MAEZTU PEREZ (EH Bildu, 2013-06-06):
Eskerrik asko legebiltzarburu andrea eta egun on legebiltzarkide guztioi.
Saiatuko naiz, nahiz eta zaila izango den, originala izaten eztabaida honetan, kontutan izanik bederatzi biderrez eztabaidatu dela Ganbera honetan Garoñaren inguruan eta azken hiru urteetan lau bider eta gainera beti eskaera berdinarekin.
Garoña ixteko ebazpenekin, besteak beste argumentazio batzuk emanez beste proposamen batzuekin batera baina beti –azken urteotan behintzat– mezu argi bategaz: Garoña itxi behar dela.
Horregatik hasiko naiz orain dela gutxi egunkari batean agertutako titular batekin: "Las eléctricas españolas casi doblan el margen de beneficio de las europeas. Firmas como Iberdrola, Endesa o Gas Natural consiguieron situar sus márgenes en el 6,78 % en el conjunto del año 2012, mientras que las grande eléctricas del viejo continente: E.ON, Enel, EDF dejaron este ratio en el 2,62 %".
Titular hau El Economista egunkarian agertu zen pasa den astean. Ultraezkertiarra izateaz batere susmagarria ez den egunkari batean.
Eta datu horiek ematen diren urtean, 2010. urtean, energia elektrikoaren eskaera Estatu espainolean %1,7 jaitsi zen. Hauxe da, estatu mailan energia elektrikoan dauden enpresen oligopolioek eurek eskaintzen duten produktua, alegia energia elektrikoa, beherakada pairatzen duenean gutxiago saltzen dutenean produktu horiek, eurek enpresek etekinak handitzean lortzen dute. Nabarmenki gainera eta Europa mailan dauden enpresen bikoitza gainera.
Eta galdera da, zergatik gertatzen da hori? Zergatik euren produktuak gero eta gutxiago saltzen da eta euren etekinak gero eta handiagoak dira Estatu espainolean?
Eurek egindako eredu elektrikoan jarduten direlako. Eta ondo esan dot, eurek egindako eredu elektrikoan jarduten direlako. Ez dute esaten euren neurrira egindakoa, ez. Eurek egindako, eurek asmatutako eta eurek diseinatutako eredu elektrikoan jarduten direlako Estatu Espainolean enpresa elektrikoak. Unesan dauden bost enpresen oligopolioak diseinatutako eredua hain zuzen ere.
Eta testuinguru horretan aztertu behar dugu Garoñarekin gertatzen ari dena momentu honetan. Hori da testuingurua, hori da eredu energetikoa Estatu espainolean dagoen eredu energetikoa eta kasu honetan eredu energetiko elektrikoa.
Garoñaren jabeak diren enpresa biak, Endesa eta Iberdrola direlako erabakiak hartzen dituztenak sistema elektrikoaren inguruan eta noski, zer nolako erabakiak hartuko dute guztiz amortizatua daukaten zentral nuklear baten inguruan.
Euren erabakia oso argia da zein izango den. Zabalik mantentzea etekinak biderkatzen jarraitzeko, asmo horrekin ari direla. Eta bestela beste era bateko erabaki bat hartzen badute izango da negoziazio batean daudelako estatuko gobernuarekin, beste leku batetik –kasu honetan legediaren aldetik– etekinak biderkatzen jarraitzeko.
Hori da testuingurua eta hori da kasu honetan daukagun eztabaida. Horretaz ari garelako guretzako eztabaida horretan.
Ez gabiltza aldaketa klimatikoaren inguruan, ez gabiltza energi elektrikoaren horniduraren ziurtatzearen inguruan, ez. Hemen eztabaida hau da, enpresa elektrikoen etekin ekonomikoak zelan handitu.
Eta horregatik Garoña momentu honetan beste urte bete zabalik egotea nahi dute bai Iberdrolak eta bai Endesak, Nuclenor osatzen duten enpresa biak. Eta horren ondorioz, zabalik mantentzen baldin bada Garoña 250.000 urte irauten duten hondakin erradiaktiboak sortzen baldin badira. Zer?
Arriskuan jarriz gure ingurumena eta gure osasuna eta bereziki, Arabako herritarren segurtasuna eta osasuna, zer? Nori axola zaio hori? Endesari eta Iberdrolari, ez.
Noiztik axola zaie kapitalaren menpe dauden enpresa eta eragile politikoei ingurumena eta osasuna? Noiztik? Hemen benetan balio dena dirua da. Etekin ekonomikoak.
Honezkero, teknikoki eta ekonomikoki guztiz bideragarria dela eta demostratua dagoela soilik energia berriztagarriekin hornitzen den eredu elektriko bat. Bai eta zer?
