ZABALA ARTANO (EP, 2019-11-28):
Eskerrik asko, presidente andrea, lehendakari jauna, kontseilariak, legebiltzarkideok, egun on guztioi.
Orain tratatuko dugu hizkuntza-aniztasunaren mapa egiteari buruzko legez besteko proposamen bat. Hasteko esan behar dizuet urruti geratzen dela 1863ko urte hura, Louis Lucien Bonapartek zazpi euskal probintzien mapa argitaratu zuenean, non euskara zortzi euskalkitan, 25 azpieuskalkitan eta 50 aldaeratan sailkatzen zuen.
Mapa hori indarrean mantendu zen 1998ra arte, Koldo Zuazo, Euskal Herriko Unibertsitateko euskararen Dialektología eta Soziolinguistika irakasleak eguneratu zuen arte. Urte horretan bertan, bigarren mapa soziolinguistikoa ere argitaratu zen. Orain bosgarren edizioa dugu dagoeneko.
Izan ere, XIX. mendean eta jada XX. mende osoan, Araba, Gipuzkoa eta Bizkaiko errealitate soziolinguistikoa bi hizkuntza ofizialen erabilerara mugatzen zen. Beste hizkuntza batzuen presentzia nahiko txikia zen. Egoera hori nabarmen aldatu da azken hiru hamarkadetan eta gaur egun, gure gizartean 100dik gora hizkuntza entzuten dira. Hizkuntza horiek, guztiak, aberastasun kulturala dakarte, denboraren poderioz moldatuz dena eta, batzuetan, behar bezala baloratu eta neurtu ez dena.
Agerikoa dirudi baina bere garrantziaz ez gara jabetzen. Euskadin migratzaileek hitz egiten dituzten hizkuntzen egoera desberdina bada ere, onartu behar da hizkuntza horiek guztiak euskal gizarteko hizkuntzak direla. Beraz, euren eskubideekin hiztunak dira eta hori giza eskubideen esparruan kokatu behar dena nahitaez.
Atzerritar jatorriko herritarren portzentajea igo egin da, pixkanaka, eta gaur egun, biztanleriaren % 10retik gora dago kanpotarrak. Gipuzkoaren kasuan, 175 herrialdetik etorritako pertsonak daude erroldatuta. Hala jasotzen du Gipuzkoako hizkuntza-aniztasunaren mapak, Aldundiaren eskatuta, soziolinguistikako klusterrak egindako azterketa monografikoak. Portzierto, klusterren ikerketa hori bihar aurkeztuko da publikoki.
Txostenaren helburua azken urteetan izandako aldaketei buruzko informazioa eguneratzea da, gero eta mestizoagoa den lurralde batean premiazkoenak diren beharrak identifikatzeko. Dokumentuak azpimarratzen du garrantzitsua dela hizkuntza horietako bakoitza sozialki ezagutzea eta hori, aldi berean, elementu pizgarri gisa erabiliko litzateke atzerritarrek euskara ikasteko...
... ezagutzea. Eta hori, aldi berean, elementu pizgarri gisa erabiliko litzateke, atzerritarrek euskara ikasteko aukera izan dezaten, bizilekua hemen finkatzen dutenean.
Azterketaren helburua da Gipuzkoan dagoen hizkuntza aniztasuna aztertzea, kudeaketa politika egokia diseinatzeko asmoz. Eta, alde horretatik, abiapuntutzat hartu behar da herrialde guztiek ez dutela presentzia bera.
Populazioaren mapa eta haren banaketa geografikoa deskribatu ondoren, azterlan monografikoak dauden hizkuntza aniztasuna babesteko proposamen batzuk egiten ditu. Txostenaren egileek dute oso beharrezkoa dela hizkuntza guztien aitortza.
