Lescha da vischnancas dal chantun Grischun (LV)    175.050   Lescha da vischnancas dal chantun Grischun (LV)  dals 17-10-2017 (versiun dals 01-07-2018)  Il cussegl grond dal chantun Grischun1),  sa basond sin l'art. 31 al. 1 da la constituziun chantunala2), suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 27 da zercladur 20173),  concluda:  1. Disposiziuns generalas  Art.  1 Champ d'applicaziun e da regulaziun 1 Questa lescha vala per las vischnancas politicas. Per las vischnancas burgaisas, per  las  regiuns  e  per  las  corporaziuns  da  vischnancas  vala  ella  confurm  al  senn,   uschenavant che la lescha na dispona expressivamain nagut auter. 2 La lescha regla ils tratgs fundamentals da l'organisaziun, da l'adempliment da las   incumbensas,  da  la  collavuraziun  e  da  la  fusiun  da  vischnancas  sco  er  da  la   surveglianza chantunala.  Art.  2 Status giuridic da las vischnancas 1 Las  vischnancas  èn  corporaziuns  territorialas  da  dretg  public  cun  atgna  persunalitad giuridica.  Art.  3 Autonomia 1 Las  vischnancas  reglan  independentamain  lur  fatschentas  en  il  rom  dal  dretg  surordinà.  Il  dretg  chantunal  las  conceda  ina  libertad  d'agir  uschè  gronda  sco  pussaivel. 2 En quest rom ha la vischnanca il dretg da legislaziun e d'administraziun.  1) PCG 2017/2018, 193 2) DG 110.100 3) pagina 187  * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch   1   https://www.gr-lex.gr.ch/data/110.100/rm   175.050    Art.  4 Fracziuns 1 La  sutdivisiun  dal  territori  communal  en  fracziuns  serva  unicamain  a  la  designaziun geografica.  Art.  5 Legislaziun 1 Las  vischnancas  reglan  ils  tratgs  fundamentals  da  lur  organisaziun  e  las  cumpetenzas da lur organs en la constituziun communala; latiers tutgan tranter auter   er las cumpetenzas finanzialas. 2 Disposiziuns impurtantas vegnan relaschadas en furma d'ina lescha, disposiziuns  main impurtantas en furma d'ina ordinaziun. 3 Ils relaschs vegnan publitgads uffizialmain. 4 Las vischnancas actualiseschan lur relaschs en moda cunvegnenta en ina collecziun  generalmain accessibla.  Art.  6 Infurmaziun da la publicitad 1 Las vischnancas infurmeschan periodicamain ed en moda adequata la publicitad  davart fatschentas d'in interess general. 2 En vischnancas che introduceschan il princip da transparenza vegnan applitgadas  las  disposiziuns  da  la  lescha  davart  il  princip  da  transparenza,  cun  resalva  da   regulaziuns divergentas.  Art.  7 Responsabladad 1 La responsabladad per  donns ch'ils  organs communals  e las ulteriuras  persunas  ch'èn  en  servetsch  da  las  vischnancas  chaschunan  exequind  lur  activitad  da  servetsch, sa drizza tenor la lescha davart la responsabladad dal stadi.  Art.  8 Cumpetenzas penalas 1 En cas da cuntravenziuns cunter lur relaschs pon las vischnancas smanatschar cun  multa. Resalvadas restan las disposiziuns penalas dal chantun e da la confederaziun. 2 Multas  dastgan  vegnir  pronunziadas  mo  sin  basa  d'ina  smanatscha  penala  ch'è  fixada expressivamain en ina lescha. 3 Las  disposiziuns  generalas  che  valan  per  il  dretg  penal  chantunal  vegnan  applitgadas confurm al senn er per las disposiziuns penalas da las vischnancas. 4 La procedura sa  drizza tenor  la  lescha introductiva  tar  il  cudesch da procedura  penala svizzer.  2       175.050   2. Organisaziun  Art.  9 Chaussas generalas 1 En il rom dal dretg surordinà pon las vischnancas s'organisar libramain.  Art.  10 Organs communals 1. chaussas generalas  1 Ils organs obligatorics da las vischnancas èn la totalitad da las persunas cun dretg   da  votar,  la  suprastanza  communala  e  la  cumissiun  da  gestiun.  La  legislaziun  chantunala speziala e las vischnancas pon prevair ulteriurs organs communals. 2 Las  vischnancas  pon  remplazzar  u  cumplettar  la  radunanza  communala  cun  in  parlament communal. 3 En vischnancas senza parlament communal suttametta la suprastanza communala  ed en vischnancas cun parlament communal il parlament a las persunas cun dretg da   votar las fatschentas che duain vegnir deliberadas.  Art.  11 2. protocols a) protocollaziun ed exposiziun dals protocols  1 Ils organs communals fan protocols separads che infurmeschan almain davart ils  conclus, davart ils resultats da las elecziuns sco er davart eventualas contestaziuns   concernent la violaziun da disposiziuns da cumpetenza e da procedura. Ils protocols   ston vegnir suttascrits da la protocollista u dal protocollist e – suenter l'approvaziun  expressiva u taciturna – da la parsura u dal parsura. 2 Il protocol da la radunanza communala vegn publitgà il pli tard 1 mais suenter la   radunanza en la moda ch'è usitada al lieu. Resguardond las disposiziuns davart la  protecziun da datas dastgan ils protocols vegnir publitgads en medias electronicas. 3 Protestas cunter il protocol da la radunanza communala ston vegnir inoltradas en  scrit a la suprastanza communala entaifer il termin d'exposiziun da 30 dis. Quellas  vegnan tractadas a chaschun da la proxima radunanza communala, e sin quai vegn   approvà il protocol.  Art.  12 b) invista 1 Dals protocols da las radunanzas communalas publicas e da las sesidas publicas dal   parlament communal pon mintgina e mintgin prender invista. 2 Cun resalva da dretg communal divergent  vegni mo permess da prender invista   dals  protocols  da  la  suprastanza  communala  e  da  las  ulteriuras  autoritads  communalas, sch'i pon vegnir fatgs valair interess degns da vegnir protegids. 3 Al  dretg  da  prender  invista  poi  vegnir  satisfatg  cun  consegnar  in  extract  dal   protocol.   3     175.050    Art.  13 Persunas cun dretg da votar 1. chaussas generalas  1 En  lur  totalitad  furman  las  persunas  cun  dretg  da  votar  l'organ  suprem da  la  vischnanca. 2 A  norma  da  la  constituziun  exerciteschan  ellas  lur  dretgs  en  la  radunanza  communala u a l'urna. 3 Il  dretg  da  votar  en  chaussas  communalas  sa  drizza  tenor  la  constituziun  dal  chantun Grischun e tenor la lescha davart ils dretgs politics en il chantun Grischun. 4 Las vischnancas pon decider sche, sut tge premissas ed en tge dimensiun ch'ellas   vulan introducir il dretg da votar e d'eleger en chaussas communalas per Svizras e   Svizzers a l'exteriur respectivamain per persunas estras.  Art.  14 2. cumpetenzas intransmissiblas en vischnancas senza parlament  communal  1 En vischnancas senza parlament communal na dastgan las persunas cun dretg da  votar betg vegnir privadas da las suandantas cumpetenzas: a) eleger la suprastanza communala e la cumissiun da gestiun; b) relaschar e midar la constituziun communala e las leschas communalas; c) approvar il preventiv ed il quint communal sco er fixar il pe da taglia; d) decider da furmar ina corporaziun da vischnancas u da sa participar ad ina tala   respectivamain da sortir d'ina tala; e) decider da fusiunar cun autras vischnancas; f) autras cumpetenzas tenor la legislaziun chantunala speziala.  Art.  15 3. cumpetenzas intransmissiblas en vischnancas cun parlament  communal  1 En vischnancas cun parlament  communal  na dastgan las  persunas cun dretg da  votar betg vegnir privadas da las suandantas cumpetenzas: a) eleger il parlament communal e la suprastanza communala; b) relaschar e midar la constituziun communala; c) decider da furmar ina corporaziun da vischnancas u da sa participar ad ina tala   respectivamain da sortir d'ina tala; d) decider da fusiunar cun autras vischnancas; e) autras cumpetenzas tenor la legislaziun chantunala speziala. 2 Las vischnancas decidan, sche las ulteriuras fatschentas tenor l'artitgel  14, ch'èn  resalvadas a las persunas cun dretg da votar,  èn suttamessas ubain al referendum  facultativ ubain al referendum obligatoric.  