PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 326/18

DECYZJA URZĘDU NADZORU EFTA

NR 260/15/COL

z dnia 30 czerwca 2015 r.

dotycząca domniemanej pomocy państwa przyznanej przedsiębiorstwu Síminn na rozwój usług szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii (Islandia) [2016/2101]

Urząd Nadzoru EFTA („Urząd”),

UWZGLĘDNIAJĄC Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym („Porozumienie EOG”), w szczególności jego art. 61 ust. 3 lit. c) oraz protokół 26 do tego porozumienia,

UWZGLĘDNIAJĄC Porozumienie między Państwami EFTA w sprawie ustanowienia Urzędu Nadzoru i Trybunału Sprawiedliwości („porozumienie o nadzorze i Trybunale”), w szczególności jego art. 24,

UWZGLĘDNIAJĄC protokół 3 do porozumienia o nadzorze i Trybunale („protokół 3”), w szczególności część II art. 7 ust. 3,

PO wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (1) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,

a także mając na uwadze, co następuje:

I. FAKTY

1. PROCEDURA

(1) Pismem z dnia 2 lutego 2011 r. (2) przedsiębiorstwo Og fjarskipti ehf. (zwane dalej „Vodafone” lub „skarżącym”) złożyło do Urzędu skargę dotyczącą domniemanej niezgodnej z prawem pomocy państwa przyznanej przedsiębiorstwu Síminn na rozwój sieci szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii.

(2) Po otrzymaniu wszelkich istotnych informacji od władz islandzkich oraz po otrzymaniu również istotnych informacji od skarżącego i zainteresowanych stron (3), Urząd decyzją nr 302/13/COL z dnia 10 lipca 2013 r. wszczął formalne postępowanie wyjaśniające w sprawie potencjalnej pomocy państwa przyznanej przedsiębiorstwu Síminn na rozwój usług szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii („decyzja nr 302/13/COL” lub „decyzja o wszczęciu postępowania”).

(3) Pismem z dnia 15 października 2013 r. (4) władze islandzkie przedstawiły swoje uwagi dotyczące decyzji Urzędu o wszczęciu postępowania. Urząd otrzymał również uwagi zainteresowanej strony (Hringiðan ehf.) w piśmie z dnia 18 lipca 2013 r. (5).

(4) W dniu 28 listopada 2013 r. decyzja nr 302/13/COL została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oraz w Suplemencie EOG. Zainteresowane strony miały miesiąc, aby zgłosić uwagi w sprawie decyzji Urzędu o wszczęciu postępowania.

(5) Pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. (6) zainteresowana strona, przedsiębiorstwo Nova ehf., przekazała Urzędowi uwagi i dokumenty. Pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. (7) przedsiębiorstwo Síminn przekazało Urzędowi uwagi i dodatkowe dokumenty. Przedsiębiorstwo Síminn przedłożyło także ekspertyzę z dnia 24 września 2013 r., którą zleciło przedsiębiorstwu Analysis Mason, specjalistycznemu biuru konsultingowemu ds. telekomunikacji i mediów („sprawozdanie AM”) (8). Pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. (9) skarżący przekazał Urzędowi uwagi i dodatkowe dokumenty.

(6) W dniu 8 stycznia 2014 r. zgodnie z częścią II art. 6 ust. 2 protokołu 3 Urząd przekazał uwagi otrzymane od władz islandzkich i zwrócił się do nich o przedstawienie ich uwag (10). Władze islandzkie przedstawiły swoje uwagi i spostrzeżenia w piśmie z dnia 28 lutego 2014 r. (11).

(7) Po przeprowadzeniu oceny dostarczonych informacji, sprawozdań i uwag, pismem z dnia 2 września 2014 r. (12) Urząd zwrócił się do władz islandzkich o przedstawienie dodatkowych informacji i wyjaśnień. Pismem z dnia 17 października 2014 r. (13) władze islandzkie odpowiedziały na żądanie Urzędu i przedłożyły wymagane informacje.

(8) Ponadto w dniu 20 listopada 2014 r. na wniosek przedsiębiorstwa Síminn Urząd uczestniczył w spotkaniu z ekspertami technicznymi i prawnikami zewnętrznymi przedsiębiorstwa Síminn, które zorganizowano w Brukseli.

2. OPIS ŚRODKA

2.1. Kontekst

2.1.1. Rola Funduszu Telekomunikacyjnego

(9) Fundusz Telekomunikacyjny („fundusz”) ustanowiono ustawą nr 132/2005, a jego rolą, zgodnie ze statutem, jest promowanie rozwoju w dziedzinie telekomunikacji w Islandii, jak opisano to w oficjalnej strategii telekomunikacyjnej („strategia”) zatwierdzonej przez parlament islandzki, Althingi (14). Artykuł 2 tej ustawy stanowi, że fundusz utworzono w celu nadzorowania przydziału środków finansowych na projekty dotyczące rozwoju infrastruktury łączności elektronicznej, co przyczyniłoby się do zwiększenia bezpieczeństwa i konkurencyjność społeczeństwa w dziedzinie łączności elektronicznej, oraz na inne projekty wskazane w strategii, pod warunkiem że istnieje małe prawdopodobieństwo realizacji takich projektów na warunkach rynkowych.

(10) Fundusz jest finansowany z określonego w ustawie wkładu pochodzącego z islandzkiego skarbu państwa. Funduszem zarządza Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, które mianuje członków zarządu funduszu na okres pięciu lat.

(11) W ramach funduszu prowadzono prace nad czterema kluczowymi priorytetami przewidzianymi w strategii, z których rozwój usług szerokopasmowych był ostatnim do wdrożenia. Według władz islandzkich w odniesieniu do wszystkich projektów zastosowano procedurę otwartą.

