ARRONDO ALDASORO (EH Bildu, 2015-10-01):
Eskerrik asko. Arratsalde on guztioi.
Telelaguntza zerbitzuari buruz, Legebiltzar honetan bai osoko bilkuran, bai Enplegu eta Gizarte Politikako Batzordean, behin baino gehiagotan hitz egin dugu azken hiru urte hauetan.
Esan den bezala, Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko Gizarte Zerbitzuen Legeak agindutakoari jarraituz, 2011n, aurretik foru aldundien eta Gasteizko Udalaren esku zegoen telelaguntza zerbitzua Eusko Jaurlaritzak bere gain hartu zuen betiON izenburupean.
Ohikoa bihurtu den bezala, zerbitzu publikoak esternalizatzeko daraman politikari eutsi eta zerbitzu honen kudeaketa Televida GSR merkataritza enpresari  - egungo UT GSR Televida -  esleitu zion Jaurlaritzak lizitazio baten bidez.
Gaur, Talde Popularrak aurkeztutako mozioa, aurretik egindako interpelazio kontuan hartzen baldin badugu eta oraintxe bertan hemendik esandakoa, gehiago zentratzen da, gehiago aurkezten du edo proposatzen du eztabaida zerbitzuak edo telelaguntzak bete behar dituen funtzioen inguruan, zerbitzu horrek bete behar dituen funtzioen inguruan.
Eta gure ikuspuntutik, arazo nagusia une honetan ez dago horretan. Pertsona nagusiei behar zaien arreta eta zaintza egokia eskaini behar zaie eta horretarako, arlo desberdinetako instituzioen arteko koordinazio eta elkarlana ez dugu ezbaian ipintzen. Dimentsio sozio-sanitarioa deiturikoa azken batean, horretaz ari gara hitz egiten. Eta hau erronka bat da eta izan behar da gure ustez.
Baina bai uste dugu ezbaian ipini behar dela gaur egun Gizarte Zerbitzuen Legearen egoera. Garatu gabe dago gure ustez eta kezkagarria iruditzen zaigu. Kartera dekretua adostu zen baina geldirik dago eta eredu sozio-sanitarioa bera ere zehaztu gabe jarraitzen du. Eta hori bai, horrekin batera, beharrezko baliabideak eta finantzazioa  - izan behar duten finantzazioa ere -  argitu gabe dagoela uste dugu gure ikuspuntutik.
Gauzak ondo egin behar dira eta gaur hori ez da horrela. Hala ere, guk gaia gaur beste ikuspuntu batetik helduko diogu, jarraipena emanez aurretik izandako eztabaidei, mahai gainean ipinitako arazoei eta batzuk bideratu gabe jarraitzen dutenak gaur egun.
Gogoratu nahi dut, 2013ko maiatzean zerbitzu honetako langileen ordezkariak, Enplegu eta Gizarte Politiketako Batzordean egon zirela, beraien egoera eta zerbitzuaren egoera azaltzen beraien ikuspuntutik.
Alde batetik, langileen lan-baldintzak desegokiak zirela argi gelditu zitzaigun eta ezinbestekoa zela hitzarmenaren negoziazioari heltzea eta bera bultzatzea. Eta bestetik, Jaurlaritzak zerbitzuaren ardura hartu zuenetik eta kudeaketa enpresa baten esku utzi zuenetik, zerbitzuaren kalitatea progresiboki gutxitzen ari dela ikusi genuen. Kontuan izan behar da nagusiki, lehen aipatu den bezala, zerbitzu hau Bizkaiko Diputazioak zuela gehienbat garatuta.
Jaurlaritzak, zerbitzua bere ardurapean gelditu zenetik ere, uste dugu beste alde batera begiratu izan duela. Hori bai, zerbitzua goraipatu izan du behin eta berriro, benetako errealitatea azaldu gabe eta arazoen aurrean neurririk hartu gabe. Horrela izan da gutxienez langileak mobilizatzen eta egoera salatzen hasi ziren arte.
Asko kostata, mobilizazio ugari egin ondoren, lan-uzteak barne, lan-baldintzak arautzen duen hitzarmena uztailean sinatu zen. Hobekuntzak egon egon dira baina asko gelditzen da hobetzeko, bai langileen lan-baldintzetan eta baita ere zerbitzuan.
Zerbitzuaren inguruan, oraindik ezarri gabe daude hedabiltze langile ratioak. Esanguratsua da hau ere, aipatu izan dugu, ez da lehen aldia. Bizkaiko telelaguntza zerbitzuan 13.000 erabiltzeentzako 88 langile zeuden eta orain Araba, Bizkaia eta Gipuzkoarako 115 langile daude, edo inguru horretan dabiltza, 35.000 erabiltzaile baino gehiago daudenean, eta egin beharrekoa  - eta hemen lotzen dut funtzioekin eta eginbeharrekin -  zabaldu eta gehitu direnean.