Art.  16 4. dretgs politics 1 Ils  dretgs  politics  en  la  vischnanca  èn  garantids  a  norma  da  la  constituziun  communala e da la lescha davart ils dretgs politics en il chantun Grischun.  4       175.050   2 En vischnancas cun radunanza communala po mintga persuna cun dretg da votar  pretender che la suprastanza infurmeschia davart il stadi u davart la liquidaziun d'ina   fatschenta communala. Il scleriment sto vegnir dà il pli tard en la proxima radunanza  communala.  L'infurmaziun  po  vegnir  spustada  u  refusada,  sch'ella  stat  en  cuntradicziun cun interess considerabels da la vischnanca u da terzas persunas. 3 Il dretg d'iniziativa da las persunas cun dretg da votar vala per fatschentas ch'èn  suttamessas al referendum obligatoric u facultativ.  Art.  17 5. procedura da votaziun e d'elecziun 1 En  il  rom  dal  dretg  surordinà  reglan  las  vischnancas  sezzas  la  procedura  da  votaziun e d'elecziun. Subsidiarmain valan las prescripziuns da la lescha davart ils   dretgs politics en il chantun Grischun.  Art.  18 6. votaziuns consultativas 1 Las vischnancas pon far votaziuns consultativas. 2 La procedura sa drizza tenor la procedura da votaziun ordinaria.  Art.  19 7. reponderaziun 1 In  conclus  da  la  radunanza  communala  u  da  la  votaziun  a  l'urna  po  vegnir  suttamess a tala da tut temp per al reponderar. Resalvads restan ils dretgs da terzas  persunas. 2 Avant  la  scadenza  dad  1  onn  suenter  l'entrada  en  vigur  d'in  conclus  sto  ina  reponderaziun vegnir tractada mo, sche quella vegn concludida cun ina maioritad da  dus terzs da las votantas e dals votants a chaschun da la decisiun da la fatschenta.  Art.  20 Votaziun a l'urna 1 En la constituziun communala vegnan designadas quellas fatschentas che vegnan  decididas a l'urna. 2 Cun excepziun  da  las  elecziuns  sto  la  radunanza  communala  respectivamain  il  parlament communal tractar ordavant las fatschentas che vegnan decididas a l'urna e  las deliberar per mauns da la votaziun a l'urna ensemen cun ina recumandaziun per  la votaziun.  Art.  21 Radunanza communala 1. abilitad da decider, procedura  1 Mintga radunanza communala  che vegn convocada confurm a l'urden è abla da  decider. 2 Decisiuns dastgan vegnir prendidas mo davart objects da tractativa che figureschan  sin la glista da tractandas, la quala è vegnida communitgada almain 10 dis avant la  radunanza communala.   5     175.050    3 Sche quai  è  raschunaivel,  sto  la  violaziun da disposiziuns da cumpetenza  e  da  procedura vegnir contestada immediatamain. Cas cuntrari scroda il dretg da recurs.  Art.  22 2. publicitad, recusaziun 1 Las radunanzas communalas èn publicas. 2 Davart l'admissibladad da registraziuns u transmissiuns visualas e sonoras decida la  radunanza communala.  Mintga  persuna cun dretg da votar  po pretender  che sias  remartgas e ses votums na vegnian betg registrads. 3 L'exclusiun da persunas senza dretg da votar vegn ordinada, sche quai è necessari   pervia d'interess publics u privats predominants per singulas fatschentas. 4 Ils  motivs  da  recusaziun  decisivs  per  las  autoritads  na  valan  betg  per  las   participantas ed ils participants da la radunanza communala.  Art.  23 Parlament communal 1. cumposiziun, cumpetenzas  1 La  constituziun  communala  fixescha  en  spezial  il  dumber  da  commembras  e  commembers e las cumpetenzas dal parlament communal.  Art.  24 2. publicitad 1 Las sesidas dal parlament communal èn publicas. L'exclusiun cumpletta u parziala  da la  publicitad vegn  ordinada,  sche quai  è  necessari  pervia  d'interess  publics  u   privats predominants per singulas fatschentas.  Art.  25 Autoritads communalas 1. elegibladad  1 Mintga persuna cun dretg da votar po vegnir elegida en in'autoritad communala. 2 En la suprastanza communala ed en il parlament communal pon vegnir elegidas   persunas  che  han  –  il  pli  tard  il  mument  da  las  elecziuns  –  lur  domicil  en  la  vischnanca. Il domicil sto restar per l'entira durada d'uffizi en la vischnanca. 3 Per l'elecziun en ina cumissiun cun funcziun da cussegliaziun po il dretg communal  pretender l'obligaziun d'avair domicil en la vischnanca.  Art.  26 2. elecziuns substitutivas 1 Sch'i resulta in post vacant pervia da l'extrada da la titulara u dal titular d'in uffizi  durant la perioda d'uffizi currenta, sto vegnir fatga in'elecziun substitutiva per il rest  da la perioda d'uffizi,  nun che la proxima elecziun ordinaria haja lieu entaifer ils   proxims 9 mais. Per l'elecziun substitutiva valan las medemas disposiziuns sco per  las elecziuns ordinarias. 2 Sche  las  premissas  per  far  in'elecziun  substitutiva  n'èn  betg  ademplidas,  sa   participescha  in'eventuala  substituta  u  in  eventual  substitut  a  las  tractativas  da  l'autoritad per la commembra u il commember ordinari sortì.  6       175.050   Art.  27 3. elecziuns en differents uffizis 1 Sch'ina persuna vegn elegida en differents uffizis ch'excludan in l'auter, sto ella sa   decider per in da quests uffizis. 2 Sch'i existan motivs d'exclusiun en il senn da l'artitgel 32 e sche las elecziuns han  lieu il medem mument, è elegida quella persuna che ha survegnì dapli vuschs. Sche  candidatas e candidats han survegnì tuttina bleras vuschs, decida la sort. 3 Sch'ina da las persunas, tranter las qualas igl exista in motiv d'exclusiun en il senn  da l'artitgel 32,  vegn elegida e sche la segunda persuna è en uffizi,  senza che la  reelecziun da la segunda persuna fiss necessaria a medem temp sco l'elecziun da   l'emprima persuna, è l'elecziun nunvalaivla.  Art.  28 4. participaziun, abilitad da decider 1 Cun resalva da motivs perstgisabels èn las commembras ed ils commembers da las   autoritads obligads da sa participar a las sesidas. 2 In'autoritad è abla da decider, sche almain la maioritad da sias commembras e da  ses commembers è preschenta ed ha il dretg da votar.  Art.  29 5. obligaziun da votar 1 En cas da votaziuns e d'elecziuns en gremis da decisiun pitschens, sco per exempel   en autoritads u en cumissiuns, è mintga commembra e commember obligà da votar e  d'eleger. Resalvadas restan las disposiziuns davart la recusaziun.  Art.  30 6. exclusiun da la publicitad 1 Las tractativas da las autoritads n'èn betg publicas.  Art.  31 7. incumpatibilitad 1 In'emploiada communala u in emploià communal  na dastga betg appartegnair  a  l'autoritad,  a  la  quala  ella  u  el  è  suttamess  directamain.  Sche  la  vischnanca  na   fixescha  betg  in  grad  d'occupaziun  decisiv  en  quest  reguard,  vala  mintga   engaschament sco motiv d'incumpatibilitad. 2 Commembras  e  commembers  da  la  suprastanza  communala  sco  er  emploiadas  communalas  ed  emploiads  communals  en  il  senn  da  l'alinea 1  na  dastgan  betg  appartegnair a la cumissiun da gestiun. 3 La constituziun communala po prevair ulteriurs motivs d'incumpatibilitad.  Art.  32 8. exclusiun 1 Persunas parentas e quinadas en lingia directa, fragliuns,  conjugalas e conjugals  sco er persunas che vivan  en in partenadi registrà  u che mainan facticamain  ina  communitad  da  vita  na  dastgan  betg  appartegnair  a  medem temp  a  la  medema  autoritad communala.   7     175.050    2 Ils  medems  motivs  d'exclusiun  valan  er  per  appartegnair  a  medem  temp  a  la  suprastanza communala ed a la cumissiun da gestiun. 3 En la constituziun communala pon vegnir previs ulteriurs motivs d'exclusiun.  Art.  33 9. recusaziun 1 Las  commembras  ed  ils  commembers  d'ina  autoritad  communala  ston  prender  recusaziun, sch'i vegn tractada ina fatschenta, da la quala els sezs u ina persuna che   stat  cun els en ina relaziun d'exclusiun  en il  senn da l'artitgel 32 han in interess  persunal direct per la fatschenta. 