خانه بهنام — تبریز
نشانی: ایران، استان آذربایجان شرقی، تبریز، میدان ساعت، محله مقصودیه

تبریز در طول تاریخ خود با فراز و فرودهای بسیاری روبه‌رو بوده است. این شهر در دوره قاجار به شکوفایی رسید؛ به طوریکه در این دوره به‌عنوان مهم‌ترین و پیشروترین شهر ایران شناخته می‌شد. شهر تبریز به‌عنوان مرکز ولایت عهدنشین عصر قاجار و دومین شهر پررونق کشور، از لحاظ داشتن خانه­های قدیمی، درخور توجه است. حدود ۳۰۰ خانه قدیمی ارزشمند در شهر تبریز وجود دارد که خانه بهنام یکی از آن‌ها به شمار می‌رود و امروزه به یکی ازجاهای دیدنی تبریزتبدیل شده است. همراه ما باشید تا بیشتر با این خانه تاریخی آشنا شوید. آنچه باید در بازدید از خانه بهنام بدانید: معرفی خانه بهنامخانه بهنام کجاست؟ معماری خانه بهنامساعات بازدید و بلیط خانه بهناممعرفی خانه بهنامخانه بهنام یا بهنام گنجه‌ای یا قدکی بنایی مربوط به سال‌های پایانی دوران زندیان و سال‌های آغازین دوران قاجار است و به‌عنوان یک خانه مسکونی ساخته‌شده است. اکنون بخش اداری دانشگاه هنر اسلامی تبریز در این خانه مستقر است. در زمان پادشاهی ناصرالدین‌شاه قاجار، این خانه نوسازی و با نقاشی‌هایی تزیین شد. در بازسازی اخیر این خانه، تاکنون چند نگارگری ایرانی فرسکو کشف‌شده است که هم‌اکنون در حال تعمیر شدن توسط متخصصان هستند. عکس از نصر نیوز (عکاس: ندا سلیمانی) این اثر در تاریخ ۲۳ فروردین ۱۳۷۶ با شماره ثبت ۱۸۵۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. خانه بهنام کجاست؟ خانه بهنام ازجاهای دیدنی استان آذربایجان شرقیاست و در تبریز، میدان ساعت، محله مقصودیه قرار دارد. (مشاهده روی نقشه) برای دسترسی به این خانه تاریخی می‌توانید از تاکسی، اتوبوس یا خودروی شخصی استفاده کنید. همچنین با پیاده شدن در ایستگاه مترو ساعت، می‌توانید مسافت باقی‌مانده را با تاکسی یا پیاده طی کنید و به خانه بهنام برسید. در نظر داشته باشید که به‌دلیل قرارگیری خانه در مرکز شهر، ممکن است برای پارک خودرو اذیت شوید. عکس از نصر نیوز (عکاس: ندا سلیمانی) معماری خانه بهناممانند بسیاری از خانه‌های قدیمی ایرانی، این خانه دارای دو حیاط اندرونی و بیرونی است و شامل یک ساختمان اصلی، به‌عنوان ساختمان قشلاقی و یک ساختمان کوچک به‌عنوان ساختمان ییلاقی است. ورودی این ساختمان از کوچه مشیر دفتر و از طریق دالانی در پشت خانه قدکی صورت می‌پذیرفته است. از سردر به هشتی و از هشتی به حیاط باغچه وارد می‌شود. طنبی بزرگ شرقی- غربی است. پنجره‌های اروسی آن با شیشه‌های رنگی به شمال و جنوب باز می‌شود. ایوان ستوندار در جنوب طنبی رفیع و بلند است. ارتفاع ستون‌های ایوان شمالی معادل ارتفاع طنبی است. اتاق‌های گوشوار در طرفین طنبی قرار گرفته‌اند. بیرونی آن شامل طنبی (هفت دری)، کله‌ای و اتاق است که در ضلع شمالی حیاط شکل گرفته‌اند. در طنبی ارسی دار آن‌که درای ایوان ستون‌دار با تزیینات گچی است، نقاشی‌های