Kristnitakan á Íslandi

Kristnitakan á Íslandi

Norrænir menn kynntust kristni í víkingaferðum t.d. á Bretlandseyjum. Á Norðurlöndum reis trúboðsalda á 10. –11. öld og náði til Íslands á 10 öld.
Nokkrir trúboðar lögðu leið sína til Íslands. Fyrstir voru Þorvaldur Koðránsson og Friðrekur biskup frá Saxlandi í Þýskalandi. Ólafur Tryggvason sendi Stefni Þorgilsson hingað til lands og síðar Þangbrand Vilbasússon.
Hallur Þorsteinsson frá Þvottá í Álftafirði, Gissur hvíti Teitsson af Mosfellingaætt og Hjalti Skeggjason úr Þjórsárdal voru með þeim fyrstu sem tóku trú og létu skírast.
Gissur hvíti og Hjalti fóru til Noregs til að hitta Ólaf konung Tryggvason. Hittu þeir konung reiðan. Hafði Þangbrandur þá borið Íslendingum illa söguna.
Konungur var með hótanir og tók fjóra gísla. Gissur og Hjalti lofuðu að reyna að kristna Íslendinga.
Gissur og Hjalti fóru á Alþingi og boðuðu kristna trú. Varð uppi fótur og fit. Þorgeir Ljósvetningagoði var fenginn til að fella úrskurð.
Mikil pressa var á Íslendingum vegna gíslatökunnar. Viðskipasambönd við útlönd voru í hættu.

Fyrir kristnitökuna var ásatrú
Norrænir menn kynntust kristni í víkingaferðum t.d. á Bretlandseyjum. Á Norðurlöndum reis trúboðsalda á 10.-11. öld. Trúboðsaldan náði til Íslands á 10. öld.
Árið 1000 gerðist stórmerkilegur atburður á Íslandi. Íslendingar tóku kristna trú. Áður var ásatrúin ríkjandi hér allt frá landnámi. Ásatrúin er einnig nefnd “heiðinn siður.” Ásatrúin á sér langa sögu og er hægt að rekja söguna aftur til Grikkja og Rómverja og jafnvel enn lengra.
Ásatrúarmenn áttu mörg átrúnaðargoð s.s. Óðin, Þór, Frey, Tý, Baldur, Njörð, Frigg og Freyju.
Hátíðir Ásatrúarmanna voru blót og blótveislur. Menn tilbáðu goð sín, það var kallað að blóta goðin. Ásatrúarmenn dýrkuðu goð sín í hofum og hörgum. Það er heiðið vé, blóthús eða blótstallur.
Goðaveldið. Valdamestu menn landsins voru goðar. Goðarnir voru fyrst 36 og síðar 39. Goðarnir áttu sæti í Lögréttu og voru með öll völd þar, þangað til að biskup tók sæti í Lögréttu. Til viðbótar við goðana 36/39 voru 9 menn með goðavöld á Alþingi. Það var gert til að hafa jafn marga goða úr öllum landsfjórðungum. (Árni Hermannsson o.fl.2000:100)
Af þessum 36 goðorðum voru tvö í Vopnafirði. Það voru goðorð Hofverja og Krossvíkingagoðorð. Á sama tíma var bara eitt goðorð í Reykjavík. Þrjú goðorð bættust við 965 og eitt af þeim var Ljósvetningagoðorð. Þar var Þorgeir Þorkelsson goði og eftir að hann gerðist kristinn henti hann öllum goðalíkneskjum í Goðafoss í Skjálfandafljót. (Árni Daníel Júlíusson o.fl.1991:59)
Þegar kristnitakan átti sér stað voru goðarnir valdamestir og koma þeir mikið við sögu. Það voru Hallur Þorsteinsson úr Álftafirði, Gissur hvíti Teitsson úr Haukadal og Þorgeir Þorkelsson frá Ljósavatni.

