Femínismi og rasismi

Femínistar eiga ekki upp á pallborðið í bloggheimum um þessar mundir. Mér satt að segja hrýs hugur við þeim munnsöfnuði sem fram hefur komið í þeirra garð að undanförnu. Um leið velti ég því fyrir mér hvað valdi þessu.

Fyrir tuttugu árum - þegar ég var enn ung og bjartsýn kona - taldi ég að við konur stæðum á þröskuldi þess að ná fram fullu jafnrétti. Að vísu heyrði maður stundum talað í fyrirlitningartóni um rauðsokkurnar. Það var sami tónninn og heyrðist þegar "allaballa" og hernámsandstæðinga bar á góma. Þá fylgdi jafnan viðskeytið "lið" (þetta hernámsandstæðingalið - þetta vinstralið).

Jæja, þetta var þá. Ég trúði því statt og stöðugt að svona yrði þetta ekki lengi. Og þegar dætur mínar fæddust leyfði ég mér satt að segja að vera bjartsýn fyrir þeirra hönd. Trúði því að þegar þær kæmust á minn aldur (sem þær eru á núna) myndi þjóðfélagið líta allt öðruvísi út, og tækifæri ungra kvenna verða hin sömu og tækifæri ungra karla. Þá á ég ekki bara við atvinnutækifæri og menntun heldur líka kaup og kjör, að ég tali nú ekki um virðingu fyrir konum.

Jæja. Mikið vatn er til sjávar runnið, og vissulega hefur ýmislegt áunnist. Konur eru meirihluti þeirra sem stunda háskólanám. Og þær eru að hasla sér völl á vísindasviðinu. Nú nýlega voru tíu stúdentar verðlaunaðir fyrir framúrskarandi vísindastörf í raunvísindum - þar af átta stúlkur. Ó, já. Konurnar eru að standa sig. Þær geta og vilja. Ég held þær þori líka.

Samt er enn langt í land að þær njóti kjara og tækifæra til jafns við karlmenn. Enn eru stjórnir fyrirtækja að stærstum hluta skipaðar körlum. Kannanir sýna að konur eiga enn langt í land með að ná launajafnrétti. Í opinberri umræðu eiga þær líka undir högg að sækja - einkum þær sem standa fremstar í flokki fyrir kvenréttindum.

Nú má vera að forsvarsmenn femínista hafi í einhverju farið of geyst - eða öllu heldur teygt baráttuna inn á ómarkvissar brautir. Sjálf get ég verið þeim ósammála um eitt og annað (nefni bara nýlega umræðu um bleik og blá ungbarnaföt). Hvað um það. Ég er þeim þakklát fyrir að halda uppi umræðu um kvenréttindi. Við þurfum ekki að vera sammála um alla hluti. En ég er þeim sannarlega þakklát fyrir að standa fremstar í flokki og halda umræðunni áfram þrátt fyrir oft á tíðum neikvæð viðbrögð og niðrandi umtal.

Því finnst mér nóg komið af munnsöfnuði og ofstopa þeirra sem ekki eru sammála talsmönnum kvenréttinda hér á netinu. Sumt af því sem hér hefur verið látið fjúka er ekkert annað en rasismi sem beinist að tilteknum skoðanahópi. Sú tilhneiging að skipta málsmetandi konum í tvo hópa, femínista og svo aðrar konur, er heldur ekki gæfuleg að mínu mati.

Hver er mælikvarðinn á femínista? Er orðið femínisti orðið skammaryrði? Ef svo er, þá er kominn tími til fyrir okkur konur að spyrna við fótum og taka til varna fyrir þær konur sem standa fremstar í þessari víglínu. Þær eru ekki að berjast fyrir sig einar. Munum það.

Fyrri ummæli:
Þakka góðan og hófstilltan pistil, Ólína.