2.1.2. Sporządzanie map i analiza zasięgu

(12) Na początku 2007 r. fundusz zatrudnił oddział stowarzyszenia rolników w celu zweryfikowania informacji pochodzących ze spisu powszechnego na obszarach wiejskich, szczególnie na obszarach najbardziej wiejskich (15). Wynikiem tych prac był kompleksowy i aktualny przegląd budynków, które mogłyby potencjalnie stanowić część projektu rozwoju usług szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii (zob. dalszy opis w motywie 16 poniżej).

(13) Jako pierwszy krok w przygotowaniu map obecnego i przyszłego zasięgu łączności szerokopasmowej w lutym 2007 r. fundusz zwrócił się do dostawców usług szerokopasmowych (16) o udzielenie informacji na temat aktualnych obszarów rynków. Celem tego działania była identyfikacja niedoskonałości rynku poprzez rozróżnienie obszarów „szarych”, „czarnych” i „białych” w odległych regionach Islandii (17). W ogłoszeniu publicznym zamieszczonym w gazecie Morgunblaðið wzywano do udzielania informacji na temat wszystkich aktualnych obszarów objętych zakresem usług szerokopasmowych (tj. obszarów ze stałym dostępem do internetu (nie za pośrednictwem dial-up) o prędkości do najmniej 512 kb/s za rozsądną stałą opłatę miesięczną) oraz na temat obszarów planowanych (jeszcze nie obsługiwanych), które miały zostać objęte zakresem usług do czerwca 2008 r.

(14) Fundusz otrzymał informacje w różnych formach na temat obszarów rynku od szeregu dostawców usług szerokopasmowych oraz osób fizycznych (18). Po ustaleniu obszarów zasięgu kolejnym krokiem było wprowadzenie współrzędnych GPS wszystkich domów prywatnych znajdujących się poza obszarami, o których wiadomo, że są objęte zasięgiem ADSL. Otrzymaną wielowarstwową mapę domów prywatnych znajdujących się poza wszystkimi aktualnymi i planowanymi (wszystkimi) obszarami leżącymi w zasięgu łączności szerokopasmowej przesłano uczestniczącym dostawcom usług szerokopasmowych do dalszego szczegółowego przeglądu. Działanie to doprowadziło do znacznej aktualizacji mapy sporządzonej na podstawie przeprowadzonych przez dostawców usług porównań mapy z bazami danych ich klientów. Po ukończeniu prac fundusz przesłał do każdego z 78 regionów w Islandii wykaz budynków leżących poza obszarami objętymi zakresem usług oraz wydruk zaktualizowanej mapy zasięgu łączności szerokopasmowej dla danego regionu. Następnie każdy region dokonał przeglądu obszarów „białych” na mapie, wyszukując brakujące budynki lub budynki, które nie kwalifikowały się do projektu. Aby budynek kwalifikował się do projektu, musi stanowić on oficjalne stałe całoroczne miejsce pobytu lub miejsce pracy co najmniej jednej osoby.

(15) W wyniku przygotowania map i przeprowadzenia analizy zasięgu przez fundusz otrzymano dokładny wykaz budynków, które mają zostać uwzględnione w projekcie. Początkowy zakres projektu obejmował 1 118„białych” budynków, które zidentyfikowano indywidualnie na podstawie ich współrzędnych GPS.

2.1.3. Postępowanie o udzielenie zamówienia i wybór oferenta

(16) W lutym 2008 r. Ríkiskaup, State Trading Centre („STC”), w imieniu funduszu opublikowało zaproszenie do składania ofert dotyczące projektu „Háhraðanettengingar til allra landsmanna”. Projekt ten obejmował rozwój usług szerokopasmowych na obszarach wiejskich, na których władze islandzkie wykryły niedoskonałości rynku, w oparciu o fakt, że uznano, iż prawdopodobieństwo zapewnienia na tych obszarach usług szerokopasmowych przez podmioty prywatne na warunkach rynkowych jest niewielkie. W projekcie uwzględniono 1 118„białych” budynków, które fundusz zidentyfikował w swoim badaniu (19).

(17) Po ogłoszeniu przetargu STC zaangażowało się w szereg dyskusji z zainteresowanymi oferentami, co spowodowało przedłużenie terminu składania ofert do dnia 4 września 2008 r. STC otrzymało pięć ofert, które różniły się pod względem proponowanej ceny i rozwiązań technicznych. Przedsiębiorstwo Síminn złożyło dwie oferty przetargowe: ofertę najtańszą na kwotę 379 mln ISK oraz najdroższą (w odniesieniu do najwyższej oferowanej prędkości pobierania danych) na kwotę 5 mld ISK.

(18) Zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia celem stosowanych kryteriów udzielania zamówienia było określenie oferty najkorzystniejszej ekonomicznie. Zastosowano cztery kryteria oceny: (i) cena całkowita (50 %); (ii) prędkość rozbudowy (15 %); prędkość pobierania danych (25 %) i (iv) GSM 2G (opcjonalnie) (10 %) (20). Do dnia 4 września 2008 r. STC otrzymało pięć ważnych ofert (oraz jedną ofertę nieważną od przedsiębiorstwa Hringiðan ehf., które nie przedstawiło ważnej gwarancji bankowej). Otrzymano następujące ważne oferty (21): Oferenci, oferta – 14121 ISK Czas trwania projektu Średnia prędkość w Mb/s GSM Cena całkowita W miesiącach Prędkość pobierania danych Opcjonalne Wierzchołki Síminn hf. 379 000 000 12 6,0 Tak 95 Nordisk Mobile Island ehf 974 864 503 12 3,0 Tak nd. Vodafone 1 858 339 001 15 6,2 Tak 52 Vodafone 2 256 549 333 17 6,5 Tak 49 Síminn hf. 5 000 000 000 22 12,0 Tak 39

(19) Z uwagi na fakt, że na podstawie wspomnianych powyżej kryteriów pierwsza oferta przedsiębiorstwa Síminn otrzymała najwyższą liczbę punktów (95 punktów), STC rozpoczęło negocjacje z Síminn (22). Ponadto STC zwróciło się do Síminn o udział w szeregu spotkań wyjaśniających; spotkania takie stanowią standardową procedurę po otwarciu ofert.

