C++ da cin (kiritish) operatori
Published: 2022-09-13 16:21:36

C++ dasturlash tilida foydalanuvchi tomonidan ma'lumotlarni qo'lda klaviatura orqali kiritish imkonini yaratish buyrugi `cin` (cin - console input) operatori orqali yaratiladi:

```cpp
1   // Sherzod Jumayev
2   // 13.09.2022
3   // cin - operatori
4
5   #include <iostream>
6   using namespace std;
7   
8   int main(){
9       string ism;
10
11      cout << "Ismingizni kiriting: ";
12      cin >> ism;
13
14      cout << "Sizning ismingiz " + ism;
15
16      return 0;
17      }
```
Bu kodda 11-qatorda biz avval bilib olgan `cout` operatori orqali foydalanuvchidan ismini kiritishini surayapmiz va 12-qatorda `cin` operatori orqali consoleda foydalanuvchi uchun ma'lumot kiritish imkonini yaratib beryapmiz.14-qatorda esa foylanuvchi kiritgan ma'lumot orqali uning ismi kimligini chiqarib beryapmiz.

Ushbu kodni toliq tushunadigan bolsak C++ dasturlash tilida 1-, 2-, 3- qatorlar **sharxlar** hisoblanadi.
4-, 7-, 10-, 13-, 15- qatorlar bo'sh satrlar va bu satrlar kodni tezroq o'qishni,kodni osonroq tushunishni imkoni beradi.
5-qatorda ma'lumotlarni kiritish va chiqarishni imkonini yaratish uchun **#include <iostream>** kutubxonasi qoshayapmiz.
6-qatorda **using namespace std;** standart nomlar fazosini e'lon qilyapmiz.
7-qatorda **int main()** esa har bir dastur ega bo'lishi kerak bo'lgan asosiy funksiyalarni, algoritmlarni o'z ichiga oluvchi **main** qismi kirityapmiz.
9-qatorda o'zgaruvchi **string ism;** e'lon qilayapmiz
11-qatorda **cout << "Ismingizni kiriting: ";** consoleda ma'lumot chiqarayapmiz.
12-qatorda **cin >> ism;** consolda ma'lumot kiritish imkonini yaratayapmiz.
14-qatorda **cout << "Sizning ismingiz " + ism;** foydalanuvchi kiritgan ma'lumot orqali consolega ma'lumotlarni chiqarayapmiz.
16-qatorda **return 0;** orqali kodni 1 marotaba qaytarilishini ta'minlab dasturni muaffaqqiyatli yakunlayapmiz.




## Ozgaruvchilar (variables)

O'zgaruvchi - xotiraning nomlangan qismi bo'lib, o'zida ma'lum bir toifadagi ma'lumotni yoki ma'lumotlarni saqlaydi.O'zgaruvchining nomi orqali xotiraning qiymat saqlayotgan qismiga murojaat qilamiz.Programmamiz ishlash jarayonida o'rgaruvchilarimizning qiymatini o'zgartirishimiza mumkun.Har qanday o'zgaruvchi ishlatishimizdan oldin uni e'lon qilishimiz kerak bo'ladi.

```cpp
1   // Sherzod Jumayev
2   // 13.09.2022
3   // cin - operatori
4
5   #include <iostream>
6   using namespace std;
7   
8   int main(){
9       string ism;
10      int yosh;
11
12      cout << "Ismingizni kiriting: ";
13      cin >> ism;
14      cout << "Yoshingizni kiriting: ";
15      cin >> yosh;
16
17      cout << "Sizning ismingiz " + ism;
18      cout << "Yoshingiz " + yosh + " da";
19
20      return 0;
21      }
```
Ushbu kodda 2 hil toifadagi o'zgaruvchilarni e'lon qilayapmiz **string ism;** va **int yosh;**.
Bu yerda **string** va **int** o'zgaruvchining ma'lumot turi hisoblanadi, **ism** va **yosh** o'zgaruvchining qiymati hisoblanadi.

**string** ma'lumot turi orqali biz doimo matn ko'rinishidagi o'zgaruvchilarni, **int** ma'lumot turi orqali biz doimo butun sonlarni va **float** ma'lumot turi orqali biz doimo kasr sonlarni o'zgaruvchilar sifatida saqlashimiz mumkun.Bu postda biz o'zgaruvchilarning bir nechta toifasini ko'rdik.