Lescha davart la protecziun da la natira e da la patria en il chantun Grischun (lescha chantunala davart la protecziun da la natira e da la patria, LNPGR)    496.000   Lescha davart la protecziun da la natira e da la patria en il  chantun Grischun (lescha chantunala davart la protecziun  da la natira e da la patria, LNPGR)  dals 19-10-2010 (versiun dals 01-01-2013)  Il cussegl grond dal chantun Grischun1),  sa basond sin l'art. 31 al. 1 e sin l'art. 81 al. 3 da la constituziun chantunala2), suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 11 da matg 20103),  concluda:  1. Disposiziuns generalas  Art.  1 Intent 1 Questa lescha vul: a) mantegnair  la  cuntrada  inclusiv  sia  particularitad  e  sia  diversitad  sco  er   sviluppar ella en moda persistenta; b) mantegnair la biodiversitad; c) mantegnair  e  tgirar  l'ierta  istoric-culturala,  en  spezial  maletgs  da  lieus,   gruppas d'edifizis e singuls edifizis da valur, lur equipament e lur conturns sco  er lieus da chats e chats archeologics;  d) promover  mesiras  a  favur  da  la  natira  e  da  la  cuntrada,  da  la  tgira  da  monuments e da l'archeologia.  2 Questa lescha cumplettescha la legislaziun federala davart la protecziun da la natira  e da la patria (legislaziun federala)4) e regla l'execuziun da quella.  1) PCG 2010/2011, 267 2) DG 110.100 3) pagina 215 4) CS 451  * tabellas da las modificaziuns a la fin dal relasch   1   https://www.gr-lex.gr.ch/data/110.100/rm http://db.clex.ch/link/Bund/451/rm   496.000    Art.  2 Cumpetenza 1 Il  chantun  exequescha  la  legislaziun  federala2) sco  er  la  legislaziun  chantunala  davart la protecziun da la natira e da la patria, uschenavant ch'il dretg chantunal na   declera betg las vischnancas sco cumpetentas per l'execuziun. 2 La regenza designescha il departament cumpetent sco er ils posts spezialisads per  la natira e per la cuntrada, per la tgira da monuments e per l'archeologia. 3 Ils  posts  spezialisads  èn  las  autoritads  executivas  cumpetentas,  sche  ni  la  legislaziun federala ni il dretg chantunal na declera in auter organ sco cumpetent.  Art.  3 Execuziun d'incumbensas publicas 1 En  connex  cun  l'execuziun  da  lur  incumbensas  procuran  il  chantun  e  las  vischnancas che cuntradas ch'èn degnas da vegnir protegidas, ils spazis da viver dals  animals e da las plantas indigenas (biotops), maletgs da lieus, gruppas d'edifizis e  singuls  edifizis  da valur,  lur conturns sco er  lieus da chats  archeologics  vegnian  schanegiads  e  –  sch'igl  è  avant  maun  in  interess  public  predominant  per  lur  mantegniment  –  ch'els  vegnian  mantegnids  uschè  bain  sco  pussaivel.  Questas  mesiras ston tegnair quint dals interess agriculs e forestals ch'èn degns da vegnir   protegids. 2 Els exequeschan questa incumbensa en spezial en connex cun: a) il relasch e l'approvaziun da las planisaziuns directivas e da las planisaziuns   d'utilisaziun; b) la planisaziun, la construcziun, la midada ed il mantegniment d'agens edifizis   e stabiliments; c) la surdada da concessiuns e da permissiuns per edifizis e per stabiliments; d) la concessiun da contribuziuns a planisaziuns, ad edifizis ed a stabiliments.  Art.  4 Inventaris chantunals 1. procedura ed execuziun  1 Il chantun fa e maina – suenter avair avisà las corporaziuns pertutgadas – inventaris  chantunals dals objects ch'èn degns da vegnir  protegids (objects da proteger).  Ils   inventaris vegnan actualisads ed adattads periodicamain a las relaziuns midadas. 2 L'inscripziun d'in object en in inventari chantunal sa basa sin criteris sco raritad,   diversitad,  periclitaziun,  particularitad,  valurs  esteticas,  posiziun,  grondezza,   funcziun ecologica ed impurtanza scientifica. 3 Ils  inventaris  cuntegnan  ina  descripziun  dals  objects,  da  las  finamiras  da  protecziun, dals criteris ch'èn decisivs per lur classificaziun sco er da lur status da   protecziun.  