ارگ کریم‌خان زند — شیراز
نشانی: ایران، استان فارس، شیراز، ابتدای خیابان کریم‌خان زند، نبش میدان شهرداری

در میاندیدنی‌های شیراز، ارگ کریمخانی یکی از مشهورترین‌ها است. این بنای باشکوه که در مرکز شهر شیراز قرار دارد، از آثار باشکوه دوره زندیه است که توسط کریمخان زند معروف به وکیل‌الرعایا در سال ۱۱۸۰ هجری قمری ساخته‌شده است. این ارگ محل حکومت و زندگی کریمخان بود و به همین علت به ارگ کریمخانی معروف است. ارگ کریمخان در سال ۱۳۵۱ در فهرست میراث ملی ایران قرار گرفت. با ارگ کریمخان شیراز آشنا شوید: معرفی ارگ کریمخان شیرازارگ کریمخان کجاست؟ ساعت بازدید ارگ کریمخانهمه چیز درباره ارگ کریمخاندیوار بلند ارگ کریمخانشعر ارگ کریمخانعکس ارگ کریم خانمعرفی ارگ کریمخان شیرازمنبع عکس: خبرگزاری مهر (عکاس: مهدی رفعت) ارگ کریمخان شیراز از بناهای دیدنی دوره زندیه استارگ کریمخانی یا زندان کریم‌خان از جاذبه‌های دیدنی شهر شعر و ادب است. این بنای باشکوه و زیبا را کریمخان زند معروف به وکیل‌الرعایا در در سال ۱۱۸۰ هجری قمری بنا کرد. وی بعد از به قدرت رسیدن و انتخاب شیراز برای مقر فرمانروایی خود، تصمیم گرفت به مانند میدان نقش جهان اصفهان، می‌دانی وسیع در شمال شیراز قدیم بسازد. این میدان در گذشته توپخانه نام داشت که در ضلع شمال آن دیوانخانه کریمخان، در ضلع شرقی میدان بازار وکیل و چندین کاروان‌سرا، در جنوب میدانحمام وکیلو مسجد وکیل، در جنوب غربی آن باغ و در غرب میدان ارگ و اندرونی قرار داشت. ارگ کریمخانی در دوره قاجار دارالحکومه حاکمان محلی بودارگ کریمخان در طی زمان کاربری‌های گوناگونی به خود دیده است. روزگاری این ارگ مکان زندگی و سلطنت کریمخان محسوب می‌شد. بعد از فتح شیراز توسط آقا محمد خان قاجار، به‌دلیل خصومت و دشمنی که با کریمخان داشت؛ دستور تخریب برخی از بناهای کریمخانی را صادر کرد و به‌دنبال این تصمیم تعدادی از بناهای عصر زندیه از جمله حصار شهر تخریب شدند. خوشبختانه بنای ارگ از تخریب محفوظ ماند و از آن به‌عنوان دارالحکومه امرایی استفاده شد که از طرف حکومت مرکزی به امیری و استانداری فارس برگزیده‌شده بودند. در دوره قاجار فرمانروایان و حاکمان، بنا بر به سلیقه‌های شخصی، دخل‌وتصرف‌هایی زیادی در ارگ کریمخان داشتند؛ از جمله اینکه در حیاط مرکزی دست به ایجاد یک سلسله عمارت زدند که با معماری ارگ سازگاری نداشت. آن‌ها همچنین روی نقاشی‌های دوران زندیه را پوشاندند و تزییناتی دیگر مطابق با سلیقه خود ایجاد کردند. از آنجایی که گچ به‌راحتی روی لایه‌های قبلی گچ قرار نمی‌گرفت، سطح دیوار را با تیشه خراشیدند و تخریب زیادی در بنا ایجاد کردند. ارگ کریمخانی در دوره پهلوی به زندان شهربانی تبدیل شدارگ کریمخانی در دوره پهلوی سرنوشت دیگری را تجربه کرد و در سال ۱۳۱۰ با ساخت مرکز شهربانی به زندان شهربانی تغییر کاربری داد؛ به همین علت آسیب زیادی به آن وارد شده است. جهت اسکان زندانیان، تالارها را دو طبقه کردند و هرکدام به چهار تا ۶ سلول تبدیل شدند. سطح نقاشی‌های عصر قاجاریه را با گچ پوشاندند و بنا به نیاز گرمازایی و روشن کردن آتش، سطح اتاق‌ها با لایه‌ای از دوده پوشیده شد. در مقابل ارسی‌ها نیز دیواری به ضخامت ۵۰ سانتی‌متر کشیدند. در سال ۱۳۵۰ این ارگ در اختیار اداره فرهنگ و هنر وقت قرار گرفت و محل تحویل دفتر فنی حفاظت آثار باستانی شد. در حال حاضر نیز زیر نظر وزارت میراث فرهنگی قرار دارد و به‌عنوان موزه بزرگ فارس شناخته استفاده می‌شود. ارگ کریمخان در ۱۴ خردادماه سال ۱۳۵۱ با شماره ثبت ۹۱۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ارگ کریمخان کجاست؟ منبع عکس: خبرگزاری ایلنا (عکاس: مهدی کریمی) ارگ کریمخان ازجاهای دیدنی استان فارسدر شهر شیراز است. این ارگ در مرکز شهر و در میدان شهرداری قرار دارد. آدرس ارگ کریمخان: شیراز، ابتدای خیابان کریم‌خان زند، نبش میدان شهرداری (مشاهده روی نقشه) ساعت بازدید ارگ کریمخانمنبع عکس: خبرگزاری آناساعت بازدید ارگ کریمخان در ۶ ماه اول سال از ۸:۳۰ صبح تا ۹ شب و در ۶ ماه دوم سال: ۷:۳۰ صبح تا ۸:۳۰ شب است. شماره تلفن ارگ کریمخان:۳۲۲۴۷۶۴۸ - ۰۷۱ همه چیز درباره ارگ کریمخانمنبع عکس: باشگاه خبرنگاران جوان (عکاس: فلاح پورحسین) ارگ کریمخان شامل دو بخش نظامی و مسکونی استپلان ارگ کریمخان شیراز مستطیل است و از دو بخش نظامی و مسکونی تشکیل‌شده است. مساحت این ارگ ۱۳ هزار متر مربع و زیربنای آن چهار هزار متر مربع است. در ساخت این بنا هنرمندان و معماران نامی آن زمان حضور داشتند و آن را با بهترین مواد و مصالح در سریع‌ترین زمان به پایان رساندند. معماری ارگ کریمخان به شیوه اصفهانی و از نوع معماری درونگرا است. بیرون این بنا ساده و بی‌آلایش است و درون آن تزیینات ظریف و زیبا به کار رفته است. در بالای سردر ورودی ارگ کاشی‌کاری زیبا و چشم‌نواز از نوع هفت رنگ دیده می‌شود که صحنه نبرد رستم و دیو سفید را به تصویر کشیده است و قدمت آن به دوره قاجار برمی‌گردد. بعد از ورودی، هشتی قرار دارد که با عبور از آن وارد حیاط ارگ می‌شوید. بخش مسکونی ارگ کریمخان سه جبهه شمالی، جنوبی و غربی را شامل می‌شود. هر ضلع دارای یک ایوان ستون‌دار با دو ستون سنگی است. در دوره قاجار ستون‌های اصلی ایوان‌های جنوبی و غربی برداشته شدند و ستون‌های چوبی با تزیینات مارپیچی جایگزین شد. در دو طرف هر ایوان تالار و میان تالارها، دو راهرو، دو طبقه و ۶ اتاق وجود دارد. در تالارهای ارگ کریمخان ارسی کار شده است؛ ارسی به پنجره‌های چوبی گفته می‌شود که در آن از شیشه‌های رنگی استفاده‌شده و به‌صورت کشویی عمودی باز و بسته می‌شود. سقف تالارها به‌صورت دو پوش ساخته شده‌اند و سقف کاذب دوم با فاصله نسبت به سقف اصلی ایجاد شده است. سقف داخلی، طاق‌دار با مقرنس‌های گچی است و با نقاشی‌ها و تذهیب‌های بسیار زیبایی تزیین شده است که از نقاشی‌های عصر صفوی الگو گرفته‌اند. در ترسیم این نقاشی‌ها از موادی مانند طلا، جیوه، شنگرف، گل اخرا و سایر مواد معدنی استفاده‌شده است. منبع عکس: خبرگزاری ایلنا (عکاس: مهدی کریمی) در جبهه شمالی ارگ کریمخان حیاط خلوت به‌همراه چند اطاق کوچک مجزا از سایر مجموعه اطاق‌های ارگ جای گرفته است. در چهار گوشه بنا در کنار برج‌ها چهار حیاط خلوت با حوضی در مرکز آن قرار گرفته است که احتمالا کاربردهایی از قبیل ایجاد سرویس‌دهی و آشپزخانه داشته‌اند. در قسمت جنوب شرقی ارگ حمامی از دوره زندیه هنوز پا برجا است. رختکن حمام ارگ کریمخان به‌صورت هشت‌ضلعی است. سقف رختکن از یک عرق چین آجری ساده تشکیل‌شده است که در گوشه‌های آن ترنج‌های آهک‌بری زیبایی دیده می‌شود. جالب‌ترین قسمت این حمام چهار ستون سنگی یک‌پارچه محسوب می‌شود که در داخل گرمخانه قرار دارند و روی آن‌ها تزیینات بسیار جالبی کار شده است. در کف حمام دالان‌هایی وجود دارد که در اصطلاح به آن‌ها گربه‌رو می‌گویند. کاربرد گربه‌رو‌ها