Fyrstu trúboðarnir
Þorvaldur hinn víðförli Koðránsson frá Stóru-Giljá í Húnaþingi kynntist kristinni trú í Saxlandi í Þýskalandi og tók þar skírn. Friðrekur biskup á Saxlandi skírði Þorvald. Friðreks er ekki getið í heimildum erlendis. Hann hefur því aðeins verið trúboðsbiskup. Þorvaldur bað Friðrek að koma með sér til Íslands til að skíra frændur sína. Þeir dvöldu á Íslandi 981-986. Þorvaldur og Friðrekur dvöldu á Stóru-Giljá og svo á Lækjarmóti í Víðidal. Þorvaldi og Friðrek varð svolítið ágengt með kristniboðið á Norðurlandi. Frændgarður Þorvalds tók skírn.
Friðrekur og Þorvaldur boðuðu Koðráni föður Þorvaldar kristna trú. Koðrán var bundinn af trú sinni á verndarvætti. Verndarvætturinn bjó í steini rétt hjá Giljá og vakti hann yfir fé Koðráns og varaði hann við aðsteðjandi hættum. Koðrán hreifst af helgihaldi sonar síns og þeir feðgar gerðu með sér samkomulag að Koðrán skyldi gerast kristinn ef Friðrekur myndi hrekja vættinn á brott. Daginn eftir vígði biskup vatn. Hann fór með bæn og sálmasöng. Síðan dreifði hann vatninu umhverfis steininn og hellti yfir steininn helgu vatni. Koðrán dreymdi nóttina eftir að spámaður sinn kæmi til sín og talaði við hann. Var hann dapur að sjá og hræddur. Hann var ósáttur við gesti Koðráns og vildi meina að þeir væru með svik við Koðrán. Lýsti hann því að þegar Friðrekur hafði hellt vatninu yfir bústað hans þá hefðu börn hans ekki þolað það og þau brennst. Biskup þurfti í þrjá daga að vera með yfirsöng yfir steininum til að reka vættinn á brott. Það tókst að afhjúpa illt eðli vættarinnar. Koðrán, Járngerður kona hans og allt heimilisfólkið á Giljá tóku kristna trú nema Ormi bróðir Þorvaldar. (Hjalti Hugason o.fl. 2000:123-161)
Heiðnir menn fóru að yrkja níð um Þorvald og Friðrek. “Hefir börn borið biskup níu, þeirra er allra Þorvaldur faðir.” (Sigurður Líndal.1974:231-236) Með þessu var verið að gefa í skyn að biskup væri kynvilltur. Vegna þessa drap Þorvaldur tvo menn. Fannst Friðrek ganga hægt hjá Þorvaldi að læra fyrirgefningarboðskap kristninnar. Þeir yfirgáfu landið skömmu síðar. (Gunnar Karlsson.1989:75-76)
Þorkell krafla á Hofi í Vatnsdal og Eyjólfur Valgerðarson á Möðruvöllum í Eyjafirði létu prímsignast. (Jón Jóhannesson.1956:152-153). Að prímsignast, það var fyrsta blessun, krossmark var gert yfir þeim og þeir voru afdjöflaðir. Eftir að þeir létu prímsignast máttu þeir ekki lengur taka þátt í opinberum blótum og mökum við myrkravöldin. Þá máttu þeir hafa samskipti við kristna menn. Margir létu prímsignast og margir gerðu það í hagnaðarskyni. (Árni Daníel Júlíusson o.fl. 1991:64)
Ólafur Tryggvason sendi hingað mann sem var af íslensku bergi brotinn Stefni Þorgilsson. Stefnir var afkomandi Helga bjólu, hins kristna landnámsmanns á Kjalarnesi.(Sigurður Líndal.1974:236-237) Talið er að hann hafi dvalist hér 995-996.
(Hjalti Hugason o.fl.2000:123-161). Honum varð ekki ágengt og “ tók þá að meiða hof og hörga og brjóta skurðgoð.”(Gunnar Karlsson o.fl. 1989:76) Hann var dæmdur sekur fyrir gjörðir sínar og fór hann alfarinn frá Íslandi. Einnig er Stefnir sagður afkomandi Bjarna bunu. (Hjalti Hugason o.fl. 2000:123-161)
Ólafur Tryggvason lét ekki deigan síga og sendi hingað þýskan prest sem hét Þangbrandur. Skip Þangbrands kom inn Berufjörð og inn að Gautavík. Bændur sem bjuggu í Berunesi bönnuðu mönnum að eiga kaup við Þangbrand. Hallur Þorsteinsson (Síðu-Hallur) sem bjó á Þvottá í Álftafirði frétti um afdrif Þangbrands og bauð honum að dvelja hjá sér. Síðu-Hallur og öll hans hjú tóku skírn. Talið er að skírnin hafi verið framkvæmd í ánni Þvottá í Álftafirði. (Kristnitakan.Vefsíða). (Heimildir eru í Kristni á Íslandi 1. bls.138 að Þangbrandur hafi fyrst tekið land í Hamarsfirði).
Margir höfðingjar létu skírast þ.á. m. voru þeir Gissur hvíti Teitsson, Ketilbjarnarsonar landnámsmanns frá Mosfelli í Grímsnesi í Árnessýslu og tengdasonur hans Hjalti Skeggjason úr Þjórsárdal. (Gizur þannig var nafn hans skrifað. Ketilbjörn var Ketilsson).
Bæði Þangbrandur og Stefnir boðuðu kristna trú með Biblíuna í annarri hendi og sverðið í hinni. (Árni Hermannsson o.fl.2000:111)
Þangbrandur boðaði trú á Suðausturlandi, Suðurlandi og hann fór alla leið yfir á Barðaströnd. Þangbrandur þurfti að yfirgefa Ísland sumarið 999 (eða 998) eftir að hafa vegið tvo eða þrjá menn. (Árni Hermannsson o.fl.2000:111) Skrifað er um Þangbrand í Heimskringlu að hann hafi verið vígamaður og ofstopamaður en vaskur maður og góður klerkur.

