قبرستان ارامنه مشهد — مشهد
نشانی: ایران، خراسان رضوی، مشهد، خیابان حرعاملی، ابتدای تقاطع شهید کریمی

آرامستان‌ها که روزگاری تنها محلی برای دفن اموات و درگذشتگان بودند، امروزه به جاذبه‌ای توریستی تبدیل شده‌اند. در کجارو قصد داریم یکی از معروف‌ترین آرامستان‌های کشور وجاهای دیدنی مشهدرا که هم‌زمان جنبه تاریخی و گردشگری دارد، به شما معرفی کنیم. همراه کجارو باشید. هرآنچه باید درباره قبرستان ارامنه مشهد بدانید: معرفی قبرستان ارامنه مشهدقبرستان ارامنه مشهد کجاست؟ حضور ارامنه در مشهدساکنان قبرستان ارامنه مشهدبازدید از قبرستان ارامنه مشهدمعرفی قبرستان ارامنه مشهدقبرستان ارامنه مشهد یکی از گورستان‌های قدیمی این شهر به شمار می‌رود. این قبرستان، با قدمتی بیش از صد سال، محل دفن مسیحیانی بوده که در شهر طوس و مشهد قدیم ساکن بوده‌اند. این گورستان در حال حاضر به‌نوعی در وسط شهر و در یکی از محلات پرجمعیت شهر قرار گرفته است؛ اما در گذشته دور این منطقه دور از شهر بود و به‌تدریج و با گسترش جغرافیایی شهر نه‌تنها در محدوده شهر، بلکه در نزدیکی هسته مرکز شهر واقع‌شده است. عکس از ایمنا (عکاس: محمدرضا نجف زاده تربتی) وسعت این گورستان در گذشته بسیار بیشتر از اندازه فعلی آن بوده است. در سال‌های اخیر و در راستای انجام برخی اقدامات عمرانی از سوی شهرداری بخش اعظم این گورستان تخریب‌شده است. زمین محل احداث ساختمان شهرداری منطقه ۲ مشهد در ضلع شمالی گورستان و ساختمان مرکز مخابرات مطهری مشهد و قسمتی از ابتدای بلوار شهید کریمی در ضلع شرقی این محل ساخته‌شده است. به‌طور کلی تقریبا وسعتی معادل ۲۵۸۴ مترمربع از کل ملک قبرستان جهت ساخت‌وساز تخریب‌شده و سنگ قبور آن به قسمت دیگری منتقل‌شده است. در این محل کلیسای مسیحیان هم قرار دارد که قدمت آن به هفتاد سال می‌رسد. محدوده زمین قبرستان ارامنه مشهد وسعتی معادل ۴۵۴۲ مترمربع و مساحت کلیسا یا مادور (نمازخانه) آن ۱۰۲ مترمربع است. طبق کتیبه سردر، مادور راهبه کا‌ترین را آرپنیک و ملکوم هارتونیاس به یاد مادر و مادرزن خود که در همین مکان دفن شده‌اند در سال ۱۹۴۷ میلادی بنا کرده‌اند. عکس از ایمنا (عکاس: محمدرضا نجف زاده تربتی) این اثر، تنها گورستان مربوط به ارامنه در شهر مشهد به شمار می‌رود که از لحاظ تاریخی سیاسی از جایگاه و ارزش خاصی برخوردار است و با شماره ۳۱۴۴۴ در ردیف آثار ملی قرار گرفت. قبرستان ارامنه مشهد کجاست؟ قبرستان ارامنه مشهد ازدیدنی‌های استان خراسان رضویاست و در خیابان حر عاملی، ابتدای تقاطع شهید کریمی قرار دارد. برای دسترسی به این گورستان می‌توانید از میدان احمدآباد با استفاده از تاکسی به میدان ابوطالب بروید. در میدان به‌سمت راست و داخل خیابان حر عاملی بپیچید. پس از در مسافتی، به چهارراهی خواهید رسید که قبرستان ارامنه در نبش آن و در کنار ساختمان شهرداری منطقه ۲ واقع‌شده است. موقعیت قبرستان ارامنه مشهد روی نقشهحضور ارامنه در مشهدبرای نخستین بار نادرشاه افشار تعدادی از خانوارهای ارامنه و یهودی را به مشهد کوچ داد و آن‌ها را در محله عیدگاه و بیرون از آن ساکن کرد و از آنجایی که خراسان با کشورهای آسیای میانه مرز مشترک داشت و پلی ارتباطی بین این کشور‌ها محسوب می‌شد، تجار و صنعتگران مسیحی بسیاری از ایروان، قراباغ، نخجوان، ترکمنستان و روسیه به این منطقه مهاجرت کردند. رفته‌رفته مهاجران ارمنی از اواخر قرن نوزدهم میلادی و