تالاب گمیشان — بندر ترکمن
نشانی: ایران، استان گلستان، ۲۴ کیلومتری بندرترکمن

تالاب گمیشان یکی از تالاب‌های زیبا و تماشایی استان گلستان به شمار می‌رود که در نزدیکی بندر ترکمن قرار دارد. این تالاب از جمله زیستگاه‌های مهم حیات‌وحش به شمار می‌رود و گونه‌های مختلف جانوری در آن زندگی می‌کنند. تالاب گمیشان از کانون‌های پرنده‌نگری منطقه نیز محسوب می‌شود و هرساله در فصل‌های پاییز و زمستان میزبان پرندگان مهاجر است. این تالاب در سال ۱۳۸۰ در فهرست کنوانسیون جهانی رامسر به ثبت رسید و تحت حفاظت و نظارت قرار گرفت. با کجارو همراه باشید تا با تالاب گمیشان بیشتر آشنا شوید. درباره تالاب گمیشان بیشتر بدانید: تالاب گمیشان کجاست؟ درباره تالاب گمیشانوجه تسمیه تالاب گمیشانتاریخچه شکل‌گیری تالاب گمیشانبهترین زمان بازدید از تالاب گمیشاناقامت در سفر به تالاب گمیشانپوشش گیاهی و جانوری تالاب گمیشانتصاویر تالاب گمیشانجاهای دیدنی گمیشانتالاب گمیشان کجاست؟ آدرس: استان گلستان، حدود ۲۷ کیلومتری بندر ترکمن، شمال غربی شهر گمیشان (گمیش تپه) (لوکیشن تالاب گمیشان) تالاب گمیشان در استان گلستان قرار دارد و از توابع بندر ترکمن محسوب می‌شود. این تالاب در نزدیکی مرز ایران با ترکمنستان و حدود ۲۷ کیلومتری بندر ترکمن واقع‌شده است. زیستگاه طبیعی گمیشان در امتداد سواحل شرقی دریای خزر جای دارد و تا حدود هفت کیلومتر در داخل خاک ترکمستان ادامه می‌یابد. تالاب گمیشان از سمت جنوب به مصب رود گرگان و از شمال به مصب رود اترک منتهی می‌شود. جبهه غربی این تالاب نیز به تپه‌های شنی می‌رسد که این محل را از دریای خزر جدا می‌کند. منبع عکس: گوگل مپ؛ عکاس: احمد بیاتمسیر دسترسی به تالاب گمیشانبرای دیدن تالاب تماشایی گمیشان باید به استان گلستان و بندر ترکمن سفر و بعد از آن به‌سمت گمیش تپه (گوموش تپه؛ تپه نقره‌ای) حرکت کنید. سپس مسیرتان را تا حدود ۱۰ کیلومتری شمال این منطقه ادامه دهید تا به محیط‌بانی این تالاب زیبا برسید. فاصله گرگان تا تالاب گمیشان حدود ۷۰ کیلومتر (۷۵ دقیقه رانندگی) است. همچنین تالاب گمیشان تا گنبد کاووس حدود ۱۴۰ کیلومتر (دو ساعت و ۱۵ دقیقه رانندگی) و تا تهران حدود ۴۰۰ کیلومتر (هفت ساعت رانندگی) فاصله دارد. درباره تالاب گمیشانتالاب گمیشان از جملهجاهای دیدنی استان گلستانو از زیستگاهای مهم طبیعی و حیات‌وحش کشور به شمار می‌رود. این تالاب به‌دلیل انباشت شن در اثر برخورد امواج با نوار ساحلی و ورود آب دریای خزر به آن شکل‌گرفته است. طول تالاب گمیشان حدود ۲۰ کیلومتر و عرض آن به بیش از یک کیلومتر می‌رسد. این زیستگاه وسعتی بین ۱۷ , ۰۰۰ تا ۲۰ , ۰۰۰ هکتار دارد و یکی از وسیع‌ترین تالاب‌های جهان محسوب می‌شود. تالاب گمیشان در فهرست کنوانسیون بین‌المللی رامسر به ثبت رسیده استتالاب گمیشان در سال ۱۳۸۰ شمسی در فهرست کنوانسیون بین‌المللی رامسر به ثبت رسیده و در طبقه‌بندی تالاب‌های دریایی-ساحلی قرار گرفته است. عمق این تالاب در بخش‌های جنوبی به یک متر و در بعضی نقاط به دو متر می‌رسد. تالاب گمیشان نقش مهمی در