Erabiltzaileen kopurua biderkatu egin da, asko gainera, baina langileen kopurua oso urruti gelditu da proportzio horretatik eta guretzat hori ez da logikoa inondik inora.
Ondorioz, erabiltzaileei eskaintzen zaien arreta gutxitu, murriztu egin da hainbat zerbitzuetan. Eta hori errealitate bat da. Ezinezkoa da ia langile kopuru berdinekin edo pixka bat gehiagorekin, hiru aldiz baino gehiago biderkatu den zerbitzu bat arreta berdinarekin ematea.
Gainera, lehen aipatu da ere sailburuak interpelazioaren erantzunean esan zuen 2015-2016ko erronkak zirela: "La implantación de la teleasistencia en las zonas rurales sin cobertura, alcanzar colectivos de discapacidad y salud mental que necesitan atención sanitaria, seguridad en el hogar, detectores de humo, de gas, etcétera". Hori da gaur erdibidekoan sartu duzuena ere adostu duzuen taldeen artean. Arrazoi gehiago gure ikuspuntutik oraindik ere langile kopuruari begiratzeko.
Eta aipatutako guztia kontutan izanik, guk proposamen zehatz batzuk egin ditugu gure zuzenketan. Lehendabizi, iruditzen zaigu amaitu egin behar dela esternalizazio politikarekin, dena ezin da esternalizatu. Badaude zerbitzu batzuk kudeaketa zuzenetik egin behar direnak Jaurlaritzaren eskutik eta gure ikuspuntutik hau da horietako bat.
Eta hori da gure lehen proposamena. Proposatzen dugu hurrengo etapa batean kanpoko enpresei esleitu beharrean berriro ere, kudeaketa zuzenaren bidez arautzea telelaguntza zerbitzua.
Gainera, batzuetan esternalizazioak ez du ekartzen zerbitzu hobea izatea eta ez du ekartzen alderantziz gehienetan, langileen lan-baldintzak duinak izatea. Eta hori argi ikusi izan dugu teleasistencia zerbitzu honetan eta argi ikusten ari gara hori horrela kudeatzen hasi zenetik. Azken batean, zerbitzuen kalitatea eta langileen lan-baldintzak lotura zuzena dute, guretzat txanpon bereko bi aurpegiak dira.
Bigarren proposamena, gure ikuspuntutik, da kontrola ezarri behar dela eta horretarako batzorde iraunkor bat egotea proposatzen dugu. Batzorde iraunkor bat, administrazioa eta enpresa esleipendunaren arteko batzorde bat non, besteak beste, ebaluazioak egingo diren baina baita ere kontutan izango den langileen iritzia. Ez bakarrik erabiltzaileena orain arte bezala, baita ere bertan lan egiten duten pertsonena.
Kontutan izan behar da kontrol publikoaz ari garela hitz egiten zeren eta enpresa hauek diru publikoaz funtzionatzen dute, ez besterik. Eta gogoratu nahi dut 2015eko aurrekontuetan 1 milioi euro gehiago ipini zela zerbitzu honetarako eta momentu hartan ez zela inolako kontrolik zein baldintzatan zegoen hor jendea lan egiten, eta ezta ere zertako erabiltzen ari zen diru hori. Hau da, 6 milioitik 7 milioira pasatu zen 2015ean. Eta hori horrela izanda, zerbitzuaren kontrola bertan egotea, bertan egiten ari denaren kontrola egitea, ezinbesteko da. Baina horretarako guk uste dugu batzorde bat egon behar dela gardena, eta bertan lan egiten dutenen parte hartzearekin.
Hirugarren puntua, ratioa. Hau ere lehen aipatu dut langileen eta erabiltzaileen arteko ratioa ezarri behar da. Eta aipatu dudanez, ez dut errepikatuko horren arrazoia.
Eta azkena, iruditzen zaigu telelaguntza zerbitzuaren esleipen berriek klausula sozialak txertatu behar dituztela. Besteak beste, ziurtatzeko lan hitzarmena aplikatzen dela, langileen (...) eta lan-baldintzak egokiak direla eta bueno azken batean klausula sozialetan agertzen diren beste atal guztiak.
Eztabaida hau emango da ere Legebiltzar honetan lege proposamenean. Baina iruditzen zaigu ekidinezina dela Administrazio publiko guztiek, kontratazio publiko guztietan zerbitzuak, obrak, baldintza zehatzak ezartzea lehentasunezkoak diren zenbait arlo bermatu behar direlako.
Denbora agortu zaidanez, erdibidekoaren nire iritzia edo EH Bilduren ikuspuntua bigarren txandan emango dut gure proposizioa horretaz argituz.