GOROSPE ELEZKANO (EAJ, 2015-12-03):
Eskerrik asko berriro ere legebiltzarburu andrea.
Hasteko aipatu dan moduan gaur euskararen eguna da eta gaur zoriontzen eta omentzen dira euskaldun berriak, eta nire omen pertsonala zuretzat da Gorka, euskara ikasi dozulako eta gure arteko harremana horretarako ahalegina egin dozulako, eta gure arteko harremana euskaraz izatea posible egin dozulako zure ahaleginagaz. Zoriontzen zaitut horregatik, euskaldun berriez egin dozunagatik.
Eskerrak emotea asko kostatzen da ze zure diskurtsoa entzunda, UPyDren diskurtsoa entzunda euskerarekiko, zure egiteak eta zuen esateak ez datoz bat. Eta zuen diskurtsoa benetan kaltegarria da, benetan kaltegarria da, diskurtso maltzurra dala esango neuke euskerarekiko.
Zuk zure osoko zuzenketan Eusko Jaurlaritzak aurkeztutako aurrekontu proiektuari egindako kritiken artean bata hori da, euskaragaz lotuta dagozan partida guztiak kritikatzen dozuz. Zuk uste dozu horrek kendu beharrekoak direla, euskerari berari zuzendutakoak edo euskera erabiltzen daben hedabideei zuzendutakoak edo euskal irrati telebistari orokorrean euskeragaz lotuta dagoen dana kentzen dozu.
Argi dago guk eta Euzko Alderdi Jeltzaleak, eta Euzko Alderdi Jeltzaleak lideratutako Jaurlaritza batek eta UPyDk egingo leukeen aurrekontua zentzu horretan eta beste askotan, zeharo ezberdina dala. Zuk zenduko zenuke eta guk justifikatzen dogu euskeraren sailbuordetzaren aurrekontuak % 6,4aren igoera izatea, guztiz beharrezkotzak jotzen dugulako. Zuk zoriontzen bazaitut eta euskaldun berri guztiak zoriontzen badoguz eta eskerrak emoten badoguz egindako ahalegin guztiagatik hori ezinezkoa izango litzatekeelako administrazio publiko ezberdinetatik horretarako baliabide ekonomikoak erabiliko ez balira.
Ahalegina, herritarren ahalegina, Administrazioaren konpromisoa baliabideak ipintzeko hori posible egin daiten eta guztion lana euskeraren erabilera suspertzeko eta sustatzeko. Hori da behar dana, horregatik ez da inondik inora ez dozu bide horretan, partida horretan dagoen dirua kentzeko Euzko Alderdi Jeltzalegaz bat sekula santan ez dozu egingo, inondik inora bez.
Jarraituz, zure alderdiak, zuk ordezkatzen duzun alderdiak aurkeztu dauan osoko zuzenketagaz eta zuk zeuk gaur hemen egindako proposamenagaz eskatzen izan (...) ez konparatzeko klaseko txarren dagozanegaz, konparatu gaitezala Europagaz esaten izan dozu. Orduan eskainiko dautzudaz Europagaz konparatutako datuak.
Pobreziari dagokionez, (...) tasa ehunekoetan, Euskadiko Erkidegoan, Euskadin, % 22,7ko tasa daukagu, Europakoa baino bi puntu baxuagoa.
Pobrezi larriari dagokionez, hau da % 40a gutxitzea bataz bestekoa baino, Euskadin daukagu 4,9a pobrezi larriaren tasa, Europar Batasuneko bataz bestekoa kontutan hartzen badogu 5,7a, puntu bat baxuagoa.
Privación severa deitzen jakona, Euskadin % 5,2a, Europan bataz bestekoa 9,6a; Europar Batasunean. Sin capacidad para abordar gastos extraordionarios deitzen jakona, Euskadin % 22,5a; Europako datua %39,7a.
Coeficiente de Gini, Euskadikoa % 27,1a; Europakoa % 30,5a. Índice S80/S20, pobrezia neurtzen dauana baita azken biak, Euskadikoa % 4,2a; Europar Batasunekoa % 5a.
Osasunari dagokionez lehen aipatu izan ditut. Euskadiko bizi esperantza % 82,2a; Europar Batasunekoa, bataz bestekoa, % 79a, hiru urte gehiago hemen. Eta aipatu izan deutsut lehen baita tasa mortalidad infantil, Damborenea jaunari emandako datua, eta Euskadin bataz bestekoa 1.000 umeko % 2,7a eta Europako bataz bestekoa % 4,1.
Eta lehen hezkuntzako datuak egia da Espainiagaz konparatuta eman ditudala, ba orain Europagaz konparatuta. Tasa de abandono escolar temprano, Euskadin 7,2a; Europan % 11,1a. Población con nivel de educación superior, Euskadin % 48,9a eta Europan % 37,9a.
