KORTAJARENA IBAÑEZ (EH Bildu, 2017-10-26):
Mahaiburu andrea, legebiltzarkideok, egun on.
Orain gutxi Artolazabal sailburuari egindako interpelazio baten ondorioz aurkeztutako mozio bat ekarri dugu eztabaidagai, saski euskal langabetuek Estatuaren aldetik jasotzen duten estaldura maila tamalgarriaren ingurukoa.
Egoera gordina da. Langabezi datuak ez dira onak gurean. Azken datuek euskal lan merkatuaren balaztadaz hitz egiten dute. Bi urte t'erdiko beherakadako tendentziak hautsi eta 11,5era igo da langabezia gurean azken hiru hilabetean.
Datos más que preocupantes, porque el trimestre pasado se ha destruido la mitad del empleo creado en el 2017 y esperemos, creemos que pueden ser datos que sean coyunturales. Pero estamos ante un mal escenario, que empeora si tenemos en cuenta que el paro juvenil sigue despuntando, que aumentan los hogares con todos sus miembros en paro y que disminuyen los que cuentan con todas sus personas ocupadas. No conseguimos encontrar respuestas a la situación de las personas desempleadas de largo duración. Preocupa la situación de las mujeres desempleadas, más de 132.000 personas.
132.000 pertsona baino gehiago bizi esperientzia gogor batean, 132.000 gizon eta emakume bere bizitza proiektuak aurrera eramateko zailtasunekin eta guzti honi erantzuteko zailtasun nabarmenak dituen enplegu zerbitzu bat.
Uste dut denon kezka pizteko moduko arazo baten aurrean gaudela, porque este es uno de estos temas del comer o del no poder comer, que preocupan a nuestro grupo y mucho.
Está claro que las cosas no están funcionando como debieran, que no se acierta en las políticas de empleo y que desde luego ante la actual realidad socioeconómica, la receta de siempre ya no vale.
Pero además, esta realidad es cruel si atendemos a la respuesta que estas personas reciben del Estado. Según los datos publicados por Lanbide en julio, alrededor de un 71 % de las personas desempleadas no reciben ningún tipo de prestación por desempleo. Otros datos ponen la cifra en torno a un 60 %. En todo caso, desde luego, son datos escandalosos que reflejan claramente el fracaso de las políticas públicas del Estado en esta materia.
Una cifra y una situación que se deterioran  - y ya lo expliqué en la anterior vez -  a marchas forzadas. La protección a las personas desempleadas se está deteriorando gravemente en el Estado español en los últimos años, porque el número de perceptores de prestaciones se reduce mucho más que el de desempleados, lo que provoca un aumento insoportable de las personas sin empleo y sin protección.
Al mismo tiempo que baja la calidad de la prestación porque pierde peso las prestaciones contributivas en favor de las asistenciales, con una reducción significativa de la cuantía del gasto por persona beneficiaria, porque se reduce también el importe de esas prestaciones contributivas.
Y esta situación afecta especialmente a las mujeres que están menos protegidas y peor protegidas. Todo ello está provocando una caída acelerada del gasto por desempleo en los últimos meses que demuestra la dureza del recorte del sistema de protección de la reforma del 2012 y esto nos afecta notablemente.
Estamos pues ante políticas exiguas y totalmente inadecuadas para impulsar oportunidades de acceso al empleo a personas desempleadas.
Sailburuarekin izandako eztabaidan zerbait argi geratu bazen, justuki hori izan zen, gizon eta emakumezko hauei Estatuak eskaintzen dien arreta urria eta erabat desegokia dela.
Edozein herriren garapenerako eta pertsonen bizi proiektuetan funtsezko gaia izanik, enplegu eta babes politiken inguruan anabasa da nagusi momentu honetan.
Egoera sozioekonomiko honetan gero eta lausoagoak dira politika aktibo eta pasiboen arteko muga horiek: Batzuetan burutzen dira programak eta ez dakigu oso ondo non kokatzen diren, politika aktibo diren, pasiboak diren; langabeziak kronifikatzen ari den momentu honetan langabezia prestazioaren baldintzak gogortu eta okertu egiten dira kualitatibo eta kuantitatiboki.
