PINEDO BUSTAMANTE (EH Bildu, 2015-10-02):
Egun on. Egun on guztioi.
Azken aldian hemendik eta handik entzuten ari gara susperraldian gaudela, susperraldi ekonomikoan gaudela. Lehendakariak berak ere pasaden asteko politika orokorreko eztabaidan horrela adierazi zuen.
Eta egia bada ere Barne Produktu Gordinaren datuak eta beste datu makroekonomiko batzuek hobera doazela, ezin dugu ahaztu datu hauengan eragin positiboa daukatela petrolioaren merkatzeak, euroaren egoerak edo eta nazioarteko ekonomiaren egoerak ere, ekonomia errealean ez da isla zuzenik egon. Are gutxiago Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako herritarren egoeran. Eta hor daude datuak. Koiunturatik at, 150.000 langabetu baino gehiago, hauetatik, % 70a epe-luzeko langabetuak direlarik.
Oso lanpostu gutxi sortu dira eta gehienak prekarioak. 435.000 pertsona pobrezia arriskuan daude. Hau da, populazioaren % 20a. Izatez, 2010etik pobrezian erortzeko arriskuan dauden pertsonen kopurua % 77a igo egin da.
Entre 2008 y 2014 los ingresos medios del 10 % más rico de la población vasca aumentaron un 1,1 %, mientras que los del 30 % menos acomodado bajaron un 4 % y los del 10 % más pobre se redujeron todavía más, en un 13,40 %.
Eta egoera honetan susperraldiaren adierazle izan beharko lukeen foru aldundien zerga bilketak zenbaki kezkagarriak plazaratzen ditu.
Abuztura arteko diru bilketa % 1,2 hazi da, aurreikusitako 6,17tik oso urrun dagoena. Eta datu honetan eragin handiena Bizkaiko diru bilketaren jaitsierak eduki du. Denok dakigun moduan, Bizkaian zerga diru bilketa hazi beharrean, pasaden urtean baino % 3 txikiagoa izan da. Bizkaiak, aurreikusitako bilketa osoaren % 50a baino gehiago lortu behar duen lurraldeak, bere diru bilketa % 6tik gora handitu behar duen lurraldeak, abuztura arte % 3ko murrizketa izan du zerga bilketan. Guztia hau gertatu izan da Bizkaia eredutzat izan duen zerga erreforma bete-betean indarrean dagoenean.
Zuloz betetako zerga erreforma bat eta iparra guztiz desbideratua duen zerga erreforma. Datuak hor ditugu: abuztura arte, PFEZaren bilketa % 8 hazten den bitartean, Sozietate Zergena % 7,8 jaisten da eta Ondarearen Gaineko Zerga beste % 1,2 behera egin du. Hori bai, Gipuzkoako aldundiak ziztu bizian Aberastasun eta Fortuna Handien Zerga aldatuko du, nahiz eta Gipuzkoa izan lurralde historiko bakarra 2015ean Ondarearen Gaineko Zergetan diru bilketa handitu izan duena.
Beraz, Gipuzkoan EAJk eta PSEk  - azken honek jada zerga babestu zuen arren, a zein papeloia PSErena Gipuzkoan -  atzerapausoa emango dute berez eskasa den zerga sistema batean.
Benetan espero dugu hau ez izatea pasaden asteko politika orokorreko plenoan Mendia andrearen "tenemos que empezar a pensar en una revisión consensuada de nuestro sistema fiscal" hitzen atzean dagoen bidea.
Porque, señorías, el 20 % de la población vasca que cuenta con mayores ingresos dispone de rentas 4,20 veces superiores que las del 20 % más pobre. Este dato en el 2012 era del 3,7 %. Es decir, la brecha se agranda; se agranda en plena crisis. Mientras algunos lo único que se les ocurre es modificar el Impuesto sobre la Riqueza y las Grandes Fortunas, con la excusa  - y cito palabras textuales -  de "apuntalar proyectos y fomentar y ayudar a los emprendedores y hacer atractivo el territorio", según palabras del diputado de Hacienda de Gipuzkoa.
Excusas, he dicho. Y he dicho sí, bien. Porque aunque diga que va a primar los criterios técnicos en política fiscal, frase hueca donde...
...escusas he dicho y he dicho, sí, bien, porque aunque diga que va a primar los criterios técnicos en política fiscal, frase hueca donde las hayas, sus palabras no se sustentan en datos y marcan una dirección muy concreta, beneficiar a aquellos que no quieren aportar al desarrollo del país lo que realmente les corresponde. En definitiva, las presiones de Adegi han empezado a dar sus frutos y lo que nos vendrá.
