URKOLA IRIARTE (EAJ, 2014-10-30):
Mahaiburu andrea, sailburu, legebiltzarkideok, eguerdi on.
Berriz ere etxegabetzeen kontua aztergai, ados nago nire aurretik esan den bezala, gaurko honetan etxegabetzeei buruz baino, agian gehiegizko klausulei buruzko eztabaida bat litzakeela zati konkretu batetaz. Eta baita ere ziurrenik esandako gauza askotan, berriro ere errepikatuko naizela, baina tira, adostu den erdibideko horren aldeko botoa azaltze aldera, jarraituko dut.
Oraingoan, legez besteko proposamena oinarritzeko arrazoia esan den bezala Europako Justizia Auzitegiak 2014ko uztailaren 17an emandako epaia izanda, eta kasu honetan berriro ere Espainiako Gobernuari belarrietatik tiratzen dio, ez da lehen aldia gai honetan egiten duena, eta lehenago esan den bezala ez da ere lehen aldia Legebiltzar honetan legealdi honetan gai hau tratatu dena.
Hain zuzen 2013ko urtarrilean etxegabetzeei eztabaidatu zen, eta legez besteko proposamenaren ondorioz adostu zen erdibideko hartan esaten zen, gainera Gobernuari eskatzen zitzaion etxegabetzeak eragindako pertsonen defentsarik eta babes ezari amaiera emateko beharrezko lege erreformen proposamenak aurkeztu zitzala.
Zehazki honako hauek aldatzeko eskatzen zitzaion: Konkurso Legea, Hipoteka Legea, Prozedura Zibilen Legea, Hipoteka Merkaturen arautzeko Legea, Hipoteka Maileguen Subrogazioa eta Aldaketako Legea, eta beste lege guztiak.
Aldaketa hauekin bermatu nahi zela esaten zen besteak beste, hipoteka exekuziorako prozeduran etendura ahalbideratzea nahitaezko bestearazpena geldiarazteko ahalik eta dena delako kontratu klausulen gehiezkotasuna egiaztatzen den arte.
Hiru hilabete beranduago, 2013ko martxoaren 14ean Europako Justizia Auzitegiak antzeko zerbait esan zion Espainiako Gobernuari. Europak Espainiako Gobernuari aurpegiratzen dio bere araudia, Espainiako barne araudia Europako zuzentarauen estandarretara ez dela iristen.
Horren adierazle Auzitegiak aztertzen zuen kasu konkretuari zegokionez, Espainiari zera esaten zion: "Hipoteka exekuzio prozedura batean, hau da, pertsona batek bere hipoteka exekutatu behar dela eta etxerik gabe gelditu daitekeela esaten zaionean pertsona bati, eta horretarako prozedura hasten denean, Espainiako araudiak ez diola pertsona horri exekuzio eskaera bere ustez gehiegizko klausula batean oinarrituta dagoela eta epaileari horrela den aztertu dezala eskatzeko aukerarik ere ematen".
Legedian esaten zaiona da gai hori beste prozedura batean aztertuko dela, lasai egoteko igual etxea galduko duela, igual arrazoia izango duela eta ala bada, lasai egoteko, beste prozedura horretan arrazoia duela ikusten baldin bada ekonomikoki indemnizatuko zaiola, hori bai etxea galdu eta ez duela berreskuratuko.
Logikoa den bezala Europak esaten dio Espainiari hori ez dela posible, horrek ez duela Europar estandarra betetzen. Europako zuzentasun arauen aurka doala. Beraz, aurrez Legebiltzar honek esandako bera esaten dio: legedia aldatu dezala eta kontsumitzaileari gutxieneko bermeak eskatzen dizkion legedi bat xedatu dezala.
Egia da gerora Espainiako Gobernuak aldaketa puntualik egin duela, ez dakit nik Legebiltzar honek eskatu izanagatik, edo pentsatzen dut ezetz, edota Europatik koloreak atera eta belarritik tira izanagatik.
Beraz, nolabait espedientea betetzen saiatzen da. Hara non ordea aldaketa horrekin ere berme eta prozesu horretako bi aldeen arteko berdintasunak ez dituela bermatzen, profesional eta kontsumitzaileen arteko tratua ez da berdina, honela ondorioztatu daiteke horrela esaten duelako Europako Justizia Auzitegiaren 2014ko uztailaren 17ko epaiak, hain zuzen ere, gaurko legez besteko proposamen hau oinarritzeko arrazoizko epaiak.
