منطقه حفاظت‌شده هرمد — لار
نشانی: ایران، استان فارس، شرق شهرستان لارستان، مرز مشترک استان فارس و هرمزگان

مناطق حفاظت‌شده به محدوده‌هایی گفته می‌شود که سازمان‌های حفاظت از محیط‌زیست به‌منظور حفظ و احیای گونه‌های خاص گیاهی و جانوری یا حتی پدیده‌های طبیعی، در عرصه جغرافیای یک منطقه تعیین می‌کنند. کشور ایران به‌واسطه تنوع اقلیمی و جغرافیای متکثر خود، دارای مناطق حفاظت‌شده مختلفی است که هرکدام ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود را دارند. منطقه حفاظت‌شده هرمد یکی از این نمونه‌ها است که در نیمه جنوبی ایران قرار دارد و در ادامه به آن خواهیم پرداخت. آنچه باید درباره منطقه حفاظت‌شده هرمد بدانید: منطقه حفاظت‌شده هرمد کجاست؟ درباره منطقه حفاظت‌شده هرمدپوشش گیاهی منطقه حفاظت‌شده هرمدپوشش جانوری منطقه حفاظت‌شده هرمدبهترین زمان سفر به منطقه حفاظت‌شده هرمدنکات بازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمدجاهای دیدنی اطراف منطقه حفاظت‌شده هرمدمنطقه حفاظت‌شده هرمد کجاست؟ آدرس: استان فارس، شرق شهرستان لارستان، مرز مشترک استان فارس و هرمزگان (مشاهده در نقشه) عکس از گوگل‌مپ | عکاس: ali x kakaمنطقه حفاظت‌شده هرمد ازجاهای دیدنی لاربه شمار می‌رود و در جنوب‌شرقی استان فارس و ۴۰ کیلومتری شرق لارستان، در جنوب رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد. این منطقه بین دو استان فارس و هرمزگان واقع‌شده و مرز غربی و جنوبی این منطقه، جاده لار به بندرعباس است. مسیر دسترسی به منطقه حفاظت‌شده هرمدبرای دسترسی به منطقه حفاظت‌شده هرمد باید به شهر لار بروید؛ سپس جاده لار به بندرعباس را در پیش بگیرید و به‌سمت جنوب حرکت کنید. این جاده از حاشیه سمت راست منطقه حفاظت‌شده هرمد می‌گذرد. درباره منطقه حفاظت‌شده هرمدعکس از گوگل‌مپ | عکاس: ali x kakaمنطقه هرمد در تاریخ ۱۳۵۳ ٫ ۱۰ ٫ ۴ با مساحت ۲۰۹ , ۶۷۱ هکتار به‌عنوان منطقه حفاظت‌شده به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط‌زیست پیوست. در واقع، پس از آنکه مشخص شد قوچ لارستان زیر گونه‌ای خاص از قوچ و میش‌های جهان است (به‌عنوان کوچک‌ترین قوچ جهان)، سازمان حفاظت محیط‌زیست مصمم شد منطقه حفاظت‌شده‌ای در لارستان یا بخشی از استان هرمزگان ایجاد کند که زیستگاه این زیر گونه قوچ است. گرچه هدف اصلی از ثبت منطقه حفاظت‌شده هرمد حفاظت از قوچ نادر جهان، یعنی قوچ لارستان بوده، در کنار آن قابلیت‌های دیگری چون چشم‌اندازهای زیبای منطقه مدنظر قرار گرفته است که از جمله آن‌ها می‌توان به کوه شب در ضلع جنوبی منطقه با ارتفاع ۲ , ۶۸۲ متر به‌عنوان بلندترین کوه لار در دشت جیحون با پوشش گیاهی منحصربه‌فرد اشاره کرد. وضعیت آب و هوای منطقه حفاظت‌شده هرمد گرم و خشک است. بارندگی در این منطقه به‌ندرت رخ می‌دهد و به‌صورت سیلابی است. همچنین وجود گنبدهای نمکی باعث شور شدن رودخانه‌های فصلی و کوچک این منطقه می‌شود. درختان کنار و آکاسیا در دشت‌ها و بلوط و ارس در ارتفاعات از چشم‌اندازهای طبیعی و وجود آب‌انبار (برکه) از چشم‌اندازهای انسانی منطقه است. پوشش گیاهی منطقه حفاظت‌شده هرمدعکس از وب‌سایت Wikipedia| عکاس: هادی کریمیپوشش گیاهی در منطقه حفاظت‌شده هرمد تنوع چشمگیری دارد؛ اما تاکنون مطالعه دقیق در مورد گیاهان و جانوران منطقه صورت نگرفته است. در تپه‌ها و دشت‌های جنوبی منطقه، جنگل‌های تنک آکاسیا دیده می‌شود و همچنین درختانی نظیر کنار، کهور و استبرق به‌طور پراکنده در این منطقه رشد کرده‌اند. در دامنه کوه‌ها، درختچه‌هایی