2) CS 451  2    http://db.clex.ch/link/Bund/451/rm    496.000   Art.  5 2. exposiziun publica 1 Il chantun expona inventaris novs sco er actualisaziuns durant 30 dis publicamain  en las vischnancas pertutgadas e tar il chantun e communitgescha l'exposiziun en  l'organ da publicaziun uffizial da la vischnanca ed en il fegl uffizial dal chantun. Las   proprietarias ed ils proprietaris da bains immobigliars pertutgads vegnan avisads. 2 Durant l'exposiziun han las vischnancas sco er las proprietarias ed ils proprietaris   da bains immobigliars pertutgads la pussaivladad da prender posiziun. 3 Ils  resultats  da  la  procedura  d'exposiziun  sco  er  las  actualisaziuns  vegnan  communitgads  en  furma  adequata  a  las  vischnancas  sco  er  a  las  persunas  participadas.  Art.  6 3. effects giuridics 1 Ils inventaris furman la basa en il senn da la legislaziun davart la planisaziun dal  territori ed han exclusivamain effects entaifer l'uffizi. 2 Uschè ditg ch'i n'è betg decidì en l'urden fundamental en moda giuridicamain lianta  d'inscriver in object inventarisà, n'han ils inventaris correspundents nagin effect en la  procedura per la permissiun da construcziun. 3 La protecziun giuridicamain lianta dals objects inventarisads, la consideraziun dals  interess  opposts  e  la  protecziun  giuridica  individuala  da  las  proprietarias  e  dals  proprietaris dals bains immobigliars pertutgads han lieu en il rom da la procedura da   planisaziun.  Art.  7 Instruments executivs 1 Las autoritads cumpetentas dal chantun e da las vischnancas prendan mesiras per   evitar donns sco er per mantegnair, per revalitar e per tgirar objects ch'èn degns da  vegnir protegids, e quai cun: a) instruments dal dretg davart la planisaziun dal territori; b) disposiziuns davart singuls objects; c) cunvegnas cun proprietarias e cun proprietaris dals bains immobigliars sco er   cun cultivaturas e cun cultivaturs; d) pretensiuns  e  cundiziuns  spezialas  en  connex  cun  il  pajament  da   contribuziuns.  Art.  8 Cumissiun per la protecziun da la natira e da la patria 1 La regenza elegia ina cumissiun per la protecziun da la natira e da la patria. 2 Ils  departaments  u  las  vischnancas  pertutgadas  pon  dumandar  la  cumissiun  da  prender posiziun: a) davart  dumondas impurtantas  concernent la protecziun da la natira e da la   patria; b) en  il  rom  da  consultaziuns  tar  leschas  che  concernan  ils  secturs  da  la    protecziun da la natira e da la patria;   3     496.000    c) en connex cun il relasch da disposiziuns executivas tar la legislaziun davart la  protecziun da la natira e da la patria;  d) en connex cun la consultaziun tar plans secturials da la confederaziun cun  fixaziuns ch'èn relevantas per l'ambient;  e) sch'il chantun metta sut protecziun objects ch'èn degns da vegnir protegids; f) en connex cun la decisiun davart contribuziuns che vegnan pajadas a favur da    projects gronds, applitgond questa lescha.  Art.  9 Collavuraziun ed infurmaziun 1 Il chantun e las vischnancas collavuran tar l'execuziun da questa lescha. 2 Els procuran che la populaziun vegnia infurmada davart las finamiras e davart las  mesiras  da la protecziun da la natira e da la patria sco er davart  il cuntegn dals   inventaris e ch'ella haja access liber als inventaris. 3 Il chantun sustegna e cusseglia las vischnancas e persunas privatas.  2. Protecziun da la cuntrada e da la natira  2.1. PROTECZIUN DA LA CUNTRADA  Art.  10 Objects da proteger 1 Objects che suttastattan a  la  protecziun da la cuntrada (objects  da proteger)  èn  cuntradas natiralas e cultivadas da valur ch'èn caracterisadas tras lur bellezza, tras lur  particularitad,  tras  lur  ritgezza  e  tras  lur  diversitad  areguard  las  structuras  ed   areguard ils elements marcants per la cuntrada, tras las particularitads topograficas u  geologicas ubain tras ils elements da la cuntrada d'impurtanza istorica u geologica.  Art.  11 Inventari chantunal 1 Il chantun fa e maina in inventari dals objects d'impurtanza regiunala ch'èn degns  da vegnir protegids. 