Iraupen luzeko langabeziaren fenomenoa gero eta handiago denean, horri erantzuteko etortzen zaizkigun formulak iraupen motzekoak dira eta gainera arrazoi ekonomikoengatik orain jartzen diren bezala, gero kendu egin daitezke.
Eta esan dezakegu Espainiako babes sistemak gehiago duela asistentzialismotik eta karitatetik benetako babesekin baino. Anabasa totala eta tamainako porrota, bai enplegu eta bai babes politikei dagokionean, eta gu eskuak loturik, anabasa horretan gu eskumen motz.
(...) txostenaren eguneratzean ere, argi jasota geratzen da, egungo enplegu politiken garapenerako eskumen faltak suposatzen duen koherentzia falta edo, txostenean jasotzen den bezala, kongruentzia falta.
Izan ere, zuzen zuzenean eragiten digun anabasa eta porrota da aipatu dugun hau, ze enplegurako politika pasiboak Madrilen esku daude, baina guk hemen burutzen ditugun politika aktibo asko ba Madrileko zenbait erabaki baldintzaturik daude eta politika pasibo horien baitan hartzen diren zenbait erabakik baldintzatzen dituzte era berean euskal langabetuek laneratzerako dituzten aukerak.
Eta horren adibide dira, ba, Prepara Programa, enpresei ematen zaizkien pizgarrien kudeaketa edo enpresei jarri zaien tarifa plana edo delako hori, ez?
Eskumen falta hori eta Estatuko politiken anabasaren hori pairatu behar izan dugu hamarkadetan zehar eta, bereziki, azken urteetako krisi orokorrean Espainian erregimenaren porrot sozioekonomikoa nolabait estaltzeko indarrean sartu diren legeak eta politika murriztaileak bete-betean aplikatu direlako gurean.
Eredua perbertsoa da. Lanerako aukerak murriztu, kanporatzeak erraztu eta, gainera, babesa. Murriztu eta okertu.
Mahai gainean ditugun datuak ikusita, egoeraren gordintasuna ikusita, norbaitek defenda ditzake horrelako politikak? Milaka pertsonen bizitza proiektuak nola hausten diren ikusten jarraitu behar dugu? Izan daiteke modelo ankerragorik?
¿De verdad vamos a permitir políticas que dejen de lado a miles y miles de personas? ¿Se pueden hacer peor las cosas en esta materia? Desde luego parece difícil, pero ya se sabe que España nunca defrauda y todo es posible.
Eta anabasa horren erdian, milaka euskal langabetu. Milaka. Eta gu eskumenik gabe, eskuak lotuta, besteak zer egiten duten zain eta, ahal badugu, zuloak estaltzen.
Estatuko politika horiek hemengo gizon eta emakume asko babes gabe uzten dituzte eta herri bezala porrot handi bat da, aurrekoan esan nuen bezala. Eta, noski, horiek babesteko erantzukizuna dugu.
Eta zorionez  - eta ez daukat inolako arazorik esateko zorionez dela -- , herri gisa ez diogu erantzukizun horri muzin egin. Estatuko politika desegoki horiei tirita bat jartzen asmatu dugu, eskumenak eskumen eta egoera horretan dauden gizon eta emakume asko dira egun Diru Sarrerak Bermatzeko Errentaren bitartez beren egoera kaxkar hori egoera hobean aurkitzen dutenak.
Baina badakigu tirita horrek ere gehiagorako ez duela ematen. Hainbeste zulo estali behar ditu eta 70.000 familia eta pertsona direla momentu horretan estaldura horretatik kanpo geratzen direnak.
Eta sailburuak emandako datuen arabera babesik gabeko langabetu horien % 25a oraindik ere estaldurarik gabe geratzen da.
