วันอังคารที่ 17 พฤษภาคม 2565
สรุปข่าวการประชุมคณะรัฐมนตรี 17 พฤษภาคม 2565
พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เป็นประธานการประชุมคณะรัฐมนตรี ณ ตึกสันติไมตรี (หลังนอก) ทำเนียบรัฐบาล ซึ่งสรุปสาระสำคัญดังนี้
http://www.thaigov.go.th
(โปรดตรวจสอบมติคณะรัฐมนตรีที่เป็นทางการจากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีอีกครั้ง)
วันนี้ (17 พฤษภาคม 2565) เวลา 09.00 น. พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เป็นประธานการประชุมคณะรัฐมนตรี ณ ตึกสันติไมตรี (หลังนอก) ทำเนียบรัฐบาล ซึ่งสรุปสาระสำคัญดังนี้
เศรษฐกิจ สังคม
1.  เรื่อง (ร่าง) แผนการเฝ้าระวัง การป้องกัน และการควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพ และโรคจากสิ่งแวดล้อมระดับชาติ (พ.ศ. 2664 – 2580) และแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ภายใต้แผนฯ ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2564 – 2565) และระยะที่ 2(พ.ศ. 2566 – 2570)
2.  เรื่อง  แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580)
3.  เรื่อง  ข้อเสนอสมัชชาสตรีระดับชาติ ปี 2563
4.  เรื่อง  รายงานผลการดำเนินการตามแผนงานเปลี่ยนระบบสายไฟฟ้าอากาศเป็นสายไฟฟ้าใต้ดินของการไฟฟ้านครหลวง ปี 2564 (ข้อมูล ณ เดือน ธันวาคม 2564)
5.  เรื่อง  ผลการประชุมคณะกรรมการนโยบายอวกาศแห่งชาติ ครั้งที่ 1/2565
6.  เรื่อง  สรุปผลการพิจารณาหรือผลการดำเนินการ ญัตติมาตรการและผลกระทบจากนโยบายการเปิดประเทศ
7.  เรื่อง  ขออนุมัติกรอบวงเงินโครงการสนับสนุนค่าบริหารจัดการและพัฒนาคุณภาพผลผลิตเกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปีการผลิต 2564/65 เพิ่มเติม
8.  เรื่อง  (ร่าง) แผนพัฒนาประชากรเพื่อการพัฒนาประเทศระยะยาว (พ.ศ. 2565 – 2580)
9.  เรื่อง  รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ประจำปี 2564
10. เรื่อง ภาวะเศรษฐกิจไทยไตรมาสแรกของปี 2565 และแนวโน้มปี 2565
ต่างประเทศ
11.  เรื่อง การต่ออายุความตกลงว่าด้วยการก่อตั้งศูนย์อาเซียน-ญี่ปุ่น (ASEAN – JapanCentre: AJC)
12.  เรื่อง  การขอความเห็นชอบต่อร่างเอกสารผลลัพธ์ของเวทีทบทวนการโยกย้ายถิ่นฐานระหว่างประเทศและคำมั่นโดยสมัครใจของไทย
13.  เรื่อง  ขอส่งคำขอรับการจัดสรรงบประมาณรายจ่าย งบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายโครงการประชาสัมพันธ์การเป็นเจ้าภาพเอเปคของไทย ปี พ.ศ. 2565 และผลงานสำคัญของรัฐบาล
14.  เรื่อง  ร่างปฏิญญากรุงเทพฯ ในโอกาสครบรอบ 75 ปีของการก่อตั้งคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติสำหรับเอเชียและแปซิฟิก : วาระร่วมกันเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนในเอเชียและแปซิฟิก
15.  เรื่อง  การเข้าร่วมถ้อยแถลงว่าด้วยกรอบความร่วมมือทางเศรษฐกิจอินโด-แปซิฟิกเพื่อความเจริญรุ่งเรือง (Statement on Indo-Pacific Economic Framework for Prosperity)
16.  เรื่อง  ข้อตกลงการดำเนินงานภายใต้ความตกลงปารีสระหว่างราชอาณาจักรไทยกับสมาพันธรัฐสวิส (Implementing Agreement to the Paris Agreement between the Kingdom of Thailand and the Swiss Confederation)
แต่งตั้ง
17.  เรื่อง การแต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญให้ดำรงตำแหน่งประเภทวิชาการ ระดับทรงคุณวุฒิ (กระทรวงมหาดไทย)
18.  เรื่อง  การแต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญให้ดำรงตำแหน่งประเภทวิชาการ ระดับทรงคุณวุฒิ (กระทรวงสาธารณสุข)
19.  เรื่อง  การแต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญให้ดำรงตำแหน่งประเภทวิชาการระดับทรงคุณวุฒิ (สำนักนายกรัฐมนตรี)
20.  เรื่อง  การแต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญให้ดำรงตำแหน่งประเภทบริหารระดับสูง (กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม)
21.  เรื่อง  ขอความเห็นชอบในการแต่งตั้งผู้อำนวยการองค์การเภสัชกรรม
22.  เรื่อง  การแต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญให้ดำรงตำแหน่งประเภทบริหารระดับสูง (กระทรวงอุตสาหกรรม)
*******************
สำนักโฆษก สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี โทร. 0 2288-4396
เศรษฐกิจ สังคม
1. เรื่อง (ร่าง) แผนการเฝ้าระวัง การป้องกัน และการควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อมระดับชาติ (พ.ศ. 2664 – 2580) และแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ภายใต้แผนฯ ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2564 – 2565) และระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566 – 2570)
คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบตามที่คณะกรรมการควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม (คณะกรรมการฯ) เสนอดังนี้
1. เห็นชอบ (ร่าง) แผนการเฝ้าระวัง การป้องกัน และการควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อมระดับชาติ (พ.ศ. 2664 – 2580) (แผนฯ) และแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ภายใต้แผนฯ ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2564 – 2565) และระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566 – 2570) (แผนปฏิบัติการภายใต้แผนฯ)
2. เห็นชอบให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำแผนฯ และแผนปฏิบัติการภายใต้แผนฯ ไปดำเนินการตามขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง
สาระสำคัญของเรื่อง
คณะกรรมการฯ รายงานว่า
1. ปัจจุบันประเทศไทยกำลังเร่งพัฒนาในทุกด้าน ทั้งภาคการเกษตร ภาคการผลิต และภาคการบริการ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม ทำให้ผู้ประกอบอาชีพหรือประชาชนมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม (โรคฯ) ที่มีแนวโน้มและความรุนแรงสูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็นโรคจากการประกอบอาชีพที่เกิดขึ้นได้ทันที หรือเกิดขึ้นภายหลังการประกอบอาชีพเป็นระยะเวลานาน รวมถึงโรคจากสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากมลพิษหรือสิ่งปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อม ทั้งจากธรรมชาติและกิจกรรมของมนุษย์ กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) จึงได้ร่วมกับภาคีเครือข่ายและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมกันวิเคราะห์และจัดทำ (ร่าง) แผนฯ และแผนปฏิบัติการภายใต้แผนฯ ซึ่งต่อมาคณะกรรมการฯ ในคราวประชุมครั้งที่ 1/2564 เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2564 ได้มีมติเห็นชอบและให้นำเสนอสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) พิจารณาดำเนินการตามขั้นตอนแนวทางการเสนอแผนระดับที่ 3 เข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี
2. สธ. ได้เสนอ (ร่าง) แผนฯ และแผนปฏิบัติการภายใต้แผนฯ ต่อ สศช. โดยสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สภาพัฒนาฯ) ในคราวประชุมครั้งที่ 10/2564 เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2564 มีมติเห็นชอบในหลักการของแผนดังกล่าว และมีความเห็นให้ สธ. พิจารณาเพิ่มเติมในประเด็นต่าง ๆ
3. สธ. ได้รับความเห็นของสภาพัฒนาฯ ไปดำเนินการปรับปรุง (ร่าง) แผนฯ และแผนปฏิบัติการภายใต้แผนฯ และได้เสนอคณะกรรมการฯ รับทราบแล้วในคราวประชุมครั้งที่ 1/2565 เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2564 โดยสาระสำคัญของ (ร่าง) แผนฯ และแผนปฏิบัติการภายใต้แผนฯ ประกอบด้วย 4 ยุทธศาสตร์ แบ่งการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์ออกเป็น 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 (ปี 2564 – 2565) ระยะที่ 2 (ปี 2566 – 2570) ระยะที่ 3 (ปี 2571 – 2575) และระยะที่ 4 (ปี 2576 – 2580) ทั้งนี้ แผนปฏิบัติการภายใต้แผนฯ ที่เสนอในครั้งนี้ครอบคลุมการดำเนินงานแค่ระยะที่ 1 และระยะที่ 2 เท่านั้น มีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
(ร่าง) แผนการเฝ้าระวัง การป้องกัน และการควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อมระดับชาติ (พ.ศ. 2664 – 2580) และแผนปฏิบัติการ (Action Plan) ภายใต้แผนฯ ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2564 – 2565) และระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566 – 2570)
วิสัยทัศน์ “ประชาชนมีสุขภาวะที่ดี ด้วยการป้องกันควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม (โรคฯ) ที่มีประสิทธิภาพ ภายในปี 2580”
เป้าประสงค์ สามารถลดการเกิดโรคฯ ในประเทศไทยอย่างบูรณาการและมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง โดยมีระบบเฝ้าระวัง ป้องกันและควบคุมโรคฯ ที่มีประสิทธิภาพ และมีการให้บริการอาชีวเวชกรรมและเวชกรรมสิ่งแวดล้อม (บริการฯ) ที่ได้มาตรฐาน
พันธกิจ 1. ยกระดับระบบเฝ้าระวังโรคฯ ให้มีประสิทธิภาพ 2. กำกับดูแลให้บริการฯ ให้มีคุณภาพและได้มาตรฐานเดียวกันอย่างเป็นธรรม 3. สนับสนุน/เร่งรัดมาตรการป้องกันและควบคุมโรคฯ ของภาคส่วนต่าง ๆ
วัตถุประสงค์ 1. เพื่อใช้ในการสื่อสารและสร้างความเข้าใจในการดำเนินงานดูแลสุขภาพผู้ประกอบอาชีพและผู้ได้รับผลกระทบจากมลพิษสิ่งแวดล้อม ด้วยการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคฯ ที่มีประสิทธิภาพ และใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงานไปในทิศทางเดียวกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน 2. เพื่อใช้ในการติดตาม และประเมินผลแผนการดำเนินงาน 3. เพื่อวิเคราะห์ รวบรวมข้อมูลวิชาการที่สำคัญที่ได้จากการเสนอในระดับนโยบาย เพื่อแก้ไขปัญหาหรือพัฒนาสุขภาพผู้ประกอบอาชีพ และผู้ที่ได้รับผลกระทบจากมลพิษสิ่งแวดล้อม
ยุทธศาสตร์ที่ 1 การขับเคลื่อนนโยบายและมาตรการป้องกันควบคุมโรคฯ
กลยุทธ์ - ผลักดันนโยบาย/มาตรการป้องกันควบคุมโรคฯ โดยพัฒนามาตรการเฝ้าระวัง เน้นจัดการที่แหล่งกำเนิด/ค่ามาตรฐานมลพิษ/มาตรการทางการเงินการคลังและกฎหมาย* - พัฒนาระบบบริหารจัดการและกลไกขับเคลื่อนการป้องกันควบคุมโรคฯ เช่น ใช้กลไก Social Responsibility (BCG, CSR)/พัฒนาบุคลากร สนับสนุนเครื่องมือ อุปกรณ์/ส่งเสริมการกระจายอำนาจการบริหารจัดการสู่ท้องถิ่น ฯลฯ
ตัวชี้วัด จำนวนนโยบาย/มาตรการที่ได้รับการพัฒนาและขับเคลื่อน โดยมุ่งเน้นโรคที่กำหนดในพระราชบัญญัติควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2562
ยุทธศาสตร์ที่ 2 การขับเคลื่อนการป้องกันควบคุมโรคฯ แบบบูรณาการด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล
กลยุทธ์ - พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านดิจิทัล เพื่อรองรับการเฝ้าระวัง ป้องกันควบคุมโรคฯ ให้พร้อมใช้งานในทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องรวมถึงรองรับการเชื่อมต่อทุกอุปกรณ์ ทุกที่ทุกเวลา – ขับเคลื่อนกลไกการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคฯ เชิงบูรณาการด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล โดยให้กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดศ.) เป็นหน่วยงานสนับสนุนด้าน Big Data/ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างภาครัฐและมหาวิทยาลัย
ตัวชี้วัด – ระดับความสำเร็จของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานฯ ที่เหมาะสมและพร้อมใช้งานในทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง/การบูรณาการระบบข้อมูลเชิงยุทธศาสตร์ด้านโรคฯ – การพัฒนากำลังคนให้มีความรู้ด้านดิจิทัลระดับสากล
ยุทธศาสตร์ที่ 3 การควบคุมกำกับบริการฯ
กลยุทธ์ – พัฒนาและยกระดับมาตรฐานการให้บริการฯ งานวิจัย และ Public Health Laboratory รวมถึงระบบบริการตรวจวัดสภาพแวดล้อมในการทำงาน – สร้างระบบประเมิน กำกับ รับรองคุณภาพมาตรฐานการให้บริการฯ โดยให้มีการขึ้นทะเบียนหน่วยบริการ – ขยายความครอบคลุมและเพิ่มการเข้าถึง บริการฯ ที่มีคุณภาพและเป็นธรรม โดยพัฒนาความร่วมมือกับเครือข่ายและรูปแบบบริการนอกหน่วยบริการสุขภาพ/พัฒนาระบบบริการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคฯ กลุ่มอาชีพอิสระ ผู้สูงอายุ
ตัวชี้วัด – การมีมาตรฐานการให้บริการฯ ที่มีคุณภาพและเป็นธรรม – ร้อยละของการเข้าถึงบริการฯ และความครอบคลุมของการให้บริการฯ
ยุทธศาสตร์ที่ 4 การสร้างการมีส่วนร่วมในการป้องกันควบคุมโรคฯ