Gu ez gara konparatzen klaseko txarrenarekin inondik inora bez, guk konparatzen gara gure inguru guztiagaz eta arretaz begiratzen doguz gu baino hobeto dagozanak aztertzeko euren sistemaren indargunean, fortalezak zeintzuk diran, guk posible balitz gure eredu propioan planteatzeko, eta gure eredu propioa hobetzeko.
Eta kezkatzen gaitu guzti honek. Gu ez gara, lehen aipatu izan dot. Gu ez dogu esango pozik gagozala datu honegaz. Hobeak izan arren, kezkatzen gaitu eta horregatik aldarrikatzen dogu gure eredu propioa. Gizartea babesteko euskal eredua. Gizartea babesteko euskal eredua. Horrek zuzentzen ditu bere baliabide guztien % 75a osasunerako, hezkuntzarako, biak unibertsalak izanda. Eta beharrizan larrienak dituztenentzako.
Hori da gure eredua eta hobetu izango balitz beste leku batzuetakoak eredu hartuta, Eusko Jaurlaritza prest egongo da horretarako. Baina ez da egun kritikatu, zuk egiten dozun moduan Maneiro jauna. Ez zelango fundamentu barik, eredu on bat dena. Eredu on bat dena. Eta izugarrizko esfortzua daukana erakunde publikoen partetik.
"Se podría tener un presupuesto mucho más social" esaten izan dozu eta zuk ondo baino hobeto dakizu zein den egiten den ahalegina.
Eta esaten izan dozu Aurrekontu hori kontserbadorea dela. Ba beitu ze kontserbadorea izango den, Estatuan sortu berri den alderdi progresistenetariko batek eredutzat erabiltzen dauala, Espainiako beste erkidego batzuetara hemen dagozan baliabide edo programak eta proposamen batzuk eroateko.
Hori da gure eredua eta harro egon behar gara. Eta lanean jarraitu behar dogu. Zuk esan izan dozu, Jaurlaritza indolentea dela, "un Gobierno indolente" zelan esan zeinke hori? Zelan esan zeinke hori Maneiro jauna?
Ezaugarriren bat badeuko Jaurlaritza honek, lan egiteko gaitasuna da. Lan egiteko konpromisoa da. Eta beti hobetzeko prest dagoala. Hobetzeko prest dagoala beti. Adi, zer dan inguruan dagoena, hobea balitz, guk geuk ere hobetzeko.
Beste hainbat planteamendu egin izan dozu. "Este presupuesto es la base de un proyecto nacionalista" eta beti esan dogu, zuk aipatu izan dozun moduan, zentzu horretan aurreko bi urteetan aurkeztutako osoko zuzenketa bide beretik joan da. Beraz, argi dago, zuk aurkeztuko zunken aurrekontua eta zure proiektua ez dala, ezin dala izan inondik inola ere Jaurlaritza honek aurkeztuko dauana.
Gure lehentasunak, edo Euzko Alderdi Jeltzalearen Gobernu baten lehentasunak eta zureak guztiz ezberdinak dira. Baina gauza bat argi eduki behar dozu. Jaurlaritza honek aurkeztutako Aurrekontuak bat egiten dabela herritarren arduragaz.
Azken soziometroa oraintsu atera da, pasaden astean eta herritarren ardurak, badakizu zeintzuk diren? % 82a, lan merkatuari dagozkion arazoak, % 17a, arazo ekonomikoak eta % 14a, egoera politikoa eta arduradun politikoak, gatazka politikoa. Horregatik diot, oso lerrotuta doala egiten den planteamendua eta herritarren ardurak.
Horregatik egiten da ahal den guztia txarren dagozanei laguntzeko. Horregatik egiten da ahalegin guztia, enplegua sortzeko eta aberastasuna sortzeko, lortzeko Euskal Herrian. Eta horregatik egin dau Jaurlaritza honek, Egibarrek lehen esan dauen moduan, Urkullu lehendakariaren lidergopean, egin dauan ahalegina, egonkortasuna lortzeko eta akordio politiko bat lortzeko.
Zeren hirugarren ardura, herritarren hirugarren ardura hori da. Arduradun politikoak eta egoera politikoa eta gatazka politikoa. Adostea, akordioak lortzea eskatzen deuskue. Hori da eskatzen deuskuena. Eta horretara bideratu da Jaurlaritzaren ahalegin handi bat.