2 Las  commembras  ed ils  commembers  da  la  cumissiun  da  gestiun  ston  prender  recusaziun, sch'i vegnan controlladas la contabilitad e la gestiun d'ina autoritad u d'in  uffizi, a la quala appartegna ina persuna che stat cun els en ina relaziun d'exclusiun   en il senn da l'artitgel 32. 3 En il sectur da la giurisdicziun sa drizza la recusaziun tenor las disposiziuns da la   lescha davart la giurisdicziun administrativa.  Art.  34 10. obligaziun da discreziun 1 Las commembras ed ils commembers d'autoritads sco er emploiadas communalas  ed  emploiads  communals  e  persunas  privatas  ch'adempleschan  incumbensas  publicas èn obligads a la discreziun en fatschentas ch'els han ademplì en lur posiziun  uffiziala  u  da  servetsch,  uschenavant  ch'igl  exista  in  interess  public  u  privat  predominant da tegnair secret las fatschentas u sch'ina prescripziun speziala prevesa  quai. 2 Davart  l'aboliziun  da  l'obligaziun  da  discreziun  d'ina  commembra  u  d'in   commember da la suprastanza decida la suprastanza en recusaziun da la commembra  u  dal  commember  pertutgà;  davart  l'aboliziun  da  l'obligaziun  da  discreziun  d'ulteriuras persunas ch'èn suttamessas a tala, decida lur autoritad superiura.  Art.  35 Suprastanza communala 1. chaussas generalas  1 La suprastanza communala è l'autoritad directiva da la vischnanca. Ella planisescha  e coordinescha las activitads communalas. 2 Ella maina e surveglia l'administraziun communala.  Art.  36 2. organisaziun 1 La suprastanza communala consista d'almain trais commembras e commembers.   Cun  excepziun  da  la  presidenta  communala  u  dal  president  communal  sa  constituescha ella sezza. 2 Ella sto concepir l'activitad administrativa tenor princips organisatorics adequats.  8       175.050   Art.  37 3. cumpetenzas 1 La  suprastanza  communala  ademplescha  tut  las  incumbensas  che  n'èn  betg  attribuidas ad in auter organ tras il dretg surordinà u tras il dretg communal. 2 La suprastanza communala po relaschar ordinaziuns. 3 Sch'il dretg communal sto vegnir adattà al dretg surordinà e sche la vischnanca n'ha   nagina  libertad  da  regulaziun  en  quest  reguard,  po  la  suprastanza  communala  concluder la midada en atgna cumpetenza. 4 Ina  decisiun  davart  ina  da  sias  atgnas  cumpetenzas  dastga  la  suprastanza  communala delegar ad in organ surordinà mo, sche quai è indispensabel per motivs  objectivs e pervia d'ina situaziun extraordinaria.  Art.  38 4. obligaziun da predeliberaziun 1 La  suprastanza  communala  sto  tractar  ordavant  e  far  ina  proposta  per  tut  las  fatschentas che ston vegnir suttamessas a la radunanza communala u eventualmain   al parlament communal. 2 En cas da fatschentas  d'ina  impurtanza pli  gronda  per  la  vischnanca elavura la   suprastanza communala ina missiva per mauns da las persunas cun dretg da votar u  dal  parlament  communal  ed  als  trametta  a  temp  questa  missiva  respectivamain  publitgescha la missiva en moda adequata.  Art.  39 5. represchentanza da la vischnanca vers anora 1 La suprastanza communala represchenta la vischnanca vers anora. 2 Per regla suttascriva la presidenta communala u il president communal ensemen  cun in'ulteriura commembra u in ulteriur commember da la suprastanza u cun la  chanzlista communala  u il  chanzlist  communal  en moda giuridicamain  lianta  las  fatschentas en il sectur da cumpetenza da la suprastanza communala. 3 Cun resalva d'ina regulaziun communala divergenta pon las ulteriuras autoritads  communalas designar sezzas la represchentanza che fa decleraziuns giuridicamain  liantas envers terzas persunas.  Art.  40 6. delegaziun da cumpetenzas 1 Tras  la  constituziun  communala  u  tras  leschas  communalas  pon  singulas  cumpetenzas,  ch'èn  per  ordinari  chaussa  da  la  suprastanza,  vegnir  surdadas  ad  autoritads spezialas u a cumissiuns spezialas. 2 Las  incumbensas,  las  cumpetenzas  e  l'organisaziun  da  cumissiuns  permanentas  vegnan  regladas  en  in  relasch  communal,  uschenavant  ch'i  n'existan  naginas  prescripziuns surordinadas. 3 Per  tractar  singulas  fatschentas  che  tutgan  a  lur  agen  champ  da  cumpetenza   respectiv  pon  ils  organs  communals  ordinaris  nominar  cumissiuns  temporaras,  uschenavant ch'i n'existan naginas prescripziuns surordinadas.   9     175.050    Art.  41 Cumissiun da gestiun 1. cumposiziun e constituziun  1 La cumissiun da gestiun sa cumpona d'almain trais commembras e commembers. 2 En  vischnancas  cun  parlament  communal  dastgan  las  commembras  ed  ils  commembers da la cumissiun da gestiun appartegnair al parlament communal. 3 La cumissiun da gestiun designescha ina presidenta u in president or da ses ravugl.  Art.  42 2. revisiun da quints e controlla da gestiun 1 Il  pli tard suenter mintga clusiun dal quint annual controllescha la cumissiun da  gestiun  che  la  contabilitad  e  la  gestiun  da  la  vischnanca  correspundian  a  las   prescripziuns. Ella suttametta a la vischnanca in rapport en scrit e fa ina proposta. 2 Ultra da la cumissiun da gestiun po la vischnanca incumbensar expertas ed experts   cun la revisiun da quints e cun la controlla da gestiun.  Art.  43 3. ulteriuras cumpetenzas 1 Per far controllas extraordinarias po la cumissiun da gestiun engaschar expertas ed  experts. 2 En  spezial  per  fatschentas  cun  consequenzas  finanzialas  po  la  suprastanza  communala consultar e sa laschar cussegliar da la cumissiun da gestiun.  3. Facultad communala e finanzas  Art.  44 Facultad communala 1 Cun  resalva  da  la  proprietad  renconuschida  da  la  vischnanca  burgaisa  respectivamain  d'auters  proprietaris  da  dretg  public  è  la  facultad  communala  en  proprietad da la vischnanca politica.  Art.  45 Facultad d'utilisaziun 1. cumposiziun, dretg d'utilisaziun  1 La facultad d'utilisaziun sa cumpona dad alps, da pastgiras da diever cuminaivel,  da guaud, da sorts communalas, da dretgs da pasculaziun cumina, da dretgs da far  laina e da dretgs da pasculaziun. 2 Il dretg d'utilisaziun han las abitantas ed ils abitants da la vischnanca. 3 Las  vischnancas  pon  relaschar  ulteriuras  regulaziuns  dal  dretg  d'utilisaziun   confurm a lur relaziuns.  Art.  46 2. alienaziun 1 Bains immobigliars che appartegnan a la facultad d'utilisaziun da la vischnanca na  duain betg vegnir alienads, sche quai restrenscha considerablamain la totalitad da las  utilisaziuns publicas da medem gener.  10       175.050   2 Exceptadas da questa restricziun èn alienaziuns per ademplir incumbensas publicas  u per realisar ovras d'interess public. 3 Il retgav da l'alienaziun da la facultad d'utilisaziun va sin in conto per il retgav or  da  la  vendita  da  terren;  quest  conto  è  per  regla  destinà  per  procurar  per  ina  cumpensaziun reala e per meglierar alps, pastgiras e manaschis da chasa. 4 Meds finanzials che derivan d'alienaziuns da facultad d'utilisaziun da la vischnanca  burgaisa u da facultad d'utilisaziun che ha appartegnì gia il 1. da settember 1874 a la   facultad d'utilisaziun da la vischnanca, dastgan vegnir retratgs dal conto per il retgav  or  da  la  vendita  da  terren  mo  sin  basa  d'in  conclus  concordant  dals  organs  cumpetents da la vischnanca politica e da la vischnanca burgaisa. 5 Il conto per il retgav or da la vendita da terren vegn administrà da la vischnanca  politica. 6 La medema posiziun sco l'alienaziun ha la constituziun da dretgs da construcziun e  da funtauna sco er d'auters dretgs d'utilisaziun reals u persunals cun ina durada da 30  onns u dapli.  