مسجد جامع زواره — زواره
نشانی: ایران، استان اصفهان، زواره، کوچه پامنار

مساجد جامع که بزرگ‌ترین مسجد هر شهر محسوب می‌شدند، جدا از اهمیت مذهبی، نقش مهمی در اداره امور اجتماعی و فرهنگی شهرها نیز داشتند. مسجد جامع زواره که یکی از قدیمی‌ترین مساجد استان اصفهان به‌حساب می‌آید، اهمیت زیادی در تاریخ شهر زواره داشته است. در ادامه این مقاله به این مسجد تاریخی خواهیم پرداخت. آنچه باید درباره مسجد جامع زواره بدانید: مسجد جامع زواره کجاست؟ درباره مسجد جامع زوارهتاریخچه مسجد جامع زوارهمعماری مسجد جامع زوارهکتیبه‌های مسجد جامع زوارهنکات بازدید از مسجد جامع زوارهجاهای دیدنی اطراف مسجد جامع زوارهمسجد جامع زواره کجاست؟ آدرس: استان اصفهان، شهر زواره، کوچه پامنار (مسجد جامع) (مشاهده در نقشه) عکس از گوگل‌مپ | عکاس: محمد لبافمسجد جامع زواره، در بخش مرکزی زواره، در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی اردستان قرار دارد. این مسجد در کوچه پامنار این شهر واقع‌شده و تاریخ کهنی در خشت‌خشت آن نهته است. مسیر دسترسی به مسجد جامع زوارهبرای دسترسی به مسجد زواره از میدان طالقانی در مرکز شهر زواره، به‌سمت خروجی شمال‌شرقی حرکت کنید و وارد خیابان امام‌خمینی (ره) شوید. پس از رسیدن به میدان امام‌خمینی (ره)، به‌سمت راست بپیچید و وارد خیابان منتظری شوید. از طریق خیابان فرعی محمود مختاریان قادر خواهید بود تا به کوچه پامنار (مسجد جامع) دسترسی پیدا کنید. درباره مسجد جامع زوارهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: رضا نجیبمسجد جامع زواره که به مسجد جمعه شهرت دارد، یکی ازجاهای دیدنی زوارهمحسوب می‌شود. از این مسجد با عنوان نخستین مسجد جامع چهارایوانی تاریخ جهان اسلام یاد می‌کنند. مسجد جامع زوارهدر ۱۲ اسفند سال ۱۳۱۵، با شماره ثبت ۲۸۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تاریخچه مسجد جامع زوارهمسجد جامع زواره در دوران سلجوقی ساخته‌شده و کار ساخت آن در سال ۵۳۰ هجری قمری پایان‌یافته است. قدمت محراب این مسجد که از زیباترین بخش‌های بنا محسوب می‌شود، نیز به سال ۵۵۱ هجری قمری بازمی‌گردد؛ با این وجود، از «مجیرالدوله آل‌بویه» یا «عمر بن عبدالعزیز آل ابی‌دلف» نیز به‌عنوان بانیان اولیه این مسجد در قرن سوم هجری قمری یاد کرده‌اند. از سوی دیگر، با توجه به این نکته که این مسجد شباهت بسیار زیادی به مسجد جامع اردستان دارد و تقریبا این دو بنا در یک زمان ساخته شده‌اند، می‌توان ادعا کرد که بانی ساخت مسجد جامع زواره و مسجد جامع اردستان، فردی به نام «ابوطاهر بنغالی» بوده است. شاهد دیگر این مدعا کلمه «احمد» به‌حساب می‌آید که در کتیبه‌های هر دو مسجد وجود دارد. گرچه مسجد جامع زواره را نخستین مسجد جامع چهارایوانی تاریخ جهان اسلام می‌دانند، برخی از تاریخ‌نگاران معتقدند که این مسجد در ابتدا سه ایوانی بوده است و در قرن‌های بعدی، ایوانی دیگر به‌آن افزوده‌اند. معماری مسجد جامع زوارهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: maj rafمسجد جامع زواره با برخورداری از نقشه چهار ایوانی، حدود ۱ , ۲۰۰ متر مربع مساحت داردمسجدجامع زواره حدود ۱ , ۲۰۰ متر مربع مساحت دارد و با مصالحی همچون آجر، سنگ، گچ و خاک ساخته‌شده است. طرح این مسجد مستطیلی محسوب می‌شود و نقشه چهار ایوانی دارد. از بخش‌های مختلف این مسجد می‌توان به صحن چهارگوش، ایوان‌های چهارگانه، گنبدخانه، شبستان، رواق، سردر، مناره، محراب، گچ‌بری‌ها و کتیبه‌های زیبا اشاره کرد. ورودی‌های مسجد زواره در اضلاع شرقی و غربی، با آجرکاری و طاق‌نماهای زیبا زینت داده‌شده است. این ورودی‌ها شما را به‌سمت فضایی طاق‌دار هدایت می‌کند که از آنجا می‌توانید وارد صحن مسجد شوید. صحن مسجد زواره در چهار طرف ایوان و