KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-11-29):
Bai, eskerrik asko. Bai, legebiltzarburu andrea, legebiltzarkideok, Artolazabal sailburua, egun on.
Dakizun bezala, Caritasek, Caritas Euskadik, Euskadiko bigarren FOESSA txostenaren datuak aurkeztu zituen pasa den astean Donostian. Esango nuke arretaz eta atentzio handiz irakurri beharreko txostena dela, batez ere, guretzat egina delako, erabaki politikoak hartu behar ditugunontzat egina dagoelako.
Orain hilabete batzuk EPDS txostenaren jasotakoaren bide berdinetik, txosten honetan jasotako datuek, gurean gizarte bazterketa iraunkorra den errealitate bat dela erakusten dute; iraunkorra eta goraka doan.
Txostenak jasotzen duenaren arabera, Euskadiko pertsonen % 85a integrazio sozialaren eremuan dago. Aukeraren gizartea deitzen dio honi Caritasek ,eta nik uste dut oso balioan jartzeko datu bat badela. Baina Silvia Gil, filosofa feministak esaten duen bezala, badirudi gure paradoxa dela, une honetan, irabazten goazen momentu berdinean galtzen ere ari garela. Izan ere, 334.000 pertsona daude gizarte bazterkeria egoeran, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan, 334.000. Hau da, biztanleri osoaren % 15,2.
Gizarte geldia, estankatutako gizartea deitzen dio honi Caritasek. Geldia, gizarte igogailuak ez duelako beraientzako funtzionatzen.
Estatu osoko zifra baxuenetakoa da gurea, baina ez baxuena, laugarrenak gara momentu honetan. Horietatik, badira zaurgarritasun egoera berezian daudenak, 194.000 lagun bazterketa egoera gogorrenean. Erkidego honetan, egoera honetan dauden pertsonen kopuruak % 68 egin du gora. Gizartearen % 5,3 izatetik, % 8,8 izatera pasa dira. Prekarietatearen eraginik latzenak jasaten dituzten pertsonak eta familiak dira hauek. Eta 90.000 dira, 90.000, muturreko bazterketa pairatzen dutenak.
Gainera, txostenak argi erakusten du zailtasunak handitu egiten zaizkiela pertsona hauei, baztertutako gizartea osatzen dute eta, egunez egun, bizirauteko helburua baino ez duten pertsonak dira. Bizi, ala iraun, Artolazabal sailburua. 90.000 gizon eta emakume, bizi, ala iraun.
La sociedad expulsada. Tal como señalaban los datos del módulo de la EPDS, los datos apuntan a un proceso de polarización social en Euskadi; tienden a crecer tanto las situaciones de integración plena, como las de exclusión severa. Además, el incremento del número y del peso relativo del grupo afectado por las situaciones de exclusión severa en Euskadi, viene acompañado de un agravamiento de su situación o de una mayor acumulación de carencias.
Baina, EPDS txostenean ohartarazi genuen bezala, bada txosten honek erakusten duen argazkian, etorkizunera begira, oso kezkagarria den elementu bat, arriskua eta ziurgabetasunarena. Integrazio eremuan egonda, 360.000 pertsona inguru dira ziurgabetasun egoeran daudenak. Subraya el forme de Cáritas que han descubierto que, dentro de la sociedad integrada, se está produciendo una quiebra en la base.
Hablamos de un grupo muy amplio de personas, el más grande desde que se analizan los datos, según la encuesta del EPDS, que se encuentra en una situación de inseguridad, debido a que su colchón de resistencia es débil, al que les afecta cualquier imprevisto, tienen dificultades para afrontado y serán las primeras en notar los síntomas del proceso de desaceleración económica. Personas al límite, con riesgo de caer y sin red.
Estas personas representa el 16,4 % de la población, y ha crecido, y mucho, en los últimos cinco años. Un grupo de personas y hogares proporcionalmente mucho mayor al del conjunto del Estado español, y una realidad que matiza ese dato inicial del 85 % de sociedad incluida, porque revela cómo están viviendo las personas la recuperación económica de la que tanto se nos habla, con una gran dosis de precariedad. La precariedad vital se instala, señora Artolazabal, en nuestra sociedad, esta es la nueva realidad vasca.
Txosten honetan jasotakoaren arabera, integrazio mailak gora egiten du EAEn, baina, baita muturreko bazterketa egoerak ere, eta, horrekin, handitu egiten da gizarte arrakala gurean. Eta EAE da Estatu mailan desberdintasun sozial handienak dituen autonomia erkidegoetako bat. Bazterketan dauden herritarrak gero eta urrunago daude erkidegoko gainontzeko biztanleetatik, eta etxebizitzetan gero eta zailtasun gehiago ari dira pilatzen.
Bestetik, etxebizitza, osasuna eta mendekotasun egoerak, eta enpleguaren bueltan kokatzen dira pobrezia eta bazterketa arrisku faktoreak. Etxebizitzaren inguruko datuak ezagunak dira; biztanleriaren % 25ak du arlo honetako arazoren bat. EPDSak ere agertzen zuen argi eta garbi mendekotasunak desberdintasun sozial iturri inportante bat direla. Baina nik hemen gaur pixka bat enpleguaren inguruan ere gelditu nahiko nuke, ez?