2 El  resguarda  en  quest  connex  ils  inventaris  ed  ils  plans  secturials  da  la   confederaziun,  ils  plans  directivs  ed  ils  plans  d'utilisaziun  dal  chantun  e  da  las  vischnancas, ils inventaris da las vischnancas sco er ulteriurs documents da basa.  Art.  12 Mesiras da protecziun spezialas 1 Sche mesiras dal dretg da planisaziun na bastan betg, po il cussegl grond metter sut  protecziun  objects  che  suttastattan  a  la  protecziun  da  la  cuntrada  cun  relaschs  spezials.  4       496.000   Art.  13 Prestaziun cumpensatorica 1. cumpensaziun reala  1 Sch'in donn vi d'ina cuntrada protegida na sa lascha betg evitar tras intervenziuns  tecnicas,  considerond tut ils interess, sto vegnir  prestada ina cumpensaziun reala.  Exclus  da  l'obligaziun  da  vegnir  cumpensads  èn  edifizis  e  stabiliments  per  la  defensiun cunter privels sco er l'infrastructura ch'è necessaria per tgirar il territori. 2 L'autezza da la cumpensaziun sa drizza tenor la sensibilitad e tenor la particularitad  da la cuntrada pertutgada sco er tenor l'intensitad da l'intervenziun. 3 Sin dumonda  pon las  chaschunadras  ed ils  chaschunaders  d'ina  intervenziun en  cuntradas  ch'èn  protegidas  dal  chantun  vegnir  deliberadas  da  la  regenza  da  l'obligaziun da prestar cumpensaziuns. Ella resguarda en quest connex en spezial las  prestaziuns ecologicas dal chantun e da las vischnancas e las mesiras da protecziun  ch'èn gia vegnidas prendidas.  Art.  14 2. taxa da cumpensaziun 1 Sche  las  chaschunadras  e  sch'ils  chaschunaders  da  l'intervenziun  n'han  betg  la  pussaivladad da procurar per la cumpensaziun reala u sch'i  n'è  betg raschunaivel   ch'ellas e ch'els procurian per la cumpensaziun reala, vegnan ellas ed els obligads da  l'autoritad cumpetenta da pajar ina taxa da cumpensaziun. 2 L'autoritad ch'è  cumpetenta  per permetter  l'intervenziun  fixescha  l'autezza da la   taxa da cumpensaziun sin proposta dal post spezialisà. Quella sa drizza tenor las  spesas per la cumpensaziun reala. 3 Ils  retgavs che resultan da las taxas da cumpensaziun ston vegnir  reservads dal   tuttafatg per mesiras per revalitar objects da proteger.  2.2. PROTECZIUN DA LA NATIRA  2.2.1. Protecziun dals biotops  Art.  15 Objects da proteger 1 Objects che suttastattan a la protecziun dals biotops (objects da proteger) èn ils  spazis da viver ch'èn degns da vegnir protegids en il senn da la legislaziun federala1).  Art.  16 Inventari chantunal 1 Il  chantun fa  e  maina  –  applitgond  la  legislaziun  federala2) –  in  inventari  dals  biotops ch'èn degns da vegnir protegids e che han ina impurtanza regiunala e locala.  1) CS 451 2) CS 451   5   http://db.clex.ch/link/Bund/451/rm http://db.clex.ch/link/Bund/451/rm   496.000    2 El  resguarda  en  quest  connex  ils  inventaris  ed  ils  plans  secturials  da  la   confederaziun,  ils  plans  directivs  ed  ils  plans  d'utilisaziun  dal  chantun  e  da  las  vischnancas sco er las datas da projects.  Art.  17 Colliaziun e cumpensaziun ecologica 1 Il chantun e las vischnancas prendan mesiras per colliar spazis da viver isolads e  lur communitads da vita. 2 En  territoris  che  vegnan  utilisads  en  moda  intensiva  procuran  els  per  ina  cumpensaziun  ecologica  cun emplantar  e  cun tgirar  saivs  vivas  e  chagliom,  cun  revalitar auas currentas e emplantaziuns da las rivas, cun sdrimas da reschs u cun  autra vegetaziun quasi natirala e tipica per il  lieu.  Ils  interess da las utilisaziuns   agriculas e forestalas sco er turisticas ston vegnir resguardads en quest connex.  Art.  17a * Saivs vivas e chagliom 1 Per allontanar u per pregiuditgar essenzialmain saivs vivas e chagliom dovri ina   permissiun. 2 Edifizis e stabiliments ston observar ina distanza minimala da 5 meters visavi saivs  vivas e chagliom (zona da plimatsch). L'autoritad ch'è cumpetenta da permetter la  construcziun da l'edifizi u dal stabiliment po permetter distanzas pli pitschnas cun il   consentiment dal post spezialisà.  Art.  18 Prestaziun cumpensatorica 1. cumpensaziun reala  1 Per intervenziuns ch'èn suttamessas a l'obligaziun da cumpensaziun sto da princip  vegnir prestada ina cumpensaziun reala. 