نظیر بادام کوهی و درختانی نظیر بنه، کیکم، زیتون و سرو کوهی و بوته‌های بزرگ به‌وفور یافت می‌شوند. علاوه بر این گیاهانی نظیر گز، انار شیطان، پامچال و قیچ به‌صورت پراکنده در این منطقه می‌رویند. پوشش جانوری منطقه حفاظت‌شده هرمدمنطقه حفاظت‌شده هرمد که از مقاصد طبیعت‌گردی وجاذبه‌های گردشگری استان فارسمحسوب می‌شود، تنوع جانوری بالایی دارد. شاخص‌ترین گونه جانوری منطقه حفاظت‌شده هرمد، قوچ لارستان یا قوچ مینیاتوری است که تنها در این نقطه از کشور زیست می‌کند. از جمله سایر پستانداران این منطقه می‌توان به کل و بز، جبیر، پلنگ، کاراکال، کفتار، روباه معمولی، شاه روباه، شغال، انواع گربه وحشی، تشی و خارپشت اشاره کرد. هوبره، چاخ لق، انواع کوکر، کبوتر، قمری، چکاوک، کبک و تیهو، چک چک، جغد زنبور خور، سبزقبا، انواع پرندگان شکاری و لاشخور، شهدخوار، سسک، توکا، طرقه، کمرکولی، دارکوب و انواع پرندگان مهاجر مانند حواصیل نیز از پرندگان این منطقه هستند. همچنین از جمله خزندگان منطقه هرمد می‌توان به وارانوس، انواع مارمولک و انواع مار اشاره کرد که به تعداد زیاد در منطقه دیده‌شده است. عکس‌ها از گوگل‌مپ | عکاس: امین ذاکردر جریان آخرین سرشماری در دی‌ماه ۱۳۹۱، به‌رغم بروز شرایط نامساعد جوی و خشکسالی‌های مداوم، جمعیت حیات‌وحش در این منطقه نسبت به سرشماری قبل افزایش داشته است؛ به‌گونه‌ای که ۱۴۵ راس جبیر و ۳۸۰ راس قوچ و میش لارستان در این منطقه شمارش شد. همچنین در این سرشماری که به‌صورت بازدید می‌دانی و مشاهده مستقیم انجام گرفت، تعداد سه قلاده پلنگ، چهار قلاده گرگ، پنج قلاده کفتار، دو قلاده گربه وحشی و سه قلاده کاراکال مشاهده‌شده است. در جریان سرشماری پاییزه سال ۱۳۹۲ نیز تعداد ۴۶۴ راس قوچ و میش لارستان، ۴۴۹ راس کل و بز و ۱۶۳ راس جبیر در این منطقه مشاهده و شمارش شد. قوچ لارستانقوچ لارستان از راسته زوج‌سمان (Artiodactyla) و از خانواده گاوسانان (Family: Bovidae) است که کوچک‌ترین نژاد گوسفند وحشی ایران و حتی دنیا به شمار می‌آید. لازم به ذکر است که کوچک بودن «قوچ لارستان» تا حدی متأثر از نوع تغذیه و محیط زندگی‌اش و حاصل تطابق و سازشی است که سالیان متمادی محیط گرم و خشک منطقه روی این حیوان به‌وجود آورده و کوچک بودن این حیوان در دنیا «به‌عنوان کوچک‌ترین قوچ وحشی» از این نقطه‌نظر قابل بررسی است. لازم به ذکر است که کوچکی این‌گونه اهمیت بسزایی از نظر کلکسیونرها و موزه‌های حیات وحشبه ارمغان آورده است. عکس از وب‌سایت اداره حفاظت از محیط‌زیست استان فارساز مشخصات دیگر این قوچ، پیچش شاخ‌ها است که همانند «قوچ اوریال» به پایین و رو به جلو، ولی به مراتب کوچک‌تر، ظریف‌تر و روشن‌تر است. موهای پایین گردن و سینه در قوچ لارستان همانند «قوچ اصفهان» سیاه و کوتاه و همانند «قوچ ارمنی»، دارای دو لکه سفید در پهلوها است که به لکه زمینی یا آلاکمر شهرت دارد. این لکه زینتی در قوچ لارستان کم‌رنگ‌تر از قوچ ارمنی است. دم در قوچ لارستان حداکثر ۱۵ سانتی‌متر طول دارد. گوش‌های قوچ لارستان نسبت به بدن بزرگ‌تر بوده و رنگ پوستش نسبت به قوچ و میش‌های دیگر روشن‌تر است؛ به‌طوری که رنگ پوست آن‌ها بیشتر به سفیدی می‌رسد. از مواردی که تنها به این حیوان اختصاص دارد، خط باریک و نا‌مشخص قهوه‌ای رنگی است که از پشت دستها شروع می‌شود و از مرز سپیدی زیر شکم می‌گذرد و به پشت پاها و تهی‌گاه می‌رسد؛ به‌طوری که زیر شکم و قسمت داخلی دست‌ها و پاها کاملا سفید رنگ و از بقیه نقاط بدن متمایز است. در مورد اندازه «قوچ لارستان» می‌توان