KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2019-06-06):
Ezin da kontzentratu.
Jarraituko dut.
Como decía, el diagnóstico señala que ha crecido el porcentaje de población que señala un alto grado de dificultad para conciliar trabajo con el cuidado y el de las personas que tienen dificultades para adaptar su jornada o calendario laboral a las necesidades de cuidado, o de quienes creen que la maternidad obstaculiza mucho o bastante la trayectoria laboral femenina.
Genero desberdintasunak eta seme-alaben hazkuntzan ardura partekaturako zailtasunak jarraitzen dutela ere esaten du diagnosiak.
Familia eta haurtzaroaren gastu maila txikia dela ere aipatzen du diagnostikoak. Eta lana eta familia bateragarri egiteko hobe daitekeen prestazio eredu bat dugula ere argi esaten du diagnostikoak.
Y es que ayer nos lo decía Amaia Pérez Orozco en una comparecencia muy interesante que hubo en este Parlamento, y decía que no corren tiempos buenos para la vida: Tenemos unas edades muy tardías de emancipación, las mayores de Europa; doblamos las tasas de desempleo juvenil con respecto a las de Europa; precariedad; inestabilidad; precios record en lo referido a la vivienda; mujeres que siguen condenadas a los cuidados, como bien nos decía ella, a los cuidados de las personas mayores, de los menores y de hombres adultos; mujeres desarrollando estrategias de supervivencia para resolver la vida. Y así estamos.
Eta baldintza horietan, y estando la vida como está, pues es muy difícil emanciparse y es muy difícil poder desarrollar una vida digna y poder desarrollar esos deseos, del que los tenga, de tener hijos e hijas.
Ondorioa, ba zahartzen ari den gizarte bat, horrek suposatzen duen guzti guztiarekin.
Y es verdad que en eso las prestaciones para la conciliación de la vida laboral y familiar, y las orientadas a la corresponsabilidad en la crianza de los hijos e hijas no son todo.
Pero como señala el diagnóstico recogido en el IV. Plan de Familias, dada la centralidad que las prestaciones económicas orientadas a este fin tienen en una estrategia orientada a la inversión en familias y en la infancia, como la que ha promovido este Gobierno, conviene analizar con cierto detalle el impacto y el funcionamiento de las mismas, porque, como dice el propio diagnóstico, este tipo de políticas tienen tanto en su concepción general como en su aplicación concreta una serie de limitaciones que aconsejan una reformulación relativamente amplia de las mismas.
Familiak laguntzeko sistemaren baitan aurreikusten diren kontziliazio eta gurasotasun parekideak bultzatzeko prestazio ereduaren adabakiak ezagunak dira aspalditik; adabaki horietako asko Arartekoak 2014ean egindako txosten berezi batean jasotzen ziren, Euskal Familiak eta Haurtzaroen Babeserako III. Planaren ebaluazioak ere aditzera ematen zituen, ezta?
Oso argi dago orain arteko kontziliazio politika horiek eta horretara bideratutako prestazioek ez dutela behar bezalako emaitzarik lortu, izan ere, besteak beste, desberdintasun handiak eragiten dituzte; zailtasun handiak dituzten familiak prestazio hauetatik at geratu ohi dira; tienen un sesgo socio-económico importante, en la medida que beneficia fundamentalmente a las familias con mayor renta, con mayor formación o en mejor situación en el mercado; askotan erabili gabe geratzen dira, ezagutza faltagatik edo bere eraginkortasun ezagatik. Errealitatea da familiak ez dituztela prestazio hauek eskatzen.
El último informe del Ararteko señala las dificultades en este sentido y si vamos a la ejecución de las partidas económicas destinadas a este fin del 2018, pues veremos que estamos muy lejos de haber ejecutado todo lo que estaba previsto. Y creo que ahí las explicaciones simplistas que nos dio la consejera Artolazabal de que como no hay niños no se piden estas ayudas no son de recibo.
Baina gainera, gehienetan prestazioek eragin maltzurra izan ohi dute, zaintza emakumezkoen bizkar geratzea eragiten dute seme-alaben zaintzan rol ezberdinduak erreproduzitzen dituzte eta emakumezkoen zaintza rola sustatzen dute. Hutsalak dira erantzunkidetasun edo genero berdintasuna sustatzeko neurri giza. Eta hau ez da guk esana, familiaren diagnostiko horretan eta plan berrian agertzen diren afirmazioak dira.
Familiak eta Haurtzaroaren Aldeko Euskal Itunaren testu-ingurunean familia politikei buruz Jaurlaritzak antolatutako jardunaldietan ere kontziliazio eta gurasotasun prestazio eta laguntzen inguruko hausnarketa sakona gomendatzen zuten adituek, eta hausnarketa sakon horren beharra eta prestazio eta laguntza horien birmoldaketa egin beharreko zerbait zela aipatzen da IV. Famili Planean ere.
Hau guztia aspalditik da ezaguna, diagnostikoa argia da eta esango nuke ia-ia ez dela eztabaidagarria.
Y como decía esta misma semana un artículo de opinión muy acertado sobre los retos en relación al envejecimiento la politóloga Eva Silván, en tiempos de diagnósticos claros, pues es el momento de establecer prioridades y aquí a todas nos toca hacer cosas.
Y nosotras, desde luego, como ya hemos demostrado, estamos dispuestas a tomar la iniciativa y a hacer cosas, y hacerlas conjuntamente con este Gobierno, porque estamos hablando de un tema que es estratégico para este país.