2 L'autezza da la cumpensaziun sa drizza tenor la sensibilitad e tenor la raritad dal   biotop pertutgà sco er tenor l'intensitad da l'intervenziun.  Art.  19 2. taxa da cumpensaziun 1 Sche  las  chaschunadras  e  sch'ils  chaschunaders  da  l'intervenziun  n'han  betg  la  pussaivladad da procurar per la cumpensaziun reala u sch'i  n'è  betg raschunaivel   ch'ellas e ch'els procurian per la cumpensaziun reala, vegnan ellas ed els obligads da  l'autoritad cumpetenta da pajar ina taxa da cumpensaziun. 2 L'autoritad ch'è  cumpetenta  per permetter  l'intervenziun  fixescha  l'autezza da la   taxa da cumpensaziun sin proposta dal post spezialisà. Quella sa drizza tenor las  spesas per la cumpensaziun reala. 3 Ils  retgavs che resultan da las taxas da cumpensaziun ston vegnir  reservads dal   tuttafatg per mesiras per revalitar objects da proteger.  6       496.000   2.2.2. Protecziun da las spezias  Art.  20 Plantas protegidas dal chantun 1 Per cumplettar la legislaziun federala po la regenza metter sut protecziun ulteriuras  plantas. 2 Igl è scumandà da cleger, da chavar or, da stgarpar or, da manar davent, d'offrir, da  vender, da cumprar, da donnegiar u da destruir nunautorisadamain questas plantas. 3 En  il  rom  da  l'approvaziun  dal  project  u  da  la  procedura  da  permissiun  po  l'autoritad ch'è cumpetenta permetter excepziuns. 4 Il  post spezialisà po permetter  en cas singuls excepziuns da quest scumond per   intents scientifics sco er per intents da scolaziun e per intents medicinals.  Art.  21 Territoris da protecziun da las plantas 1 En enclegientscha cun las vischnancas pertutgadas po la regenza designar territoris  da protecziun da las plantas, nua ch'igl  è scumandà da cleger,  da chavar or e da   stgarpar or plantas selvadias da tuttas u da tschertas spezias. 2 Il  post spezialisà po permetter  en cas singuls excepziuns da quest scumond per   intents scientifics u per intents da scolaziun.  Art.  22 Bulieus 1 La regenza regla la protecziun adequata da bulieus. 2 En spezial po ella limitar la quantitad da bulieus che dastga vegnir clegida ed il   temp da cleger bulieus. Ultra da quai po ella – en enclegientscha cun las vischnancas   pertutgadas – designar territoris da protecziun dals bulieus, nua ch'igl è scumandà da  cleger bulieus.  Art.  23 Animals protegids dal chantun 1 Per cumplettar la legislaziun federala sco er cun resalva da la legislaziun federala e  chantunala  da  chatscha  po  la  regenza  metter  sut  protecziun  ulteriuras  spezias   d'animals periclitadas u degnas da vegnir protegidas. 2 Igl è scumandà: a) da mazzar, da blessar u da pigliar nunautorisadamain tals animals sco er da    destruir u d'allontanar lur ova, lur larvas, lur poppas u lur gnieus; b) da prender cun sai, da trametter, da far amogna, d'exportar, da surlaschar ad   autras persunas, da cumprar e da prender en fermanza nunautorisadamain tals  animals – vivs u morts – inclusiv l'ova, las larvas, las poppas u ils gnieus, u da  sa participar a talas acziuns.  3 En  il  rom  da  l'approvaziun  dal  project  u  da  la  procedura  da  permissiun  po  l'autoritad ch'è cumpetenta permetter excepziuns. 4 Il  post spezialisà po permetter  en cas singuls excepziuns da quest scumond per   intents scientifics u per intents da scolaziun.   7     496.000    3. Protecziun da la patria  3.1. EN GENERAL  Art.  24 Objects da proteger 1 Objects che suttastattan a la protecziun da la patria (objects da proteger) èn: a) maletgs  da  lieus,  gruppas  d'edifizis  e  singuls  edifizis  da  valur  sco  er  lur   equipament  e lur conturns ch'èn degns da vegnir  mantegnids  sco perditgas   impurtantas da l'istorgia e da la cultura architectonica, u che caracteriseschan  en moda considerabla ina cuntrada;  b) bains culturals movibels d'impurtanza speziala per l'istorgia u per la scienza; c) lieus preistorics ed istorics sco er territoris d'impurtanza archeologica.  3.2. TGIRA DA MONUMENTS  Art.  25 Inventari chantunal 1 Il chantun fa e maina in inventari dals edifizis e dals stabiliments degns da vegnir  protegids. 