GOROSPE ELEZKANO (EAJ, 2017-12-22):
Pinedo andereak aukera edukiko du erantzuteko.
Baina zelan izan daiteke gauza berbera eginda, batzuek biziatuta egotea eta beste batzuek ez herrigintzan? Eskerrak agertu garela herri honetan zerbait egiteko. Baina errespetu da gauza bera eginda! Eta asmatu duzue adjektibo bat. Konturatu zarete, klaro.
Guk behin eta berriro gure bozeramaile ezberdinek planteatu izan deutsue hau askotan. Zuek egiten dozuez, atzo bertan, baina beti astero akordioak Alderdi Sozialistagaz eta Alderdi Popularragaz. Eta suposatzen da Euskadiren mesederako izango direla Euskal Alderdi Jeltzaleak eta Urkullu eta EAJ eta PSEk egin daben Gobernuak egiten dabezan moduan akordioak berdin-berdin. Eta zer gertatzen da? Klaro, EH Bildu dago. Zurituta dago pekatua.
Eso es tener mucha jeta. Lo que no se puede, lo que no se puede es juzgar una misma acción como vicio cuando la hace el adversario político y como virtud cuando lo hace uno mismo porque está EH Bildu. Entonces, ya hemos blanqueado todos los pecados.
Zintzoa izan behar da eta norberak egitne dituen gauzak beste batzuk ere  egin ahal izango dabez. Eta orduan, asmatu duzue estruktural. Zuek egiten duzuena da koiuntural eta guk egiten duguna da estruktural. Eta ya está. O sea, daukazue erraztasun bat esateko "hemen nos aprieta un poco el cinturón". Soltatuko dugu. nos inventamos un objetivo y ya está. Hombre, eta zelako diskurtsoak behin eta berriro! Uste baduzue hori horrela bada, izan koherenteak eta aurrera ekin baina egunero, zeren eta bestea faltsukeri hutsetan ibiltzea da.
Al señor Damborenea, que creo que no está, pues igual entonces paso palabra y cuando venga le respondo.
Hernández Bollain jauna, egun on. Quienes han dicho que no han sido ustedes, Bollain, en ese discurso de han dicho que no a reforzar políticas de igualdad, han dicho que no a reforzar políticas de acción positiva en comarcas desfavorecidas, han dicho que no a favorecer la cooperación. Ustedes, ustedes han dicho que no. Sí, sí, porque la posibilidad de haber llegado a un acuerdo con el Gobierno la han tenido ustedes también.
Indudablemente, el Gobierno ha presentado un Presupuesto de 11.486,4 millones de euros coherente con su programa de Gobierno. Para nosotros, eso que ustedes dicen de manera despectiva, continuista para nosotros es una virtud porque es dar continuidad a un programa de Gobierno que empezó a materializarse cuando el Gobierno se constituyó.
Ustedes han tenido posibilidades de llegar a un acuerdo con esa capacidad que podían tener de poder apoyar el Presupuesto y no lo han hecho. No lo han hecho porque no les ha interesado pero lo podían haber hecho y quienes tendrán que dar explicaciones serán ustedes.
Y si ustedes lo que están diciendo es "claro, ustedes llegan a un acuerdo con el partido que menos representación tiene en Euskadi, ¿cómo puede ser esto así? Es verdad, nosotros necesitamos un voto o una abstención, una abstención, ni siquiera tenían que haber apoyado los Presupuestos.
Zuen abstentzioa izan bagenu, zuek aukera izango zenuketen 30 milioigaz berdintasun politika indartzeko, eskualde ezberdinetako politikak indartzeko. Baina ez duzue horrelakorik egin. Eta Alderdi Popularrak gutxi gorabehera bozketan % 10a lortu baeban, zuek lortu zenduen % 14a eta zeozer gehiago. Klaro, bai, eta guk lortu genuen % 37a eta zeozer gehiago, zuek baino 23 puntu gehiago. Orduan, zuok 4 punturen aldeagaz horrenbeste mesprezio agertzen baduzue Alderdi Popularragatik, zerk gura du esan? Guk marginalitatera eroan beharko genituzkeela guk baino puntu gutxiago lortu dabezenen alderdi guztiek?