Nei hættu nú alveg Ólína. Nú hefurðu sent kvennréttindabaráttuna í algerlega nýjar víddir. Nú held ég að þið mættuð ráða ráðum og skilja hismið frá kjarnanum og rifja upp hvert markmiðið er með þessari baráttu. Setijið þetta bara niður á blað...svona manifesto. Svona málflutningur mun ekki hjálpa málstaðnum né jafna sættir. Skoðaðu nú hvað felst í því að kalla einstakling rasista. Skoðaðu hvað felst í því að dæma hóp fólks rasista og þar með margar kynsystur þínar. Er þetta ekki bara frumhlaup af þér? Eruð þið ekki bara að tapa sjónar á sameiginlegum markmiðum og þessum smáhnýtingum. Ekki er þetta trúarbragða og/eða kynþáttastríð?

Er það ekki einmitt svona fljótfærni og fullyrðingagleði, sem vakið hefur hvað mest upp af þeirri úlfúð og klofningi sem ríkir um málefni ykkar...okkar. liggur mér við að segja?

Með fullri vinsemd.

||

Ég hugsa að það sem Árnþór á við með offari er að fámennur hópur kvenna hafa fyrir hönd fjöldans, án ráðfæringar heimtað svokallaðan kynjakvóta í stjórnsýslu og einkageira og heimtað lagalega þvingun til aðkoma þeim markmiðum fram. Þetta er náttúrlega offar í samhenginu óþolinmæði að ætla að slíkur jöfnuður verði settur á svona einn tveir og þrír. Á sama tíma hefur engin áhersla (að sjálfsögðu) verið sett á að þvinga slíkum jöfnuði upp á önnur minniháttar karl-læg störf, né að þvinga karlmenn í Kven-læg störf. Hér er einvörðungu verið að heimta völd og feita launatékka til handa þeim, sem eru í forsvari þessarar baráttu. Ég held að ef litið er um farinn veg, þá hafi gífurlega mikið náðst fram í jafnréttismálum og að meira muni nást fram í sífellt hraðari framsókn með eðlilegri aðlögun og jöfnum og málefnalegum þrýstingi.´

Nánast allar þær stúlkur og konur, sem ég tala við fyrirverða sig fyrir málflutningi kynsystra á borð við Sóleyju og Kolbrúnu, sem virðast vera á einhverju athyglistrippi og úr tengslum við allan veruleika. Hvaðan þær fá sína mynd af umheimi kvenna er mér algerlega hulið. Ég styð sjálfur eindregið þann mikla mun, sem felst í lágum launum kvenlægra starfa og þar þarf að hamra járnið innan ASÍ m.a. og á réttum málefnalegum grunni en ekki með trúarbragðalegri yfirlýsingagleði. Launamismunun verður líka að vera mæld á réttum forsendum en ekki út frá heildartekjum, því víst er að karlmenn hafa a.m.k. fjórðungi fleiri vinnustundir að baki sínum tekjum.

Svo er spurningin: Er rétt af ykkur að heyja þessa baráttu á bloggsíðum og í blaðagreinum? Mér finnst það oft bera keim þess að viðkomandi, sé að upphefja sjálfa sig og praktíseri síst, það sem hún er að prédika, eins og oft vill brenna við hjá þeim, sem hafa trú sína í flimtingum á torgum og samkomum. Það eru þó bara mínar vangaveltur og auðvitað veit ég ekki neitt frekar en hver annar. Skoðanaskipti kallast það í minni sveit. En ef ég verð úthrópaður og í dilk settur fyrir þær skoðanir, sem geta að sjálfsögðu þróast og breyst, þá er tekið fyrir að ég geti tekið uppbyggilegann þátt í mótun þessara hluta. Að kalla fólk rasista er því að mínu mati yfirgangur og skoðanakúgun.

||

ég styð sjálfur eindregið EKKI...á að standa, svo ég verði nú ekki tjargaður og fiðraður fyrir prentvillu.

||

Sæl Ólína,

Ég er sammála mörgu hér að ofan. Ég held hins vegar að sjálfskipaðir fulltrúar kvenna og femínista í landinu séu á villigötum þótt allir séu sammála hinu endanlega markmiði um jöfn tækifæri karla og kvenna.

Áhrif baráttunar á ímynd kvenna

Ég held að barátta sem gengur út á að staglast á því endalaust hvað einhver tiltekinn hópur hafi það slæmt og hvað allir eru vondir við hann hafi slæm áhrif á ímynd viðkomandi hóps. Viðkomandi hópur stimplast sem "minniháttar" og ekki ráðandi eða gerandi í sínu lífi heldur einhver sem flýtur með straumnum og þyggur það sem að honum er rétt - loðna en ekki lax. Væri fulltrúi úr svoleiðis hópi þitt fyrsta val værir þú að velja einhvern í stjórnunarstöðu?

Konur eru í umræðunni oft svona hópur. Kennarar eru það líka. Það er miklu oftar talað um kennara en við kennara.

Málflutningur oftast sjálfskipaðra fulltrúa kvenna í hópi femínista hefur mjög oft verið á þessari neikvæðu fórnarlambabylgjulengd. Neikvæður, konur eru fórnarlömb, þær fá ekki þetta og ekki hitt, það þarf að hjálpa þeim með sértækum aðgerðum, styðja þær eins og þær séu ekki fullfærar um að ganga sjálfar. Þátttakendur í þessari umræðu tala konur niður. Úr þessu verður stöðug neikvæð umræða í garð kvenna. Ég held að sú umræða hafi neikvæð áhrif, sérstaklega á sjálfsmynd kvenna - þeir eru litlar og veikburða og geta ekki framkvæmt sjálfar - en einnig á ímynd kvenna í samfélaginu.

Umræða femínista ætti að ganga út á að hampa því sem vel er gert. Tala konur upp en ekki niður. Það kostar líklega 1-2 milljónir á dag að setja heilsíðuauglýsingu í Moggann og Fréttablaðið með mynd og umfjöllun um öfluga konu sem er að gera góða hluti í samfélaginu. Með afslætti væri örugglega hægt að gera þetta fyrir ca. 150 milljónir, annan hvern dag í heilt ár. Ég er viss um að einhver fyrirtæki væru til í að kosta þetta. Fyrirmyndir - konur að gera góða hluti á óteljandi sviðum þjóðfélagsins. Konur sem eru ráðandi í sínu lífi. Laxar en ekki loðnur. Þetta væri ekki svo ólíkt efnistökum kvennablaðs Frjálsrar verslunar sem hampar nokkur hundruð konum árlega. Ég held hins vegar að ekkert mjög margar konur lesi það blað, a.m.k. ekki hin almenna kona. Hún les ekki mikið Frjálsa verslun. Þetta gæti verið einn þáttur í að byggja upp ímynd hinnar sterku konu og að auglýsa öflugar konur sem nýta má til stjórnunarstarfa hjá fyrirtækjum, félagasamtökum og hvar sem er í þjóðfélaginu.

Launamunur kynjanna

Hvað launamun kynjanna áhrærir held ég að VR hafi hitt naglann á höfuðið þegar þeir gerðu auglýsinguna um að konur ættu að biðja um 30% hærri laun en þeim sjálfum fyndist þær ættu að biðja um. Ég held að launakröfur kvenna og karla litist töluvert af því að 60% kvenna vinna á föstum kjarasamningum hjá hinu opinbera en einungis um 15% karla.

Þetta fær mig til að draga þá ályktun að þegar konur tali saman um laun þá kvarti þær yfir laununum sínum en upplifi sig fastar í einhverju mynstri kjarasamnings stórs hóps og geti lítil áhrif haft á laun sín nema á margra ára fresti með verkföllum o.þ.h. Þær og 60% vinkvenna þeirra fái greitt samkvæmt föstum kjarasamningum sem þær upplifa sem óbreytanlega og möguleikan til áhrifa þar á lítinn.

Karlar tala hins vegar sín á milli um það hvað þeim hafi tekist að semja um enda 85% vina þeirra á almennum vinnumarkaði. Ég tel að þeir upplifi sig mun meiri geranda í sínum launamálum og þeir reyni að semja, jafnvel þótt þeir vinni hjá ríki og sveitarfélögum á föstum samningum. Allar kannanir sýna að karlar eru líklegri til að vera yfirborgaðir en konur, jafnvel hjá hinu opinbera. Ég held að það sé vegna þess að þeir eru líklegri til að biðja um það og líklegri til að segja starfinu lausu ef þeir fái ekki laun sem þeir eru sáttir við.