انتقال حرارت و دوده‌های داخل تون از گرمخانه به دودکش‌ها برای خروج آن‌ها است؛ ضمن اینکه در این فرایند کف حمام نیز گرم می‌شده است. دیوار بلند ارگ کریمخانمنبع عکس: خبرگزاری آناامنیت ارگ کریمخان شیراز را برج، بارو و خندقی تامین می‌کرد که دورتادور آن حفرشده بود. دیوار این ارگ با استفاده از آجر، ساده و بدون تزیینات بنا شده است. ارتفاع دیوار به ۱۲ متر می‌رسد که در پایه سه متر و در بالا ۲ ٫ ۸ متر ضخامت دارد. برج‌های مدور و سه‌طبقه ارگ نیز حدود ۱۴ متر ارتفاع دارند و در چهار گوشه آن دیده می‌شوند. شعر ارگ کریمخانمنبع عکس: خبرگزاری ایلنا (عکاس: مهدی کریمی) ارگ کریم خانی، از قصه‌ها که دانی، از رنج و شادمانی، گو با من ار توانیارگ کریم خانی دیوارهات سرکش، برجت چو کوه آتش، گویی ستاده آرش، بر اوج دیده‌بانیارگ کریم خانی در ازدحام صد یاد، از داد و خشم و بیداد، هیچت کسی خبر داد، ازشام زندگانی؟ ارگ کریم خانی شور وشر تو افسرد، غوغای شادیت مرد، سیل بلا فرو برد، فرتو رایگانیارگ کریم خانی شد خانه تو دلگیر، پای دلت به زنجیر، شد چارسوی تقدیر، بن‌بست قهرمانیارگ کریمخانی کو بزم خنده و جام؟ گلبوسه‌های ایام؟ وان روزگار بانام؟ لبریز کامرانی؟ ارگ کریمخانی کو آن وکیل بیدار؟ آن پیر مرد هشیار؟ کز چهرهاش پدروار می‌تافت مهربانی؟ ارگ کریم خانی فکری دگر بسر داشت، از دردها خبر داشت، از فارس غصه بر داشت درعهد حکمرانیارگ کریم خانی آن مرد داد بنیاد، با عزم همچو پولاد، می‌داد فتنه بر باد، چون صرصر خزانیارگ کریم خانی کو آن جوان سردار، کاندر مصاف قاجار، بود از رخش پدیدار، آیات هفت خانیارگ کریم خانی مردی که زور و فر داشت، نیروی شیر نر داشت، شمشییر صد هنر داشت، با قلب پرنیانیارگ کریم خانی از بخت شوم و بیداد، وز خصم خدعه بنیاد، بر خاک و خون بیفتاد، در موسم جوانیارگ کریم خانی آن لولیانش سرمست، در حجره‌های در بست، دیگر نماند در دست، از قهر آسمانیارگ کریم خانی از شام شوم قاجار، دیگر نگشت بیدار، آن لطف بی خریدار، مفهوم سخت جانیارگ کریم خانی وانگه به حکم تقدیر، دور از صفای تدبیر، شد قسمت توشمشیر، با آتش نهانیارگ کریم خانی‌ای سربلند چون کوه، ای شهربند انبوه، گشتی به شهر اندوه، زندان شهربانیارگ کریم خانی اینک ترانه‌ات خوش، خورشید خانه‌ات خوش، دور زمانه‌ات خوش، در فصل هم‌زبانیارگ کریم خانی خنیاگران خبر کن، ساز و ترانه سرکن، شیراز را دگر کن، ای ارگ جاودانی «منصور رستگار» عکس ارگ کریم خانمنبع عکس: خبرگزاری ایلنا (عکاس: مهدی کریمی)، خبرگزاری مهر (عکاس: مهدی رفعت)، باشگاه خبرنگاران جوان (عکاس: فلاح پورحسین) و خبرگزاری ایرنا (عکاس: مرتضی امین الرعایا) نویسنده: اکرم زمانی‌نوریپرسش‌های متداولارگ کریمخان کجاست؟ ارگ کریمخان در شهر شیراز در ابتدای خیابان کریم‌خان زند و نبش میدان شهرداری قرار دارد. ساعت بازدید ارگ کریمخان چگونه است؟ ۶ ماه اول سال از ۸:۳۰ صبح تا ۹ شب و در ۶ ماه دوم سال از ۷:۳۰ صبح تا ۸:۳۰ شبچرا ارگ کریمخان کج است؟ برج ضلع شرقی ارگ کریمخان که حمام ارگ در آن قرار دارد، دارای انحراف ۳۰ درجه‌ای است. که علت این انحراف رطوبت دائمی این قسمت از بنا در گذشته است که به مرور زمان به فنداسیون و مصالح به کار رفته در برج آسیب وارد کرده است. ارگ کریمخان به چه منظور ساخته شد؟ این بنای باشکوه توسط کریمخان زند معروف به وکیل‌الرعایا به‌عنوان مقر فرماندهی و با الهام از میدان نقش جهان اصفهان ساخته شد.