2 En  l'inventari  vegnan  inscrits  objects  da  proteger  tenor  l'artitgel 24 litera a.  La  regenza regla ils detagls.  Art.  26 Protecziun chantunala 1 La regenza po metter objects ch'èn degns da vegnir protegids – suenter avair tadlà  las proprietarias ed ils proprietaris sco er la vischnanca da staziunament – sut la   protecziun chantunala da monuments e prender las mesiras ch'èn necessarias. 2 Sch'il chantun metta sut protecziun in object, sto quai vegnir inditgà en il register  funsil sco restricziun da la proprietad da dretg public.  Art.  27 Mesiras preventivas 1 Per mantegnair il stadi existent u per evitar in donn che smanatscha per in object da  proteger, pon il departament cumpetent u las vischnancas metter sut protecziun quest  object per motivs  da prevenziun ed ordinar las mesiras  ch'èn necessarias per ses  mantegniment. 2 En  quests  cas  sto  vegnir  inizià  immediatamain  la  procedura  per  relaschar  ina   mesira da protecziun definitiva.  8       496.000   Art.  28 Effects da la protecziun 1 Las proprietarias ed ils proprietaris d'in object ch'è vegnì mess sut protecziun èn  obligads – uschenavant ch'igl è raschunaivel – da preservar quel da donns u da la  perdita  sco  er  da  la  destrucziun  e  da  prender  las  mesiras  necessarias  per  ses   mantegniment. 2 Las proprietarias ed ils proprietaris d'edifizis e da stabiliments ch'èn protegids u  che ston vegnir examinads areguard la dignitad da protecziun, ston laschar far il post  spezialisà  cumpetent  u  las  persunas  spezialisadas  che  vegnan  incumbensadas  da  quel, l'inspecziun al lieu e las retschertgas necessarias da l'object.  Art.  29 Intervenziuns en objects protegids dal chantun 1 Intervenziuns en objects ch'il chantun ha mess sut protecziun ston vegnir permessas  dal chantun. 2 Intervenziuns vegnan permessas, sch'ellas: a) correspundan a las finamiras da protecziun ch'èn vegnidas prendidas en mira; b) correspundan ad in interess public predominant; c) correspundan a l'interess da mantegnair l'object da protecziun; u d) èn necessarias pervia da circumstanzas che laschan parair sco nunraschunaivel   d'observar la finamira da protecziun. 3 La procedura sa  drizza tenor  las disposiziuns da la lescha chantunala  davart  la  planisaziun dal territori1) concernent las dumondas per permissiuns supplementaras  che basegnan ina coordinaziun.  3.3. BAINS CULTURALS MOVIBELS  Art.  30 Obligaziuns da las proprietarias e dals proprietaris 1 Bains culturals movibels d'impurtanza speziala per l'istorgia u per la scienza, dals  quals il mantegniment è en l'interess public, ston vegnir preservads da donns, da la   destrucziun u da la perdita.  Art.  31 Dretg d'acquist dal chantun 1 Il  chantun ha il dretg d'acquistar objects per la valur commerziala en il senn da  l'artitgel 30, sch'i capitan ils suandants eveniments: a) sch'ins sto temair che l'object giaja a perder, vegnia donnegià u vegnia destruì; b) sche l'object vegn alienà (vendita, barat, donaziun, ingiant); c) sche l'object vegn exportà dal territori dal chantun. 2 L'alienaziun e l'export dals objects ston vegnir annunziads a temp al departament  cumpetent.  1) DG 801.100   9   https://www.gr-lex.gr.ch/data/801.100/rm   496.000    3 En cas da dispita decida il departament davart  il dretg d'acquist  public e davart   l'autezza dal pretsch d'acquist.  Art.  32 Obligaziuns dal chantun e da las vischnancas 1 Il chantun e las vischnancas èn obligads da conservar en moda professiunala, da  tgirar e – sche pussaivel – da render accessibels al public ils bains culturals movibels  ch'els possedan.  3.4. LIEUS DA CHATS E CHATS ARCHEOLOGICS  Art.  33 Lieus da chats archeologics 1 Lieus da chats archeologics èn lieus, parts d'edifizis,  ruinas, defurmaziuns da la   cuntrada e.u.v. ch'èn visibels en il territori, ch'èn perscrutads u betg perscrutads, nua  ch'igl èn sa mantegnids fastizs impurtants per l'istorgia d'activitads umanas.  Art.  34 Exchavaziuns archeologicas 1 Tut las exchavaziuns archeologicas en il chantun vegnan survegliadas dal chantun. 