KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-02-02):
Legebiltzarreko lehendakari andrea, legebiltzarkideok, egun on.
Behin eta berriro entzun dugu Gobernu honen ordezkari ezberdinen ahotan eta Urkullu lehendakariaren hitzartze ezberdinetan enplegua lehentasun sozial nagusi duela. Enplegu politiketan Jaurlaritzak dituen gaitasun eta baliabide guztiak erabiliz, enplegu gehiago eta kalitate hobekoa izatea duela helburua, eta enplegua Jaurlaritza osoaren ekintza politikoaren oinarrizko ardatz izango dela.
Baina egia da baita ere, beste behin ere, enplegu gaietaz hitz egiten dugunean, lehendakari jauna ez dela gure artean.
...baino egia da baita ere beste behin ere enplegu gaietaz hitz egiten dugunean ba lehendakari jauna ez dela gure artean.
Egia esate aldera, beste zenbait gaietan gertatzen den bezala, asmo hau ez da berria. Lehengo legealdiari ere asmo berdintsuekin heldu zitzaion. Argi ikusi daiteke hori, antzekotasun horiek ekonomiaren susperraldia eta Enpleguaren Aldeko Esparru Programa 2014-2016 eta honen baita kokatzen den 2014-2016 Enplegu Plana irakurrita.
Paretsuak dira asmoak egoera berri eta testuinguru berri batean. Langabezi egoerak behera jarraitu du 2016 urtean ekonomiaren hazkundearekin batera baina aurreko urteetan baino motelago. 16.800 langabe gutxiagorekin itxi dugu urtea Bizkaia, Gipuzkoa eta Araban. Datuen gora beherak egon daitezke, baina horren bueltan, langabetu gutxiago, baina egiturazkoa den langabezi tasa handi batekin. 136 langabetu ingurutik 100.000 inguru iraupen luzeko langabetuak eta horietako asko laneratzeko adin kritikoetan.
Biztanleria aktiboak ere behera egin du, hori Damboreneak ere esan du. Asko dira langabeziatik atera direnak, baina ez lana topatu dutelako, aktibo egoteari utzi diotelako baizik, eta horrek badu eragina langabeziaren jaitsierarekin.
Emakumeen langabezi tasak gizonezkoena baino handiagoa izaten jarraitzen du. Gazteak prekarietatea eta tenporalitatearen artean mugitzen dira.
Datuak adierazten dutenez, lan merkatuaren suspertzeak jarraituko du, baina argi dago susperraldi hori gero eta apalagoa dela.
Enplegua sortzen da, bai. Baina kalitate txarrekoa da sortzen den enplegu hori. Dirusariak baxuagoak dira. Gutxien eta gehien kobratzen dutenen arteko bretxa handitzen doa Erkidegoan. Prekarietatea kronifikatzen ari da eta panorama ez da samurra. Eta, ojo, sektore publikoan ere, Jaurlaritzaren eskuetan dagoen sektorean ere egoera ez da samurragoa. Egoera gordina eta oso kezkagarria.
Las subcontrataciones son cada vez más frecuentes, tanto en el ámbito privado como en el público, lo que a menudo supone un empeoramiento de las condiciones laborales.
La negociación colectiva está bloqueada. El lehendakari Urkullu se alegra del acuerdo intersectorial alcanzado por la patronal y los sindicatos, pero también en la negociación colectiva del ámbito público está bloqueada esta negociación y ahí ejerce de medio patronal.
Nuestro mercado laboral presenta un alto nivel de precariedad. Ya se ha mencionado antes que estamos en un 93 % de contratos que se firmaron que eran temporales. Pero es que la tasa de temporalidad del propio Gobierno Vasco es de entorno al 34 %.
Arlo publikoan, 21.000 lanpostu galdu zirela esan zigun lehengoan ELAk eta prekarietatea ere oso handia dela. No comparto lo planteado en este sentido por el señor Damborenea. Y las empresas no ven claro cómo va a ser el futuro.
Un 60 % de las personas desempleadas no tiene ningún tipo de protección. Eta gurera langile pobreen fenomenoa ere iritsi da. Askotan aipatu dut dirusariak bermatzeko errentaren jasotzaileen % 19,5a langileak direla. Dagoeneko dirusariak ez du bermatzen pobrezian ez egotea. Eta egia da gauzak egiten direla eta batzuetan ere ondo egiten direla, baina dugun langabezi tasa edukita, kontutan hartu behar dugu Europara begiratzen dugun horrietan oso herri gutxi direla guk baino langabezi tasa handiagoa dutenak, tartean Txipre, Grezia, Kroazia eta Espainia. Besteak, langabezi tasetan, gu baino hobeto daude.
Eta egoera honetan eta testuinguru berri honetan ekin behar dio Jaurlaritzak kalitatezko enplegua sortzeko duen konpromisoari, eta ez da lan erraza.