در زمان حکومت قاجار از مرز باجگیران و درگز وارد این استان شدند و سپس در شهرهای مشهد، قوچان، نیشابور، شیروان، سبزوار، بجنورد و درگز اقامت گزیدند. بعدها تجار ارمنی از مناطق دیگر ایران مانند آذربایجان و اصفهان نیز به این استان نقل‌مکان کردند و به کارهای تجاری و صنعتی مشغول شدند. اکثر کارخانجات ارمنیان کارخانه‌های تصفیۀ پنبه، تولید الکل صنعتی و پزشکی، قیرسازی و نخ‌ریسی بود. عکس از خبرگزاری صدا و سیما (عکاس: محسن رحیمی عنبران) ساکنان قبرستان ارامنه مشهدمدفونین گورستان ارامنه شهر مشهد از کشورهای آمریکا، روسیه، گرجستان، کانادا، فرانسه، لهستان و … بوده‌اند و خطوط نوشته‌شده روی الواح قبور شامل رسم‌الخط فارسی، آرامی، ارمنی، انگلیسی، لهستانی، فرانسوی، روسی و… است. قدیمی‌ترین تاریخ روی سنگ قبرها متعلق به اواخر دوره قاجار و جدید‌ترین آن اوایل پهلوی دوم است و مهم‌ترین قبر این گورستان به مبلغ آمریکایی لوئیس اف. اسلستین تعلق دارد که در سال ۱۳۱۲ قمری (۱۸۹۵ میلادی) در مشهد متوطن شد. عکس از خبرگزاری تسنیم (عکاس: نیما نجف‌زاده) در این گورستان افرادی با فرق گوناگون دفن شده‌اند که می‌توان به ارتودکس‌ها، کاتولیک‌ها، ارامنه گریگور و آشوری‌ها اشاره کرد. همچنین بخشی از قبور این گورستان متعلق به مهاجران لهستانی و گویای حقیقتی تلخ از برگ‌های تاریخ جنگ جهانی دوم است، زنان و کودکانی که در سال ۱۹۴۲ میلادی پس از رهایی از اردوگاه‌های کار اجباری در سیبری به ایران پناه آوردند و متاسفانه تعدادی از این افراد به‌دلیل بیماری‌ها و ناتوانی و سختی‌های راه درگذشتند؛ در این آرامستان ۳۰ لهستانی مهاجر در بخشی ویژه مدفون هستند. عکس از ایمنا (عکاس: محمدرضا نجف زاده تربتی) شکل سنگ‌های تراشیده روی قبور بسیار متنوع بوده و تعدادی از آن‌ها محل مخصوص عودسوز دارد. صلیب‌ها نیز در این مکان متنوع است، اما معروف‌ترین آن‌ها صلیبی است که مورد استفاده در کلیسای ارتودوکس روسیه بوده و علاوه بر یک خط افقی، یک خط کوتاه‌تر افقی بالای خط افقی اصلی و یک خط کج هم در زیر خط افقی اصلی دارد. بازدید از قبرستان ارامنه مشهدبازدید از قبرستان ارامنه مشهد تنها با هماهنگیبا سازمان میراث فرهنگی و نماینده شورای‌خلیفه‌گری ارامنه ممکن است. در صورت موافقت، روزی خاص برای بازدید تعیین می‌شود که شما تنها در آن روز می‌توانید از قبرستان ارامنه مشهد بازدید کنید. پرسش‌های متداولقبرستان ارامنه مشهد کجاست؟ قبرستان ارامنه مشهد در خیابان حر عاملی، ابتدای تقاطع شهید کریمی قرار دارد. مدفونین قبرستان ارامنه مشهد چه کسانی هستند؟ مدفونین قبرستان ارامنه مشهد علاوه بر ارامنه این شهر، از کشورهای آمریکا، روسیه، گرجستان، کانادا، فرانسه، لهستان و … بوده‌اند. آیا قبرستان ارامنه مشهد دارای ارزش تاریخی است؟ بله. این اثر، تنها گورستان مربوط به ارامنه در شهر مشهد به شمار می‌رود که از لحاظ تاریخی سیاسی از جایگاه و ارزش خاصی برخوردار است و با شماره ۳۱۴۴۴ در ردیف آثار ملی قرار گرفت. آیا می‌توان از قبرستان ارامنه مشهد بازدید کرد؟ بازدید از قبرستان ارامنه مشهد تنها با هماهنگی با سازمان میراث فرهنگی و نماینده شورای‌خلیفه‌گری ارامنه ممکن است. در صورت موافقت، روزی خاص برای بازدید تعیین می‌شود که شما تنها در آن روز می‌توانید از قبرستان ارامنه مشهد بازدید کنید. عکس‌های گالری از خبرگزاری تسنیم (عکاس: نیما نجف‌زاده) نویسنده: زهرا صالح نژاد