Europak epai honen bidez Espainiari esaten dio ondo dagoela aurrez eskatuari kasu eginez exekuzio prozesuari batetara deitua den pertsona batek prozedura gehiegikeriazko klausula batean oinarritzen dela argudiatu ahal izatea, eta epaileak hori aztertzea.
Baina, klaro, epaileak hartutako erabakiaren arabera alde batek apelazio eskubidea izatea eta besteak ez, Europar legediarekin ez datorrela oso bat. Hau da, Europar Auzitegiak aztertzen duen kasuan bezala, epaileak onartzen badu gehiegizko klausula batean oinarrituta dagoela exekuzio eskaera, bankuak apelazio elegitea ipini dezake. Aldiz, epaileak erabakitzen badu ez dagoela gehiegizko klausularik hipoteka exekuziorako, exekutatuko zaion pertsonak ezin du apelazio elegiterik ipini.
Eta Europar Auzitegiak dio Europar zuzentarauen arabera hau ez dela posible, kontsumitzaileari ez zaiola behar adineko bermerik eskaintzen eta gainera diskriminatu egiten zaiola. Batez ere, eta berriro ere 2013ko epailean esaten zuen bezala, barne legediaren arabera gehiegikeriazko klausula dagoenean erabakiko duen prozedura deklaratiboko epaiak hipoteka exekuzioaren prozedura eteteko ahalmenik ez duenean, hau da, etxegabetzeak zaion pertsonak arrazoia badu ere...
...prozedura deklaratiboko epaiak hipoteka exekuzioaren prozedura eteteko ahalmenik ez duenean.
Hau da, etxegabetzeak zaion pertsonak arrazoia badu ere, gehienez indemnizazio bat jasoko duenean. Inola ere ez etxea mantendu.
Egiari zor, esan behar da kasu honetan ere ezinbestean Espainiako Gobernuak egin duela egokitzapenik. Saiatu da berriro ere zauria tirita batekin sendatzen. Nolabaiteko partxeo egin eta ezer gertatutako ez balitz modura, aurrera jarraitzen.
Horretarako, Konkurtso Legearen aldaketa aprobetxatuz, Errege Dekretu bidez, laugarren xedapen iragankorra eta amaierako xedapenak aldaketa hori jaso dute.
Ez da, ordea, ikuspegi orokor baten arabera egiten aldaketa hau. Kontsumitzaileari berme guztiak eskaintzen dizkion sistema bat ez da arautu. Zauriari berriro ere beste tiritatxo bat jarri eta tapatzea erabaki da.
Ez dakit Espainiako Gobernuak pentsatzen duen era honetara Europari zauriaren larritasuna ezkutatuko dionik. Kontua, zauriak askoz ere tratamendu serioagoa eskaintzea eta merezi duela eta ziur gara, hain zuzen ere Europak, berriz ere Espainiako legediari gabeziak azpimarratu eta Espainiari belarrietatik tiraka jarraituko duela, eta bitartean Madrileko Gobernuak benetako sendagai bat ez arautzeagatik, etxegabetzeen aurrean kontsumitzaileak benetako bermerik gabe jarraituko dutela.
Ez dakit zein izango den Europak esango duen hurrengoa, baina ziur norabide horretan izango dela. Horrengatik gaurko erdibideko zuzenketaren oinarria den Europako arautegiari Espainiako barne arautegia egokitzeko eskaera egiten zaio, aipatzen diren zuzentarau guztiak aipatuz.
Eta bestalde, baita ere, bai aurrez hemen kasuren batean norabide horretatik jarri den moduan eta baita ere Madrilen Konkurtso Lege honen arabera bertan Euzko Alderdi Jeltzalea babestu duen modura, pertsona fisikoen bizitza horretan ez dezan etxe baten desauzioak nolabaiteko eragozpen bere biziko kondena bat suposatu, Konkurtso Lege horretan baita nolabaiteko ordenazio bat beharra azpimarratzen dugu eta horrengatik guk ere bigarren aukeraren lege horren aldeko edo egon daitekeen irtenbidearen aurreko pausoa.
Eta esateagatik bakarrik batzordearen talderen batzuk batzordearen aurka edo agertu diren horretan, guk nolabait babesten duguna da eta gure zuzenketan horrela jasotzen genuen, Legebiltzar honek badituela, hala nahi izan ezkero, nahiko tresna gure kezkak ekarri eta gure kezkak aurrera eramateko. Ez dadin izan, askotan esaten den bezala, zerbait konpondu nahi ez denean, batzorde bat sortzeko.
Besterik ez eta eskerrik asko.