2.1.4. Zwiększenie obszaru rozwoju

(20) Na początku grudnia 2008 r. Póst- og fjarskiptastofnun, Urząd Poczty i Telekomunikacji w Islandii („PTA”), otrzymał wniosek od dostawcy usług, Wireless Broadband Systems („WBS”), w którym przedsiębiorstwo to zwróciło się o wyrejestrowanie go jako dostawcy usług telekomunikacyjnych w Islandii. Przedsiębiorstwo WBS uczestniczyło wcześniej w przygotowaniu map i analizie zasięgu wykonanych przez fundusz oraz przekazało STC informacje na temat swoich planów dotyczących zasięgu w okresie poprzedzającym zaproszenie STC do składania ofert. Wycofanie WBS z rynku i następne wycofanie jego planów dotyczących zasięgu spowodowało istotną zmianę w wykazie budynków, które nie były objęte ani w najbliższej przyszłości nie miały zostać objęte zasięgiem łączności szerokopasmowej na warunkach rynkowych. Kiedy dostawca usług wycofał planowany obszar zasięgu z ogólnej łącznej mapy zasięgu, w całym państwie pojawiło się 670 „białych” budynków. Fundusz uznał, że budynki te zostaną objęte zakresem stosowania nowej polityki telekomunikacyjnej.

(21) Fundusz zwrócił się do STC o informacje dotyczące możliwości rozszerzenia zakresu projektu w ramach toczącej się procedury przetargowej. Według władz islandzkich STC udzieliło odpowiedzi dnia 7 stycznia 2009 r., uznając, że zwiększenie zasięgu do pewnego stopnia można uwzględnić w przetargu, oraz uznając takie zwiększenie zasięgu za zgodne z ramami regulacyjnymi dotyczącymi udzielania zamówień publicznych.

(22) Aby stwierdzić, że istniejący lub nowi dostawcy nie zamierzali zwiększać obszarów swoich usług poprzez włączenie którekolwiek z 670 dodatkowych „białych” budynków, fundusz zwrócił się do STC o ponowne wezwanie do przedstawienia planów oferowania usług w odniesieniu do tych 670 budynków. W dniu 23 stycznia 2009 r. STC opublikowało w gazecie Morgunblaðið ogłoszenie, w którym zwróciło się do uczestników rynku o udzielenie informacji na temat planów rozwoju usług szerokopasmowych na dodatkowych obszarach, których wcześniej nie uwzględniono w ofercie (23). Według władz islandzkich działanie to było zgodne z poprzednią metodyką stosowaną przez STC, gdy po raz pierwszy zwrócono się o informacje na temat obszarów objętych zakresem usług. Zwracając się o udzielenie informacji za pośrednictwem ogłoszenia, wniosku o udzielenie informacji nie kierowano wyłącznie do tych dostawców usług, którzy uprzednio złożyli swoje oferty przetargowe, ale miał na on dotrzeć do wszystkich dostawców usług.

(23) STC nie otrzymało żadnych dodatkowych ani nowych panów dotyczących obsługi 670 zidentyfikowanych budynków. Następnie STC zdecydowało się uznać te dodatkowe budynki za wchodzące w zakres projektu. W związku z tym dążyło ono do zmiany postanowień umownych będących przedmiotem negocjacji z Síminn, tak aby uwzględniono w nich dodatkowe budynki.

2.2. Umowa między Funduszem Telekomunikacyjnym a przedsiębiorstwem Síminn

2.2.1. Uwagi ogólne

(24) W dniu 25 lutego 2009 r. fundusz (kupujący) i Síminn (sprzedawca) zawarły umowę dotyczącą rozwoju usług szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii („umowa”). Zgodnie z umową sprzedawca zobowiązany był do budowy ultraszybkiej sieci oraz rozwoju usług szerokopasmowych na obszarach, na których poprzednio nie było dostępu do takich usług. Sieć oraz usługi miały dotrzeć do wszystkich domów, w których zameldowana była i mieszkała przez cały rok co najmniej jedna osoba, oraz do przedsiębiorstw, które prowadziły działalność operacyjną przez cały rok. Umową objęto łącznie 1 788 budynków: 1 118 budynków, które zidentyfikowanych pierwotnie w dokumentacji przetargowej oraz dodatkowe 670 budynków dodanych w trakcie negocjacji. W umowie przewidziano, że po zakończeniu budowy sprzedawca będzie właścicielem sieci.

2.2.2. Okres obowiązywania umowy i kwota umowy

(25) Zgodnie z art. 4 umowy, okres obowiązywania umowy wydłużono od daty podpisania do dnia 1 marca 2014 r. Za zgodą obu stron okres ten można było wydłużyć o maksymalnie dwa lata. Zgodnie z art. 10 umowy okres budowy sieci formalnie rozpoczął się jednak dnia 1 marca 2009 r. i trwał do dnia 1 marca 2011 r. Fundusz zezwolił na wydłużenie okresu rozwoju (18 miesięcy) z uwagi na zwiększeniu zakresu projektu. Fundusz wyraził na to zgodę pod warunkiem, że rozwój sieci obejmujący do najmniej 1 118 budynków zostanie zakończony w ciągu pierwszych 12 miesięcy, zgodnie z ofertą przetargową otrzymaną od przedsiębiorstwa Síminn.