دهانه‌های طاق‌دار دارد و کف آن با آجر و سنگ پوشیده شده است. کتیبه‌های مسجد جامع زوارهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: مجید سهیلی‌نیاکتیبه‌ای که تاریخ ساختمان این مسجد در آن نگاشته شده است، برخلاف دیگر مساجد، در قسمت بالای نمای رو به صحن قرار دارد و به خط کوفی بسیار ساده و با آجر تراش و به‌صورت سرتاسری نوشته‌شده است. این کتیبه شباهت بسیار زیادی به کتیبه‌های قرون پنجم و ششم موجود در بسیاری از بناهای اصفهان و اطراف آن دارد. بعد از بسم‌الله، آیه ۱۸ از سوره توبه دیده می‌شود. سپس متنی تاریخی به چشم می‌خورد که متاسفانه بسیاری از بخش‌های آن از بین رفته و به غیر از قطعات ناقص، چیزی بر جای نمانده است. متن باقی‌مانده از این کتیبه به شرح زیر است: امر ببناء … الفقیر تا رحمه‌الله … احمد … ثلثین و خمس مائه. عکس از گوگل‌مپ | عکاس: رامین منصفیکتیبه‌ای گچی نیز در قسمت گردن گنبد شبستان محراب وجود دارد که حروف آن به خط کوفی نگاشته و با گل‌ها و برگ‌ها آراسته شده است. زمینه این کتیبه نقوش اسلیمی بسیار زیبا دارد؛ اما متاسفانه بخشی از تزیینات به‌شدت صدمه دیده‌اند. از آثار باقی‌مانده در این کتیبه، می‌توان دریافت که آیات ۱۸۷ و ۱۸۸ از سوره آل‌عمران نوشته‌شده است و بعد از آن متن تاریخی آمده که ظاهرا حاوی تاریخ احداث گنبد بوده است؛ اما با وضع موجود، نمی‌توان چیزی از آن کشف کرد. به‌رغم صدماتی که بر کتیبه‌های مسجد جامع زواره وارد شده است، از محراب آن به‌خوبی محافظت کرده‌اند. این محراب حاوی کتیبه‌ای به خط کوفی و دو کتیبه دیگر به خط نسخ است. در قسمت بالای کتیبه خارجی محراب، آیه ۵۲ از سوره هفتم قرآن نگاشته شده است و در یکی از دو کتیبه‌ای که به خط نسخ نوشته‌شده، مجددا آیه ۱۸ از سوره توبه نگاشته شده است. در کتیبه سوم محراب نیز آیات ۱۸۷ و ۱۸۸ سوره آل‌عمران تکرار شده‌اند. نکات بازدید از مسجد جامع زوارهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: رضا نجیببازدید از بخش‌های مختلف مسجد جامع زواره تا غروب آفتاب، به‌غیر از اوقات شرعی امکان‌پذیر است. نمازهای جماعت پنج‌گانه در مسجد جامع زواره برگزار می‌شود. هنگام بازدید از مسجد جامع زواره، سکوت و احترام لازم برای حضور در اماکن مذهبی را در نظر داشته باشید. محله پامنار از محله‌های پرتردد شهر زواره محسوب می‌شود و با کمبود جای پارک مواجه است. بازدید از مسجد جامع زواره رایگان است. جاهای دیدنی اطراف مسجد جامع زوارهعکس از گوگل‌مپ | عکاس: مجید سهیلی‌نیاکویر دق سرخآدرس: استان اصفهان، حدفاصل اردستان و زواره (مشاهده در نقشه) کویر دق سرخ در شمال شرقی زواره واقع‌شده است و به‌واسطه تپه‌ای با نام «آشیانه عقاب‌ها»، شهرت جهانی دارد. از جمله ویژگی‌های جغرافیایی این کویر می‌توان به کوه‌هایی کم‌ارتفاع در کنار جنگل‌های تاغ، شوره‌زار و دریاچه نمک دق سرخ اشاره کرد. کویر دق سرخ زیستگاه شغال، روباه، پایکا، چکاوک کاکلی، جغد و باز محسوب می‌شود. قلعه سنگ بستآدرس: استان اصفهان، شهرزواره، بافت تاریخی شهر، خیابان نمازی (مشاهده در نقشه) قلعه سنگ بست از آثار تاریخی زواره محسوب می‌شود که در بافت سنتی و قدیمی زواره قرار دارد. قدمت این قلعه که از مستحکم‌ترین قلعه‌های تاریخ ایران به شمار می‌رفت، به دوران اسماعیلیان بازمی‌گردد. قلعه سنگ بست در جریان حمله مغول تا اندازه زیادی ویران شد. پرسش‌های متداولمسجد جامع زواره کجاست؟ مسجد جامع زواره در استان اصفهان، شهر زواره، کوچه پامنار (مسجد جامع) قرار دارد. قدمت مسجد جامع زواره به چه دورانی بازمی گردد؟ دوران سلجوقی. مساحت مسجد جامع زواره چقدر است؟ حدود ۱ , ۲۰۰ متر مربعهزینه بازدید از مسجد جامع زواره چقدر است؟ بازدید از مسجد جامع زواره رایگان است. نویسنده: مینا رهبری / پوریا محمدی پیوند