421.000 - Lescha davart las scolas popularas dal chantun Grischun (lescha da scola)    421.000   Lescha davart las scolas popularas dal chantun Grischun  (lescha da scola)  dals 21-03-2012 (versiun dals 01-03-2021)  Il cussegl grond dal chantun Grischun1),  sa basond sin l'art. 31 al. 1 e sin l'art. 89 al. 2 da la constituziun chantunala2), suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 5 da fanadur 20113),  concluda:  1. Disposiziuns generalas  Art.  1 Object, champ d'applicaziun 1 Questa lescha regla la furmaziun e l'educaziun en la scola populara. 2 La lescha vala per las scolas publicas ed, uschenavant ch'ella na prevesa naginas  excepziuns, confurm al senn er per las instituziuns da la scolaziun speziala sco er per   l'instrucziun privata e per las scolas privatas, en las qualas l'obligaziun d'ir a scola po  vegnir ademplida.  Art.  2 Finamiras e secturs da furmaziun 1 Resguardond las  atgnadads  linguisticas  e  culturalas  da la  communitad  ch'èn  sa  sviluppadas en il decurs da l'istorgia, sa stenta la scola populara d'educar las scolaras   ed ils scolars ad ina tenuta che s'orientescha vi da valurs cristianas, umanisticas e   democraticas. 2 La scola populara promova l'abilitad da giuditgar, las forzas creativas e la savida  dals uffants e dals giuvenils sco er lur prontezza da furnir prestaziuns.  En quest  connex sustegna ella quels en lur svilup ad atgnas persunalitads, tar l'acquisiziun da  cumpetenzas socialas  sco er  sin  lur  via  ad in  cumportament  cun responsabladad  envers lur conumans ed envers l'ambient.  1) PCG 2011/2012, 892 2) DG 110.100 3) pagina 653  * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch   1   https://www.gr-lex.gr.ch/data/110.100/rm   421.000    3 La scola populara sustegna e cumplettescha l'educaziun en la famiglia. 4 En  la  scola  populara  s'acquistan  e  sviluppan  tut  las  scolaras  e  tut  ils  scolars  enconuschientschas e cumpetenzas fundamentalas che permettan ad ellas ed ad els   d'emprender durant lur entira vita e da chattar lur plazza en la societad ed en la vita  professiunala. 5 La furmaziun che vegn intermediada en la scola populara cumpiglia en spezial la   tgira  e  las  enconuschientschas  da  la  lingua  da  scola  sco  er  cumpetenzas  fundamentalas d'ulteriuras linguas, da la matematica e da las scienzas natiralas, da  las  scienzas  socialas  ed  umanas,  da  la  musica,  da  l'art  e  da  l'art  applitgà,  dal   moviment e da la sanadad. 6 La scola populara resguarda ils interess ed ils basegns d'uffants e da giuvenils che  han in basegn spezial da promoziun, che han talents extraordinaris e che derivan  d'ina lingua estra.  2. Instituziuns responsablas per la scola  Art.  3 Incumbensa cuminaivla 1 La scola populara è ina incumbensa cuminaivla dal chantun e da las vischnancas.  Art.  4 Instituziuns responsablas per la scola 1 Las  vischnancas  mainan  la  scola  populara  publica.  Ellas  pon  delegar  questa  incumbensa a corporaziuns da vischnancas. 2 Ultra da quai pon vegnir manadas scolas privatas sco scolas che han la permissiun   dal chantun.  Art.  5 Collavuraziun contractuala 1 Vischnancas che na mainan betg ina scola populara publica u betg tut ils stgalims  da scola e che n'appartegnan betg ad ina instituziun ch'è responsabla per la scola   garanteschan tras in contract cun in'autra instituziun ch'è responsabla per la scola che  lur uffants possian frequentar là la scola populara.  3. Purschidas da scola e da furmaziun  3.1. STGALIMS DA SCOLA  Art.  6 Stgalims da la scola populara 1 La scola populara consista dal stgalim da scolina, dal stgalim primar e dal stgalim  secundar I.  2       421.000   2 Il  temp per  absolver  ils  stgalims  da  scola  dependa  dal  svilup  individual  da  la  scolara u dal scolar.  Art.  7 Stgalim da scolina 1 Il stgalim da scolina dura 2 onns. 2 La scolina promova las forzas creativas da l'uffant e ses svilup corporal, spiertal,  social ed emoziunal, enritgescha il mund d'eveniments e d'experientschas da l'uffant   e tgira l'expressiun linguistica da l'uffant. 3 La frequentaziun da la scolina è da princip voluntara. L'instituziun ch'è responsabla  per la scola po fixar che uffants da lingua estra stoppian frequentar obligatoricamain  la scolina.  Art.  8 Stgalim primar 1 Il stgalim primar dura 6 onns. 2 Il  stgalim primar intermediescha ils  elements  fundamentals da la furmaziun.  El  stgaffescha las premissas per pudair frequentar ils stgalims da scola che suondan.  Art.  9 Stgalim secundar I 1 Il  stgalim secundar  I  dura  3 onns ed è  dividì  en la  scola  reala  ed en la  scola   secundara. 2 La scola reala approfundescha ed amplifitgescha la furmaziun fundamentala ch'è  vegnida  intermediada  sin  ils  stgalims  precedents.  Ella  prepara  per  la  furmaziun  professiunala. 3 La scola secundara approfundescha ed amplifitgescha la furmaziun fundamentala  ch'è vegnida intermediada sin ils stgalims precedents. Ella prepara per la furmaziun  professiunala sco er per las scolas che suondan.  3.2. OBLIGAZIUN D'IR A SCOLA, LIEU DA SCOLA E  FREQUENTAZIUN GRATUITA  Art.  10 Dretg da frequentar la scola, obligaziun d'ir a scola 1 Tut ils uffants che han dimora permanenta en il chantun han il dretg da frequentar   la scola populara publica. 2 La frequentaziun da la scola è obligatorica sin il stgalim primar e sin il stgalim  secundar I. 3 L'obligaziun d'ir  a scola po er vegnir ademplida en instituziuns da la scolaziun   speziala, en scolas privatas u tras instrucziun privata.   3     421.000    Art.  11 Lieu da scola 1 Mintga uffant frequenta la scola da quella vischnanca, en la quala el ha – cun il  consentiment da las persunas cun la pussanza dals geniturs – dimora permanenta.  Art.  12 Entrada en scola, spustament e suspensiun da l'obligaziun d'ir a scola 1 Uffants che han cumplenì il 5avel onn da vegliadetgna fin ils 31 da december pon  entrar en il stgalim da scolina cun il cumenzament da l'onn da scola dal medem onn  chalendar. 2 Uffants  che han cumplenì il  7avel  onn da vegliadetgna fin  ils  31 da december  entran en il stgalim primar per il cumenzament da l'onn da scola dal medem onn  chalendar. 3 L'entrada en il stgalim da scolina ed en il stgalim primar po vegnir spustada en  l'interess da l'uffant sin l'onn avant u sin l'onn suenter.  Art.  13 Durada da l'obligaziun d'ir a scola 1 L'obligaziun d'ir a scola cumpiglia per regla 9 onns da scola. Scolaras e scolars che  absolvan pli svelt l'instrucziun confurm al plan d'instrucziun da la scola populara   vegnan relaschads pli baud da l'obligaziun d'ir a scola. 2 Sche l'obligaziun d'ir a scola da 9 onns è ademplida u sche la scola populara è   vegnida absolvida pli svelt, finescha il dretg da frequentar la scola populara.  Art.  14 Frequentaziun gratuita 1 L'instrucziun en la scola populara publica è gratuita en il lieu da scola. 2 Sche las relaziuns pretendan quai, èn las instituziuns ch'èn responsablas per la scola  obligadas d'organisar e da finanziar il transport da las scolaras e dals scolars.  Art.  15 Contribuziuns da las persunas cun la pussanza dals geniturs 1 Da las scolaras e dals scolars respectivamain da las persunas cun la pussanza dals   geniturs pon vegnir incassadas contribuziuns adequatas, en spezial per: a) occurrenzas da scola spezialas; b) purschidas da scolaziun spezialas en il sectur dals roms d'elecziun; c) custs da material extraordinaris; d) viadis da scola, excursiuns sco er champs da classa; e) purschidas d'alimentaziun e da pertgirar per structuras dal di supplementaras.  