تی تی کاروانسرا — سیاهکل
نشانی: ایران، استان گیلان، شهرستان سیاهکل، بخش مرکزی، دهستان توتکی، کیلومتر ۱۴ جاده سیاهکل - دیلمان

کاروانسرای تی تی، ازجاهای دیدنی سیاهکلو یکی از بناهای تاریخی استان گیلان، با چندین قرن قدمت است؛ بنایی واقع در یکی از مناطق مرتفع و خوش‌آب‌وهوای سیاهکل که با بازدید از آن، می‌توان به گذشته سفر کرد. بسیاری از گردشگران پس از بازدید از این کاروانسرا آن را شبیه به قلعه‌های تاریخی و خزه گرفته اروپا توصیف می‌کنند؛ زیرا تمام دیوارها از قلوه سنگ‌هایی ساخته شده‌اند که امروزه بین آن‌ها را خزه پر کرده است. تی تی کاروانسرا در گذشته پناهگاه مسافران لاهیجان به دیلمان بود. نام این کاروانسرای سنگی و آجری در فهرست آثار ملی ایران نیز به چشم می‌خورد. در ادامه با ما همراه باشید تا شما را با تاریخچه، وجه تسمیه، معماری، مسیر دسترسی و دیگر اطلاعات لازم درباره کاروانسرای تی تی سیاهکل آشنا کنیم. هرآنچه باید درباره کاروانسرای تی تی بدانید: کاروانسرای تی تی کجاست؟ تاریخچه کاروانسرای تی تیعلت شهرت کاروانسرای تی تیوجه تسمیه کاروانسرای تی تیمعماری کاروانسرای تی تیوضعیت فعلی کاروانسرای تی تیشرایط بازدید از کاروانسرای تی تیجاهای دیدنی اطراف کاروانسرای تی تیکاروانسرای تی تی کجاست؟ آدرس: استان گیلان، شهرستان سیاهکل، بخش مرکزی، دهستان توتکی، کیلومتر ۱۴ جاده سیاهکل - دیلمان (مشاهده روی نقشه) منبع عکس: ویکی پدیا. عکاس: Aref jmکاروانسرای تی تی، از جاهای دیدنی استان گیلان، در شهرستان سیاهکل، در جنوب شهر سیاهکل، در جنوب شرقی رشت و در جنوب غربی شهر لاهیجان واقع‌شده است. این بنای تاریخی تا سیاهکل، ۱۵ کیلومتر (۲۰ دقیقه)، تا لاهیجان ۳۳ کیلومتر (۴۵ دقیقه) و تا رشت ۶۰ کیلومتر (حدود یک ساعت) فاصله دارد. فاصله کاروانسرای تی تی تا شهر تهران نیز، ۳۴۰ کیلومتر (حدود چهار ساعت) است. کاروانسرای تی تی در نزدیکی جاده سیاهکل - دیلمان قرار دارد؛ به همین دلیل، در سفر به دیلمان می‌توانید برای بازدید از این بنا نیز برنامه‌ریزی کنید. مسیر دسترسی کاروانسرای تی تیاگر از شهر رشت به کاروانسرای تی تی می‌روید، خود را به آزادراه رشت - قزوین برسانید. حدود چند کیلومتر در این جاده برانید و قبل از پلیس‌راه رشت، از خروجی جاده فومن - سراوان به‌سمت سراوان خارج شوید. مسیر را در خیابان عسگری ادامه دهید تا وارد جاده سراوان - سنگر - سیاهکل شوید. از این جاده از طریق کمربندی سیاهکل یا از خود شهر سیاهکل، خود را به جاده سیاهکل - دیلمان برسانید. این جاده از می‌دانی به نام دیلمان آغاز می‌شود. منبع عکس: ویکی پدیا. عکاس: Aref jmحدود ۱۴ کیلومتر در جاده سیاهکل - دیلمان برانید تا پس از عبور از اقامتگاه بومگردی تی تی به خروجی روستای بالا رود در سمت چپ خود (مشهور به دو راهی رودخانه باباکوه و میثم رود) برسید. کمی جلوتر، یک پل آهنی کم‌عرض کنار مسجد وجود دارد که با عبور از آن به کاروانسرای تی تی در پای تپه‌ای نسبتا بلند می‌رسید. اگر از شهر لاهیجان به‌سمت کاروانسرای تی تی حرکت کرده‌اید، از طریق خیابان انقلاب، خیابان سردار جنگل، بلوار دیلمان و بلوار وحدت به جاده لاهیجان - سیاهکل برسانید. این