กลยุทธ์ – สร้างการมีส่วนร่วมของเครือข่ายในการป้องกันควบคุมโรคฯ โดยใช้กลไกคณะอนุกรรมการ (ให้ภาคประชาชนและเครือข่ายมีส่วนร่วม)/พัฒนาช่องทางให้ภาคประชาชนทำงานร่วมกับภาครัฐ เช่น แจ้งเหตุ แลกเปลี่ยนข้อมูล/ขับเคลื่อนงานตามพันธสัญญาและอนุสัญญานานาชาติ/เฝ้าระวังคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่เป็นปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชน – เสริมสร้างความเข้มแข็งในการจัดการความรู้ สื่อสาร วิจัย และพัฒนานวัตกรรมเพื่อยกระดับการป้องกันควบคุมโรคฯ
ตัวชี้วัด – จำนวนนวัตกรรม/แนวทางการมีส่วนร่วมในการควบคุมโรคฯ – มีกลไก/ช่องทางให้ประชาชนทำงานร่วมกับภาครัฐ - ร้อยละของประชาชนที่มีความรอบรู้ด้านสุขภาวะ มีพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์
* หมายเหตุ : มีแนวทางดำเนินการที่สำคัญ เช่น (1) ขับเคลื่อนนโยบายให้ยกเลิกการใช้แร่ใยหินไครโซไทล์เป็นวัตถุดิบ (2) ลดจำนวนการตายและการเจ็บป่วยจากสารเคมีอันตราย มลพิษ และการปนเปื้อนทางอากาศ น้ำ และดินอย่างยั่งยืน โดยพัฒนามาตรการติดตาม เฝ้าระวัง ตรวจสอบการปนเปื้อนโลหะหนัก/ศึกษาผลกระทบต่อสุขภาพจากการสัมผัสมลพิษทางอากาศ (PM2.5)/ออกประกาศยกเลิกการใช้สารเคมีทางการเกษตร 2 ชนิด (พาราควอตและคลอร์ไพริฟอส) (3) สนับสนุนอุตสาหกรรมต้นแบบที่เป็นมิตรกับสุขภาพและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษ และ (4) ส่งเสริมให้มีมาตรการทางภาษีเพื่อให้มีบริการส่งเสริมสุขภาพ/ป้องกันโรคให้กับแรงงาน เป็นต้น
4. หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการดำเนินการตามแผนฯ ได้แก่ หน่วยงานภายในของ สธ. กระทรวงต่าง ๆ (12 กระทรวง) ส่วนราชการ หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องกับระบบสาธารณสุข สถาบันการศึกษา รวมถึงภาคเอกชน NGOs และภาคประชาชน อาทิ สมาคม สภา ชมรม และมูลนิธิต่าง ๆ ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย
5. ในส่วนของงบประมาณ ได้ประมาณการกรอบวงเงินงบประมาณรวมทั้งสิ้น 2,448.64 ล้านบาท โดยจะตั้งรายการเบิกจ่ายจากงบประมาณรายจ่ายประจำปีของแต่ละหน่วยงาน แบ่งเป็น
ปีงบประมาณ
วงเงิน (ล้านบาท)
หมายเหตุ
พ.ศ. 2563
183.58
ใช้จ่ายจากงบประมาณประจำปีของแต่ละหน่วยงาน โดยไม่ได้ตั้งเบิกเป็นรายการดำเนินงานตามแผนฯ
พ.ศ. 2564
531.75
พ.ศ. 2565
634.17
พ.ศ. 2566 – 2570
1,099.14
-
รวม
2,448.64
-
6. การติดตามประเมินผล เช่น การพัฒนากลไกการติดตามประเมินผลรูปแบบบูรณาการร่วมกับหน่วยงานเครือข่าย (Joint Monitoring & Evaluation) เพื่อให้ได้ข้อมูลที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ร่วมกันได้ และการจัดให้มีการประเมินผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการฯ ระยะครึ่งแผน (พ.ศ. 2572) และระยะสิ้นสุดแผน (พ.ศ. 2580) เพื่อให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ เป็นต้น
2. เรื่อง แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580)
คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) และให้หน่วยงานรับผิดชอบดำเนินงานด้านผู้สูงอายุนำไปสู่การปฏิบัติต่อไป ตามที่กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เสนอ
สาระสำคัญของเรื่อง
พม. รายงานว่า
1. ประเทศไทยได้เริ่มจัดทำแผนผู้สูงอายุแห่งชาติตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525 เป็นแผนระยะยาว 20 ปี ครอบคลุมตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525 - 2544 ต่อมาในปี พ.ศ. 2545 ได้มีการจัดทำและประกาศใช้แผนผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545 - 2564) ซึ่งแผนดังกล่าวได้มีการปรับปรุงและติดตามประเมินผลการดำเนินงานเป็นระยะ โดยปัจจุบันได้ใช้แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2545 - 2565) ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2563 เป็นกรอบและแนวทางปฏิบัติงานด้านผู้สูงอายุของประเทศ และจะสิ้นสุดภายในปี พ.ศ. 2565 ดังนั้น เพื่อให้ประเทศไทยมีกรอบทิศทางการดำเนินงานด้านผู้สูงอายุที่มีความต่อเนื่องและสอดคล้องกับบริบทของสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุแห่งชาติ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) จึงถูกจัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นกรอบในการบูรณาการและการทำงานเชิงรุกเพื่อรองรับสังคมสูงวัยของประเทศไทยและนำไปสู่สัมฤทธิ์ผลในการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งกรอบแนวคิดในการจัดทำแผนปฏิบัติการฉบับนี้จะเน้นการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในทุกระดับและได้นำข้อมูลจากการประเมินผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุแห่งชาติ ระยะที่ 2 มาประกอบกับการวิเคราะห์สภาพแวดล้อมที่จะส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานด้านผู้สูงอายุ ได้แก่ สถานการณ์ด้านเศรษฐกิจ สังคม นโยบายที่เกี่ยวข้องในปัจจุบัน แนวโน้มทางประชากร และทิศทางการพัฒนาประเทศในอนาคต และมีการกำหนดยุทธศาสตร์ มาตรการ เป้าหมาย และดัชนีชี้วัดไว้อย่างชัดเจน รวมทั้งกำหนดให้มีการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานในทุก ๆ ระยะ 5 ปีของแผน เพื่อทราบความก้าวหน้า ปัญหาและอุปสรรคของการดำเนินงาน และเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์และปัญหาที่เกิดขึ้น
2. แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) มีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
หัวข้อ
สาระสำคัญ
1. วิสัยทัศน์
ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตดี มีหลักประกันมั่นคง เป็นพลังพัฒนาสังคม
2. วัตถุประสงค์
2.1 เพื่อให้มีกรอบและแนวทางปฏิบัติงานด้านผู้สูงอายุอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งสอดรับกับยุทธศาสตร์และแผนแม่บท อันจะก่อให้เกิดการบูรณาการแผนในทุกระดับ และนำไปสู่การขับเคลื่อนงานด้านผู้สูงอายุและการรองรับสังคมสูงวัยของหน่วยงานต่าง ๆ อย่างมีบูรณาการ
2.2 เพื่อเพิ่มคุณค่าและศักดิ์ศรีของผู้สูงอายุด้วยการส่งเสริมและสนับสนุนให้ผู้สูงอายุได้เพิ่มพูนศักยภาพของตนเองอย่างเต็มกำลังความสามารถ
