วันจันทร์ที่ 21 กุมภาพันธ์ 2565
กรมการขนส่งทางราง ชี้แจงเกี่ยวกับ ร่าง พ.ร.บ. การขนส่งทางราง พ.ศ. ....
กรณีสหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจการรถไฟแห่งประเทศไทย ให้ข้อสังเกต
นายพิเชฐ คุณาธรรมรักษ์ รองอธิบดีกรมการขนส่งทางราง กระทรวงคมนาคม ชี้แจงถึงกรณี สหภาพแรงงานรัฐวิสาหกิจการรถไฟแห่งประเทศไทย (สร.รฟท.) ให้ข้อสังเกตประเด็นเนื้อหาของ ร่าง พ.ร.บ.ขนส่งทางราง พ.ศ. .... และแสดงความเห็นคัดค้าน มีดังต่อไปนี้
1. การกำหนดบทบาทให้ กรมการขนส่งทางราง (ขร.) ทำหน้าที่กำกับดูแลนโยบาย มาตรฐานความปลอดภัย การให้บริการ ค่าโดยสาร ด้านระบบราง เช่นเดียวกับกรมการขนส่งทางบก (ขบ.) ที่ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานกำกับดูแลด้านขนส่งทางบก หรือ regulator แต่พบว่าเนื้อหารายละเอียดของร่าง พ.ร.บ.การขนส่งทางราง กลับให้กรมการขนส่งทางรางทำให้หน้าที่เกินขอบเขตจากการกำกับดูแล เช่น มาตรา 9 มีอำนาจและสิทธิในการบริหารอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งไม่เป็นไปตามหลักการและเหตุผล และซ้ำซ้อนกับอำนาจของการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ที่มีตาม พ.ร.บ.การรถไฟแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2494
ขร. ชี้แจงว่า ตามร่างมาตรา 9 กำหนดให้คณะกรรมการมีหน้าที่และอำนาจในอนุมาตรา (3) เสนอแนวทางในการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์หรือทรัพย์สินอื่นที่ได้รับประโยชน์จากการประกอบกิจการขนส่งทางรางต่อ คณะรัฐมนตรี (ครม.) เพื่อให้ความเห็นชอบซึ่งจะเห็นได้ว่าเป็นการเสนอแนะแนวทางในเชิงนโยบายเมื่อคณะกรรมการนโยบายเห็นชอบแล้วจะส่งให้ ครม. พิจารณาให้ความเห็นชอบอีกครั้งหนึ่ง แล้วกำหนดเป็นนโยบายให้หน่วยงานที่ประกอบกิจการขนส่งทางรางที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกรมการขนส่งทางรางปฏิบัติตามนโยบายต่อไป และ ขร. ไม่ได้ดำเนินการเองแต่อย่างใด แต่จะกำกับดูแลให้หน่วยงานในภายใต้กำกับดูแลปฏิบัติตามนโยบายที่คณะกรรมการกำหนดและ ครม. ให้ความเห็นชอบแล้ว
2. ประเด็นการให้อำนาจและหน้าที่กรมการขนส่งราง ทับซ้อนกับการบริหารจัดการ รฟท. ตาม พ.ร.บ.การรถไฟแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2494 มาตรา 9 (2) เรื่องวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งรัฐวิสาหกิจ ที่ให้ รฟท. มีอำนาจในการดำเนินการให้ได้ซึ่งกรรมสิทธิ์ที่ดิน และดำเนินการเกี่ยวกับทรัพย์สินใด ๆ กับ ร่าง พ.ร.บ.การขนส่งทางราง มาตรา13, 15, 16 ที่ให้ ขร. สำรวจเส้นทางและนำเสนอโครงการ และร่าง พ.ร.บ.การขนส่งทางราง มาตรา 25 ให้อำนาจ ขร. เวนคืนที่ดิน ซึ่งไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานกำกับดูแลแต่อย่างใด
ขร. ชี้แจงว่าในการเสนอโครงการของคณะกรรมการนโยบายขนส่งทางรางต่อ ครม. เมื่อร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าว ประกาศใช้บังคับแล้ว หากเป็นโครงการที่มอบหมายให้หน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของ ขร. ที่เป็นหน่วยงานของรัฐ เช่น รฟท. การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) และ กรุงเทพมหานคร ทั้งสามเป็นหน่วยงานของรัฐ และมีกฎหมายจัดตั้งหรือกฎหมายเฉพาะของหน่วยนั้น ๆ ให้อำนาจหน้าที่ในการเวนคืน หรือจัดหาที่ดินให้ได้มาเพื่อดำเนินการจัดทำโครงการได้อยู่แล้ว ซึ่งร่าง พ.ร.บ. การขนส่งทางราง พ.ศ. .... ไม่ได้ขัดหรือแย้งกับกฎหมายและอำนาจหน้าที่ของทั้งสามหน่วยงานแต่อย่างใด