Eta enpleguaren inguruan, EAEko enpleguaren integrazio galeraren inguruko adierazleak oso argiak dira. 100.000 dira, enplegua edukita, bere oinarrizko beharrei erantzun ezinean dabiltzan euskal herritarrak, 100.000. Lanean dauden pertsonen % 11,4a bazterketa egoeran dago EAEn. Eta gizarte bazterkeriaren eremuan dauden familien sostengatzaile nagusien % 48a lanean dago. Bazterketa soziala eta enplegua gero eta bateragarriagoak dira, soldata baxuak, aukerakoa ez den partzialitatea, eta lan merkatutik sartu-irtenera kondenatzen gaituen behin behinekotasun tasa altuagatik.
Tendrá que reconocer, cuanto menos, señora Artolazabal, que este empleo no parece ser la mejor política social. Contraseña incorrecta. Eta jarri genezake, adibidez, profilez hitz egiten, bazterketa egoeran egoteko arrisku gehien duten horietaz. Baina, uste dut dena esanda dagoela, eta errealitatea, hau, gurea, ukaezina dela dagoeneko...
... gehien duten horietaz. Baina uste dut dena esanda dagoela eta errealitatea, hau, gurea, ukaezina dela dagoeneko.
Esan bezala, nik gaur eztabaida ez nuke datuen inguruan kokatu nahi, ziurgabetasun une honetan, narrazio honen aurrean, nola erreakzionatzen dugun, irteera nola enfokatzen dugun eztabaidatu nahiko nuke gaur, eta hori da nire asmoa, ez?
Orain arte, zer esan digu Jaurlaritzak? Ba egia esan, datu hauen inguruan, irakurketa hauen inguruan ezer gutxi. Eta EPDSaren datuak atera zirenean Laura Gómez lagunak artikulu bat idatzi zuen, eta garaian irakurritakoak uste dut oso ondo azaltzen duela zertan aritu zareten orain arte. Decía que el Gobierno de Urkullu está pegado a un discurso triunfalista, que funciona de manera similar a la de una fake news: importan más las creencias y sostenerlas a base de repetición, que operar a partir de datos e información real proveniente de fuentes muy solventes, incluso, de sus propias estadísticas oficiales.
Y creo, señora Artolazabal, ba uste dut saiakera horretan aritu zarela azken denbora honetan, ez? Agian, horregatik, bi hilabete luze tardatu zenuten negazionismotik eraikitako prentsa hor bat ateratzen EPDSaren datuak ateratakoan; eta azken urteetako pobrezia eta pobrezia arriskua tasa handienak neurtu zituen inkesta baten aurrean bageunden ere, ba Jaurlaritzak bakarrik nabarmendu zuen pobreziaren inguruko pertzepzioa hobetu egin zela, ez?
Ondoren, ikusi genituen ba konparaketak, Europa mailakoak eta abar, Estatuari begira jarri ginen, eta tiraka-tiraka hemen onartu behar izan zuenean, agian, daturen bat txarra dela. Baina kontua da, kontua da atzean ari garela geratzen. Kontua da denbora guzti honetan ez dugula ikusten bestelako hausnarketa sakonik, eta, inertziak, datu hauek susperraldi ekonomiko garaian lortu genituela, garai ilunak datozela eta inertziak, dagoeneko, uste dut ez duela gehiagorako ematen.
Eta, horren artean, zuk esaten zenuen erabilitako, lortutako datuak eta, zure politikak eta, zuzentzeko eta planifikatzeko erabiltzen zenituela. Baina guk ez dugu horrelakorik ikusi zure azken hilabeteko jardunean, egia esan. Y, seguramente, pues los presupuestos presentados son la prueba más evidente de ello, ¿no? No hay apuestas estratégicas en el sentido de esas nuevas realidades que nos marcan ni las encuestas de la EPDS ni FOESSA ni nada. Estos presupuestos no son ni verdes ni morados, pero tampoco son más sociales.
Todos esos datos., toda esa nueva realidad que nos viene de manera aumentada no han sido capaces de modificar ni lo más mínimo el presupuesto de este año, ni para reforzarlo ni para corregirlo. No apuestas estratégicas en materia de inserción, y tampoco lo hay en materia de empleo. No parece que esas jornadas organizadas en el Kursaal hayan sido ni siquiera siquiera inspiradoras.
Baina, kontua da, ba I+D+i-a eta gizarte kohesioa direla Urkullu Gobernuaren marketako bi elementu funtsezko. I+D+i-aren ingurun hitz egin dugu asko, zein den egoera ere hitz egin dugu, baina EPDSaren datuak eta orain FOESSAren datuak, esango nuke, ba oso zalantzan jartzen dituztela zuzen-zuzenean Jaurlaritza honen gizarte kohesiorako eta aberastasunaren banaketarako politikak; porrot baten adierazle dira.
Eta, horregatik, nik gaur galdetu nahi nizun, sailburu andrea, zer neurri berri, berriak, aurreikusten dituen Jaurlaritzak EAEko gizarte kohesioan ematen ari den atzerakadari buelta emateko?