วันพุธที่ 12 ตุลาคม 2565
ถ้อยแถลงนายกรัฐมนตรี การประชุมสุดยอดผู้นำสตรีอาเซียน ครั้งที่ 2
ภายใต้หัวข้อ “การสร้างอนาคตที่ยั่งยืน ครอบคลุม และยืดหยุ่นในการส่งเสริมผู้ประกอบการสตรี” ผ่านระบบการประชุมระบบทางไกล
ผมรู้สึกยินดีและเป็นเกียรติที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการประชุมสุดยอดผู้นำสตรีอาเซียน ครั้งที่ 2 และขอชื่นชมกัมพูชาที่ให้ความสำคัญและสานต่อเจตนารมณ์ของผู้นำอาเซียนที่ประกาศต่อที่ประชุมสุดยอดผู้นำสตรีอาเซียน ครั้งที่ 1 เมื่อปี 2563 ซึ่งได้มุ่งเน้นบทบาทของสตรีในการเสริมสร้างประชาคมอาเซียนที่ยั่งยืนในโลกยุคหลังโควิด โดยสาระของการประชุมในครั้งนั้นได้นำมาผนวกไว้ในปฏิญญาว่าด้วยการสร้างอนาคตที่ยั่งยืน ครอบคลุม และยืดหยุ่นในการส่งเสริมการเป็นผู้ประกอบการของสตรีในอาเซียน ที่จะรับรองในการประชุมสุดยอดอาเซียนในเดือนพฤศจิกายน ศกนี้ด้วย
ในช่วงสามปีที่โลกต้องเผชิญกับการแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนทั้งในด้านสุขภาพเศรษฐกิจ และสังคม โดยเฉพาะผู้ประกอบการสตรีในธุรกิจ MSME ซึ่งรายงานหลายฉบับสะท้อนว่า ผู้ประกอบการสตรีทั่วโลกสูญเสียรายได้หรือหยุดกิจการลงมากกว่าร้อยละ 50 และแรงงานสตรีนอกระบบจำนวนมากได้รับผลกระทบโดยตรงจากการเลิกจ้าง
รัฐบาลไทยตระหนักถึงความสำคัญและได้ดำเนินการเสริมสร้างพลังสตรี โดยเฉพาะผู้ประกอบการและแรงงานสตรี ด้วยความเชื่อมั่นว่า การลงทุนในเรื่องนี้จะก่อให้เกิดประโยชน์ที่แท้จริงในการพัฒนาสังคมและเศรษฐกิจให้มีความมั่นคง โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้างพลังสตรีใน 3 มิติ ดังนี้
มิติแรก คือ การสร้างนโยบายเพื่อเสริมสร้างพลังสตรี โดยประเทศไทยได้แปลงคำมั่นไปสู่การปฏิบัติจริงตามแผนปฏิบัติการด้านการพัฒนาสตรี พ.ศ. 2566 - 2570 ซึ่งระบุประเด็นสำคัญ คือ การเร่งเสริมสร้าง ทุนมนุษย์ของสตรีในทุกมิติตลอดช่วงชีวิต เช่น การศึกษา ความก้าวหน้าในอาชีพ และการบริการสาธารณสุข ด้วยตระหนักถึงโอกาสทางสังคมและเศรษฐกิจอย่างกว้างขวางของสตรีในการพัฒนาตนเองและการพัฒนาประเทศ
มิติที่สอง คือ การเสริมสร้างศักยภาพของสตรี โดยการส่งเสริมทักษะของสตรี อาทิ ศักยภาพของสตรีในการประกอบอาชีพ และการรู้เท่าทันดิจิทัลเพื่อให้สอดรับกับเศรษฐกิจดิจิทัล รวมทั้งร่วมกับภาคีเครือข่ายในการส่งเสริมการเข้าถึงแหล่งทุนของผู้ประกอบการ MSME และการเข้าถึงแหล่งเงินทุนหมุนเวียนในการประกอบอาชีพสำหรับกลุ่มอาชีพสตรีในชนบท
มิติที่สาม คือ การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจ ซึ่งไทยได้ประกาศวาระแห่งชาติในการเสริมสร้างพลังสตรีทางเศรษฐกิจ โดยเน้นการสร้างสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรต่อสตรีในการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจ อาทิ นโยบายจัดบริการศูนย์พัฒนาเด็กเล็กอายุต่ำกว่า 3 ปี การส่งเสริมการลาของสามี เพื่อช่วยภรรยาดูแลบุตรหลังคลอด และการขยายวันลาคลอดของมารดาโดยได้รับค่าจ้าง
ผมเห็นว่า การขับเคลื่อนต่อไปของอาเซียนคือ การเสริมสร้างพลังสตรีให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น เพื่อเป็นกลไกสำคัญในการสร้างความเติบโตทางเศรษฐกิจ และเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างประชาคมอาเซียนที่ยั่งยืนและรวมเป็นหนึ่งเดียวในโลกหลังโควิด ดังนั้น อาเซียนควรร่วมกันดำเนินการ ดังนี้
ประการแรก คือ การบูรณาการมิติเพศภาวะเข้าสู่นโยบายทางเศรษฐกิจทั้งระดับประเทศและระดับภูมิภาค เช่น การจัดทำงบประมาณที่คำนึงถึงมิติเพศภาวะ การจัดซื้อจัดจ้างโดยส่งเสริมผู้ประกอบการสตรี รวมทั้งการสร้างศูนย์บ่มเพาะผู้ประกอบการสตรีอย่างครบวงจร เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของสตรีในการประกอบธุรกิจ MSME
ประการที่สอง คือ การส่งเสริมมาตรการที่กำหนดเป้าหมายเพื่อให้สตรีสามารถปรับตัว รับมือ และฟื้นตัวจากวิกฤตต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นแล้วและอาจเกิดขึ้นอีกในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือความท้าทายใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นภายใต้สถานการณ์โลกที่มีความไม่แน่นอนและมีความสลับซับซ้อน
สุดท้ายนี้ โดยที่โลกในปัจจุบันมีความผันผวนสูง ผมเห็นว่า การส่งเสริมรูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจแบบใหม่ คือ เศรษฐกิจชีวภาพ-เศรษฐกิจหมุนเวียน-เศรษฐกิจสีเขียว หรือ BCG ซึ่งเชื่อมโยงแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงที่สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน และบริบทของอาเซียนในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม กับการฟื้นฟูเศรษฐกิจและความมั่นคงด้านสาธารณสุข โดยที่ผ่านมา ไทยได้นำแนวคิด BCG เพื่อสนับสนุนบทบาทของสตรี เช่น โครงการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการสตรีในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทย และการจัดสรรงบประมาณเพื่อรองรับเพศภาวะปัจจุบัน มีผู้ประกอบการสตรีไทยหลายคนที่ประสบความสำเร็จในการพัฒนาธุรกิจ BCG ซึ่งสามารถเป็นตัวอย่างที่ดีในการดำเนินงานในด้านนี้ได้ต่อไป
ผมเชื่อมั่นเป็นอย่างยิ่งว่า ความร่วมมือและความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของอาเซียนในการเสริมสร้างพลังสตรี ซึ่งรวมถึงการส่งเสริมบทบาทของผู้ประกอบการสตรีผ่านเครือข่ายผู้ประกอบการสตรีอาเซียน หรือ AWEN จะนำมาซึ่งประชาคมอาเซียนที่มีความเท่าเทียม ผาสุก เจริญมั่งคั่ง โดยมีประชาชนเป็นศูนย์กลางและไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังอย่างแท้จริง