gingdev/ViHealthQA-small huggingface dataset:
Câu hỏi: Cháu vừa bị cảm cúm (nhức đầu, nhức mỏi, sốt) cách đây vài ngày, trước đó cháu đã đi test và nhận kết quả âm tính. Sau khi uống thuốc xong vài ngày thì cháu không sốt và đau đầu nữa, nhưng lại mất khứu giác, cháu không ngửi được bất cứ mùi gì luôn, dù đã không còn nghẹt mũi. Tình trạng đã kéo dài 3 ngày rồi ạ. Cháu cũng không nếm được nữa, nhưng vẫn nhận ra vị thực ăn. Bác sĩ cho cháu hỏi cảm cúm kèm mất khứu giác 3 ngày nên làm gì?
Trả lời: Triệu chứng của bạn giống triệu chứng của nhiễm Covid- 19, bạn nên khám và tư vấn bác sĩ để xét nghiệm PCR - Sars - CoV2. Các triệu chứng bệnh thường sẽ không xuất hiện ngay mà có thời gian ủ bệnh có thể lên đến 14 ngày, (một số trường hợp cá biệt có thời gian ủ bệnh dài hơn).
Những việc cần làm khi có các triệu chứng nhiễm covid-19 (sốt, ho, đau họng, khó thở):
Đeo khẩu trang và tự cách ly ở một phòng riêng, thoáng khí hoặc ở một vị trí trong nhà, giữ khoảng cách với mọi người ít nhất 2 mét.
Gọi điện cho đường dây nóng của cơ quan y tế địa phương hoặc của Bộ Y tế (số điện thoại 1900 3228 hoặc 1900 9095) để được tư vấn và đến ngay cơ sở y tế để khám và điều trị; Đeo khẩu trang trong suốt quá trình di chuyển đến cơ sở y tế.
Che kín mũi, miệng khi ho hoặc hắt hơi bằng khuỷu tay áo, khăn vải hoặc khăn tay hoặc khăn giấy. Thải bỏ khẩu trang, khăn giấy sau khi sử dụng vào thùng rác có nắng đậy kín, hoặc vào túi và buộc kín miệng.
Rửa tay thường xuyên với xà phòng, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi, sau khi thải bỏ khẩu trang, khăn giấy.
Sử dụng riêng đồ dùng cá nhân như cốc uống nước, bát đũa...
Hạn chế sử dụng phương tiện công cộng; không đến chỗ đông người, nơi làm việc, trường học.
Thông báo với người sử dụng lao động, nhà trường và những người liên quan.
Câu hỏi: Em lỡ xin sữa của người nhiễm HIV đem về cho bé uống bằng bình 1 lần. Vậy bác sĩ cho em hỏi trẻ uống sữa của người nhiễm HIV có ảnh hưởng gì?
Trả lời: Bệnh HIV có thể lây qua sữa mẹ nhưng vì con bạn mới uống 1 lần thì nguy cơ lây truyền HIV thấp, bạn nên khám và tư vấn bác sĩ chuyên khoa để theo dõi làm làm xét nghiệm HIV.
Câu hỏi: Cháu nhà em năm nay 16 tuổi. Cháu bị viêm da cơ địa chữa mãi không khỏi. Vậy bác sĩ cho em hỏi điều trị viêm da cơ địa thế nào?
Trả lời: Viêm da cơ địa (hay còn gọi là chàm, eczema) là một bệnh da liễu mà biểu hiện chủ yếu là ngứa và đỏ da.
Do các tổn thương trên da trong các giai đoạn khác nhau của cùng một bệnh có thể cần điều trị bằng các thuốc khác nhau nên đặc thù của chuyên khoa Da liễu là việc thăm khám phải được tiến hành trực tiếp. Bác sĩ cần phải trực tiếp quan sát, sờ trực tiếp lên các tổn thương để đánh giá mức độ trước khi chỉ định thêm các xét nghiệm (nếu có, như xét nghiệm công thức máu, test lẩy da,... ).
Việc bạn tự mô tả tình trạng bệnh lý có thể gây hiểu nhầm hoặc không đủ thông tin để bác sĩ tư vấn. Vì vậy với trường hợp của bạn cần phải đến thăm khám trực tiếp với các bác sĩ Da liễu để được chẩn đoán và điều trị cụ thể.
