HERRI ADMINISTRAZIO ETA JUSTIZIAKO SAILBURUAK (Erkoreka Gervasio) (EAJ, 2013-03-01):
Legebiltzarburu andrea, legebiltzarkideok, egun on.
Arzuaga jauna, Eusko Jaurlaritzak zer egiteko asmoa duen jakin nahi duzu eta horrela formulatzen duzu zure interpelazioan, euskal presoak Euskadiratzeari buruz eta gaixotasun larrian daudenak edo legearen arabera kondena beteta daukatenak askatzeari buruz.
Beno, galdera horri erantzuteko zera aztertu nahi da, nahitaez lehenengo eta behin. Eusko Jaurlaritzak, legez, legearen arabera zer egin dezakeen arlo honetan. Edo beste modu batera esanda, espetxe politikari dagokion guztian, Euskal Autonomi Erkidegoak eskumenik daukan ala ez daukan.
Zu legegizuna zara eta ondo badakizu eskumenik ez daukan arlo batean, erakunde batek ezer gutxi egin dezakeela.
Erantzuna, hala ere, baiezkoa da. Borobil-borobilean esan dezakegu, eskumena badauka. Eusko Jaurlaritzak edo, hobeto esateko, Euskal Autonomi Erkidegoak badu eskumenik bere lurraldean kokatuta dauden espetxeen gainean eta baita ere espetxe horietan loturik dauden presoei aplikatu behar zaien politika penitentziarioan. Horretan badauka.
Ez noski Nafarroako Foru Komunitatean preso egon daitezkeenen gainean, baina bai Euskal Autonomi Erkidegoko lurraldean dauden espetxeen gainean eta espetxe horietan loturik dauden presoei aplikatu behar zaien politika penitentziarioen inguruan.
Hori argi asko aipatzen dute Gernikako Estatutuaren bi artikulu: 10. artikuluaren 14. puntuak eta 12. artikuluaren lehenbiziko atalak. Bi artikulu hauek esaten dutenera jarraiki, Euskal Autonomi Erkidegoari dagokio, inolako zalantzarik gabe, bere lurraldeko espetxeen antolakuntza...
...bi artikulu hauek esaten dutenari jarraiki, Euskal Autonomi Erkidegoari dagokio inolako zalantzarik gabe bere lurraldeko espetxeen antolakuntza eta funtzionamenduaz arduratzea betiere Estatuaren Lege Penitentziarioaren aplikazioan.
Beraz, Euskal Autonomi Erkidegoak badu eskumenik baina eskumen hori exekuziozko eskumena da. Ez da eskumen legegilea ala legislatiboa, baizik eta Estatuan indarrean dagoen Lege Penitentziarioa aplikatzeari buruzkoa.
Hala ere, hau uste dut esan beharrekoa dela, eskumen hori egikaritu ahal izateko ezinbestekoak diren transferentziak ez dira gaur arte gauzatu. Hori gauza jakina da, ez dut ezer berririk deskubritzen. Hainbat ahalegin egin izan ditu Eusko Jaurlaritzak azken 30 urteetan –beno azken lau urteetan ez baina aurreko urteetan bai– transferentzia hori gauzatu dadin baina tamalez denak ala gehienak alferrekoak izan dira Espainiako Gobernuaren kontrako jarrera gogor eta sutsuarekin topo egin dutelako.
Eta puntu honetan beldurrik gabe baieztatu dezakegu gainera Gobernu zentral guztiak izan direla berdin-berdinak. Sozialistak zein popularrak jarrera berdin-berdina izan dute puntu honi dagokionez. Aste honetan bertan urrunago joan gabe, Eusko Alderdi Jeltzalearen diputatuek hamaikagarren aldiz eskatu dute espetxeen transferentzia Diputatuen Kongresuan eta hamaikagarren aldiz jaso dute PPren eta PSOEren ezeko borobila. Ikusten denez, bada hemen gainditu beharreko hesia ez da bakarrik Alderdi Popularrarena ez, Alderdi Sozialistak ere bete-betean bat egiten du honetan Alderdi Popularrarekin.
Oso argi esan zuen Idoia Mendiak berak orain duela lau urte, bere lehenbiziko agerraldian batzordean egin zuenean, honako hauek esaten zituenean: "Me preguntaba usted por la transferencia de prisiones. La transferencia de prisiones no es una prioridad para este Gobierno porque somos conscientes de que la transferencia de prisiones y la política penitenciaria forman parte de la política antiterrorista del Gobierno de España y del Ministerio de Interior. Y por lo tanto, nosotros respetamos y no vamos a invadir ese ámbito que consideramos muy delicado".