Esan neutsun aurrekoan: Huya de estereotipos, huya de estereotipos y fíjese en los hechos. Jendea, elkarteak, alderdiak aztertu behar dira egiten dabenegatik, ez esaten dabenegatik. Hona etortzea eta diskurtso bat egitea oso erreza da, horrelako diskurtso demagogikoak are errezagoak gainera, ezelango arazo barik egiteko moduakoak.
Educación a dos reinos. Ariketa bat planteatzen deutsut. Ziur nago Ganbara honetan euskal hezkuntza sisteman parte hartu dugula gehienok. Ariketa bat: Nork ikasi du eskola publikoan eta nork kontzertatuan?
Si hubiera realmente un sistema de educación a dos ritmos, se notaría la diferencia. Le propongo un ejercicio. (...) kalitatezko hezkuntza daukagu publikoa eta kontzertatua daukagu sistema bat guk garatu izan duguna eta herritar guztiei aukera...
...hezkuntza daukagu publiko eta kontzertatua, daukagu sistema bat, guk garatu izan duguna eta herritar guztiei aukera ematen deutsoesana, eta berdintasunean eta erritmo beragaz aurrera doana. Egin ariketa hori, aztertu daigun eta aztertu daiguzan egiteak, ez diskurtsoak bakarrik, zeren hain nabarmena balitz igarriko litzateke.
Bueno, Tapia, que no le pille por sorpresa. ¿Qué quiere que le diga? ¿Qué quiere que le diga? O sea, no le va en absoluto a pillar por sorpresa, pero tal vez a ustedes sí les pueden pillar por sorpresa muchas cosas, porque la verdad es que, si es alguna acción en contra del Gobierno, tal vez a ustedes se les pueda ver, pero en otras infinidades de actividades, de actuaciones, de propuestas, de iniciativas, de jornadas que se van organizando a lo largo de la actividad y de la vida de este país, pues en muchos y muchos de ellos es muy difícil verles.
Muchos y muchos de ellos es muy difícil verles sino es que es una acción expresamente preparada para azotar al Gobierno Vasco.
Zuek ez duzue parterik hartzen Eusko Jaurlaritzako ordezkari ezberdinak planteatzen dabezan ekimen askotan, ez duzue parte hartzen gizartetik planteatzen diren ekimen askotan. Aste honetan izan da foro bat errefuxiatuen norabidea aztertzeko, egon dira mila elkarte antolatzen dabezanak 30. urteaurrena, inon ez zaituegu ikusten.
Zer egiten den por las comarcas desfavorecidas? Nik uste dut horretan egin duzuela ahalegin gehien, hori eta Hezkuntzan, eta hezkuntza esango deutsut, esaten izan duzu, 12 miloi euro kontzertatura joaten direla, baina ez duzu esaten, 51,4 milioiko igoera dauka Aurrekontuak.
Eta horretatik aparte, horretatik aparte, abenduan zehar, Jaurlaritzak azkeneko Gobernu Kontseiluetan onartu izan da habilitzaio batzuk eta hortik ere beste 50 milioi gehiago hezkuntzara joan dira. 51,4 miloi horretan, 22,9 soldaketarako, 4 inbertsiotarako, 1,8 ikerketarako, 1,9 lanbide heziketako funtzionamendu gastuetarako, eta habilitazioetan 50 milioi unibertsitaterako, beketarako eta haur-eskoletarako, datuak horrek dira.
Aipatu izan dituzun zonatan eta zuen ekimenean planteatzen dituzuen ekintzak Ezkerralderako, Enkarterritarako, Oarsoaldareko, Aiara ingururako, urteetan eta urteetan eta urteetan, hainbat eta hainbat ekimen eta inbertsio egin dira, eta gehiago egin behar dira.