4       421.000   3.3. SCOLAS PRIVATAS ED INSTRUCZIUN PRIVATA  Art.  16 Scolas privatas, obligaziun da dumandar ina permissiun e  surveglianza  1 Scolas privatas, en las qualas l'obligaziun d'ir a scola po vegnir ademplida, dovran  ina permissiun da la regenza. Quella vegn concedida, sche la purschida da furmaziun  correspunda  a  tala  da  la  scola  populara  publica  e  sch'il  plan  d'instrucziun  vegn  ademplì. 2 La surveglianza è chaussa da l'uffizi.  Art.  17 Scolas privatas internaziunalas 1 La regenza po permetter scolas privatas internaziunalas, en las qualas i vegn instruì  oravant tut en ina lingua estra, premess ch'il plan d'instrucziun vegnia ademplì dal   rest.  Art.  18 Instrucziun privata, obligaziun da dumandar ina permissiun e  surveglianza  1 Sco instrucziun privata vala l'instrucziun individuala e l'instrucziun en ina gruppa  da fin a quatter scolaras e scolars. 2 L'instrucziun privata dovra ina permissiun dal departament. Quella vegn concedida,  sche la purschida da furmaziun correspunda a tala da la scola populara publica e  sch'il plan d'instrucziun vegn ademplì. 3 La surveglianza è chaussa da l'uffizi.  Art.  19 Ulteriuras prestaziuns 1 Scolaras e scolars che frequentan ina scola privata u che vegnan instruids en moda  privata  n'han  nagin  dretg  envers  la  vischnanca  da  survegnir  las  prestaziuns  che  vegnan messas a disposiziun da la scola populara publica.  4. Organisaziun da la scola  4.1. GESTIUN ED ORGANISAZIUN  Art.  20 Princip 1 Las instituziuns ch'èn responsablas per la scola relaschan in urden da scola.   5     421.000    Art.  21 Direcziuns da scola 1 Per ademplir las incumbensas operativas pon las instituziuns ch'èn responsablas per  la scola installar – sulettas u ensemen cun autras instituziuns ch'èn responsablas per  la scola – direcziuns da scola.  Art.  22 Plazzas da praticum 1 Las  instituziuns  ch'èn  responsablas  per  la  scola  èn  obligadas  da  metter  a  disposiziun  –  en  il  rom  da  lur  pussaivladads  –  plazzas  da  praticum  per  las   instituziuns da scolaziun da persunas d'instrucziun da tut ils stgalims.  4.2. MANASCHI DA SCOLA  Art.  23 Classas 1 Las scolaras  ed ils  scolars  dal  stgalim primar e  dal  stgalim secundar  I  vegnan  attribuids ad ina classa. 2 Per mintga classa sto vegnir designada ina persuna d'instrucziun. 3 Las partiziuns na dastgan per regla betg avair dapli che 24 scolaras e scolars e  damain che 5 scolaras e scolars.  Art.  24 Temp da scola, cumenzament da l'onn da scola, vacanzas 1 Il temp da scola importa 39 emnas da scola per onn. 2 En coordinaziun cun auters chantuns fixescha il departament il cumenzament da  l'onn da scola. 3 Il departament fixescha las vacanzas d'atun e da Nadal.  Las ulteriuras vacanzas   vegnan fixadas da las instituziuns ch'èn responsablas per la scola.  Art.  25 Instrucziun 1 L'instrucziun ha lieu da glindesdi fin venderdi. 2 Las unitads d'instrucziun duran 45 minutas sin il stgalim primar e sin il stgalim  secundar I e 60 minutas sin il stgalim da scolina. 3 En cas motivads po il departament permetter excepziuns.  Art.  26 Uras da bloc 1 Las uras da bloc garanteschan sin il  stgalim da scolina e sin il  stgalim primar   l'avantmezdi da glindesdi fin venderdi ina instrucziun nuninterrutta u in pertgirar  gratuit. 2 Sin il stgalim da la scolina importan las uras da bloc almain trais uras consecutivas.   Sin il stgalim primar importan las uras da bloc almain quatter lecziuns consecutivas.  6       421.000   3 La frequentaziun da las lecziuns d'instrucziun u da pertgirar entaifer las uras da  bloc è obligatorica. 4 La frequentaziun da las lecziuns perifericas assistidas durant las uras da bloc è   facultativa.  Art.  27 Structuras dal di 1 En  cas  da  basegn  porschan  las  instituziuns  ch'èn  responsablas  per  la  scola  structuras dal di supplementaras. 2 Las persunas cun la pussanza dals geniturs èn libras da profitar da las structuras dal  di per lur uffants. 3 La lescha davart la promoziun da la tgira d'uffants cumplementara a la famiglia en  il chantun Grischun vegn applitgada confurm al senn per purschidas en il rom da las   structuras dal di supplementaras tenor la legislaziun da scola.  Art.  28 Absenzas, dispensaziun 1 Las instituziuns ch'èn responsablas per la scola pon dar congedi a las scolaras ed   als scolars durant maximalmain 15 dis per onn da scola.  Ultra da quai pon ellas  decider  che  las  persunas  cun  la  pussanza  dals  geniturs  dastgian  fixar  libramain  maximalmain 3 da quels dis da scola sco dis da congedi. 2 L'uffizi po conceder in congedi che surpassa quests 3 dis. 3 En  cas  motivads  po  l'uffizi  dispensar  temporarmain  scolaras  e  scolars  da  l'instrucziun, e quai dal tuttafatg u per part.  4.3. CUNTEGNS DIDACTICS, PLAN D'INSTRUCZIUN E MEDS  D'INSTRUCZIUN  Art.  29 Roms, plan d'instrucziun 1 La regenza fixescha ils roms obligatorics, ils roms d'elecziun ed ils roms d'elecziun  obligatorics e relascha il plan d'instrucziun per ils stgalims da la scola populara. Il  plan  d'instrucziun  regla  liantamain  las  finamiras  dals  stgalims  ed  ils  cuntegns  fundamentals da l'instrucziun. Per singuls roms po el fixar finamiras liantas. 2 Il plan d'instrucziun cumpiglia la dotaziun da lecziuns sco er las tavlas da lecziuns   che determineschan il dumber total d'unitads d'instrucziun ed il rom per repartir talas   sin  ils  singuls  roms.  La  dotaziun  da  lecziuns  sin  basa  da  l'onn  na  dastga  betg  sutpassar la media dals chantuns tudestgs e dals chantuns plurilings. 3 Il plan d'instrucziun sto – sche pussaivel – vegnir coordinà tranter ils chantuns.   7     421.000    Art.  30 Instrucziun da linguas estras 1. stgalim primar  1 Sin il stgalim primar ston vegnir purschidas sco linguas estras almain ina lingua  chantunala sco er englais. 2 L'emprima  lingua  estra  en  scolas  primaras  rumantschas  e  talianas  è  tudestg.  L'emprima lingua estra en scolas primaras tudestgas è talian. 3 L'instrucziun  da  l'emprima  lingua  estra  cumenza  en  la  3.  classa  primara,  l'instrucziun d'englais cumenza en la 5. classa primara. 4 En scolas primaras tudestgas po l'instituziun ch'è responsabla per la scola decider: a) ch'i vegnia instruì rumantsch empè da talian; b) ch'i vegnian purschids rumantsch e talian sco roms d'elecziun obligatorics. 5 Ultra da quai po l'instituziun ch'è responsabla per la scola decider che l'instrucziun  dal rumantsch cumenzia en quests cas gia en la 1. classa dal stgalim primar.  Art.  31 2. stgalim secundar I 1 Sin il stgalim secundar I ston vegnir purschidas sco linguas estras almain ina lingua  chantunala sco er englais. 2 Per quellas linguas naziunalas che na vegnan betg instruidas sco roms obligatorics  ston vegnir messas a disposiziun purschidas adattadas.  Art.  32 Midada da la lingua da scola en scolas rumantschas 1 Sch'ina vischnanca sa decida da midar la lingua da scola da l'idiom a rumantsch  grischun u viceversa, vegn quai fatg pass per pass d'onn da scola ad onn da scola.  Art.  33 Scolas e classas che vegnan manadas en moda bilingua 1 Per promover las linguas chantunalas rumantsch e talian po la regenza permetter  che duas linguas chantunalas vegnian duvradas il medem mument sco linguas da  scola.  Art.  34 Instrucziun da religiun 1 Las baselgias chantunalas da dretg public renconuschidas dattan sin agens custs  religiun a las scolaras ed als scolars en la scola populara publica. Las instituziuns  ch'èn responsablas per la scola las mettan a disposiziun gratuitamain las localitads da  scola per quest intent. 2 Sa referind a la libertad da cretta e da conscienza pon las persunas cun la pussanza  dals geniturs inoltrar la retratga da l'instrucziun da religiun, e quai en scrit ed avant il  cumenzament da l'onn da scola.  Art.  35 Meds d'instrucziun 1 La regenza designescha ils meds d'instrucziun ch'èn obligatorics u recumandads.  8       421.000   2 Il  chantun  po  edir  meds  d'instrucziun  e  pajar  contribuziuns  per  als  render  pli  bunmartgads. 3 Ils meds d'instrucziun vegnan edids en las linguas tudestg, rumantsch e talian.  Art.  36 Mediotecas 1 Las instituziuns ch'èn responsablas per la scola fundeschan atgnas mediotecas per   scolaras e per scolars u guardan che quellas e quels possian retrair da las mediotecas  cudeschs ed autras medias che correspundan a lur vegliadetgna.  4.4. PURSCHIDAS CUMPLEMENTARAS  Art.  37 Scolas secundaras da vallada 1 Sco preparaziun per  la scola  media  po la  regenza renconuscher en las valladas  talianas scolas secundaras sco scolas secundaras da vallada.  Art.  38 Classas da talent, scolas da talent 1 Las instituziuns ch'èn responsablas per la scola pon promover scolaras e scolars  cun talents spezials en classas da talent, cunzunt en il sectur dal sport. Per manar ina  classa da talent dovri ina permissiun da la regenza. 2 L'instrucziun en las classas da talent po divergiar da l'urari, sto però ademplir da   princip il plan d'instrucziun. 3 Las instituziuns ch'èn responsablas per la scola e che na mainan nagina classa da  talent èn obligadas da permetter la frequentaziun d'ina classa da talent en in'autra  instituziun ch'è responsabla per la scola. 4 L'instituziun responsabla cedenta paja ina taxa da scola. Quella sto vegnir fixada  cun l'instituziun responsabla che maina la classa da talent. Sche las duas instituziuns  ch'èn responsablas per la scola n'arrivan betg da sa cunvegnir davart la taxa da scola,  fixescha il departament la taxa da scola.  Art.  39 Uffants da lingua estra 1 Las instituziuns ch'èn responsablas per la scola mettan a disposiziun purschidas  supplementaras per scolaras e per scolars da lingua estra. 2 La regenza fixescha las prestaziuns che ston vegnir  furnidas da las  instituziuns  ch'èn  responsablas  per  la  scola.  Per  la  scolaziun  d'uffants  da  persunas  ch'èn  admessas provisoricamain, da requirentas e da requirents d'asil ubain da viagiantas e  da  viagiants  po  ella  prender  mesiras  che  divergeschan  da  las  disposiziuns  da  la  lescha da scola.   9     421.000    Art.  40 Purschidas supplementaras 1 En  cas  da  basegn  pon  las  instituziuns  ch'èn  responsablas  per  la  scola  stgaffir   purschidas supplementaras sco lavur sociala da scola u purschidas da time-out.  4.5. PROMOZIUN E MIDADA DA STGALIM  Art.  41 Giudicament 1 Las scolaras  ed ils  scolars  dal  stgalim primar e  dal  stgalim secundar  I  vegnan  giuditgads  regularmain.  Resguardads  vegnan  en  spezial  la  prestaziun,  il  svilup  d'emprender sco er il cumportament da lavurar ed il cumportament social. 2 La fin da mintga semester vegn fatg il giudicament cun in attestat da notas che po  vegnir cumplettà d'in rapport individual davart l'emprender. 3 En la 1. ed en la 2. classa primara po il giudicament er vegnir fatg mo en furma d'in   rapport davart l'emprender.  Art.  42 Promoziun, midada da stgalim 1 Davart  la  promoziun  decida  la  persuna  d'instrucziun  da  classa  suenter  avair   consultà las autras persunas d'instrucziun da la scolara u dal scolar a la fin da l'onn  da scola sin basa da l'adempliment da las finamiras d'instrucziun sco er sin basa dal  cumportament d'emprender e da lavurar e dal cumportament social da la scolara u  dal scolar. 2 Per assegnar las scolaras ed ils scolars tenor lur qualificaziuns a la scola reala u a la  scola secundara è da princip responsabla la persuna d'instrucziun da classa. Sche la  persuna d'instrucziun da classa prenda la decisiun d'assegnar ina scolara u in scolar a  la scola reala, ha quella u quel la pussaivladad da far in examen d'admissiun a la   scola secundara. Quintar quinta alura mo il resultat da quest examen.  4.6. MESIRAS DA LA PEDAGOGIA SPEZIALA  Art.  43 Dretg 1 Scolaras e scolars che han in basegn da promoziun spezial han il dretg sin mesiras   da la pedagogia speziala. 2 In basegn da promoziun spezial è avant maun: a) tar scolaras e tar scolars che na pon cumprovadamain betg suandar, betg pli   suandar u suandar mo per part il plan d'instrucziun da la scola regulara senza  in sustegn supplementar;  b) tar scolaras e tar scolars che han cumprovadamain grondas difficultads en il  cumportament, en la capacitad d'emprender ed en la capacitad da prestaziun  sco er en la cumpetenza da discurrer ed en la cumpetenza linguistica;  10       421.000   c) tar  scolaras e tar scolars ch'èn pertutgads u smanatschads d'in  impediment   corporal, spiertal, psichic, linguistic, sensoric u da la percepziun;  d) tar scolaras e tar scolars che han talents extraordinaris. 3 Las disposiziuns per scolaras e per scolars che han in basegn spezial da promoziun   tenor l'alinea 2 literas a fin c valan confurm al senn er per uffants da la vegliadetgna   prescolara e per giuvenils, suenter ch'els han ademplì l'obligaziun d'ir a scola, fin a  la cumplenida dal 20avel onn da vegliadetgna.  Art.  44 Mesiras da la pedagogia speziala 1 Las mesiras da la pedagogia speziala sa dividan en mesiras simplas ed en mesiras   pretensiusas. 2 Sco  mesiras  simplas  valan  en  spezial  la  promoziun  integrativa  e  las  mesiras  pedagogic-terapeuticas. 3 Sco mesiras pretensiusas valan: a) l'instrucziun en il rom da la scolaziun speziala; b) il pertgirar che tutga tiers; c) las mesiras en cas d'in grond basegn da promoziun; d) la tgira staziunara d'uffants cun impediments considerabels avant ch'els entran   en scolina.  Art.  45 Adattaziun dal plan d'instrucziun 1 Scolaras e scolars che han in basegn spezial da promoziun pon vegnir instruids  tenor in plan d'instrucziun adattà sin basa d'ina expertisa dal servetsch psicologic da  scola.  Art.  46 Furmas da la scolaziun e da la promoziun 1 Las mesiras simplas e las mesiras pretensiusas da la pedagogia speziala vegnan  realisadas – en dependenza dal basegn – en furmas integrativas e separativas da la  scolaziun e da la promoziun. 2 La realisaziun vegn fatga en moda integrativa, sche la scolaziun e la promoziun en  la classa regulara ha avantatgs per la scolara u per il scolar che ha in basegn spezial  da promoziun e sche quai è supportabel per la classa regulara. 3 Cas cuntrari  vegnan las mesiras  realisadas en moda parzialmain integrativa sco  instrucziun da gruppa u sco instrucziun individuala ubain en moda separativa en  partiziuns d'instituziuns da la scolaziun speziala u en famiglias.  Art.  47 Garanzia da la purschida da la pedagogia speziala 1 L'instituziun  ch'è  responsabla  per  la  scola  garantescha  che  la  purschida  da  la  pedagogia speziala saja avant maun e vegnia realisada en il sectur simpel. 2 Il chantun garantescha che la purschida da la pedagogia speziala saja avant maun e  vegnia realisada en il sectur pretensius.   11     421.000    Art.  48 Ordinaziun 1 Per ordinar las mesiras da la pedagogia speziala en il sectur simpel è cumpetenta  l'instituziun ch'è responsabla per la scola. 