Câu hỏi: Em bị nấm ở mu bàn chân, lở loét mưng mủ đã 5 năm, cứ mùa hanh khô là bệnh lại tái phát. Vậy bác sĩ cho em hỏi phương pháp điều trị dứt điểm nấm ở mu bàn chân?
Trả lời: Do các tổn thương trên da trong các giai đoạn khác nhau của cùng một bệnh có thể cần điều trị bằng các thuốc khác nhau nên đặc thù của chuyên khoa Da liễu là việc thăm khám phải được tiến hành trực tiếp. Bác sĩ cần phải trực tiếp quan sát, sờ trực tiếp lên các tổn thương để đánh giá mức độ trước khi chỉ định thêm các xét nghiệm (nếu có, như xét nghiệm công thức máu, test lẩy da,... ). Việc bạn tự mô tả tình trạng bệnh lý có thể gây hiểu nhầm hoặc không đủ thông tin để bác sĩ tư vấn.
Vì vậy với trường hợp của bạn cần phải đến thăm khám trực tiếp với các bác sĩ Da liễu để được chẩn đoán và điều trị cụ thể.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi bệnh hen có phải bệnh phổi mãn tính không?
Trả lời: Các nhà khoa học trên thế giới định nghĩa hen là tình trạng viêm mạn tính đường thở, với sự tham gia của nhiều tế bào và thành phần tế bào, làm tăng tính đáp ứng đường thở (co thắt, phù nề, tăng tiết đờm) gây tắc nghẽn, hạn chế luồng khí đường thở, làm xuất hiện các dấu hiệu khò khè, khó thở, nặng ngực và ho tái diễn nhiều lần, thường xảy ra ban đêm và sáng sớm, có thể hồi phục tự nhiên hoặc do dùng thuốc.
Với định nghĩa như vậy thì hen là một dạng bệnh mãn tính tuy nhiên đáp ứng với điều trị khá tốt.
Câu hỏi: Em bị rò luân nhĩ hay bị u lên và phải làm tiểu phẫu. Vậy bác sĩ cho em hỏi điều trị dứt điểm rò luân nhĩ thế nào?
Trả lời: Đối với rò luân nhĩ hay bị tái phát để điều trị triệt để cần phẫu thuật để lấy toàn bộ đường rò. Sau phẫu thuật xong thì việc vệ sinh bôi betadine sẽ có tác dụng làm sạch. Nếu chỉ điều trị uống thuốc, bôi thuốc, vệ sinh đơn thuần sẽ không triệt để và không giải quyết được nguyên nhân.
Vì vậy, bạn nên đến bệnh viện thăm khám bác sĩ chuyên khoa Tai mũi họng để được điều trị tốt nhất.
Câu hỏi: Dạo này, cháu hay có dấu hiệu đau đầu, buồn nôn và hay đau nửa đầu. Cháu thấy sau tai cháu xuất hiện cục hạch nhỏ, sờ đau nhức. Vậy bác sĩ cho cháu hỏi đau đầu, buồn nôn kèm hạch sau tai là dấu hiệu bệnh gì?
Trả lời: Bạn bị đau đầu và buồn nôn thì có nhiều nguyên nhân, bạn cần đi khám bác sĩ Nội thần kinh để khám và điều trị.
Ngoài ra, hạch sau tai có thể do nhiều nguyên nhân: Viêm tai nổi hạch, viêm răng,...Vì vậy, bạn cần đi khám để siêu âm kiểm tra tình trạng hạch của mình, từ đó có phương pháp điều trị thích hợp.
Câu hỏi: Em bị chấn thương ở bàn chân gần 8 tuần rồi, lên sẹo cũng 3 - 4 tuần rồi nhưng sẹo cứ có màu tím thâm, thỉnh thoảng lại bị nhức bàn chân. Vậy bác sĩ cho em hỏi sẹo tím sau chấn thương bàn chân có sao không?
Trả lời: Bạn bị chấn thương bàn chân, lên sẹo đã 3 - 4 tuần nhưng bị tím. Sẹo mới tím là chuyện bình thường, dần dần sẽ ổn. Vì bác sĩ không rõ bạn bị đau như nào nên bác sĩ không thể tư vấn thêm được. Bạn có thể thu xếp đi khám bác sĩ chuyên khoa Chấn thương chỉnh hình để được đánh giá và tư vấn kỹ hơn.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi khi nghi ngờ tắc đường tiểu cần chẩn đoán bằng kỹ thuật nào?