(26) Za rozwój sieci oraz usługi kupujący miał zapłacić łącznie 606 128 801 ISK. Cenę za zwiększenie zakresu o 670 budynków uzgodniono na podstawie średniej ceny jednostkowej oferowanej początkowo przez przedsiębiorstwo Síminn pomnożonej przez liczbę nowych budynków. W związku z tym wysokość opłaty na rzecz Síminn wzrosła z 379 mln ISK do 606 mln ISK. Kupujący miał zapłacić sprzedawcy 70 % całkowitej kwoty w momencie podpisania umowy, kolejne 20 % po uruchomieniu sieci i ostatnie 10 % po upływie trzymiesięcznego okresu próbnego (24).

(27) Uznano, że płatności będą indeksowane według kursu wymiany waluty obcej, a nie według ogólnego wskaźnika cen konsumpcyjnych, jak pierwotnie przewidywano. Według władz islandzkich ten wybór indeksacji wynikał z nietypowych warunków gospodarczych i z niepewności będącej wynikiem kryzysu finansowego (25). Zastosowaną walutą obcą była korona duńska (DKK) według kursu obowiązującego w dniu 3 września 2008 r. (1 DKK = 16,513 ISK).

2.2.3. Wymagania techniczne

(28) Zgodnie z art. 2.1 opisu przedmiotu zamówienia projekt był neutralny z technologicznego punktu widzenia i nie istniały żadne szczególne specyfikacje dotyczące sposobu budowy sieci ani rozwiązań technologicznych, jakie należy zastosować (26).

(29) Oferenci, oprócz zapewnienia w budynkach dostępu do szybkiego internetu, byli również zachęcani do świadczenia usług ruchomej łączności głosowej (2G GSM) (27). Usługa ta miała spełniać kryteria określone w planie telekomunikacyjnym PTA (i. fjarskiptaáætlun) na lata 2005–2010 obejmującym usługi głosowe, możliwości w zakresie roamingu oraz dostarczanie sprzętu użytkownika po cenach preferencyjnych. Świadczenie mobilnych usług w zakresie 2G GSM stanowiło 10 % w kryteriach przetargowych.

(30) Rozwiązanie techniczne oferowane przez przedsiębiorstwo Síminn opierało się na czterech różnych technologiach: ADSL (28); UMTS (29); Wi-Fi (30) i satelicie. Jak się okazało, po ukończeniu budowy sieci 55 % budynków było połączonych z UMTS (stały bezprzewodowy dostęp 3G), 41 % z ADSL i 4 % z satelitą/Wi-Fi.

2.2.4. Wymagania dotyczące dostępu

(31) Zgodnie z art. 2.2.13 załącznika I do umowy sieć miała zostać zbudowana tak, aby umożliwić dostęp hurtowy innym dostawcom usług internetowych. Dostawcy usług internetowych powinni móc nabyć od Síminn na żądanie podstawową usługę po cenach hurtowych oraz powinni mieć możliwość świadczenia usług za pośrednictwem sieci na rzecz swoich klientów detalicznych. Dostęp miał być udzielony w dogodnej formie (tj. przez dostęp do serwera zdalnego dostępu szerokopasmowego). Wszyscy dostawcy usług internetowych mieli mieć zagwarantowane takie same usługi i równy dostęp do sieci, niezależnie od ich powiązań ze sprzedawcą.

(32) W załączniku II do umowy zatytułowanym „Pytania i odpowiedzi 1–22 podczas okresu przetargowego, wykazy nowych lokalizacji, wyjaśnienia dotyczące dokumentacji przetargowej i protokołów prezentacji ofert” znajdują się dalsze wyjaśnienia dotyczące wymagań w zakresie dostępu. Jeżeli chodzi o dostęp hurtowy, wyróżniono cztery opcje. Są one następujące (31): opcja 1 : sprzedawca (Síminn) ustanawia połączenie xDSL dla użytkowników i dostarcza strumień bitów do kupujących poza sprzętem obejmującym dostępowy multiplekser cyfrowych linii abonenckich (DSLAM). Kupujący (dostawcy usług internetowych) obsługują połączenie linii magistrali z DSLAM za pośrednictwem sieci ATM lub IP do centrum usług. Zapewnia to kupującym dużą kontrolę nad jakością sprzedawanej przez nich usługi, ale wymaga od nich znacznych inwestycji; opcja 2 : sprzedawca zapewnia połączenie xDSL z sieci ATM/IP za pośrednictwem połączenia linii magistrali z DSLAM. W tym przypadku kupujący może do pewnego stopnia kontrolować jakość transmisji w sieci ATM. Kupujący obsługują własne serwery zdalnego dostępu szerokopasmowego i w związku z tym kontrolują zmienne technologiczne sprzętu i zachowują informacje dotyczące użytkowników; opcja 3 : w tym przypadku strumień bitów jest dostarczany kupującemu za pośrednictwem sieci IP obsługiwanej przez sprzedawcę, który obsługuje również DSLAM i jest odpowiedzialny za jakość usługi. Można przyjąć, że kupujący może negocjować różne warunki dotyczące jakości na rzecz swoich klientów; opcja 4 : jest to typowy przykład odsprzedaży abonamentu internetowego. Połączenie internetowe sprzedawane kupującemu przez sprzedawcę jest takie samo jak połączenie sprzedawane przez sprzedawcę jego klientom detalicznym. Kupujący nie obsługuje żadnego elementu sieci i jest odpowiedzialny jedynie za sprzedaż niezmienionej usługi. Ma on jednak możliwość przesłania swoim klientom jednej faktury za wszystkie usługi świadczone za pośrednictwem szybkiego połączenia.