2 Per ordinar las mesiras da la pedagogia speziala en il sectur pretensius è cumpetent  l'uffizi.  Art.  49 Planisaziun da la purschida 1 La regenza prescriva la purschida da la pedagogia speziala en il sectur simpel 2 Sin  basa  d'ina  analisa  dal  basegn  fixescha  il  departament  periodicamain  la   planisaziun da la purschida en il sectur pretensius.  Art.  50 Incaricas da prestaziun 1 Il  departament  conceda  incaricas  da  prestaziun  ad  instituziuns  da  la  scolaziun  speziala renconuschidas. La basa per las incaricas da prestaziun furma la planisaziun  da la purschida.  4.7. PROMOZIUN DA LA SANADAD ED ASSICURANZA  Art.  51 Servetsch medicinal e servetsch dentistic da scola 1 Il servetsch medicinal ed il servetsch dentistic da scola vegnan realisads en la scola  populara  tenor  las  prescripziuns  da  la  confederaziun  e  dal  chantun.  Visitas  da  controlla èn obligatoricas. 2 L'instituziun ch'è responsabla per la scola elegia la media u il medi da scola e la   dentista u il dentist da scola. Ella organisescha la realisaziun da mesiras.  Art.  52 Assicuranzas 1 L'instituziun  ch'è  responsabla  per  la  scola  fa  sin  agens  custs  las  suandantas  assicuranzas: a) assicuranza per las scolaras e per ils scolars cunter accidents en scola, durant   occurrenzas da scola e sin la via da scola; b) assicuranza da responsabladad per il persunal da scola sco er per las scolaras e   per ils scolars en il manaschi da scola.  5. Las scolaras ed ils scolars  Art.  53 Dretgs 1 Las scolaras ed ils scolars han il dretg sin: a) ina furmaziun sin basa dal stadi d'enconuschientscha actual e sin basa dal plan   d'instrucziun;  12       421.000   b) respect e rinforz da lur persunalitad.  Art.  54 Obligaziuns 1 Las scolaras ed ils scolars adempleschan lur obligaziuns e sa participeschan en  moda activa e cooperativa al manaschi da scola. 2 Las scolaras ed ils scolars ston: a) frequentar l'instrucziun e las occurrenzas da scola; b) purtar – confurm a lur vegliadetgna – la responsabladad per l'agen process   d'emprender e la conresponsabladad per quel da la classa; c) observar l'urden da scola.  Art.  55 Mesiras disciplinaras 1 Cunter  scolaras  e  cunter  scolars  che  han  in  cumportament  che  chaschuna  reclamaziuns,  pon persunas d'instrucziun,  la direcziun da la scola u il  cussegl da  scola  ordinar  mesiras  disciplinaras  ch'èn  raschunaivlas  or  dal  puntg  da  vista  educativ. 2 Scolaras  e  scolars  che  engrevgeschan  grevamain  oravant  tut  l'instrucziun  u  il   manaschi da scola – malgrà l'admoniziun e malgrà l'orientaziun da las persunas cun  la pussanza dals geniturs – pon vegnir exclus da l'instrucziun cun ina decisiun dal   cussegl da scola sin basa d'in rapport en scrit da la persuna d'instrucziun sco er sin  basa d'in rapport da l'uffizi.  6. Las persunas d'instrucziun  6.1. ENGASCHAMENT ED OBLIGAZIUNS  Art.  56 Relaziun d'engaschament 1 Sco persunas d'instrucziun tenor las disposiziuns qua sutvart  valan las persunas  d'instrucziun  che  instrueschan  a  la  scola  populara.  Las  disposiziuns  davart  las   persunas d'instrucziun èn applitgablas confurm al senn per lur substituziuns sco er   per las persunas d'instrucziun e per las persunas spezialisadas en il  sectur da las   mesiras da la pedagogia speziala. 2 Las persunas d'instrucziun da la  scola populara  publica  vegnan engaschadas da  l'instituziun ch'è responsabla per la scola cun in contract da dretg public. 3 Uschenavant che questa lescha e las disposiziuns executivas na cuntegnan naginas  prescripziuns,  reglan  las  instituziuns  ch'èn  responsablas  per  la  scola  sezzas  las  cundiziuns d'engaschament. Subsidiarmain vegnan applitgadas las disposiziuns dal  dretg dal persunal dal chantun confurm al senn.   13     421.000    Art.  57 Dretg d'instruir 1 Las persunas d'instrucziun ston avair in diplom renconuschì che correspunda al  stgalim u ina permissiun da dar scola ch'è vegnida concedida da l'uffizi.  Art.  58 Retratga da la permissiun d'instruir 1 Il departament po retrair la permissiun d'instruir, sche la qualificaziun per instruir   manca. El po remartgar la retratga en il diplom d'instrucziun. 2 Sche  las  relaziuns  sa  midan  en  moda  essenziala,  po  il  departament  revocar  la  retratga. 3 Il departament communitgescha al secretariat general da la conferenza svizra da las  directuras e dals directurs chantunals da l'educaziun publica (CDEP) la retratga e la  reconcessiun da la permissiun d'instruir.  Art.  59 Obligaziuns, incarica professiunala 1 Las persunas d'instrucziun èn obligadas d'instruir e da promover las scolaras ed ils   scolars confurm a las finamiras ed a las prescripziuns da questa lescha. 2 Las incumbensas principalas da las persunas d'instrucziun èn en spezial: a) la preparaziun, la realisaziun e l'evaluaziun da l'instrucziun; b) la  garanzia  da  la  collavuraziun  interdisciplinara  cun  autras  persunas   d'instrucziun e cun autras persunas spezialisadas; c) la participaziun a la concepziun, a l'organisaziun ed a l'ulteriur svilup da la   scola; d) la prestaziun da lavur da geniturs e da lavur da team; e) la furmaziun supplementara autonoma; f) la frequentaziun da curs da furmaziun supplementara ch'èn vegnids declerads   obligatorics da l'uffizi, en spezial er per l'introducziun da roms d'instrucziun  novs;  g) la cooperaziun ad occurrenzas da la scola. 3 Las persunas d'instrucziun pon vegnir obligadas da surpigliar– ultra da lur pensum  ordinari  –  las  suandantas  activitads  supplementaras  che  vegnan  indemnisadas  spezialmain: a) surpigliar  incaricas  che l'incumbensa d'educaziun e  da furmaziun sco er  il    manaschi da scola pretendan; b) dar maximalmain 2 lecziuns supplementaras per emna.  Art.  60 Concepziun da l'instrucziun 1 En il rom dal plan d'instrucziun, da las directivas da l'uffizi, da las prescripziuns da  l'instituziun ch'è responsabla per la scola e dals meds d'instrucziun obligatorics han  las persunas d'instrucziun il dretg da concepir libramain lur instrucziun.  14       421.000   Art.  61 Substituziun 1 Per persunas d'instrucziun che interrumpan l'instrucziun per pli ditg che 3 dis ha  l'instituziun ch'è responsabla per la scola d'engaschar ina substituziun professiunala  adattada.  Art.  62 Pensum cumplain 1 Per  in  pensum  cumplain  sto  vegnir  prestà  il  suandant  dumber  d'unitads  d'instrucziun per emna: a) stgalim da scolina: 24 uras b) stgalim primar: 29 lecziuns c) stgalim secundar I: 29 lecziuns 2 Il pensum d'ina persuna d'instrucziun da classa dal stgalim primar e dal stgalim  secundar I vegn reducì per 1 lecziun per emna da scola. 3 Persunas d'instrucziun cun in pensum cumplain han il dretg sin ina facilitaziun da  vegliadetgna a partir dal 55avel onn da vegliadetgna.  Art.  63 Furmaziun supplementara minimala per onn 1 Las  instituziuns  ch'èn  responsablas  per  la  scola  designeschan  in  minimum  da  furmaziun  supplementara  che  lur  persunas  d'instrucziun  e  lur  persunas  da  la  direcziun ston absolver mintga onn. Per persunas d'instrucziun ch'èn engaschadas a  temp cumplain na dastga el  betg sutpassar 10 mezs dis da curs.  Las instituziuns  ch'èn responsablas per la scola reglan la surpigliada dals custs dals curs e da las   spesas.  