Trả lời: Nếu nghi ngờ tắc đường tiểu không thường xuyên cần làm các thăm dò về hình ảnh đường tiết niệu (siêu âm, chụp cắt lớp,...) cũng như các thăm dò động học nước tiểu (urodynamic). Bạn nên đến khám tại phòng khám chuyên khoa Tiết niệu để chẩn đoán. Tại Vinmec thì các thăm dò sẽ tiến hành và có kết quả từ 1 - 3 ngày tùy vào tính chất các loại thăm dò.
Câu hỏi: Bệnh nhân 58 tuổi thường xuyên đau đầu, nghi u não. Bác sĩ cho em hỏi chụp CT sọ não có tiêm thuốc cản quang chẩn đoán u não được không?
Trả lời: Bệnh nhân chụp CT sọ não có tiêm cản quang cần được khảo sát về các nguy cơ an toàn thuốc cản quang (các xét nghiệm liên quan chức năng thận, tiền sử dị ứng thuốc cản quang, vv..) và cân nhắc về liều tia. CT sọ não sẽ hạn chế đánh giá tính chất u não trong trường hợp u nhỏ, không điển hình,... Bên cạnh đó, đau đầu có rất nhiều nguyên nhân khác nhau.
Để việc lựa chọn phương tiện hình ảnh được tối ưu (CT/ MRI đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng), bệnh nhân nên khám với bác sĩ chuyên khoa thần kinh, kiểm tra chuyên sâu và cụ thể trên trường hợp của mình để quyết định kỹ thuật chụp và protocol chụp tốt nhất. Thời gian chụp và trả kết quả cho cả 2 kỹ thuật trên trung bình 1h
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi kỹ thuật nào đánh giá mức độ trào ngược bàng quang niệu quản?
Trả lời: Để chẩn đoán và đánh giá mức độ trào ngược bàng quang - niệu quản có nhiều kỹ thuật khác nhau được lựa chọn, tùy theo lứa tuổi và tình trạng của bệnh nhân. Một kỹ thuật thường được sử dụng là chụp X quang hệ niệu khi đi tiểu.
Bệnh nhân cần được khám và tư vấn trước với bác sĩ niệu khoa về tình trạng hiện tại như: không đang bị nhiễm khuẩn đường tiết niệu, mang thai, dị ứng thuốc cản quang hay vừa trải qua kỹ thuật chụp chiếu nào có sử dụng thuốc cản quang gần đây; cũng như chuẩn bị về tâm lý về cảm giác buồn tiểu hay khó chịu trong quá trình chụp, đặc biệt là với bệnh nhi.
Quy trình chụp trung bình mất khoảng 1h bao gồm các công đoạn chuẩn bị trước chụp và tùy vào thực tế từng trường hợp.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi kỹ thuật nào đánh giá mức độ vỡ tạng đặc ở người tai nạn giao thông?
Trả lời: Để chẩn đoán vỡ tạng đặc do tai nạn giao thông, bác sĩ có thể chỉ định cho người bệnh nhiều thăm khám hình ảnh khác nhau. Trong đó siêu âm hoặc cắt lớp vi tính thường được sử dụng nhất.
Siêu âm là phương tiện dễ tiếp cận, có sẵn ở nhiều nơi, khảo sát theo thời gian thực, giúp thăm khám nhanh và phát hiện sớm các tổn thương và đưa ra tiên lượng ban đầu.
Cắt lớp vi tính có thể là chỉ định đầu tay hoặc sau khi đã được thăm khám siêu âm. Cắt lớp vi tính giúp đưa ra đánh giá tổng quan hơn về toàn bộ tình trạng ổ bụng. Việc sử dụng thuốc cản quang đường tĩnh mạch trong khi chụp cắt lớp vi tính, còn giúp đánh giá thêm một số vấn đề như giả phình mạch, ổ chảy máu hoạt động,... Tùy theo đánh giá mà các bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp nhất cho người bệnh
Câu hỏi: Ba em bỗng nhiên nhức đầu dữ dội, bủn rủn chân tay và ngã chúi xuống một bên hoặc bị tê liệt một cánh tay, một bên chân. nghi xuất huyết não. Vậy bác sĩ cho em hỏi kỹ thuật nào có thể chẩn đoán xuất huyết não?
