Mun meiri virðisauki en af stóriðju.

Einkennilegt er það að í vikulegum og stundum daglegum síendurteknum viðtölum við talsmenn atvinnulífsins minnast þeir aldrei á ferðaþjónustuna.

Daginn eftir hrunið 2008 jókst eftirspurnin eftir ferðum til Íslands en á það minntist ekki nokkur maður, heldur var öll hugsunin við það hvort hér gætu risið sem flest álver eftir svo og svo mörg ár.

Það er búið að fara margsinnis í gegnum það að mun meiri virðisauki rennur hlutfallslega inn í þjóðarbúið af sjávarútvegi og ferðaþjónustu en af stóriðju.

Ástæðan er tvíþætt.

Hráefni sjávarútvegsins er tekið upp úr auðlindalögsögu landins og er því eign okkar frá byrjun en til stóriðjunnar þarf að kaupa hráefni yfir þveran hnöttinn til þess að framleiða annað hráefni úr því og selja.

Orkusamningarnir og allir aðrir samningar við hin erlendu stóriðjufyrirtæki eru þannig að arður þessara fyrirtækja er langstærsti liður starfseminnar og rennur úr landi.

Útreikningarnir varðandi ferðaþjónustuna eru flóknari en leiða til svipaðrar niðurstöðu, sem sé þeirrar, að virðisaukinn sem rennur inn í þjóðfélagið sé hlutfallslega meira en tvöfalt meiri en vegna stóriðjunnar.

Meðal annars er það vegna þess að jafnvel þótt öll náttúra og orka landsins yrði sett í að framleiða fyrir álver fengi aðeins 2% vinnuafls þjóðarinnar atvinnu í álverunum.

Og jafnvel þótt menn segðu að með afleiddum störfum gæti þetta komist upp í 8% standa 92% vinnuaflsins út af, og þessi 92% kalla stóriðjufíklar í háðungarskyni "eitthvað annað" og átelja mig og skoðanasystkini mín fyrir að halda því fram að þar liggi sóknarfæri sem dugi.

Fyrri ummæli:
Stóriðjan á Reyðarfirði styrkir ferðaþjónustuaðila á staðnum og reyndar alla aðra þjónustu líka. Fyrir daga stóriðjunnar var nánast vonlaust að reka hótel á Reyðarfirði. Í dag er rekstrargrundvöllurinn mun betri.

Á Eskifirði er rekin afar athyglisvert ferðaþjónustufyrirtæki, http://mjoeyri.is/ . Með fjölgun íbúa í Fjarðabyggð vegna álversins og bættri þjónustu á alla lund í sveitarfélaginu, hefur rekstrargrundvöllur þess fyrirtækis stórbatnað.

.... og þegar ég tala um að stóriðjan "styrki" ferðaþjónustuna, þá er ég ekki að tala um ölmusustyrki

||

Ómar finnst þér ekki að við þurfum að setja skýrari leikreglur utan um ferðamennskuna áður? Stýra aðgangi ferðamanna um landið? Núverandi fyrirkomulag er glórulaust. Hvað hafa skátarnir t.d. efni á að sækja marga túrista á mokkasíum upp á jökul? Hingað koma menn, leigja sér bílaleigubíl, drulla og míga þar sem þeim sýnist. Henda rusli og vaða um landið eins og enginn sé eigandinn. Meðan svo er, á maður þá að gleðjast yfir þessari frétt?

PS. Ég tala nú ekki um sölu kvikmyndafyrirtækja og auglýsingafyrirtækja á tökustöðum ,,locations" til erlendra aðila og skilja svo við sig eins og innrásarher. Hirða svo allar tekjurnar. Tekjur ríkisins af þessu eru svo litlar sem engar þar sem fyrirtæki borga jú skatta af hagnaði, sem þessi fyrirtæki passa sig á að sýna aldrei. Eigum við að fagna þessari þróun?

||

Birgir, það sem þú segir um kvikmyndafyrirtækin er ósanngjarnt að tvennu leyti. Annars vegar ganga flestir mjög vel um þó svo að dæmi séu til um það sem þú nefnir. Sum kvikmyndafyrirtæki fara aftur og aftur á sömu staðina og vilja að sjálfsögðu ekki koma að þeim eins og innrásarher hafi gengið um svæðið. Á að dæma alla út frá skussunum eða horfa til reynslunnar og setja reglur? Væri ekki skynsamlegra að hafa eftirlit með þessu og jafnvel að krefjast trygginga þegar mikið stendur til?