(33) Zgodnie z załącznikiem II umowy przedsiębiorstwo Síminn może oferować opcje 1–4, ale jest zobowiązane do zaoferowania co najmniej opcji 3 we wszystkich przypadkach, w których w projekcie wykorzystuje się technologię ADSL (32). Ponadto wyraźnie stwierdzono, że w tej kwestii Síminn musi działać zgodnie z decyzjami i zasadami PTA (33).

(34) W przypadku gdy w projekcie wykorzystywana jest technologia UMTS, przedsiębiorstwo Síminn jest jedynie zobowiązane do zastosowania opcji 4 (34). Opcja ta obejmuje we wszystkich przypadkach dostawę i instalację sprzętu użytkownika przez Síminn, niezależnie od tego, kim jest sprzedawca detaliczny. Przedsiębiorstwo Síminn jest również zobowiązane do świadczenia usług z zakresu obsługi klienta i usług naprawczych. Według władz islandzkich głównym powodem zawarcia tej umowy jest przekonanie Síminn, że musi posiadać pełny dostęp do połączeń pomiędzy użytkownikami końcowymi w ramach sieci UMTS, w tym do całego sprzętu użytkownika, i mieć nad nimi pełną kontrolę, aby zagwarantować zgodność poziomu jakości i usług z dokumentacją przetargową. Z kolei fundusz pozwolił na wyłączenie otwartego dostępu dla połączeń satelitarnych i Wi-Fi z uwagi na fakt, że niezwykle trudne i niepraktyczne byłoby wdrożenie takiego dostępu (35).

(35) W załączniku 10 do umowy znajdują się standardowe uzgodnienia dotyczące odsprzedaży (endursölusamningar) między przedsiębiorstwem Síminn a odsprzedawcami dostarczonych usług internetowych dotyczące odsprzedaży usług szybkiego UMTS i usług ADSL. W przypadku opcji 4 te standardowe uzgodnienia obejmują następujące standardowe minimalne zniżki oparte na prędkości (36): UMTS 1 Mb/s = 10 % UMTS 2 Mb/s = 7,5 % UMTS >2 Mb/s = 5 %

(36) W przypadku ADSL w odniesieniu do dostępu w ramach opcji 4 obowiązują następujące minimalne zniżki: ADSL 1 000 = 5 % ADSL 2 000 = 5 % ADSL 4 000/8 000 = 7,5 % ADSL 6 000/12 000 = 10 % Jeżeli chodzi o dostęp hurtowy do ADSL zgodny z opcjami 1–3, odsprzedawcy / sprzedawcy detaliczni usług internetowych otrzymują minimalną zniżkę wynoszącą 35 % ceny detalicznej Síminn. Według władz islandzkich zniżka ta została ustalona zgodnie z decyzją PTA nr 8/2008 z 18 kwietnia 2008 r. (37).

(37) Zgodnie z notą otrzymaną od funduszu dnia 14 sierpnia 2009 r. (38) dotyczącą organizacji opcji dostępu w ramach umowy dostęp na zasadzie odsprzedaży jest możliwy jedynie w odniesieniu do połączeń w ramach UMTS. W ramach takich połączeń nie korzysta się z większej liczby opcji dostępu hurtowego opartych na infrastrukturze. Według funduszu wyżej wspomniane zniżki powinny mieć zatem zastosowanie, jeżeli inny dostawca usług internetowych pragnie odsprzedać dostęp na rzecz sieci Síminn.

(38) Bardziej szczegółowy opis środka zawarto w decyzji Urzędu nr 302/13/COL (39).

3. PODSTAWY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO

(39) W decyzji nr 302/13/COL Urząd ocenił wstępnie, czy umowa zawarta między Funduszem Telekomunikacyjnym a przedsiębiorstwem Síminn dotycząca rozwoju sieci szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii mogła stanowić pomoc państwa i jeżeli tak, czy tę pomoc państwa można uznać za zgodną z funkcjonowaniem Porozumienia EOG.

(40) Według władz islandzkich środek ten nie stanowił pomocy państwa, ponieważ nie spełniono warunków określonych w art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG. Ponadto władze islandzkie były zdania, że wkłady te można było uznać za finansowanie usługi publicznej i że kryteria testu określone w wyroku w sprawie Altmark były spełnione. W przypadku gdyby Urząd uznał, że środek stanowi pomoc państwa, władze islandzkie stwierdziły, że taką pomoc można uznać za zgodną z przepisami określonymi w art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, mając na uwadze cele środka obejmujące zwiększenie publicznego dostępu szerokopasmowego na obszarach objętych pomocą.

