ISASI BALANZATEGI (EH Bildu, 2014-10-17):
Presidente andrea eskerrik asko.
Lehen esan bezala uste nuen lehendakari honentzat euskera zela lehentasunezko ildoa, usteak erdi ustel.
Hemen arazoa gertatzen da ikasturte bakoitzean derrigorrezko eskolaldia ikasle batek amaitzen duenean hizkuntza gaitasun nahikorik lortu gabe, Jaurlaritza honek holako kasu bakoitzean zapuztu egiten du pertsona horrek duen eskubidea herri honen hizkuntzan nahikotasun maila izateko. Eta hori gertatzen da ikasturtero eta gertatuko da ikasturtero milaka kasuetan.
Ikasle horiek behartuta egongo dira euskera bereganatu nahi izan badute esfortzu izugarriak egiteko bere kaxa, bere diruz ze ez zaie ordaintzen euskera ikasteko ondoren helduaroan. Zapuztu egiten da pertsona horien guztien eskubidea euskeraz jakiteko. Hori da arazoa.
Gure posizioa ez da demagogikoa. Guk kritikatu egiten dugu kritikatu egin duguna beti. Hezkuntza ereduak ez da guk, EH Bilduk esaten duelako...
...egiten du kritikatu egin duguna beti, hizkuntza ereduak ez da EH Bilduk esaten duelako, hizkuntza ereduek ez dute balio hizkuntza gaitasun nahikotasuna lortzeko. Hori idatzita dago eta Hezkuntza sailburuak badaki jakin hori ez dela horrela.
Beraz, hezkuntzaren ikuspegitik bete ezin litekeena ikuspegi politikotik ezin defenda dezakeguna, ez da defendigarria. Esan dudan moduan, ez bada interes politikoengatik, komeni delako.
Lege zentralistaren aurrean ez naiz ni izango kritikatu egiten dutena egiten diren ahaleginak eskumenak babesteko baina nik uste tinkoago planteatu egin behar dela. Hemen arazoa ez da akordioa lortu izan dena. Hemen bi alde izaten dira akordio batean, hemen Espainiako Gobernuak ikusi du, ondo ikusita ere, hizkuntza ereduak balio dutela gaztelaniari lehentasuna emateko, hori da ikusi dutena eta horrexegatik sinatu dute.
Katalunian ez da halakorik gertatu. Katalunian Generalitatek ziurtatu egiten dutelako ikasle guztientzat katalanenaren hizkuntz gaitasun nahikotasun maila guztientzat, ikasle guztientzat. Behinik behin, sistema hara begira eta horrela planteatzen du.
Hemen begirune arazoa eta koofizialarik oraindik nik ez dut ulertzen eta bada zenbait kasutan nire ibilbide pertsonalarengatik, hizkuntza koofiziala eta bestea gaztelania eta duintasun minimo bat, ez da bakarrik izendapen kontua.
Guk askotan esaten dugu eta sentitzen gara, esaten dugu espaloitik ez garela jaitsiko eta identifikatu egiten gara Estatu Batuetan afrikar jatorriz pertsona horiek egiten zuten kanpaina. Beren duintasuna aitortu egiten ez badigute, hau da, jarritako akordio horretan euskera hitza onartzen ez baldin badute, nola onartuko gaituzte?
Nik uste koofiziala eta lege eta hizkera juridikoetan adituetan koofiziala baldin bada, bata eta bestea izan beharko lirateke biak ofizialak. Jarri beharko lukete "hizkuntza koofiziala eta literatura eta beste hizkuntza koofiziala eta literatura" eta horrela zerbait argituko litzateke. Etortzen zait Cortazarren literatura eskailerak igotzeko instrukzioak.
Euskera gutxietsi egiten dute, hizkuntza ereduen diseinuak ez du balio bermatzeko ikasleen eskubidea euskeran nahikotasun maila lortzeko. Aldatu beharra dago eta gure helburua hori da. Aparte izango da LOMCEren inguruan dagoen eztabaida, sailburuak izango du agerraldia eskatu dugulako horri buruz hitz egiteko.
Baina hizkuntzari dagokionez guk bi gauza eskatuko dugu. Aurrenik eta behin, begirunea, euskaldunekiko eta euskerarekiko eta bigarrenik, ikasleen eskubidea euskeraz jakiteko derrigorrezko eskolaldiaren amaieran. Eta horretarako, hizkuntza ereduen diseinuak ez du balio.
Eskerrik asko.