جنگل توسکستان — گرگان
نشانی: ایران، استان گلستان، ۱۳ کیلومتری جنوب شرقی گرگان

جنگل توسکستان که ازجاهای دیدنی گرگانبه شمار می‌رود، بخشی از محدوده پارک ملی هیرکانی است و بیشتر با درختان توسکا، اورس و بلوط پوشیده شده است. جاده توسکستان یکی از جاده‌های زیبای پاییزی ایران محسوب می‌شود که در مسافتی ۳۰ کیلومتری از میانه جنگل توسکستان می‌گذرد و بهشتی رویایی را پیش روی گردشگران قرار می‌دهد. جوش‌وخروش ابرهای مواج در ارتفاعات منطقه جنگلی توسکستان و خلق اقیانوسی از توده‌های مه یکی از کم‌نظیرترین چشم‌اندازهای طبیعی ایران در جاده گرگان-شاهرود به حساب می‌آید که برای هر بیننده‌ای شگفت‌آور است. هرآنچه باید درباره جنگل توسکستان بدانید: جنگل توسکستان کجاست؟ مسیر دسترسی به جنگل توسکستاندرباره جنگل توسکستانپوشش گیاهی و جانوری جنگل توسکستانجاهای دیدنی جنگل توسکستانبهترین زمان بازدید از جنگل توسکستاننکات بازدید از جنگل توسکستانجنگل توسکستان کجاست؟ جنگل توسکستاندردامنه‌هایشمال شرق البرز و حدفاصل گرگان و شاهرود قرار دارد. آدرس: استان گلستان، ۱۳ کیلومتری جنوب شرقی گرگان، بین مسیر گرگان-شاهرود (نمایش روستای توسکستان روی نقشه) مسیر دسترسی به جنگل توسکستانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: علی‌اکبر یحیایی) اگر از تهران عازم جنگل توسکستان هستید، وارد جاده هزار یا فیروزکوه شوید تا بعد از عبور از ساری و بهشهر به گرگان برسید. در ادامه وارد جاده مشهد شوید؛ حدود ۱۳ کیلومتر بعد از گرگان، در سمت راست تابلوی جاده فرعی جنگل توسکستان را می‌بینید. پس از حدود ۱۵ کیلومتر رانندگی به روستای «توسکستان» یا ابتدای جنگل می‌رسید. چنانچه از مشهد سفر می‌کنید، باید وارد جاده آسیایی شوید و بعد از جنگل گلستان و در ۱۳ کیلومتری گرگان به‌سمت چپ بپیچید. مسیر زیبای شاهرود-گرگان نیز از جنگل توسکستان می‌گذرد. درباره جنگل توسکستانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: مصطفی متین) در دامنه‌های شمال شرقی البرز و در میانه گرگان و شاهرود می‌توانید یکی از زیباترین جاده‌های جنگلی ایران را مشاهده کنید. تقریبا ۱۳ کیلومتر بعد از گرگان، جاده‌ای به‌سمت جنوب منشعب می‌شود که به‌خاطر اولین روستای این جاده ۳۰ کیلومتری، توسکستان یا توسکاستان نام گرفته است. این جاده جنگلی از چندین روستای ییلاقی و جنگل توسکستان رد می‌شود و منظره‌ای رویایی را پیش روی شما می‌گذارد؛ به‌ویژه زمانی که پاییز انواع درختان از توسکا گرفته تا اورس و بلوط و سرخدار را در دو سوی جاده پر از رنگ می‌کند. اینجنگل زیبا که ازجاهای دیدنی استان گلستانمحسوب می‌شود، باجنگل‌هایجهان‌نماهمسایه است و بخشی ازپارک هیرکانیبه حساب می‌آید. منبع عکس گالری: گوگل مپ (عکاس: مهرداد هاشم‌خانی، مهیلا حسینی، Saeed Ghahestani) این منطقه در مجاورت دو ناحیه کم‌فشار (دشت گرگان) و پرفشار (منطقه ابر) قرار گرفته است و به‌دلیل اختلاف ارتفاع و در نتیجه اختلاف دما، توده‌های ابر به‌صورت سیال در ارتفاعات مختلف در حال فراز و فرود هستند و با خلق چشم‌اندازی منحصربه‌فرد یکی از جاذبه‌های اصلی گلستان در بسیاری از روزهای سال به شمار می‌روند. پوشش گیاهی و جانوری جنگل توسکستانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Hadi Dkb) بیش از صدها گونه پرنده، پستاندار، خزنده در جنگل توسکستان