BEITIALARRANGOITIA LIZARRALDE (EH Bildu, 2013-05-23):
Egun on denoi. Mila esker.
Gaia zentratzeagatik, Metroaren 3. linea amaitu behar da? Bai. Berandu baino goiz amaitu behar da? Bai. Edozein modutara eta edozein preziotara? Ez. Hor dago gakoa gai honetan. Eta besteek bakarren batek aipatu baina oso gainetik eta gainerakoek badaezpada ere aipatu ere ez duzue egin.
Metroaren 3. linea egiteko beste lau urte aurreikusten dituela egia da Ingurumen eta Lurralde Politikako sailburuak, Ana Oregik berak esan zigun. Bera hemen dago bestela guri gauzak zuzentzeko eta hala esan du gainera idatziz emandako erantzun batean edo bestean.
Era berean, sailburuak esandako zerbait da ere 2012ko abendua bitartean Eusko Jaurlaritza ia 51 milioi jarri zituela lan hauetan. Etorkizuna ez du egia esan gehiegirik argitu, besteak beste, esan digulako Bizkaiko Foru Aldundiarekin hitzarmen bat berritzeko lanetan ari direla. Baina beste gauza batzuk ere argitu ditu eta argitzen joan dira hilabete hauetan eta niretzat aipatzeko modukoak dira.
2008an sinatu zen aurreneko hitzarmena eta orduan 153 milioiko kostuaz hitz egiten ari ginen. Egun kopurua 220tik gorakoa da eta zergatia begiratu beharko genuke. Zergatiari ez diozue begiratu nahi izan eta nik bai, nik azentua hor jarri nahi dut. Lanak egiteko epea luzatzeak ekarri du garestitze bat eta badirudi hori dela arrazoi bakarra edo interesatzen zaigun bakarra. Baina nik esango nuke obren planifikazio ez egoki batek eta beste gauza askok ere zerikusia izan dutela.
Proiektuan moldaketak eta hobekuntzak egin dira. Egia da. Baina aurrikusi gabeko beste obra batzuetan gertatzen direnak bezala hartu behar ditugu? Hainbeste? Edo hain kopuru handiraino? Niri sinesteko oso zaila egiten zait. Alegia, eta berriro ere sailburuaren datuetara itzultzen naiz, nola den posible orain 277.560.779 euroz hitz egitea, ia 778 milioi. Alegia, lehen Llanos andreak esan duen bezala ehundik gora luze milioi gehiago. Alegia, 180 garestitzea. Eta 180 garestitzea obra bat aurreikusi daitekeen zerbait bezala hartzen baduzue edo hartu behar badugu, ni ez nago hori onartzeko prest. Esan behar delako ez gu ezta herritarrak ere ez garela inozoak.
Badakigu horrelako lanak konplexuak direla, badakigu zailak direla, badakigu dena ez dagoela aurreikusterik. Baina hain maila handian aurreikuspena egiteko modurik ez izatea, guretzat ezin da horrela lerro batean eta esaldi batean pasatzen utzi. Egia da eta garbi dago gauza batzuk aurreikusiezinak izango zirela –berriro diot– baina agerian geratzen dena da honelako desfase handia dagoenean gestio oker bat ere eman dela eta nabarmena dela.
Bistan uzten du diru publikoaren gestioa ez dela zuzena izan eta ikusten ari gara gainera ez Metroarekin bakarrik, Bizkaian eta Bizkaiko garraioan ikusten ari gara hori eta hor agenteak ditugu, bai Foru Aldundia daukagu eta baita Jaurlaritza ere daukagu. Ikusi besterik ez dago ez dela kasu bakarra Metroarena. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren zuloa ere azkenaldi honetan hor notizia izan dugu, 500 milioikoa hor dugu. Eta ez du akaso bakarren batentzat loturarik izango baina niretzat bai gestio eredu bat aurreikusten edo erakusten duelako.
Beraz, guk egiten dugun aurreneko eskaria da zehaztu dezatela behingoz 3. Metroaren lanak zer direla eta garestitu diren hainbeste. Aztertu dadila hori ondo –eta hemen dator gure bigarren eskaria–, begira dadila ondo zer dagoen justifikatua eta zer den gestio okerraren ondorio eta bigarren honetan aurrerapenak baleude, argitu daitezela eta neurriak hartu daitezela.