Potentzial handia daben eskualdeak dira eta Jaurlaritzako departamendu ezberdinetatik, aldundietako departamentu ezberdinetatik, udaletatik hainbat ekintzat jarri dira martxan eta jarraituko da ahalegin guzti hori egiten, eta zuokin aukera izango bagenu, ba ondo egongo leike.
Jaurlaritza berak, oso gatza da zuei erantzutea, zeren planteatu izan duzuen guztia da Aurrekontuak Proiektua hona ekar izanetik aurrera izan ditugun eztabaida guztiak eta horregatik nik proposatzen deutsut irakurri dagizula arretaz azaroaren 6an eta 7an Jaurlaritzako sailburu guztiek zuen galderei erantzun, eman eutsuenezan erantzunak, idatziz bidaldi deuskuezan erantzun guztiak, proposatzen deutsut osoko zuzenketan eztabaidan eman zitzaizuen erantzun guztiak irakurri dagizuzala eta guztiz horregaz erantzun edukiko duzu.
Besteak beste, sailburuak, Tapia sailburuak esaten euskun Indartu Programan, esate baterako, orain arte bakarrik egoala Europar Batasunak onartzen zituen eskualdetarako laguntza ematea, etaa baimen berezi bat eskatu zutela eta lan ildo berezi sartu bat dela, beste langabezi handia duten eskualdeetan ere ekimenak burutu ahal izateko, baldintzak batzuk izango leukiez eta hor enpresa handiez barik, enpresak txikiek eta ertainekaz ekin ahal izango leukiela.
Esan nentzuen industria plana onartu dela eta badakizue zuek ondo ere onartu dela.
Para apoyar las Pymes, en particular a las empresas en dificultades, impulso a los proyectos tractores y estratégicos, apuesta por la I +D+i, por la internacionalización empresarial, consolidación de la apuesta por la I+D+i, por la internacionalización empresarial, creación de un ecosistema que favorezca la competitividad para la formación y capacitación de las personas, para la Industria 4.0.
Guzti horretarako, 25 milioi onartu dira eta beste 1.000 milioi euro erreminta finantzarioak martxan jarri ahal izateko. Zein estrategia daukan Jaurlaritzak krisiak dagozan enpresei erantzun ahal izateko? Sailburuak berak horretarako beran beregi batzordean egin eban agerraldi bat eta han daukazu zehaztasun guztiak egindako estrategiari buruz.
Zuek planteatzen dozue eta mantentzen dozue, funtsa bat sortzea arazoak dabezan enpresei lagundu ahal izateko eta zuek dakizue hori legez kanpoko ekimena bat dela, eta Estatuko laguntza lez hartuko litzatekeela.
Planteatzen duzue eta planteatzen dautsozue Garapen Ekonomiko eta Azpiegituren Departamentuari, eta beno, zuen ekimenetan planteatzen dozue museo bat, industria museo bat bultzatzeko, eta klaro, badakizu zer gertatzen den? Tapia andrea, eta bere Departamentua eta bere Departamentuan lanean dagozanak, museoetan barik, industriaren museoa barik, industria bizia gura dabela, industria bizia.
Eta horretara zuzentzen dabezala euren ahaleginak. Horretara, ez pentsatu museoetan, pentsatu berpiztu behar dela. Industria berria behar dela eta bizia, eta horretarako egiten dabez ahalegin guztiak.
Oraintxu ezagutu izan dugu baita, erakunde ezberdinen artean Enkanterrietan bultzatutako plana, 1.000 ekimen egin dira, 1.000 eta 1.000 jarraitu behar dira egiten. Zeren eskualde guzti horrek, behar dabe bultzatzea eta izan daitezela izan zirena. Eta izan daitezela, euren aukerak onartzen daben guztia.
Eta guk konfiantza guztia daukagu horretan eta guztiok bat egingo bagenu bultzatzen, ba errazago izango litzateke, eta aukera daukagu lan taldean, Legebiltzarrean bertan horretarako sortuta dagoen lan taldean guztiok batera ekimenak proposatzeko horrela izan daiten. Gu geuk ere gure debereak egin behar doguz.
