قلعه قهقه راور — راور
نشانی: ایران، استان کرمان، راور، حدفاصل روستای ده شیب و علی‌آباد

راور یکی از شهرهای استان کرمان محسوب می‌شود که بسیاری از قلعه‌ها و برج‌های استان را به خود اختصاص داده است. یکی از این قلعه‌های مشهور، قلعه قهقه راور است که چندین قرن قدمت دارد و می‌تواند شاهدی بر این مدعا باشد که راور جزو شهرهای تاریخی و کهن سرزمین پهناور ایران است. این قلعه در سال ۱۳۴۵ هجری شمسی در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسید. هرآنچه باید درباره قلعه قهقه راور بدانید: قلعه قهقه راور کجاست؟ معرفی قلعه قهقه راورساختمان قلعه قهقه راورعلت ویرانی قلعه قهقه راورنکاتی درباره قلعه قهقه راورقلعه قهقه راور کجاست؟ قلعه تاریخی قهقه یکی از قدیمی‌ترین آثار تاریخی استان کرمان است که در سه کیلومتری شرق شهرستان راور، در نزدیکی روستای ده‌شیب قرار دارد. آدرس: استان کرمان، سه کیلومتری شرق شهرستان راور، حدفاصل روستاهای ده‌شیب و علی‌آباد (نمایش روی نقشه) معرفی قلعه قهقه راورمنبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: پورجعفری) قلعه قهقه راور که محدوده آن، منطقه وسیعی در حدود چندین هکتار را در بر می‌گیرد، از دوره ساسانیان باقی‌مانده است؛ هرچند برخی پژوهشگران قدمت قلعه را حدود سه تا چهار هزار سال می‌دانند. در تمامی محوطه این قلعه، بقایایی بر جا مانده از ساختمان‌های خشتی وجود دارد که امروزه به‌صورت تپه‌ای از خاک قابل‌مشاهده هستند. به‌طور خلاصه می‌توان گفت که قلعه قهقه امروزه به تپه قهقه تبدیل‌شده است. در اطراف قلعه قهقه، بناهای تاریخی دیگری نیز قرار دارد. برای مثال، در فاصله ۵۰۰ متری غرب قلعه، بقایای بنای دیگری موسوم به تل وزیری دیده می‌شود. بخش‌های زیادی از قلعه تا به امروز تخریب‌شده است؛ اما هنوز دروازه ورودی قلعه و بقایای تعدادی از اتاق‌های آن، عظمت و قدمت قلعه را نشان می‌دهند. این قلعه تاریخی که به‌عنوان یکی ازجاهای دیدنی راورشناخته می‌شود، در اول فروردین‌ماه سال ۱۳۴۵ با شماره ثبت ۴۹۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. ساختمان قلعه قهقه راورمصالح به کار رفته در ساخت قلعه قهقه و بناهای مرتبط به آن، خشت خام و گل است. آجر و سنگ نیز سهم مختصری در ساخت‌وساز این قلعه باستانی داشته‌اند. آثاری از در و دیوارها و ستون‌های بر جا مانده از بنا نیز در این محل به چشم می‌خورند. ظاهر بنا در اثر عوامل طبیعی و غیرطبیعی فرسایش یافته و به‌صورت تپه‌ای از گل درآمده است؛ اما در بخش‌هایی که حفاری‌های غیرمجاز یا مجاز انجام‌شده و قسمت داخل دیوارها نمایان است، خشت‌های مورد استفاده در بنا به‌وضوح دیده می‌شوند. این خشت‌ها به‌شکل مکعب مستطیل هستند و ابعادی در حدود ۳۰ سانتی‌متر طول و عرض و ارتفاع تقریبی ۱۰ سانتی‌متری دارند. تقریبا در تمام محدوده چند هکتاری قلعه، قطعات کوچک و بزرگ سفال، آجر و سنگ به‌وفور یافت می‌شوند. با توجه به اینکه منطقه تماما کویر و پوشیده از خاک است، با اطمینان می‌توان گفت این قطعات در ساختمان بناهای مذکور به کار رفته بودند و در حال حاضر به اطراف پراکنده شده‌اند. یکی از دیوارهای قلعه هنوز پابرجا است؛ گرچه در اثر عوامل طبیعی، ستون‌های