کنترل سیلاب دارد و رودهای گرگانرود و شاخه جنوبی اترک در مواقع سیلابی وارد تالاب می‌شوند. حدود ۱۴ , ۰۰۰ هکتار از این زیستگاه در سال ۱۳۷۴ به‌عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد و تحت کنترل و نظارت سازمان محیط‌زیست کشور قرار گرفت. این تالاب همچنین از سوی سازمان بین‌المللی حیات پرندگان به‌عنوان یکی از زیستگاه‌های مهم پرندگان شناخته می‌شود. منبع عکس: سایت میراث فرهنگی استان گلستان؛ عکاس: نامشخصتالاب گمیشان علاوه بر ارزش اکولوژیکی به‌لحاظ اقتصادی نیز اهمیت دارد. این زیستگاه از دیرباز نقش مهمی در اقتصاد مردمان منطقه داشته است. فعالیت‌هایی چون ماهیگیری بخشی از درآمد ساکنان این منطقه را تشکیل می‌دهد. وضعیت زیست‌محیطی تالاب گمیشانمتاسفانه در سال‌های اخیر عواملی چون عقب‌نشینی آب دریای خزر و آلودگی نفتی آن، حفر چاه‌های متعدد مجاز و غیرمجاز کشاورزی در حاشیه تالاب، ریزش پساب‌های کشاورزی، شهری و صنعتی، شکار پرندگان و پرورش گونه‌های غیربومی، محیط‌زیست تالاب گمیشان را با تهدید مواجه کرده و بخش وسیعی از این زیستگاه خشک و به نمکزار تبدیل‌شده است. این روزها تالاب گمیشان به مانند دیگر تالاب‌ها و زیستگاه‌های طبیعی کشور حال و هوای خوبی ندارد. سعی کنیم در بازدید از این تالاب از ریختن زباله، ایجاد سروصدا و هر اقدامی که آرامش و اکوسیستم این منطقه را برهم می‌زند خودداری کنیم. وجه تسمیه تالاب گمیشاننام تالاب گمیشان برگرفته از نام شهری است که در نزدیکی آن قرار دارد. «کوموش» به ترکمنی «نقره» معنی می‌دهد و «گمیش تپه» یا «کوموش‌دپه» به معنی «تپه نقره‌ای» است. همچنین گفته می‌شود در گذشته از این منطقه اشیای قدیمی، به‌ویژه مسکوکات نقره‌ای پیدا شده است؛ به همین دلیل به این اسم نامیده می‌شود. علاوه بر این، نمکزار بودن این منطقه و بازتاب نور آفتاب و ماه بر سطح آن ممکن است موجب این نام‌گذاری باشد. منبع: سایت میراث فرهنگی استان گلستان؛ عکاس: نامشخصتاریخچه شکل‌گیری تالاب گمیشاناز قدمت تالاب گمیشان اطلاعات دقیقی در دسترس نیست. عوامل متعدد زمین‌شناسی، اقلیمی و نوسانات سطح آب دریای خزر در شکل‌گیری تالاب گمیشان موثر بوده‌اند. کاهش تدریجی سطح آب دریا و پسروی آن تا قبل از سال ۱۳۵۶ و نزدیک شدن خط ساحلی به راس دلتای گرگانرود موجب رسوب‌گذاری در شمال دهانه گرگانرود و تشکیل پشته یا زبانه ماسه‌ای گمیشان شده است. با به وجود آمدن تدریجی زبانه ماسه‌ای به‌همراه افزایش سطح آب دریای خزر از سال ۱۳۵۶ به بعد تالاب گمیشان شکل‌گرفته است. منبع عکس: گوگل مپ؛ عکاس: حمیدرضا الماسیبهترین زمان بازدید از تالاب گمیشانبهترین زمان سفر به شهرهای شمالی کشور، فصل‌های بهار و تابستان است؛ البته شرجی و رطوبت هوای تابستان می‌تواند برای برخی آزارنده باشد. بازدید از تالاب گمیشان در هر فصلی صفای خاص خود را دارد؛ اما فصل پاییز و زمستان (از آبان‌ماه تا اواخر اسفندماه) می‌تواند بهترین زمان بازدید از تالاب گمیشان باشد؛ چراکه در این بازه زمانی می‌توانید نظاره‌گر منظره زیبا و تماشایی پرندگان مهاجر باشید. منبع