LAZAROBASTER BADIOLA (EH Bildu, 2013-04-18):
Eskerrik asko.
Baserritarren nazioarteko borroka eguna izan zen atzo –lucha campesina– eta hemendik agur bero bat baserritar guztiei, munduko biztanleriaren erdia baina gehiagori agur bero bat.
Nekazaritza iharduna faktore askok baldintzatzen dute, muturreko baldintza meteorologikoek, suteek, animalien gaixotasunek, uztetako izurriek, merkatu global espekulatzaileek eta bestelako makina bat ezbeharrek ere bai. Agian, horregatik izango da nekazaritza nekez aritzea.
Begi-bistakoa da nekazaritza iharduna babestu beharra dagoela. Gaur egun Estatutik kudeatzen dira nekazaritza aseguruak. Aspaldidanik hemen behar zuen nekazaritza aseguruen eskumenak, baina oraindik ere transferitu gabe jarraitzen du.
Horixe da Euzko Abertzaleak taldearekin adostu dugun erdibidekoaren lehen puntua, eskumena behingoz transferitu dadila.
Garrantzitsua iruditzen zaigu nekazaritza aseguruei dagokion Euskadiko Nekazaritza eta Elikagaigintza Politikako Legearen 81. artikuluaren garapena Jaurlaritza, Aldundi eta sektoreko ordezkarien elkarlanetik burutzea.
Lege baten garapenean ezinbestekoa baita azpisektore bakoitzaren errealitate eta beharrizanak ezagutu, azken batean nekazariak izango baitira aseguru hauek kontratatuko dituztenak.
Baina nekazaritza aseguruen mundu honetan badago ezezaguna den beste errealitate bat eta gaur errealitate hori nahi nuke hona ekartzea. Elkarlaguntza erakundeei buruz ari naiz.
Baserritarren artean kutxa edo funts amankomun bat sortzea da eta urtero bazkide diren baserritarren primak sartzen dira kutxa horretan. Aldi berean, urte horretan ezbeharrak izan dituzten baserritarrei kalte ordainak ematen zaizkie kutxa horretatik.
Elkarlan eta auzolanean oinarrituta funtzionatzen du, bizitzako arazoei erantzuteko, ehundaka urtetan Euskal Herrian egin den bezala. Eta ez nekazaritzan bakarrik, beste alor batzuetan ere bai. Heriotzen aurrean, hileta gastuak ordaintzeko ermandadeak, garraiolarien ibilgailuak babestekoak edota itsas kofradiak besteak beste.
Nekazaritza aseguruek diru publikoaren beharra dute...
...itsas kofradiak, besteak beste.
Nekazaritza aseguruek diru publikoen beharra dute aseguru etxe pribatu eta nekazarien beharrak estaltzeko. Hau da, urtero- urtero aurrekontuetatik partida bat hontara bideratu behar da. Elkarlaguntza erakundeek, aldiz, ez dute diru publikoen beharrik funtzionatu ahal izateko, elkarlaguntza erakundeko bazkideen artean modu autonomo batean funtzionatzen baitute. Eta diru publikoa geroz eta urriagoa den garai honetan, sustatu beharko genituzke honelako alternatibak.
Jakinda gainera ongi funtzionatzen dutela, irabazi asmorik gabeko erakundeak direla, beraien bazkideei gertuko zerbitzua ematen dietela eta bazkideek beraiek zuzentzen dutela erakundea bera. Elkarlan eta auzolanean oinarritutako irtenbide ekonomiko hau tresna egokitzat hartzen dugu beste arazo batzuei ere aurre egiteko
Baina zergatik ez daude honelako erakunde gehiago? Gaur egun, elkarte laguntza erakundeek ez daukatelako marko legal egokirik, borondatezko gizarte aurrikuspeneko erakunde edo ezagunagoa den EPSV bezala funtzionatzen dute. Honek asko zailtzen du erakunde hauen jarduna.
Horregatik, Euzko Abertzaleak taldearekin adostutako erdibidekoan jaso dugu elkarlaguntza erakundeen garapena sustatzea, hala nola, nekazaritza sektorean eta beste sektore ekonomiko batzuetan dauden erakundeentzat propioagoa den marko legal bat bilatzea.
Gaurko ekimen honekin espero dugu alde batetik, epe motz batean aseguruen bitartez nekazaritza ihardunerako babes eta berme gehiago lortzea eta bestetik, elkarlaguntza erakundeei beraien bidea egin dezaten baldintza egokiak sortzen laguntzea.