Art.  47 Finanzas e rapport 1 La gestiun da las finanzas ed il rendaquint sa drizzan tenor ils princips da la lescha   da  finanzas  dal  chantun  Grischun  sco  er  da  l'ordinaziun  da  finanzas  per  las   vischnancas. 2 Fin  il  pli  tard  la  fin  da  settember  da  l'onn  suandant  ston  vegnir  inoltrads  al  departament il quint annual ch'è vegnì approvà da la radunanza communala u dal  parlament ed il rapport da la cumissiun da gestiun.  4. Incumbensas  Art.  48 Princip 1 Las vischnancas adempleschan las incumbensas che las èn vegnidas surdadas sco  er tut las fatschentas localas ch'il dretg chantunal na regla betg u betg definitivamain   e che na tutgan betg al champ da cumpetenza da la vischnanca burgaisa.  Art.  49 Surpigliada d'incumbensas 1 Incumbensas che las vischnancas tschernan sezzas surpiglian ellas tras in relasch u   tras in conclus da l'organ communal cumpetent. 2 Sche l'adempliment  da las incumbensas chaschuna ina intervenziun en il  status  giuridic da las abitantas e dals abitants, dovri ina basa giuridica formala per pudair  surpigliar las incumbensas.  Art.  50 Responsabladad per las incumbensas 1 Las vischnancas adempleschan sezzas lur incumbensas.   11     175.050    2 Ellas pon – per regla a maun d'in relasch u d'in contract – surdar l'adempliment da  las incumbensas er a terzas parts e crear u sa participar ad organisaziuns da dretg  public e privat. 3 La basa da surdada regla en spezial: a) il gener e la dimensiun da l'incumbensa; b) la furma giuridica dal purtader da las incumbensas; c) la finanziaziun; d) la surveglianza; e) en cas d'ina instituziun: l'organisaziun.  Art.  51 Surveglianza 1 Ils  purtaders  excorporads  respectivamain  l'adempliment  da  lur  incumbensas  èn  suttamess a la surveglianza da la vischnanca.  5. Collavuraziun intercommunala  Art.  52 Chaussas generalas 1. furmas giuridicas  1 Per ademplir tschertas incumbensas pon las vischnancas collavurar en furma da  contracts da dretg public cun e senza persunalitad giuridica u en furma da colliaziuns  da vischnancas da dretg privat.  Art.  53 2. basa giuridica 1 La collavuraziun premetta ina basa giuridica tranter las vischnancas che regla en  spezial il suandant: a) las vischnancas participadas; b) la furma giuridica da la collavuraziun; c) il gener e la dimensiun da l'incumbensa cuminaivla; d) la finanziaziun e la repartiziun dals custs; e) la schliaziun respectivamain la terminaziun da la collavuraziun. 2 La basa giuridica per la corporaziun da vischnancas e per l'instituziun cuminaivla   regla ultra da quai lur organisaziun. 3 La basa giuridica garantescha en moda adequata ils dretgs da cundecisiun politics  da las vischnancas participadas respectivamain da lur persunas cun dretg da votar.  Art.  54 3. obligaziun da collavuraziun 1 Sche interess publics impurtants  pretendan quai, po la regenza obligar  tschertas  vischnancas da collavurar tenor l'artitgel 52 respectivamain da cuntinuar cun ina tala  collavuraziun.  12       175.050   2 Sche la collavuraziun pretenda quai,  preschentan las vischnancas in contract da  collavuraziun entaifer in termin fixà. Sch'ellas na chattan nagina cunvegna, vegn il  contract elavurà e concludì da la regenza. 3 Il dretg d'audiziun da las vischnancas è garantì. 4 La decisiun da la regenza è definitiva.  Art.  55 Corporaziun da vischnancas 1. noziun e furmaziun  1 La corporaziun da vischnancas serva ad ademplir ina incumbensa communala. 2 Ella è ina corporaziun territoriala da dretg public cun atgna persunalitad giuridica. 3 Ella survegn la persunalitad giuridica, suenter che las persunas cun dretg da votar   da las vischnancas commembras han approvà ils statuts.  Art.  56 2. posiziun giuridica 1 En la  dimensiun  da sia  incumbensa  surpiglia  la  corporaziun da vischnancas  la  posiziun  da  las  vischnancas  associadas  ed  ha  en  quest  sectur  lur  dretgs  e  lur  obligaziuns. 2 Per l'incumbensa surpigliada po ella incassar taxas e contribuziuns sco er pretender  eventualas subvenziuns.  Art.  57 3. organs 1 La corporaziun da vischnancas ha almain ils suandants organs: a) las persunas cun dretg da votar da las vischnancas commembras; b) la suprastanza da la corporaziun; c) la cumissiun da gestiun.  Art.  58 4. statuts 1 Ils statuts da la corporaziun reglan ils tratgs fundamentals da la collavuraziun da las  vischnancas participadas. 2 Ultra dals champs da regulaziun tenor l'artitgel 53 cuntegnan ils statuts en spezial  disposiziuns davart: a) il num, la sedia e l'intent da la corporaziun; b) ils organs da la corporaziun e lur cumpetenzas; c) ils dretgs da cooperaziun da las vischnancas commembras e da las persunas   cun dretg da votar, cunzunt er lur cumpetenzas da far expensas; d) la participaziun e l'extrada da vischnancas; e) la responsabladad d'ina vischnanca suenter l'extrada; f) la schliaziun da la corporaziun, l'utilisaziun da la facultad ed il pajament da   debits. 3 Las  vischnancas  commembras  concludan  davart  ils  statuts  tenor  la  procedura  decisiva da lur constituziun communala.   13     175.050    4 Midadas dals statuts che concernan l'intent da la corporaziun e l'incumbensa da la   corporaziun ston vegnir approvadas da tut las vischnancas commembras.  Art.  59 Instituziun cuminaivla 1 Sche  las  vischnancas  adempleschan  ina  incumbensa  en  furma  d'ina  instituziun  cuminaivla, sa drizzan las pretensiuns envers la basa da surdada tenor l'artitgel 50.  Art.  60 Collavuraziun transcunfinala 1 En il rom da la collavuraziun intercommunala transcunfinala èn las vischnancas  autorisadas da far  – en fatschentas  localas – contracts cun vischnancas vischinas  extrachantunalas ed estras. Quests contracts ston vegnir communitgads a la regenza.  6. Fusiun da vischnancas e midada da cunfins communals  Art.  61 Princip e promoziun da fusiuns 1 Vischnancas pon fusiunar ina cun l'autra. 2 Il  chantun  promova  la  fusiun  da  vischnancas  tras  prestaziuns  materialas  ed  immaterialas. 3 Suenter avair  tadlà  las  vischnancas definescha la regenza spazis  da promoziun.   Quels s'orienteschan tenor criteris ch'èn decisivs per la furmaziun da vischnancas  fermas.  Art.  62 Contractivas da fusiun 1 La  radunanza communala  u il  parlament  communal  po surdar  a  la  suprastanza  communala  l'incumbensa  da  cumenzar  cun  tractativas  da  fusiun  cun  autras  vischnancas. La suprastanza communala po er manar da sai anora talas tractativas. 2 Sch'ina  vischnanca  ha  difficultads  finanzialas,  persunalas  u  organisatoricas  duraivlas, po ella vegnir obligada da la regenza da cumenzar cun talas tractativas  cun vischnancas entaifer il spazi da promoziun.  Art.  63 Contract da fusiun 1. princip  1 La basa per la votaziun davart la fusiun è in contract da fusiun en scrit. 2 Quest contract sto vegnir approvà da la regenza, ch'examinescha la legalitad dal  contract. La decisiun da la regenza è definitiva.  Art.  64 2. cuntegn 1 Il contract da fusiun regla en spezial: a) las vischnancas participadas;  14       175.050   b) il num e la vopna; c) ils tratgs fundamentals da l'organisaziun communala futura; d) l'appartegnientscha da la nova vischnanca a la regiun ed al circul electoral; e) la cumposiziun d'ina suprastanza transitorica; f) las  cumpetenzas  per  elavurar  e  per  relaschar  la  constituziun  futura  ed   eventualas ulteriuras basas giuridicas; g) in eventual quorum; h) la data da la fusiun.  Art.  65 3. procedura 1 Las suprastanzas da las vischnancas participadas explitgeschan a las persunas cun  dretg da votar la procedura da votaziun ed il cuntegn da la votaziun en ina missiva   en scrit. 2 Per las votaziuns en las singulas vischnancas vala il dretg communal respectiv.  Art.  66 4. ordinaziun da la regenza 1 La regenza po ordinar ad ina vischnanca da votar davart in contract da fusiun, sche  sia cooperaziun para necessaria per furmar ina nova vischnanca entaifer il spazi da   promoziun.  