عکس: گوگل مپ؛ عکاس: احمد بیاتاقامت در سفر به تالاب گمیشاندر سفر به تالاب گمیشان برای اقامت می‌توانید به اقامتگاه‌های بومگردی و خانه‌های سنتی در شهر گمیشان بروید و خاطرات خوبی را رقم بزنید و لحظات شیرین و به‌یادماندنی را تجربه کنید. از جمله اقامتگاه‌های منطقه می‌توان به اقامتگاه بومگردی اسحاق و اقامتگاه بومگردی شیرمحمدی در گمیش تپه اشاره کرد که با فضایی سنتی و محلی، از مسافران میزبانی می‌کنند. همچنین به‌دلیل نزدیکی می‌توانید در بندر ترکمن اقامت کنید و با طی مسافتی کوتاه، به تالاب بروید. منبع عکس: سایت میراث فرهنگی استان گلستان؛ عکاس: نامشخصپوشش گیاهی و جانوری تالاب گمیشانپوشش گیاهی تالاب گمیشان را بیشتر گیاهان تالابی و شورپسند تشکیل می‌دهند. گیاهان بن‌آبزی مانند نی، گیاهان آبزی غوطه‌ور مثل چنگال آبی و بارهنگ آبی‌شانه‌ای و گیاهان حواشی تالاب مانند علف شور، جارو ترکمنی و چمن وحشی از جمله گیاهان این تالاب به شمار می‌روند. منبع عکس: گوگل مپ؛ عکاس: احمد بیاتتالاب گمیشان از جمله زیستگاه‌های پرندگان مهاجر به شمار می‌رودتالاب گمیشان یکی ازمقاصد پرنده نگری در ایرانمحسوب می‌شود. این تالاب هرساله در فصل پاییز و زمستان پناهگاه و میزبان پرندگان مهاجر و غیرمهاجر و همچین تخم‌ریزی و جوجه‌آوری آن‌ها است. فلامینگو، چنگر، عقاب شاهی، حواصیل، قو، پرلا، سار، مرغابی سر حنایی، مرغابی سر سبز، گیلانشاه خال‌دار، آبچلیک، کوکر، خوتکا، کاکایی، لک‌لک، پلیکان، چکاوک، غاز خاکستری و پرستوی دریایی از جمله پرندگان زیبای گمیشان هستند. ماهیان، سخت‌پوستان، نرم‌تنان و دوزیستان نیز از دیگر جاندارانی هستند که در اکوسیستم کم‌نظیر گمیشان زندگی می‌کنند. کپورماهی، کفال، کلمه، ماهی سفید، ماهی نه‌خاره و سه‌خاره، نی‌ماهی، شگ‌ماهی، گاو ماهی، شیشه ماهی، گامبوزیا و سوف ماهیانی هستند که در این تالاب تغذیه، تخم‌ریزی و زمستان‌گذرانی می‌کنند. قورباغه مردابی و وزغ سبز هم از دوزیستان گمیشان به شمار می‌روند. گراز، روباه، شغال و فک دریای خزر از پستاندارانی هستند که در حاشیه تالاب گمیشان زندگی می‌کنند. لاک‌پشت برکه‌ای، لاک‌پشت برکه‌ای خزری، جکوی خزری، آگامای سفید، مارآبی، مار آتشی، کورمار، لوس‌مار، مار خالدار، مار درفشی، افعی، تیرمار، مار شتری، گوندمار و کفچه مار از جمله گونه‌های شناخته‌شده خزندگان این منطقه هستند. تصاویر تالاب گمیشانمنبع عکس: اینستاگرام؛ عکاس‌ها: @reza. karimi ۹۳۰۸ و mgh ۳۲۲۸ @جاهای دیدنی گمیشاندر منطقه گمیشان و اطراف آن جاهای دیدنی جذابی وجود دارند که بهتر است پس از بازدید از تالاب گمیشان به آن‌ها نیز سری بزنید. در ادامه تعدادی را معرفی کنیم. گلفشان نفتلیجه گمیشانآدرس:۱۵ کلیومتری گمیش تپه (مشاهده روی نقشه) فاصله تا تالاب گمیشان: حدود ۲۲ کیلومتر (۳۵ دقیقه رانندگی) در کنار بازدید از تالاب گمیشان ازگلفشان نفتلیجهیاتالاب صورتی گمیشان نیز دیدنکنید. این گلفشان پدیده‌ای طبیعی و زمین‌شناسی محسوب می‌شود که از دهانه‌های آتش‌فشانی ساخته‌شده است. به‌دلیل وجود فشار بخار آب زیر گلفشان، از