UBERA ARANZETA (EH Bildu, 2017-02-16):
Mahaiburu andrea, legebiltzarkideok, egun on guztioi.
Gure zuzenketan eta orain erdibideko proposamenean eskatzen duguna, oso sinplea eta oso argia da.
Eskatzen dugu legea betetzea. Eskatzen dugu, kanporatutako zerbitzuen egoeraren azterketa bat egitea. Legea bete eta azterketa bat egin.
Eta azkeneko puntuan eskatzen dugu azterketa horretatik ondorioztatutako neurriekin, plan estrategiko bat egitea, administrazioak zuzenean zerbitzuak kudeatu ditzan.
Uler genezake agian azkeneko puntu horrekin Gobernukideak ados ez egotea, baina beste biekin, ez dut ulertzen ze arazo egon daitekeen.
Orain dela ez hainbeste denbora, Urkullu jaunak eremu pribatuko ordezkariei dei egin zien. Dei egin zien langileen ordezkariekin elkarrizketa ireki eta akordioak lortzera.
Eta handik denbora batetara, patronalak langileen ordezkaritzarekin aspaldiko partez nahiz eta oso orokorra izan den akordioa, eta akordio bat baino gehiago asmo bat den, ba beno, akordio bat egin zuen. Adostasun bat lortu zuen, non jasotzen zen lan harremanen esparruan, hemengo akordioak lehenetsiko zirela, Estatuko akordioen aurrean. Zalantzarik gabe, abiapuntu garrantzitsua izan daitekeena, gure lan harremanen marko propioaren eraikuntzarako.
Eta Madriletik etorri zaizkigu eta langileen eskubideen galeran sakondu duten lan erreformaren aurrean urrats handi bat.
Noski, hortik aurrera, akordio orokor horren letra txikira eta konkreziora jaitsi beharko da eta ikusi egin beharko da, ea borondatea dagoen egitasmo hori betetzeko, eta ea zertan geratzen den akordio hori.
Baina Urkullu jaunak esparru pribatuko patronala akordioetara animatzen duen bezala, ezin dugu ahaztu, Urkullu bera gainerako sailburuekin batera, dugun enpresarik inportanteenaren patronala dela. Administrazio publikoaren patronala. Sistema publikoaren patronala. Herritar guztion eskubideen bermatzailea izan beharko litzatekeen sistemaren arduradun nagusia eta azkena. Guztion dirua kudeatu, guztion dirua kudeatu, inbertitu edo xahutzen duen kudeatzailea.
Eta zoritxarrez, zoritxarrez, besteei eskatzen zailena norberaren buruari aplikatzeko borondate politiko gutxi da orain arte behintzat ikusi duguna.
Eta zalantzarik gabe, horretan, eremu publikoan kontratazioek hartzen duten bolumena eta pisua ez da txorakeria. Txorakeria ez den bezala, kontratazio horiek egiteko, administrazio publikoak ezartzen dituen baldintza ekonomikoak eta baldintza teknikoak. Normalean, baldintza ekonomikoak gailentzen direlarik baldintza teknikoei.
Eta txorakeria ez den bezala, behin kontratazio hori egin ostean, hauen kudeaketari egiten zailen segimendua edo hobeto esanda, ez zaien segimendua egiten, ze ez dago inolako jarraipenik, ez dago inolako kontrolik. Eta beno, badirudi administrazioari bost axola zaiola zer gertatzen den zerbitzu publikoarekin, zerbitzuen kalitatearekin eta zerbitzu horiek eskaintzen dituzten pertsonekin.
Ondorioz, ba gehienetan, administrazio publikoak eskaini beharreko zerbitzuetan eta hainbeste aldarrikatzen dituzuen minimo etikoak, alegia, langileen lan baldintza duinak, ba bermatu gabe geratzen dira eta prekarietatera, behin-behinekotasunera eta pobreziarantz kondenatzen dira.
Guzti horren ondorioak nork pairatzen ditu? Ba herritarrak. Herritarrak pairatzen ditu horren ondorioak, zeren zerbitzuaren kalitatea ez da bermatzen.
Beraz, hasteko Gobernuak bere buruari ematen dizkion legeak, arauak, bete beharko lituzke. Hasteko, hasteko. Gainera, orain legegintzaldi hasieran egonik eta administrazioak mahai orokorra abian jar daitekeen honetan, zergatik ez hasi indarrean dagoena betetzen?
Hasiera ona izango litzateke. Bestela zein sinesgarritasun edukiko du Jaurlaritzak? Zein sinesgarritasun izango du Administrazioak eskaintza bat egiten duenean edo esaten duenean prest dagoela akordioetara iristeko? Ez du sinesgarritasunik zeren berak egindako akordioa ez duelako betetzen. Gogoratu, mahai orokorreko akordioa arautzen duen 83/2010 Dekretua bete gabe dagoela, eta non argi jasotzen den besteak beste seigarren kapituluan, 60. artikuluan, zerbitzuak kanpora ateratzearen inguruan jarraitu beharreko irizpideak.