Autogobernu, beno, gizarte gaietan bazterkeria eta albo batera uzten dogula. Aurrekoan ere esan eutsuen, indikadore guztiak eta pobreziaren aurkako elkarteak onartzen dabe Euskadin azken hamarkadetan martxan egon dena eta egun indarrean dagoen gizarte babeserako programak onartu izan dauela Euskadi, Europa mailan goi, goi, goi, goian egotea gizarte bazterkeriaren aurka.
Eta gure indikadore guztiak pobrezian, gizarte bazterkerian eta desberdintasunaren esparruan, oso onak dira.
Osasun arloan, Hezkuntza lehen aipatu izan deutsut. Osasun arloan, Uria jauna ondoan daukazu, berak esango deutsu, Europa mailan eta gainera berari gustatzen jako berak aipatzea, o sea, hona natorren bakoitzean aipatuko dot.
Europar Batasuneko 15 lurraldeen artean, goi mailan gagoz. 1.773 euro biztanleko osasun sisteman eta ez bakarrik egiten dogun diruagaz egiten den ahalegina. Gainera, emaitza oso onak dituen sistema.
Askotan esan dogu, baina berriro, zuk uste duzue, eta zuok, Pinedo andrea, esan ahal dela, Jaurlaritza honek ez duela ahaleginak egiten gizarte politiketan? Herri honek egiten duen ahalegina, 1990ean 20,7 milioi, eta 2018 518 milioi euro pasauta. 20 milioitik 518 milioira pasauta, zelan aipatu al dira errekorteak? Eske, hori, ez dauka zelango zentzurik hori defendatzeak.
Nik ezin dot ulertu zelan planteatzen dozuezan, enplegua sortu behar dela, bai, baina 45.000 enplegu sortu dira azken urteotan. Oraindik asko falta da eta asko egin beharko da enplegua sortu daiten. Eta Gizarte, Enplegu Saileko aurrekontu ahalegina orokorrean 0,7 igoera izan badau, enplegurako eta politika aktiboak bultzatzeko % 2,tik gorako igoera izan dau, eta hori, sailburuak berak batzordean esan eutsun.
Zergetan, zelan izan daitekeen eta erantzun gehienak balio dabe Elkarrekin Podemos eta EH Bilduren erantzun moduan, zerga esparruan, zelan litekeen diru bilketan gehiago lortzea? Ba bada, zeren ez da bakarrik tipo nominalaren egoera, eta behin eta berriro esan jatsue, beste hainbat ekimen hartu izan dira, erabaki hartu izan dira eta indarrean jartzen direnean diru bilketa igoko da, besteak beste base inponible ezezko horren, bases imponibles negativas konpentsazioa eta gastu fiskalen limitazioak jartzea.
Eta guzti horrekin lortu izango dena da bertako enpresa askok orain arte ez dabezanak erabiltzen izan horrelako kenkariak edo konpentsazioak tipo nominal baxuagoa izatea eta beste batzuk gehiago ordaindu beharko dabe, eta esaten duzuena gainera ikusiko da. Hemen ez gara ibiliko oztontzen, hau ere indarrean jartzen dena gero diru bilketaren emaitzak ikusiko doguz eta hor ikusiko da zein den egia eta zeintzuk diren errealitatea.
Eta, por cierto, Pinedo andrea, esaten duzunean guk planteatu genuen zer zen gertatuko zena diru bilketarekin eta emaitzak ez zirela izango onak, hombre, ba emaitzak onak ez izateko aurtengo diru bilketa ez doa txarto, % 13tik gora diru bilketak eta hortik dator Jaurlaritza honek azken Finantzen Euskal Kontseiluan ebatzitakoaren arabera azken hilabete honetan gaitasuna izan dauela, ba esate baterako, 40 milioitik gora zuzentzeko funtzionarioen paga extraren ordainketarako, hor egoana eta aukera egon da. Ba esate baterako Itelazpirako 15 milioi zuzendu ahal izateko, ETS trenak finantzatzeko eta hor herritarrak doaz, orduan guzti honetan herritarren mesederako izango dira. Trenak finantzatzeko 39 milioitik gora izango direla.