دهانه‌ها گل و لجن به‌همراه گاز بیرون می‌زند. گلفشان گمیشان به‌دلیل مواد معدنی موجود گاهی به رنگ بنفش و صورتی در می‌آید و بسیار دیدنی و تماشایی می‌شود. این گلفشان خاصیت درمانی نیز دارد و در درمان بیماری‌های مفاصل و ستون فقرات مفید است. منبع عکس: گوگل مپ؛ عکاس: حارث قرنجیکاسکله تفریحی بندر ترکمنآدرس: غرب بندر ترکمن (مشاهده روی نقشه) فاصله تا تالاب گمیشان: حدود ۳۰ کیلومتر (۴۵ دقیقه رانندگی) اسکله بندر ترکمن در غرب این شهر قرار دارد. در این اسکله می‌توانید قایق‌های پدالی یا موتوری سوار شوید و به تماشایی غروب خورشید در بندر بنشینید. علاوه بر آن، سری به بازارچه ساحلی بندر ترکمن بزنید و در کنار گشت‌وگذار به خرید شال‌های معروف و سوغات و خوراکی‌های محلی بپردازید. دوشنبه بازار بندر ترکمن نیز برای علاقه‌مندان صنایع‌دستی مکان مناسبی است. از این بازار می‌توانید انواع صنایع‌دستی ترکمنی مانند پشتی، قالی، محصولات نمدی و سوزن‌دوزی را به‌عنوان سوغات خریداری کنید. منبع عکس: گوگل مپ؛ عکاس: بیژن مسعودیروستای قره قاشلیآدرس: شهرستان ترکمن، بخش مرکزی، ۱۰ کیلومتری بندر ترکمن (مشاهده روی نقشه) فاصله تا تالاب گمیشان: حدود ۴۰ کیلومتر (۵۰ دقیقه رانندگی) اگر به سوارکاری و دیدن اسب‌های اصیل و زیبا علاقه‌مند هستید، حتما سری به روستای قره قاشلی بزنید. این روستا از مراکز پرورش اسب اصیل ترکمن است. در دشت‌های سرسبز و تماشایی این روستا هم می‌توانید چرای اسب‌های وحشی را تماشا کنید. منبع عکس: سایت میراث فرهنگی استان گلستان؛ عکاس: نامشخصجزیره آشورادهآدرس: شهرستان ترکمن، بخش مرکزی، ۱۰ کیلومتری بندر ترکمن، شبه‌جزیره میانکاله (مشاهده روی نقشه) فاصله تا تالاب گمیشان: حدود ۳۰ کیلومتر تا اسکله بندر ترکمن (۴۵ دقیقه رانندگی) و حدود ۱۰ دقیقه قایق‌سواریدر سفر به تالاب گمیشان، بازدید ازجزیره آشورادهرا فراموش نکنید. این جزیره در مرکز شبه‌جزیره میانکاله قرار دارد و بزرگ‌ترین جزیره ایرانی دریای خزر است. از اسکله بندر ترکمن به‌راحتی و با قایق موتوری در مدت زمان ۱۰ دقیقه‌ای به جزیره آشوراده می‌رسید. در این جزیره می‌توانید از قلعه مثلثی روس‌ها، دژهای صفوی، پل چوبی، موزه ماهیان خاویاری و بافت روستایی دیدن کنید و از تماشای مناظر بی‌نظیر غروب خورشید، سواحل ماسه‌ای، اسب‌های وحشی و پرندگان مهاجر لذت ببرید. منبع عکس: گوگل مپ؛ عکاس: گودرز طالبیچنانچه تجربه بازدید از تالاب گمیشان را دارید، نظرات خود را با ما و همراهانکجاروبه اشتراک بگذارید. منبع عکس کاور: میراث فرهنگی استان گلستان؛ عکاس: نامشخصنویسنده: اکرم نوری زمانیپرسش‌های متداولتالاب گمیشان کجاست؟ تالاب گمیشان در استان گلستان، شهرستان گمیشان و شهر گمیشان (گمیش تپه) قرار دارد. فاصله گرگان تا تالاب گمیشان حدود ۷۰ کیلومتر است. مسیر تالاب گمیشان چگونه است؟ برای دیدن تالاب گمیشان باید به استان گلستان و بندر ترکمن سفر و بعد از آن سمت به گمیشان حرکت کنید. سپس مسیرتان را تا حدود ۱۰ کیلومتری شمال این منطقه ادامه دهید تا به محیط‌بانی این تالاب زیبا برسید.