Dokumentuak dioenez, horren berri eman behar zaio Gipuzkoako gizarteari, hainbat jardueraren bitartez. Atzerritar askok gaztelania ikasten dute ia-ia inertziaz edo erdaldunak dira eta ez dute euskara ikasteko beharrik ikusten. Ikerketaz arduratzen den taldearen ustez, atzerritar jatorrizko pertsona, bere hizkuntza eta bere kultura onarpen soziala izateak harro sentiarazten du eta, era berean, euskarak duen garrantzia bereganatzea bultzatzen du. Euren ustez, hizkuntza aniztasun hori ezagutzeak bizikidetza eta, bereziki, hizkuntza hegemonikoaren eta gutxituen arteko harreman orekatuagoa lortzen lagun dezake.
Prozesua konplexua da eta, horretarako, lehen urratsa izan daiteke gaur egun, gaur Legebiltzar honek proposamen hau onartzea.
Testu inguru horretan, euskararen diglosia egoerak eta bere bilakaera ezagutzeko egiten diren aldizkako azterketek laguntzen digute jakintza zientifikoan eta adituen gomendioetan oinarritutako hizkuntza politikaren garrantzia ulertzen.
Ezagutza zientifiko hori, oso tresna baliagarria da. Beraz, euskararen egoera ez ezik, euskal errealitate soziolinguistikoa ere ezagutzeko. Ildo horretan, Gipuzkoan egindako esperientzia eredugarria da Autonomi Erkidego osoan aplikatzeko. Hizkuntzen errealitate anitza eta askotarikoa ezagutzea, gainera, politika publikoak hartzeko lehen mailako tresna ere bada. Izan ere, hizkuntza oztopoak, gaur egun, Euskadin bizi diren pertsona askoren egoera da. Politikak planifikatzeko eta egoera horiek modu egokian konpontzeko, errealitatea hobeto ezagutu beharra dauka.
Eta horrek guztiak gure hizkuntza politika eguneratzea eskatzen du, bizi dugun errealitate berri honetara egokitzeko, batzuetan ikusi nahi ez badugu ere. Gainera, hizkuntza politika berri bat diseinatu behar da migratzaileek euskararekin dituzten harremanak hobetzeko, ikastea oztopo lasterketa gaindiezina izan ez dadin, desberdintasun egoera bat kronifikatzen duten oztopo horiek alde batera uzteko, fronte guztietatik lana egin behar dugu hizkuntza politika publiko egokiak garatzeko. Eta eguneratuak.
Atzo jakin genuen euskal gizarteak aniztasuna integratzearen aldeko apustua egiten duela. Hala aitortzen zuen Ikuspegi Immigrazioaren Behatokiak. Bere txostenean nabarmentzen zuen inkestatuen % 60ak baino gehiagok aniztasuna positibo eta aberasgarritzat jotzen duela.
Elkarrekin Podemosen pentsatu dugu merezi duela horrelako adostasun baten alde lan egitea, bakoitzak dagokion erantzukizunetik. Guk proposamen hau hona ekarri dugu egungo euskal gizarte hizkuntza politika hobetzeko eta egokitzeko.
Ez dezagun ahaztu hizkuntza pertsonaren nortasun kulturalaren elementu definitzailea dela. Aldi berean, hiztunen hizkuntza eskubideak errespetatzea, edozein hizkuntzatan izanda ere, giza eskubideak defendatzea ere bada.
Horregatik guztiagatik, gure taldeak proposatzen du Eusko Legebiltzarrak Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako Sailari eskatzea, Foru Aldundiekin eta udalekin elkarlanean, Autonomia Erkidegoko hizkuntza aniztasunaren mapa osatuko duen azterlan bat egiteko.
Eta eskerrak eman behar diet talde guztiei, ados, edo behintzat zuzenketarik aurkeztu ez dutelako, eta esan didatelako Gurrutxaga andrea, Andueza jauna, Ubera andrea. Eta eskerrak eman, batez ere, Garrido andrea, zuzenketa aurkeztu zuen, baina, gaizki ulertu bat egon zenez, atzera botako du eta alde bozkatuko du, ez zuelako ondo ulertu hasierako mezua edo nondik norakoa. Eta, dena argitu ondoren, ba eskerrak eman Garrido andreari alde bozkatuko duelako eta, beraz, adostasun osoarekin legez besteko proposamen hau onartuko delako.
Mila esker.