Art.  67 5. organs transitorics 1 Suenter  l'entrada  en  vigur  dal  contract  da  fusiun  è  cumpetenta  la  suprastanza  transitorica per las incumbensas da preparaziun e da coordinaziun da la vischnanca   fusiunada. 2 Suenter l'entrada en vigur dal contract da fusiun furman las persunas cun dretg da  votar da las anteriuras vischnancas il corpus da votantas e votants per ils fatgs da la   vischnanca fusiunada. 3 Avant  l'entrada  en  vigur  da  la  fusiun  ston  vegnir  relaschadas  almain  ina  constituziun ed ina lescha da taglia per la nova vischnanca, nun ch'il  contract da   fusiun statueschia la surpigliada dal dretg existent.  Art.  68 6. valaivladad dal contract da fusiun 1 Cun resalva d'ina regulaziun divergenta pon disposiziuns dal contract da fusiun da  princip vegnir adattadas sur la procedura legislativa communala ordinaria il pli baud  15 onns suenter l'entrada en vigur da la fusiun. 2 Cun resalva d'ina regulaziun divergenta  pon disposiziuns dal contract da fusiun,  che servan a la protecziun da minoritads,  da princip vegnir  adattadas il  pli  baud  suenter 15 onns cun ina maioritad qualifitgada da dus terzs da las votantas e dals  votants. Suenter la scadenza da 25 onns è in'adattaziun pussaivla cun ina maioritad  simpla. 3 Avant la scadenza dals termins ston regulaziuns che divergeschan dal contract da  fusiun vegnir approvadas da la regenza.   15     175.050    Art.  69 Effects giuridics da la fusiun 1. chaussas generalas  1 La vischnanca fusiunada è successura legala da las vischnancas fusiunantas. Ella  surpiglia  ils  dretgs  e  las  obligaziuns  sco  er  las  facultads  ed  il  debits  da  tut  las   anteriuras vischnancas. 2 En la dimensiun da las regulaziuns vertentas surpiglia la vischnanca fusiunada la  posiziun da las anteriuras vischnancas envers autras corporaziuns da dretg public u   envers persunas privatas.  Art.  70 2. collavuraziun intercommunala 1 Las furmas da la collavuraziun intercommunala tranter las vischnancas fusiunantas  sa schlian senz'auter cun la data da l'entrada en vigur da la fusiun. 2 Relaschs giuridics da la collavuraziun intercommunala ch'èn er vinavant necessaris  per  ademplir  las  incumbensas  communalas  da  la  vischnanca  fusiunada,  vegnan  integrads en il dretg communal. 3 Er  senza  che  las  basas  giuridicas  correspundentas  cuntegnian  ina  disposiziun  explicita,  po  ina  vischnanca  –  en cas  d'ina  fusiun  da vischnancas  –  sortir  da  la  collavuraziun  intercommunala  per  la  data  da  l'entrada  en  vigur  da  la  fusiun,  observond in termin da desditga d'almain 3 mais.  Art.  71 3. vischnanca burgaisa e dretg da burgais 1 Sche  duas  u  pliras  vischnancas  fusiuneschan  e  sche  almain  ina  da  questas   vischnancas  ha  ina  vischnanca  burgaisa,  survegn  er  la  vischnanca  fusiunada  ina  vischnanca burgaisa, nun che tut las vischnancas burgaisas sajan vegnidas schliadas  avant la fusiun. 2 Il  dretg da burgais sa drizza tenor la vischnanca politica. Persunas cun dretg da  burgais  da las  vischnancas  fusiunantas  survegnan  il  dretg da burgais  da la  nova   vischnanca politica. 3 Entaifer 3 onns suenter l'entrada en vigur da la fusiun pon ellas dumandar – cunter   ina taxa – ch'il num d'ina anteriura vischnanca burgaisa vegnia inscrit en il register   da  stadi  civil  en  parantesas  davos  il  nov  dretg  da  burgais  sco  renviament  a  la  derivanza.  Art.  72 Disposiziun tras il cussegl grond 1 Il  cussegl  grond  po  disponer  la  fusiun  d'ina  vischnanca  cun  ina  u  cun  pliras  vischnancas, sche: a) ina vischnanca n'è permanentamain betg en cas da satisfar a las pretensiuns da   la lescha e d'ademplir sias incumbensas, perquai ch'ella ha paucas abitantas ed  abitants u perquai che las forzas  persunalas u las atgnas forzas  finanzialas   (resursas) èn insuffizientas;  16       175.050   b) la cooperaziun da vischnancas refusantas è indispensabla per furmar ina nova  vischnanca u per ademplir sias incumbensas, en cas ch'ina maioritad da las  autras vischnancas pertutgadas ha approvà la fusiun.  2 L'indispensabladad tenor l'alinea 1 litera b vegn giuditgada en spezial sin basa da la  geografia,  dal  svilup  territorial,  dal  territori,  dal  svilup  economic,  da  la  funcziunalitad  dals  servetschs  sco  er  da  la  contribuziun  da  la  vischnanca  a  las  resursas persunalas e finanzialas. 3 La procedura vegn instradada sin dumonda da la suprastanza transitorica da las  vischnancas fusiunantas u tras ina disposiziun da la regenza. 4 Las vischnancas pertutgadas ston l'emprim vegnir tadladas. 5 Il conclus dal cussegl grond è definitiv.  Art.  73 Entrada en vigur 1 La fusiun entra en vigur tras il conclus dal cussegl grond. Il conclus è definitiv.  Art.  74 Cunfins communals 1 Las vischnancas pon fixar midadas da lur cunfins communals. Las cunvegnas ston  vegnir approvadas da la regenza per esser valaivlas.  7. Surveglianza  Art.  75 Princip 1 Las vischnancas, las vischnancas burgaisas, las regiuns sco er ils purtaders da la   collavuraziun  intercommunala  en  il  senn  da  l'artitgel 52  èn  suttamess  a  la  surveglianza chantunala. 2 Las vischnancas èn obligadas da cooperar tar la surveglianza.  Art.  76 Obligaziuns da las vischnancas 1 Sch'i  vegnan  constatadas  irregularitads  en  ina  vischnanca,  procura  l'organ  communal cumpetent per ils scleriments necessaris e prenda las mesiras ch'i dovra.  Art.  77 Autoritads chantunalas da surveglianza 1 La surveglianza chantunala vegn exequida: a) da la regenza; b) dals departaments. 2 La surveglianza specifica sa drizza tenor las regulaziuns da las leschas spezialas.   17     175.050    Art.  78 Scleriment da surveglianza 1 Sin basa d'ina annunzia tenor il dretg da surveglianza u d'uffizi fa il post chantunal  scleriments pli detagliads, sche: a) igl exista in suspect motivà che l'administraziun regulara vegnia disturbada u   periclitada seriusamain tras in agir illegal dals organs communals u en autra  moda; e  b) la vischnanca na regla betg sezza la chaussa tenor l'artitgel 76.  Art.  79 Mesiras da surveglianza 1 Ultra da las mesiras previsas  en la legislaziun chantunala speziala po l'instanza  chantunala da surveglianza cunzunt: a) dar directivas; b) abolir conclus illegals d'organs communals, sche quai è indispensabel; c) pronunziar execuziuns d'uffizi. 2 En cas che obligaziuns d'uffizi vegnan violadas grevamain u en cas ch'i vegn refusà  repetidamain d'observar ordinaziuns da las instanzas chantunalas da surveglianza, po  la  regenza destituir  commembras  e commembers  d'autoritads  communalas  da lur  uffizi. 3 La regenza po relaschar sias ordinaziuns a las autoritads communalas cun renviar a  la smanatscha da chasti da l'artitgel 292 dal cudesch penal svizzer.  Art.  80 Cumpetenzas da surveglianza spezialas 1. approvaziun da relaschs communals  1 Il relasch e la midada da la constituziun communala èn suttamess a l'approvaziun   declarativa tras la regenza. 2 L'approvaziun d'auters relaschs communals sa drizza tenor las prescripziuns da la  legislaziun speziala respectiva. 3 L'approvaziun n'excluda betg ch'ina prescripziun possia vegnir contestada tras in  recurs.  Art.  81 2. surveglianza da las finanzas a) princip  1 La  regenza  surdat  al  departament  la  surveglianza  da  las  finanzas  da  las   vischnancas. 2 En il rom da la surveglianza da las finanzas vegni examinà en spezial, sch'i vegnan  observads ils princips da la gestiun da las finanzas e dal rendaquint tenor la lescha da  finanzas  dal  chantun  Grischun  sco  er  tenor  l'ordinaziun  da  finanzas  per  las   vischnancas. 