دانشسرای عالی تبریز — تبریز
نشانی: ایران، استان آذربایجان شرقی، تبریز، ضلع شمال شرقی میدان دانشسرا

دانشسرای عالی تبریز یکی از بناهای تاریخی وجاهای دیدنی تبریزاست که گواهی بر قدمت آموزش در شهر اولین‌ها بوده و پایگاهی مستحکم در طول تاریخ پر فراز و نشیب این دیار برای تعلیم و تربیت معلمان آینده‌ساز محسوب می‌شود. همراه ما باشید تا بیشتر درباره این مجموعه ارزشمند بدانید. هرآنچه باید درباره دانشسرای عالی تبریز بدانید: دانشسرای عالی تبریز کجاست؟ تاریخچه دانشسرای عالی تبریزمعماری دانشسرای عالی تبریزمشاهیر دانشسرای عالی تبریزکاربری دانشسرای عالی تبریزدانشسرای عالی تبریز کجاست؟ دانشسرای عالی تبریز در بخش مرکزی شهر، در نزدیکی کاخ استانداری و در ضلع شمال شرقی می‌دانی به همین نام قرار دارد. موقعیت دانشسرای عالی تبریز روی نقشهتاریخچه دانشسرای عالی تبریزتا پیش از سال ۱۳۱۴، محل فعلی ساختمان دانشسرا متعلق به سربازخانه و میدان مشق سربازان روسی بود و پیش از هجوم روس‌ها به تبریز، قزاق‌ها و سربازان ایرانی نیز در این محل به مشق نظامی می‌پرداختند. در دوران پهلوی اول و به‌دنبال تصویب قانون تربیت معلم در اسفند ماه سال ۱۳۱۲، نخستین کلاس دوره دانشسرای مقدماتی در سال تحصیلی ۱۳۱۳ به‌صورت موقت در ساختمان جنوبی دبیرستان شاهدخت سابق در کوی حرمخانه برگزار شد. در سال ۱۳۱۴ و با هدف تامین محلی ثابت برای تاسیس دانشسرا از سوی وزارت فرهنگ در تبریز، قسمت عمده زمین‌های متعلق به سربازخانه از سوی شهرداری به وزارت فرهنگ واگذار شده و بخش دیگر نیز با پرداخت مبلغی معادل ۱۶۴، ۰۰۰ ریال از اشخاص مختلف خریداری شد و در نهایت، در اردیبهشت سال ۱۳۱۵ عملیات ساختمانی با همکاری فنی مهندسان آلمانی و معماران ایرانی احداث دانشسرای عالی تبریز آغاز شد. در تیرماه سال ۱۳۱۸ و با پایان عملیات ساختمانی، دانشسرای عالی تبریز با برگزاری جشن باشکوهی فعالیت خود را به‌صورت رسمی آغاز کرده و کلاس‌های آن از مهرماه همان سال در محل ساختمان جدید تشکیل شدند. همچنین در مهرماه سال ۱۳۲۹ علاوه بر کلاس‌های موجود، دو کلاس تربیت بدنی نیز با هدف تعلیم معلم ورزش تاسیس شد. طبق اسناد موجود، دانشسرا در سال تحصیلی ۱۳۳۶ - ۱۳۳۵ پذیرای ۱۵۷ محصل بوده و در آن دوران به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کرده است. معماری دانشسرای عالی تبریزساختمان دانشسرای عالی تبریز در زمینی به مساحت ۲۰۴۵۲ متر مربع احداث و نقشه آن نیز توسط معمار مشهور به نام «سیرو» - طراح موزه ایران باستان – تنظیم‌شده است. این بنا دارای دو اشکوبه (طبقه) است که به‌ترتیب در طبقه پایین آن ۶ کلاس و آمفی تئاتری با گنجایش ۹۰ نفر و در طبقه بالا دو خوابگاه (هرکدام با گنجایش ۲۵ تخت) و ۱۵ اتاق با هدف تامین محل استقرار انجمن‌ها، آزمایشگاه‌های شیمی و فیزیک، کتابخانه و اتاق‌های سرپرستی قرار داشته است. از نکته‌های جالب‌توجه اینکه هم‌زمان با احداث دانشسرای تبریز ۱۶ دانشسرای دیگر نیز در ایران با همین سبک ساخته‌شده که از میان آن‌ها فقط بنای دانشسرای تبریز به‌عنوان شاهدی بر نوگرایی در سیستم آموزشی ایران برجای‌مانده است. مشاهیر دانشسرای عالی تبریزدانشسرای تبریز میزبان بزرگمردان بسیاری بوده که در این مکان به تحصیل پرداخته و بعدها به جایگاه والا و ارزشمندی در تاریخ این دیار دست یافته‌اند. از جمله این مشاهیر می‌توان به دکتر محمدنقی براهنی (پدر علم روانسجی ایران) اشاره کرد که آثار ارزشمندی نظیر «واژه‌نامه روانشناسی و زمینه‌های وابسته»، ترجمه کتاب «زمینه روانشناسی» و خلق مجموعه آزمونی به نام «مجموعه آزمون تشخیص استعداد» را تالیف کرده است. از جمله سایر مشاهیری که این دانشسرا افتخار میزبانی آن‌ها را داشته است می‌توان به سلیم نیساری حافظ شناس برجسته، عزیز دولت آبادی شاعر معاصر، نصیر پایه‌گذار پدر شعر جناس معاصر، صمد بهرنگی قصه‌نویس کودک و افراد بسیاری دیگر اشاره کرد. علاوه بر این، بزرگانی چون کاتب قرآن میرزا طاهر خوشنویس و مرحوم آفاق نیز در این محل تدریس کرده‌اند. همچنین یکی دیگر از بزرگمردانی که نام او با دانشسرای تبریز گره خورده، شهید ثقه‌الاسلام است که در روز جمعه مورخ دهم ماه محرم سال ۱۳۳۵ هجری قمری (معادل با روز دوشنبه ۱۵ آبان ماه ۱۲۹۵ هجری خورشیدی) همراه با هفت تن دیگر به نام‌های حسن و قدیر پسران علی مسیو، ضیا العلما، محمد قلی خان، صادق الملک، مشهدی ابراهیم قفقایچی و شیخ سلیم توسط روس‌ها به دار آویخته شد. کاربری دانشسرای عالی تبریزاین بنای ارزشمند در دهم خرداد ۱۳۸۲ با شماره ۸۹۰۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و تحت مالکیت اداره آموزش‌وپرورش قرار دارد. اگرچه دانشسرای تبریز یکی از قدیمی‌ترین نهادهای آموزش عالی در ایران به شمار می‌رود و حتی دانشکده پزشکی دانشگاه تبریز برای نخستین بار در آنجا آغاز به کار کرده و در جریان فرقه دموکرات نیز ماهیت آموزشی خود را از دست نداده است؛ ولی در طول سال‌ها، عدم استفاده مناسب (واگذاری به مدرسه راهنمایی) که با ماهیت رفتار احتیاطی درباره این بنای قدیمی سازگاری نداشته، باعث تخریب آن شده است. طبق صحبت‌های انجام‌شده در سال ۱۳۹۹، این مجموعه تاریخی پس از مرمت، به‌عنوان موزه دانشسرای عالی تبریز برای عموم قابل بازدید خواهد بود. پرسش‌های متداولدانشسرای عالی تبریز کجاست؟ دانشسرای عالی تبریز در بخش مرکزی شهر، در نزدیکی کاخ استانداری و در ضلع شمال شرقی می‌دانی به همین نام قرار دارد. دانشسرای عالی تبریز در چه سالی ساخته‌شده است؟ عملیات احداث دانشسرای عالی تبریز در اردیبهشت سال ۱۳۱۵ آغاز شد. مشاهیر دانشسرای عالی تبریز چه کسانی بودند؟ از جمله مشاهیر دانشسرای عالی تبریز می‌توان به دکتر محمدنقی براهنی، پدر علم روانسجی ایران؛ سلیم نیساری، حافظ شناس برجسته؛ عزیز دولت آبادی، شاعر معاصر؛ صمد بهرنگی، قصه‌نویس کودک و … اشاره کرد. آیا امکان بازدید عمومی از دانشسرای عالی تبریز وجود دارد؟ طبق صحبت‌های انجام‌شده در سال ۱۳۹۹، این مجموعه تاریخی پس از مرمت، به‌عنوان موزه دانشسرای عالی تبریز برای عموم قابل بازدید خواهد بود. نویسنده: سعیده خلیلی‌صفا