Ég held að þessi breyta, hugarfar kvennanna sjálfra, vegi mjög þungt þegar kemur að launamun kynjanna. Ég held því að honum verði ekki eytt með lögum heldur með áróðri til kvennanna sjálfra. Af hverju skyldi ég greiða konu 350 þús. í laun ef hún biður bara um 300 þús.?

Önnur breyta tel ég vera hlutfall launa í heildarumbun/upplifun starfsmanna vegna tiltekins starfs. Það eru margir aðrir þættir en laun sem skipta máli. Sveigjanleiki vinnutímans og lengd vinnutímans eru t.d. þættir sem skipta miklu máli sem og tækifæri til yfirvinnu. Mér finnst í kringum mig að konur séu oft tilbúnar að slaka á launakröfum sínum t.d. ef þær eru alltaf komnar snemma heim úr vinnunni eða t.d. ef þær eiga kost á löngum fjölskylduvænum fríum eins og t.d. meðal kennara. Þeir eru oft komnir heim um svipað leyti og börnin sín, geta unnið mikið heima hjá sér fram á kvöld, fá lengri frí en aðrir um jól, páska og sumar en á móti kemur að þeir taka sér t.d. ekki svo auðveldlega frí á miðjum vetri. Þetta tel ég að séu þættir sem konur meta hærra en karlar og því eru þær síður líklegri en karlar að hætta í láglaunaðri kennarastöðu launanna vegna.

Allar kannanir í gegnum tíðina sýna líka að karlar vinna að meðaltali lengri vinnudag en konur. Það hefur áhrif á laun, þ.e. ekki bara að heildarlaunin verði hærri vegna lengri vinnutíma heldur er vinnuveitandinn tilbúinn að greiða hærra verð almennt fyrir starfsmann sem er tilbúinn að helga stærra hlutfall lífs síns fyrirtækinu.

Ég tel mikilvægt að hafa áhrif á þær breytur sem hafa áhrif á ofangreinda þætti. Það verður ekki gert með lögum, nema hugsanlega með t.d. jöfnum rétti beggja foreldra til fæðingarorlofs sem væri skref í rétta átt.

||

Góður pistill Óliína. Brátta kvenna fyrir jafnrétti og jafnræði hefur verið að missa broddinn í allri efnishyggjunni og konur hafa sofnað á verðinum. Eins og andsvörin hér að ofan bera vitni um er enn hægt að spyrja: Ef að kona talar hug sinn einsömul út í skógi, hefur hún samt rangt fyrir sér?

kv,

||

"Því finnst mér nóg komið af munnsöfnuði og ofstopa þeirra sem ekki eru sammála talsmönnum kvenréttinda hér á netinu. Sumt af því sem hér hefur verið látið fjúka er ekkert annað en rasismi sem beinist að tilteknum skoðanahópi."

Ég er sammála því að heiftin og munnsöfnuðurinn í garð femínista er oft sláandi. En rasismi getur þetta aldrei talist af þeirri einföldu ástæðu af femínistar eru ekki eftir því sem ég best veit skilgreindir sem kynþáttur, allavega ekki skv. neinum þeim forsendum sem teljast viðurkenndar.

Rasismi er ekki það sama og fordómar, rasismi er það sem þeir sem eru haldnir kynþáttafordómum aðhyllast.

||

Ég er sammála þeim jóni Frímann, Jóni Steinari og Sigurði. Þar kemur flest fram sem ég vildi sagt hafa.

Öll aðalatriðin í gagnrýni á málflutning femínista snýst að mestu um þetta jafntölujafnrétti sem koma á í æðstu snobbstöðum samfélagsins. En hversu "neðarlega" skal fara. Engin svör. Bara frasar um launamun og karllæg viðhorf.

Því er ekki svarað að þegar meirihluti háskólafólks eru konur og 50% fleiri konur útskrifast sem stúdentar er svo augljóst að engin þörf er að skipta störfum á milli kynja.

