Á íslenska ríkið að borga fyrir Icesave?

Þegar bankarnir voru seldir var það trú manna að ríkisábyrgðin fylgdi ekki með. Nú hafa fjölmargar ábyrgðir fallið á ríkið ekki síst vegna lána Seðlabankans sem reyndi að bakka upp bankanna. En furðulegasta ábyrgðin er Icesave. Samkvæmt lögum og reglugerðum eiga lönd sem tilheyra EES samningnum að koma sér upp tryggingarsjóði innlána. Það gerðu íslendingar. Vandamálið er að tryggingarsjóðurinn er allt of lítill þegar allt hrynur. Lítill sparisjóður gæti verið varinn en tröllvaxnir fjárfestingabankar á Íslandi voru einfaldlega of stórir. Sérstaklega þar sem þeir söfnuðu innlánum í hundraða milljarða tali í Evrópu.

Samkvæmt lögfræðiálitum ber íslenska ríkinu ekki nein skylda til að ábyrgjast innistæður umfram tryggingarsjóðinn (sem er sjálfstæður). Samkvæmt áliti seðlabanka Frakklands er ekki gert ráð fyrir ríkisábyrgð og reyndar efast menn um að þessar evrópsku reglur hafi verið hugsaðar til enda.

Nú hefur því verið borið við að ef Íslendingar greiði ekki Icesave skuldir falli evrópska bankakerfið. Ef við gefum okkur það að þessi fullyrðing sé rétt er það algerlega glórulaust að íslenska ríkið sem er minnsta og eitt skuldsettasta ríkið í Evrópu í dag skuli vera látið borga brúsann.

Margt bendir til þess að helstu rökin fyrir ríkisábyrgð á Icesave (hvers nafn er mikið öfugmæli) séu kúganir ESB og IMF.

Þetta mál þarf að ræða opinskátt og óháð flokkapólítík.

Fyrri ummæli:
Eins og ég hef skilið þetta þá voru það neyðarlögin, sem settu þessar skyldur á okkar herðar. Þegar við ákváðum að allir innistæðueigendur á Íslandi fengju sitt greitt í topp úr þrotabúum bankanna þá lenti ábyrð á öllum innlánsreikningum á ríkinu vegna þess að samkvæmt EES reglum er óheimilt að mismuna innistæðueigendum innan EES svæðisins eftir því hvar þeir eru búsettir.

Það að ætla aðeins að ábyrgjast innistæður viðskiptavina Landsbankans í íslenskum útibúum er samkvæmt EES samningmun það sama og ef áveðið hefði verið að aðeins þeir, sem ættu innistæður í bankanum á Selfossi fengju sitt greitt í topp en viðskiptavinir annars staðar fengju einungis það, sem fæst úr tryggignasjóði innistæðueigenda. Það er nefnilega litið á það sem sama hlutin að mismuna mönnum eftir því hvort þeir búa á Selfossi eða Reykjavík eins og að mismuna þeim eftir því hvort þeir búa á Íslandi eða öðru EES ríki.

Þannig skilst mér að ef ríkistjórnin hefði tekið þá ákvörðun að allir innistæðueigendur og þá líka íslenskir innistæðueigendur ættu að sæta því að fá aðeins greitt eftir því hversu mikið tryggingasjóður innistæðueigenda næði að greiða þá hefði ESB ekki gert athugasemdir við það. Það sé hins vegar mismununin á milli innistæðueigenda eftir því hvort þeir væru með innistæður sínar í íslenskum eða erlendum útibúum bankans, sem ESB gat ekki sætt sig við.

Ástæða þess að menn töldu að það hefði slæm áhrif á hið frjálsa flæði fjármagns á EES svæðinu ef við hefðum komist upp með þessa mismunum er sú að þá töldu menn að innistæðueigendur á EES svæðinu myndu hika við að leggja fé sitt inn á bankareikninga erlendra banka og þar með ættu bankar á EES svæðinu mjög erfitt með að starfa í öðrum EES löndum.

Ég er ekki 100% viss um að þetta sé réttur skiningur hjá mér á þessu máli en tel nánast öruggt að þetta sé málið.

Ummæli:
Hér er ágætis yfirlit þar sem því er haldið fram að neyðarréttur í EES samningi tryggi okkur lögfræðilega.

"Þær ráðstafanir sem íslensk stjórnvöld hafa gripið til að því er varðar innstæður í bönkunum eru lögmætar og réttlætanlegar. Skiptir þá ekki máli hvort litið er á þær sem ráðstafanir sem falli utan gildissviðs EES-samningsins eða hvort þær verði reistar á undantekningum frá samningnum með vísan til almannahagsmuna eða neyðarréttar. Það hvíla því ekki þjóðréttarlegar skuldbindingar á íslenskum stjórnvöldum um að verða við frekari kröfum sem lúta að tryggingu innstæðna í erlendum útibúum bankanna."

Þjóðréttarlegar skuldbindingar (visir.is 15/11/2008)

Verkefni: Kaldhæðnigreining - Kaldhæðni eða ekki
Merking: Ekki kaldhæðin