Reyes jaunak harridura azaltzen zuen nola EH Bilduk ez duen bat egiten berak badakienean puntu hau guretzat oso dela inportantea eta puntu horren gainetik ezin dela pasa eta ezin dela bakarrik epe luzapenaz edo Gobernuen borondateaz hitz egin. Horrela beste zerbait estali nahi badu, esan diot lehen ere ni ez nau bide horretan aurkituko.
Hori da ezer baino lehen gure ustez egin behar dena zeren eta lanak amaitu beharko dira, noski, baina ez edozein kosturekin, ez edozein modutara diru publikoaren gestio arduratsuak besterik eskatzen duela uste dudalako. Atzo batzorde batean ere esan nuen eta uste dut askotan entzungo didazuela hau. Uste dut hori beti bermatu behar dugula eta ezin dugula gainetik pasa.
Uste dugu gainera, lan hori egiten den aldi berean eta sinatu behar duten hitzarmen baten bitartez edo dena delakoaren bitartez, behingoz argitzeak ez duela besterik oztopatzen eta argitu behar digutela behingoz bai Eusko Jaurlaritzak eta bai Bizkaiko Diputazioak kasu honetan tartean dagoelako, zein den geratzen den lanen postu hori eta zein den hauek gauzatzeko plangintza zehatza eta plangintza zehatz horren arrazoiak izan operatiboak, izan diru beharrarenak, izan dena delakoak.
Herritarrek behingoz jakin egin behar dute noiz amaituko diren lan horiek eta nola, gehiegietan esan zaielako gaur gauza bat eta bihar beste bat. Eta uste dut herritarrek hori baino errespetu gehiago merezi dutela. Izan ere, eta hau da gure laugarren eskaria gaur, herritarrak neurriz kanpo ari dira pairatzen lanen ondoriozko eragozpenak.
Eta ez dira obrek ekartzen dituzten gorabeheratxo batzuk, hori baino gehiago dira eta ez dira hilabete gutxi batzutan, urteetan dira eta inkluso iruditzen zait ahal den neurrian saihestu daitezela. Ez, ahal den neurrian, ez. Goizean goizetik ari zarete hemen legea bete behar dela esanez, eta gertatzen ari diren gauza askok ez lukete ezta Irisgarritasun Legea ere beteko ezta hasieratik ere. Beraz, ahal den moduan ez, gauza batzuk ere bermatu egin behar zaizkie herritarrei.
Nik aipamen zehatzago bat egin nahi nieke. Aipatu da hemen eta gogoratu nahi dut 3. lineak Bilboko langile auzoei, goiko auzoei egiten diela zerbitzua, 70.000 bizilagunetaz ari garela, Otxarkoaga, Txurdinaga, Zurbaranbarri, Uribarri, Matiko inguruak aipatzen ditugunean. Trenbide saretik kanpo geratu ziren, egia da Llanos andreak esan duena, eta hauengana zerbitzuak iristea premiazkoa dela.
Baina auzo guzti hauetan egunerokoan pairatzen ari direna ez da batere xamurra izaten ari. Lanekin elkarbizitza ez da lerro batean gainetik pasatzeko modukoa. Kasu askotan pentsatu nahi nuke etsigarria ere izan behar duela herritarrentzat zeren eta ez da aste batzuetako kontua, denok dakigu obrekin bizitzea zer den, urteetakoa ere izan da. Hiru urte t´erdiz ari dira nozitzen lanen ondorioak asko eta asko eta horiek dira obrak luzatu direlako efektibamente, eta baita beste gauza askorengatik ere bai. Eta egia da orain 2017 esan zaigu eta herritarrak seguru nago kezkaz josita daudela data horiek ikusita.
Onartezina dela iruditzen zait gertatzen ari dena eta gainera guk osteratxoa egin dugu lanetara zeren eta ez gara Bilbokoak. Batzuk bizi dira inguru horretan, beste batzuk ez gara han bizi. Bilbo ezagutzen dugu, estimatu ere bai eta hurbildu egin gara eta ikusi egin dugu.