2 Tgi che fa – senza avair il dretg latiers – exchavaziuns archeologicas, en spezial tgi   che disturba stresas dal chat, sto star bun envers il chantun per ils custs che resultan   per salvar e per examinar en moda scientifica ils objects pertutgads sco er per segirar  il lieu da chat. 3 Ils  resultats  da  las  exchavaziuns  ston  vegnir  evaluads  en  moda  scientifica,   documentads e – sche pussaivel – publitgads.  Art.  35 Obligaziun da tolerar 1 Las proprietarias ed ils proprietaris da bains immobigliars,  nua ch'i  vegnan a la  glisch lieus da chats archeologics,  èn obligads – cunter ina indemnisaziun per il   donn  che  vegn  chaschunà  tras  quai  –  da  tolerar  exchavaziuns  e  retschertgas   architectonicas. 2 Sch'i  vegnan  scuverts  lieus  da  chats  archeologics  en  connex  cun  lavurs  da  construcziun e d'exchavaziun, po il post spezialisà ordinar ina sistida temporara da  questas lavurs ubain pretensiuns e cundiziuns per lur cuntinuaziun. 3 Las exchavaziuns ston vegnir planisadas a temp cun ils patruns da construcziun e  ston progredir svelt.  Art.  36 Proprietad da chats archeologics 1 Chats archeologics da valur scientifica considerabla èn proprietad dal chantun. 2 Tgi  che  scuvra  chats  archeologics,  sto  annunziar  quai  immediatamain  al  post  chantunal  spezialisà.  Las  persunas  che  chattan  tals  objects  han  il  dretg  d'ina  indemnisaziun adequata.  10       496.000   3 Il  post  chantunal  spezialisà  sto  examinar,  inventarisar,  sche  necessari  reparar,  conservar sco er tegnair en salv en moda professiunala ils chats.  4. Disposiziuns finanzialas  Art.  37 Contribuziuns chantunalas 1. mesiras da la protecziun da la cuntrada e da la natira  1 Il chantun po pajar contribuziuns: a) als  custs imputabels  per  mantegnair,  per  augmentar  la valur  ecologica,  per   tgirar e per restabilir cuntradas e biotops ch'èn degns da vegnir protegids; b) als  custs  per  prestaziuns ecologicas  da  l'agricultura,  nun ch'i  vegnan  fatgs   pajaments  directs per quai  sin basa da la  legislaziun  federala  e chantunala  d'agricultura;  c) a l'acquist  da bains immobigliars e da dretgs reals per segirar biotops ch'èn   degns da vegnir protegids;  d) a l'elavuraziun da projects ecologics, da plans da protecziun e da studis; e) ad  autras  mesiras  che  vegnan  sustegnidas  da  la  confederaziun  cun   contribuziuns. 2 L'autezza da las contribuziuns sa drizza tenor la quota da la confederaziun, tenor  l'impurtanza da l'object sco er tenor l'efficacitad da la mesira.  Art.  38 2. parcs 1 Il chantun po pajar contribuziuns als custs per la projectaziun, per l'endrizzament e  per la gestiun da parcs d'impurtanza naziunala sco er per territoris ch'èn vegnids  inscrits sin la glista dals patrimonis mundials da la UNESCO. 2 Contribuziuns vegnan mo concedidas, sche las vischnancas da staziunament dal  parc ed eventualas terzas persunas sco er la confederaziun sa participeschan en moda   adequata vi dals custs. 3 L'autezza da las contribuziuns per il singul parc vegn fixada da la regenza en il rom  da la cunvegna da prestaziun cun l'instituziun ch'è responsabla per quest parc.  Art.  39 3. mesiras da la protecziun da la patria 1 Il chantun po pajar contribuziuns: a) als custs imputabels per mantegnair, per reparar e per tgirar maletgs da lieus,    gruppas  d'edifizis  e  singuls  edifizis  ch'èn  degns  da  vegnir  protegids,  lur  equipament e lur conturns sco er lieus da chats archeologics;  b) a l'acquist d'edifizis e da lieus da chats archeologics d'impurtanza naziunala  ch'èn degns da vegnir protegids tras fundaziuns u tras corporaziuns da dretg  public;   11     496.000    c) a la perscrutaziun ed a la documentaziun da maletgs da lieus, d'edifizis, da   lieus da chats archeologics  sco er da bains culturals movibels  che han ina  valur speziala per l'istorgia u per la scienza;  d) ad  autras  mesiras  che  vegnan  sustegnidas  da  la  confederaziun  cun  contribuziuns.  2 L'autezza  da  las  contribuziuns  importa  tranter  15  e  35  pertschient  dals  custs   imputabels.  