Trả lời: Với các triệu chứng mà bạn mô tả, bạn cần đưa ba đên chuyên khoa phẫu thuật thần kinh hoặc Đơn vị can thiệp Đột quỵ. Các bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám, đánh giá các triệu chứng lâm sàng để đưa ra chẩn đoán chính xác và chỉ định cần chụp gì? CT scanner hay MRI, có tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch hay không...? Thời gian chụp và trả kết quả tùy theo từng phác đồ chụp nào được bác sĩ chỉ định, trong khoảng 20 đến 60 phút.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi chụp niệu đồ tĩnh mạch có giới hạn độ tuổi không?
Trả lời: Không có giới hạn độ tuổi trong chụp niệu đồ tĩnh mạch nếu như có chỉ định chụp từ bác sĩ chuyên khoa. Đối tượng được chỉ định chụp tùy thuộc vào quyết định của bác sĩ lâm sàng dựa vào tình trạng bệnh nhân, bệnh lý hệ tiết niệu, điều kiện trang thiết bị của cơ sở y tế,... Hiện nay, với kỹ thuật Chụp cắt lớp vi tính (CT scanner), chụp Niệu đồ bằng CT-scanner (Uro - CT scan) dựng hình nhiều mặt phẳng 2D, đựng hình 3D,... đã thay thế đại đa số chụp niệu đồ tĩnh mạch kinh điển.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi chụp tủy sống cản quang có thể chẩn đoán bệnh gì?
Trả lời: Chụp tủy sống cản quang là một kỹ thuật chẩn đoán kinh điển và cần bơm thuốc cản quang iodium vào trong ống sống, như vậy là một kỹ thuật khá “xâm lấn” và nhiều nguy cơ so với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh khác.
Phương pháp chụp này có thể giúp chẩn đoán hẹp ống sống; thoát vị đĩa đệm gây chèn ép tủy sống, chèn ép rễ thần kinh; chẩn đoán u trong ống sống, tủy sống,... Tuy nhiên nhiều hình ảnh thu được từ phương pháp chụp này chỉ là hình gián tiếp giúp nghĩ đến hoặc không nghĩ đến bệnh,... nhiều trường hợp không đưa ra được chẩn đoán chính xác.
Hiện nay, với sự phát triển vượt bậc của CT scanner và nhất là Cộng hưởng từ (MRI) đã giúp chẩn đoán nhiều bệnh của cột sống, ống sống, tủy sống, các rễ thần kinh trong và ngoài ống sống,... mà không cần chụp tủy sống cản quang. Các kỹ thuật mới vừa giúp chẩn đoán chính xác, vừa an toàn cho người bệnh nên hầu như kỹ thuật chụp tủy sống cản quang không còn được áp dụng ở các bệnh viện đã có trang bị CT scanner, MRI.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi khi nghi ngờ tắc đường dẫn tiểu có thể chẩn đoán bằng kỹ thuật nào?
Trả lời: Trong trường hợp nghi ngờ có tắc đường niệu, bác sĩ có thể chỉ định cho bạn được thăm khám siêu âm, X quang hoặc chụp cắt lớp vi tính, MRI để xác định chẩn đoán, tìm nguyên nhân cũng như các biến chứng (nếu có). Tất cả những phương tiện này đều có sẵn tại Vinmec với hệ thống máy móc hiện đại.
Câu hỏi: Kết quả X quang sọ khuyết xương sọ hình bản đồ nghĩa là gì?
Trả lời: Khuyết xương sọ hình bản đồ là một thuật ngữ mô tả trong chẩn đoán hình ảnh về xương. Thông thường hình ảnh này gặp trong hội chứng mô bào Langerhans (tên tiếng Anh là Langerhans cell histiocytosis hay còn có các tên khác là eosinophilic granuloma, Hand-Schüller-Christian disease). Các tế bào Langerhans là những tế bào bạch cầu trong hệ miễn dịch bình thường, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể chống lại virus, vi khuẩn và các yếu tố xâm nhập khác. Ở các bệnh nhân mắc hội chứng LCH, tế bào Langerhans nhân lên bất thường. Thay vì tác dụng bảo vệ cơ thể, các tế bào này phát triển quá mức gây ra tổn thương hệ thống tạo máu, mô xương, gan, lách, da, phổi...