Feministar og fylgifiskar þeirra hafa komið sér upp einskonar feminískum sjálfssala sem spýtir út sér frösum en geta ekki með nokkru móti svarað nokkurri gagnrýni. Það er óþolandi.

||

Þetta bakslag kemur vegna þess að við sofnuðum á verðinum. Mér finnst afskaplega leiðinlegt að sjá hvað mikið af ungu fólki, ekki síst konur, eru ómeðvitaðar um jafnréttisbaráttuna og út á hvað hún gengur. Þetta unga fólk er að úthúða þeim sem að börðust fyrir þeim sjálfsögðu réttindum og tækifærum sem að þau hafa í dag.

En ég verð þó að segja að þau málefni sem hafa verið á dagskrá undanfarið, sbr bleik eða blá teppi á nýfæddum og karlahorn í Hagkaup eru afleiðingar vandans en ekki orsök. Að einblína á það er varasamt því fyrir þá sem að skilja ekki stóru myndina þá lítur það út eins og "nöldur" eða "feministavæl" eins og við höfum séð mikið af unsanfarið. Svolítið eins og að setja plástur yfir krabbamein. Það þarf að vinna í orsökinni, hugarfarinu, til að breyta hlutum, ekki afleiðingunum.

||

Ungar konur hafa fullt sjálfstraust til að takast á við hvað sem er og engin fyrirstaða er í fyrirtækjum vegna þess að þau hafa ekki efni á því að ráða ekki hæfasta starfsmanninn hverju sinni. Það þarf enga jafnréttisstofu til að segja þeim það.

Jafnréttið er komið sem betur fer, en það verður að leyfa körlum af erfingjakynslóðinni að klára sín ævistörf og pakka saman sínu hafurtaski í rólegheitum áður en þeir setjast í helgan stein, án þess að gerður sé aðsúgur að þeim eða gert lítið úr þeim. Ef farið er í handaflsaðgerðir til að skipta konum og körlum jafnt á milli valdastarfa væri aðeins verið að búa til misrétti enda væri þá verið að grípa inn í farveg sem er að myndast af sjálfu sér.

Tökum dæmi: Í grein þar sem karlar eru í meirihluta er eðlilegt að yfirstjórn endurspegli hlutföll kynjanna en það er ekki alltaf einfalt. Karlar sem voru aldir upp sem erfingjar þessa lands hafa æft sig betur sem stjórnendur, haft sig meira í frami en konur og látið eins og höfuð ættarinnar. Sjálfstraustið hefur því verið gott en sjálfstraust ungra kvenna er ekki minna en ungra karla.

Já, þegar 50% fleiri konur taka stúdentspróf er framtíð kvennanna björt og alveg ljóst að þeim hefur ekki orðið meint af því að vera stúlkur í ljósbleiku eða bera kvennanöfn. Eftir svona 20 ár verða konur og karlar álíka mörg á þingi og þær munu hafa sig jafn mikið í frami og karlar og munu ekki tvítóna við að mæta í þátt eins og Silfur Egils enda verða álitsgjafarnir og erfingjarnir sestir í helgan stein eða komnir undir græna torfu. Jafnréttið er komið þótt erfingjarnir séu ekki allir dauðir. Tími kvenna er kominn þótt tími forystukarlanna sé ekki alveg liðin.

||

Ég er sammála þér Benedikt að skipta konum og körlum jafnt í stöður bara til að hlutföllin séu jöfn er varla áhrifaríkt. Það þarf að vinna í að breyta hugarfari fólks, ekki afleiðingunum eins og ég sagði fyrr. En það er líka varasamt að álykta að þegar 50% fleiri kvenna útskrifist með stúdentspróf að það sé komið jafnrétti. Það eru svo mörg grundvallaratriði sem að koma að þessu, og hlutir sem við gerum og hugsum ósjálfrátt sem að móta okkur. Konur hafa líka alist upp við að trúa því að þær eigi að vera í eldhúsinu, eða að þær séu ekki jafnhæfar körlum, eða geti ekki lært stærðfræði, eða hvað það nú er. Það eru auðvitað undantekningar, en það afsakar ekki né útskýrir regluna. Sem barn þá langaði mig að verða smiður, en það voru bæði karlar og konur sem að sögðu mér að það væri karlavinna. Margar hugmyndir eins og þessar eru ennþá fljótandi um en við gerum okkur ekki grein fyrir því. Ég er ekkert að segja að allir hugsi svona, og ég er sammála þér varðadi karla af erfingjakynslóðinni (og konum væntanlega líka ) en það er eitthvað af þessum hugsunarhætti sem hefur tekið fótfestu í unga fólkinu í dag. Afhverju er það? Ég bara skil þetta ekki.