زندگی می‌کنند و ده‌ها گونه درختی و بوته‌ای در این عرصه وجود دارد. گونه‌های گیاهیبلوط وممرزازجملهدرختان این منطقه جنگلی هستند و در آبان ماه با رسیدنبلوط‌هایجنگلیحتماافراد بومی زیادی را در این مسیر خواهید دید که در حالجمع‌آوریبلوط برای فروش یا خوراکدام‌هایشانهستند. منبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Saeed Ghahestani) به‌طور معمول در مناطقی مانند محدوده سر علی‌آباد به‌سمت توسکستان به‌دلیل اختلاف محسوس ارتفاع علاوه بر تغییرات آب و هوایی، مجموعه کم‌نظیری از گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری وجود دارد. در واقع، اختلاف ارتفاع و شیب بالا در این زیستگاه‌ها سبب می‌شود که پوشش منطقه طیف زیادی از گونه‌های علفی، بوته‌ای و درختچه‌ای را در خود جای دهند و در نتیجه امکان تماشای حیات وحش در بازه‌های مختلف سال فراهم می‌شود. گونه‌های جانوریگنجشک‌سانان، سار، دارکوب، قرقاول خزری، کبک، بلدرچین، کبوتر جنگلی، شاهین، قوش، قرقی، عقاب و جغد از گونه‌های پرندگان این جنگل هستند. پستانداران آن نیز شامل شوکا، گرگ، گراز، خرس، روباه، شغال، سمور، تشی، خارپشت، موش جنگلی، خرگوش، گربه وحشی و گورکن می‌شود. جاهای دیدنی جنگل توسکستانجاده پرپیچ‌وخم، چشم‌اندازهای بکر، آبشارهای کوچک و بزرگ، چشمه سارها و وجود اسب‌های وحشی (یلخی) در دشت‌های مرتفع اوبن و اولنگ نیز از جمله جاذبه‌های منطقه توسکستان هستند. کاروانسرای قزلقمنبع عکس: ویکی پدیا (عکاس: علی اصغری) در اواسط جادهتوسکستاندر میان جنگل انبوه، به کاروانسرای «قزلق» می‌رسید. تابلوهای راهنما محل کاروان‌سرا رانشانتانمی‌دهد، ضمن آنکه رسیدن به فضایی بدوندارودرختمی‌تواند، به‌معنای رسیدن به کاروان‌سرا باشد. از آنجا که کاروان‌سرا از جاده پیدا نیست، باید از خودرو پیاده شوید و حدود ۱۵۰ متر به‌سمت شرق و شمال شرقپیاده‌رویکنید. قدمت کاروانسرای قزلق به دوران‌های تاریخی پس از اسلام می‌رسد و با توجه به نقشه و مصالح به کار رفته در آن احتمال زیادی وجود دارد که متعلق به دوره صفویه باشد. این بنا در تاریخ پنج آذر ۱۳۷۹ هجری شمسی با شماره ثبت ۲۹۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. کاروانسرای قزلق در ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی گرگان، در شرق جاده ارتباطی گرگان به شاه‌کوه در منطقه‌ای در حدفاصل گچیان و سفالی در کتل قزلق قرار دارد. روستای توسکستانتوسکستان یا توسکاستان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان گرگان در استان گلستان است. این روستا در ابتدای جنگل توسکستان قرار دارد. آبشار توسکستانمنبع عکس: سایت wikiloc. com (عکاس: احسان صفایی) آبشار توسکستان در ۲۶ کیلومتری جنوب شرقی گرگان و ۹ کیلومتر بعد از روستای توسکستان به طرف شاهرود قرار دارد. این آبشار در فاصله ۲۵۰ متری از جاده گرگان-شاهرود قرار گرفته است. آب و هوای اطراف آبشار در فصول گرم سال بسیار سرد می‌شود. دشت سر علی آبادیکی دیگراز جاذبه‌هایدیدنی منطقهتوسکستان، سر علی‌آباداست. این دشت زیبادر ضلعجنوبیتوسکستانو در ارتفاعات آن قرار دارد. پوشش گیاهی این منطقه استپی و درختانآناورساستکهجلوه‌ایخاص به آن بخشیده‌اند. دشت زیبای سر علی آباداز غرببه منطقه جهان‌نما، از شرقبهکوه‌هایچالچالیانو پیگردکوهو از جنوببه رشته‌کوه‌هایشاه‌کوهمشرفاست. دشت گرمابدشتمنبع