(1)

Wspomniane zobowiązania lub gwarancje funkcjonowania określa się zwykle mianem »kosztów osieroconych«. W praktyce mogą one przybierać różną postać: długoterminowych umów kupna, inwestycji posiadających bezpośrednią lub pośrednią gwarancję zbytu, inwestycji wykraczających poza obszar normalnej działalności itd. Aby zobowiązania i gwarancje traktować jako kwalifikowane koszty osierocone, które mogą zostać uznane przez Urząd, muszą one spełniać niżej wymienione kryteria: (a) »Zobowiązania i gwarancje funkcjonowania« powodujące koszty osierocone muszą być opatrzone datą wcześniejszą niż dzień wejścia w życie decyzji nr 168/1999, tj. 27 listopada 1999 r. (b) Istnienie i ważność wspomnianych zobowiązań lub gwarancji będą uzasadnione w świetle leżących u ich podstaw przepisów ustawowych i postanowień umownych oraz kontekstu prawodawczego, w jakim zostały poczynione. (c) Zobowiązania lub gwarancje funkcjonowania muszą wiązać się z ryzykiem, że nie zostaną uznane ze względu na przepisy decyzji 96/92/WE. W celu kwalifikowania się do kosztów osieroconych zobowiązania i gwarancje muszą zatem stać się nieekonomiczne z uwagi na skutki dyrektywy oraz w istotny sposób wpływać na konkurencyjność przedsiębiorstw, których dotyczą. Winno to, między innymi, skłonić dane przedsiębiorstwo do dokonania zapisów księgowych (np. rezerw) obrazujących przewidywalny wpływ zobowiązania lub gwarancji. Szczególnie w przypadkach, w których w wyniku przedmiotowego zobowiązania lub gwarancji rentowność przedsiębiorstwa przy braku pomocy lub środków tymczasowych może być zagrożona, zobowiązania i gwarancje uznaje się za spełniające wymogi określone w poprzednim ustępie. Ocena wpływu takich zobowiązań lub gwarancji na konkurencyjność lub rentowność rozpatrywanych przedsiębiorstw nastąpi na poziomie skonsolidowanym. Aby zobowiązania lub gwarancje mogły stanowić koszty osierocone, musi istnieć możliwość ustanowienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wejściem w życie decyzji 168/1999 a trudnościami, jakie odnośne przedsiębiorstwa napotykają w związku z realizacją takich zobowiązań lub gwarancji. W celu ustanowienia wspomnianego związku przyczynowo-skutkowego Urząd uwzględniać będzie spadek cen energii lub utratę udziałów w rynku, z którymi zmagają się odnośne przedsiębiorstwa. Zobowiązania lub gwarancje, które nie mogły zostać zrealizowane bez względu na wejście w życie decyzji 168/1999, nie stanowią kosztów osieroconych. (d) Wspomniane zobowiązania lub gwarancje muszą być nieodwołalne. Fakt posiadania przez przedsiębiorstwo możliwości wycofania takich zobowiązań lub gwarancji w wyniku dokonania płatności lub ich modyfikacji należy uwzględnić przy wyliczaniu kwalifikowanych kosztów osieroconych. (e) Zobowiązania lub gwarancje łączące przedsiębiorstwa należące do jednej i tej samej grupy z zasady kwalifikują się jako koszty osierocone. (f) Koszty osierocone są kosztami ekonomicznymi, które muszą odpowiadać kwotom faktycznie zainwestowanym, zapłaconym lub należnym z tytułu zobowiązań lub gwarancji, z których się wywodzą. Nie można zatem uznawać wyliczeń ryczałtowych, chyba że można wykazać, że odzwierciedlają one realia ekonomiczne. (g) Koszty osierocone nie mogą zawierać wpływów, zysków czy wartości dodanej związanych ze zobowiązaniami lub gwarancjami, z tytułu których powstały. (h) Koszty osierocone wycenia się w ujęciu netto po potrąceniu pomocy wypłaconej lub należnej z uwagi na stosowne aktywa. Szczególnie w sytuacjach, w których zobowiązanie lub gwarancja funkcjonowania odpowiada inwestycji będącej przedmiotem pomocy państwa, koszty osierocone wynikające ze zobowiązania lub gwarancji należy pomniejszyć o wartość pomocy. (i) Jeśli koszty osierocone wynikają ze zobowiązań lub gwarancji trudnych do uznania ze względu na decyzję 168/1999, wyliczenie kwalifikowanych kosztów osieroconych uwzględniać winno faktyczną zmianę w czasie warunków ekonomicznych i warunków konkurencji panujących zarówno na krajowym, jak i na wspólnym rynku energii elektrycznej. W szczególności tam, gdzie zobowiązania lub gwarancje mogłyby stanowić koszty osierocone z uwagi na przewidywalny spadek cen energii, wyliczenie kosztów osieroconych uwzględniać musi rzeczywisty spadek lub wzrost cen energii. (j) Kosztów zamortyzowanych przed transpozycją decyzji 168/1999 do prawa krajowego nie można uznać za koszty osierocone. Koszty osierocone mogą natomiast stanowić rezerwy lub amortyzacja składników aktywów zawarte w bilansie danego przedsiębiorstwa, których wyraźnym celem jest uwzględnienie przewidywalnych skutków decyzji. (k) Kwalifikowane koszty osierocone nie mogą przekraczać minimalnej kwoty niezbędnej przedsiębiorstwom, których to dotyczy, do dalszego uznawania lub zapewniania zgodności ze zobowiązaniami lub gwarancjami zakwestionowanymi decyzją 168/1999 (4). W związku z tym wyliczenie ich będzie musiało uwzględniać najbardziej ekonomiczne rozwiązanie (w przypadku braku jakiejkolwiek pomocy) z punktu widzenia danego przedsiębiorstwa. Szczególnie w przypadkach, w których nie jest to sprzeczne z zasadami samych zobowiązań lub gwarancji, może to – między innymi – następować w drodze wypowiedzenia zobowiązań lub gwarancji powodujących powstanie kosztów osieroconych lub odstąpienia wszystkich aktywów powodujących powstanie kosztów osieroconych bądź ich części. (l) Koszty, jakie mogą powstać w niektórych przedsiębiorstwach poza terminem, o którym mowa w art. 26 dyrektywy (26 listopada 2006 r.), zasadniczo nie mogą stanowić kwalifikowanych kosztów osieroconych w rozumieniu niniejszej metody (5). W razie konieczności Urząd może jednak w stosownym czasie uwzględnić takie zobowiązania lub gwarancje i w danym wypadku uznać je za kwalifikowane koszty osierocone w trakcie kolejnego etapu otwierania wspólnego rynku energii elektrycznej. (m) W przypadku państw EFTA otwierających swoje rynki szybciej niż wymaga tego decyzja Wspólnego Komitetu EOG nr 168/1999, Urząd wyrazić może zgodę na uznanie za kwalifikowane koszty osierocone w ramach niniejszej metody kosztów, jakie niektóre przedsiębiorstwa mogą ponosić po terminie, o którym mowa w art. 26 dyrektywy, jeśli koszty takie wynikają ze zobowiązań lub gwarancji spełniających kryteria określone w sekcji 21.3 pkt l) lit. a) powyżej i nie wykraczają poza dzień 31 grudnia 2010 r.