3 Sche  quests  princips  na  vegnan  betg  observads,  ordinescha  il  departament  las  retschertgas necessarias e propona a la regenza las mesiras basegnaivlas.  18       175.050   Art.  82 b) causals 1 Il post da surveglianza intervegn cunzunt tar ils suandants causals: a) l'indebitament ha cuntanschì ina dimensiun critica u va en direcziun d'ina tala; b) i vegn cumprovà in deficit da bilantscha u in tal sto vegnir temì pervia da la   tendenza negativa tar l'atgna finanziaziun; c) ils  princips  da  la  gestiun  da  las  finanzas  e  dal  rendaquint  vegnan  violads   considerablamain. 2 Sche  vischnancas  planiseschan  da  far  expensas  singulas  u  periodicas  ubain  da  renunziar ad entradas e sche quai pudess augmentar l'indebitament ad ina dimensiun  critica, ston ellas annunziar ordavant lur intenziun al post da surveglianza.  Art.  83 c) surveglianza speziala da las finanzas 1 Sin  basa  dal  resultat  d'in  scleriment  da  la  situaziun  finanziala  po  la  regenza  suttametter ina vischnanca, ina vischnanca burgaisa, ina regiun u ina corporaziun da   vischnancas ad ina surveglianza speziala da las finanzas. 2 Questa subordinaziun ha lieu sin trais differents stgalims d'intervenziun: a) cussegliaziun ed assistenza; b) assistenza  cun  cumpetenzas  d'intervenziun  pli  vastas  per  il  post  da   surveglianza, inclusiv l'approvaziun da conclus d'ina impurtanza finanziala pli  gronda;  c) curatella. 3 La regenza fixescha ils criteris e las mesiras dals singuls stgalims d'intervenziun.  Art.  84 Nominaziun d'ina cumissaria u d'in cumissari da la regenza 1 La regenza po nominar da sai anora u sin dumonda da la vischnanca ina cumissaria   u in cumissari da la regenza per exequir mesiras da controlla, per liquidar dispitas a   la buna,  per restabilir  in urden disturbà,  per sclerir  in fatg dispitaivel  sco er per  sustegnair  e  per  cussegliar  las  autoritads  communalas  tar  la  liquidaziun  da  fatschentas difficilas. 2 Sch'ina autoritad communala n'è betg abla da decider u d'agir en il cas singul, po la  cumissaria u il cumissari da la regenza prender ina decisiun en atgna cumpetenza   empè da l'autoritad communala u cun la cooperaziun da tala. 3 Ils custs ston per regla vegnir adossads a la vischnanca. 4 Resalvadas restan las disposiziuns da la lescha davart la responsabladad dal stadi.  Art.  85 Curatella 1 Sche l'administraziun  regulara  d'ina  vischnanca  na po  betg vegnir  garantida  en  autra moda, po la regenza metter ina vischnanca sut curatella temporara e nominar  per quest intent ina curatura u in curatur respectivamain ina cumissiun da curatella.   19     175.050    2 La regenza po er  restrenscher la curatella a tscherts  secturs  da l'administraziun   communala u a las cumpetenzas da singuls organs communals  respectivamain da  singulas autoritads communalas. 3 Cun  ordinar  la  curatella  vegnan  las  cumpetenzas  dals  organs  communals   respectivamain da las autoritads communalas transferidas a la curatura u al curatur  respectivamain a la cumissiun da curatella. 4 La vischnanca sto restituir al chantun ils custs da la curatella.  8. Vischnancas burgaisas  Art.  86 Status giuridic 1 La vischnanca burgaisa è ina corporaziun da dretg public. 2 Sch'i n'exista nagina vischnanca burgaisa, ademplescha la vischnanca politica sias  incumbensas. 3 La fundaziun da novas vischnancas burgaisas è exclusa.  Art.  87 Organisaziun 1 Ils organs da la vischnanca burgaisa èn las burgaisas ed ils burgais, ch'exequeschan   lur dretgs a la radunanza da burgais u a l'urna,  la suprastanza da burgais,  che sa  cumpona d'almain trais commembras e commembers, e la cumissiun da gestiun. 2 La vischnanca burgaisa convochescha almain ina giada per onn ina radunanza da  burgais.  Art.  88 Dretg decisiv 1 La  vischnanca burgaisa  regla  ils  tratgs  fundamentals  da sia  organisaziun  en ils  statuts. 2 Ils statuts sco er mintga midada da tals èn suttamess a l'approvaziun declarativa tras  il departament. La decisiun dal departament è definitiva.  Art.  89 Proprietad 1 La vischnanca burgaisa è proprietaria: a) dals bains immobigliars e da las instituziuns che servan a l'agid social da las   burgaisas e dals burgais, sche la vischnanca burgaisa ademplescha sezza las  incumbensas  dal  provediment  da  las  burgaisas  e  dals  burgais  u  paja  contribuziuns correspundentas a la vischnanca politica;  b) dals bains immobigliars, dals quals ella è inscritta en il register funsil federal  sco proprietaria;  c) dals bains immobigliars, envers ils quals ella ha in auter status da proprietad  cumprovà en moda giuridicamain suffizienta; u  20       175.050   d) dals bains immobigliars ch'ella ha repartì fin il 1. da settember 1874 sco sorts  da burgaisas e burgais.  2 La  facultad  burgaisa  serva  exclusivamain  ad  ademplir  incumbensas  ch'èn  d'in  interess  public.  Mintga  distribuziun  u  repartiziun  da  retgavs  u  da  facultad  a  las  commembras  ed  als  commembers  da  las  vischnancas  burgaisas  è  exclusa,  cun  excepziun d'ina utilisaziun en natiralias da pitschna valur. 3 Igl  è  scumandà  d'externalisar  la  facultad  da  la  vischnanca  burgaisa  ad  auters  subjects giuridics che a la vischnanca politica.  Art.  90 Cumpetenzas 1 La vischnanca burgaisa decida davart: a) la concessiun dal dretg da burgais communal; b) l'administraziun da sia facultad; c) il consentiment a la retratga da meds finanzials giu dal conto per il retgav or    da la vendita da terren; d) la fusiun cun la vischnanca politica. 2 En il rom da ses meds s'engascha ella per il bainesser da la generalitad.  Art.  91 Quint annual e rapport da gestiun 1 Mintga onn ston las vischnancas burgaisas render quint davart tut lur finanzas. 2 Fin la fin da settember da l'onn che suonda l'onn da gestiun ston vegnir tramess al   departament il quint annual approvà ed il rapport da la cumissiun da gestiun.  9. Regiuns  Art.  92 Princip 1 Las  regiuns  servan  ad  ademplir  efficaziamain  incumbensas  da  las  vischnancas  appartegnentas. 2 A norma da la legislaziun speziala adempleschan ellas plinavant las incumbensas  che las vegnan attribuidas tras il chantun. 3 Ils conclus da las regiuns èn liants.  Art.  93 Status giuridic 1 En la dimensiun da las incumbensas  surdadas ad ellas entran las regiuns en la  posiziun da las vischnancas respectivas respectivamain dal chantun; cumprais è il   dretg d'incassar taxas e contribuziuns e da pretender eventualas subvenziuns.   21     175.050    Art.  94 Surdada d'incumbensas 1 Las incumbensas vegnan surdadas da las vischnancas a la regiun tras ina cunvegna   da  prestaziun  che  oblighescha  exclusivamain  las  vischnancas  pertutgadas.  La  cumpetenza sa drizza tenor las cumpetenzas finanzialas respectivas. 2 La  regiun  e  las  vischnancas  reglan  las  premissas  per  prender  enavos  ina  incumbensa surdada.  Art.  95 Collavuraziun cun autras regiuns 1 Las regiuns pon ademplir  cuminaivlamain las incumbensas che las èn vegnidas   surdadas. Sch'i na vegn betg chattada ina soluziun consensuala, surpiglia la regiun  cun  las  pli  bleras  abitantas  ed  ils  pli  blers  abitants  la  responsabladad  per   l'organisaziun  correspundenta,  ed  ella  vegn  indemnisada  commensuradamain  per  quai. 2 Ils detagls vegnan reglads tras ina cunvegna da prestaziun. 3 En cas  d'incumbensas  surregiunalas  po la regiun  consultar la  regiun vischina u   singulas vischnancas. Las regiuns u vischnancas consultadas n'han nagin dretg da  votar.  Art.  96 Organisaziun 1 Ils organs da la regiun èn: a) la totalitad da las abitantas e dals abitants da la regiun cun dretg da votar; b) la conferenza da las presidentas e dals presidents; c) la cumissiun regiunala; d) la cumissiun da gestiun. 