Gissur hvíti Teitsson og Hjalti Skeggjason
Gissur hvíti var af ríkri og valdamikilli ætt og var goðorðsmaður í Mosfellingagoðorði í Grímsnesi í Árnessýslu. (Kristnitakan á Íslandi. Vefsíða) Gissur hvíti og Hjalti voru með þeim fyrstu sem tóku kristna trú og létu skírast. Hjalti var dæmdur fjörbaugsmaður. Þann dóm fékk hann fyrir að hafa líkt Freyju við tík í kviðlingi. “Vil ég eigi goð geyja; grey þykir mér Freyja” (Sigurður Líndal.1974:239-247) Dómurinn var þriggja ára útlegð frá Íslandi. Gissur hvíti og Hjalti fóru á fund Ólafs konungs Tryggvasonar. Dvöldu þeir einn vetur í Noregi. Ágiskanir eru um að “Gissur hvíti hafi verið fulltrúi kristinna manna er átti að tryggja áframhaldandi stuðning konungs við kristni á Íslandi.”(Hjalti Hugason o.fl. 2000:83-121). Gissur hvíti og Ólafur konungur voru náskyldir. Þeir voru þreminningar. (Jón Jóhannesson.1956:159)
Þegar þeir hittu konung, þá komust þeir að því að Þangbrandur hafði sagt konungi ýmisleg miður úr för sinni til Íslands. Þangbrandur sagði að Íslendingar hefðu ort níð um hann og sumir hafi viljað drepa hann. (Kristnitakan á Íslandi. Vefsíða.) Konungur brást reiður við og var með hótanir við Gissur hvíta og Hjalta. Hann ætlaði að láta meiða eða drepa Íslendinga í Noregi. (Árni Hermannsson o.fl. 2000:111.)
Ólafur konungur tók fjóra gísla: Kjartan son Ólafs pá í Hjarðarholti; Sverting son Runólfs goða í Dal; Halldór son Guðmundar ríka á Möðruvöllum og Kolbein Þórðarson bróður Brennu-Flosa á Svínafelli. (Jón Jóhannesson.1956:159-160). Þetta voru allt synir höfðingja og var þetta gert til að pressa á Íslendinga að gerast kristnir.
Gissur hvíti og Hjalti voru í mjög slæmri stöðu en þeir lofuðu konungi að fara til Íslands og beita sér fyrir kristnun á Íslandi. Ólafur konungur lét þá fá mikið fé til að vingast við höfðingja á Íslandi. (Kristnitakan á Íslandi. Vefsíða.)