Adibide xume batzuk jarriko ditut esan dudanaren larritasunaren adibide. Matikon, Tivoli kalean adibidez. Oinezkoentzako pasagunea 80 zentimetroko zabalera baino ez du. Haurreskola bat dago inguruan, haurrekin pasatzea esango dut ez dela lan erraza, ez dut dramatizatuko gehiago baina hori baina gehiago da. Kamioien joan-etorriak ikaragarrizko arazoak dakartza eta arriskuak, zaratak eta bestelakoak ere egunerokoan oso presente daude.
Uribarriko etorbidean are larriagoa da. 60 zentimetrokoa da pasoa. Beraz, esaiozu seme-alaba txiki bat daukanari hiru urte t´erdiz ez daukala nondik pasa zeren eta kalean bi aldeetan arazo bera dauka. Uste dut hori ez dela ahal den neurrian gorabehera gainditu behar direla esaldi batean pasatzeko modua.
Helburua zaila izango da. Helburua guztiak ondo betetzea zaila izango da baina arazoa gutxiestea ere ez dut uste arduratsua denik. Eta bi adibide baino ez dira, berriro diot. Adierazgarriak iruditzen zait hala ere lana nola planifikatu den zeren eta hau ere lanaren parte bat da gauzak nola egin diren erakusten duena. Eta uste dut herritarren bizi kalitateak Metroa bukatzen denean kezkatu behar gaituela baina Metroa egiten den bitartean ere bai.
Beraz, eragozpen horiek mugatu egin behar dira, dena ezingo da ekidin baina irauten duen bitartean herritarrek izan beharreko gutxienekoak berrikusi egin behar dira eta bermatu, ez ahal den neurrian konpondu, eta neurriak hartu behar dira eta hori ere badago gure eskarian.
Eta hau esanda, hasierara nator berriro ere. Bukatu bai, bukatu behar dira ahal bezain azkar bai baina ez besterik gabe. Ez al leudeke lanak amaituta eta diru gutxiago gastatuz gestio zuzena egin izan balitz? Guk ziurtasunez diogu baietz eta hori argitu egin behar dela.
Bata eta bestea, biak aldi berean egin daitezkeela ere bai eta horrek erakutsiko luke gainera biak egingo balira, diru publikoa ere gestio zuzena denok egiteko borondatea badaukagula zeren eta horri ateak ixten bazaizkio eta horri ateak itxi zaizkio erdibideko zuzenketarekin, susmoetarako bidea irekiko dugu. Ez dut akusaziorik egingo baina bai susmoetarako bidea irekitzen dela zeren eta horrek erakutsiko luke akaso zerbait ez dela argitu nahi.
Eta azken aipamena defizitaren kontuari egin nahi nioke zeren eta puntu horrekin ere ez gatoz bat. Eta alegia esan dugu lehenengo momentutik defizitaren gaia eta defizita malgutzeko modua baldin badago zertan erabaki beharko balitz, ez dut uste legez besteko proposamen bat denik horretarako bidea eta ez dut uste modua hau denik. Ikusi beharko da zer da malgutzen dena, ikusi beharko da zeintzuk diren beharrak eta lehentasunak finkatu beharko dira bai Parlamentu honetan proposamena ekarrita, baita Bizkaiko Batzar Nagusietan ere.
Orain arte esaten ari dena bilera eremu urri batzuetan dago eta eztabaida hori baino irekiagoa da. Eta are gehiago esango dut gainera, eskerrak guk aspaldi esaten dugu baina beste batzuk ere bat egin izan duzuen azkenaldian pertsonetan inbertitzeko garaia dela esateko zeren eta defizitaren malgutzea aipatu den bezain pronto, ez dut entzun pertsonetan zuzenean beste zerbitzu batzuetan inbertitzeko inolako proposamenik eta bai porlanean.
Eta begira gauza bat positiboa Maneiroren proposamena zeukan: Defizitaren helburuak batzuk finkatzen zituela eta ez ziren obra publikoak nahiz eta obra publikoak ere garrantzitsuak diren. Baina tamalez erdibidekoan horri ere uko egin diozu, hori pena.
Mila esker.