2.3 เพื่อให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดีในทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ สภาพแวดล้อม การเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีและนวัตกรรมอย่างทั่วถึง เท่าเทียมและเป็นธรรม อันจะทำให้ดำรงชีวิตอย่างมีคุณค่า พึ่งพาตนเองได้ มีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์สังคมและมีหลักประกันที่มั่นคงไปจนบั้นปลายของชีวิต
2.4 เพื่อรองรับสังคมสูงวัยเชิงรุก ด้วยการส่งเสริมให้ประชากรที่จะเป็นผู้สูงอายุในอนาคต โดยเฉพาะกลุ่มผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 25 - 59 ปีในปัจจุบัน ซึ่งจะเป็นผู้สูงอายุในอีก 1 - 35 ปีข้างหน้า ตระหนักและเตรียมการให้พร้อมเพื่อให้มีชีวิตที่ดีในยามสูงอายุ พร้อมที่จะยอมรับและร่วมมือกับผู้สูงอายุในการเป็นพลังขับเคลื่อนสังคม หรือให้การเกื้อหนุนผู้สูงอายุในยามที่จำเป็น
3. แผนปฏิบัติการย่อย
แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) แบ่งเป็น 2 ส่วน ดังนี้ 1) แผนปฏิบัติการระยะเร่งด่วนใน 5 ปีแรก (พ.ศ. 2566 - 2570) โดยมีมาตรการและแนวปฏิบัติสำหรับนำไปใช้ในการพัฒนาโครงการหรือกิจกรรม ตัวชี้วัดความสำเร็จของมาตรการในรูปของผลลัพธ์หรือผลกระทบโดยมีการกำหนดเป้าหมายในช่วง 5 ปีแรก ตลอดกำหนดหน่วยงานรับผิดชอบในการขับเคลื่อนมาตรการตามแผนฯ เพื่อให้งานบรรลุผลตามเป้าหมายที่กำหนด และ 2) แผนปฏิบัติการระยะ 15 ปี (พ.ศ. 2566 - 2580) เพื่อให้เห็นภาพและทิศทางในระยะยาวของการดำเนินงานด้านผู้สูงอายุและรองรับสังคมสูงวัยของประเทศให้เกิดความต่อเนื่องกับแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2545 - 2565) ซึ่งประกอบด้วยแผนปฏิบัติการย่อย 4 แผน ดังนี้
แผนปฏิบัติการย่อยและมาตรการที่สำคัญ
ตัวชีวัดที่สำคัญและค่าเป้าหมาย
5 ปีแรก พ.ศ. 2566 - 2570 เช่น
แผนปฏิบัติการย่อยที่ 1 เตรียมความพร้อมของประชากรก่อนวัยสูงอายุ (5 มาตรการ)
(1) ส่งเสริมให้ประชากรอายุ 25 - 59 ปี เร่งเตรียมการก่อนยามสูงอายุในมิติทางเศรษฐกิจ เช่น ส่งเสริมการออมเงินเพื่อยามชราภาพ เร่งพัฒนาระบบบำนาญแห่งชาติ1 แบบหลายชั้น เป็นต้น
- สัดส่วนของประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่มีการเตรียมการก่อนยามสูงอายุด้านเศรษฐกิจ ร้อยละ 65
- อัตราความครอบคลุมของหลักประกันยามชราภาพในประชากรอายุ 25 - 59 ปี ร้อยละ 60
- อัตราเงินออมภาคครัวเรือนเพิ่มสูงขึ้น
- มีระบบบำนาญแห่งชาติเกิดขึ้นภายในปี พ.ศ. 2570
(2) สร้างเสริมความรู้ความเข้าใจถึงกระบวนการชราภาพ ตระหนักถึงคุณค่า ศักดิ์ศรี และมีความรับผิดชอบต่อผู้สูงอายุ เช่น ส่งเสริมการให้ความรู้เรื่องกระบวนการชราภาพ รณรงค์ให้สังคมตระหนักถึงคุณค่าและศักดิ์ศรีของผู้สูงอายุ เป็นต้น
- สัดส่วนประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่มีการเตรียมการก่อนยามสูงอายุด้านสังคม ร้อยละ 65
- สัดส่วนของประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่มีความรู้ความเข้าใจถึงกระบวนการชราภาพ ร้อยละ 50
- สัดส่วนของประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่มีทัศนคติเชิงบวกต่อผู้สูงอายุ ร้อยละ 50
(3) ส่งเสริมการพัฒนาความรู้และศักยภาพตนเองอย่างต่อเนื่อง รู้เท่าทันและสามารถเลือกใช้ประโยชน์จากสื่อสารสนเทศและเทคโนโลยีดิจิทัล เช่น ส่งเสริมประชากรวัยทำงานให้มีโอกาสเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ต่อเนื่องตลอดชีวิตที่สอดคล้องกับความสนใจและวิถีชีวิตของตนเอง ส่งเสริมการให้ความรู้และพัฒนาทักษะในการรู้เท่าทันสื่อและใช้สื่อสารสนเทศและเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างสร้างสรรค์ เป็นต้น
- สัดส่วนของประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่เข้าร่วมกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนหรือใช้บริการแหล่งเรียนรู้ เช่น ห้องสมุด ศูนย์การเรียนรู้ในชุมชน รวมถึงแหล่งเรียนรู้ที่เป็นสื่อสารสนเทศ เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างน้อย 4 ครั้งต่อปี ร้อยละ 50
- สัดส่วนของประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่รู้เท่าทันสื่อและมีพฤติกรรมการใช้สื่อสารสนเทศและเทคโนโลยีดิจิทัลเชิงสร้างสรรค์ ร้อยละ 50
(4) เร่งเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ เช่น สร้างความตระหนักถึงความสำคัญของการมีสุขภาพดีและพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ ส่งเสริมการสร้างความรู้ด้านสุขภาพ เป็นต้น
- สัดส่วนของประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่มีการเตรียมการก่อนยามสูงอายุด้านสุขภาพร้อยละ 65
- สัดส่วนของประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่มีความรอบรู้ด้านสุขภาพ ร้อยละ 50
(5) ส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับวัยสูงอายุและเพิ่มโอกาสในการปรับสภาพที่อยู่อาศัย เช่น ส่งเสริมการปรับปรุงที่อยู่อาศัยโดยเฉพาะครัวเรือนที่มีบิดามารดาสูงอายุอาศัยอยู่ด้วย ส่งเสริมการขยายตัวของธุรกิจและอุตสาหกรรมการผลิตวัสดุอุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงอายุ เป็นต้น
- สัดส่วนของประชากรอายุ 25 - 59 ปี ที่มีความรู้หรือการเตรียมการก่อนยามสูงอายุด้านที่อยู่อาศัยและสิ่งแวดล้อม ร้อยละ 65
- สัดส่วนของประชากรอายุ 55 - 59 ปี ที่อาศัยอยู่ในบ้านที่มีความปลอดภัยทางกายภาพ เช่น บ้านที่มีการจัดแสงสว่างเพียงพอ บริเวณบันได ห้องน้ำ หรือทางเข้า มีราวจับในห้องน้ำ ประตูห้องน้ำ เป็นแบบเปิดให้คนอื่นสามารถเข้าไปได้เมื่อเกิดอุบัติเหตุ พื้นห้องน้ำไม่ลื่น และมีทางลาดสำหรับรถเข็น เป็นต้น ร้อยละ 65
หน่วยงานรับผิดชอบหลัก เช่น กระทรวงการคลัง (กค.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พม. กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดศ.) (สำนักงานสถิติแห่งชาติ) กระทรวงแรงงาน (รง.) กระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) สำนักงาน ก.พ.ร. กรุงเทพมหานคร (กทม.) กองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เมืองพัทยา เป็นต้น
หน่วยงานรับผิดชอบร่วม เช่น กระทรวงอุตสาหกรรม (อก.) สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (พอช.) สำนักงานประกันสังคม กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) เป็นต้น