آن شکاف برداشته‌اند. در بالای قلعه آثاری از دیوارهای کم‌ارتفاع موجود است که به احتمال بسیار بر فراز بام قلعه بوده‌اند. اطراف محوطه قلعه را خندقی بزرگ در برگرفته است که زمان حمله دشمن آن را پر از آب می‌کردند و مانع نفوذ دشمن به قلعه می‌شدند. علت ویرانی قلعه قهقه راورمنبع عکس: ویکی مدیا (عکاس: پورجعفری) مردم روستا روایات خاصی در مورد علت ویرانی قلعه قهقه ذکر می‌کنند. آن‌ها بر این اعتقادند، حاکم راور که در قلعه سکونت داشت، فردی ظالم و عیاش بود که ظلم او سبب بروز زلزله‌ای هولناک و متعاقبا ویرانی قلعه می‌شود. در حالی که شواهد تاریخی نشان می‌دهند، موقعیت سوق‌الجیشی این محل سبب شده بود، هر از گاهی مورد تاخت‌وتاز بعضی از اقوام قرار گیرد. بنابراین، علت ویرانی قلعه را می‌توان به مواردی چون وقوع جنگ نسبت داد که حفر خندق‌های بسیار در اطراف قلعه به‌منظور دفاع در مقابل دشمن، این امکان را قوی‌تر می‌کند. از خاک قلعه قهقه به‌عنوان کود برای زمین‌های کشاورزی استفاده می‌شود. این خاک‌برداری‌ها سبب تجاوز به حریم قلعه شده و به آسیب آن انجامیده است. در نتیجه، علاوه بر ویرانی و فرسایش قلعه در اثر عوامل طبیعی و غیرطبیعی، عدم آگاهی مردم این منطقه از اهمیت میراث تاریخی و فرهنگی، آسیب بیشتری به قلعه زده است. اگر به کرمان سفر کردید حتما از بقایای این قلعه تاریخی دیدن کنید. بدون شک محوطه اطراف این بنا و بقایای قلعه قهقه برای گردشگران و علاقه‌مندان به تاریخ باستانی ایران جذاب خواهد بود. نکاتی درباره قلعه قهقه راوردر حال حاضر اثری از این قلعه زیبا بر جا نمانده و قلعه تخریب‌شده است. متاسفانه امروزه قلعه قهقه به محلی برای نگهداری احشام تبدیل‌شده است. افراد ناآگاهی زباله‌های خانگی خود را در اطراف قلعه تخلیه می‌کنند که اگر اقدام موثری در این رابطه صورت نگیرد، وضعیت کنونی قلعه بدتر خواهد شد. اطلاع‌رسانی درباره قلعه باعث می‌شود که از تخریب بیشتر آن جلوگیری شود. افزایش آگاهی شهروندان نسبت به آثار باستانی و اهمیت حفظ و نگهداری قلعه بدون شک نقش مهمی در آینده این اثر تاریخی خواهد داشت. حفظ میراث تاریخی و بقایای آن وظیفه هر ایرانی است تا آیندگان نیز بتوانند از آن‌ها بهره‌مند شوند. اخیرا محدوده قلعه توسط سازمان میراث فرهنگی و به‌وسیله تابلوهای مختلف مشخص و علامت‌گذاری شده؛ اما این تمهیدات نیز نتوانسته است عاملی بازدارنده برای ورود اشخاص به داخل محدوده باشد. پرسش‌های متداولقلعه قهقه راور کجاست؟ قلعه تاریخی قهقه در سه کیلومتری شرق شهرستان راور استان کرمان، در نزدیکی روستای ده‌شیب قرار دارد. قدمت قلعه قهقه راور به چه زمانی می‌رسد؟ قلعه قهقه راور از دوره ساسانیان باقی‌مانده است؛ هرچند برخی پژوهشگران قدمت قلعه را حدود سه تا چهار هزار سال می‌دانند. آیا قلعه قهقه راور ثبت ملی شده است؟ بله. این قلعه تاریخی در اول فروردین‌ماه سال ۱۳۴۵ با شماره ثبت ۴۹۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. علت ویرانی قلعه قهقه راور چه بوده است؟ علل مختلفی همچون زلزله، جنگ، برداشت خاک برای مصارف کشاورزی و عوامل طبیعی و غیرطبیعی برای ویرانی قلعه ذکر شده است. نویسنده: زهرا آذرنیوش / بازنویسی: صدیقه شجاعی