MAEZTU PEREZ (EH Bildu, 2014-02-27):
Eskerrik asko presidente andrea eta egun on guztioi.
Gaurko honetan ere, beste batzutan egin dudan bezalaxe, nire etxean askotan entzundako esaldi batekin hasiko naiz. Txikitan nintzenean nire etxetan askotan entzundako esaldi bat: "Pobre sí, miserables nunca".
Gaurko gai honetan pobreziaz egingo dugula berba baina gehien bat miseriaren inguruan egingo dugulako berba. Hainbat pertsona, hainbat enpresa eta zoritxarrez hainbat alderdi politikoek erabiltzen duten miseriaren inguruan, miseria hori baita hainbat pertsona pobreziara kondenatzen duen benetako arrazoia. Azken finean, pobrezia energetikoa ez delako pobrezia beste mota bat, da pobreziaren beste ondorio bat.
Gaur egungo gizarteak eta gaur egungo eredu ekonomikoak uzten duen pobreziaren beste aurpegi bat. Gaur egungo eredu ekonomikoak helburua duen hainbat pertsona edo elite baten egoera ekonomiko mantentzea helburua duen eredu ekonomikoa, hainbat pertsona pobrezian uzten duelako eta zoritxarrez lortzen ari delako.
Momentu honetan, Euskal Autonomi Erkidegoan pobrezia arriskuan egoteko 160.000 pertsona daude gutxi gorabehera. Hauxe da eredu ekonomiko honek uzten digun ondorio bat. Garrantzitsua da definitzea baina zer den pobrezia energetikoa ikusteko zertaz ari garen eta gehien bat ikusteko zelan edo zein neurriak hartu behar diren pobrezia horri aurre egiteko.
Bere garaian pobrezia energetikoa definitzerako orduan, etxe baten barruan lortu behar zen tenperaturaren inguruan berba egiten zen. Bizitza duin bat edo bizitza eroso bat eramateko etxebizitza baten barruan, etxe horrek lortu behar zuen tenperaturaren inguruan edo tenperatura hori lortzeko ezintasuna zen pobrezia energetikoa.
Gaur egun, definizio hori garatu egin da eta etxebizitza baten energia faktura ordaintzeko diru-sarrera zati handiegi bat erabili behar izatez ari gara. Edo beste era batera esanda, etxeko premiak asetzeko zerbitzu energetiko nahikoak lortu ezinean dauden etxebizitzak.
Baina pobrezia aztertzen dugunean edo pobrezia energetikoa aztertzen dugunean, ez gara soilik diru-sarrerez edo egoera sozialez aritu behar. Eta hau garrantzitsua da ikusteko gero zer-nolako neurriak aplikatu behar diren.
Noski pertsonen eta familien diru-sarrera zerikusia zuzena dutela pobrezia energetikoarekin baina era berean ere, gaur egungo eredu energetikoaren ondorioz ordaindu behar dugun faktura energetikoa ere eta hirugarrenez, etxebizitzen efizientzia energetiko eskasa ere zerikusi zuzena du energia pobreziarekin.
Diru-sarrerez ari garenean, uste dut garrantzitsua dela datuak ematea. Aztertzea gaur egun Hego Euskal Herrian 230.000 langabetu inguru daudela eta Euskal Autonomi Erkidegoan 170.000, eta horietatik erdia ez dute inongo diru-sarrerarik.
Erosmen-ahalmen galera nabarmena izan da azken urteotan. Azken hiru urteetan % 6a jaitsi da erosmen ahalmena, soldaten jaitsiera gehienbat Estatu espainolak inposatu duen erreforma laboralen ondorioz % 10 jaitsi dira eta horrela jarraitu ahal izango nuke demostratzeko zelan krisi honetatik batzuk –gehienok– oso txarto ateratzen ari garen eta beste batzuk, elite bat, oso ondo ateratzen ari den. Hori da guretzako miseria ere, politika batzuen miseria, pobrezia usten duten politika batzuen miseria.
Datu bat bakarrik emango dut lehenengo puntuan agertu delako bere izena. Sánchez Galán jauna, Iberdrolako presidentea, energia ekoizten duen eta banandu egiten duen enpresa baten presidenteak, gaur egun 7.000.000 euro urtean irabazten ditu. Ez da pobre izango baina bai miserable bat.