Hau ahal da benetan progresiboagoa, juxtuagoa izango zen zerga sistema? Nola da posible hau? ¿Éste era ese sistema fiscal más justo y progresivo que a algunos nos prometieron? Pues permítanme que lo dude. Gizartearen behar soziala gero eta handiagoak dira eta zerga sistema honek ez du, ez bere funtzio birbanatzailea betetzen eta datuen arabera, ezta bilketa helburua betetzen ere.
Gehiago esango nuke, zerga sistema honekin ez dira aurreikusitako zenbatekoak lotzen, eta txarrena dena, guretzat askoz ere txarragoa, ez da gure gizarteak behar duen ongizatea sustengatzeko adina diru sarrera bermatzen. Ez da hori lortzen inola ere ez.
Benetan, ongizate Estatu sendo bat izan nahi badugu, etiketetatik haratago, autokonplazentzia gaindituz, berau elikatzeko zerga sistema eratu behar dugu, eta gaur gure herrian dugun egoera ikusita, hau ez da jarraitzen den bidea.
Pueden ustedes repetir una y mil veces que no existen recortes en temas básico como la salud, la sanidad o las políticas sociales, es algo que vienen haciendo toda la legislatura, pero la realidad, la realidad es que actualmente el sistema que tenemos dista mucho de ser un sistema pleno de Estado de bienestar, y esto, esto es consecuencia directa de un sistema fiscal errático, poco ambicioso y desnortado.
Desnortado en todos los sentidos, ya que los niveles de presión fiscal, tanto de Araba, como de Bizkaia, como de Gipuzkoa, se sitúan en el grupo de los del Estado español, los países bálticos o los países del Este, cuyos sistemas de bienestar no se caracterizan por ser ejemplares. Y muy lejos, en cambio, de países nórdicos como Dinamarca o Suecia. Y desnortado, porque en vez de avanzar en la tributación sobre el capital, la riqueza o el patrimonio improductivo, sigue fiándolo todo a una única carta, las rentas del trabajo y el consumo.
Egoera honetan diru bilketan benetako arazoa aurreikusten denean eta, beraz, aurrekontuen gauzatzea kolokan dagoenean, zer pentsatzen du Gobernua? Zein neurri hartuko ditu? Murrizketak? Ordainketak moteltzea? Eta datorren urterako, zer? Aurreikuspenak berriz gora eta gero gerokoak?
Aurtengo diru bilketa jaitsiera aritu izan naiz baina ezin dugu ahaztu 2014an urriko Finantza Kontseiluan, Bizkaiak, bai Bizkaiak berriz ere, urteko bilketa aurreikuspenak beteko zituela esan zuela, eta azkenean 84 miloi euro gutxiago bildu zituela.
Beraz, egoera ez da berria, egiteko modu baten ondorioa baizik. Egiteko modu baten eta sistema baten ondorioa ere. Zergatik esaten dut sistema baten ondorioa dela? Ba hemen, nahiz eta Itun Ekonomikoa izan eta hemen zerga batzuenganako eskumenak izan, ez ditugulako gure zerga guztiak kontrolatzen.
Miren, si tenemos en cuenta el peso de los diferentes impuestos, Bizkaia, Gipuzkoa y Álava pueden decidir aproximadamente sobre el 95 % de los impuestos directos y sobre el 5 % de los indirectos. En general, tienen autonomía y capacidad de decisión sobre el 50 % de lo que recaudan.
Eta hau muga bat da ere eta adibide sinple batekin argi geratzen da. 2012n hiru batzar nagusiek BEZaren igoeraren kontra agertu ziren, baina gure ahalmen ezaren ondorioz gure kultura arloak % 21ko BEZa aplikatu behar du, nahiz eta hori sektore beraren eta kulturaren kontra joan. Sektorea estu eta larri dabil. Beraz, justizia sozialean oinarritutako sistema propio izan nahi badugu, gure gizartearen errealitateari erantzuten dion sistema izan nahi badugu, arlo honetan ere aurrera pausoak eman behar dira.
Burujabetasunaren burujabetasun ekonomikoa sakondu beharra dago. Behin eta berriz, gure taldetik, hemen Legebiltzarrean aldarrikatu dugu baina beti hitzetik ekintzetara pasatzea beharrezkoa denean, batzuk nahiago dute txintxo-txintxo ezaguna den egoerari eustea, erosotasunean mantentzea.
Orain, azkeneko boladan Gobernuak segurtasun sozialaren transferentzia mahai gainean jarri digu, ia 40 urteko atzerapena duen transferentzia. Baina gure gizarteak ere bertako instituzioek BEZa edo zerga berezien gaineko eskumen osoa izatea behar du, euskal gizartearen zerbitzura benetan egon behar duen sistema osoa egiteko.
Zerga, eta oro har ekonomia, gizartean eztabaida izaten jarraitzen du. Gizartean zabaltzen ari den haustura soziala gero eta handiagoa da. Eta beraz, ongizatea, berdintasuna...