زیگورات چغازنبیل — شوش
نشانی: ایران، استان خوزستان، ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شوش

اگر به سفرهای ماجراجویانه و تاریخی به اعماق دنیای باستان علاقه‌مند هستید، پیشنهاد می‌دهیم در این سفر ما را همراهی کنید؛ چراکه کجارو تصمیم دارد سفری به یکی از شهرهای باستانی در دل تاریخ داشته باشد و بنایی حیرت‌انگیز و به یادگار مانده از عصر ایلامی‌ها را معرفی کند. این شهر دوراونتاش یا چغازنبیل نام دارد که معبدی حیرت‌انگیز را در قلب خود جای داده و نخستین اثر تاریخی ایران است که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است. همه چیز درباره زیگورات چغازنبیلمعبد چغازنبیلداستان چغازنبیلزیگورات چغازنبیل چگونه کشف شد؟ آجرنوشته‌ها و کتیبه‌های چغازنبیلچغازنبیل کجاست؟ نکاتی که در سفر به چغازنبیل باید بدانیددر سفر به چغازنبیل کجا اقامت کنیم؟ قیمت بلیط و ساعت بازدید از چغازبیلجاهای دیدنی اطراف چغازنبیلمعبد زیگورات چغازنبیلمنبع عکس: یونسکوچغازنبیل، نخستین اثر تاریخی ایران است که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده استاگر نام ایلامی‌ها را شنیده باشید و کمی با این تمدن باستانی و تاریخ آن آشنا باشید، پس حتما نام چغازنبیل نیز به گوشتان خورده است یا حتی آن را دیده‌اید. محوطه چغازنبیل در واقع یک شهر به‌جای مانده از دوره ایلامی است که ۱۰۰ هکتار وسعت دارد. زیگورات چغازنبیل یا معبد چغازنبیل بنایی مطبق، شگفت‌انگیز، شاخص و مهم‌ترین بنای باقی‌مانده از این شهر باستانی است. این شهر در نیمه دوم هزاره دوم پیش از میلاد به دستور یکی از قدرتمند‌ترین پادشاهان ایلامی ساخته شد و در سال ۶۴۰ پیش از میلاد، به فرمان آشور بانی پال، پادشاه آشوری‌ها در جنگ با هومبان هالتاش، آخرین شاه ایلام ویران شد. چنانچه در کتیبه‌ای آمده است: من زیگورات شوش را که از آجرهایی با سنگ لاجورد لعاب شده بود، شکستم … معابد عیلام را با خاک یکسان کردم … شوش را تبدیل به یک ویرانه کردم … ندای انسانی و بانگ شادی به دست من از آن جا رخت بربست …با توجه به اهمیت و ارزشمندی چغازنبیل، در دی‌ماه سال ۱۳۴۸ یک اثر ملی شناخته شد و در سال ۱۹۷۹ میلادی به‌عنوان نخستین میراث جهانی ایران درفهرست میراث یونسکوبه ثبت رسید. در ادامه از این بنای شگفت‌انگیز بیشتر خواهیم گفت. علت نام‌گذاری معبد چغازنبیلعکاس: هادی واقفیزمانی که چغازنبیل کشف شد و پیش از کاوش‌های علمی و باستان‌شناسی این محوطه، یک تپه بزرگ و شبیه یک سبد برگشته بود به همین دلیل به نام محلی چغازنبیل معروف شد. این اسم مرکب از دو واژه «چغا» که در زبان لری به آن تپه می‌گویند و «زنبیل» به معنی سبد است؛ اما نام اصلی این مکان بر اساس کتیبه‌ها و آجرنوشته‌های به دست آمده از این محوطه، به زبان ایلامی «ال- اونتاش» (Al Untash) و به زبان اکدی «دور اونتاش» (Dur Untash) است. در همین کتیبه‌ها آمده که این شهر در دوران اوج شکوه و عظمت ایلام به دستور اونتاش ناپیریشا، یکی از پادشاهان مقتدر این امپراتوری بنا شده است؛ به همین دلیل آن را ال اونتاش یعنی شهر یا قلعه اونتاش می‌گفتند. داستان زیگورات چغازنبیلعکاس: خلیلیچغازنبیل، شهری مذهبی و سلطنتی بود که برای پرستش و عبادت خدایان