Áratugasveiflur veðurfars (II)

Yfirborðshiti Atlantshafsins fyrir norðan miðbaug virðist sveiflast nokkuð háttbundið á nokkurra áratuga fresti. Sýnt hefur verið fram á að þessi sveifla hefur áhrif á veðurfar í minnst þremur heimsálfum með einum eða öðrum hætti eins og fjallað var lítillega um í síðustu færslu. Sveifla þessi er skammstöfuð AMO (Atlantic Multidecadal Oscillation), Emil Hannes hefur fjallað um AMO og tengsl við hitafar hér á landi. (sjá ágæta umfjöllun hans hér.)

Þegar Atlantshafssveiflan er í jákvæðum fasa líkt og var frá því um 1930 og fram yfir 1960 er tilhneiging til hitafrávika ofan meðaltals á stórum svæðum beggja vegna N-Atlantshafsins eins og sjá má á myndinni hér að neðan.

Síðustu árin hefur fasinn verið jákvæður og hlýindin sem hér hafa klárlega ríkt frá því um 1996-1997, hlýtur maður að tengja við AMO áður en nokkuð annað er skoðað.

Sé hitaferill fyrir meginland Evrópu (5°V-10°A, 35-60°N) skoðaður sést að leitni síðustu 130 ára eða svo, sýnir nokkra hlýnun. Á bak við þá þróun má greinilega sjá þátt AMO, m.a. þegar hægir á hlýnun og kólnar heldur um 1970-1980 (tímakvarðann vantar á línuritið.)

Áhrif aukinna gróðurhúsaáhrifa flækist fyrir mönnum þegar reynt er að greina áratugasveiflur veðurfars. Þær eru að verulegu ef ekki öllu leyti tengdar hægfara breytileika í eðlisþáttum úthafanna. Vandinn er sá að heldur eru þær takmarkaðar mælingarnar á hita- og seltustigi úthafanna fyrir 1960 (breyting til batnaðar frá hinu svokallaða alþjóða jarðeðlisfræðiári 1957-1958). Enn minna er vitað um lóðsnið, breytingar hafstrauma og slíkum mikilvægum atriðum fyrir veðurfar jarðar fram að þeim tíma.

Í einni rannsókn var breytingin frá 1980 til 2004 skoðuð sérstaklega þar sem áhrif hækkunar hita á heimsvísu voru metin og þeim síðan kastað út. Hækkun yfirborðshita sjávar fær þá athyglisvert mynstur eins og sjá má á næstu mynd.

Á Atlantshafinu fór AMO úr neikvæðum fasa í jákvæðan á þessu tímabili. Hlýnun er mikil eða allt að 2 til 3°C í N-Atlantshafi, en fram kemur lægra gildi úti af Nýfundnalandi. Það og almennt séð hvar og hvernig hlýnar beinir sjónum manna að Golfstraumnum og varmagjöfinni frá Mexíkóflóa og þá óhjákvæmilega hita- og seltuhringrás Atlantshafsins (AMOC). Talsverðar rannsóknir hafa verið gerðar síðustu árin til að sýna fram á tengsl AMO og AMOC. Sennilegt er að þessir þættir þ.e. hitafrávik sjávar í N-Atlantshafinu og varmastreymi norður á bóginn tengist sterkum böndum og þarf í raun alls ekki að koma á óvart. Þannig á aukinn styrkur í hita og seltufæribandinu þátt í jákvæðum fasa AMO frekar en það sé öfugt. Verst hvað erfitt er mæla styrki AMOC eða hita- og seltuhringrásina. Það flækir síðan málið verulega þegar ein afleiðing loftslagsbreytinga vegna aukinna gróðurhúsaáhrifa er álitin vera sú að það hægi á hita- og seltuhringrásinni og þar með varmastreymi hafsins hingað norður eftir. Slíkt hefur frekar verið öfugt farið síðari árin.

Í næsta pistli verður fjallað aðeins um Kyrrahafssveifluna (PDO) og vanda þess að beita loftslagslíkönum af einhverju viti til þess að spá sæmilega rétt fyrir um þessar sveiflur á áratugakvarða.

Fyrri ummæli:
Þegar öll þessi flóknu fræði eru skoðuð getur niðurstaðan mótast í tveimur gagnstæðum ályktunum.

1. Af því að þetta er hvort eð er svona flókið eigum við ekkert að vera að hafa neinar áhyggjur af hlýnun sem er svona erfitt að sanna hvort sé af mannavöldum eða öðrum orsökum.

2. Vegna þess að við vitum svo lítið um afleiðingar gjörða okkar eigum við að forðast að rugga bátnum vegna þeirrar áhættu sem við tökum með því að hafa áhrif á lofthjúpinn.

Ég hallast að síðari ályktuninni.

Ummæli:
af öllum þeim fjármunum sem núna er eytt í baráttuna gegn gróðurhúsalofttegundum, hversu miklu hefði þessi peningur getað breytt ef hann hefði verið notaður í annað? t.d. að hreinsa upp kvikasilfursmengaðan eða arsenikmengaðan jarðveg? hversu mjög hefði verið hægt að laga aðstöðu í afríku þar sem tugir milljóna nota en eldivið sér til hita og matareldunar?

loftslagsbarráttann er einhver mesta sóunn á tíma og peningum sem verið hefur. það bíða mörg mun mikilvægarimál, nærtakari mál fyrir dyrum sem hægt er að laga á nokkrum árum kannski nokkrum áratugum. árangurinn af lofstlagsbreytingum sæist kannski ef hann sæist eftir áratugi eða jafnvel löngu eftir okkar lífsdaga.

Verkefni: Tilfinning
Merking: Hneykslun;Hræðsla;Reiði