Art.  64 Congedi da furmaziun supplementara 1 L'instituziun ch'è responsabla per la scola po conceder a las persunas d'instrucziun  in congedi da furmaziun supplementara pajà. 2 En cas da persunas d'instrucziun che han instruì durant almain 10 onns e cun in  pensum d'almain 20 lecziuns per emna sin il stgalim primar u sin il stgalim secundar  I respectivamain da 14 uras per emna sin il stgalim da scolina sa participescha il   chantun  ina  giada  vi  dals  custs  d'in  congedi  da  furmaziun  supplementara  da  maximalmain 3 mais.  6.2. SALARISAZIUN  Art.  65 Salarisaziun 1 La  salarisaziun  da  las  persunas  d'instrucziun  vegn  fixada  da  l'instituziun  ch'è  responsabla per la scola en il rom da la lescha e da l'ordinaziun.   15     421.000    2 La salarisaziun annuala da las persunas d'instrucziun da la scola populara publica  consista dal salari fundamental e dal 13avel salari mensil.  Il 13avel salari mensil   importa 1/12 dal salari annual retratg. 3 Cun la salarisaziun èn indemnisadas tut las obligaziuns tenor l'artitgel 59 alineas 1   e 2.  Art.  66 Salarisaziun minimala per onn 1 Per las persunas d'instrucziun da la scola populara publica valan en cas d'in pensum  cumplain  tenor  l'artitgel  62  las  suandantas  tariffas  minimalas  da  salarisaziun  (inclusiv il 13avel salari mensil) (emprim stgalim da salari): a) stgalim da scolina:  1. persuna d'instrucziun da la scolina: fr. 60 000 b) stgalim primar:  1. persunas  d'instrucziun  da  la  scola  primara  e  persunas  d'instrucziun  spezialisadas: fr. 72 000  2. persunas  d'instrucziun  che  han  in  diplom  en  pedagogia  speziala:  fr. 79 000  c) stgalim secundar I: 1. persunas  d'instrucziun  da  la  scola  reala  e  da  la  scola  secundara  e   persunas  d'instrucziun  che  han  in  diplom  en  pedagogia  speziala:  fr. 88 000  2. persunas  d'instrucziun  spezialisadas  cun  in  u  cun  dapli  che  in  rom  respectivamain cun in u cun dapli che in sectur spezial: fr. 82 000  2 La salarisaziun minimala per il stgalim da salari il pli aut importa 154 pertschient   da la tariffa da l'emprim stgalim da salari. 3 Per  directuras  e  per  directurs  da  scola  importa  la  salarisaziun  minimala  110  pertschient da la tariffa per il stgalim secundar I. 4 Las tariffas da la salarisaziun minimala correspundan al stadi da l'index naziunal  dals pretschs da consum da 104.2 puncts (index da basa dal december 2005). La   regenza  fixescha  la  cumpensaziun  da  la  chareschia  tenor  las  disposiziuns  da  la   lescha  davart  la  relaziun  da  lavur  da  las  collavuraturas  e  dals  collavuraturs  dal  chantun Grischun1).  7. Las persunas cun la pussanza dals geniturs  Art.  67 Dretgs 1 En il rom da questa lescha valan quellas persunas sco persunas cun la pussanza   dals geniturs, las qualas han il dretg da tgira per l'uffant correspundent.  1) DG 170.400  16    https://www.gr-lex.gr.ch/data/170.400/rm    421.000   2 Las persunas cun la pussanza dals geniturs vegnan infurmadas regularmain davart  il cumportament e davart las prestaziuns da lur uffants. Ellas han il dretg da vegnir  infurmadas  da  persunas  d'instrucziun,  d'instanzas  da  scola  sco  er  da  posts  spezialisads davart datas e davart dumondas che concernan lur uffants. 3 Ultra da quai pon las persunas cun la pussanza dals geniturs pretender che datas   persunalas betg correctas vegnian rectifitgadas, che datas persunalas, che n'èn betg  necessarias u ch'èn vegnidas elavuradas illegalmain, vegnian destruidas sco er che  datas  persunalas  da  lur  uffants,  ch'èn  degnas  da  vegnir  protegidas,  vegnian  bloccadas. 4 Durant l'onn da scola organisescha l'instituziun ch'è responsabla per la scola almain  2 dis da visita publics che duain dar – en spezial a las persunas cun la pussanza dals  geniturs – invista da la lavur en scola.  Art.  68 Obligaziuns 1 Las  persunas  cun  la  pussanza  dals  geniturs  han  l'emprima  responsabladad  per  l'educaziun  da  lur  uffants  sco  er  l'emprima  responsabladad  che  lur  uffants  frequentian regularmain l'instrucziun, adempleschian l'obligaziun d'ir a scola e las  incumbensas ch'èn colliadas cun quai. 2 Las persunas cun la pussanza dals geniturs tgiran ina relaziun cooperativa cun las  persunas d'instrucziun e cun las autoritads da scola. Ellas pon vegnir obligadas da   cooperar tar conclus impurtants che pertutgan en moda individuala lur uffant e da sa  participar a discurs preparatorics. 3 Las persunas cun la pussanza dals geniturs infurmeschan las persunas d'instrucziun  davart  il  cumportament  da  lur  uffants  e  davart  eveniments  en  lur  conturns,   uschenavant che quai ha ina impurtanza per la scola.  8. Finanziaziun da las scolas  8.1. PRINCIP  Art.  69 Surpigliada dals custs 1. tras las instituziuns ch'èn responsablas per la scola  1 Las instituziuns ch'èn responsablas per la scola surpiglian ils custs per la scola  populara publica, uschenavant che la lescha na prevesa betg in auter surpigliader   dals custs.  Art.  70 2. tar scolas privatas e tar l'instrucziun privata 1 Il chantun e las instituziuns ch'èn responsablas per la scola n'èn betg obligads da  surpigliar ils custs da l'instrucziun privata e da scolas privatas.   17     421.000    Art.  71 Cumpensaziun da la chareschia * 1 … * 2 Las  contribuziuns  dal  chantun  correspundan a  l'onn  da  basa  2009.  La  regenza  fixescha la cumpensaziun da la chareschia tenor las disposiziuns da la lescha davart  la relaziun da lavur da las collavuraturas e dals collavuraturs dal chantun Grischun1).  8.2. CONTRIBUZIUNS DAL CHANTUN E DA LAS  INSTITUZIUNS CH'ÈN RESPONSABLAS PER LA SCOLA  Art.  72 Pauschala per la scola regulara 1 Per mintga scolara e per mintga scolar da la scola populara publica paja il chantun   ina pauschala annuala a las instituziuns ch'èn responsablas per la scola. 2 Las pauschalas importan: * a) * per il stgalim da scolina e per il stgalim primar: fr. 960 b) per il stgalim secundar I:  1. * scola reala: fr. 1460 2. * scola secundara: fr. 1380  3 … *  Art.  73 Pauschala per la direcziun da scola 1 Las instituziuns ch'èn responsablas per la scola survegnan ina pauschala annuala  per scolara e per scolar, uschespert ch'ellas han installà las direcziuns da scola. La  pauschala  è  colliada  cun  l'adempliment  da  premissas  minimalas  areguard  l'engaschament, areguard la scolaziun ed areguard las obligaziuns tenor l'ordinaziun. 2 La pauschala per scolara e per scolar importa 300 francs. 3 Il chantun po promover la scolaziun e la furmaziun supplementara da directuras e  da directurs da scola, e quai en spezial cun organisar curs e cun pajar contribuziuns  unicas fin a maximalmain 5000 francs per directura u per directur da scola.  Art.  74 Pauschala supplementara 1. per scolas pitschnas  1 Instituziuns ch'èn responsablas per scolas en lieus periferics e cun main che 66  scolaras e scolars per lieu en il stgalim primar ed en il stgalim secundar I survegnan   ina pauschala supplementara per scolara e per scolar per onn. Exceptads da quai èn  scolaras e scolars da las classas da talent.  1) DG 170.400  18    https://www.gr-lex.gr.ch/data/170.400/rm    421.000   2 Las  tariffas  da  partenza  da  las  pauschalas  supplementaras  per  scolas  pitschnas  importan  per  las  scolas  dal  stgalim  primar  a  partir  da  5  scolaras  e  scolars  maximalmain 4000 francs e dal stgalim secundar I a partir da 17 scolaras e scolars  maximalmain  1000  francs  per  scolara  e  per  scolar.  