(41) Urząd wstępnie stwierdził jednak, że umowa zawarta między funduszem a przedsiębiorstwem Síminn stanowiła pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG. W decyzji nr 302/13/COL wskazano następujące aspekty: (i) Urząd zauważył, że fundusz ustanowiono przepisami prawa, a jego właścicielem jest państwo islandzkie, które przydziela funduszowi zasoby z rocznego budżetu państwa, wydaje się zatem, że środek został przyznany z zasobów państwowych. Jako że Síminn jest największym operatorem telekomunikacyjnym w Islandii, wszelka potencjalna pomoc uwzględniona w umowie została przyznana przedsiębiorstwu; (ii) Urząd uznał również, że publiczne finansowanie przedsięwzięcia przyniosło przedsiębiorstwu Síminn korzyść ekonomiczną, która w przeciwnym razie zostałaby pokryta z jego środków. Wprawdzie procedura przetargowa raczej prowadzi do zmniejszenia kwoty wymaganego wsparcia finansowego, ale dyskusyjne jest to, czy rekompensata za dodatkowe budynki została ustalona w drodze przetargu, czy w praktyce została ustalona po wyborze oferty przedsiębiorstwa Síminn. Dlatego też we wstępnej ocenie Urzędu wskazano, że nie można było wykluczyć istnienia korzyści ekonomicznej; (iii) ponadto ponieważ przedsiębiorstwo Síminn było jedynym odbiorcą środków finansowych, Urząd uznał wstępnie, że środek był selektywny; (iv) co więcej, Urząd stwierdził, że zaangażowanie w rozwój infrastruktury w celu zapewnienia usług łączności elektronicznej umacnia pozycję wybranego dostawcy sieci względem jego konkurentów. Ogólnie rzecz biorąc, rynki usług łączności elektronicznej są otwarte na wymianę handlową i konkurencję między operatorami i dostawcami usług na terenie całego EOG. W związku z tym Urząd wstępnie stwierdził, że środek uznaje się za grożący zakłóceniem konkurencji i wpływający na wymianę handlową w ramach EOG.

(42) Urząd zauważył, że wsparcie na budowę sieci szerokopasmowych na obszarach wiejskich i obszarach o niedostatecznym zasięgu sieci w Islandii mogło służyć dobrze określonym celom leżącym we wspólnym interesie, było odpowiednim instrumentem do osiągnięcia wyznaczonych celów i stanowiło dla wybranego dostawcy zachętę inwestycyjną. Ze względu na zakres zmian umowy, Urząd wstępnie stwierdził, że procedury udzielania zamówienia nie można jednak uznać za otwarty i niedyskryminacyjny przetarg w rozumieniu wytycznych Urzędu z 2013 r. w sprawie stosowania przepisów dotyczących pomocy państwa w odniesieniu do szybkiego wdrażania sieci szerokopasmowych („wytyczne w sprawie sieci szerokopasmowych”) (40). Urząd wyraził również wątpliwości co do tego, czy przedsiębiorstwo Síminn było zobowiązane do zapewnienia wystarczającego dostępu hurtowego do sieci, zarówno w przypadku połączeń UMTS, jak i połączeń ADSL. Brak obowiązku zapewnienia wystarczającego dostępu hurtowego oznaczałby dla przedsiębiorstwa Síminn korzyści ekonomiczne i konkurencyjne. Dlatego też wydawało się, że środek nie jest zgodny z zasadami proporcjonalności i ograniczenia zakłócenia konkurencji w ramach testu bilansującego.

(43) W związku z tym po przeprowadzeniu wstępnej oceny Urząd ma wątpliwości co do tego, czy finansowanie rozwoju usług szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii można uznać za zgodne z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG.

4. UWAGI WŁADZ ISLANDZKICH

4.1. Istnienie pomocy państwa

(44) Jak wspomniano wcześniej, w piśmie z dnia 15 października 2013 r. władze islandzkie przedstawiły swoje uwagi dotyczące decyzji Urzędu o wszczęciu postępowania (41). Władze islandzkie nie uważają, aby płatności dokonane na rzecz przedsiębiorstwa Síminn na mocy warunków umowy stanowiły pomoc państwa, ponieważ ich zdaniem nie spełniono warunków określonych w art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, ponieważ władze działały zgodnie z testem prywatnego inwestora. Ponadto władze islandzkie są zdania, że płatności te można uznać za finansowanie usługi publicznej; że łączne kryteria testu określone w wyroku w sprawie Altmark są spełnione oraz że z tego względu środek nie stanowi pomocy państwa.

(45) Władze islandzkie twierdzą, że zawarcie przedmiotowej umowy nie przyniosło przedsiębiorstwu Síminn żadnej korzyści ekonomicznej wykraczającej poza warunki rynkowe. Według władz islandzkich zastosowanie publicznej procedury przetargowej zgodnie z ramami dotyczącymi udzielania zamówień publicznych uznano za wystarczające, aby przyjąć, że podmiotowi gospodarczemu wybranemu w tej procedurze nie zapewnia się pomocy państwa, ponieważ gwarantowana jest cena rynkowa (42). W związku z tym według władz islandzkich uczciwa cena rynkowa prowadzi do przypuszczenia, że przedsiębiorstwu Síminn nie przyznano żadnej pomocy państwa (43).

(46) W odniesieniu do zmian w umowie zawartej z przedsiębiorstwem Síminn wynikających ze zwiększenia obszaru rozwoju, władze islandzkie twierdzą, że według Komisji Europejskiej w przypadku zmian do takiej umowy nie udziela się pomocy państwa, jeżeli ogólne warunki nie są bardziej korzystne dla dostawcy niż warunki pierwotnej umowy. Ponadto nawet jeżeli warunki będą uważane za bardziej korzystne z powodu zmiany, pomoc państwa nie zostanie przyznana, w przypadku gdy podmiot zamawiający pełniący rolę prywatnego wykonawcy działałby na korzyść własnych interesów handlowych. Według władz islandzkich każdy podmiot zainteresowany uczestnictwem w postępowaniu o udzielenie zamówienia mógł przedłożyć ofertę, ponieważ dopuszczono oferty od wszystkich zainteresowanych stron, a także ogłaszano je jako takie. Fakt, że ostatecznie do realizacji projektu wybrano przedsiębiorstwo Síminn, które przedstawiło najniższą i najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę, nie może pociągać za sobą automatycznie uprzywilejowanego traktowania określonego przedsiębiorstwa.