แผนปฏิบัติการย่อยที่ 2 ยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุทุกมิติอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม (4 มาตรการ)
(1) ยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้านเศรษฐกิจ เช่น ปฏิรูประบบหลักประกันยามชราภาพให้เป็นไปอย่างบูรณาการและยั่งยืน สามารถครอบคลุมผู้สูงอายุอย่างพอเพียง ทั่วถึง และเป็นธรรม ส่งเสริมการทำงานของผู้สูงอายุทั้งภาคในระบบและนอกระบบ เป็นต้น
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่ประสบปัญหาความยากจนหลายมิติลดลง ร้อยละ 10 จากปีฐาน (พ.ศ. 2565)
(2) ยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้านสุขภาพ เช่น เสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ พัฒนาระบบสุขภาพรองรับสังคมสูงวัยเชิงรุกที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้สูงอายุแต่ละกลุ่มและเหมาะกับบริบทของพื้นที่ เป็นต้น
- อายุคาดเฉลี่ย (จำนวนปีที่คาดหวัง) ของการมีสุขภาพดีของผู้สูงอายุ (Healthy Life Expectancy) ไม่น้อยกว่า 70 ปี
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่มีปัญหาภาวะสมองเสื่อมไม่เกินร้อยละ 10
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่ได้รับการประเมินคัดกรองสุขภาพ ร้อยละ 70
(3) ยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้านสังคม เช่น ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุในการเป็นพลังทางสังคม ส่งเสริมการจัดการสื่อสารสนเทศเพื่อผู้สูงอายุ เป็นต้น
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่ได้รับเชิญเป็นวิทยากร/ที่ปรึกษา/อาสาสมัครร่วมในการทำงานด้านผู้สูงอายุในรอบปีที่ผ่านมา ร้อยละ 20
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่สามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากข้อมูลข่าวสารเพื่อผู้สูงอายุ ร้อยละ 60
(4) ยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้านสภาพแวดล้อม เช่น ส่งเสริมการปรับสภาพที่อยู่อาศัยของผู้สูงอายุทั้งภายในบ้านและนอกบ้าน สร้างความเป็นธรรมในการเข้าถึงที่อยู่อาศัย วัสดุอุปกรณ์ และสิ่งอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้สูงอายุ เป็นต้น
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่ได้รับหรือมีการปรับปรุงบ้านให้เหมาะสมและปลอดภัย ร้อยละ 30
- สัดส่วนของสถานที่สาธารณะที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกที่ใช้ได้จริง ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 60
หน่วยงานรับผิดชอบหลัก เช่น กค. อว. พม. กระทรวงคมนาคม (คค.) รง. วธ. ศธ. สธ. สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ เป็นต้น
หน่วยงานรับผิดชอบร่วม เช่น ดศ. มท. สำนักงบประมาณ (สงป.) สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กรมประชาสัมพันธ์ กทม. กบข. กบช. กอช. คปภ. อปท. เมืองพัทยา สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เป็นต้น
แผนปฏิบัติการย่อยที่ 3 ปฏิรูปและบูรณาการระบบบริหารเพื่อรองรับสังคมสูงวัยอย่างมีคุณภาพ (8 มาตรการ)
(1) แปลงแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุสู่การปฏิบัติและผลักดันให้ทุกภาคส่วนขับเคลื่อนแผนอย่างมีบูรณาการตั้งแต่ระดับชาติสู่ระดับท้องถิ่น
- สัดส่วนของโครงการที่สอดคล้องกับแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 และสัมฤทธิ์ผลตามเป้าหมายของโครงการ ร้อยละ 60
(2) ติดตามและประเมินผลนโยบายและแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุในแต่ละระดับ
- มีการประเมินผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3/ปรับปรุงแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 ภายในปี พ.ศ. 2570
(3) ปฏิรูประบบกฎหมายเพื่อรองรับการดำเนินงานของทุกภาคส่วนในการรองรับสังคมสูงวัยเชิงรุก
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่อยู่กับครอบครัว ร้อยละ 90
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในบ้านที่มีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมและปลอดภัย สำหรับผู้สูงอายุ ร้อยละ 10
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่พึงพอใจกับระบบทางสัญจรและการคมนาคมทางบก ร้อยละ 60
(4) วางระบบกำลังคนด้านผู้สูงอายุทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพในระดับชาติและระดับพื้นที่
- มีการกำหนดแผนกำลังคนด้านผู้สูงอายุอย่างเป็นรูปธรรม ภายในปี พ.ศ. 2570
- มีหลักสูตรอบรมหรือผลิตบัณฑิตในสาขาวิชาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับงานด้านผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
(5) เพิ่มขีดความสามารถในการพัฒนาและการจัดการงานด้านผู้สูงอายุขององค์กรชุมชน/ท้องถิ่น และผู้นำชุมชน
- มีฐานข้อมูลของท้องถิ่นที่เป็นต้นแบบในการบริหารจัดการงานด้านผู้สูงอายุ
(6) พัฒนาระบบการพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิผู้สูงอายุ โดยเฉพาะกลุ่มที่เป็นกลุ่มเสี่ยง กลุ่มเปราะบาง และกลุ่มที่อยู่ในภาวะพึ่งพิงทั้งในฐานะผู้รับบริการ ผู้รับสวัสดิการ หรือผู้บริโภค
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่ถูกละเมิดสิทธิ หรือทารุณกรรมหรือการใช้ความรุนแรงต่าง ๆ ไม่เกินร้อยละ 30
(7) พัฒนาระบบปกป้องและฟื้นฟูผู้สูงอายุและครอบครัวในยามที่เกิดนานาวิกฤติ
- มีแผนปฏิบัติการย่อยเพื่อพัฒนาระบบปกป้องและฟื้นฟูผู้สูงอายุและครอบครัวหากเกิดนานาวิกฤติภายในปี พ.ศ. 2566
- สัดส่วนของผู้สูงอายุที่ตกอยู่ในภาวะยากลำบากจากภาวะวิกฤติ ไม่เกินร้อยละ 30
(8) ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในการดำเนินงานด้านผู้สูงอายุ
- สัดส่วนของโครงการภายใต้แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุในทุกระดับที่มีความร่วมมือกับภาคเอกชนและสัมฤทธิ์ผลตามเป้าหมายของโครงการ ร้อยละ 10
หน่วยงานรับผิดชอบหลัก เช่น กค. อว. พม. ดศ. กระทรวงพาณิชย์ (พณ.) มท. กระทรวงยุติธรรม (ยธ.) รง. วธ. ศธ. สธ. สำนักงาน ก.พ. สำนักงาน ก.พ.ร. สศช. กทม. เมืองพัทยา อปท. คณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติ คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ
หน่วยงานรับผิดชอบร่วม เช่น สคบ. พอช. สสส. สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
แผนปฏิบัติการย่อยที่ 4 เพิ่มศักยภาพการวิจัย การพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมรองรับสังคมสูงวัย (2 มาตรการ)
(1) ส่งเสริมการผลิตงานวิจัยและนวัตกรรมที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุเพื่อการพัฒนาศักยภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ เช่น ส่งเสริมการพัฒนางานวิจัย/ผลิตภัณฑ์ด้านผู้สูงอายุหรือบริการ/ระบบหรือกระบวนการใหม่เพื่อเพิ่มศักยภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุและส่งเสริมให้มีการนำผลงานวิจัย/ข้อเสนอเชิงนโยบาย/นวัตกรรมด้านผู้สูงอายุไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาศักยภาพและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ เป็นต้น
- สัดส่วนของงานวิจัย/นวัตกรรมที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากหน่วยงานให้ทุนหลัก และถูกนำไปใช้ในการพัฒนาศักยภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในมิติต่าง ๆ ร้อยละ 20
- สัดส่วนของงานวิจัย/โครงการที่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากหน่วยงานให้ทุนหลักและภาคเอกชน และถูกนำไปใช้ในการพัฒนาศักยภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุหรือนำไปใช้กำหนดนโยบาย (ในช่วง 5 ปี ที่ผ่านมา) ร้อยละ 20
(2) ส่งเสริมการพัฒนาระบบข้อมูล งานวิจัยและนวัตกรรมด้านผู้สูงอายุที่สามารถเข้าถึงได้ง่ายและเป็นประโยชน์ต่อภาครัฐในการดำเนินงานด้านผู้สูงอายุ เช่น สร้างระบบข้อมูลงานวิจัย และนวัตกรรมด้านผู้สูงอายุของประเทศ สร้างกลไกเชื่อมโยงฐานข้อมูลด้านผู้สูงอายุจากหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องในระดับประเทศ จังหวัด และท้องถิ่น เป็นต้น
- ร้อยละที่เพิ่มขึ้นของหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่นำข้อมูลหรือผลงานวิจัยด้านผู้สูงอายุไปใช้ประโยชน์
- มีระบบข้อมูลด้านผู้สูงอายุ และข้อมูลงานวิจัยและนวัตกรรม
หน่วยงานรับผิดชอบหลัก เช่น อว. ดศ. มท. พอช. กทม. เมืองพัทยา อปท.
หน่วยงานรับผิดชอบร่วม เช่น กค. พม. พณ. สธ. สสส. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
4. กลไกการบริหารจัดการแผนเพื่อให้บรรลุตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมาย
4.1 คณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติทำหน้าที่สร้างความรู้ความเข้าใจให้ทุกภาคส่วนตระหนักถึงความสำคัญและร่วมผลักดันแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) ไปสู่การปฏิบัติ สร้างความเข้าใจกับภาคีทุกภาคส่วนทั้งในส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น โดยกำหนดกิจกรรมในการสื่อสารและประชาสัมพันธ์แผนฯ ให้เหมาะกับกลุ่มเป้าหมาย
4.2 ส่งเสริมให้มีการสร้างความเชื่อมโยงระหว่างแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) กับแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุของกระทรวงที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุในระดับจังหวัดและในระดับท้องถิ่น เพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนแผนไปสู่การปฏิบัติอย่างมีบูรณาการในทุกระดับ
4.3 กำหนดให้กรมกิจการผู้สูงอายุเป็นหน่วยงานกลางในการจัดทำยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณแบบบูรณาการระหว่างกระทรวงและผลักดันให้จังหวัดและท้องถิ่นมีการจัดสรรงบประมาณเพื่อรองรับแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุในพื้นที่ที่ตนรับผิดชอบ
4.4 ส่งเสริมให้ภาคเอกชนและภาคประชาสังคมเข้ามามีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) ไปสู่การปฏิบัติ ทั้งในรูปของความรับผิดชอบต่อสังคมและการจัดตั้งวิสาหกิจเพื่อสังคม
5. แนวทางและกลไกในการติดตามและประเมินผล
5.1 ติดตามผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องทุกปี โดยหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งมีกรมกิจการผู้สูงอายุเป็นศูนย์รวมข้อมูลผลการดำเนินงานรายปีในภาพรวมทั้งในส่วนของผลผลิตและผลลัพธ์
5.2 นำเสนอผลการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) ต่อคณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติเป็นประจำทุกปี
5.3 จัดทำการประเมินผลการดำเนินงานทุก 5 ปี โดยหน่วยงานกลางหรือหน่วยงานภายนอกด้วยเช่นกัน เพื่อวัดสัมฤทธิ์ผลของแผน ทั้งผลผลิต ผลลัพธ์ และผลกระทบตามมาตรการของแผน หลังจากนั้นจึงนำเสนอผลต่อคณะกรรมการผู้สูงอายุ
5.4 มีการปรับแผนเป็นระยะอย่างน้อย 5 ปี ให้สอดรับกับยุทธศาสตร์ชาติ แผนแม่บท แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม รวมทั้งการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม สภาพแวดล้อม เทคโนโลยีและนวัตกรรม และผลจากการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุ
3. แผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุแห่งชาติ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) จัดเป็นแผนระดับ 3 ที่มีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ แผนการปฏิรูปประเทศด้านสังคม และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560 - 2564) มาตรการขับเคลื่อนระเบียบวาระแห่งชาติ เรื่อง สังคมสูงอายุ รวมทั้งเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) ที่ให้ความสำคัญกับประเด็นการเปลี่ยนเป็นสังคมสูงวัย ซึ่งคณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติ ในการประชุมครั้งที่ 2/2564 เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม 2564 มีมติเห็นชอบแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุแห่งชาติ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) และให้ พม. โดยกรมกิจการผู้สูงอายุนำเสนอแผนปฏิบัติการด้านผู้สูงอายุแห่งชาติ ระยะที่ 3 (พ.ศ. 2566 - 2580) ต่อคณะรัฐมนตรี และสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ในการประชุมครั้งที่ 11/2564 เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2564 ได้มีมติเห็นชอบในหลักการต่อแผนปฏิบัติการดังกล่าว โดยมีความเห็นเพิ่มเติมให้ พม. เพิ่มจุดเน้นที่สำคัญ เช่น การเตรียมความพร้อมก่อนวัยสูงอายุควรเน้นเรื่องการพัฒนาระบบการออมภาคบังคับและการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต การพัฒนาโครงการควรมีความเชื่อมโยงกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนและแผนงานในระดับสากลที่ประเทศไทยเกี่ยวข้อง เป็นต้น [พม. ได้ปรับปรุงแผนงานและโครงการภายใต้แผนปฏิบัติการระยะเร่งด่วนใน 5 ปีแรก (พ.ศ. 2566 - 2570) ตามความเห็นของสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติแล้ว] และให้ พม. นำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาต่อไป