2 Nua  che  las  relaziuns  giustifitgeschan  quai,  poi  vegnir  desistì  da  nominar  ina  cumissiun regiunala. 3 En regiuns  senza cumissiun  regiunala  vegnan  las  incumbensas  da la  cumissiun  ademplidas tras la conferenza da las presidentas e dals presidents u delegadas da  quella al secretariat, sch'i sa tracta mo d'activitads administrativas.  Art.  97 Totalitad da las abitantas e dals abitants da la regiun cun dretg da  votar  1 La totalitad da las abitantas e dals abitants da la regiun cun dretg da votar furma  l'organ suprem da la regiun. 2 En spezial ha el las suandantas incumbensas: a) relaschar e midar ils statuts, che cuntegnan tranter auter il dretg da persunal    che vala per las collavuraturas ed ils collavuraturs; b) decider davart projects, cunter ils quals è reussì il referendum facultativ; c) decider  davart  projects  e  davart  fatschentas  ch'èn  vegnids  suttamess  da  la   conferenza  da  las  presidentas  e  dals  presidents  per  laschar  prender  ina  decisiun;  22       175.050   d) decider davart iniziativas che pertutgan lur champ da cumpetenza; e) decider  davart  expensas che surpassan las cumpetenzas d'auters  organs;  en   quest connex pon ils statuts prevair il referendum facultativ. 3 Midadas dals statuts che concernan l'intent  e las incumbensas da la regiun ston  vegnir approvadas da la maioritad da las vischnancas. 4 Per auters relaschs e conclus dovri la maioritad da las votantas e dals votants.  Art.  98 Conferenza da las presidentas e dals presidents 1. cumposiziun, dretg da dar directivas  1 Da la conferenza da las presidentas e dals presidents fan part almain las presidentas   communalas ed ils presidents communals da las vischnancas da la regiun u in'autra   commembra respectivamain in auter commember da la suprastanza communala. En  cas d'impediment pon els vegnir represchentads d'ina autra commembra u d'in auter  commember da la suprastanza communala. 2 En regiuns cun main che tschintg vischnancas fa almain in'ulteriura commembra u  in ulteriur commember da la suprastanza communala part da la conferenza da las   presidentas e dals presidents. Votar votescha la presidenta communala u il president  communal u, sche quella u quel na fa betg part da la conferenza da las presidentas e  dals presidents, in'autra commembra u in auter commember da la suprastanza. 3 La  suprastanza  communala  po  dar  directivas  liantas  a  la  represchentanza  communala. 4 La conferenza da las presidentas e dals presidents nominescha or da ses ravugl ina  parsura u in parsura e las substituziuns respectivas.  Art.  99 2. incumbensas 1 La conferenza da las presidentas e dals presidents ha principalmain las suandantas  incumbensas: a) eleger la cumissiun regiunala, nun ch'i vegnia desistì da nominar ina tala; b) eleger la cumissiun da gestiun; c) relaschar prescripziuns d'execuziun per ademplir las incumbensas surdadas; d) approvar il preventiv, il quint annual ed ils credits d'impegn; e) decider davart expensas unicas e periodicas ch'èn disponiblas libramain tenor   la regulaziun en ils statuts da la regiun. 2 La conferenza da las presidentas e dals presidents ha dal rest tut las cumpetenzas   che na vegnan betg delegadas ad in auter organ tras il dretg federal u chantunal u tras  il dretg da la regiun.  Art.  100 3. decisiuns, forza da las vuschs 1 Mintga  conferenza  da  las  presidentas  e  dals  presidents  che  vegn  convocada  confurm a l'urden è abla da decider.   23     175.050    2 Tar elecziuns e votaziuns decida la maioritad da las vuschs represchentadas. En cas  da paritad da las vuschs vegn l'elecziun decidida cun trair la sort, en cas da votaziuns  vala la fatschenta sco refusada. 3 Tar elecziuns e votaziuns ha mintga vischnanca fin 1000 abitantas ed abitants ina  vusch. Per mintga ulteriuras 1000 abitantas ed abitants u per ina part da quai survegn   la vischnanca ina vusch supplementara. Ina singula vischnanca na dastga betg avair   dapli vuschs che tut las ulteriuras vischnancas ensemen. 4 Sch'ina regiun vegn bloccada repetidamain en sia decisiun davart ina dumonda che  sto  vegnir  reglada  obligatoricamain,  po  ella  dumandar  il  sustegn  da  la  regenza.  In'eventuala decisiun da la regenza è definitiva.  Art.  101 Cumissiun regiunala 1. cumposiziun  1 La conferenza da las presidentas e dals presidents elegia ina cumissiun regiunala or  da ses ravugl, nun ch'i vegnia desistì da nominar ina tala. 2 Per regla fa mo ina commembra u in commember da la medema vischnanca part da  la cumissiun regiunala. 3 La parsura u il  parsura da la conferenza da las presidentas e dals presidents fa  d'uffizi part da la cumissiun regiunala e maina quella.  Art.  102 2. incumbensas 1 La  cumissiun  regiunala  è  l'autoritad  administrativa  da  la  regiun.  Ella  ha  principalmain las suandantas incumbensas: a) eleger  il  secretariat,  l'ulteriur  persunal  dal  secretariat  e  l'ulteriur  persunal    regiunal tenor ils statuts; b) represchentar la regiun vers anora; c) preparar las fatschentas per mauns da la conferenza da las presidentas e dals   presidents e formular las propostas correspundentas. 2 Ils statuts da la regiun reglan las ulteriuras incumbensas da la cumissiun regiunala.  Art.  103 3. conclus 1 La cumissiun regiunala è abla da concluder, sche la maioritad da sias commembras  e da ses commembers è preschenta. 2 Ils  conclus  vegnan  prendids  en  ina  votaziun  averta.  Cun resalva  da  motivs  da  recusaziun è mintga commembra e commember obligà da votar. 3 En cas da paritad da las vuschs vegn l'elecziun decidida cun trair la sort, en cas da  votaziuns decida la parsura u il parsura.  24       175.050   Art.  104 Cumissiun da gestiun 1 La cumissiun da gestiun sa cumpona da trais commembras e commembers da las  cumissiuns da gestiun da las vischnancas da la regiun, ma da la medema cumissiun  da  gestiun  communala  dastga  derivar  maximalmain  ina  commembra  u  in  commember. 2 La perioda d'uffizi dura 4 onns. Il temp d'uffizi maximal importa 12 onns. 3 Il  pli tard suenter mintga clusiun dal quint annual controllescha la cumissiun da  gestiun la contabilitad e la gestiun da la regiun per mauns da la conferenza da las  presidentas e dals presidents. Il  rapport da controlla sto vegnir  publitgà en moda  adequata en las vischnancas da la regiun. 4 En  enclegientscha  cun  la  cumissiun  regiunala  po  la  revisiun  da  quints  vegnir   surdada ad expertas ed experts privats.  Art.  105 Dretgs politics 1 Ils dretgs politics da la totalitad da las abitantas e dals abitants da la regiun cun   dretg da votar èn garantids. 2 Almain in dieschavel da las abitantas e dals abitants cun dretg da votar da la regiun  respectivamain in quart da las vischnancas dal territori da la regiun po pretender ina  votaziun davart ina fatschenta ch'appartegna a sia cumpetenza. 3 Almain in dieschavel da las abitantas e dals abitants cun dretg da votar da la regiun  po pretender ina votaziun davart ils conclus da la conferenza da las presidentas e   dals presidents che suttastattan al referendum. 4 La procedura sa drizza subsidiarmain tenor las disposiziuns da la lescha davart ils  dretgs politics en il chantun Grischun.  Art.  106 Finanzas 1. quint annual e rapport da gestiun  1 Mintga onn, fin il pli tard la fin da settember da l'onn suandant, sto la regiun render  quint davart tut sias finanzas e suttametter in rapport da gestiun davart sia activitad.  Il rapport da gestiun è accessibel a la publicitad. 2 Suenter la finiziun da l'onn da gestiun ston il quint annual ed il rapport da gestiun  vegnir tramess al departament fin il pli tard la fin da settember da l'onn suandant.  