ตามเจตนารมณ์ที่ร่างมาตรา 26 ไว้ในกรณีโครงการที่คณะกรรมการนโยบายขนส่งทางราง เสนอต่อ ครม. และ ครม. พิจารณาเห็นชอบให้ ขร. ดำเนินการร่วมกับเอกชน ซึ่งเอกชน
ไม่สามารถใช้อำนาจรัฐในการเวนคืนหรือได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ในการดำเนินโครงการ ขร. ในฐานะหน่วยงานที่กำหนดนโยบายและแผนงานโครงการที่จะดำเนินโครงการขนส่งทางราง ควรจะมีหน้าที่และอำนาจในการเวนคืนหรือให้ได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ เพื่อให้การดำเนินโครงการของเอกชนที่เข้ามาดำเนินโครงการ ตามนโยบายขนส่งทางรางสำเร็จลุล่วงไป เช่นเดียวกับ ขบ. ที่เป็นหน่วยงานกำกับดูแลการขนส่งทางบก ก็มีอำนาจเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ เพื่อนำมาดำเนินการตามภารกิจของหน่วยงานให้สำเร็จลุล่วง โดยอาศัยอำนาจตามมาตรา 37 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย และ พ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มา ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ 2562 ซึ่งไม่ว่าจะกำหนดหน้าที่และอำนาจในการเวนคืน หรือการได้มา ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ไว้ในกฎหมายใด หน่วยงานที่มีหน้าที่และอำนาจในการกำกับดูแล เช่น คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน คณะกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ กรมเจ้าท่า และ ขบ. เป็นต้น ซึ่งมีหน้าที่และอำนาจในการเวนคืนหรือการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ เพื่อสนับสนุนภารกิจในด้านต่าง ๆ ของหน่วยงานนั้น ขร. ก็เช่นเดียวกัน มีภารกิจที่จะต้องดำเนินการตามนโยบายและแผนการขนส่งทางราง จึงมีความจำเป็นที่จะต้องเวนคืนหรือการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ เพื่อสนับสนุนการประกอบกิจการขนส่งทางรางเท่าที่จำเป็นและต้องกระทบกับสิทธิของประชาชนให้น้อยที่สุด
รองอธิบดีกรมการขนส่งทางราง กล่าวเพิ่มเติมว่า ขร. ก่อตั้งขึ้นมาเพื่อเป็นหน่วยงานกำกับดูแลการประกอบกิจการขนส่งทางราง ให้สามารถยกระดับมาตรฐาน การขนส่งทางราง การบริหารจัดการการขนส่งทางรางอย่างเป็นระบบ สอดคล้องกับการพัฒนาการขนส่งรูปแบบอื่น ๆ เพื่อให้ประชาชนได้รับความสะดวก รวดเร็ว ประหยัด และปลอดภัยในการเดินทาง ไม่ได้มีเจตนาเพื่อที่จะเข้าไปดำเนินกิจการขนส่งทางรางแต่อย่างใดและยินดีที่จะช่วยสนับสนุนส่งเสริมให้ รฟท. ในการประกอบกิจการขนส่งทางรางให้บริการประชาชน ตามมาตรฐานความปลอดภัยและมาตรฐานการให้บริการ ตามที่คณะกรรมการนโยบายขนส่งทางรางจะได้กำหนดต่อไปเมื่อ พ.ร.บ.การขนส่งทางราง ประกาศใช้บังคับแล้ว และตามบทเฉพาะกาล บรรดาอำนาจ สิทธิ และประโยชน์ที่ รฟท. และ รฟม. มีอยู่ตามกฎหมายว่าด้วยการรถไฟแห่งประเทศไทย หรือกฎหมายว่าด้วยการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย ให้ยังคงมีอยู่ต่อไปเท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับพระราชบัญญัตินี้