آرامگاه کمال‌الملک — نیشابور
نشانی: ایران، استان خراسان رضوی، نیشابور، میدان فضل، خیابان عرفان، جنب آرامگاه عطار نیشابوری

مدفن «محمد غفاری» در کنار آرامگاه شاعر معروف پارسی «شیخ عطار نیشابوری» در شهر کهن نیشابور در استان خراسان رضوی قرار دارد. محمد غفاری ملقب به «کمال‌الملک» بزرگ‌ترین نقاش کشور در سده اخیر و پرنفوذترین شخصیت تاریخ هنر معاصر در دورانقاجاراست. آرامگاه کمال‌الملک ازمکان‌های دیدنی نیشابوراست و ما قصد داریم در ادامه این مطلب بیشتر درباره آن صحبت کنیم؛ پس با ما همراه باشید. هرآنچه باید درباره آرامگاه کمال‌الملک بدانید: آرامگاه کمال‌الملک کجاست؟ درباره آرامگاه کمال الملکشرایط بازدید آرامگاه کمال الملککمال الملک کیست؟ تاریخچه آرامگاه کمال الملکمعماری آرامگاه کمال الملکدیدنی‌های اطراف آرامگاه کمال الملکآرامگاه کمال‌الملک کجاست؟ آدرس: استان خراسان رضوی، نیشابور، میدان فضل، خیابان عرفان، جنب آرامگاه عطار نیشابوری (مشاهده روی نقشه) آرامگاه کمال‌الملک در خیابان عرفان در محله شادیاخ نیشابور و در باغی بزرگ و سرسبز قرار دارد. این آرامگاه در فاصله چند متری از آرامگاه عطار نیشابوری واقع‌شده است. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: طهمورث اسدپورمسیر دسترسیبه‌منظور دسترسی به آرامگاه کمال‌الملک باید از میدان خیام در مرکز شهر نیشابور وارد بلوار جمهوری شوید. بلوار جمهوری را تا انتها طی کنید تا به میدان شادیاخ برسید. با رسیدن به میدان شادیاخ از اولین خروجی در سمت راست خارج شوید و مسیر بلوار خیام را در پیش بگیرید. بعد از رسیدن به میدان فصل (پروفسور صادقی) از اولین خروجی سمت راست خارج شوید و خیابان عرفان را در پیش بگیرید. آرامگاه کمال‌الملک در انتهای غربی این خیابان قرار دارد. برای استفاده از اتوبوس‌های شهری می‌توانید خود را به ایستگاه خط شماره ۱۰ جنب ورودی آرامگاه خیام برسانید و مابقی مسیر را تا آرامگاه کمال‌الملک پیاده‌روی کنید. درباره آرامگاه کمال الملکآرامگاه کمال‌الملک بنای یادبود و مدفن کمال‌الملک، نقاش و هنرمند پرآوازه کشورمان است که در شهر نیشابور قرار دارد. این آرامگاه در همسایگی آرامگاهعطار نیشابوریقرار دارد و همین موضوع باعث شده است تا جمعیت بازدیدکننده از آرامگاه عطار نیشابوری به بازدید از این بنای زیبا و الگوی معماری نیز ترغیب شوند. منبع عکس: گوگل‌مپ؛ عکاس: هانیه بهاریاین آرامگاه در سال ۱۹۶۳ میلادی هم‌زمان با رونمایی به ثبت ملی رسید تا اسم و آوازه کمال‌الملک بیشتر از هر زمانی در ذهن و خاطر مردم جاودانه شود. شرایط بازدید آرامگاه کمال الملکهزینه بازدید از آرامگاه کمال المک (در سال ۱۴۰۲) چهار هزار تومان است. امکان بازدید از آرامگاه همه‌روزه از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۷:۰۰ وجود دارد. برای تماشای همه بخش‌های این آرامگاه به یک تا دو ساعت زمان احتیاج خواهید داشت؛ اما گشت‌وگذار در این محوطه سرسبز و بازدید از سایر دیدنی‌ها همچون آرامگاه عطار نیشابوری را از قلم نیندازید. منبع عکس‌ها: گوگل مپ؛ عکاسان (از راست به چپ): مهدی اکبرزاده، هادی کریمی، سعید محسن آبادی، ایوب فارابیکمال الملک کیست؟ محمد غفاری، نقاش برجسته و معروف ایرانی، در سال ۱۲۲۴ هجری شمسی در شهر زیبای کاشان چشم به جهان گشود. بیشتر اعضای خانواده او اهل هنر بودند و نقاشی از اهمیت ممتازی در میان آن‌ها برخوردار بود. عموی او از نقاشان مشهور آن زمان بود و پدرش در طراحی منظره و چاپ سنگی مهارت داشت. پدر هنرمند محمد غفاری وقتی از استعداد او خبردار شد، یک دسته کاغذ و مداد خوب برای او خریداری و او را تشویق به جدی گرفتن نقاشی کرد. محمد غفاری در نوجوانی به تهران سفر کرد و به‌همراه برادر بزرگ‌تر خود در مدرسه «دارالفنون» مشغول به تحصیل در رشته نقاشی شد. «ناصرالدین‌شاه» او را در سال سوم تحصیلی‌اش کشف کرد. زمانی که ناصرالدین‌شاه در حال بازدید از مدرسه «دارالفنون» بود، تحت‌تاثیر تابلویی که وی از چهره «اعتضاد السلطنه» کشیده بود، قرار گرفت. ناصرالدین‌شاه دستور داد تا محمد غفاری را به‌عنوان نقاش به استخدام دربار درآورند. منبع عکس: ahlekashanam. net؛ عکاس: نامشخصدر اوایل ورود به دربار، محمد غفاری را با لقب «خان» صدا می‌زدند. پس از مدتی، ناصرالدین شاهآن‌قدر مجذوب کارهای او شده بود که خود به شاگردی‌اش در آمد و به او لقب «نقاش‌باشی» را عطا کرد. اشتباه نیست اگر بگوییم که ناصرالدین‌شاه از شاگردان کمال‌الملک بوده است. کمال‌الملک همچنین چند سالی را در اروپا نزد نقاشان معروف آن زمان تحصیل کرد و در موزه‌های مختلف آنجا به مطالعه و تحقیق درباره آثار نقاشان شهیر و برجسته اروپا پرداخت. او پس از بازگشت به ایران مدرسه «صنایع مستظرفه» را تاسیس کرد و مدیریت آن را عهده‌دار شد. در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی محمد غفاری به حسین‌آباد نیشابور سفر کرد و سال‌های آخر عمر خود را در این روستا گذراند و سرانجام در سال ۱۳۱۹ هجری شمسی در سن ۹۵ سالگی درگذشت. آثار کمال الملکمحمد غفاری در مدت حضور خود در دربار ناصرالدین‌شاه نزدیک به ۱۷۰ تابلو نقاشی کرد. معروف‌ترین تابلویی که از او در دربار به‌جای ماند، تابلوی نقاشی «تالار آینه» است که پس از کشیدن آن از سوی ناصرالدین‌شاه ملقب به «کمال‌الملک» شد. همچنین تابلوی تالار آینه اولین تابلوی محمد غفاری است که آن را با لقب کمال‌الملک امضا کرده است. منبع عکس‌ها: ویکی مدیا؛ عکاسان: نامشخصتاریخچه آرامگاه کمال الملکاستاد هوشنگ سیحون در سال ۱۳۳۷ هجری شمسی طرح بنای یادبود کمال‌الملک را طراحی کرد. او نقشه سازه‌ای به مساحت زیربنای ۲۸ متر مربع با ۶ ایوانچه مقعر را به «انجمن آثار ملی» ارائه داد. داخل فرورفتگی‌های ایوانچه‌ها مزین به کاشی‌های معرق نفیس به رنگ‌های لاجوردی و سفید بود. در سال ۱۳۴۱ هجری شمسی بنای طراحی‌شده توسط ایشان در باغ «شیخ عطار» و در کنار آرامگاه شیخ عطار نیشابوری احداث شد. سازندگان آرامگاه کمال‌الملک چند کارگر ساده نیشابوری بودند که در مراسم رونمایی بنا از آنان قدردانی شد. معماری آرامگاه کمال الملکفرم کلی بنای آرامگاه کمال‌الملک به‌همراه تزیینات و کاشی‌کاری‌ها شباهت زیادی به آرامگاه شیخ عطار نیشابوری دارد و با آن در هارمونی است؛ به‌طوری که در بدو ورود به باغ و در نگاه اول همه تصور می‌کنند این دو بنا، در واقع عضوهایی از یک بنا هستند. در آرامگاه کمال‌الملک اوج خلاقیت معماری در استفاده از عناصر معماری سنتی ایرانی در تلفیق با سبک‌های جدید و موزون دیده می‌شود. درست مانند آرامگاه عمر خیام نیشابوری هندسه نقش برجسته‌ای در به وجود آمدن آرامگاه کمال‌الملک دارد. در این بنا ۶ قوس نیم‌دایره نما و چهار قوس متقاطع دیده می‌شود. منبع عکس: ویکی مدیا؛ عکاس: Petr Adam Dohnálekوقتی از روبه‌رو به آرامگاه کمال‌الملک نگاه کنید، در پایین قوس‌های اصلی نمای آرامگاه دو قوس کوتاه‌تر دیده می‌شوند که در اصل محل تلاقی قوس‌های متقاطع هستند. به‌طورکلی می‌توان گفت حجم کلی این مقبره از پوست‌های سه‌بعدی در فضا به‌دست آمده است که در یک حرکت نرم، دو نوع قوس مذکور را به هم پیوند می‌دهند. این قوس‌ها و پوشش آن‌ها در بالا، اشکال هندسی مخروطی شکلی را پدید آورده‌اند که ابتکاری هندسی به شمار می‌رود. تزیینات به کار رفته در این بنا شامل کاشی معرق است که نقوش آن به شکلی هنرمندانه روی سطح منحنی نما استفاده شده‌اند. طبق گفته هوشنگ سیحون، معماری این بنا یادآور و نمایانگر معماری زادگاه کمال‌الملک یعنی کاشان است. منبع عکس: ویکی مدیا؛ عکاس: نادر بستانیسنگ مزار کمال الملکسنگ مزار کمال‌الملک نظیر دیگر سنگ‌های مزاری که هوشنگ سیحون در آرامگاه ظهیرالدوله تهران طراحی کرد، از سنگ گرانیت یک‌پارچه، با بافت خشن است. در قسمت بالای سنگ آرامگاه کمال‌الملک، نقش‌برجسته‌ای از او وجود دارد که توسط یکی از شاگردانش به نام «استاد ابوالحسن صدیقی» طراحی و حجاری‌شده است. منبع عکس: ویکی مدیا؛ عکاس: سپیده صدفیدیدنی‌های اطراف آرامگاه کمال الملکآرامگاه خیامآدرس: استان خراسان رضوی، نیشابور، میدان فضل، خیابان عرفان (مشاهده روی نقشه) هزینه بازدید (در سال ۱۴۰۲): چهار هزار تومانفاصله از آرامگاه کمال‌الملک: حدود ۲ کیلومتر (۲۰ دقیقه پیاده‌روی) آرامگاه خیام ازجاهای دیدنی نیشابوردر محله شادیاخ این شهر به شمار می‌آید. بنای آرامگاه خیام در فهرست آثار ملی ایران ثبت‌شده است و از آثار برجسته معماران ایرانی محسوب می‌شود. هوشنگ سیحون، از طراحان برجسته کشورمان، در طراحی آرامگاه از زندگی، زمانه و اندیشه‌های عمر خیام الگو گرفته است. امروزه موزه تخصصی خیام در نزدیکی آرامگاه خیام قرار دارد که در زمینه ابزار و ادوات مربوط به علم نجوم فعالیت می‌کند. منبع عکس: ویکی مدیا؛ عکاس: Ninaraآرامگاه عطارآدرس: استان خراسان رضوی، نیشابور، میدان فضل، انتهای خیابان عرفان (مشاهده روی نقشه) هزینه بازدید (در سال ۱۴۰۲): چهار هزار تومانفاصله از آرامگاه کمال‌الملک: کمتر از ۲۰ متر (یک دقیقه پیاده‌روی) عطار یکی از پرکارترین شاعران ایرانی محسوب می‌شود و بنا به نظر عارفان، در زمینه عرفان درجه و مرتبه بالایی داشته است. آرامگاه او بنایی با معماری زیبا محسوب می‌شود و یکی از جاذبه‌های گردشگری مهم نیشابور به شمار می‌آید. آرامگاه عطار در نزدیکی آرامگاه عمر خیام قرار گرفته است. بقعه آرامگاه عطار تا سالیان سال آجری، ساده و فرسوده بود؛ تا اینکه در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی انجمن آثار ملی در روند بازسازی این بنا اقدام به کاشی‌کاری و مرمت تزیینات کرد. این آرامگاه از ۱۸ آذر ۱۳۵۴ هجری شمسی به فهرست آثار ملی کشور اضافه شد. منبع عکس: ویکی مدیا؛ عکاس: مرتضی امین الرعایاییپرسش‌های متداولآرامگاه کمال‌الملک کجاست؟ استان خراسان رضوی، نیشابور، میدان فضل، خیابان عرفان، جنب آرامگاه عطار نیشابوریمعماری آرامگاه کمال‌الملک اثر کیست؟ استاد هوشنگ سیحونساعت بازدید آرامگاه کمال‌الملک چگونه است؟ آرامگاه کمال‌الملک همه‌روزه از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۷:۰۰ باز است. نویسنده: شیدا خرمشاهی / بازنویسی: محمدرضا قاسم شیرازی