Boðuð kristin trú á Alþingi
Sumarið eftir héldu Gissur hvíti og Hjalti heim á leið. Með þeim í för var prestur sem hét Þormóður. Þegar þeir voru við Dyrhólaós var Flosi Þórðarson á leið til Alþingis. Hann reið yfir Arnarstakksheiði. Flosi fékk fréttir um “gíslatökuna” frá mönnum sem höfðu róið út í ósinn til þeirra Gissurar hvíta og Hjalta. Fréttirnar um gíslatökuna fór svo Flosi með á Alþingi. Einn af gíslunum var bróðir Flosa. (Jón Hefill Aðalsteinsson. 1971:73)
Gissur hvíti og Hjalti komu til Vestmannaeyja. Þá voru liðnar 10 vikur af sumri og þennan dag áttu menn að ríða til Alþingis. Héldu þeir strax frá Vestmannaeyjum yfir til fastalandsins. Þeir héldu til Þingvalla en komu fyrst við í Laugardal. Þar gerðu þeir með sér samkomulag að Hjalti yrði eftir ásamt tólf manns því hann hafði ekki tekið út sinn dóm. Þegar Gissur og hans menn voru komnir að Vellankötlu við Þingvallavatn sendu þeir boð til allra sem ætluðu að fylgja þeim að málum og báðu þá að koma til móts við sig. Þeir höfðu frétt að andstæðingar þeirra vildu verja þeim þingvöllinn (Gunnar Karlsson o.fl.1989:78) Frændur og vinir komu til móts við þá. En áður en Gissur hvíti og fylgdarmenn hans riðu inn á þingstaðinn slóst Hjalti í för með þeim. Hann tók þar mikla áhættu því hann hafði ekki tekið út sinn dóm. Hefur örugglega ríkt ófriðarástand að Hjalti skyldi koma til þings en hafði bara afplánað eitt ár af þremur.
Gissur og Hjalti gengu til Lögbergs og báru upp erindi sín. Þeir boðuðu kristna trú. Varð uppi fótur og fit. Heiðnir menn og kristnir sögðu sig úr lögum hverjir við aðra. Leit út fyrir að litla Ísland yrði tvö ríki. “Athugulir menn og varfærir sáu að við svo búið mátti ekki standa” (Árni Hermannsson o.fl. 2000:111)
Á meðan á þessu stóð kom maður hlaupandi og sagði að jarðeldur væri byrjaður í Ölfusi og að hann stefndi á bæ Þórodds goða. Heiðnir menn sögðu “Eigi er undur í að guðin reiðist tölum slíkum” Snorri goði að Helgarfelli mælti þá. “Um hvað reiddust goðin þá, er hér brann hraunið , er nú stöndum vér á. (Hjalti Hugason o.fl. 2000:83-121)
Var Hallur Þorsteinsson goði úr Álftafirði, sem var foringi kristna flokksins, fenginn til að segja upp lög er fylgja skyldu kristni. Hallur leystist undan því og fékk hann Þorgeir Þorkelsson Ljósvetningagoði og lögsögumann um að fella úrskurð í þessu máli. Þorgeir var þá ennþá heiðinn.

Þorgeir Þorkelsson frá Ljósavatni
Þorgeir Þorkelsson goði frá Ljósavatni gekk til búðar sinnar eftir að hann hafði tekið við flóknu hlutverki að vera lögsögumaður tveggja ólíkra fylkinga. Sagt er að hann hafi lagst undir feld. Lá hann þar til næsta morguns án þess að mæla orð. Morguninn eftir var hann tilbúinn að ljúka því verki sem honum var falið og sagði mönnum að ganga til Lögbergs.
Þorgeir flutti ræðu á Alþingi. Það er örugglega ein örlagaríkasta ræða sem haldin hefur verið á Íslandi. Þorgeir talaði um að það væri hættulegt að hafa ekki bara ein lög. Hann talaði um að ef þeir myndu slíta í sundur lögin að þá myndu þeir einnig slíta og friðinn. Hann sagði að allir skyldu hafa ein lög, þau sem hann myndi ákveða. Þegar menn höfðu játast undir þessa skuldbindingu, þá kvað hann upp úr: “að allir menn skyldi kristnir vera og skírn taka.” (Sigurður Líndal.1974:239-247) Til að milda ákvörðun sína ákvað Þorgeir að heiðnir menn mættu gera þrennt sem þeir hefðu gert áður: Að bera út börn, éta hrossakjöt og blóta heiðin goð á laun. Fáeinum vetrum síðar var þessi heiðni afnumin. (Gunnar Karlsson o.fl. 1989:79)
Boðskapur í ræðu Þorgeirs felst m.a í því að farsæl mannvist í landinu fái ekki staðist nema allir íbúar þess lifi í sama samfélagi. Þess vegna taldi Þorgeir að allir yrðu að játa sömu trú. Ef það væru tveir siðir í landinu væri allsherjarsamfélagið úr sögunni. Þá myndi ríkja ófriður, glundroði og óregla. (Hjalti Hugason o.fl.2000:83-121). Lögtaka kristninnar á Alþingi er einn af stærstu og merkustu atburðum í sögu þjóðarinnar. Ríkinu var bjargað frá ófriði og klofningi. Hér á landi var kristnitakan samþykkt á löggjafarþingi. Út um víða veröld þurfti oft langan tíma til að koma á kristni og þurfti oft að beita valdi. (Jón Jóhannesson.1956:163-164) Ef til átaka hefði komið, hefðu við kannski misst sjálfstæðið til Noregskonungs. Á þessum tíma vorum við í miklum viðskiptum við Noreg og því lífsnauðsynlegt að halda friðinn við ofureflið Ólaf Tryggvason.