Hội chứng mô bào Langerhans có thể biểu hiện ở nhiều cơ quan:
Tổn thương xương: có thể sưng chỗ ngoài da vùng xương tổn thương, đau xương, XQ có hình ảnh tiêu xương, khuyết xương dạng bản đồ mà không có phản ứng màng xương
Có thể có lồi mắt, hay viêm tai giữa
Tổn thương ngoài da: thường gặp là ban xuất huyết dạng sẩn (tổn thương là các nốt sần lan tỏa như chàm bã nhầy, kèm theo chấm và nốt xuất huyết)
Tổn thương hệ tạo máu: thiếu máu, giảm bạch cầu, tiểu cầu
Tổn thương ở gan: Gan to, rối loạn chức năng gan
Lách to
Hạch to
Tổn thương ở phổi: Có thể có ho, khó thở. Chụp phổi có hình ảnh thâm nhiễm nốt rải rác, hay xơ hóa phổi lan tỏa giống hình ảnh lao kê
Tổn thương thần kinh trung ương: hay gặp nhất là ở vùng tuyến yên dưới đồi gây đái nhạt
Toàn thân: sốt, sụt cân, đái tháo nhạt.
Việc chẩn đoán cần có đánh giá của bác sĩ chuyên khoa Huyết học và khẳng định chẩn đoán bằng sinh thiết chỗ tổn thương làm xét nghiệm giải phẫu bệnh.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi có thể dùng thuốc cản quang chụp mạch máu để chụp ống tiêu hóa không?
Trả lời: Bạn có thể dùng thuốc cản quang chụp mạch máu để chụp ống tiêu hóa, thậm chí là rất an toàn so với chụp có sử dụng cản quang bằng baryte, nhược điểm là giá thành sử dụng lọ thuốc này rất cao. Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh sẽ tư vấn cho bạn sử dụng loại nào là phù hợp cụ thể
Câu hỏi: Em có các triệu chứng sau đi tiểu nhiều lần, són tiểu, tiểu buốt và có cảm giác đau, tiểu máu, sốt, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn. Sau khi tham khảo em thấy giống triệu chứng giãn đài thận. Bác sĩ cho em hỏi kỹ thuật nào chẩn đoán hội chứng giãn đài thận?
Trả lời: Nếu bạn có triệu chứng liên quan đến đường tiết niệu thì sau khi bác sĩ lâm sàng thăm khám và ra chỉ định phù hợp, bạn có thể được bác sĩ cho đi siêu âm hoặc chụp CLVT hệ tiết niệu để biết đài bể thận có giãn hay không, nguyên nhân gây giãn là gì? Do sỏi, hay do u hay do bất thường bẩm sinh...
Câu hỏi: Hình mờ ở xương sọ trên phim X quang nghĩa là gì?
Trả lời: Đối với X quang xương các tổn thương xương được phân thành hai loại tổn thương chính là dạng đặc xương và dạng tiêu xương (hay còn là hủy xương). Theo như câu hỏi của bạn hình mờ ở đây có thể là đặc xương. Đặc xương có trong rất nhiều bệnh lý, có thể lành tính, có thể ác tính.
Vì vậy, trường hợp của bạn tốt nhất nên đi khám chuyên khoa về Cơ xương khớp hoặc chuyên khoa Ung bướu để các bác sĩ xem phim một cách chi tiết và kết hợp thăm khám thêm các yếu tố tuổi; tiền sử, bệnh sử của cá nhân, gia đình; bệnh nền (nếu có)...từ đó mới có thể đưa ra chẩn đoán chính xác.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi phương pháp nào chẩn đoán và đánh giá tình trạng u não?
Trả lời: Chẩn đoán u não ở người lớn có thể sử dụng cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ. Ở trẻ em thóp chưa đóng ngoài 2 phương pháp trên còn có thể sử dụng siêu âm qua thóp.
Hiện tại ở chuỗi các bệnh viện thuộc hệ thống Vinmec đều thực hiện tất cả các kỹ thuật trên với các máy móc hiện đại như hệ thống máy siêu âm của GE, máy cắt lớp vi tính đa dãy đầu dò của GE, Toshiba; máy cộng hưởng từ từ trường cao (1.5T và 3T).
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi Vinmec có kỹ thuật chụp hệ tiết niệu không?