Horixe zen aurreko Gobernuaren jarrera eta horixe da itxura guztien arabera oraindik ere Alderdi Sozialistaren jarrera honetan bat eginik Alderdi Popularrarekin.
Gaur gaurkoz beraz, Arzuaga jauna, horrela daude gauzak gurean. Euskal Autonomi Erkidegoak badu eskumenik legeria penitentziarioaren exekuziorako baina Gobernu zentralak ukatu egin dio eta egiten dio eskumen hori egikaritzeko nahitaezkoak diren baliabideak.
Eusko Jaurlaritzak honek ez du etziko transferentzia hori eskatzeko ahaleginean. Aitzitik ekinean jarraituko du eskura dituen baliabide guztiak erabiliz transferentzia hori gauzatu dadin. Iraganean ere nik neuk egina dut lan hori, esate baterako Madrilgo Kongresuan diputatuan nintzenean, eta orain ez dut puntu horri buruz behintzat jarrerarik aldatuko.
Baina ona da gauzak zertan dauden zehatz-mehatz jakitea. Nolanahi ere, gauza bat argi eduki behar eta denok argi eduki beharko genuke. Transferentzia hori egongo balitz ere, Estatuko legeria penal eta penitentziarioa aplikatuko beharko litzaiekeela Euskadiko espetxeetan dauden presoei.
Eta horrek esan nahi, zuk ondo dakizuenez Arzuaga jauna legelaria baitzara, alde batetik amnistiak, indultu orokorrak eta horien antzeko neurri kolektiboak debekatuta egongo liratekeela erabat. Eta horrek esan nahi du baita ere, bigarren puntuz, onurak penitentziarioak denak banan-banan eskatu, banan-banan aztertu eta erabaki beharko liratekeela; inoiz ez taldeka, banan-banan baino.
Jakina, bere eskumenetatik aparte egin dezaket zerbait baita ere Eusko Jaurlaritza honek. Eusko Jaurlaritzak badu ekimen politikorako ahalmen orokorra eta hortik abiatuta ere, zerbait egin dezake zalantzarik gabe zuk aipatzen duzun arlo horretan. Edozein erakundek egin dezake hori baldin eta solaskidetzarako gaitasunik baldin badauka.
Zure interpelazioan aipatzen duzun elkarrizketan, esate baterako, lehendakariak berak Espainiako Gobernuko presidentearekin izan zuen batzarrean gai horri buruz hitz egin zuen eta horren berri eman zion baita ere talde-buru guztiei.
Baina neuri behintzat esperientziak esaten dit ekimen mota horiek askoz eraginkorragoak direla diskrezioz egiten baldin badira zarataka egiten baldin badira baino, aldarriek eta algarek ez baitute inoiz inor kartzelatik atera. Horiek bai ez direla batere eraginkorrak. Zeozertan esperientzia badaukagu, hain zuzen ere, horretan da: Zaratak eta algarak ez dutela inor inoiz espetxetik atera. Epikaren diskurtsorako baliagarriak izango dira. Ez dut hau zalantzan jartzen baina eraginkortasunaren ikuspuntutik ez dute batere baliorik. Esperientziak zerbait erakusten badigu, horixe da hain zuzen ere.
Eta horixe da, hain zuzen ere, Eusko Jaurlaritza hau lantzen ari den bidea. Eduki badaukan solaskidetzarako gaitasuna aprobetxatu, diskrezioz bere eskumenetatik haratago joateko politika penitentziario malguagoa eta gizakoiagoa eskatuz.
Horixe egin du Gobernu honek orain arte, horixe egin du lehendakariak berak pertsonalki orain arte eta horixe egiteko asmoa dauka hurrengo urteetan ere, horixe delako bide egokia eta horixe delako bide eraginkorrena.
Ésa es en definitiva la tarea en la que este Gobierno está y seguirá empeñado en aprovechar su capacidad de interlocución (que la tiene( para más haya del ejercicio estricto de las competencias que tiene asignadas en el ámbito penitenciario, que por el momento no han podido hacerse efectivas en (...) de la negativa rotunda de los gobiernos centrales hacer efectiva la transferencia correspondiente, trabajar discretamente como debe hacerse en este ámbito en favor de una política penitenciaria más flexible y más abierta, como siempre ha hecho y como sin duda está empeñado en seguir haciendo en los próximos tiempos.
Eskerrik asko.