Etekinak ezin badira bikoiztu, zertarako berriztagarriak?
Eta gainera, kontuz, hori da enpresak botatzen duten. Enpresa handixek, oligopolio hori osatzen duten enpresa botatzen duten edo pentsatzen duten mezua. Berriztagarriak gainera, kontsumo elektrikoa eta ekoizpena hurbiltzen dute. Eredu dezentralitatu eta autokontsumoa ahalbideratuz eta hori enpresen negozioarentzako oso arriskutsua da momentu honetan.
Hori da enpresek nahi dutena. Etekin ekonomikoak ateratzea. Hori da euren logika bakarra eta hainbaten eta kontutan izanik, enpresa pribatuak direla, bere garaian kasu honetan biak publikoak, baina pribatizatuak. Kontutan izanik momentu honetan pribatuak direla, ulergarria izan daiteke, guztiz eztabaidagarria, noski, baina enpresa pribatuak diren heinean eta interes pribatuak duten heinean, beno ulergarria izan daiteke.
Onartezina dena da, guretzako onartezina dena da energia elektrikoa ekoiztu eta komertzializatzen duten enpresen eta gobernu ezberdinen artean dagoen konnibentzia. Ez dago banaketarik kasu honetan, arlo publiko eta pribatuen artean. Banaketa marra hori oso estua da eta kasu batzuetan, hainbat kasutan, ez da ikusten ere ez.
Izen batzuk emango ditut orain: José María Aznar, Pedro Solbes, Miquel Roca, Ángel Acebes, Fernando Béquer, Amparo Moraleda, José Luis Olivas, Manuel Marín, Ignacio López Hierro eta irakurtzen jarraitu ahal izango nuke.
Hauek dira Endesan eta Iberdrolan Nuclenorreko jabeak diren enpresetan, gaur egun edo azken urteotan egon diren politikariak. Alderdi Popularra eta Alderdi Sozialistakoak eta kasu honetan ere bat CiU-koa.
Hau ez da ate birakarien teoria. Hau ate bakar bat da. Arlo publikoan daudenean enpresentzako interesen alde lan egiten dutenak eta gero, zuzenean, enpresetan jezartzen direnak.
Eta gainera aipatu ditut Alderdi Popularra, Alderdi Sozialista eta CiU. Ez dakit kasualitatea izango den ala ez. Konkretuki, Segurtasun Nuklearren Kontseiluan ordezkaritza duten hiru alderdiek. Alderdi Popularra, Alderdi Sozialista eta CiU.
Ez dakit kasualitatea izango den ala ez, baina itxura oso eskasa da zalantza barik. Nahiz eta hori onartu behar dot azken erabakian Alderdi Sozialistako kideek, Segurtasun Nuklearreko Kontseiluko kideek, Garoñaren bizitza luzatzearen kontra bozkatu egin dute. Ongi etorriak, hobe berandu inoiz baino eta espero dezagun eztabaida hau ez izatea Garoña bai eta Garoña ez, baizik eta nuklearrik ez.
Nahiko esanguratsua da gainera, Cristina Narbonak, Alderdi Sozialistak izendatutako edo proposatutako kideak emandako boto partikularra. Besteak beste, agerian ustez, oso argi utziz gainera, hilabeteak eta beharbada urteak beharko lukeen erabaki batek hiru astetan eta presiopean hartu behar izan dutela.
Ikusten denez, ezer gutxi hartzen da kontuan, kasu honetan interes orokorra. Mota honetako erabakiak hartzerako orduan ez dauka inongo garrantzirik interes orokorra.
Ea zelan azaltzen diezuen, zuek Alderdi Popularrekoek, Arabako herritarrei hartutako erabakia. Zelan azaltzen diozue enegarrenez Arabako Batzar Nagusiek, Arabako hainbat udal, Gasteizko Udala barne eta Legebiltzar honek erabakitakoaren kontra berriro ere Gobernu bat enpresa elektrikoen esanetara dagoela, eta berriro ere interes orokorra eta euren interesen kontra, herritarren interesen kontran, Arabako herritarren interesen kontra, berriro ere, jardungo duzuela, euren osasuna, bizi kalitatea eta segurtasuna arriskuan jarriz.
Ea zelan azaltzen diozuen ere, urtetan zehar Garoñako Zentral Nuklearraren kontra agertu diren Arabako eragile sozialei honetan ere, euren mobilazazioak eta iritziak ez dutela ezertarako balio. Hemen, azken erabakia, despatxo itxi batean hartzen dela interes ekonomiko pribatua, berriro ere, interes publikoaren gainetik jarriz.