Að tengja lán við launavísitölu?

Það hljómar skynsamlega að tengja verðtryggingu lána við vísitölu launa fremur en neyslu, eins og Joseph Stiglitz bendir á. Hugmynd Stiglitz á vissan samhljóm í hugmynd Þórólfs Matthíassonar hagfræðings um afkomutengingu lána, þó hugmynd Þórólfs miðist fremur við greiðslugetu fólks en verðlagsforsendur lánanna. Báðir hagfræðingarnir eru hinsvegar að leita réttlátra leiða til þess að leysa almennan og yfirþyrmandi greiðsluvanda. Í því samhengi vilja báðir líta til afkomu fólks.

Vitanlega er það alveg rétt hjá Stiglitz að verðtryggingin eins og hún hefur verið praktíseruð á Íslandi er óréttlát. Hann hefur líkt henni við lyf sem gefið er við höfuðverk en drepur í reynd sjúklinginn (og þar með höfuðverkinn). Að miða afborganir lána við síhækkandi neysluvísitölu sem þróast öðruvísi en launavísitala, felur í sér verulega hættu fyrir lántakandann. Þetta hlýtur að vera hægt að leiðrétta.

Þó er ein hlið á þessu máli sem þarf að hugleiða, og það er svarti vinnumarkaðurinn. Hann hlýtur að skekkja myndina, hvort sem við erum að tala um að afkomutengja afborganir eða miða verðtryggingu við launavísitölu.

Er hægt að finna "rétta" launavísitölu í landi þar sem svartur vinnumarkaður þrífst undir (og jafnvel ofan á) yfirborðinu?

Þó ég spyrji svona - er ég samt höll undir þessar hugmyndir að breyta við miði lánanna þannig að afborganir þeirra og verðþróun fylgi fremur afkomu fólks en annarri verðlagsþróun. En til að slík breyting feli í sér eitthvert réttlæti, þurfa forsendur að vera réttar. Málið er því ekki einfalt.

Fyrri ummæli:
Góð hugleiðing hjá þér. Þessi verðtrygging lána er í raun skemmd vara eins og Sitglitz bendir á.

Það er neysluverð sem er mælikvarðinn. Ekki óskylt og með myntkörfulánin sem núna eru að rústa fjárhag fjöldans.

Og þessi neysluverðsmælistika - fær hún ekki mikið fóður frá þeim sem "vinna " svart. Þeir hafa jú meira milli handanna til neyslu sem aftur hækkar lánabyrgði réttlátra sem ranglátra í núverandi kerfi.

Mér finnst að launavísitala sé sanngjarnari sem grunnur en neyslan.

Síðan verður að taka mjög strangt á allri svartri vinnu- háar sektir og fangelsisdóma- þurrka óværuna út.

En ekki má gleyma því mikilvæga- að fólk sjái sér hag í því að spara- ef ekki- þá verður ekkert til að lána út.... það verður ekki bæði haldið og sleppt.

En núna ríkir hrikalegt óréttlæti í garð heimila fjölskyldufólks - á húsnæðislánum.. Og nú ert þú á þingi.... þar er hreyfiaflið til breytinga.

Sæl Ólína það er ekki hægt að láta einhverja ímyndaða stærð svartrar atvinnustarfsemi koma í veg fyrir úrbætur til handa almenningi.Þið í ríkistjórnarflokkunum verðið að átta ykkur á því að úrbóta er þörf núna til handa almennum lánagreiðendum.Vanskil hrannast upp hjá fólki og jafnvel fólk sem alltaf hefur staðið við sitt er á leið í vanskil bara vegna þess hversu lánin hafa hækkað og tekjur standa ekki lengur undir greiðslum. Almenningur horfir þessa dagana upp á að útvaldir fái skuldir sínar niðurfeldar af því að þeir fengu lán til hlutabréfakaupa með veð í bréfunum sjálfum, þetta stóð almennum lántakendum ekki til boða, heldur þurftu þeir að setja alt sitt undir og jafnvel sinna nánustu. ´Réttlæti eða ekki það er ekki málið aðgerða er þörf núna ekki á morgun. Það er hlutverk þitt sem þingmanns að koma í veg fyrir svarta atvinnustarfsemi seinna, og erfitt að sjá hvernig verður rétt af með þessa skattastefnu stjórnvalda. Aðgerðir Takk.

Ummæli:
Réttlátast væri að tengja lán vegna íbúðarkaupa við vísitölu fasteignaverðs, hvað sem menn vilja svo gera við önnur lán.

Það virkar sem heimill á óhóflega verðhækkun fasteigna, aftrar offramboði á lánsfé á íbúðamarkaði (með tilheyrandi loftbóluhættu) og tryggir að lánin verða aldrei hærri en verðmæti fasteignanna, eins og því miður margir eru að lenda í núna.

Að tengja lán við launavístölu þýðir að ef t.d. verður "launaskrið" hjá þeim sem hafa hæstu launin hækka lánin hjá öllum. Það má vel vera að það sé samt skynsamlegra en vísitala neysluverðs, en óhjákvæmileg hliðarverkun yrði að það hefði alltaf áhrif á kjarasamninga og launabreytingar.

En allar hugmyndir sem ganga í þá átt að leiðrétta ástandið eru af hinu góða og ber að skoða með opnum hug.

Verkefni: Tröllaveiði - Nettröll eða ekki
Merking: Ekki nettröll