جاده را تا انتها بروید تا به خیابان امام خمینی‌شهر سیاهکل برسید. به‌سمت چپ بپیچید و میدان دیلمان را مستقیم بروید تا وارد جاده سیاهکل - دیلمان شوید. عکاس: پوریا اقتداریاگر از تهران به کاروانسرای تی تی می‌روید، در آزادراه قزوین - رشت، پس از عبور از پلیس‌راه، از خروجی سنگر خارج شوید تا در جاده سراوان - سنگر - سیاهکل قرار بگیرید. از طریق کمربندی سیاهکل یا از خود شهر سیاهکل، بعد از رسیدن به میدان دیلمان، جاده سیاهکل به دیلمان را در پیش بگیرید تا در کیلومتر ۱۴ آن، به کاروانسرا برسید. متاسفانه در مسیر کاروانسرای تی‌تی هیچ تابلویی برای راهنمایی افراد وجود ندارد و گردشگران باید برای دسترسی به آن از مردم محلی یا نقشه کمک بگیرند. تاریخچه کاروانسرای تی تیمنبع عکس: ویکی پدیا. عکاس: Taher. shکاروانسرای تی تی به احتمال زیاد در دوره صفوی ساخته‌شده استروایت‌ها و افسانه‌های بسیاری درباره کاروانسرای تی تی وجود دارد و مشخص نیست که کدام‌یک به واقعیت نزدیک‌تر است. به گفته بسیاری از منابع، قدمت ساخت این کاروانسرا به دوره صفویان بازمی‌گردد. طبق یکی از روایت‌ها، «تی تی» نام یکی از عمه‌های یکی از پادشاهان دوره صفوی بوده است. «تی تی» مشتاق بود در منطقه سیاهکل یک کاروانسرای زیبا به نام خود بسازد؛ به همین دلیل دستور ساخت این بنا را داد. البته طبق روایتی دیگر، کاروانسرای تی تی به دستور یکی از حاکمان محلی کیایی ساخته‌شده است؛ فردی که در عصر تیموریان بر خطه لاهیجان حکومت می‌کرد. طبق این داستان، صفویان این کاروانسرا را ویران کردند و به همین دلیل آثار به جا مانده از آن به دوره صفوی نسبت داده می‌شود. کاروانسرای تی تی در گذشته در مسیر اصلی کاروان‌هایی بود که از مسیر لاهیجان به دیلمان و طالقان می‌رفتند. این بنا در تاریخ ۱۲ آذر ۱۳۷۵ با شماره ۱۷۸۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید. علت شهرت کاروانسرای تی تیمنبع عکس: AFRACAMP. IR. عکاس: احسان موسویدر مقایسه با تعددکاروانسراهای ایراندر مناطق کویری، کاروانسراهای اندکی در اقلیم معتدل و مرطوب ایران احداث شده‌اند؛ زیرا در گذشته در سواحل دریا به‌دلیل بارندگی زیاد، شرایط آب و هوایی معتدل و فراوانی منابع، جمعیت نسبتا زیاد و نزدیک بودن مراکز جمعیت (برخلاف سایر اقلیم‌های ایران) نیاز چندانی به این بناهای بین‌راهی احساس نمی‌شد. کاروانسرای تی تی یکی از معدود کاروانسراهای شمال کشور است؛ به همین دلیل، آن را به‌عنوان یک بنای با موقعیت استراتژیک و راهبردی می‌شناختند. ایران در گذشته یکی از قطب‌های تولید ابریشم بود؛ محصولی که عمدتا در شمال کشور تولید شده و به بخش‌های مرکزی فرستاده می‌شد؛ به همین علت، وجود کاروانسرایی مانند تی تی برای اتراق کاروان‌ها و حفظ امنیت جاده اهمیت بسیاری داشت. البته کاروانسرای تی تی در سال‌های اخیرلوکیشن فیلم و سریال‌های ایرانینظیر «قانون مورفی» و «خاتون» بوده و ازاین‌رو نام آن بر سر زبان‌ها افتاده است. وجه تسمیه کاروانسرای تی تیبرخی روایت‌ها، دستور ساخت این بنا را به عمه یکی از پادشاهان صفوی نسبت می‌دهند که «تی تی» نام داشت. واژه «تی تی» در زبان گیلکی به‌معنی «شکوفه» است؛ به