Diru-sarrerak garrantzitsuak dira baina ezin dugu ahaztu gaur egungo eredu energetikoa. 2008 eta 2012 urteen artean argindarraren faktura % 46a igo da, krisi batean % 46a igo da, eta era berean, energiaren eskaera jaitsi egiten den bitartean. Gasaren faktura %32a igo da. Horregatik, milaka pertsonak ezin dute hilabete bukaeran euren faktura ordaintzea.
Horregatik, nik kandela hau pizten dut elkartasuna adieraziz gaur egun hilabete bukaeran erabaki behar dutelako edo faktura ordaindu edo janaria erosi; edo faktura ordaindu edo euren umeei arropa erosi; edo gasa ordaindu edo hainbat mantekin lo egin. Horregatik, elkartasunagatik, kandela hau pizten dugu.
Gainera, beste gogoeta bat egin behar da energia elektrikoaren inguruan ari garenean. Energia elektrikoa oinarrizko zerbitzu bat da, oinarrizko ondasun bat da. Horrekin negozioa egitea hori miserablea da zalantza barik. Bizitza duin bat aurrera eramateko, energia elektrikoa eta energia orokorrean oinarrizkoa da. Eta bien bitartean, horrekin pertsona batzuk negozio egiten dute.
Hori gertatzen den bitartean, hainbat pertsona eta hainbat familia hilabete bukaeran erabaki behar dutenean edo janaria erostea edo argindarra ordaintzea, energia elektrikoa kudeatzen duen oligopolioko enpresak, Unesako enpresek dirua irabazi eta irabazi egiten dute.
2013. urtean Unesako enpresek % 6,23ko etekina atera zuten. Alegia, irabazitako 100 eurogatik 6,23 poltsikora, Europa mailan energia enpresek irabazi zutenaren edo ateratako etekinaren bikoitza. Hori da Estatu espainolean gertatzen ari dena, hori da hemen daukagun eredu energetikoaren ondorioa.
Pobrezia energetikoa zelan borrokatu jakiteko, jakin egin behar dugu ere zeintzuk diren euren ondorioak eta pobrezia energetikoak hil egiten du, fisikoki hil eta sozialki hil egiten du pobrezia energetikoak. Eta ez dira nire hitzak edo nire ondorioak. 2013. urtean Europako Komite Ekonomiko eta Sozialak ateratako txosten baten ondorioak dira.
Hainbat pertsonen osasunengan oso ondorio larriak dauka pobrezia energetikoak. Tenperatura egoki bat ez edukitzea edota ur beroa ez edukitzea ondorio larriak duelako hainbat pertsonen osasunengan baina sozialki ere askotan erabaki behar delako edo argindarra ordaindu edo gasa ordaindu, edo beharrezkoak diren edo oinarrizkoak diren beste ondasun batzuk erostea. Horregatik, esaten dugu pobrezia energetikoak bai fisikoki eta sozialki hiltzen duela.
Horregatik gure zuzenketa. Gu ados gaude Alderdi Sozialistak sartutako legez besteko proposamenarekin. Lehenengo neurri bezala noski saihestu behar dela ordaindu ezin dutenei energia moztea. Noski baietz, lehenengo neurri bezala. Baina ez da bakarra energia ereduaren inguruan hausnarketa guztiz beharrezkoa delako, zer-nolako etxebizitzak eta zelan egin diren inguruan ere hausnarketa guztiz beharrezkoa delako eta hau ez delako arazo koiuntural bat eta neurri konkretu batzuekin edo gizarte dirulaguntzekin konpontzen den arazo bat.
Gipuzkoako Foru Aldundiak egindako txosten baten arabera, hauxe da gai honen inguruan txosten bat egin duen erakunde bakarra. Txosten horren arabera Gipuzkoa 96.000 pertsona inguru pobrezia energetikoa pairatzeko arriskuan daude. Hori soilik Gipuzkoan, imajinatu Euskal Autonomi Erkidegoan.
Horregatik, ezin zaio aurre egin soilik neurri koiunturalekin edo dirulaguntzekin arazo honi. Askoz estrukturalagoa da eta horregatik eskatzen genuen txosten bat egitea. EBEri eskatzen genion txosten bat egitea…