بسیار زیبایی بر دیواره‌ها و سقف‌ها نقش بسته است. تزیینات و نقاشی‌های موجود در طاقچه‌ها، شومینه طنبی و اتاق‌های جنبی نیز چشمگیر است. در ضلع جنوبی بیرونی نیز فضاهایی شامل تراس تابستانی با ستون‌ها، سرستون‌های گچی مقرنس‌کاری و نیز فضای ورودی و چند اتاق دیگر دیده می‌شود. عکس از نصر نیوز (عکاس: ندا سلیمانی) زیر اتاق طنبی حوضخانه است. سقف حوضخانه گنبد با کادربندی آجری و با سکوهای جانبی و حوض سنگی دارای جلوه خاصی است. تناسبات معماری، وسعت ساختمان و تنوع طاق‌ها و گنبدها در سقف زیرزمین جالب‌توجه است. علاوه بر تناسبات کلیه اندام‌های بنا که چشمگیر است، نمای ساختمان دارای انواع طرح‌های آجرکاری است. ظرافت اروسی‌ها، آیینه‌کاری و گچ‌بری سقف ایوان و تنوع کاربندی‌های آجری، آرایش حوض و باغچه و رف‌بندی اتاق‌ها با کیفیت عالی است. در ضلع شرقی و غربی، حیاط بیرونی به دیواره‌هایی که دارای طاق‌نما هستند، محدود است. اندرونی خانه در شمالی‌ترین بخش ساختمان قرار گرفته که طرفین آن را اتاق‌هایی در قسمت شرق و غرب و مشرف به حیاط اندرونی تشکیل داده‌اند. پشت‌بام اتاق‌های اندرونی به‌صورت مهتابی استفاده می‌شود. این بخش ساختمان دارای زیر زمین نیز است که اتاق‌های زیر طنبی برای نشیمن تابستانی و دیگر اتاق‌ها به‌صورت انباری و مطبخ در آن، مورد استفاده قرار می‌گرفت. عکس از نصر نیوز (عکاس: ندا سلیمانی) ایوان جنوبی برای نشیمن تابستان و ایوان شمالی دارای ستون‌های چوبی گچ‌اندود با سرستون‌های گچبری شده است. پیشانی ساختمان دارای گچبری و طاق نماهای طرفین ایوان جنوبی مقرنس‌کاری است. در بنای قسمت غربی که تخریب‌شده اصطبل، مطبخ و توالت قرار داشته است. مساحت اعیانی این ساختمان ۸۴۰ متر مربع و مساحت عرضه آن ۹۰۰ متر مربع است و منظره بیرونی آن به‌دلیل گچبری‌های هنرمندانه، نمای آجری سرخ‌گون و حوض آسمانی رنگ در وسط حیاط، خیره‌کننده است. ساعات بازدید و بلیط خانه بهنامخانه بهنام در کنار چهار خانه دیگر، بخشی از دانشگاه هنر تبریز محسوب می‌شود. به همین دلیل بازدید از این خانه تاریخی در روزهای فعالیت دانشگاه، یعنی روزهای غیرتعطیل امکان دارد. ساعات بازدید از ۱۰ صبح تا ۲ بعدازظهر است. بلیط ورودی مجموعه در سال ۱۳۹۹، پنج هزار تومان بوده است. پرسش‌های متداولخانه بهنام تبریز کجاست؟ خانه بهنام در میدان ساعت، محله مقصودیه تبریز قرار دارد. خانه بهنام چه زمانی ساخته‌شده است؟ خانه بهنام در سال‌های پایانی دوره زندیان و سال‌های آغازین دوره قاجار ساخته‌شده است. آیا امکان بازدید از خانه بهنام وجود دارد؟ بله. خانه بهنام در کنار چهار خانه دیگر، بخشی از دانشگاه هنر تبریز محسوب می‌شود. بازدید از این خانه تاریخی در روزهای فعالیت دانشگاه، یعنی روزهای غیرتعطیل امکان دارد. ساعات بازدید از ۱۰ صبح تا ۲ بعدازظهر است. هزینه بازدید از خانه بهنام چقدر است؟ بلیط ورودی مجموعه در سال ۱۳۹۹، پنج هزار تومان بوده است. نویسنده: بهاره غنچه