(47) Ponadto władze islandzkie podkreślają, że usługa szerokopasmowa jest z reguły usługą świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym (44). Władze islandzkie zauważają, że zawarły umowę z podmiotami prywatnymi i opublikowały reklamę, aby ustalić, czy jakikolwiek inwestor rynkowy byłby skłonny zainwestować w infrastrukturę. Ponieważ żaden podmiot nie zgłosił zainteresowania świadczeniem takiej usługi, władze islandzkie uznały, że na tych obszarach faktycznie występują niedoskonałości rynku oraz że niemożliwe będzie tam połączenie się z szybkim internetem bez otrzymania pomocy ze strony funduszu. Według władz islandzkich zapewnienie tym obszarom wiejskim Islandii zasięgu łączności szerokopasmowej, w przypadku gdy żaden inny operator nie prowadził działań w tym zakresie ani nie był zainteresowany inwestowaniem w nie, powinno być uznane za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym, ponieważ wdrożenie usług szerokopasmowych w przedmiotowych budynkach miało duże znaczenie zarówno dla omawianych obszarów, jak i dla całego społeczeństwa.

(48) Według władz islandzkich charakter i zakres stosowania usługi były jasno określone w ramach procedury przetargowej i zawartej w jej następstwie umowy z przedsiębiorstwem Síminn (tj. w celu zainstalowania infrastruktury, aby umożliwić uzyskanie połączenia z szybkim internetem w określonych budynkach). Władze islandzkie uważają, że przez podpisanie umowy przedsiębiorstwu Síminn, w tym konkretnym przypadku, formalnie powierzono obowiązek wypełnienia tego zobowiązania.

(49) Władze islandzkie zauważają, że we wspomnianej wcześniej umowie na podstawie dokumentacji przetargowej określono parametry rekompensaty. W umowie w jasny sposób określono, że przedsiębiorstwo Síminn ma otrzymywać rekompensatę z tytułu świadczenia usług w przejrzysty sposób. Rekompensata określona w ramach umowy nie została zmieniona ani nie pozwalała na dokonywanie jakichkolwiek zmian na korzyść przedsiębiorstwa Síminn.

(50) Ponadto władze islandzkie podkreślają, że faktyczny wkład jest znacznie mniejszy niż koszt oszacowany przez fundusz i jego doradców, a wypłacane środki nie wykraczały ponad poziom niezbędny do ukończenia realizacji projektu. Fakt, że rzeczywisty koszt projektu jest znacznie niższy niż szacunkowy koszt dotyczący podobnego rozwiązania w zakresie sieci, stanowi dowód, że władze islandzkie faktycznie podjęły działania w celu uniknięcia nadmiernej rekompensaty.

(51) Według władz islandzkich negocjacje prowadzone po wyborze przedsiębiorstwa Síminn były oparte bezpośrednio na procedurze przetargowej, a zatem stanowiły rozszerzenie procedury. Płatności na rzecz Síminn są dokonywane zgodnie z określonym wcześniej harmonogramem płatności związanym z postępami poczynionymi w ramach projektu, co pozwala na uniknięcie nadmiernej rekompensaty. Zgodnie z art. 19 umowy przedsiębiorstwo Síminn przedłożyło gwarancję bankową od banku New Kaupþing z dnia 17 lutego 2009 r. stanowiącą mechanizm wycofania w celu uniknięcia nadmiernej rekompensaty (45). Ponadto w umowie zawarto ścisłe ustalenia dotyczące płatności zgodne z postępami w ramach projektu, co oznacza, że płatności osiągają wartość zależną od faktycznego postępu w zakresie rozbudowy systemu i zainteresowania konsumentów, zgodnie z art. 16 umowy. Co więcej, w art. 11 umowy znajduje się klauzula dotycząca kary umownej, na mocy której przedsiębiorstwo Síminn jest zobowiązane do wypłaty rekompensaty w przypadku opóźnień, a w art. 13 umowy znajduje się klauzula dotycząca niedopełnienia warunków umowy.

(52) Ponadto władze islandzkie twierdzą, że nawet jeżeli Urząd stwierdzi, iż rozszerzenie zakresu projektu i rekompensaty w ramach projektu nie było w pełni zgodne z ramami zamówień publicznych, za właściwy punkt odniesienia dla rekompensaty należy uznać otwartą procedurę przetargowa wraz z oceną przeprowadzoną przez niezależnych doradców. Te dwa elementy należy uznawać co najmniej za silne wskazanie kosztów, jakie poniosłoby typowe dobrze zarządzane przedsiębiorstwo na odpowiednim rynku. Ponieważ rekompensata wypłacana na rzecz przedsiębiorstwa Síminn była niższa niż rekompensata w ramach wspomnianego punktu odniesienia, ostatnie kryterium testu określone w sprawie Altmark należy uznać za spełnione. Władze islandzkie pragną również przypomnieć, że oferta przedsiębiorstwa Síminn, nawet z uwzględnionymi zmianami, nadal jest ofertą zdecydowanie najkorzystniejszą ekonomicznie.

4.2. Postępowanie o udzielenie zamówienia

(53) Według władz islandzkich postępowanie o udzielenie zamówienia było zgodne z zasadami pomocy państwa EOG i w pełni zapewniało równe traktowanie wszystkich podmiotów gospodarczych na rynku. Władze islandzkie zauważają również, że zmiany, jakich dokonano w odniesieniu do projektu podczas negocjacji z przedsiębiorstwem Síminn, nie stanowiły naruszenia podstawowych zasad dotyczących równości i przejrzystości, szczególnie w świetle elastyczności będącej elementem zakresu projektu.