همین دلیل، تی تی کاروانسرا یا کاروانسرای تی تی را می‌توان همان کاروانسرای شکوفه دانست. جالب است بدانید که در زبان گیلکی جای صفت و موصوف با هم عوض می‌شود؛ از همین رو گیلانی‌ها، این کاروانسرا را «تی تی کاروانسرا» می‌نامند. معماری کاروانسرای تی تیمنبع عکس: ویکی پدیا. عکاس: علیرضا جواهریکاروانسرای تی تی سیاهکل از نوع کاروانسراهای برون‌شهری و معماری آن به‌صورت دو ایوانی است. اصل تقارن در ساخت این بنا به‌خوبی رعایت شده است؛ به‌طوری که بنای کاروانسرا دارای محور تقارن در جهت طولی است. کاروانسرای تی تی از نوع کاروانسراهای برون‌شهری استدر فضای ورودی کارونسرای تی تی، واقع در ضلع شمالی بنا، فضایی مشابه هشتی وجود دارد که از طریق دو فضای واسط، واقع در ضلع شرقی و غربی هشتی، وارد میان سرا با دو اتاق به وسعت تقریبی ۱۷ متر مربع می‌شود. این میانسرا حدود ۴۰۰ متر مربع وسعت دارد. حیاط مرکزی و دو ایوان در دو طرف هشتی از دیگر فضاهای این مجموعه تاریخی هستند. وسط حیاط کاروانسرا حوض کوچکی قرار دارد. در هر چهار طرف حیاط بنای کاروانسرای تی تی، اتاق‌هایی با پلان مربعی به مساحت تقریبی ۱۴ متر مربع واقع شده‌اند که پیش از ورودی هرکدام از آن‌ها، فضایی نیم‌هشتی قرار دارد. این اتاق‌ها محل استراحت کاروان‌ها و حفاظت از آن‌ها در برابر راهزنان و حیوانات وحشی بوده‌اند. شاهنشین کاروانسرا نیز در بخش جنوبی بنا واقع‌شده است و در دو طرف آن دو اتاق مانند قسمت شمالی کاروانسرا دیده می‌شود. منبع عکس: خبرگزاری ایرنا. عکاس: ناشناسسنگ‌های رودخانه‌ای، ملاط ساروج، گچ و آجر از جمله مصالحی هستند که در ساخت کاروانسرای تی تی به کار رفته‌اند. طاق‌های زیبای آجری و شبکه آبرسانی برای انتقال آب به داخل کاروانسرا از مشخصه‌های جالب بنا به شمار می‌روند. شاید برایتان جالب باشد که بدانید در گذشته برای انتقال آب به داخل بنای کاروانسرا از لوله‌های سفالی استفاده می‌کردند. این لوله‌ها از چشمه‌سار کوه‌های دوردست منطقه، با طی مسیری طولانی، آب گوارا را به دست ساکنان کاروانسرا می‌رساندند. وضعیت فعلی کاروانسرای تی تیکاروانسرای تی تی تا اوایل دهه ۸۰ شمسی دارای مالک خصوصی بود؛ در این زمان توسط میراث فرهنگی خریداری شد و تاکنون (سال ۱۴۰۱) دو بار مورد بازسازی قرار گرفته است. این کاروانسرا بنایی محکم و استوار است و خطر عمده‌ای آن را تهدید نمی‌کند؛ با این وجود، مانند دیگر آثار تاریخی نیاز به مرمت و نگهداری دارد. منبع عکس: ویکی پدیا. عکاس: علیرضا جواهریشرایط بازدید از کاروانسرای تی تیبرای بازدید از کاروانسرای تی تی نیازی به خرید بلیط ندارید. بازدید از این جاذبه در تمام ساعات روز نیز ممکن است؛ اما بهتر است که در ساعات روشنایی به این کاروانسرا بروید تا زیبایی و شکوه آن را ببینید. کاروانسرای تی تی در ارتفاعات منطقه سیاهکل قرار دارد. این منطقه آب و هوای نسبتا خنکی دارد؛ پس بهتر است در زمان بازدید لباس گرم و بارانی به‌همراه داشته باشید. در سفر به این منطقه بازدید از فروشگاه صنایع‌دستی روستای بالا رود را به‌هیچ‌وجه از دست ندهید؛ فروشگاهی که انواع محصولات خوراکی محلی، مانند عسل، سبزیجات محلی و چای در آن عرضه