Eta hainbat eta hainbat politiketan, osasun arloan Osakidetzan inbertsioak egiteko dirua egongo dela, 5 milioi; Alokabiden etxebizitza politika planteatzen izan duzue, 20 milioitik gora izango dugu baita etxebizitzarako. Unibertsitaterako, hezkuntzan, haur-eskoletarako beketarako, guzti hori ez duzue aipatu ere egiten zeren ez dizue komeni aipatzea. Aurrekontua muskulua bakarrik komentatzen zenuen sailburuak esan ebala eta Aurrekontu honek muskulua bakarrik daukala, eta hori da Aurrekontu honen indargune bat, muskulua daukala, ia hemen koiperik ez dagoela, Aurrekontu indartsu bat dela.
Damborenea jauna, zuk aipatzen izan duzun eta beharrezkoa litzatekeela Administrazioaren berregituratze hori egin zen lehenengo legealdian, hartu ziren erabakiak eta hortik argaldu zen eta Aurrekontuetan ere koipe guzti hori kendu zen eta muskulua gelditu da. Gelditu da Lehendakaritzan % 75a inbertsio, ikerkuntza eta berrikuntza funtserako eta lankidetzarako dela, % 75a eta aurtengo igoeraren % 85a. Osasun Sailean % 90etik gora Osakidetza eta Farmaziarako dela.
Gizarte gaietan eta enpleguan % 60tik gora diru-sarrerak bermatzeko errenta, eta etxebizitzarako prestazio osagarria eta enpleguko politika aktiboa finantzatzeko dela. Segurtasunean % 76tik gora pertsonalera delako. Muskulua dauka Aurrekontu honek, ez dauka besterik eta bilakaera esan deutsuedana, esan daizuen gizarte gaietan ez dela ahaleginik egiten, 20 milioi 90ean, 518 milioi 2018an. Osasun sisteman, Farmazian eta Osakidetzan azkenengo bost urteetan gehikuntza bateratua edo gehitua % 13,3koa izan da.
Eta irakurriko dodaz zuek zuok batzuetan esaten dozuezanak. Hezkuntza Sailean, Larrion andrea egon zen orduko horretan bozeramaile, ezin ukatu iaz 54 milioi gehiago egon zirela, eta aurten 51 milioi gehiago ere egon direla, eta eginiko saiakera ere uste dut ezin dela ukatu, eta gainera hobe da gauzak esan behar direnean aitortu beharra dago egindakoa.
Uste dut ere aitortu egin behar dela Unibertsitate Planean jasota egoten diren ekarpen ordainketak modu diferentean egiteko eta egiten zen, eta aitortu egin behar da dirua aurreratzea nahi egin den egin den esfortzua 2017an. Baita ere banakako ordainsari osagarriak ailegatzeko dagoen sorrera eta 2012ko Gabonetako pagaren zor historiko hori kitatu egitea.
Eta ildo beretik ere bai beharrezkoa kokatzen genuen eta 2018ko Aurrekontuetan ikusten dugu...
...hori kitatu egitea. Ildo beretik ere bai, beharrezkoa kokatzen genuen eta 2018ko Aurrekontuetan ikusten dugu Inbertsio Ororako Urte Anitzeko Plana berreskuratu egin dela.
Uria jaunaren berbak aipatu nituen. Gaur bakarrik esango dut hasten zela en "vaya pasta tiene entre las manos, señor consejero, y bueno, es una satisfacción". Si es una satisfacción, será porque malo no es.
Eta Casanova jauna ere aipatu izango dut. Casanova jaunak Garapen Ekonomikoko Batzordean esaten eutson eta orduko horretan lehen sektorean, sector primario, primer sector, hor egon zen gorabeheratxo bat ea zein erabili behar genuen berba. Eta esaten zen: "Y si vamos a los gastos por programas de departamentos que tiene tres grandes apartados, vemos que el primer sector  - edo lehenengo sektorea -  tiene 137 millones frente a los 324 industria, cuando la proporción de empleo y del PIB que genera cada uno no es evidente lo que reflejan esos números". Y decía: "Hay un plus de apoyo al sector primaria y además debe ser así".