||

Takk fyrir ljómandi pistil Ólína.Það er einnig kominn tími til að við karlar stöndum upp til varnar femínistum í jafnréttisbaráttunni. Bestu kveðjur,

||

Orðið femínisti (eða -ismi) er hálfmisheppnað eða í besta falli fráhrindandi nú á tímum. Ef á karla er hallað einhvers staðar og ég vil endilega berjast fyrir bótum þar á ætti ég þá að kalla mig maskílista? Jafnrétti er eitthvað sem lang-, langflestir vilja stuðla að og styðja en það er hálfpirrandi að þeir sem harðast berjast fyrir umbótunum skuli kenna sig við annað kynið og sífellt tala um karla eins og um einn hóp sé að ræða: Karlar eru í meirihluta í stjórnum stórra fyrirtækja, karlar nauðga konum, karlar tala niður til kvenna og svo framvegis. Karlar eru alls konar. Til dæmis eru til karlar sem komast ekkert áfram á sínum vinnustað, karlar sem sækjast ekki eftir frama, fá lægri laun er aðrir fyrir sambærilegt starf, karlar sem er illa farið með á heimili sínu og meira að segja karlar sem Egill karlar aldrei á í þáttinn sinn. En þessir karlar eru ekki fórnarlömb misréttis eins og konur því þeir tilheyra kyni sem að meðaltali hefur mestu völdin í þjóðfélaginu. Ekki satt?

Eru kynin eini mælikvarðinn á jafnrétti?

"Samt er enn langt í land að þær njóti kjara og tækifæra til jafns við karlmenn. Enn eru stjórnir fyrirtækja að stærstum hluta skipaðar körlum." Af hverju koma stjórnir fyrirtækja alltaf fyrst upp í hugann? Um leið og hlutfall kvenna í stjórnum fyrirtækja nær 50%, t.d. meða lagasetningu, er þá jafnrétti náð?

Styðjum jafnrétti allra. Verum jafnréttissinnar, baráttufólk fyrir jafnrétti allra.

||

Er þetta ekki baráttan endalausa ? Er ekki vandinn sá að genin eru ekki þau sömu hjá karli og konu ? Það er erfitt við þetta að eiga þegar heilastarfsemin er annarsvegar-- og þó svo okkur takist að knýja fram breytingar hjá parti úr einni kynslóð- þá koma bara nýjar kynslóðir með þessi sömu gen og baráttan heldur áfram--endalaust...

Skoðið bara söguna ..þetta er svona smá innlegg í umræðuna

Ummæli:
Sæl Ólína,

Ekki er ég nú sammála mörgu í þínum pistli þó að ég sé sammála því að umræðan þurfi að vera á hærra plani en hún er í dag. Bleikur smábarnafatnaður og afdrep fyrir viðskiptavini í Hagkaup er eitthvað sem skipta ekki máli í þessu samhengi. Skítkast, upphrópanir, uppnefni ýmis konar á báða bóga og jafnvel einelti er því miður einkenni þessarar umræðu og eiga bæði karlar, konur og feministar sök í því máli.

Hins vegar er ég mjög sammála Sigurði Viktori Úlfarssyni sem commentaði hér að ofan að flestu leyti. Þegar umræðan kemst þá það stig sem hann heldur henni á og við förum að ræða um staðreyndir og það sem skiptir máli þá held ég að framgangur jafnréttis eigi eftir að verða mun hraðari en hann er í dag.

Bestu kveðjur

Verkefni: Hatursorðræða eða ekki
Merking: Ekki hatursorðræða