Eftir kristnitökuna
Eftir kristnitökuna höfðu erlendir trúboðsbiskupar eftirlit með kristnihaldi. Eftir að landsmenn tóku upp kristna trú vantaði kirkjur, presta og biskupa. (Gunnar Karlsson o.fl.1989:85). Gissur hvíti lét reisa kirkju í Skálholti á eignarjörð sinni.
Árið 1050 fannst landsmönnum tími til kominn að stofna biskupsstól. Ísleifur Gissurarson hins hvíta var kosinn fyrsti biskup landsins. Ísleifur hafði stundað nám í Þýskalandi. Var hann talin fyrsti Íslendingurinn sem fór til náms erlendis. Hann fór utan á fund páfa sem sendi hann til Aðalberts erkibiskups í Brimum. Þar var hann vígður 1056. (Íslenska Alfræðiorðabókin H-O 1990:175). Ísleifur var fimmtugur þegar hann varð biskup. Hann sat í Skálholti og stofnaði skóla fyrir tilvonandi presta. Oft reyndi á Ísleif því kristnin og siðferðið var nýtt fyrir fólki. Hann var biskup í 24 ár og lést í Skálholti 1082.
Gissur Ísleifsson stundaði nám í Saxlandi. Hann vígðist til prests og bjó á Hofi í Vopnafirði. Hann fór nokkrum sinnum til útlanda og m.a. til Rómar.Hann var kosinn biskup 1081 og var vígður biskup í Magdeburg 1082. (Íslenska Alfræðiorðabókin A-G 1990:511) Gissur tók við af föður sínum 1082 en með einu skilyrði þó. Hann fór fram á það við landsmenn að þeir gæfu honum fyrirheit um að vera eftirgefanlegri við hann en þeir voru við föður hans.
Gissur var skörungur mikill og embættisfærslur allar vann hann að af dugnaði. Hann kom því til leiðar að Skálholt yrði biskupssetur. (Árni Hermannsson o.fl.2000:113) Kirkjulegur skattur , tíund var lögfest á meðan Gissur Ísleifsson var biskup. Fyrirmyndin var komin erlendis frá. (Hjalti Hugason o.fl. 2000:201) Tíundin var 1% eignarskattur og skiptist hún í fjóra hluta á milli biskups, presta, kirkna og fátækra. Á Norðurlöndunum sá kirkjan um að útdeila tíund til fátækra en hér á landi sáu hrepparnir um það. Á biskupsárum Gissurar fóru Norðlendingar fram á að biskupsstóll yrði stofnaður í þeirra fjórðungi.
Biskupsstóll var stofnaður á Hólum í Hjaltadal og var Jón Ögmundsson fyrsti biskupinn. Hann var í skóla hjá Ísleifi Gissurarsyni. Hann var vígður 1106. Jón stofnaði dómsskóla á Hólum og lét reisa skólahús.Hann fékk erlenda kennara til skólans. Jón var mjög stjórnsamur og efldi grundvöll kristninnar. Hann beitti sér fyrir afnámi leifa úr heiðni eins og að vikudagarnir bæru nöfn Óðins, Þórs og Týs. (Íslenska Alfræðiorðabókin bls.218)
Ísleifur og Gissur sonur hans voru trúboðsbiskupar. Þeir höfðu ekki fastan biskupsstól né lögsögu. (Kristnitakan á Íslandi. Vefsíða.). Gissur gaf Skálholt til biskupsseturs og fór fram á að þar skyldi alltaf vera biskupstóll á meðan kristni væri á Íslandi og landið í byggð. (Árni Daníel o.fl. 1991:65) Eftirmaður Gissurar, Þorlákur Runólfsson fékk fyrsta eiginlega biskupsstólinn. Össur erkibiskup af Lundi vígði hann til biskups árið 1118. (Kristnitakan á Íslandi.Vefsíða)

Lokaorð:
Mikinn fróðleik hef ég fengið með að skrifa þessa ritgerð. Á Íslandi ríkti ásatrú fyrir árið 1000. Þá reis upp mikil trúboðsalda sem náði til Íslands á 10. öld. Ólafur Tryggvason konungur í Noregi sendi trúboða hingað til að kristna landsmenn. Um aldir voru allir kristnir menn á Íslandi kaþólskir. Breyting varð á 16 öld við siðbreytingu þegar tekin var upp mótmælendatrú. Nú tilheyra flestir landsmenn hinni evangelísku lúthersku þjóðkirkju.