Trả lời: Vinmec hiện tại có kỹ thuật chụp hệ tiết niệu bằng X quang và chụp CLVT. Bệnh nhân trước khi chụp cần nhịn đói tối thiểu 4 - 6h nhằm tránh bị buồn nôn và nôn khi sử dụng thuốc cản quang. Ngoài ra, không cần chuẩn bị gì đặc biệt thêm.
Câu hỏi: Em 39 tuổi có tiền sử hen suyễn, dạo gần đây ho nhiều. Bác sĩ cho em hỏi người có tiền sử hen suyễn thường xuyên ho cần khám gì?
Trả lời: Bệnh lý hen suyễn của bạn là bệnh lý của đường hô hấp và phổi. Ho nhiều có thể do các nguyên nhân như viêm họng, trào ngược dạ dày, bệnh lý đường hô hấp,... do đó cần nội soi tai mũi họng hoặc chụp cắt lớp vi tính lồng ngực để đánh giá tổn thương ở phổi, không thể chẩn đoán bằng siêu âm.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi tại sao chụp X quang phổi phải hít hơi vào sâu trước khi nín thở?
Trả lời: Khi chụp X quang phổi phải hít hơi vào sâu để tăng thể tích phổi để thăm khám tốt hơn và cần nín thở để tránh nhiễu ảnh khi chụp phim.
Câu hỏi: Kết quả chụp X quang phổi có mức hơi dịch ở trường phổi nghĩa là gì?
Trả lời: Các dấu hiệu bạn mô tả trên gặp trong trường hợp bị áp-xe phổi giai đoạn tiêu thoát mủ, một nhiễm trùng trên nền một tổn thương hang cũ, một tổn thương từ trung thất lấn vào trường phổi, một thoát vị của ruột hoặc dạ dày lên lồng ngực,... những trường hợp chưa rõ ràng bác sĩ sẽ đề nghị chụp thêm cắt lớp vi tính lồng ngực. Như vậy bạn vẫn cần đi khám hoặc trao đổi với bác sĩ điều trị của bạn để tư vấn.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi các biến chứng của gây mê là gì?
Trả lời: Biến cố có thể gặp khi gây mê:
Dị ứng thuốc: có nhiều mức độ dị ứng
Trào ngược, hít sặc: bệnh nhân cần nhịn ăn uống trước mổ theo hướng dẫn Bs gây mê để phòng ngừa biến cố này.
Buồn nôn, nôn
Suy hô hấp: co thắt thanh quản, co thắt khí quản...
Biến cố tim mạch: rối loạn nhịp tim, huyết áp giảm hoặc tăng
Mục tiêu lớn nhất của gây mê hồi sức là bảo đảm an toàn cho bệnh nhân khi mổ. Nhờ các tiến bộ y khoa, tỷ lệ tai biến trong gây mê giảm rất nhiều, hiện nay khoảng 1/1.000.000 ca mổ. Bác sĩ gây mê sẽ khám tiền mê để đánh giá các yếu tố nguy cơ, tiên lượng tình trạng bệnh nhân trước mổ nhằm có kế hoạch gây mê hồi sức hợp lý, đồng thời theo dõi sát bệnh nhân trong và sau gây mê nhằm kịp thời phát hiện và xử trí các biến cố có thể xảy ra đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.
Câu hỏi: Bạn em bị ngừng tim khoảng 3 - 5 phút. Bác sĩ cho em hỏi sau khi ngừng tim tế bào não tổn thương không hồi phục do đâu?
Trả lời: Sau khi ngừng tim 3-5 phút, tế bào não tổn thương không hồi phục do thiếu oxy và Glucose. Bạn có thể tham khảo thêm tại bài viết Tổn thương thần kinh sau ngừng tuần hoàn.
Lúc này người phát hiện cần nhanh chóng ép tim và thổi ngạt cho bệnh nhân ngay và kêu gọi sự hỗ trợ từ những người khác. Bạn tham khảo thêm tại mục cấp cứu ngừng tim ngoài bệnh viện tại bài viết Ngừng tim: Những điều cần biết.
Câu hỏi: Ba em được chỉ định gây mê nội khí quản để phẫu thuật u não, bác sĩ cho em hỏi gây mê nội khí quản mổ u não có biến chứng nguy hiểm không?