می‌شود. اقامتگاه بومگردی تی تی بومعکاس: پوریا اقتداریتی تی بوم یکی ازاقامتگاه‌های بومگردی گیلاندر نزدیکی کاروانسرای تی تی است و در یکی از خانه‌های قدیمی روستای بالارود قرار دارد؛ خانه‌ای که توسط صاحبش بدون تغییر در سبک و ساختار معماری، بازسازی و تجهیز شده است و مسافران با اقامت در آن می‌توانند تجربه‌ای از زندگی محلی را کسب کنند. این اقامتگاه با زیربنای ۸۰ متر مربع، دارای یک سوییت دو اتاقه با ظرفیت کلی ۱۰ نفر است که به‌صورت دربست در اختیار مسافران قرار می‌گیرد. جاهای دیدنی اطراف کاروانسرای تی تیآبشار لونکآدرس: شهرستان سیاهکل، بخش مرکزی، کیلومتر ۲۰ جاده سیاهکل به دیلمان (مشاهده روی نقشه) فاصله از کاروانسرای تی تی: حدود ۶ کیلومتر (۱۵ دقیقه) منبع عکس: ویکی پدیا. عکاس: علیرضا جواهریآبشار بونک از زیباترین جاهای دیدنی طبیعی سیاهکل استآبشار لونک از مجموعه دو آبشار شبیه به هم با عرض ۲۰ متر تشکیل‌شده است که از ارتفاع ۶ متری در کنار جنگلی انبوه به پایین می‌ریزند و رودخانه‌ای با آب زلال در پایین‌دست آبشار تشکیل می‌دهند. آب این رودخانه پس از گذر از میان دره و صخره در نهایت به‌سمت مزارع و شالیزارهای کشاورزان منطقه سرازیر می‌شود. پیاده‌روی در میان جنگلی مملو از انواع درختان مانند ممرز، توسکا، گل‌های رنگارنگ، گوش سپردن به صدای دلنشین پرندگان در کنار صدای آب، عکاسی و پیک‌نیک از محبوب‌ترین تفریحات گردشگران در آبشار لونک هستند. آبشار لونک در فصول پاییز و بهار در پرآب‌ترین حالت خود است؛ بنابراین به شما پیشنهاد می‌کنیم در این زمان از سال به این منطقه سفر کنید. پارک جنگلی پاشورانآدرس: شهرستان سیاهکل، شهر سیاهکل، خیابان امام خمینی (مشاهده روی نقشه) فاصله از کاروانسرای تی تی:۱۷ کیلومتر (۲۵ دقیقه) منبع عکس: سایت بلد. عکاس: ناشناساستخر و پارک پاشوران یکی از زیباترین جاهای دیدنی سیاهکل است. این پارک جنگلی به‌دلیل قرارگیری در حاشیه شهر، مکان مناسبی برای اتراق و استراحت مسافران است؛ پارکی با دریاچه مصنوعی، درختان بلند و سبز و مجسمه­های جذاب در داخل و اطراف استخر که امکاناتی مانند قایق‌سواری در دریاچه، وسایل ورزشی، محوطه بازی کودکان و غیره دارد. قلعه کوتول شاهآثار ملی ایرانآدرس: استان گیلان، شهرستان سیاهکل، بخش مرکزی، دهستان مالفجان، روستای موشا (مشاهده روی نقشه) فاصله از کاروانسرای تی تی:۱۶ کیلومتر (۲۵ دقیقه) منبع عکس: گوگل‌مپ. عکاس: آرمان اصغرپورقلعه کوتول شاه با قدمتی از دوره تیموریان در روستای موشا قرار دارد. طبق روایت‌های تاریخی، کوتول شاه پادشاهی ظالم بود که هم‌زمان با اسماعیلیان و تیموریان بر مناطق رودبار، سنگر و لاهیجان حکومت می‌کرد و مرکز حکومت او در سیاهکل قرار داشت؛ به همین دلیل دژی بر فراز تپه (با ارتفاع ۳۰ متر) ساخت که امروز با نام قلعه کوتول شاه شناخته می‌شود. امروزه از آن دژ باشکوه تنها چند تکه سنگ و چند دیوار کوچک باقی‌مانده است. پلان قلعه کوتول شاه، بیضی با دو قطر بزرگ ۲۶ متر و قطر کوچک ۹ ٫ ۷ متر است. ضخامت دیواره‌های قلعه از ۱ ٫ ۸ تا ۴ ٫ ۲ متر متغیر است. در بخش جنوبی این قلعه و کنار زائده متصل به بنا، بخش دیده‌بانی با دو طبقه