Kristniboðarnir sem Ólafur sendi hingað boðuðu kristna trú með Biblíuna í annarri hendi og vopn í hinni. Bæði Þorvaldur og Þangbrandur drápu menn sem höfðu ort níð um þá. Boðskapur kristninnar um fyrirgefninguna vantaði. Í Heimskringlu er Þangbrandi lýst að hann hafi verið vígamaður og ofsopamaður mikill, en vaskur maður og góður klerkur. Að vera vígamaður og ofstopamaður fer ekki saman við að vera klerkur og boða Guðs kærleika.
Ólafur konungur var með hótanir við Íslendinga ef þeir ekki tækju við boðskap kristinnar trúar. Aðferð Ólafs stangast á við Biblíuna. Þar getur maður lesið að Guð gaf manninum frjálsan vilja að velja og hafna.
Hvers vegna urðu engin átök? Vopnuð átök milli kristinna og heiðinna manna hafa verið miklu minni hér en annarsstaðar.Það var pressa á þjóðinni vegna gíslatökunnar. Kristnir voru í meirihluta. Heiðni stóð ekki djúpum rótum lengur. Viðskipti við útlönd voru í hættu.
Á þessum árum var niðurdýfingarskírn og menn veigruðu sér við að taka skírn vegna kalda vatnsins. Biblían boðar niðurdýfingu. Jesús Kristur var skírður í ánni Jórdan af Jóhannesi. Matteus 2. 13-17, þar er frásögn um þegar Jesús var skírður. Matteusar guðspjall er að sjálfsögðu í hinni helgu bók Biblíunni.
Að mínu áliti var þetta það besta sem gaf komið fyrir íslenska þjóð að gerast kristin. Ég trúi á almáttugan Guð, föður , skapara himins og jarðar. Ég trúi því að Guð hafi sent son sinn Jesúm Krist í heiminn til að frelsa okkur frá syndum okkar og þegar að við höfum tekið við Jesú Kristi sem frelsara okkar þá höfum við eignast eilíft líf með Jesú þegar við deyjum. Það er leiðin til eilífðar.
Veturinn 2003 las ég um fimm stærstu trúarbrögð heims í Félagsfræði 103. Það er gyðingdómurinn, íslam, búddatrú, hindúatrú og svo kristnin. Eftir þann lestur þá er ég ennþá meira sannfærð en áður að við séum á réttri leið til eilífðar og það er forfeðrum og mæðrum að þakka.

Ritgerð skrifuð apríl 2003

Rósa Aðalsteinsdóttir

Heimildir:
Árni Hermannsson; Jón Ingvar Kjaran; Lýður Björnsson og Margrét Gunnarsdóttir. 2000. Íslands- og Mannkynssaga NB 1. Nýja bókafélagið, Reykjavík.
Árni Daníel Júlíusson, Jón Ólafur Ísberg og Helgi Skúli Kjartansson. 1991. Íslenskur Sögu Atlas 1. Iðunn Reykjavík.
Gunnar Karlsson og sagnfræðinemar við Háskóla Íslands. 1989. Samband við miðaldir. Mál og menning, Reykjavík.
Hjalti Hugason. 2000. Kristni á Íslandi 1: Frumkristni og upphaf kirkju. “Kristnitakan á alþingi” bls 83-121 ; “Getið í eyður kristnitökusögunnar” bls.123-161. Alþingi, Reykjavík.
Íslenska alfræðiorðabókin. Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir (ritstjórar). 1990. Bókaútgáfan Örn og Örlygur Reykjavík.
Jón Hefill Aðalsteinsson. 1971. Kristnitakan á Íslandi. Almenna bókafélagið, Reykjavík.
Jón Jóhannesson. 1956. Íslendingasaga 1. Almenna bókafélagið, Reykjavík.
“Kristnitakan á Íslandi árið 1000”. Vefsíða. http://www.fsu.is/vefir/erlingur/kristnitaka.htm

“Kristnitakan.” Saga Djúpavogs. Vefsíða:http://www.djupivogur.is/sagan/kristnitaka.html
Sigurður Líndal. 1974. Saga Íslands 1. “Frumkristni á Íslandi” bls 231-238 ; “Kristnitakan” bls. 239-248. Hið íslenska bókmenntafélag. Sögufélagið. Reykjavík.