Eta guk zer egingo dugu? Itsu, mutu, gor geratuko gara horrelako porrotaren aurrean? Gure langabetuei horrelako kalte egiten dien politiken aurrean itsu, mutu, gor geratuko gara? Tiritak jartzen jarraituko dugu?
Jaun andreok, eredu honek bereak egin ditu. Eredu hau agortua dago eta ez doa inora. Langabezia datuak kezkatzekoak dira eta orain arteko programa, proiektu eta estrategien emaitzak ez dira onak, ez Madrilen eta ez hemen.
Madrilek kudeaketa ezin okerragoa egin du eta pertsonen bizi baldintzak suntsitu egin ditu kudeaketa horren bitartez eta guk ezin dugu jarraitu Madrileko anabasa horiei tiritak jartzen. Dagoeneko ez da onargarria.
Horregatik, beharrezkoa eta premiazkoa da egoera honen aurreko planteamendu berri eta eraginkorrak martxan jartzea.
A estas alturas y con estos datos y estas situaciones encima de la mesa, ¿qué justificación tiene mantener unas políticas de empleo que no resultan efectivas, que no protegen a las personas, que no responden a las necesidades de las personas desempleadas y que, además, las dejan sin protección?
Es inaceptable. Estamos hablando del bienestar y de la dignidad de las personas.
Betiko errezetek ez dute balio. Inertziak hautsi eta gure enplegu eta babes politikak berdefinitzeko garaia heldu da; koherentziak eta orekak biltzeko momentua da, enplegua eta babesari dagokionean politika propio, orekatu, esanguratsu eta erabakigarriak sustatzeko garaia da; pertsonen garapena, promozioa eta babesa era orekatuan sostengatuko dituzten politikak egiteko garaia da.
Herri giza ditugun erronkei era egoki eta taxuzkoan erantzuteko garai heldu zaigun, gure jende artearen arazo nagusia den kalitatezkoen enplegua sustatzeko ezin bestekoa dugu, ba enplegu politika publiko kongruente, koherente eta trinkoa garatzeko ahalmen osoa izatea. Gure errealitate sozio-ekonomikoari, arazoei eta erronkei era egokian erantzuteko.
Porque nos preocupan estas cosas del comer, no podemos estar esperando a lo que nos viene de Madrid, porque, señoras y señores, no se pueden cumplir promesas con un Estado raquítico. No lo digo yo, desafortunadamente, lo decía Pepe Múgica pero es una gran verdad, cómo va a abordar este Gobierno sus compromisos, cómo vamos a abordar como país este reto, cómo vamos a abordar el compromiso de protección que tenemos con estas personas, si no tenemos plena capacidad para desarrollar políticas públicas congruentes.
Horregatik, gaur gai honen inguruko akordioa bideratu dugu, akordio zabala, nire ustez, gaia guretzako oso argia delako.
Akordio honen bidez, Legebiltzar honek salatu egiten du langabetuek Estatuaren aldetik pairatzen duten estaldura maila eta prestazio eta subsidioen babes maila eta hauen zenbateko handitzea beharrezkotzat jotzen du, eta gainera, kontuan izanik, Euskadiko Autonomia Erkidegoak lanerako bitartekaritza eta Enplegu Politika Aktiboen funtzioak egiten diharduela, Estatuko Gobernuari ertxiki eskatzen dio transferitu ditzala Enplegurako politiko pasiboak.
Horrek ahalbidetuko bai dugu, gure ustez, enplegu politika propio bat eta enplegurako zerbitzu publikoen arreta kongruente eta koherenteago bat, euskal gizartearen arazo eta erronkei era egokia erantzuteko.
Uste dut, egoeraren larritasunaren aurrean, akordio ona erdietsi dugula denon artean eta eskerrak eman nahi nizkieke, bakoitzak bere matiza eta bere ikuspegiak albo batean utzita, kontsensurako egindako aukeragatik eta akordioa ahalbidetu izanagatik.
Beraz, denoi, eskerrik asko.