ایلامی بنا شدامپراتوری ایلام پیش از به حکومت رسیدن مادها در ایران حکومت می‌کردند. یکی از پادشاهان معروف این امپراتوری به نام اونتاش گال، در سال ۱۲۵۰ پیش از میلاد دستور ساخت شهری مذهبی و سلطنتی به نام دوراونتاش در نزدیکی رودخانه دز و شهر باستانی شوش صادر کرد. این شهر و معابد آن برای پرستش دو خدای بزرگ و حامی امپراتوری ایلام یعنی ناپیریشاه (خدای شهر انشان) و این شوشینک (حامی شهر شوش) احداث‌شده و در مراسم‌های آیینی پذیرای زائران بود و سکونت دائمی نیز در آن وجود داشته است. در این شهر سه حصار تو در تو ساخته‌شده است که هفت دروازه دارد و در فاصله بین هر دو حصار کاخ‌ها، بناها، معابد و سازه‌های متعددی قرار دارند. محله شاهیبین حصار بیرونی و حصار میانی، محله شاهی قرار دارد. بناهای این محدوده شامل کاخ شماره سه، کاخ شماره دو، کاخ-آرامگاه و معبدی خشتی به نام نوسکو، واحدهای مسکونی ساده در شمال و قبور پراکنده است. کاخ-آرامگاه دارای پنج سرداب آجری است که در زیر سه اتاق آن قرار دارد و از آجر و ملاط، قیر طبیعی و گچ ساخته شده‌اند. از این کاخ آجرهای لعابدار منقوش، نقاشی‌های دیواری، گل‌میخ‌های لعاب‌دار، تابلوی‌های تزیینی موزاییکی، درهای تزیین شده با شیشه‌های رنگی و حوضچه سنگی یافت شد. محله تمنوسفاصله میان حصار میانی تا حصار درونی، محله تمنوس یا محوطه مقدس نام دارد. در این محدوده معابد متعددی برای الهه‌ها و خدایان ایلامی و خدایان فرهنگ‌های دیگر وجود داشته و به همین دلیل مقدس شمرده می‌شود. در این محله ۱۰ معبد کشف‌شده و از آن‌ها آجرهای کتیبه‌دار به‌همراه نام خدایانی که معابد به آن‌ها اهدا شده، به دست آمده است. با توجه به همین اسناد کتبی، معابد بیشتری برای این محله طراحی‌شده بود که ساخت آن‌ها به‌علت مرگ شاه نیمه‌کاره رها شد. در سمت شرقی این محله، چهار معبد وجود دارد که متعلق به ایزدان پینیکیر، ایم (اداد)، شلا، شیموت و نین الی (بلت الی) و در پایان به نپراتپ هستند. این معابد به‌عنوان معابد شرقی شناخته می‌شوند. دو معبد ساده و چهارگوش از دیگر معابد تمنوس هستد که در فاصله نزدیکی از حصار درونی ساخته شده‌اند. زیگورات چغازنبیل یا معبد چغازنبیلمنبع عکس: یونسکومهم‌ترین و شاخص‌ترین بنای شهر چغازنبیل یا دورانتاش، زیگورات آن است که معبد اصلی شهر محسوب می‌شودزیگورات چغازنبیل مهم‌ترین و بلندترین بنای شهر اونتاش گال است که به‌صورت چهارگوش در پنچ طبقه و به ابعاد ۱۰۵ در ۱۰۵ متر بنا شده است که به‌صورت هرم از پایین به بالا کوچک‌تر می‌شد و بر بلندای آن معبد کوچکی قرار داشت. ارتفاع این معبد ۵۲ متر بوده که در حال حاضر تنها ۲۵ متر آن در دو و نیم طبقه باقی‌مانده است. مراحل ساخت زیگورات چغازنبیلمنبع عکس: یونسکوساخت زیگورات چغازنبیل در دو مرحله صورت گرفته است. در مرحله اول زیگورات روی سکویی با اضلاعی به طول ۱۰۵ متر ساخته شد و شامل یک حیاط مرکزی مربع بود که پیرامون آن رواق‌ها و اتاقی‌های باریک قرار داشت. ورودی بعضی از اتاق‌ها در حیاط مرکزی و بعضی دیگر از بیرون بوده است. زیگورات چغازنبیل، معبدی مطبق شکل است که پنج داشت و در حال حاضر حدود دو طبقه از آن باقی‌مانده استدر مرحله دوم، ورودی رواق‌ها و ورودی اتاق‌هایی