Fyrri ummæli:
Trúaðir eru á rangri leið og þeir vita það, heimurinn er að færast í átt að raunveruleikanum, eftir 50 ár eða svo verða ekki margir trúaðir eftir; staðreynd

það gæti verið að þú hafir rétt fyrir þér í þessu DoctorE þar sem næst á dagatali Guðs er burthrifningin, þar sem þeir sem lifa sigrandi lífi í samfélaginu við Jesúm Krist munu fara til fundar við hann í loftinu.

||

Ég man þegar ég var að læra þetta í barnaskóla, fannst svo gaman og man helling ennþá, greinilega eftir lestur þessa psitils. Takk og kær kveðja til þín Rósa mín.

||

Doctorf u´r right on the money núna minn kæri,eftir 50 ár veður djöfullinn uppi og reyndar fylgisveinar hans.Vonandi verð ég bara að bíða dóms míns um hvoru megin ég enda hjá drottni vorum Jesú eða bara í skítamálum með þér og the rest of the pack.

||

Þakka þér fyrir þennan fróðleik Rósa, sem hefði jafnvel orðið enn betri ef við hefðum skrifað þetta saman. Ég hef dálítið lagt mig eftir að kynna mér þessa sögu og sem hvergi er hægt að lesa í heild sinni. Nokkrar tilraunir hafa verið gerðar til að draga saman fróðleik um þessi mál og mér finnst engum hafa tekist jafn vel til og Einari Arnórssyni, fyrrum ráðherra og hæstaréttardómara. Ritgerð sína birti hann í Skírni 1941, bls. 79 -118. Eins og fram kemur í þessari samantekt var kristnitakan þetta pólitísk ákvörðun og það sama má segja um þegar Íslendinga skipta yfir í mótmælendatrú. Bæði Ólafur Tryggvason og Þorvaldur víðförli voru "ortodox kristnir" (kaþólska kemur hálfri öld síðar). Íslendingar "tóku ekki kristni" árið eittþúsund enda skírðist enginn maður á Þingvöllum heldur gengust menn undir vilja Ólafs. Margir voru aftur á móti prímsigndir eða skírðir að Laugarvatni skömmu síðar. Þessi saga er fyrst skrifuð 122 árum eða þremur mannöldrum eftir að atburðir gerðust, aðrar frásagnir eru yngri. Sagan var í öllum tilfellum ritskoðuð og í einhverjum tilviku hreinn uppspuni * og þess vegna verður að raða saman brotum úr ýmsum áttum til að fá út heildstæða mynd, enda var bannað að gagnrýna norska kónginn.

* "Hraunið sem rann" Jarðsögulega rangt.

* "Elsta heimild um að goðum hafi verið fleygt í Goðafoss er frá miðri síðustu öld úr kennslubók sem Jónas frá Hriflu skrifaði.

Eins eins og Ari fróði sagði: "Hafa skal það sem sannara reynist"

||

Rósa ég var nú ekki búinn að sjá síðustu færsluna þína þegar ég skrifaði mína athugasemd. En ég vil undirstrika að mér finnst ritgerðin skemmtileg hjá þér og Guðsteini vini mínum, sem ég er sammála þér í að er flottastur.

kær kveðja

||

Sæl Rósa, þú ert alveg bráðskemmtileg. Ég er á því að mínar ritgerðir yrðu betri ef ég nyti þinnar aðstoðar. Auðvitað hefur þú rétt fyrir þér varðandi skírnina og mér finnst þú útskýra það mjög vel. En það sem ég var nú að reyna að segja að var að sögur og ekki síst söguritun virðist alltaf taka mið af því hver er valhafi á hverjum tíma. Auðvitað vil ég gjarnan vera vinur þinn óháð hvar þú ert í pólitík. En mér finnst þú réttsýn og ég vona að þú virðir það til betri vegar við mig þó mér finnist mikill fengur í þér enda hefur Guðsteinn vinur minn hælt þér mikið í mín eyru.

