OGASUN ETA FINANTZAKO SAILBURUAK (Gatzagaetxebarria Bastida) (EAJ, 2014-10-31):
Eskerrik asko, legebiltzarburu andrea. Eskerrik asko, Maneiro jauna.
Ondare Zergari buruzko gaia ekarri duzuna Ganbara honetan. Ondare Zergak bere ibilbidea eduki du azkeneko zerga sistema orokorrean demokrazia berreskuratu genuenetik.
Maneiro jauna, hasieran (...) zerga bat bezala izan zen. Gogoratzen naiz trantsizio garaian Paco Ordónez, Ogasun ministroa izan zenean, berak erreforma horren sartu zuenean ez ohizkotasun zerga moduan egon zen eta urte asko gainera, 12 urte egon zen ez ohizkotasunez inguratuz zerga hori, 1991ko aldaketetan ohizko bezala ipini zen, baina 12 urteetan egon zen ez ohizkotasunez jantzita zerga hori.
Testu ingurua orokorra eduki behar dugu Ondare Zergari buruz. Zergatik? Bat, zergatasun arloan guk itun ekonomikoa daukagu, itun ekonomikoaren barruan ahalmen arautzaile bat foru erakundeak, batzar nagusiak eta baita aldundiak, foru erakundeen garapenerako ahalmen hori Batzar Nagusiaren menpe egiteko ahalmena daukatelako.
Eta, bigarrena, itun ekonomikoarekin lotuta ere, Estatuarekin daukagun elkar egokitasun maila, mantendu behar duguna. Eta elkar egokitasunak jokatzen du alde bitan, barruan eta kanpoan. Barruan, gure artean, gure zerga ereduen eta zerga arautzen dugunean, eta kanpora ere Estatuarekin.
Esan duten moduan, zerga hau bere ibilbidea eduki du, laburbilduz demokrazian, trantsizioan eta 1991etik aurrera iraunkor. Zer gertatu zen 2008an? 2008an desegin egin zuen Estatuak. 2008ko Gobernuak desegin egin zuen zerga ondarea. Horrek eragina eduki zuen? Bai eragina eduki zuen erkidego autonomoan ere, zeren horren ondoren bi lurraldeetan neurriak hartu ziren desegiteko, Araban hain zuzen eta Bizkaian. Gipuzkoak mantendu zuen Ondare Zerga hori beste urtebete.
Beste esparru bat kontutan edukitzeko Ondarea Zergaren arazoa. Zelan dago momentuan elkar egokitasuna, orokorrean ikusita, barnean eta Estatuan? Estatuan berriro berreskuratu da 2011. urtean, aldi baterako helburuarekin, baina aldi baterakotasun hori iraunkortasunerako bidean ipintzen dela ikusten da. Hau da, berriro luzatu da datorren urteetarako Estatuko zerga politika.
Guk, aldiz, gure Erkideko Autonomoan hiru batzar nagusiak, foru arau eraginkor batzuen bidez araututa daukate gaia. Hau da, Estatuan ere badago eta hemen ere badago. Baina Estatuan beste gauza bi eraginkortasun hori ondo neurtzeko egin behar dugun gogoeta.
Eta da Estatuan funtzionatzen du utzitako zerga baten moduan, hau da, lagatzen den zergaz bata erkidego autonomoei eta erkidego autonomoak ahalmen arautzaile batzuk daukate, gutxienezko salbuespenak arautzeko, gutxienezko zerga kuota ipintzeko, baita ere hobari batzuk zehazteko eta kenketak ere.
Eta Estatuan beste gauza bat gertatzen da. Autonomi erkidego bat dago, hain zuzen Madrilekoak, zerga hori ez duena. Eta orduan eztabaida, sakonean ikusteko, elkar egokitasuna zerga ari gertatzen dena Estatuaren barruan osorik. Hau da, itun ekonomikoaren barruan hiru lurraldeen artean.
Baina Estatuan lurralde eta erkideko autonomo batzuetan araututa dago era batera eta bestera, hain zuzen ere Madrilen ez da existitzen. Horrek ere elkar egokitasun hutsuneak sortzen ditu, orokorrean ikusi behar dugu, Maneiro jauna, zer ari den gertatzen Ondare Zergan.
Zentzu horretan, gure foru arauek hori araututa daukate eta neurtu behar duguna da ere gure esparruan, zein eragina daukan elkar egokitasun maila neurtzerakoan, Autonomia Erkidegoaren barruan osorako zergasaka baliokidea jardun bermatzen badugun ala ez, hori garrantzitsua da.
Autonomia Erkidegoaren barruan elkar egokitasuna neurtzeko orokorrean zergasakaren baliokidea bermatzen badugu ala ez. Eta horixe da ikusi behar dugun ere bai. Egia da aldeak daudela, eta aldeen aurrean, alde horiek ukitu behar dira ere zentzu horretan, esan ditudan zerga kontzeptu honekin.
Arlo honetan, kontuan eduki behar dugu hiru lurraldeetako batzar nagusiak ahalmen arautzagailea dutela, eta ahalmen arautzaile hori une honetan nabardura batzuekin eta izen desberdinekin, Ondare Zergak edo Aberastasunari gaineko Zerga araututa dago.
Zentzu horretan ikusi behar da batzar nagusi horietan nolako adostasuna daude une bakoitzean ere gaia ondo bideratzeko. Neurtu behar da ondo, zeren horretarako ahalmenak erabiltzea egoki egin behar dira neurtuz eta zein eragin eduki ahal duten hartzen diren erabakiak gai horretan.
Baina testuinguru orokorrean, zer ari den gertatzen elkar egokitasun maila Zerga Ondare honen artean gure erkidego autonomoan eta baita ere gainontzeko erkidego autonomoetan.
Eskerrik asko.