که از حیاط مرکزی دسترسی داشتند، مسدود شده و حیاط با خشت در سه ارتفاع مختلف پر شده که به‌ترتیب طبقات دوم، سوم و چهارم را شکل داده‌اند؛ در واقع پی هر سه این طبقات از کف طبقه اول شروع می‌شود. بنابراین زیگورات چغازنبیل بنای خشتی است که روی آن را با آجر پوشانده‌اند. روی طبقه چهارم، معبد کوچک اعلی به‌صورت یک اتاق ساخته‌شده بود. این معبد اعلی یا همان کوکونوم Kukunum به ناپیریشا، یکی از خدایان بزرگ مردم نواحی مرتفع ایلام تقدیم شده است. شمار کمی از افراد والامقام و کاهنان اجازه ورود به این بخش را داشتند. امروزه معبد اعلی وجود ندارد و تنها گل میخ‌ها و آجرهای لعابداری از آن باقی‌مانده است. معماری زیگورات چغازنبیلمنبع عکس: یونسکوزیگورات چغازنبیل دارای چهار دستگاه پلکان است که همگی به ورودی طبقه اول وصل بودند و با استفاده از پلکان جنوب غربی می‌توانستند به طبقات بالاتر راه پیدا کنند. تعداد پلکان‌های آجری و سنگ‌چین زیگورات تقریبا یکسان به‌نظر می‌رسد و فقط در جاهایی که زمین شیب داشته، تعداد آن‌ها متفاوت بوده است. این پله‌ها آجری هستند و با لایه‌ای از سنگ‌چین حفاظت می‌شدند. روی بخش‌هایی از پلکان‌ها که در نهایت به معبد اعلی می‌رسید، طاق‌های هلالی ساخته‌اند و برخی از قسمت‌ها نیز به‌منظور داشتن نور، فاقد طاق است. در اطراف ورودی‌ها مجسمه حیوانات به‌عنوان نگهبانان زیگورات قرار داده می‌شد که دو نمونه از این مجسمه‌ها در کاوش‌ها پیدا شدند. یکی مجسمه شیردال یا شیر عقاب است که در موزه هفت‌تپه نگهداری می‌شود و دیگری مجسمه گاو نر که در موزه ایران باستان می‌توانید از آن دیدن کنید. جالب بدانید که زیگورات دارای ناودان نیز بوده تا آب باران به آن آسیب وارد نکند. در هریک از دیوارهای طبقه اول چهار ناودان وجود دارد که آب‌های سطح را جمع می‌کنند و یک ناودان نیز آب‌های پلکان و درها را دفع می‌کند. این ناودان‌ها وقتی به سطح مصطبه می‌رسند، به‌صورت آبراهی سرپوشیده با طاق هلالی امتداد می‌یابند و در صحن نیز احتمالا از طریق آبراهی به چاه‌های موجود سرازیر می‌شدند. در هر سمت طبقه دوم زیگورات نیز دو ناودان وجود داشته است که به طبقه اول وصل می‌شدند. این ناودان‌ها و آبراه‌ها با قیر و گچ پوشیده شده‌اند و در بعضی قسمت‌ها برای جلوگیری از سقوط عمودی و تند آب، آن‌ها را به‌صورت پلکانی می‌ساختند. صحن زیگورات چغازنبیلعکاس: خلیلیدورتادور زیگورات چغازنبیل را صحن و حیاط در برگرفته که با آجر و خرده سفال مفروش شده است و در آن بناها و سازه‌های متعددی قرار دارد. صحن شمال شرقی: این صحن وسیع‌ترین صحن زیگورات است که محل تجمع مردمان عادی بوده است و پودیم یا همان سکوی اجتماعات دارد. در این صحن پایه آجری مدوری دیده می‌شود که احتمالا برای نصب کتیبه‌ها یا مجسمه‌ها به کار می‌رفته‌اند و عده‌ای آن را ساعت خورشیدی می‌دانند. سه سکوی مربع مزین به آجرهای لعاب‌دار و چاه دفع آب از دیگر بناهای این بخش هستند. صحن شمال غربی: چندین معبد، نیایشگاه و کارگاه، پایه آجری مدور، دو حلقه چاه و سکوهای اهدای نذورات از بناهای این قسمت هستند. معابد صحن شمال غربی متعلق به ناپیریشا یا گال، کری‌ریشا، و ایشنی کرب از الهه‌های ایلامی و از مهم‌ترین معابد این شهر