Með bestu vina- og friðarkveðju til þín Rósa.

||

Ekki gleyma því Rósa að þegar menn norrænir námu hér land þá var hér fyrir kristið samfélag. Því verður vart trúað, þó svo að Ari Þorgilsson láti liggja að því, að þeir hafi einfaldlega pakkað saman föggum sínum og yfirgefið skerið sisvona. Þeir hafa líklegast einhverjir verið gerðir að hjúum hjá landtökumönnum og enn aðrir teknir "eignarnámi" og þannig hafi aðkomumenn kynnst kristni og kristilegu hugarfari.

||

Það er alltaf gaman að rifja upp sögur Íslendinga. En hversu sannar þær eru - það dregur maður í efa eftir því sem lengra líður á ævina.

Það kæmi mér ekki á óvart að í tengslum við Kristniþröngvunina hafi mörgum verið slátrað án dóms og laga. Ýmsu var hér breytt sem ekki náðist að breyta á Norðurlöndum.

Ein lítil vísbending: Dagaheitin eins og þau eru í dag, Sunnudagur, Mánudagur o.s.frv. Engum sögum fer af því hvort eða hvenær dagaheitin breyttust úr nöfnum fornra Guða og í þri, mið, fim og fös.

Hér í Danmörku heita dagarnir ennþá í höfuð fornu Guðanna. Tisdag, Onsdag, Torsdag, Fredag og ættu til samræmis að heita hjá Íslendingum Týrsdagur, Óðinsdagur, Þórsdagur og Freysdagur (eða Freyjudagur).

Ekki hef ég rekist á frásagnir um hvenær þessar breytingar urðu eða hvort þær kostuðu átök.

Er einhver með heimildir um það?

||

Takk fyrir skemmtilegt svar Rósa. Ég fell ekki kylliflatur fyrir tilgátu prédikara af ýmsum ástæðum auk þess að ég sé enga skynsamlega ástæðu fyrir því að séra Ari Þorgilsson og aðrir sem tjáð sig hafa um þessi mál hafi verið að skrökva. Ég hef mikla trú á Ara en mér fróðari menn hafa haldið því fram að ritskoðun hafi einungis átt sér stað þegar hagsmunir yfirvaldsins (norski konungurinn og kirkjan) kröfðust þess. Þá held ég að nafni minn hafi góðu heilli rangt fyrir sér um mikið mannfall eða ófrið varðandi fyrri siðskiptin. Þvert á móti er allt sem bendir til að þetta hafi farið friðsamlega fram. Meðal þeirra skýringa sem gefnar hafa verið er sú að heiða menn sé í góðu lagi að bæta við einum guð og endurbót úr nýjum sið. Satt að segja skil ég forfeður okkar vel að þessu leyti.

||

skemmtileg grein. Eg sit herna a Stanset flugvelli i London ad bida eftir flugi, svo tad er gott ad hafa eitthvad gott ad lesa.

Bestu kvedjur Jenni.

||

Rósa mín, hvalreki er auðvitað notað frá gamalli tíð og er átt við er það rosalegur fengur í þeim sem er átt við. Það er nú þannig í þinu tilfelli að þú værir jú hvalreki ef þú gengir í FF. Það er sko alveg á hreinu!

En þú segir:

Ég er nú ekki viss að öllum líki skoðun mín á hvalveiðum. Guðsteinn

Útskýrðu þetta betur þar sem ég hef aldrei spurt þig um þetta ....

En greinin er flott og setti ég hana upp eins vel og hægt var, efni hennar spannar margt sem margir eru fáfróðir um og er þess vegna kærkominn fróðleikur á bloggið. Takk fyrir það Rósa mín, þetta er vel unnið hjá þér.

||

Rósa, þetta með hvalrekann er nákvæmlega rétt skilið og útskýrt hjá Guðsteini.

Annars myndi ég ekki lofa því að við þekkjum engan sameiginlega annan en Guðstein okkar. Ísland er jú lítið land og öll erum við jú skyld amk í 6 lið. En jafnvel þó svo ólíklega vildi til að við eigum bara einn sameiginlegan vin, þá er það samt alls ekki lítið, þar sem Guðsteinn er annars vegar.

Besta kveðja

Ummæli:
Rósa - "Allir forstöðumenn í Hvítasunnukirkjunni vita að ég er að blogga og þeir sjá að ég sópa að mér karlpeningnum. Sennilega munu þeir hafa áhyggjur því þeir þekkja mig allir mjög vel og vita að ég er algjörlega kona einsömul."

Þú ferð sennilega að fá það orð á þig að þú sért orðin einstaklega - Mannelsk-

Verkefni: Særandi eða ekki
Merking: Ekki særandi