Gure taldearentzat ere zentrala da gai hau eta askotan errepikatu dugu. Enpleguaren gaia hainbat arrazoiengatik pertsona gehienon bizitzan oinarrizko elementu bat da eta zentzu honetan enplegu politika osoa, integrala ezartzea izan beharko da helburua, eraginkorra, gizarte aurreratu baten nahiarekin bat datorrena eta gure ekonomia ehunak etorkizunean irauteko estrategia batean barruan kokatua.
Gizarte justiziaren eta giza garapenaren ikuspegitik aukera erreal bakarra proposamen sendoak taxutzea da. Enplegu estrategiak Euskal Herriko egoera sozio-laboralari erantzun nahi badio, asmo handiko jarrera batetik heldu beharko dio erronka zail horri, erronka horren erabateko eraldaketa bilatuz.
Eta horregatik guretzako hiru eskuartze lerro izan behar lituzke enplegurako estrategiak: enplegua sortzea, publikoan, pribatuan eta anbito kooperatiboan; publikoan egon daitezkeen aukerak probestuz; lana banatzea eta dauden enpleguen lan baldintzak duintzea.
Eta ikuspegi horretatik heldu genion guk Alderdi Popularrak aurkeztutako ekimenari, gure ustez, pixka bat motz geratu den ekimen horri, zeren nik uste dut oinarrian denak ados gaudela, baino ez da akordiorako aukerari izan.
Y consideramos que esa petición del Partido Popular se queda un poco corta, porque si las cosas no cambian, señor Damborenea, tras lo escuchado en las diferentes comparecencias y al lehendakari Urkullu, pues probablemente estaremos ante un plan definido en términos y en principios muy similares a los del 2014.
Eta badira, aurreko esparru programa horretan eta horren azpian dagoen enplegu planean, azpimarratu nahi nituzkeen zenbait elementu gaurko eztabaidarekin gogoratu beharrekoak eta gaur, eztabaida honetan dugun posizioarekin ere, oso loturik daudenak.
Lehenengoa da aurreko planaren ebaluazioa eta nik uste dut horretan ez naiz luzatuko, zeren adostasuna badugu, ez? Plana berak aurreikusten zuen 2014an ebaluazioa bat egitea eta ex post edo deitzen den beste ebaluazio bat aurreikusten zen bukaera. Orain tokatuko litzaiguke ebaluaketa horri ekitea, esku-hartze publikoaren arrakasta edo porrota eta aurreikusitako kudeaketa eta jarraipen mekanismoak egokiak edo izan diren balioztatzeko edo ez.
Plana programa marko horretan kokatzen denez, gure iritziz palan bera ebaluatu beharko litzateke eta, hortik abiatuta, baita ere enplegu plan hori. Eta ebaluazio horren emaitzak eta gaur egun dugun diagnostikoan zehatzak izanda, horrek plan berri hori sortzeko oinarriak eman beharko lizkiguke.
Ez dakit zein izango den markoa, zeren publikatu duzuenn listado horretan agertzen zen lanerako plan estrategikoa, plan markori Lehendakaritzatik zeratzen dena ez da aipatzen, baino suposatzen dut etorriko dela.
Eta ordun da, hortik nola eraiki, nola eraiki plan hori, eta horretarako plan horretan aipatzen zen, esa voluntad de diálogo, entre esos principios está la cultura del diálogo, la negociación permanente con los agentes y se dice que tiene que ser un compromiso de todas y de todos, un reto de país. Parte-hartzearen eta gardentasunaren aldeko apustu garbia ere egiten zen plan horretan, eta aukera ematen zuen, planak, behintzat, aukera ematen zuen gero ez dakit ados ea egongo garen gerora egon den ibilbide horretan, baino erakundeei eta iragile ekonomikoei parte-hartzeko aukera ematen zitzaien.
Esaten zen plana irekia eta integratzailea zela, beste irekia zegoelako eta plan bera ez zelako bakarrik Gobernuarena, plan malgua eta irekia zela, lankidetzara zabaldutakoa. Ba elementu guzti horiek jasotzen zituen guk planteatutako zuzenketak eta, ondoren, Elkarrekin Podemosekin adostutako erdibidekoa.
Ez da beste oinarrietan finkatu, elkarlana bilatzen du, denon parte hartzea, gardentasuna, lankidetzarako oinarriak, baino itxuraz, ba ez da akordiori egongo, ez. Eta beste behin, ba asmo asko eta ekintza gutxi. Nik sentsazioak daukat honetan Juan Palomorena egitea erabaki duzuela, alegia, "yo me lo guiso y yo me lo como".
Eta kontua da, aunque nos creamos al lehendakari Urkullu, necesitamos unas garantías, señor Damborenea, y necesitamos unas garantías de que ese plan se constituya como habíamos marcado un poco en esa transaccional que hemos firmado con Podemos, partiendo de ese diagnóstico compartido y con la participación de todas y todos, y en un debate público, porque la propuesta que nosotros hemos transaccionado con Podemos reúne esas condiciones de contemplar la evaluación, de garantizar la discusión política y también de garantizar la participación de todos los agentes, vamos a posicionarnos en esa posición que hemos comentado.
Mila esker.