_____________________________
1 ระบบบำนาญแห่งชาติ มีจุดประสงค์เพื่อเป็นหลักประกันทางรายได้ของผู้สูงอายุ โดยครอบคลุมคนทำงานทุกคนทั้งในและนอกระบบประกันสังคมที่อยู่ในวัยสูงอายุ ซึ่งคณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2564 อนุมัติหลักการร่างพระราชบัญญัติกองทุนบำเหน็จบำนาญแห่งชาติ พ.ศ. .... ตามที่กระทรวงการคลัง (กค.) เสนอ ซึ่งปัจจุบันร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวอยู่ระหว่างการตรวจพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา โดยกองทุนบำเหน็จบำนาญแห่งชาติ (กบช.) เป็นกองทุนสำรองเลี้ยงชีพภาคบังคับสำหรับแรงงานในระบบที่มีอายุตั้งแต่ 15 - 60 ปี เพื่อให้แรงงานในระบบได้มีการออมเพื่อการเกษียณเพิ่มเติม นอกจากนี้ กบช. จะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการบูรณาการฐานข้อมูลระหว่างหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องกับระบบบำเหน็จบำนาญ เพื่อให้มีระบบข้อมูลสำหรับใช้ประโยชน์ในการยกระดับการบริหารจัดการระบบการออมเพื่อการเกษียณอายุทั้งระบบ ทั้งนี้ สมาชิกของ กบช. สามารถเลือกรับบำนาญ 20 ปี หรือบำเหน็จเมื่ออายุครบ 60 ปี บริบูรณ์
3. เรื่อง ข้อเสนอสมัชชาสตรีระดับชาติ ปี 2563
คณะรัฐมนตรีมีมติรับทราบข้อเสนอสมัชชาสตรีระดับชาติ ปี 2563 (ข้อเสนอสมัชชาสตรีฯ) เรื่อง การพัฒนากฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องในการขยายความคุ้มครองประกันสังคมกลุ่มแรงงานนอกระบบ เพื่อเป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายและการปรับปรุงกฎหมาย ตามที่กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) เสนอและให้กระทรวงแรงงาน (รง.) สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (สคก.) รับความเห็นของสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ไปประกอบการพิจารณาดำเนินการต่อไป
สาระสำคัญของเรื่อง
พม. รายงานว่า
1. ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการส่งเสริมและประสานงานสตรีแห่งชาติ พ.ศ. 2551 ข้อ 19 กำหนดให้คณะกรรมการส่งเสริมการพัฒนาสถานภาพสตรี (กสส.) ส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการประชุมสมัชชาสตรีระดับจังหวัดและระดับชาติอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง โดยเป็นการรวมกลุ่มของสตรี องค์กรสตรี และภาคประชาชนจากทุกภาคส่วนของสังคม เพื่อระดมความคิดเห็นและแลกเปลี่ยนการเรียนรู้อย่างสร้างสรรค์ เพื่อนำไปสู่การกำหนดนโยบาย ยุทธศาสตร์และแนวทางในการส่งสเสริมและประสานงานสตรี และเพื่อส่งเสริม ประสานงาน ระดมความคิดเห็นและประสานงานแนวทางในการส่งเสริมและพัฒนาสตรี และข้อ 20 กำหนดให้ กสส. รวบรวมความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากที่ประชุมสมัชชาสตรีระดับชาติ เสนอต่อคณะกรรมการนโยบายและยุทธศาสตร์การพัฒนาสถานภาพสตรีแห่งชาติ (กยส.) เพื่อเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาใช้เป็นแนวทางในการกำหนดนโยบาย การบริหาร หรือการแก้ไขปรับปรุงกฎหมาย หรือระเบียบปฏิบัติต่อไป
2. กยส. (นายจุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์ เป็นประธาน) ในการประชุมครั้งที่ 2/2564 เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2564 ได้ทบทวนประเด็นข้อเรียกร้องจากการประชุมสมัชชาสตรีระดับชาติ ปี 2563 จำนวน 4 ประเด็น โดยมีข้อเสนอที่สามารถพัฒนาไปสู่การเป็นนโยบาย ยุทธศาสตร์หรือมาตรการได้ จำนวน 8 ประการ ซึ่งได้ผ่านการตรวจสอบร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแล้วและปรากฏว่ายังไม่มีหน่วยงานใดดำเนินการ มีรายละเอียดสรุปได้ ดังนี้
ประเด็นข้อเรียกร้องและข้อเสนอ
จากสมัชชาสตรีระดับชาติ
ข้อเสนอที่สามารถพัฒนาไปสู่
การเป็นนโยบาย ยุทธศาสตร์
หรือมาตรการ
ระดับของงาน/หน่วยงานที่รับผิดชอบ
1. สุขภาพของผู้หญิง
1) กำหนดนโยบายการเรียนการสอนเรื่องเพศศึกษาและเอดส์ในโรงเรียนเพื่อเป็นแนวทางในการมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย
กลไกการทำงานด้านครอบครัว ต้องได้รับการปรับเจตคติให้มีความเข้าใจและตระหนักต่อแนวคิดความสัมพันธ์ที่เป็นธรรมระหว่างหญิงชาย
ระดับกิจกรรม
- พม.
2) มีนโยบายส่งเสริมให้ผู้ที่มีบทบาทในการเลี้ยงดูเด็กให้มีความรู้ด้านพัฒนาการของเด็กทุกวัย
ให้ความรู้เรื่องพัฒนาการของเด็กแก่ผู้เลี้ยงดูเด็กที่ไม่ได้อยู่ในระบบ เช่น ปู่ ย่า ตา ยาย หรือผู้รับเลี้ยงเด็กตามบ้าน
ระดับกิจกรรม
- กระทรวงสาธารณสุข (สธ.)
- กระทรวงมหาดไทย (มท.)
2. การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
สนับสนุนการกำหนดมาตรการส่งเสริมศักยภาพสตรีให้มีความรู้และมีคุณสมบัติเพียงพอ และสนับสนุนให้สตรีเข้ามาปฏิบัติหน้าที่และตำแหน่งตามความสามารถ
กำหนดมาตรการหรือสัดส่วนให้ผู้หญิงมีโอกาสเข้าร่วมเป็นคณะกรรมการของชุมชน
ระดับนโยบาย (กระทรวง)
- มท. (สามารถดำเนินการได้เองเป็นนโยบายระดับกระทรวง)
3. งานของผู้หญิง
1) กำหนดนโยบายให้ผู้หญิงเข้าถึงการประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทนในแรงงานทุกอาชีพ (ทั้งในระบบและนอกระบบ)
การพัฒนากฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องในการขยายการคุ้มครองประกันสังคมสู่แรงงานนอกระบบ
ระดับนโยบาย (ประเทศ)
- รง.
2) พัฒนาเทคโนโลยีในการทำงานเพื่อส่งเสริมอาชีพสำหรับกลุ่มสตรี (เช่น เครื่องทุ่นแรงในงานช่าง เป็นต้น)
ยกระดับอาชีพของสตรีให้สามารถใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยในการทำงานทุกระดับ
ระดับกิจกรรมม
- รง.
- พม.