Beitu, berez zerbitzuak kanpora ateratzea ez dauka zertan txarra izan, baina zerbitzuen kudeaketa kanpora ateratzen denean langileen kostara, langileak prekarizatuz, ba ez da kudeaketa ona, ez da kudeatzaile onaren praxia.
Zerbitzua kanporatzen denean eta zerbitzua guztioi garestiago irtetzen zaigunean ba hori ez da kudeaketa ona, hori ez da kudeatzaile ona izatea.
Zerbitzu publikoen kalitatea bermatzeko zerbitzua kanporatuta zailtasunak baldin badaude, ba hori ez da ardura. Hori utzikeria da.
Eta zerbitzuen kanporaketa, externalizazioa, sistema publikoa ahultzeko erabiltzen denean batzuei negozioa bermatzeko, batzuei diru publikoarekin negozioa bermatzen diogu. Ba hori ez da kudeatzaile ona izatea, hori ez da kudeaketa ona, zeren logikoa da eta zilegi da enpresa pribatuak irabaziak ateratzea helburu izatea. Logikoa da.
Baina Administrazio publikoaren helburua ezin da izan irabaziak, etekinak ateratzea, baizik eta Administrazio publikoaren helburua izan behar da interes orokorra, herritarren interesak, irabazi sozialak eta ongizatea.
Baina azken urteotan ikusten ari garena da ardura publikoa baina kudeaketa kanporatzearen dikotomia horen pean enplegu publikoa deuseztatzen dela, enplegua prekarizatzen dela, zerbitzuaren kalitatea bermatzeko ez dagoela bermerik eta ongizate Estatuaren bizkarrezurra den sistema publikoa poliki-poliki ahultzen ari dela. Gobernuak esplikatu beharko digu ea hori erabaki politikoa den edo utzikeria izan den. Ez dakigu benetan horren atzean zer dagoen.
Baina horrek ere erakusten du hainbestetan aldarrikatzen den gardentasuna ere ez dela bermatzen, ze azkenean kontratazioaren kontratazio kate luzea ba gardentasuna ilun bilakatzen da. Gobernuak kontratatzen du enpresa bat, enpresa horrek kontratatzen du beste enpresa bat eta azkenean daukagu izugarrizko kate luzea. Kate luzea. Eta hor ez dago inor, inor, jarraipena egiteko, kontrolatzeko gure diru publikoarekin zer gertatzen den, zerbitzuen kalitatearekin zer gertatzen den. Azkenean, iluntasuna. Gardentasuna bermatu beharrean, iluntasuna.
Eta adibidez, adibide bat. Hementxe izan genituen astelehenean osasun arloko langileen ordezkariak eta guztiek, berdin zen sindikatuen izaera zein zen, guztiek bat egiten zuten diagnostikoan eta bat egiten zuten ere beraien ustetan indarrean jarri beharko liratekeen neurrietan.
Eta aipatu dudan gardentasun eta praxi oker, txarraren horren ondorio bat izan zen ere Margüello auzia. Eta hemen ikerketa batzorde bat egon zen eta ikerketa batzorde horretan ondorioak argiak dira.
Beno, lehen hasi naizena esanez. Osakidetzan zer gertatzen ari da? Zer gertatzen ari da? Pribatizazioaren trena ziztu bizian dago abian. Urduliz, anbulantziak, Santiagoko garbitegiak, Lezako garbitegiak, sukaldeak, Tolosaldeko hesia... Hori Osakidetzan bakarrik eta horrela joan gaitezke arloz arlo.
Eta sartu gabe beste gai bat eta aparte landu genezakelako, ekimen publikoarekin, Jaurlaritza honen ekimen publikoarekin eta diru publikoarekin sortu diren enpresa publikoak azken urteotan ondoren pribatizatu ditugunak eta jakintza, ezagutza eta kapital guztia esku pribatuetan utzi ditugunak, esaterako, Euskaltel. Eta praxi hori nahiko ohitura bilakatu dugu.
Beraz, pentsatzen dugu momentu aproposa izan daitekeela legegintzaldi hasiera honetan egoerari buelta ematen hasteko, eta guztiona dena zaintzeko. Ze hau ez da gobernuarena, hau da guztiona. Guztion diruarekin egiten dena. Guztion zerbitzuak dira, gizarte oso batena.
Eta pentsatzen dugu momentua izan daitekeela guztiona dena zaintzeko diru publikoarekin bideratzen diren kontrataziok kalitatezkoa izateko, etikoa izateko, irizpide sozialak, berdintasunezkoak eta irizpide jasangarriak txertatzeko, eta azken finean, legea betetzen hasteko, legea betetzen hasteko. Jaurlaritza honek, Legebiltzar honek ezarritako arauak, legeak betetzen hasteko.
Eta iruditzen zaigu has gaitezkeela bide horretatik, azterketa bat ere egin genezakeela, eta Administrazio orokorreko mahaiari, ba, ateak ireki, elkarrizketari ateak ireki eta negoziaziori ateak ireki langileen ordezkariak eskatzen ari diren (...).