Ellas  sa  reduceschan,  sch'il  dumber da scolaras e da scolars s'augmenta. * 3 … *  Art.  75 2. per classas da talent 1 Instituziuns ch'èn responsablas per la scola e che han classas da talent survegnan  per onn ina pauschala supplementara da 4000 francs per mintga scolara e per mintga  scolar che frequenta ina classa da talent. 2 La regenza po adattar questa contribuziun a la chareschia.  Art.  76 3. per scolas secundaras da vallada 1 Per purschidas supplementaras  tenor  il  plan d'instrucziun da la  scola secundara  survegn la scola secundara da vallada per onn ina pauschala supplementara da 2850  francs per mintga lecziun dal rom imputabla. 2 Sch'ina  3.  classa  vegn  manada  tenor  las  disposiziuns  federalas  per  scolas  da  maturitad,  survegn  la  scola  secundara  da  vallada  per  onn  ina  pauschala  supplementara dad 11 500 francs per scolara e per scolar che ha ses domicil en il   Grischun. 3 La regenza po adattar las pauschalas supplementaras a la chareschia.  Art.  77 Pauschala da la pedagogia speziala en il sectur simpel 1 Als custs da l'instituziun ch'è responsabla per la scola che resultan da la purschida   da la  pedagogia  speziala  en il  sectur  simpel  sa  participescha il  chantun cun ina   pauschala annuala per scolara e per scolar. 2 La pauschala per scolara e per scolar importa 300 francs. * 3 … *  Art.  78 Purschida da la pedagogia speziala en il sectur pretensius 1 Il chantun surpiglia ils custs da la purschida da la pedagogia speziala en il sectur  pretensius. 2 La  regenza  po  concluder  che  l'instituziun  ch'è  responsabla  per  la  scola  sa   participeschia als custs da mintga scolara pertutgada e da mintga scolar pertutgà. La   participaziun als custs na dastga betg surpassar 15 pertschient da la media dals custs  annuals chantunals per scolara e per scolar. 3 La  regenza  po  prevair  che  las  persunas  cun  la  pussanza  dals  geniturs  sa   participeschian finanzialmain a l'alimentaziun ed al pertgirar.   19     421.000    Art.  79 Domicil extrachantunal, instituziuns extrachantunalas 1 La finanziaziun da prestaziuns per scolaras e per scolars che han lur domicil en in   auter  chantun  sco  er  da  prestaziuns  d'instituziuns  staziunaras  extrachantunalas  e  d'instituziuns extrachantunalas da la scolaziun speziala externa sa drizza tenor la   cunvegna interchantunala davart las instituziuns socialas (CIIS) dals 13 da december  2002.  Art.  80 Contribuziuns 1. a la scolaziun speziala  1 A  la  gestiun  da  las  instituziuns  da  la  scolaziun  speziala  paja  il  chantun  contribuziuns.  Quellas  correspundan  maximalmain  als  custs  imputabels  che  na  vegnan betg cuvrids da terzas persunas, sin il pli però al deficit restant. 2 Il  pajament  da  contribuziuns  dependa  da  l'adempliment  da  las  incaricas  da   prestaziun. 3 En il cas singul po il chantun er pajar contribuziuns a persunas spezialisadas.  Art.  81 2. a purschidas per uffants da lingua estra 1 A purschidas per scolaras e per scolars da lingua estra tenor l'artitgel 39 paja il   chantun ina contribuziun dad 85 francs per  unitad d'instrucziun  renconuschida e  dada. * 2 La regenza po adattar questa contribuziun a la chareschia. * 3 … *  Art.  82 3. per uffants da viagiantas e da viagiants e per uffants da persunas  en centers collectivs *  1 Il  chantun  po  surpigliar  ils  custs  da  scolaziun  dals  uffants  da  viagiantas  e  da  viagiants. En il sectur d'asil po el surpigliar ils custs per il manaschi da scola en   centers collectivs. Ils detagls vegnan reglads dal departament en il cas singul. *  Art.  83 4. ad experiments da scola ed al svilup da la scola 1 A las instituziuns ch'èn responsablas per la scola po la regenza pajar contribuziuns  ad experiments da scola tenor l'artitgel 89. 2 Per sustegnair projects da svilup da scola surordinads po la regenza conceder a las   instituziuns ch'èn responsablas per la scola participadas in augment da la pauschala   da  la  scola  regulara  da  fin  a  60  pertschient  per  scolara  pertutgada  e  per  scolar  pertutgà tenor l'artitgel 72. *  Art.  84 5. a la furmaziun supplementara da las persunas d'instrucziun 1 Il chantun paja contribuziuns als custs imputabels da la furmaziun supplementara  obligatorica sco er al congedi da furmaziun supplementara tenor l'artitgel 64.  20       421.000   Art.  85 6. als custs da transport 1 Il chantun paja contribuziuns pauschalas a las instituziuns ch'èn responsablas per la  scola  per  transports  imputabels  da  scolaras  e  da  scolars.  En  cas  singuls  po  il  departament augmentar las pauschalas, sch'i resultan respargns per il chantun tras  l'adattaziun da la structura da scola. * 2 … * 3 … *  Art.  86 7. a structuras dal di 1 Las contribuziuns dal chantun, da las instituziuns ch'èn responsablas per la scola e  da las persunas cun la pussanza dals geniturs per structuras dal di supplementaras sa  drizzan tenor la lescha davart la promoziun da la tgira d'uffants cumplementara a la  famiglia en il chantun Grischun1).  Art.  87 Contribuziuns da construcziun per la scolaziun speziala 1 Il  chantun Grischun paja  contribuziuns da construcziun a  las  instituziuns da la  scolaziun speziala analogamain a las disposiziuns en la lescha davart l'integraziun  sociala  e  professiunala  da  persunas  cun  impediments  (lescha  d'integraziun  da  persunas cun impediments; LIPI) dal chantun Grischun2).  Art.  88 Pauschala supplementara per l'instrucziun da linguas estras sin il  stgalim secundar I  1 Il chantun paja ina pauschala supplementara da 500 francs per scolara e per scolar   per emna als custs per metter a disposiziun purschidas adattadas per l'instrucziun en   las linguas naziunalas che na vegnan betg instruidas sco roms obligatorics. 2 La regenza po adattar la pauschala supplementara a la chareschia.  9. Instanzas e surveglianza  9.1. INSTANZAS CHANTUNALAS  Art.  89 Regenza 1 La regenza surveglia la furmaziun e l'educaziun en la scola populara. 2 La regenza po permetter projects surordinads per il svilup da la scola sco er – en  enclegientscha cun l'instituziun ch'è responsabla per la scola – experiments da scola   durant  in  temp  limità  e  per  in  territori  restrenschì  che  divergeschan  da  las   disposiziuns da questa lescha.  1) DG 548.300 2) DG 440.100   21   https://www.gr-lex.gr.ch/data/440.100/rm https://www.gr-lex.gr.ch/data/548.300/rm   421.000    3 En il champ d'applicaziun da questa lescha concluda la regenza da far cunvegnas  da dretg administrativ, spezialmain cunvegnas davart la taxa da scola e cunvegnas   davart  la  collavuraziun sco  er  davart  la  coordinaziun cun auters  chantuns e  cun  l'exteriur, inclusiv lur finanziaziun. 4 En cas motivads po la regenza permetter excepziuns,  sch'i  resta garantì che las   finamiras da furmaziun vegnan cuntanschidas.  Art.  90 Departament, uffizi 1 Il departament procura per l'execuziun da la lescha. El fixescha las cundiziuns da  basa per il svilup general da la scola, per la garanzia da la qualitad da scola sco er  per la gestiun e per l'organisaziun da las scolas. 2 L'uffizi surveglia e promova ils fatgs da scola.  