Hitt atriðið sem þú gleymir er að þjóðarbúið hagnast af gjaldeyristekjum, skattlagningu og síðast en ekki síst landkynningu sem af þessu hlýst. Kvikmyndir teknar hérlendis er besta landkynning sem hugsast getur og má líta á sem ókeypis markaðssetningu.

Og þú Gunnar ættir að tala varlega um ölmusustyrki. Hvað er það annað en ölmusa að láta Alcoa fjármagna byggingu íþróttahúss á Reyðarfirði? Þetta kallast að kaupa sér velvild.

||

Alltaf sama spurningin, hvort samfélagið sé betra, það sem spunnið er úr fáum, öflugum þráðum, eða mörgum þynnri. Svarið liggur fyrir í þróuðum löndum sem vinna eftir rannsóknum og niðurstöðum, ekki sleggjudómum og þeim sem hrópa hæst.

Nóg að skoða rannsóknir og útgefnar skýrslur hjá leiðandi löndum eins og Ástralíu og Kanada.

Þjóðhagslega hagstæðustu rekstrareiningarnar eru þær sem auka tekjur án mikillar fjárfestingar og eru dreifðar um allt samfélagið - þ.e. betri nýting þeirrar fjárfestingar sem þegar var fyrir hendi í samfélaginu. Gott dæmi um þetta er afskekktur bóndi sem leigir ferðamanni aukaherbergi og veiðistöng. Engin fjárfesting, en hlutfallslega miklar tekjur.

Í framhaldinu hafa þessi lönd lagt gríðarlega áherslu að efla fyrirliggjandi tekjustofna (heimamanna og þeirra styrk) - ekki risalánapakka sem ryðja út öðrum samfélagsstoðum, gríðarlegu fjármögnunarútstreymi og einhæfingu.

Ég man sérstaklega eftir því þegar Ástralía breytti áherslum í ferðaþjónustu, af risaverkefnum með japanskan markhóp sem eyddi miklum upphæðum pr. dag. Markhópur sem nýtti breiðþotur, hótel og rútur í japanskri eigu - yfir á bakpokaputtalinga sem dvöldu lengi í landinu, gengu um sveitirnar með gat á malnum og dreifðu þannig brauðmolum upp um afskekktar sveitir. Þessi markhópu var miklu verðmætari að raunvirði fyrir samfélagið heldur en japaninn.

Samskonar dæmi eru frá Svíþjóð og Finnlandi. Sveitarfélögin þar hafa flutt áhersluna á að styðja fjárfestingargetu heimamanna, sem dreifast þétt um sveitarfélagið.

Nú er ég að athuga hvort ég eigi að koma frekar með fyrirtækið mitt til Íslands eða Svíþjóðar. Alveg sama hvað ég skoða, allt er Svíþjóð í vil - nema villimennskan.

Ummæli:
Ertu svo skyni skroppinn Sigurður, að þú gerir ekki greinarmun á styrkjum til samfélagsverkefna og styrkjum til fyrirtækja?

Alcoa styrkti byggingu knattskyrnuhallarinnar um 200 miljónir króna, sem er að mig minnir um þriðjungur af heildarkostnaði við bygginguna. En þetta var ekki eingöngu styrkur því þetta var einnig samningur um að Alcoa fengi aðgang að höllinni fyrir starfsmenn sína og gátu þeir því sleppt að byggja íþróttaaðstöðu við álverið, eins og upphaflegu áætlanirnar gerðu ráð fyrir.

Í dag fær Alcoa fjóra tíma í viku í höllinni, tvo kvenna og tvo karlatíma, auk þess að hafa aðgang að húsinu fyrir sérstakar uppákomur á vegum fyrirtækisins.

Alcoa styrkir ótal tómstunda og menningarverkefni á Austurlandi og einnig hafa þeir styrkt heilbrigðisstofnanir, björgunarsveitir og fleira. Hér eystra tekur fólk þessu fagnandi, en "Latte-lepjandi 101 liðið" lítur auðvitað á þetta eins og verið sé að múta fólki hér til góðvildar í garð fyrirtækisins.

Verkefni: Hvatning
Merking: Engin hvatning