- มท.
4. ความรุนแรงต่อผู้หญิง
1) ส่งเสริมให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลและป้องกันปัญหาการข่มขืน การล่วงละเมิดทางเพศเด็กและสตรี รวมถึงส่งเสริมและสนับสนุนศูนย์ที่มีอยู่เดิมในพื้นที่ให้เข้มแข็ง
การยกระดับ “แนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาการข่มขืนกระทำชำเราและการล่วงละเมิดทางเพศ” เป็นวาระแห่งชาติ ที่เน้นการมีส่วนร่วมของหน่วยงาน/องค์กรทุกภาคส่วน (คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2564)
ระดับนโยบาย (ประเทศ)
- พม. (ดำเนินการแล้ว)
2) ส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการจัดตั้งศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็กในโรงเรียน
สร้างเครือข่ายการทำงานทุกภาคส่วนเพื่อกำหนดนโยบายและมาตรการการป้องกันและแก้ไขปัญหาความรุนแรงต่อผู้หญิงอย่างบูรณาการ
ระดับนโยบาย
- กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) (ดำเนินการแล้ว)
3) ให้ปัญหาความรุนแรงที่ผู้หญิงเป็นผู้ถูกกระทำเป็นความรุนแรงที่มีความเปราะบางเป็นลักษณะเฉพาะที่เกิดขี้นกับเด็กหญิงและผู้หญิง และสร้างระบบที่มีความละเอียดอ่อนในการคุ้มครองและช่วยเหลือเด็กหญิงและผู้หญิง
จัดทำระบบข้อมูลความรุนแรงต่อผู้หญิง
ระดับกิจกรรม
- พม.
ทั้งนี้ ที่ประชุม กยส. เห็นว่า ข้อเสนอจากสมัชชาสตรีฯ ส่วนใหญ่มีหน่วยงานรับผิดชอบดำเนินการอยู่แล้ว ทั้งในระดับกิจกรรมและระดับนโยบาย ยกเว้นข้อเสนอเกี่ยวกับการพัฒนากฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องในการขยายความคุ้มครองประกันสังคมสู่แรงงานนอกระบบ ที่ประชุมจึงมีมติเห็นชอบให้การพัฒนากฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องในการขยายความคุ้มครองประกันสังคมสู่แรงงานนอกระบบ [ประเด็นข้อเรียกร้องเกี่ยวกับงานของผู้หญิง ข้อเสนอกำหนดนโยบายให้ผู้หญิงเข้าถึงการประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทนในแรงงานทุกอาชีพ (ทั้งในระบบและนอกระบบ)] เป็นประเด็นที่จะพัฒนาไปสู่นโยบาย ยุทธศาสตร์ หรือมาตรการเพื่อเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาใช้เป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายและปรับปรุงกฎหมาย และเห็นชอบให้ รง. เป็นหน่วยงานหลักในการพิจารณาปรับปรุงกฎหมายเพื่อขยายการคุ้มครองแรงงานนอกระบบ รวมทั้งมอบหมายให้ พม. เสนอคณะรัฐมนตรีต่อไป
3. ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2563 พบว่าแรงงานนอกระบบเป็นแรงงานกลุ่มใหญ่ของประเทศ คิดเป็นร้อยละ 53.8 ของจำนวนผู้มีงานทำทั้งหมด (20.4 ล้านคน) ในจำนวนนี้มีผู้หญิงอยู่เกือบครึ่งหนึ่ง (9.2 ล้านคน) โดยเฉพาะในภาคการค้าและการบริการ และแม้ว่าแรงงานนอกระบบจะเป็นผู้ที่มีส่วนร่วมในการสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจของประเทศ แต่แรงงานนอกระบบเหล่านี้ยังไม่สามารถเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานในการทำงาน อาทิ ความปลอดภัยในการทำงาน หลักประกันทางสังคม ตลอดจนการรวมกลุ่มเพื่อสร้างอำนาจต่อรองเพื่อให้เกิดความเป็นธรรม ดังนั้น การพัฒนากฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องเพื่อคุ้มครองและขยายการประกันสังคมให้ครอบคลุมและเป็นประโยชน์ต่อกลุ่มแรงงานนอกระบบ จะนำไปสู่การสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม สร้างหลักประกันทางสังคมที่ครอบคลุมและเหมาะสม โดยเฉพาะแรงงานนอกระบบที่เป็นสตรี ซึ่งมีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 - 2580) ด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม ประเด็นยุทธศาสตร์การลดความเหลื่อมล้ำ สร้างความเป็นธรรมในทุกมิติ
4. เรื่อง รายงานผลการดำเนินการตามแผนงานเปลี่ยนระบบสายไฟฟ้าอากาศเป็นสายไฟฟ้าใต้ดินของการไฟฟ้านครหลวง ปี 2564 (ข้อมูล ณ เดือน ธันวาคม 2564)
คณะรัฐมนตรีรับทราบตามที่กระทรวงมหาดไทย (มท.) เสนอรายงานผลการดำเนินการตามแผนงานเปลี่ยนระบบสายไฟฟ้าอากาศเป็นสายไฟฟ้าใต้ดินของการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) ปี 2564 (ข้อมูล ณ เดือนธันวาคม 2564) [เป็นการดำเนินการตามมติคณะรัฐมนตรี (31 มกราคม 2560) ที่กำหนดให้ มท. รายงานผลการดำเนินการตามแผนงานฯ ให้คณะรัฐมนตรีรับทราบเป็นระยะ ๆ] สาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
1. สาระสำคัญของแผนงานเปลี่ยนระบบสายไฟฟ้าฯ
กฟน. มีแผนดำเนินโครงการเปลี่ยนระบบสายไฟฟ้าอากาศเป็นสายไฟฟ้าใต้ดินในพื้นที่ที่ กฟน. ดูแลรับผิดชอบระบบจำหน่ายพลังงานไฟฟ้า ครอบคลุมพื้นที่กรุงเทพมหานคร จังหวัดนนทบุรี และสมุทรปราการ ระยะทางรวม 236.1 กิโลเมตร มีกรอบระยะเวลาดำเนินการ ตั้งแต่ปี 2527 - 2570 รวม 8 แผน ดำเนินการแล้วเสร็จ 55.7 กิโลเมตร
รายการ
ระยะทาง (กิโลเมตร)
(1) แผนปรับปรุงและขยายระบบจำหน่ายพลังไฟฟ้า ฉบับที่ 5 (ระยะที่ 2) ฉบับที่ 7 (ฉบับปรับปรุง) และฉบับที่ 8 (ฉบับปรับปรุง) (โครงการถนนสีลม ปทุมวัน และจิตรลดา)
16.2
(2) แผนปรับปรุงและขยายระบบจำหน่ายไฟฟ้า ฉบับที่ 9 (ระยะที่ 2) (พ.ศ. 2547 - 2550) (โครงการพหลโยธิน พญาไท และสุขุมวิท)
24.4
(3) แผนงานเปลี่ยนระบบสายไฟฟ้าอากาศเป็นสายไฟฟ้าใต้ดินปี 2551-2556 (ฉบับปรับปรุง) [โครงการปทุมวัน จิตรลดา พญาไท (เพิ่มเติม) และบางส่วนของโครงการนนทรี]