenak, kalera irten ginen. Eta esan zitzaion berari ere, ez baldin bazen hori transferitzen, Euskal Instituzioek "persona non grata" deklaratuko zutela.
Gero, beste garai batzuetan, Alderdi Sozialistarekin guk gobernatzen ginenean eta Felipe González gobernuburu zenean, esan zitzaion momentu jakin batean, euskal instituzioek hala definitu zutelako, Insalud eta Insersoko eskumenak ez baldin baziren eskuz aldatzen abenduaren 31a baino lehenago, Alderdi Sozialistako sailburuak bere gobernutik kanpo geldituko zirela, eta transferituak izan ziren.
Beno, hori baldin bada merkadeoa, etengabe, etengabe, borrokan Euskal Instituzioak berez loteslea den lege bat betearazteko. Hori izan da, eta Estatutuak bere mugak azaldu ditu. Eta horren inguruan egon da lehenengo txostena. Hau da, aurreko legealdian, autogobernuaren inguruko ponentzia antolatzen denean, Euzko Alderdi Jeltzaleak besteak beste eskatzen du txosten hori.
Hau da, zeintzuk dira Estatutua ez betetzearen ondorioak? Ondorio ekonomikoak, sozialak eta politikoak. Hori zerrendatuta dago eta horregatik harritzen nau berriro ere lan berdina eskatzea Jaurlaritzari. Bai, esaten zaiolako, egin ezazu eta gero ekarri iezadazu plan bat, ea nola beteko duzun hori, bai, baina kontu horiek sarritan entzuten ditugu, eta badirudi, bakarren batzuk politika egiteko ohituta daudela beste batzuek konkretatu dezatela eta gero nik nire iritzia emango dut.
Beno, baina iritziak iritzi, autogobernu ponentzia bat antolatzen dugu, txostena hortxe dago, Jaurlaritzak, PNVk eta Alderdi Sozialistak gobernu programan jartzen ditugu, erroldatuta, zerrendatuta, eta lehentasunak ere aipatzen ditugu. Gizarte Segurantzaren Erregimena eta Espetxeak esaten dugu. Lehentasunetan, lehentasunak horiek dira.
Beno, hori erantzunda dago. Horregatik esaten denean, eta etorkizunari begira, euskal herritarrak asebeteko dituen eskumen horiek nondik nora ikusten ditugun bakoitzak, horretarako ponentzia daukagu, nik dakidala.
Begira, aurreko legealdian, txostenak eskatzeko garaian, EH Bilduk eskatu zituen hiru txosten, badakizu ze txosten eskatu zituen?
Bat, Euskararen estatusari buruzko txostena. Bi, Arabak, Gipuzkoak eta Bizkaiak Euskal Herriko beste lurraldeekin dituzten harremanei buruzko txostena. Eta hiru, Eusko Jaurlaritzak gainerako Euskal Herriko erakundeekin dituen harremanei buruzko txostena. Horiek izan ziren txostenak.
Guk eskatu genituen, Estatutua ez betetzearen ondorio kaltegarriei buruzko txostena, eta ondorengo planak. Eta hori, Jaurlaritzak helarazi zion Legebiltzar honi.
Bigarrengoa, Euskal Autonomia Erkidegoaren eta Espainiako Estatutuaren arteko harremanei buruzko txostena. Hori ere egin zuen Jaurlaritzak. Beste batzuk, Alderdi Popularrak, eta bai, batipat UPyDk, eskatu zituzten independentziaren inguruko txostenak. Hau da, balizko Euskadi, Euskal Herri independente batek ze gabezia, kalte, ondorio izango lituzkeen. Eta bi edo hiru txosten, Espainiako Gobernuari eskatu zizkien. Haiek alde eta guk onetsi eta esaten genien, benga egin dezatela estudioa. Euskadi independente batek ze etorkizun edukiko zuen. Egin dezatela.
Handik hilabete batzuetara etorri zen orduko Espainiako...
...independente batek zein etorkizun edukiko zuen, egin dezatela.
Handik hilabete batzuetara etorri zen orduko Espainiako delegazio ordezkaria, hemengo burua, Urquijo jauna, esanez ez dituztela txosten horiek egingo, ez zelako, ez jada datuak edukitzea, ez delako eskubidea ere Parlamentu honek pentsatzea Euskal Herri edo Euskadi burujabe bat izan daitekeenik ere.
Orduan, txostenak txosten, hortxe daude denak, horregatik egin duguna da tarteko bat esanez, inork pentsatzen du oraindik informazio gehiago behar dela? Ba esan dezala. Eta konkretuki, zein txosten edo zein informazio gehigarri jaso behar duen autogobernu batzorde horrek, eska dezala eta guztion artean gehituko dugu informazio hori.
Baino gero, gero lana ponentziarena da. Ez gaitezen beti egon begira, zergatik bustitzeko garai iritsi da. Eta bustitzeko garaia irizten denean bakoitza bere txostenak idatziz aurkezten ditu eta EH Bilduk aurkeztu zuen bat, Euskal Autonomia Erkidegoaren estatus politiko berrirako hurbilpena.
15 folio dauzka, 15 folio dauzka, eta euskal estatua ardatz hartuta, euskal estatua sortzeko bidea, atal horri eskaintzen zaizkio 16 lerro...