Art.  91 Inspecturat, servetsch psicologic da scola ed ulteriurs posts  spezialisads  1 Per ademplir las incumbensas porscha l'uffizi  servetschs spezials en las regiuns  linguisticas. El maina l'inspecturat, il servetsch psicologic da scola ed ulteriurs posts  spezialisads  che  adempleschan  sco  purschida  da  basa  en  spezial  las  suandantas  incumbensas: a) surveglianza da las scolas popularas publicas e privatas sco er da l'instrucziun   privata; b) execuziun  e  cussegliaziun  en  il  sectur  da  la  pedagogia  speziala  e  da   l'integraziun; c) controlla  da  la  qualitad  e  garanzia  da  la  qualitad  en  las  singulas  scolas   popularas; d) elavuraziun da dumondas da scola generalas; e) cussegliaziun psicologica da scola, scleriment, far rapports e propostas; f) diagnostica, terapia ed evaluaziun en il sectur da las mesiras da la pedagogia   speziala sco er d'auters posts spezialisads en il sectur d'uffants e da giuvenils; g) cussegliaziun  da  persunas  d'instrucziun,  da  persunas  cun  la  pussanza  dals   geniturs, da direcziuns da scola e d'autoritads da scola. 2 L'uffizi po surdar incumbensas a terzas persunas u consultar talas. 3 Ils  servetschs da l'inspecturat,  dal servetsch psicologic  da scola  e  dals  ulteriurs  posts spezialisads èn gratuits en il rom da la purschida da basa. Per servetschs che   surpassan la purschida da basa pon vegnir pretendidas contribuziuns als custs.  9.2. INSTANZAS COMMUNALAS  Art.  92 Cussegl da scola 1 Mintga instituziun ch'è responsabla per ina scola elegia tenor sias prescripziuns in  cussegl da scola che consista d'almain trais commembras e commembers.  22       421.000   2 La  gestiun  e  la  surveglianza  da  la  scola  èn  chaussa  dal  cussegl  da  scola.  El  exequescha  ils  relaschs  ed  ils  conclus  chantunals,  nun  ch'in  auter  organ  saja  cumpetent per quai sin basa da la legislaziun u da l'urden da scola. El represchenta   las scolas vers anora.  10. Giurisdicziun  Art.  93 Execuziun d'uffizi 1 Il departament è autorisà d'agir empè dal cussegl da scola u empè da la direcziun da  scola, e quai sin donn e cust da las instituziuns ch'èn responsablas per la scola, sche  quel u quella n'ademplescha betg sias obligaziuns tar l'execuziun da questa lescha.  Art.  94 Reducziun da las contribuziuns 1 Il  departament  ha  il  dretg  da  reducir  las  contribuziuns  chantunalas  ad  ina  instituziun ch'è responsabla per la scola u ad ina instituziun da la scolaziun speziala,   sche quella n'ademplescha betg sias obligaziuns tenor questa lescha.  Art.  95 Via giudiziala 1 Cunter  disposiziuns  d'instanzas  communalas  en  fatgs  da  scola  poi  vegnir  fatg  recurs tar il cussegl da scola entaifer 10 dis. 2 Cunter disposiziuns e cunter decisiuns dal cussegl da scola en fatgs da scola poi   vegnir  fatg recurs  tar  il  departament  entaifer  10 dis,  nun che la  lescha disponia  insatge auter. 3 Cunter decisiuns d'assegnaziun negativas e cunter disposiziuns che concernan la  nunpromoziun respectivamain la promoziun poi vegnir fatg recurs tar l'uffizi entaifer  10 dis.  L'uffizi  po prevair ina procedura speziala per giuditgar ils recurs.  Cunter  decisiuns da l'uffizi poi vegnir fatg recurs tar la dretgira administrativa entaifer 10  dis. 4 Cunter disposiziuns da l'uffizi che concernan l'ordinaziun e l'aboliziun da mesiras  da la pedagogia speziala en il sectur pretensius poi vegnir fatg recurs tar la dretgira  administrativa entaifer 10 dis.  Art.  96 Disposiziun penala 1 Tgi che violescha sapientivamain l'artitgel 68 da questa lescha,  vegn chastià da  l'instanza cumpetenta da l'instituziun ch'è responsabla per la scola cun ina multa fin  5000 francs.   23     421.000    11. Disposiziuns finalas  Art.  97 Execuziun 1. regenza  1 La regenza relascha las disposiziuns executivas necessarias, en spezial concernent: a) la collavuraziun contractuala d'instituziuns ch'èn responsablas per la scola; b) l'entrada en scola e la fin dal temp da scola obligatoric; c) l'organisaziun e la direcziun da scolas; d) il manaschi da scola; e) la promoziun e la midada da stgalim; f) las mesiras da la pedagogia speziala; g) la promoziun da la sanadad e l'assicuranza; h) las premissas d'engaschament, las obligaziuns e la salarisaziun da las persunas   d'instrucziun; i) la finanziaziun da las scolas; j) las instanzas e la surveglianza.  Art.  98 2. departament 1 Il departament po relaschar directivas, en spezial concernent: a) plazzas da praticum; b) il cumenzament da l'onn da scola, il temp da scola e da vacanzas; c) ils fatgs d'absenza e la dispensaziun da l'instrucziun; d) classas da talent e scolas da talent; e) ils attestats e la promoziun; f) l'admissiun  da  persunas  d'instrucziun  che  n'han  betg  in  diplom  che   correspunda al stgalim; g) contribuziuns als custs da transport; h) la finanziaziun d'instituziuns da la scolaziun speziala; i) la furmaziun supplementara da las persunas d'instrucziun; j) purschidas per uffants da lingua estra; k) mesiras  da la  pedagogia  speziala  suenter  ch'il  temp da  scola  obligatoric  è   ademplì; l) program da spazi directiv per edifizis.  Art.  99 Mantegniment dal possess actual 1 Cun l'entrada en vigur da questa lescha vegn garantida a la persuna d'instrucziun en  il cas singul l'import actual dal salari areguard in pensum cumplain.  Art.  100 Aboliziun dal dretg vertent 1 Cun l'entrada en vigur da questa lescha vegnan abolids ils suandants relaschs: a) lescha davart las scolinas dal chantun Grischun (lescha da scolina) dals 17 da   matg 1992;  24       421.000   b) lescha davart las scolas popularas dal chantun Grischun (lescha da scola) dals  26 da november 2000;  c) lescha davart la promoziun da persunas cun impediments (lescha d'impedids)  dals 18 da favrer 1979.  2 Sche relaschs vertents renvieschan a disposiziuns che vegnan abolidas tras questa  lescha, vegnan applitgadas las disposiziuns correspundentas da questa lescha.  Art.  101 Midada dal dretg vertent1)  Art.  102 Contribuziuns da construcziun en il sectur da la scola populara 1 Contribuziuns ch'èn vegnidas garantidas cun vigur legala en connex cun projects da  construcziun en il sectur da la scola populara vegnan pajadas tenor il dretg vertent,   sch'ils rendaquints vegnan inoltrads entaifer 3 onns suenter l'entrada en vigur da  questa lescha.  Art.  103 Dretg transitoric 1 Proceduras ch'èn pendentas il  mument che questa lescha entra en vigur vegnan  manadas a fin tenor il dretg vegl.  Art.  104 Referendum, entrada en vigur 1 Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ2). 2 La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur3) da questa lescha.  1) Las midadas dal dretg vertent na vegnan betg inditgadas. 2) Il termin da referendum è scadì ils 4 da fanadur 2012. Entaifer quest termin n'èn vegnids    inoltrads nagins referendums. 