Art.  40 4. perscrutaziun, lavur da publicitad 1 Il chantun po pajar contribuziuns: a) a projects da perscrutaziun sin il champ da la protecziun da la natira e da la    patria; b) a la lavur da publicitad. 2 L'autezza  da  las  contribuziuns  importa  maximalmain  35  pertschient  dals  custs   imputabels. 3 Sche quai è en l'interess dal chantun, po el realisar sez talas activitads u las laschar   realisar sin agens custs.  Art.  41 Finanziaziun 1 Il cussegl grond fixescha en il rom dal preventiv ils meds finanzials per mesiras da  la protecziun da la natira e da la patria. 2 Sche las contribuziuns surpassan il credit dal preventiv ch'è vegnì concedì a quint  da  las  finanzas  generalas  dal  chantun,  stattan  a  disposiziun  meds  da  la  lottaria  naziunala per mesiras betg periodicas da la protecziun da la natira e da la patria. 3 I  n'exista  nagin  dretg  da survegnir  contribuziuns  or  dals  meds  finanzials  da la   lottaria naziunala. *  5. Protecziun giuridica  Art.  42 Proceduras da meds legals 1 Las disposiziuns dals posts spezialisads suttastattan al recurs administrativ. 2 Cunter  las  disposiziuns  dals  posts  spezialisads  che  stattan  en  connex  cun  ina  permissiun da construcziun poi vegnir fatg recurs tar la dretgira administrativa.  12       496.000   6. Disposiziuns penalas e restabiliment dal stadi legal  Art.  43 Violaziun dal dretg chantunal 1. surpassaments  1 Tgi che violescha sapientivamain u per negligientscha questa lescha u relaschs u  disposiziuns che sa basan sin quella, vegn chastià cun ina multa fin a 100 000 francs. 2 Sche la delinquenta u sch'il  delinquent agescha per motivs d'engurdientscha,  n'è   l'autoritad penala betg liada a la summa maximala da 100 000 francs. 3 L'emprova e la cumplicitad èn chastiablas.  Art.  44 2. relaziuns da substituziun 1 Relaziuns da substituziun vegnan giuditgadas tenor l'artitgel 29 dal cudesch penal  svizzer. 2 Per multas e per custs stat buna solidaricamain la persuna giuridica, la societad u la  collectivitad da persunas.  Art.  45 Autoritad cumpetenta / procedura 1 La persecuziun ed il giudicament dals delicts numnads en la legislaziun federala èn  chaussa da las autoritads penalas ordinarias. 2 Per  la  persecuziun  e  per  il  giudicament  dals  surpassaments  sco  er  da  las  cuntravenziuns cunter questa lescha che vegnan numnads en la legislaziun federala u  da relaschs che sa basan sin quella, è cumpetent il departament. 3 La procedura sa drizza tenor las disposiziuns davart  la procedura penala davant   autoritads administrativas. 4 Surpassaments  da disposiziuns da questa  lescha u da relaschs che sa  basan sin  quella  pon  vegnir  chastiads  tenor  il  dretg  chantunal  en  la  procedura  da  multas  disciplinaras.  Art.  46 Confiscaziun 1 Plantas, bulieus ed animals che vegnan clegids, offerts u acquistads illegalmain,   vegnan confiscads.  Art.  47 Restabiliment dal stadi legal 1 Tgi  che  donnegia  u  destruescha  in  object  ch'è  protegì  sin  fundament  da  la  legislaziun  federala  u  da  questa  lescha,  po  vegnir  obligà  dal  post  spezialisà   cumpetent – independentamain d'ina procedura penala – da: a) eliminar las mesiras ch'èn vegnidas prendidas illegalmain; b) surpigliar ils custs che resultan tras l'eliminaziun dal donn; c) prestar ina cumpensaziun adequata, sch'il restabiliment n'è betg pussaivel.   13     496.000    2 Sch'igl è avant maun a medem temp ina cuntravenziun cunter disposiziuns da la  legislaziun  davart  la  planisaziun dal  territori,  vegn  applitgada  la  procedura tenor  l'artitgel 94 da la lescha davart la planisaziun dal territori per il chantun Grischun1).  7. Disposiziuns finalas  Art.  48 Aboliziun dal dretg vertent 1 Cun l'entrada en vigur da questa lescha vegnan abolidas: a) la lescha per promover la protecziun da la natira e da la patria en il chantun   Grischun dals 24 d'october 19652); b) la lescha davart la protecziun da las plantas e dals bulieus dals 8 da zercladur    19753).  