هستند. معبد کریریشا و معبد این شوشینک تنها معابدی هستند که نمای آجری دارند. در دیوارها، ورودی‌ها و سکوهای دو معبد ایشنی کرب و کریریشا، آجرهای کتیبه‌دار به دست آمده که نشان می‌دهند این معابد به دست اونتاش ناپیرشا ساخته شده‌اند. معبد کریریشا و معبد این شوشینک در مجموعه معابد این شهر، تنها معابدی هستند که نمای آجری دارند و این نشان از اهمیت این دو معبد دارد. صحن جنوب غربی: این صحن از دیگر صحن‌ها کوچک‌تر است و ممکن است دسترسی به معبد اعلی از پلکان این بخش زیگورات بوده است. پایه آجری مدور و سه نیایشگاه کوچک در این بخش وجود دارند. از این نیایشگاه‌ها استوانه‌هایی از جنس سنگ یا خمیر شیشه، قطعات زره یا جوشن، دشنه‌های مفرغی، پیکرک‌های حیوانات مانند گراز، گاو نر و کبوتر به دست آمده است. صحن جنوب شرقی: در این صحن سکوهای خشت پخته و شیب‌دار دیده می‌شود که ردیفی کنار هم قرار دارند و روبه‌روی آن‌ها، یک خمره در کف جاسازی کرده‌اند. احتمالا این بخش برای قربانی کردن حیوانات باشد. زیگورات چیست؟ منبع عکس: یونسکوزیگورات‌ها، بناهای مذهبی و در واقع معابد باستانی هستند که در دوره آشوری‌ها و بابلی‌ها در بین‌النهرین و در دوره ایلامی در ایران ساخته شده‌اندزیگورات که در زبان سومری زیقورات و در ایلامی زیقورتو نام دارد؛ نوعی معماری مذهبی و آیینی در دنیای باستان است که ساختاری برج مانند و قیفی شکل دارد. زیگورات‌ها در واقع معبدی طبقه طبقه بودند که انسان را به خدایان نزدیک‌تر می‌کردند. این بناها در دوره‌هایی بابلی‌ها و آشوری‌ها در بین‌النهرین و در دوره ایلامی‌هادر ایران ساخته شده‌اند. چغازنبیل با نمونه‌های مشابه فرق دارد و تفاوت زیگورات چغازنبیل با زیگورات‌های بین‌النهرین در این است که طبقات فوقانی زیگورات‌ها روی طبقات تحتانی بنا می‌شدند؛ اما در چغازنبیل به‌گونه‌ای است که تمام طبقات شالوده مجزا دارند و همه آن‌ها از کف زمین ساخته شده‌اند. آجر نوشته‌ها و کتیبه‌های چغازنبیلمنبع عکس: یونسکوآجرنوشته‌ها و کتیبه‌های چغازنبیل نقش بسزایی در معرفی و شناخته شدن این بنای عظیم و شگرف دنیای باستان دارند. مجموعه‌ای از هزاران کتیبه که بخشی از آن‌ها زیگورات چغازنبیل را همچون کمربندی در میان گرفته‌اند و بخشی نیز روی آثار و اشیای دیگر نوشته شده‌اند. این کتیبه‌ها به خط و زبان عیلامی هستند. در نوشته‌ها به‌دلایل ساخت زیگورات، نام سازنده، مصالح و تزیینات اشاره‌شده است. ترجمه یکی از این کتیبه‌ها چنین است: من اونتاش نپیریشا با آجرهای طلایی رنگ، نقره‌ای رنگ، سنگ‌های عقیق سیاه، سنگ‌های سفید و سنگ‌های … این معبد مطبق را ساختم و به خدایان نپیریشا و این‌شوشینیک از محله مقدس هدیه کردم. کسی که آن را ویران کند و کسی که آجرهای آن را منهدم کند، کسی که طلا و نقره‌اش را، سنگ‌های عقیق سیاه، سنگ‌های سفید و سنگ‌های … و آجرهایش را بر دارد و به محل دیگری ببرد، باشد که نفرین خدایان محله مقدس نپیریشا، اینشوشینک و کریریشا بر سرش نازل شود و باشد که نسل او در زیر خورشید برچیده شود. تاکنون چیزی در حدود ۶ , ۵۰۰ قطعه از این آجرها خوانده‌شده است و در متن تمامی آن‌ها نام اونتاش گال دیده می‌شود و این نشان می‌دهد که این شهر و معبد، به دستور این