Estamos dispuestas a trabajar, a arrimar el hombro para revertir la situación actual, revertir tendencias y mejorar las oportunidades de las personas para tener hijos e hijas, que pasan por hablar, entre otras cosas, de empleo de calidad, del acceso a la vivienda, pero también de nuestro sistema de apoyo a las familias, de corresponsabilidad y de conciliación. Y lo hemos hecho.
Euskal Familien Ituna iragartzearen batera, gaiaren inguruan sortu zitzaizkigun zalantzen aurrean monografiko bat eskatu genuen, eztabaida sustatu genuen eta ildo horretatik, ireki zitezkeen garai berriak aprobetxatuz, luzarotik datozkigun adabaki horiek zuzentzeko proposamen zehatzak ekarri genituen Legebiltzar honetara; konkretuki, zaintza kulturaren aldaketa eta erantzunkidetasuna eta genero berdina sustatzeko neurri sorta bat aurkeztu zuen Euskal Herria Bildu taldeak. Eta besteak beste, neurri horien artean Legebiltzarrari eskatzen genion lau urteko plan bat egin zezala kontziliazio eta erantzunkidetasun politikak zehazte aldera.
Eskatzen genuen lan hori mugimendu feministarekin elkarlanean diseinatzea eta nolabait orden bat jartzea kontziliazio eta erantzunkidetasuna bultzatzeko bideratutako prestazio eta laguntza sorta horretan.
Eta gainera, horien diseinuan lau elementu kontuan hartzeko eskatzen genuen: Unibertsaltasuna, prestazio eta laguntza horien titulartasuna, zenbateko eta ordaintzeko modua. Eta plan berezitu hori honera eztabaida ekartzera ekartzen genuen eta gainera memoria ekonomikoa txertatzea.
Eta adostu genuen zuekin, gobernukideekin adostu genuen hemen, zuekin eta gobernukideekin, eta gero Plenoan, EAJk, Alderdi Sozialistak eta Elkarrekin Podemosek eta Euskal Herria Bilduren aldeko bozkekin atera zen, eta hemen zuzendu beharra daukat, zeren Alderdi Popularra, abstentziora jo zuen Alderdi Popularrak, baino, edozein kasutan, neurriak aurrera egin zuen.
Hori horrela izanik, plan berezitu hori egiteko asmorik ez zuen jaso IV. Familia Planak. Are gehiago, Jaurlaritzak 2019rako aurkeztutako aurrekontu proiektuak erakutsi zuen, Familia eta Haurrak babesteko Euskal Itunean planteatutako paradigma aldaketa hori ez zela ematen kontziliazio prestazioen ereduari zegokionean, behintzat.
Izan ere, kontziliazio prestazio eta laguntzak ildo berdinean jarraitzen zuten proposamen horretan, eta aldaketa batzuk bai jasotzen ziren, baina ez oinarrira zihoazenak. Ez identifikatu ziren adabaki horiek zuzentzera doazenak eta ez desde luego paradigma aldaketa horrek eskatzen duen sakoneko hausnarketa horretatik abiatuta edo itunaren sinatzaileek markatutako bidetik, ez zaintzaren antolaketa aldatu eta oreka berriak ezartzearen bidetik.
Eta horren adierazle, aurrekontuen genero ikuspegia nola txertatzen den aztertzeko egiten den txostenak berak, egiten zuen ohartarazten kezkagarria.
Eta hori gutxi balitz, gehiago: 16 asteko aitatasun baimena ahalbidetzeko 13 milioiko zuzkidura zen kontziliazio politiketan aipagarria zen neurri bakarrenetakoa, eta sailburuak berak onartu du baimen hori egikaritzeko dekretua nekez egongo dela prest 2019ko udazkena baino lehen; beraz, nekez erabili ahal izango dela aurreikusitako milioi partida hori.
Eta esango nuke, paradigma aldaketa baten aurrean baino, marketin kanpaina baten testu ingurunean kokatzen gintuela honek.
Zeren ez dakit kontuak atera dituzuen. Zenbat aldiz iragarri du Artolazabal sailburuak eta Erkoreka jaunak, zenbat aldiz iragarri dute neurri hau? Zenbat aldiz aurreko monografikoa eman zenetik? Zenbat aldiz? Eta zenbat aldiz forma desberdinetan? Atera zuek kontua.
Egoera honetan, kontziliazio politiken inguruko hausnarketa sakon hori, adituek, adituek eta leku guztietan etortzen diren gomendioek proposatzen duten hausnarketa sakon hori egitea, inoiz baino beharrezkoagoa dela iruditzen zaigu guri.
Eta ikusten dugulako batez ere, urtebete beranduago, ezer gutxi daukagula, edo duzuela behintzat, hitzetik, edo asmoetatik aparte.
Badugu aldaketaren bat ekarriko duen dekretu baten aldaketa bat, ez diogu guk inolako garrantzirik kenduko horri. Ez dakit zenbat aldiz iragarri den neurri bat, positiboa izan daitekeena eta norabide egokian egon daitekeena, baina oraindik noiz eta nola gauzatuko den ikusteko gaudena.
Birmoldaketarako borondateak, partidak handitzeko promesak, zehaztapen falta asko, iragarpen asko, iragarpen asko, baino denak txanpiñoi boloan. Eta guk behar duguna da, plan integral bat, plan konektatu bat...