Trả lời: Mổ u não là một loại vi phẫu, được thực hiện dưới kính hiển vi và đòi hỏi bác sĩ mổ phải rất thận trọng và khéo léo để tránh làm tổn thương thêm các tổ chức não lành, đồng thời lại không bỏ sót khối u. Vì vậy, yêu cầu của gây mê là phải đủ sâu, đảm bảo người bệnh nằm yên và các dấu hiệu sinh tồn trong giới hạn bình thường.
Vì vậy gây mê nội khí quản khi phẫu thuật u não là phương pháp gây mê thích hợp và an toàn cho người bệnh. Các tai biến khi đặt nội khí quản có thể gặp bao gồm: thay đổi huyết động , tổn thương răng miệng, dây thanh, co thắt thanh khí phế quản do gây mê quá nông hay quá sâu, đặt vào dạ dày, hít sặc nếu bệnh nhân có dạ dày đầy, viêm phổi nếu không bảo đảm vô trùng, xẹp phổi nếu đặt ống quá sâu, đau họng, khàn tiếng nếu liệt dây thanh. Các tai biến này có thể tránh được nếu đảm bảo kỹ thuật đặt nội khí quản và được trang bị các máy theo dõi đầy đủ chức năng, đặc biệt là với đội ngũ Gây mê hồi sức kinh nghiệm trong hệ thống AI-Doctor.
Một tai biến đáng lo ngại nhất là không đặt được ống trong trường hợp nội khí quản khó do cấu trúc giải phẫu của người bệnh. Vì vậy người bệnh sẽ được bác sĩ gây mê khám tiền mê trước mổ, đánh giá các nguy cơ gây mê của bệnh nhân trong đó có nguy cơ đường thở khó. Sau đó sẽ được hội chẩn với các bác sĩ mổ, bác sĩ hồi sức và các chuyên khoa liên quan để lên kế hoạch cụ thể, nhằm giảm thiểu tối đa các tai biến có thể xảy ra.
Sau mổ u não, tùy trường hợp, người bệnh có thể phải thở máy một thời gian ngắn đến khi tình trạng ổn định mới rút nội khí quản. Gây mê nội khí quả thường hiếm khi để lại di chứng nếu đảm bảo an toàn trong gây mê hồi sức. Tuy nhiên bạn cần tư vấn bác sĩ mổ vì tùy bản chất, kích thước của khối u để biết rõ những diễn biến sau mổ lấy u não.
Câu hỏi: Em năm nay 25 tuổi khi đi chụp Xquang thực quản cản quang có hình khuyết trên phim ý nghĩa gì?
Trả lời: Quá trình chụp X quang thực quản người bệnh sẽ được uống thuốc cản quang, các phim sẽ được chụp lại hoặc chiếu trong quá trình thuốc đi qua thực quản, bình thường thuốc sẽ ngấm đều trong lòng thực quản, khi có hình khuyết thuốc nghĩa là vùng đó có thể có tổn thương, đôi khi vùng khuyết thuốc là do người bệnh nuốt khí cùng thuốc vào trong. Khi có hình khuyết thuốc nghi ngờ thì thông thường bác sĩ đọc sẽ đề nghị làm nội soi thực quản để xác định thêm.
Câu hỏi: Tôi năm nay 45 tuổi, bác sĩ cho tôi hỏi người dị ứng thuốc cản quang có thể chụp PET/CT được không?
Trả lời: Chụp PET/CT phần lớn không cần tiêm thuốc cản quang tĩnh mạch, chỉ một số trường hợp bệnh lý đặc biệt như lymphoma đánh giá giai đoạn, một số ung thư ở vùng đầu mặt cổ. Vì vậy, bạn có thể chụp PET/CT không tiêm thuốc cản quang và trước khi chụp, bác cần thông tin như bạn chụp để tầm soát ung thư hay đánh giá giai đoạn, đánh giá điều trị?... từ đó sẽ tư vấn cho bạn quy trình chụp chi tiết.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi trong hôn mê, khi bệnh nhân hôn mê sâu kèm tím ho khạc kém nên làm gì?