پادشاه ساخته‌شده است. شگفتی‌های چغازنبیلعکاس: فرشید بلوریمعماران ایلامی مکان شهر چغازنبیل را کاملا هوشمندانه و با توجه به عوارض طبیعی انتخاب کردند و حتی طرح و نقشه نیز داشتند. این شهر در فاصله نزدیکی از رودخانه دز قرار دارد و امکان بهره‌برداری از آب رودخانه را فراهم می‌کرد. همچنین قرار گرفتن روی برجستگی طبیعی، خطر سیلاب‌ها و طغیان‌های رودخانه را نیز دفع می‌کرد و پشته‌های طبیعی، مانند دیوار از دوراونتاش در برابر طغیان‌های رودخانه حفاظت می‌کرد. جالب است بدانید در شرایطی که هوا خوب و صاف بوده است از بالای زیگورات می‌تواستند شهر باستانی شوش، قدیمی‌ترین شهر ایران، را ببینند. مهندسان و معماران ایلامی با جهت‌های چهارگانه جغرافیایی آشنا بودند به‌گونه‌ای که هر یک از اضلاع زیگورات به‌سمت جهت‌های اصلی شمال، جنوب، شرق و غرب ساخته شده‌اند. یکی دیگر از شگفتی‌های چغازنبیل سازه آبی یا سیستم دفع آب است. ابتدا این سازه را تصفیه‌خانه می‌دانستند که آب جمع شده در خارج از حصار شهر را با توجه به قانون ظروف مرتبط تصفیه می‌کرده و از طریق کانال‌ها در حوضچه کوچک درون شهر جاری می‌ساخته و مردمان از این حوضچه، آب مورد نیاز خود را تأمین می‌کردند. اما بر اساس پژوهش‌های جدید، این سازه برای دفع آب‌های سطحی درون محوطه شهر به کار می‌رفته است و آب‌های حاصل از بارندگی را از داخل شهر به بیرون هدایت می‌کرده است. در دیوار بیرونی شهر نیز دو سازه مشابه وجود دارد اما به‌شدت آسیب دیده‌اند. اولین نمونه‌های شیشه‌گری ایران از هزاره دوم پیش از میلاد در چغازنبیل به دست آمده است. این یافته‌ها مفتول‌های شیشه‌ای هستند که به‌عنوان جزیی از درها و پنجره‌های معبد چغازنبیل به کار می‌رفتند. این اشیا که به‌صورت انبوه و با ابعاد یکسان تولید می‌شدند، نشان از دانش و توانایی ایلامی در به کارگیری مواد خام و تولید اشیای شیشه‌ای است. چغازنبیل چگونه کشف شد؟ منبع عکس: پایگاه جهانی چغازنبیلداستان کشف معبد چغازنبیل به سال ۱۹۳۹ میلادی برمی‌گردد. در این سال گروهی از اعضای شرکت نفت ایران و انگلیس در حین بازدید هوایی در حوالی محوطه چغارنبیل بودند که متوجه تپه بزرگ و محصور در میان دو دیوار می‌شوند. یکی از زمین‌شناسان این گروه به نام براوان Brown از سطح محوطه چندین آجر کتیبه‌دار جمع‌آوری می‌کند و وجود چنین تپه‌ای را به هیئت باستان‌شناسی که در شوش مشغول کاوش بودند اطلاع می‌دهند. از این زمان توجه باستان‌شناسان فرانسوی به این محوطه جلب می‌شود. در سال ۱۹۳۵ میلادی اولین بازدید باستان‌شناسان از این محوطه توسط دو نفر از اعضای هیئت باستان‌شناسی فرانسوی به نام‌های ون در مییر (Meer) و لویی لوبرتون (Louis Le Breton) انجام شد. پس از بازدیدهای اولیه، کاوش‌های علمی در این محوطه آغاز شد که تا دهه‌های اخیر ادامه داشت. عمده کاوش‌هایی که به شناخت بیشتر از شهر دوراونتاش منجر شد، توسط هیئت رومن گیرشمن؛ باستان‌شناس فرانسوی صورت گرفت. چغازنبیل کجاست؟ چغازنبیل در استان خوزستان قرار دار دارد و یکی ازجاهای دیدنی شوشبه شمار می‌رود. این معبد در ۴۵ کیلومتری جنوب شهر شوش و ۳۵ کیلومتری غرب شهر باستانی شوشتر در نزدیکی منطقه باستانی هفت‌تپه واقع است. عکاس: ایمان زمهریرمسیر دسترسی چغازنبیلاثر جهانی چغازنبیل از طریق مسیر جاده شوش به اهواز قابل‌دسترسی است. همچنین با در پیش گرفتن جاده شوشتر به هفت‌تپه یا همان جاده کشت و صنعت کارون می‌توانید به چغازنبیل برسید. آدرس چغازنبیل: استان خوزستان، ۴۵ کیلومتری جنوب شهر شوش (مشاهده روی نقشه) نکاتی که در بازدید از چغازبیل باید بدانیدمنبع عکس: پایگاه جهانی چغازنبیلچغازنبیل میراث جهانی است که متعلق به همه است؛ خواهشمند است که در بازدید از این محوطه نکات زیر را رعایت کنید تا این اثر ارزشمند برای نسل‌های آینده نیز باقی بماند. در این محوطه سرویس بهداشتی، نمازخانه و آبسردکن وجود دارد. محوطه میراث جهانی چغازنبیل بوفه مواد خوراکی و مغازه ندارد بنابراین آب به‌همراه داشته باشید. تهیه بلیط به‌صورت اینترنتی و از طریق درگاه‌های ذکر شده در سایت پایگاه جهانی چغازنبیل امکان‌پذیر است. کشیدن سیگار و ریختن زباله در سراسر عرصه ممنوع است. ورود با کفش پاشنه میخی و آسیب‌زننده به محوطه زیگورات ممنوع است. در زمان بارندگی و تا حداقل ۱۲ و حداکثر ۲۴ ساعت پس از آن، بازدید از محوطه، به دلیل جلوگیری از آسیب رسیدن به کف فرش آجری و ساختارها ممنوع است. هرگونه عکاسی و فیلم‌برداری حرفه‌ای از مجموعه به‌صورت زمینی یا هوایی، تنها با اخذ مجوز کتبی ار حراست اداره کل میراث‌فرهنگی استان خوزستان و مدیریت پایگاه جهانی چغازنبیل امکان‌پذیر است. در سفر به چغازنبیل کجا اقامت کنیم؟ منبع عکس: خبرگزاری ایسنا (عکاس: سید وحید حسینی) خوشبختانه در نزدیکی چغازنبیل اقامتگاه‌های متعدد و ارزان قیمتی وجود دارد که پذیرای گردشگران و مسافران هستند و می‌توانید شبی به‌یادماندنی را در آن‌ها سپری کنید. نام برخی از این اقامتگاه‌ها به شرح زیر است: اقامتگاه بوم گردی احمد: شوش، روستای خماطاقامتگاه بوم گردی ابوعلی: شوش، دانیال، هفت‌تپه، روستای خماط، دو کیلومتری چغازنبیلاقامتگاه بوم. گردی دورانتاش یا اهورا دانیال: شوش، فلکه یا زهرا، خیابان حرم، روبه‌روی درب موزه، کوچه شهید سوهانیاقامتگاه بوم گردی آوان: شوش، منطقه هفت‌تپه، کوی آوان، پلاک هفتقیمت بلیط و ساعت بازدید از چغازبیلمنبع عکس: پایگاه جهانی چغازنبیلقیمت بلیط برای بازدیدکنندگان داخلی:۵ هزار تومانقیمت بلیط برای بازدیدکنندگان خارجی:۵۰ هزار تومانساعت بازدید: شش ماهه اول سال ۸:۳۰ صبح تا ۱۹:۳۰ و شش ماهه دوم سال ۸:۳۰ صبح ۱۷ روزهای تعطیل: ایام سوگواری تاسوعا و عاشورای حسینی، ۲۸ صفر رحلت نبی اکرم (ص)، ۳۰ صفر شهادت امام رضا (ع)، شهادت حضرت فاطمه (س)، روزهای ۱۴ و ۱۵ خرداد ماهپرسش‌های متداولچغازنبیل کجاست؟ زیگورات چغازنبیل در استان خوزستان، در ۴۵ کیلومتری جنوب شهر شوش قرار دارد. معماری و پلان زیگورات چغازنبیل چگونه است؟ زیگورات چغازنبیل به‌صورت چهارگوش در پنچ طبقه بنا شده بود که به‌صورت هرم از پایین به بالا کوچک‌تر می‌شد و بر بلندای آن معبد کوچکی قرار داشته است. داخل چغازنبیل چیست؟ چغازنبیل شهری باستانی از دوران ایلامی‌ها است. در این شهر زیگورات یا معبد اصلی شهر، معابد متعدد، کاخ‌ها، آرامگاه‌های سردابی و … وجود دارد. زیگورات چیست؟ نوعی معماری مذهبی و آیینی در دنیای باستان است که ساختاری برج مانند و قیفی شکل دارد.