Art.  107 2. finanziaziun, contribuziuns communalas, responsabladad 1 Tant  la  finanziaziun  da  la  regiun  e  las  contribuziuns  communalas  sco  er  la  responsabladad da las vischnancas per obligaziuns da la regiun vegnan regladas en  ils statuts da la regiun.   25     175.050    Art.  108 Surveglianza 1 Ils statuts da la regiun sco er mintga midada posteriura ston vegnir suttamess a la  regenza per l'approvaziun; la regenza controllescha la legitimitad dals statuts e da las  midadas.  10. Disposiziuns finalas  Art.  109 Disposiziuns transitoricas 1. adattaziun dal dretg communal  1 Per adattar il dretg communal  a l'artitgel 26 alinea 1, a l'artitgel 32 alinea 2 ed a  l'artitgel 41 alinea 1 da questa lescha vegn concedì a las vischnancas in termin fin ils  31 da december 2022.  Art.  110 2. fracziuns 1 Fracziuns existentas dastgan exister vinavant. 2 Per la durada da lur existenza valan er vinavant las disposiziuns da la lescha da  vischnancas dal  chantun Grischun dals 28 d'avrigl  1974 (stadi dal  1.  da schaner   2017) ch'èn decisivas per ellas. 3 Sch'ina  fracziun  vegn  schliada,  va  sia  facultad  a  la  vischnanca  politica.   Externalisaziuns da facultad n'èn betg admissiblas.  Art.  111 3. associaziuns burgaisas e corporaziuns burgaisas 1 Associaziuns  burgaisas  e  corporaziuns  burgaisas  gia  fundadas  dastgan  exister  vinavant. 2 Per la durada da lur existenza valan er vinavant las disposiziuns da la lescha da  vischnancas dal  chantun Grischun dals 28 d'avrigl  1974 (stadi dal  1.  da schaner   2017) ch'èn decisivas per ellas. 3 Sche l'associaziun burgaisa u la corporaziun burgaisa sa schlia, va sia facultad a la   vischnanca politica.  Art.  112 4. fond da reservas per sorts da burgaisas e burgais 1 Per  l'utilisaziun  d'in  fond  da  reservas  per  sorts  da  burgaisas  e  burgais  vala  er   vinavant  l'artitgel 80  da  la  lescha  da  vischnancas  dal  chantun  Grischun  dals  28  d'avrigl  1974  (stadi  dal  1.  da  schaner  2017)  entaifer  il  termin  transitoric  da  l'artitgel 109. 2 Sch'igl  è  suenter  eventualmain  anc avant  maun in fond  da reservas,  vegn  quel  attribuì a l'agen chapital da la vischnanca burgaisa.  26       175.050   Art.  113 5. dretg da burgais en cas da fusiuns da vischnancas 1 Persunas cun dretg da burgais da vischnancas che han fusiunà avant l'entrada en  vigur da la lescha dal dretg da burgais dal chantun Grischun dals 13 da zercladur   2017, pon dumandar entaifer 3 onns suenter l'entrada en vigur da la lescha dal dretg  da  burgais  dal  chantun  Grischun  –  cunter  ina  taxa  –  che  lur  dretg  da  burgais   communal vegnia inscrit en il register da stadi civil tenor il dretg nov.   27     175.050    Tabella da las modificaziuns - tenor conclus  Conclus Entrada en vigur Element Modificaziun Publicaziun en la CUL 17-10-2017 01-07-2018 relasch emprima versiun 2018-002  28       175.050   Tabella da las modificaziuns - tenor element  Element Conclus Entrada en vigur Modificaziun Publicaziun en la CUL relasch 17-10-2017 01-07-2018 emprima versiun 2018-002   29    	1. Disposiziuns generalas 	Art. 1 Champ d'applicaziun e da regulaziun 	Art. 2 Status giuridic da las vischnancas 	Art. 3 Autonomia 	Art. 4 Fracziuns 	Art. 5 Legislaziun 	Art. 6 Infurmaziun da la publicitad 	Art. 7 Responsabladad 	Art. 8 Cumpetenzas penalas  	2. Organisaziun 	Art. 9 Chaussas generalas 	Art. 10 Organs communals 1. chaussas generalas 	Art. 11 2. protocols a) protocollaziun ed exposiziun dals protocols 	Art. 12 b) invista 	Art. 13 Persunas cun dretg da votar 1. chaussas generalas 	Art. 14 2. cumpetenzas intransmissiblas en vischnancas senza parlament communal 	Art. 15 3. cumpetenzas intransmissiblas en vischnancas cun parlament communal 	Art. 16 4. dretgs politics 	Art. 17 5. procedura da votaziun e d'elecziun 	Art. 18 6. votaziuns consultativas 	Art. 19 7. reponderaziun 	Art. 20 Votaziun a l'urna 	Art. 21 Radunanza communala 1. abilitad da decider, procedura 	Art. 22 2. publicitad, recusaziun 	Art. 23 Parlament communal 1. cumposiziun, cumpetenzas 	Art. 24 2. publicitad 	Art. 25 Autoritads communalas 1. elegibladad 	Art. 26 2. elecziuns substitutivas 	Art. 27 3. elecziuns en differents uffizis 	Art. 28 4. participaziun, abilitad da decider 	Art. 29 5. obligaziun da votar 	Art. 30 6. exclusiun da la publicitad 	Art. 31 7. incumpatibilitad 	Art. 32 8. exclusiun 	Art. 33 9. recusaziun 	Art. 34 10. obligaziun da discreziun 	Art. 35 Suprastanza communala 1. chaussas generalas 	Art. 36 2. organisaziun 	Art. 37 3. cumpetenzas 	Art. 38 4. obligaziun da predeliberaziun 	Art. 39 5. represchentanza da la vischnanca vers anora 	Art. 40 6. delegaziun da cumpetenzas 	Art. 41 Cumissiun da gestiun 1. cumposiziun e constituziun 	Art. 42 2. revisiun da quints e controlla da gestiun 	Art. 43 3. ulteriuras cumpetenzas  	3. Facultad communala e finanzas 	Art. 44 Facultad communala 	Art. 45 Facultad d'utilisaziun 1. cumposiziun, dretg d'utilisaziun 	Art. 46 2. alienaziun 	Art. 47 Finanzas e rapport  	4. Incumbensas 	Art. 48 Princip 	Art. 49 Surpigliada d'incumbensas 	Art. 50 Responsabladad per las incumbensas 	Art. 51 Surveglianza  	5. Collavuraziun intercommunala 	Art. 52 Chaussas generalas 1. furmas giuridicas 	Art. 53 2. basa giuridica 	Art. 54 3. obligaziun da collavuraziun 	Art. 55 Corporaziun da vischnancas 1. noziun e furmaziun 	Art. 56 2. posiziun giuridica 	Art. 57 3. organs 	Art. 58 4. statuts 	Art. 59 Instituziun cuminaivla 	Art. 60 Collavuraziun transcunfinala  	6. Fusiun da vischnancas e midada da cunfins communals 	Art. 61 Princip e promoziun da fusiuns 	Art. 62 Contractivas da fusiun 	Art. 63 Contract da fusiun 1. princip 	Art. 64 2. cuntegn 	Art. 65 3. procedura 	Art. 66 4. ordinaziun da la regenza 	Art. 67 5. organs transitorics 	Art. 68 6. valaivladad dal contract da fusiun 	Art. 69 Effects giuridics da la fusiun 1. chaussas generalas 	Art. 70 2. collavuraziun intercommunala 	Art. 71 3. vischnanca burgaisa e dretg da burgais 	Art. 72 Disposiziun tras il cussegl grond 	Art. 73 Entrada en vigur 	Art. 74 Cunfins communals  	7. Surveglianza 	Art. 75 Princip 	Art. 76 Obligaziuns da las vischnancas 	Art. 77 Autoritads chantunalas da surveglianza 	Art. 78 Scleriment da surveglianza 	Art. 79 Mesiras da surveglianza 	Art. 80 Cumpetenzas da surveglianza spezialas 1. approvaziun da relaschs communals 	Art. 81 2. surveglianza da las finanzas a) princip 	Art. 82 b) causals 	Art. 83 c) surveglianza speziala da las finanzas 	Art. 84 Nominaziun d'ina cumissaria u d'in cumissari da la regenza 	Art. 85 Curatella  	8. Vischnancas burgaisas 	Art. 86 Status giuridic 	Art. 87 Organisaziun 	Art. 88 Dretg decisiv 	Art. 89 Proprietad 	Art. 90 Cumpetenzas 	Art. 91 Quint annual e rapport da gestiun  	9. Regiuns 	Art. 92 Princip 	Art. 93 Status giuridic 	Art. 94 Surdada d'incumbensas 	Art. 95 Collavuraziun cun autras regiuns 	Art. 96 Organisaziun 	Art. 97 Totalitad da las abitantas e dals abitants da la regiun cun dretg da votar 	Art. 98 Conferenza da las presidentas e dals presidents 1. cumposiziun, dretg da dar directivas 	Art. 99 2. incumbensas 	Art. 100 3. decisiuns, forza da las vuschs 	Art. 101 Cumissiun regiunala 1. cumposiziun 	Art. 102 2. incumbensas 	Art. 103 3. conclus 	Art. 104 Cumissiun da gestiun 	Art. 105 Dretgs politics 	Art. 106 Finanzas 1. quint annual e rapport da gestiun 	Art. 107 2. finanziaziun, contribuziuns communalas, responsabladad 	Art. 108 Surveglianza  	10. Disposiziuns finalas 	Art. 109 Disposiziuns transitoricas 1. adattaziun dal dretg communal 	Art. 110 2. fracziuns 	Art. 111 3. associaziuns burgaisas e corporaziuns burgaisas 	Art. 112 4. fond da reservas per sorts da burgaisas e burgais 	Art. 113 5. dretg da burgais en cas da fusiuns da vischnancas   		2018-08-20T17:10:54+0200 	"7001 Chur" 	"Gesetzessammlung Kanton Graubünden"