گفت در قسمت‌های منتهی‌الیه جنوبی منطقه لارستان به‌علت محیط گرم و خشک، این حیوان جثه‌ای کوچک دارد؛ در حالی که هرچه به منطقه بعد از خط ساحلی نزدیک شویم، درجه خلوص قوچ لارستان پایین می‌آ‌ید و جثه‌اش بزرگ‌تر می‌شود. وزن متوسط قوچ لارستان ۳۵ تا ۴۰ کیلوگرم و در نوع ماده آن، ۲۵ تا ۳۰ کیلوگرم عنوان‌شده و ارتفاع متوسط قوچ‌ها از شانه خاکی تا زمین بین ۵۵ تا ۶۰ سانتی‌متر و طول بدن آن‌ها ۱۲۰ سانتی‌متر است که در میش‌ها این اندازه ۵۰ تا ۵۵ سانتی‌متر و طول بدن در حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ سانتی‌متر است. بهترین زمان سفر به منطقه حفاظت‌شده هرمدعکس از گوگل‌مپ | عکاس: رضا محمودیمنطقه حفاظت‌شده هرمد دارای اقلیمی گرم و خشک است و بازدید از آن در فصل تابستان توصیه نمی‌شود. بهترین زمان بازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمد فصل بهار و اواخر فصل پاییز است. به‌واسطه اقلیم کویری، این منطقه زمستان‌هایی سرد و خشک دارد که می‌تواند برای عده‌ای آزاردهنده باشد؛ اما در فصل بهار سرسبزی و طراوت منطقه تجلی پیدا می‌کند. نکات بازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمدعکس از گوگل‌مپ | عکاس: رضا محمودیبازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمد ممکن است در برخی از ایام سال نیازمند دریافت مجوز از محیط‌بانی منطقه باشد. هرگز به‌تنهایی در منطقه حفاظت‌شده هرمد کمپ نکنید. منطقه حفاظت‌شده هرمد فاقد هرگونه امکانات رفاهی و گردشگری است. هنگام بازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمد تمامی موادغذایی موردنیاز و تجهیزات طبیعت‌گردی لازم را به‌همراه داشته باشید. پوشش شبکه تلفن همراه در منطقه حفاظت‌شده هرمد مطلوب نیست. حین بازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمد، از ایجاد آلودگی‌های محیطی و صوتی خودداری کنید و در حفظ طبیعت کوشا باشید. بازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمد رایگان است. جاهای دیدنی اطراف منطقه حفاظت‌شده هرمدعکس از گوگل‌مپ | عکاس: رضا محمودیآتشکده آذرفرنبغآدرس: استان فارس، شهرستان لارستان، روستای کاریان (مشاهده روی نقشه) آتشکده آذرفرنبغاثری متعلق به دوره ساسانیان است که در حوالی روستای کاریان قرار دارد. نقشه این اثر باستانی در گذشته به‌شکل ذوزنقه بود که در طول تاریخ تغییراتی در آن ایجاد شده است. آتشکده آذرفرنبغ در مجاورت جاذبه‌های گردشگری مشهوری چوندره کافران و قلعه شاه‌نشین قرار دارد. باغ نشاط لارآدرس: استان فارس، شهرستان لارستان، شهر لار، خیابان ساحلی، خیابان همت شمالی (مشاهده روی نقشه) باغ نشاط یکی از جاذبه‌های گردشگری مهم لار است که در خیابان ساحلی این شهر قرار دارد. باغ و عمارت نشاط در دوره صفویه ساخته شد و تا دوره قاجار، بخش‌هایی را به آن افزودند. از این باغ تاریخی می‌توان در روزهای شنبه تا پنجشنبه از ساعت ۹ صبح تا پنج بعدازظهر بازدید کرد. باغ نشاط لار در تاریخ ۱۷ مرداد ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پرسش‌های متداولمنطقه حفاظت‌شده هرمد کجاست؟ منطقه حفاظت‌شده هرمد در استان فارس، شرق شهرستان لارستان، مرز مشترک استان فارس و هرمزگان قرار دارد. مساحت منطقه حفاظت‌شده هرمد چقدر است؟ ۲۰۹ , ۶۷۱ هکتارمهم‌ترین گونه جانوری منطقه حفاظت‌شده هرمد چیست؟ قوچ لارستانیهزینه بازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمد چقدر است؟ بازدید از منطقه حفاظت‌شده هرمد رایگان است. نویسنده: بهنام شکوری / بازنویسی: پوریا محمدی پیوند