3) messa en vigur cun CR dals 25 da settember 2012 per il 1. d'avust 2013 cun excepziun da   l'art. 24 al. 1   25     421.000    Tabella da las modificaziuns - tenor conclus  Conclus Entrada en vigur Element Modificaziun Publicaziun en la CUL 21-03-2012 01-08-2013 relasch emprima versiun - 18-11-2014 01-01-2016 Art. 71 midada dal titel 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 71 al. 1 aboliziun 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 72 al. 2 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 72 al. 2, a) midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 72 al. 2, b), 1. midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 72 al. 2, b), 2. midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 72 al. 3 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 74 al. 2 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 74 al. 3 aboliziun 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 77 al. 2 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 77 al. 3 aboliziun 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 81 al. 1 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 81 al. 2 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 81 al. 3 aboliziun 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 82 midada dal titel 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 82 al. 1 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 83 al. 2 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 85 al. 1 midada 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 85 al. 2 aboliziun 2014-031 18-11-2014 01-01-2016 Art. 85 al. 3 aboliziun 2014-031 19-10-2020 01-03-2021 Art. 72 al. 3 aboliziun 2021-005  26       421.000   Tabella da las modificaziuns - tenor element  Element Conclus Entrada en vigur Modificaziun Publicaziun en la CUL relasch 21-03-2012 01-08-2013 emprima versiun - Art. 71 18-11-2014 01-01-2016 midada dal titel 2014-031 Art. 71 al. 1 18-11-2014 01-01-2016 aboliziun 2014-031 Art. 72 al. 2 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 72 al. 2, a) 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 72 al. 2, b), 1. 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 72 al. 2, b), 2. 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 72 al. 3 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 72 al. 3 19-10-2020 01-03-2021 aboliziun 2021-005 Art. 74 al. 2 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 74 al. 3 18-11-2014 01-01-2016 aboliziun 2014-031 Art. 77 al. 2 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 77 al. 3 18-11-2014 01-01-2016 aboliziun 2014-031 Art. 81 al. 1 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 81 al. 2 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 81 al. 3 18-11-2014 01-01-2016 aboliziun 2014-031 Art. 82 18-11-2014 01-01-2016 midada dal titel 2014-031 Art. 82 al. 1 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 83 al. 2 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 85 al. 1 18-11-2014 01-01-2016 midada 2014-031 Art. 85 al. 2 18-11-2014 01-01-2016 aboliziun 2014-031 Art. 85 al. 3 18-11-2014 01-01-2016 aboliziun 2014-031   27    	1. Disposiziuns generalas 	Art. 1 Object, champ d'applicaziun 	Art. 2 Finamiras e secturs da furmaziun  	2. Instituziuns responsablas per la scola 	Art. 3 Incumbensa cuminaivla 	Art. 4 Instituziuns responsablas per la scola 	Art. 5 Collavuraziun contractuala  	3. Purschidas da scola e da furmaziun 	3.1. Stgalims da scola 	Art. 6 Stgalims da la scola populara 	Art. 7 Stgalim da scolina 	Art. 8 Stgalim primar 	Art. 9 Stgalim secundar I  	3.2. Obligaziun d'ir a scola, lieu da scola e frequentaziun gratuita 	Art. 10 Dretg da frequentar la scola, obligaziun d'ir a scola 	Art. 11 Lieu da scola 	Art. 12 Entrada en scola, spustament e suspensiun da l'obligaziun d'ir a scola 	Art. 13 Durada da l'obligaziun d'ir a scola 	Art. 14 Frequentaziun gratuita 	Art. 15 Contribuziuns da las persunas cun la pussanza dals geniturs  	3.3. Scolas privatas ed instrucziun privata 	Art. 16 Scolas privatas, obligaziun da dumandar ina permissiun e surveglianza 	Art. 17 Scolas privatas internaziunalas 	Art. 18 Instrucziun privata, obligaziun da dumandar ina permissiun e surveglianza 	Art. 19 Ulteriuras prestaziuns   	4. Organisaziun da la scola 	4.1. Gestiun ed organisaziun 	Art. 20 Princip 	Art. 21 Direcziuns da scola 	Art. 22 Plazzas da praticum  	4.2. Manaschi da scola 	Art. 23 Classas 	Art. 24 Temp da scola, cumenzament da l'onn da scola, vacanzas 	Art. 25 Instrucziun 	Art. 26 Uras da bloc 	Art. 27 Structuras dal di 	Art. 28 Absenzas, dispensaziun  	4.3. Cuntegns didactics, plan d'instrucziun e meds d'instrucziun 	Art. 29 Roms, plan d'instrucziun 	Art. 30 Instrucziun da linguas estras 1. stgalim primar 	Art. 31 2. stgalim secundar I 	Art. 32 Midada da la lingua da scola en scolas rumantschas 	Art. 33 Scolas e classas che vegnan manadas en moda bilingua 	Art. 34 Instrucziun da religiun 	Art. 35 Meds d'instrucziun 	Art. 36 Mediotecas  	4.4. Purschidas cumplementaras 	Art. 37 Scolas secundaras da vallada 	Art. 38 Classas da talent, scolas da talent 	Art. 39 Uffants da lingua estra 	Art. 40 Purschidas supplementaras  	4.5. Promoziun e midada da stgalim 	Art. 41 Giudicament 	Art. 42 Promoziun, midada da stgalim  	4.6. Mesiras da la pedagogia speziala 	Art. 43 Dretg 	Art. 44 Mesiras da la pedagogia speziala 	Art. 45 Adattaziun dal plan d'instrucziun 	Art. 46 Furmas da la scolaziun e da la promoziun 	Art. 47 Garanzia da la purschida da la pedagogia speziala 	Art. 48 Ordinaziun 	Art. 49 Planisaziun da la purschida 	Art. 50 Incaricas da prestaziun  	4.7. Promoziun da la sanadad ed assicuranza 	Art. 51 Servetsch medicinal e servetsch dentistic da scola 	Art. 52 Assicuranzas   	5. Las scolaras ed ils scolars 	Art. 53 Dretgs 	Art. 54 Obligaziuns 	Art. 55 Mesiras disciplinaras  	6. Las persunas d'instrucziun 	6.1. Engaschament ed obligaziuns 	Art. 56 Relaziun d'engaschament 	Art. 57 Dretg d'instruir 	Art. 58 Retratga da la permissiun d'instruir 	Art. 59 Obligaziuns, incarica professiunala 	Art. 60 Concepziun da l'instrucziun 	Art. 61 Substituziun 	Art. 62 Pensum cumplain 	Art. 63 Furmaziun supplementara minimala per onn 	Art. 64 Congedi da furmaziun supplementara  	6.2. Salarisaziun 	Art. 65 Salarisaziun 	Art. 66 Salarisaziun minimala per onn   	7. Las persunas cun la pussanza dals geniturs 	Art. 67 Dretgs 	Art. 68 Obligaziuns  	8. Finanziaziun da las scolas 	8.1. Princip 	Art. 69 Surpigliada dals custs 1. tras las instituziuns ch'èn responsablas per la scola 	Art. 70 2. tar scolas privatas e tar l'instrucziun privata 	Art. 71 Cumpensaziun da la chareschia *  	8.2. Contribuziuns dal chantun e da las instituziuns ch'èn responsablas per la scola 	Art. 72 Pauschala per la scola regulara 	Art. 73 Pauschala per la direcziun da scola 	Art. 74 Pauschala supplementara 1. per scolas pitschnas 	Art. 75 2. per classas da talent 	Art. 76 3. per scolas secundaras da vallada 	Art. 77 Pauschala da la pedagogia speziala en il sectur simpel 	Art. 78 Purschida da la pedagogia speziala en il sectur pretensius 	Art. 79 Domicil extrachantunal, instituziuns extrachantunalas 	Art. 80 Contribuziuns 1. a la scolaziun speziala 	Art. 81 2. a purschidas per uffants da lingua estra 	Art. 82 3. per uffants da viagiantas e da viagiants e per uffants da persunas en centers collectivs * 	Art. 83 4. ad experiments da scola ed al svilup da la scola 	Art. 84 5. a la furmaziun supplementara da las persunas d'instrucziun 	Art. 85 6. als custs da transport 	Art. 86 7. a structuras dal di 	Art. 87 Contribuziuns da construcziun per la scolaziun speziala 	Art. 88 Pauschala supplementara per l'instrucziun da linguas estras sin il stgalim secundar I   	9. Instanzas e surveglianza 	9.1. Instanzas chantunalas 	Art. 89 Regenza 	Art. 90 Departament, uffizi 	Art. 91 Inspecturat, servetsch psicologic da scola ed ulteriurs posts spezialisads  	9.2. Instanzas communalas 	Art. 92 Cussegl da scola   	10. Giurisdicziun 	Art. 93 Execuziun d'uffizi 	Art. 94 Reducziun da las contribuziuns 	Art. 95 Via giudiziala 	Art. 96 Disposiziun penala  	11. Disposiziuns finalas 	Art. 97 Execuziun 1. regenza 	Art. 98 2. departament 	Art. 99 Mantegniment dal possess actual 	Art. 100 Aboliziun dal dretg vertent 	Art. 101 Midada dal dretg vertent) 	Art. 102 Contribuziuns da construcziun en il sectur da la scola populara 	Art. 103 Dretg transitoric 	Art. 104 Referendum, entrada en vigur   		2021-02-10T21:16:24+0100 	"7001 Chur" 	"Gesetzessammlung Kanton Graubünden"