با راه پله‌های ارتباطی آن دیده می‌شود که ورودی و درگاه قلعه را تشکیل می‌دهند. در قلعه کوتول شاه دو فضای مشخص (آب‌انبار در ضلع شرقی و طاقی روبه‌روی آن) به چشم می‌خورند. زمانی که در این بنا حضور دارید، تمام منطقه را زیر پای خود حس می‌کنید؛ موقعیتی که کاملا مناسب با محیط در نظر گرفته‌شده است. حمام تاریخی دیلمانآثار ملی ایرانآدرس: شهرستان سیاهکل، شهر دیلمان، کنار کوچه میراث فرهنگی (مشاهده روی نقشه) فاصله از کاروانسرای تی تی:۳۱ کیلومتر (۵۰ دقیقه) منبع عکس: وب‌سایت رهبال آسمان. عکاس: ناشناسحمام تاریخی دیلمان از آثار ملی ثبت‌شده شهرستان سیاهکل استحمام تاریخی دیلمان با قدمتی از دوره ایلخانیان (یا طبق برخی منابع دوره صفوی) در ابتدای شهر دیلمان قرار دارد. این بنا پس از چندین سال استفاده به فراموشی سپرده و زیر خروارها خاک و گل مدفون شد؛ به‌طوری که تا قبل از دوره قاجار کسی از وجود این حمام اطلاعی نداشت. میراز علی میربلوک در دوره قاجار با هزینه شخصی خود، دستور کاوش و مرمت حمام دیلمان را داد؛ بنایی که با سنگ و آجر ساخته‌شده بود و حوض‌های هشت‌ضلعی، نورگیرهایی از جنس مرمر شفاف و طاق‌های گنبدی شکل داشت. سه گنبد، یک صحن بزرگ هشت‌ضلعی با اضلاع یکی در میان کوچک و بزرگ، خزینه آب گرم، سکوها، گرم‌خانه، سردخانه، رختکن و تنویرخانه از بخش‌های اصلی حمام تاریخی دیلمان هستند. بشکافته سنگ ملومهآدرس روستای ملومه: شهرستان سیاهکل، بخش دیلمان (مشاهده روی نقشه) فاصله از کاروانسرای تی تی:۳۷ کیلومتر (۶۰ دقیقه) منبع عکس: همشهری آنلاین. عکاس: ناشناسبشکافته سنگ یکی از جاهای دیدنی روستای ملومه است؛ کوهی با ارتفاع ۵۰ متر که از وسط به دو نیم تقسیم‌شده است. انتهای مسیر میان این دو قسمت با ۱۰۰ متر طول، با افتادن یک صخره بزرگ مسدود شده است و یک یخچال طبیعی در‌آنجا قرار دارد. درختان کوتاه‌قامت روی کوه و چشمه جوشان نزدیک کوه از جذابیت‌های این منطقه هستند؛ کوهی که کوهنوردان و صخره‌نوردان بسیاری را به‌سمت خود می‌کشاند. برای بازدید از بشکافته سنگ ملومه باید خودروی خود را در ابتدای روستا پارک کرده و یک ساعت پیاده‌روی کنید. برای دسترسی به یخچال نیز باید با کمی پیاده‌روی کوتاه و گذشتن از تخته‌سنگ‌ها به دهانه غاری برسید که یخچال در آن قرار دارد. برای رفتن به داخل یخچال باید درون گودالی بپرید؛ به همین دلیل بهتر است در صورت عدم برخورداری از توان و امکانات کافی، وارد یخچال نشوید. دیوارهای کاروانسرای تی تی. عکاس: امید خدایاریاگر از کاروانسرای تاریخی تی تی سیاهکل و طبیعت اطراف آن دیدن کرده‌اید، نظرات و تجربه‌های خود را با ما و دیگر کاربرانکجاروبه اشتراک بگذارید. پرسش‌های متداولکاروانسرای تی تی کجاست؟ کاروانسرای تی تی، از جاهای دیدنی سیاهکل و یکی از بناهای تاریخی استان گیلان، با چندین قرن قدمت استعلت شهرت کاروانسرای تی تی چیست؟ این کاروانسرا لوکیشن سریال خاتون بوده است. تی تی به چه معناست؟ تی تی در زبان گیلکی به معنی شکوفه است. قدمت کاروانسرای تی تی به چه زمانی بازمی‌گردد؟ صفوینویسنده: نگین توکلیعکس‌های گالری از گوگل‌مپ (عکاسان: M. ALAM، وحید کرم‌نیا، Hadise Azdou، علی قاصدی)