OTERO GABIRONDO (EH Bildu, 2017-02-03):
Egun on guztioi.
Urkullu jauna, datorren asteetan Europar Batasuna eta Kanadaren arteko CETA izeneko merkataritza akordioak, bigarren hesia gainditu dezake. Lehena, Valonian egondako tirabiren ostean, urrian gainditu zuen. Europar Batasunak eta Kanadak akordioa sinatu zutenean.
Bigarren hesia gainditzeko, Europako Legebiltzarrak onespena eman beharko du. Akordioa partzialki martxan jartzen hasteko nahikoa izango da, baina akordioa mistoa denez, estatuetako legebiltzarrek onartu beharko dute.
Gaurkoan gaia hona hiru arrazoiengatik ekarri dugu. Gure posizioa adierazi eta Gobernuarena jakin nahi dugulako. Akordioaren inguruan galdera asko erantzun gabe daudela iruditzen zaigulako. Eta iruditzen zaigulako TTIP akordioaren inguruko zaratak, akordio honi behar zuen arreta jartzea eragotzi diolako.
Hirugarren generazioko itun hauen inguruko gure posizioa nahiko argia dela iruditzen zait. CETA akordioa, TTIPa edo TISA bezala. Hor kokatu ditzakegu.
Aurreko legealdian, asko eztabaidatu zenuten Oskar Matutek eta zuk Tapia andrea, posizio horiek finkatuz. Berriro kokatzearren, gure ustez itun hauen gakoa ez da merkataritza. Hori baino, itun hauen helburu nagusia, transnazionalaren aldeko statu quo berri bat inposatzea da, korporazioen eta kapitalaren mesedetarako eta herritarren eta herrien subiranotasunaren aurkako eskema bat inposatu nahi zaigu, zuzenbide pribatuan oinarritzen dena, eta botere demokratikoaren ahultzearekin garatzen dena.
Guk ez dugu inolako arazorik nazioarteko merkataritzarekin edo gure enpresen hedapenarekin. Aldrebes, beti ere, merkataritza herritarren mesedetarako bada. Giza eskubideak errespetatzen badira, naturarekiko arduraz jokatzen bada, prozesuak demokratikoak badira, langileriaren eskubideak errespetatzen badira; hitz batean, merkataritza justuaren aldekoak gara. Eta merkataritzan, justizia publikoaren aldekoak.
Tamalez, itun hauek esan dudanaren kontra doaz zentzu guztietan. Denbora gutxi dut zehaztasunetarako, baina galdera batzuen bitartez, argitu dezaket esandakoa.
2015eko interpelazio batean, TTIPren ingurukoa aurreko gobernuaren posizioa azaldu zuen Tapia andreak, 2015eko otsaileko Eskualdeen Batzordean ezarri zela esan zenuen. Eskualde batzorde horren irizpenak, besteak beste, hau zioen: "Hitzarmen horren garrantzia kontutan hartuta, negoziazioen kontrol demokratikoa ziurtatu behar dugu, jakina, eta ondorioz, prozesu osoa ahalik eta gardentasun handienarekin gauzatzea ere eskatzen zaio batzordeari".
Lehen galdera, TTIParentzako esandakoak, CETArentzako ere balio du? CETAren prozesuan, kontrol demokratikoa egon dela eta gardentasunez egin dela esango zenukete?
Hitzartze horretan, hau ere esan zenuen: "Tenemos que considerar que las negociaciones sobre este tratado, incluyen ámbitos que recaen además en algunos caso, como ocurre en Euskadi, en ámbitos mucho más locales y regionales. Y que las administraciones competentes y los parlamentos correspondientes deberán hablar".
Bigarren galdera. "Las administraciones competentes deberán hablar" diozunean, gure administrazioez hitz egiten ari zarete? Zer hitz egin da edo hitz egingo da administrazio honetan CETA akordioari buruz?
Eta hau ere esan zenuen: "Además, el Gobierno Vasco en ejercicio de la transparencia que reclama, va a impulsar la celebración de sesiones...
...CETA akordioari buruz.
Eta hau ere esan zenuen: "Además, el Gobierno Vasco, en ejercicio de la transparencia que reclama, va a impulsar la celebración de sesiones informativas con todos y cada uno de los agentes de la sociedad civil de este país. Esa es nuestra voluntad".
Hirugarren galdera: Iruditzen zaizu Gobernuak informatzeko saioak egin dituela eragileekin? Zeintzuk izan dira? Nahikoak izan dira?
Guri iruditzen zaigu ez dela lanketarik egin, CETA akordioaren ezagutza maila oso eskasa da.
Jendarteratze lana herri mugimendutik eta inplikaturiko sektoreetatik etorri da batik bat, langileriaren ordezkaritzetatik, nekazal elkarteetatik, naturaren defentsako taldeetatik...