Beti aipatzen dozu reformas pendientes, euskal egitura instituzionala arrazionalizatu behar dela diozunean, zuk benetan esan gura dozuna da, desegin behar dela, UPyD dalako espainolismo huts-hutsaren eredua, zuk dana, eskumen guztiak, beti esaten dogu, Madrilera eroango edo Espainiara eroango zeunke eta guk barriz, eskumen guztiak hona ekarriko geunkez. Beraz, horretan, ezin dugu bat egin.
Esaten dozu enpresa eta erakunde publiko guztiak ilunak, hainbat ilunak direla eta informazio guzti, guzti, guztia daukazu Aurrekontu proiektuan, dana, dan dana, eta hala eta guztiz ere, ikusten ez baduzu, arazoa zeurea da, ez da...
...guzti, guztia daukazu aurrekontu proiektuan. Den-dena eta ahal eta guztiz ere ikusten ez baduzu, arazoa zeurea da. Ez da iluntasunik dagoena. Ikusmen arazoren bat edukiko duzu edo, lehen esan dudana, ez duzula irakurri gure, zure diskurtsoagaz bate egiten ez duen ezer.
Eta zerga iruzurraren aurkako borroka eta zerga sistemaren aldaketa direla eta, ondo baino hobeto dakizu, hemen 2013an adostu genuen zerga sistemari buruz eta hori egin da. Egin da eta programa bat batzorde bat beren beregi horretarako sortu da, plan bat beren beregi egin da horretarako. Eta zuk guzti horren berri daukazu, zeren eta batzorde horretako kideak Ogasun eta Aurrekontuen Batzordera etorri dira informazio guztia emateko eta egin beharreko galdera guztiei erantzunak emateko.
Gastuak, murrizketak. Ba ez dago murrizketarik 2015eko Aurrekontu guztiekin konparatuta, lehen esan dugun moduan partidaz partida. Kooperaziorako garapena ez dagoela gehiago? 3 milioi gehiago daude, 43 milioi daude kooperaziorako, % 7,5eko hazkundea.
Euskadiren kanpo ordezkaritza, lehen Damborenea jaunari emandako erantzunean argi esan dugu, guretzat funtsezkoak dira. Gogora Institutua, Legebiltzar honek sortu berri duen institutu bat da eta, normala den moduan, memoria politika publikoak koordinatzeko aurrekontu bat guztiz beharrezko du.
Berrikuntzan ez dagoela egoerarik diozu? Nik ez dakit zelan esan zeinkeen hori % 13,7 milioi bideratzen direnean, iaz baino gehiago. 13,7 milioi, zuk uste duzu 51 milioira heldura, ez dela igoera? Ez dakit zelan esan zeinkeen hori.
Gizarte larrialdietarako laguntzari dagokionez, begiratu, 2011n 17,3 milioi egon ziren, 2011 eta 2012an 17 milioi, eta 2016ko Aurrekontuan 22 milioi eta, zuzenketa batzuk onartuta, 23 milioira helduko gara; 6 milioi gehiago gizarte larrialdietarako laguntzetan.
Kontziliaziorako laguntzetan 2012an egon ziren 30, 2016an 31,4 milioi, gehiago egongo da eta aurten dagoenarekin eskaera guztiei erantzuna eman ahal izango zaie.
Eskoletan obrak eta azpiegiturak, 47,8 milioi daude horretara bideratuta: 38,8 milioi obra nagusietara, 6 udalekin kofinantziatzeko eta 3 obra txikietara zuzentzeko.
Euskarari buruz, lehen esan dizut zein izan den egoera eta guretzat guztiz funtsezkoa da. EITBn aipatu izan duzu. Badakizu EITBk esplotazio diru-laguntza kontutan hartzen badugu, 114 milioi dira zuzenduko direnak, 4 milioi gehiago, esplotazio diru-laguntza, inbertsioak eta zinerako laguntzak kentzen baditugu. Badakizu zenbat diru egon zen 2009an EITBrako? Klaro, ez duzue esaten, 142 milioi; orain 114, 30 milioi gutxiago oraindik.
Nik uste dut zuk planteatutako guztiari erantzuna eman diogula, aurreko urteetan esandakoak ez ditugu berriro errepikatu, Damborenea jaunari esandakoak ez ditugu berriro errepikatuko.
Baina zuk aipatzen izan duzu "es insensible, impotente y tiene cero cambios". Guk beti defendatzen dugu koherentzia balore moduan, zeren eta azken batean Jaurlaritzak batek egin behar duena da Legealdia hasiera gobernu programa aurkeztu, planak egin zuen, lehen esan dugun moduan, jarduera ekonomikoa suspertzeko eta enplegua sortzeko hiru urtetarako plana, eta programa gobernua eta plan hori jarraitu.
Eta hori da egin duena: Mantener y seguir la hora de ruta establecida desde el principio, porque eso es lo que da solidez a la acción de un Gobierno.
Eskerrik asko.