Art.  49 Midada dal dretg vertent4)  Art.  50 * Aboliziun dal fond per la protecziun da la natira e da la patria 1 Il fond per la protecziun da la natira e da la patria vegn abolì ed ils meds finanzials   ch'èn avant maun vegnan attribuids a la finanziaziun speziala "lottaria naziunala".  Art.  51 Referendum ed entrada en vigur 1 Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ5). 2 La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur da questa lescha6).  1) DG 801.100 2) CUL 1966, 92 3) CUL 1975, 813 4) Las midadas dal dretg vertent na vegnan betg inditgadas. 5) Il termin da referendum è scadì ils 26 da schaner 2011. Entaifer quest termin n'èn vegnids    inoltrads nagins referendums. 6) mess en vigur cun CR dals 18 d'avrigl 2011 per il 1. da matg 2011  14    https://www.gr-lex.gr.ch/data/801.100/rm    496.000   Tabella da las modificaziuns - tenor conclus  Conclus Entrada en vigur Element Modificaziun Publicaziun en la CUL 19-10-2010 01-05-2011 relasch emprima versiun - 25-09-2012 01-12-2012 Art. 41 al. 3 midada - 25-09-2012 01-12-2012 Art. 50 revisiun totala - 06-11-2012 01-01-2013 Art. 17a integraziun -   15     496.000    Tabella da las modificaziuns - tenor element  Element Conclus Entrada en vigur Modificaziun Publicaziun en la CUL relasch 19-10-2010 01-05-2011 emprima versiun - Art. 17a 06-11-2012 01-01-2013 integraziun - Art. 41 al. 3 25-09-2012 01-12-2012 midada - Art. 50 25-09-2012 01-12-2012 revisiun totala -  16     	1. Disposiziuns generalas 	Art. 1 Intent 	Art. 2 Cumpetenza 	Art. 3 Execuziun d'incumbensas publicas 	Art. 4 Inventaris chantunals 1. procedura ed execuziun 	Art. 5 2. exposiziun publica 	Art. 6 3. effects giuridics 	Art. 7 Instruments executivs 	Art. 8 Cumissiun per la protecziun da la natira e da la patria 	Art. 9 Collavuraziun ed infurmaziun  	2. Protecziun da la cuntrada e da la natira 	2.1. Protecziun da la cuntrada 	Art. 10 Objects da proteger 	Art. 11 Inventari chantunal 	Art. 12 Mesiras da protecziun spezialas 	Art. 13 Prestaziun cumpensatorica 1. cumpensaziun reala 	Art. 14 2. taxa da cumpensaziun  	2.2. Protecziun da la natira 	2.2.1. Protecziun dals biotops 	Art. 15 Objects da proteger 	Art. 16 Inventari chantunal 	Art. 17 Colliaziun e cumpensaziun ecologica 	Art. 17a * Saivs vivas e chagliom 	Art. 18 Prestaziun cumpensatorica 1. cumpensaziun reala 	Art. 19 2. taxa da cumpensaziun  	2.2.2. Protecziun da las spezias 	Art. 20 Plantas protegidas dal chantun 	Art. 21 Territoris da protecziun da las plantas 	Art. 22 Bulieus 	Art. 23 Animals protegids dal chantun    	3. Protecziun da la patria 	3.1. En general 	Art. 24 Objects da proteger  	3.2. Tgira da monuments 	Art. 25 Inventari chantunal 	Art. 26 Protecziun chantunala 	Art. 27 Mesiras preventivas 	Art. 28 Effects da la protecziun 	Art. 29 Intervenziuns en objects protegids dal chantun  	3.3. Bains culturals movibels 	Art. 30 Obligaziuns da las proprietarias e dals proprietaris 	Art. 31 Dretg d'acquist dal chantun 	Art. 32 Obligaziuns dal chantun e da las vischnancas  	3.4. Lieus da chats e chats archeologics 	Art. 33 Lieus da chats archeologics 	Art. 34 Exchavaziuns archeologicas 	Art. 35 Obligaziun da tolerar 	Art. 36 Proprietad da chats archeologics   	4. Disposiziuns finanzialas 	Art. 37 Contribuziuns chantunalas 1. mesiras da la protecziun da la cuntrada e da la natira 	Art. 38 2. parcs 	Art. 39 3. mesiras da la protecziun da la patria 	Art. 40 4. perscrutaziun, lavur da publicitad 	Art. 41 Finanziaziun  	5. Protecziun giuridica 	Art. 42 Proceduras da meds legals  	6. Disposiziuns penalas e restabiliment dal stadi legal 	Art. 43 Violaziun dal dretg chantunal 1. surpassaments 	Art. 44 2. relaziuns da substituziun 	Art. 45 Autoritad cumpetenta / procedura 	Art. 46 Confiscaziun 	Art. 47 Restabiliment dal stadi legal  	7. Disposiziuns finalas 	Art. 48 Aboliziun dal dretg vertent 	Art. 49 Midada dal dretg vertent) 	Art. 50 * Aboliziun dal fond per la protecziun da la natira e da la patria 	Art. 51 Referendum ed entrada en vigur   		2018-06-06T11:59:01+0200 	"7001 Chur" 	"Gesetzessammlung Kanton Graubünden"