Hemen lanketarik ez da egin, baina Valonian bai. Akordioaren negoziazioa 2013. urtean amaitu zen. Duräo Barrosok, orduan Europar Komisioko presidentea zenak, azkar sinatzea nahi zuen ,baina berreste prozesua hasi baino lehen, sinatu behar zen dokumentua plazaratzen hasi zen eta Valoniako Legebiltzarrak informazio eta analisi prozesu bat abiatu zuen, legelariekin, adituekin, enpresa txiki eta ertainekin, sindikatuekin, ehun sozialarekin eta abar.
Bi urteko lanketa egin ondoren, ondorioztatu zuten CETA akordioaren baldintzak onartezinak zirela eta, eskumenak zituztenez, ez zioten baimenik eman Belgikako Gobernuari akordioa sinatzeko. Gero, eta laburtzearren, Europako Kontseiluak eragindako presioen ostean, azkenean sinatu zuten, baina baldintza batzuk aldatu eta gero.
Lanketa horrek akordioaren testu originala aldatu ez zuen arren berme batzuk ekarri ditu, guretzat nahikoak ez direnak, baina Valoniako lanketa positiboa iruditzen zaigu, prozesua hemen baino askoz demokratikoa izan baita.
Hemen nire galderak: Zer iruditzen Valonian emandako prozesua? Nahi ahalko zenituzkete, Valonian bezala, itun hauek sinatzeko edo ez sinatzeko ahalmena izatea? Berreste prozesua amaitzeko asko falta dela jakinik, prest egongo al zinatekete antzeko zerbait abiatzeko?
Akordio beraren inguruan, badira kontu asko arduratzen gaituztenak. Arloka hitz egiten badugu, lehen sektorean izango duen eragina izugarria izango dela iruditzen zaigu. Hemen ados gaudela iruditzen zait, baina badaezpada galdetuko dizuet: Iruditzen zaizue gure lehen sektorea, oro har, indartua atera daitekeela CETArekin? Non? Zergatik?
Otro ámbito que nos preocupa, y mucho, es la pequeña y mediana empresa. Teniendo en cuenta que hablamos de más de un 99 % del tejido empresarial en pequeña y mediana empresa, y teniendo en cuenta  - que según los datos que tengo yo, luego me corrigen -  solo el 0,85 % de las PyMES vascas exportan a Canadá, ¿no les parece que es un poco ingenuo pensar que el acuerdo tiene más de oportunidad que de amenaza? ¿Por qué creen ustedes que esto es una oportunidad de mercado para nuestras empresas, y no al revés? Y si piensan que es una oportunidad, ¿en qué se basan? ¿Hay algún estudio que lo indique? ¿O estamos hablando de pura fe?
Otro ámbito en el que Canadá asusta es en la protección de la naturaleza. Si bien Canadá ha sido históricamente un paraíso natural, su caída en desgracia coincide con la puesta en marcha de otro tratado de este tipo, el de libre comercio de América del Norte con Estados Unidos y Méjico hace poco más de 20 años.
Desde entonces Canadá ha sido incapaz aprobar normas de protección ambiental, porque inmediatamente provocaba demandas en tribunales de inversión, como el que está previsto en el CETA.
Esto ha provocado un perverso efecto, que se conoce como inhibición regulatoria, ya que el miedo a las demandas en los tribunales de justicia privada ha provocado que no se pueda regular.
A raíz de esto, Canadá es hoy el país del mundo con mayor tasa de deforestación y pierde de media 2 millones de hectáreas de bosque. Para ponerlo en contexto, dos millones de hectárea es Euskal Herria entera, cada año.
Y por poner un solo ejemplo de lo que significan los tribunales de impresión les contaré, para terminar, el caso de Long Pine, que puede ilustrar muy bien la que se nos viene encima. Long Pine, empresa canadiense, sector hidrocarburos, con licencias de fracking en Quebec. Quebec, por precaución, pone una moratoria al fracking. Long Pine dice: "¿Cómo que prohibir el fracking? Yo os demando".
Pero si demanda al Estado de Canadá, como empresa canadiense, tiene que ir a la justicia ordinaria a reclamar. Pero a través del Tratado de Libre Comercio encuentra una vía más efectiva. ¿Por dónde? Por su oficina en el paraíso fiscal de Delaware en Estados Unidos. Y ahora, ya como empresa transnacional, tiene derecho a tribunal de arbitraje.
Resultado, pone una demanda de lucro cesante, sin invertir un solo dólar, por valor de 250 millones de euros. ¿Qué les parece el cuento? ¿Qué les parece si les digo que cualquier empresa americana podría, a través de sus filiales de Canadá, hacer lo mismo aquí? ¿Qué pasaría con los socios americanos de Hidrocarburos Euskadi?
Akordio hau, finean, programa zabal baten parte da, programa honek tentakulu asko ditu eta CETA horietako bat besterik ez da. Ongizatearen Estatuetatik gelditzen diren arrastoak deuseztatzea da programa hau, justizia pribatizatu, demokrazia ezer ezean utzi, merkatuaren esku utzi guri bizitza eta herriak erabakitzeko eskubiderik gabe geratzea.
Eta azken galdera, Urkullu jauna. Hauek ahal dira XXI. mendeko independentismoaren ezaugarri nagusiak.
Eskerrik asko.