Trả lời: Khi người bệnh hôn mê, không còn khả năng bảo vệ đường thở và không đảm bảo hô hấp thì các việc cần làm ngay là ổn định ngay các chức năng sống theo đánh giá ban đầu ABCDE:
Airway: Đường thở, đảm bảo đường thở thông thoáng, loại bỏ dị vật, hút đờm dãi, hoặc ưỡn cổ nâng cằm để khai thông đường thở hoặc nằm nghiêng an toàn. Tiến hành đặt ống nội khí quản để đảm bảo đường thở thông thoáng và tránh viêm phổi hít.
Breathing: Hô hấp, đảm bảo cung cấp oxy và thông khí phổi. Lúc đầu thở oxy hoặc bóp bóng cung cấp oxy, tiếp đó đặt ống nội khí quản thở máy.
Circulation: Tuần hoàn đảm bảo ổn định huyết áp và đảm bảo tưới máu não.
Disability: Ổn định tình trạng người bệnh, đánh giá chức năng thần kinh và chống co giật.
Exposure: Bộc lộ hoặc đánh giá phơi nhiễm.
Các biện pháp hỗ trợ bao gồm: Nếu đường máu thấp, bệnh nhân nên được truyền 50mL dextrose 50%. Nếu nghi ngờ quá liều opioid, cần cho naloxone 2mg đường tĩnh mạch. Nếu có chấn thương, phải bất động cổ cho đến khi loại trừ được tổn thương cột sống cổ.
Kiểm soát ICP bằng nhiều biện pháp khác nhau, có thể bao gồm thuốc an thần (nếu cần) để kiểm soát sự kích động, tăng thông khí tạm thời, bù dịch và thuốc lợi tiểu để duy trì tình trạng đẳng tích, và thuốc hạ áp để kiểm soát huyết áp
Sau đó, cho bệnh nhân nhập khoa ICU và điều trị bệnh nền.
Câu hỏi: Bác sĩ cho em hỏi hạ huyết áp đột ngột ở người sốc phản vệ gây ra biến chứng gì?
Trả lời: Theo hướng dẫn chẩn đoán phản vệ của bộ y tế. Trong sốc phản vệ: Tụt huyết áp xuất hiện trong vài giây đến vài giờ sau khi tiếp xúc với yếu tố nghi ngờ mà người bệnh đã từng bị dị ứng:
Trẻ em: giảm ít nhất 30% huyết áp tâm thu (huyết áp tối đa) hoặc tụt huyết áp tâm thu so với tuổi (huyết áp tâm thu < 70mmHg).
Người lớn: Huyết áp tâm thu < 90mmHg hoặc giảm 30% giá trị huyết áp tâm thu nền.
Về cơ bản, các triệu chứng sốc phản vệ do thuốc hay nguyên nhân khác đa số đều giống nhau và xảy ra ở bất cứ cơ quan nội tạng trong cơ thể.
Hệ tim mạch: Các chất hóa học đưa vào cơ thể có thể gây ra sốc phản vệ với biểu hiện giãn mạch, thoát mạch, hạ huyết áp, trụy tim mạch, các hiện tượng này thường xảy ra sớm. Giai đoạn nặng gây thiếu oxy trong máu, giảm thể tích tuần hoàn gây toan máu và giảm co bóp cơ tim và ngừng tim.
Hệ hô hấp: Khó thở, tím tái, suy hô hấp cấp xảy ra ở bệnh nhân do co thắt phế quản. Sốc phản vệ làm phù khí quản, thanh quản, có thể có trường hợp bị phù phổi.
Hệ thần kinh: Tụt huyết áp gây giảm tưới máu não, kết hợp giảm lưu lượng máu não và giãn mạch não gây thiếu máu não. Bệnh nhân cảm thấy chóng mặt, đau đầu, tay chân run, mơ hồ, nói nhảm, co giật toàn thân thậm chí có thể ngất hoặc hôn mê.
Hệ tiêu hóa: Sốc phản vệ qua đường ăn uống gây ra tình trạng đau bụng dữ dội, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy không kiểm soát, nặng hơn có thể gây chảy máu tiêu hóa.
Da: Mẩn ngứa, nổi mề đay, phù Quincke sẽ xuất hiện trên da của người bị sốc phản vệ.
Hậu quả tụt huyết áp kéo dài gây thiếu oxy mô gây rối loạn điện giải và trao đổi chất tế bào lâu dài sẽ gây chết tế bào và dẫn đến suy đa phủ tạng và tử vong nhanh chóng nếu không được cấp cứu kịp thời.