عکس: سایت wikiloc. com (عکاس: حسن شریفی) همین طورکه در جنگلتوسکستانگرگان پیشمی‌روید، پس ازمنطقه‌سر علیآباد، پیچ‌وخمجاده تماممی‌شودو به دشت زیبایگرمابدشتمی‌رسید. در این دشت بسته به فصل، پوشش گیاهی متفاوتی را خواهید دید؛ گرچه پوشش غالب آن درختان بزرگ و کوچآورسولورسخزنده هستند. این دشت در پاییز جلوه‌ای رنگارنگ پیدا می‌کندو در زمستان با بارش اولین برف زمستانی مملواز گردشگرانی می‌شود که برای برف‌بازیآمده‌اند. روستای چهار باغدر انتهای جادهتوسکستانو بعد از دشتگرمابدشتبه روستایچهارباغمی‌رسیدو از اهالی آن ومغازه‌هایکنار جادهمی‌توانیدماست، پنیر، گوشت تازه یاآبزرشککوهستان بخرید. معمولا زمستان‌ها برف زیادی در این منطقه می‌بارد و مردم گرگان برای برف‌بازی به ارتفاعات چهار باغ می‌روند و یک روز زمستانی خوب را در این روستای توریستی سپری می‌کنند. چشمه باغ سرهنگچشمه باغ سرهنگ در مسیر جاده‌ای قرار دارد که از روستای توسکستان به‌طرف شاهرود منتهی می‌شود. فاصله روستای توسکستان از این چشمه حدود چهار کیلومتر است. این چشمه در منطقه گرمابدشت قرار دارد و از داخل کوه فوران می‌کند. بهترین زمان بازدید از جنگل توسکستانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: مسعود مبین علی) جنگل توسکستان در هر فصلی زیبایی‌های مخصوص به خود را دارد؛ اما طبیعتا باید طوری برنامه‌ریزی کنید که هنگام بازدید از جنگل به تاریکی شب نخورید. هوای این منطقه در فصول بهار و تابستان خنک است و هر گردشگری را برای بازدید از آن جذب می‌کند. با این حال، نمی‌توان از انبوه درختان، برگریزان خزان و هزار رنگ افسون شده توسکستان حرفی نزد؛ فصل زیبایی که برخی از آن به‌عنوان بهترین زمان سفر به منطقه یاد می‌کنند. با توجه به شیب تند جاده ترجیحا از سفر به جنگل توسکستان در فصل زمستان بپرهیزید. نکات بازدید از جنگل توسکستانمنبع عکس: گوگل مپ (عکاس: Hadi Dkb) جاده توسکستان اگرچه بسیار تماشایی است؛ آن‌قدر شیب و پیچ‌های تند دارد که باید راننده قابلی باشید و خودروی مناسبی زیر پایتان باشد. در مسیر این جاده پمپ‌بنزین نیست؛ پس با باک پر تردد کنید. مه و امکان تماشای طیف گسترده‌ای از ابرهای جوشان یکی از مزیت‌های گردشگری کم‌نظیر توسکستان هستند. به دل جاده هرجایی که مناسب دیدید، می‌توانید پارک کنید و برای یک پیاده‌روی چندساعته به دل جنگل بزنید. برپایی آتش و بساط کباب را فراموش کنید؛ به این دلیل که درختان جنگل بسیار خشک هستند و احتمال آتش‌سوزی زیاد است. این منطقه در پاییز بسیار خنک می‌شود و احتمال بارندگی نیز وجود دارد؛ پس لباس گرم به‌همراه داشته باشید. برای اقامت در این منطقه، روستای «شاهکوه پایین» بهترین گزینه است. پرسش‌های متداولجنگل توسکستان کجاست؟ جنگل توسکستان در دامنه‌های شمال شرق البرز و حدفاصل گرگان و شاهرود قرار دارد. جاهای دیدنی جنگل توسکستان کدامند؟ کاروانسرای قزلق، روستای توسکستان، آبشار توسکستان، دشت سر علی‌آباد، دشت گرمابدشت و روستای چهار باغ از جمله جاذبه‌های جنگل توسکستان هستند. بهترین زمان بازدید از جنگل توسکستان چه فصلی است؟ تمامی فصول سال به‌جز زمستان برای بازدید از این جنگل مناسب است. پوشش گیاهی توسکستان کدامند؟ انواع درختان از توسکا گرفته تا اورس و بلوط و سرخدار در جنگل توسکستان وجود دارد. نویسنده: عماد جعفری / بازنویسی: صدیقه شجاعی