La lectura que hay que hacer de esto es que se ha cronificado y no parece que podamos salir de esta espiral. Seguimos en la espiral del apoyo y de las subvenciones.
Bi gauza lotu gura neukez honegaz. Alde batetik, Jaurlaritza honek egiten dituen Aurrekontuak hainbat sektoretan, bai sektoretan, bai lurraldetan, bai pertsonei dagokionez, desorekak ekilibratu nahi dituela.
Es un Presupuesto que pretende llegar y alcanzar un equilibrio y apoyar positivamente, con acciones positivas, aquellos sectores, personas y territorios que mayores dificultades tienen en relación con otros por razones socioeconómicas, por razones de género, por razones de diversidad funcional; por razones diversas se necesita apoyar prioritariamente.
Y una segunda reflexión, y esa va dirigida a ustedes, a quienes no se han atrevido a apoyar el Presupuesto a pesar de que podían haber reforzado esas políticas que para ustedes tanta importancia tienen. Porque ninguno de ustedes, ni EH Bildu ni Elkarrekin Podemos han presentado unas enmiendas de tal forma que supongan un cambio de orientación de los Presupuestos. Para nada, ustedes han presentado más o menos unas enmiendas que lo que hacen es incrementar partidas en salud, en educación, en políticas sociales, en zonas desfavorecidas, en igualdad. Sí, señora Arana, pero es que lo podían haber hecho.
Eta zuok berdin, beste politika batzuetan. Beste gauza bat izango litzateke zuek ausartak izan bazinete hori lortzeko.
Lotu gura dut Casanovak planteatzen duen ideia horregaz: La cronificación. Ustedes tienen el riesgo de cronificarse en la oposición. Ustedes pueden cronificarse y eso es un riesgo muy importante. En algún momento dado tendrán que tomar la decisión si quieren dar un paso más y ser coherentes con lo que ustedes dicen o entrar en la espiral de la oposición y cronificarse en ese rol. Hori zuen erabakia izango da.
Señor Damborenea, antes iba a empezar con usted. Más que nada tres ideas. En cuanto a las decisiones, desde luego, está claro que no son sus Presupuestos. Usted lo ha dicho muchas veces claro y tampoco sus enmiendas todas son de nuestro gusto. Pero nosotros tenemos un acuerdo con ustedes y vamos a ser leales, como ustedes eran leales a nuestro acuerdo. Por lo tanto, hay ámbitos de discrepancia que son absolutamente razonables y son, pues eso, los pelos en la gatera que hay siempre, discutimos, los ponemos aquí. Algún día nos vamos a quedar calvos de tanto referirnos a los pelos.
Pero sí quisiera hacerle dos observaciones en relación a otros ámbitos que ha mencionado. Uno, se refería que es un Gobierno con falta de rumbo y se refería al ámbito de paz y convivencia, decía usted que no lo entienden. Tal vez si su rol fuera un rol activo, y participaran e hicieran por participar, por contribuir, por escuchar, por hablar, por aportar, lo entenderían mejor, y además podrían aportar y sería mucho mejor. Pero esa es nuestra tarea, es la del Parlamento Vasco. No eche la responsabilidad al Gobierno Vasco de lo que es nuestra responsabilidad.
Y un segundo ámbito también, el del autogobierno. El Gobierno ya ha hecho lo que tenía que hacer, y es hacer los informes que desde la Ponencia del Gobierno Vasco se le han requerido, nos los ha enviado y somos nosotros los que tenemos que avanzar, a ver si ahora va a resultar que el Gobierno tiene que purgar por todas las penas, todos los suspensos que nosotros en su caso podríamos tener, porque eso tiene que ser muy cómodo, siempre tiene que haber un culpable igual es por nuestra tradición católica que necesitamos un culpable siempre y además por nuestra naturaleza egoísta como humano, ese culpable siempre es alguien ajeno a nosotros.
Eskerrik asko.