(54) Kiedy wycofano planowany obszar zasięgu WBS z łącznej mapy zasięgu, pojawiło się 670 dodatkowych „białych” budynków. Gdy fundusz zażądał, aby STC ponownie wezwało do opracowania planów dotyczących zaoferowania usług w odniesieniu do tych 670 budynków, przeprowadzono to za pomocą reklamy, a nie przez bezpośredni kontakt wyłącznie z niewielką liczbą dostawców usług, którzy uprzednio złożyli swoje oferty przetargowe. Metodę tę stosowano, gdy pierwotnie wzywano do przedstawienia informacji dotyczących obszarów objętych usługą. Władze islandzkie podkreślają, że dwustronne kontakty ze stronami, które przedstawiły wcześniejsze oferty, okazały się niewłaściwe.

(55) Władze islandzkie twierdzą, że zmiany dotyczące zakresu przedmiotowej umowy i określonej w niej rekompensaty były konieczne, aby uwzględnić w niej 670 dodatkowych „białych” budynków i zawrzeć rekompensatę wynikającą z tej zmiany. Cena za dodatkowe budynki była równa średniej cenie jednostkowej określonej w pierwotnej ofercie przetargowej Síminn, którą wybrano w ramach otwartej procedury jako ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie. Rekompensatę za dodatkowe budynki należy zatem uznać za rozszerzenie pierwotnej oferty, również na warunkach rynkowych. Według władz islandzkich wskazuje to na ciągłość procedury, a nie stanowi dowodu na to, że pierwotny okres obowiązywania umowy podlegał ponownym negocjacjom.

(56) Jak wcześniej wspomniano, pierwotny zakres projektu obejmował co najmniej 1 119 budynków. Według władz islandzkich z uwagi na charakter takich projektów wykaz tych budynków podlega ciągłym zmianom w ciągu okresu realizacji projektu. Jak wynika z powyższego wykresu, w wykazie z lat 2008–2011 występowały ciągłe zmiany (46). Dopiero w 2011 r. można zauważyć punkt stabilizacji, jednak nawet wtedy w wykaz ulegał zmianom, które trwają do dnia dzisiejszego. Biorąc pod uwagę te nieuniknione zmienne, według władz islandzkich jedynym sposobem na zapewnienie przejrzystości w odniesieniu do wynagrodzenia było przyjęcie średniej ceny jednostkowej.

(57) Fundusz stwierdził również, że nowe postępowanie o udzielenie zamówienia doprowadzi do niepotrzebnych niedogodności gospodarczych dla władz islandzkich, przy bardzo dużym prawdopodobieństwie takiego samego lub bardziej niekorzystnego rezultatu, a także do opóźnienia rozwoju usług szerokopasmowych o miesiące lub nawet lata. Fundusz uważał ponadto, że rekompensatę za dodatkowe budynki i cały projekt można uznać za bardzo korzystne dla władz islandzkich, ponieważ była ona taka sama, jak w pierwotnej ofercie.

(58) We wrześniu 2008 r. fundusz zwrócił się do swoich doradców (Mannvit hf.) o oszacowanie kosztu budynków, które jedynie WBS zamierzało obsługiwać. Według tych szacunków kosztów wykonanych w dniu 8 października 2008 r. (47) potencjalna cena ofert wynosi od 410 000 000 do 820 000 000 ISK za około 750 „budynków WBS” (szacunek dostosowano później do 670 zidentyfikowanych „białych” budynków). Zgodnie z tymi obliczeniami średnia cena za budynek wynosi od 546 667 ISK (prosty system) do 1 093 333 (zaawansowany system).

(59) W świetle powyższych rozważań średnia cena za dodatkowe 670 budynków została uzgodniona między funduszem a przedsiębiorstwem Síminn przy zastosowaniu średniej ceny jednostkowej oferowanej początkowo przez Síminn pomnożonej przez liczbę nowych budynków, tj. 338 998 ISK za budynek. Uwzględniając indeksację uzgodnionej kwoty, średnia cena jednostkowa za wszystkie 1 788 budynków wynosi 470 191 ISK. Władze islandzkie uznają to za korzystny wynik, biorąc pod uwagę panujące w tym czasie ekstremalne warunki gospodarcze i koszt oszacowany wcześniej przez niezależnego doradcę.

(60) Według władz islandzkich Síminn wyraziło swoją opinię, że ogólnie rzecz biorąc, przedsiębiorstwo nie osiągnęło korzyści skali wynikających z rozszerzenia zakresu projektu. Nawet jeżeli taka sytuacja mogłaby mieć miejsce na niektórych obszarach, rozproszone często rozmieszczenie „białych” budynków i związane z tym okoliczności świadczą o tym, że ogólnie w tym przypadku sytuacja ta nie nastąpiła. W celu przeprowadzenia większej części rozszerzenia przedsiębiorstwo Síminn musiało ponownie opracować większość elementów projektu, mimo że niektóre z dodatkowych budynków znajdowały się na tych samych obszarach, co budynki ujęte w pierwotnym przetargu, tj. przemieszczenie nadajników i anten.

(61) W odniesieniu do indeksowania płatności głównie na DKK i częściowo w oparciu o wskaźnik cen konsumpcyjnych i wskaźnik cen płacy, władze islandzkie wskazują na wyjątkową sytuację, jaka miała miejsce jesienią 2008 r. oraz na trudności występujące w gospodarce islandzkiej. Podczas negocjacji prowadzonych między przedsiębiorstwem Síminn a władzami islandzkimi środowisko gospodarcze w Islandii drastycznie się zmieniło. Według władz islandzkich indeksacja kwoty zawartej w umowie w oparciu o DKK była spowodowana tymi wyjątkowymi i nieprzewidywalnymi wydarzeniami, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że projekt obejmował znaczący zakup sprzętu w walucie obcej. Wtedy było jasne, że wahania kursu ISK unieważnią wszystkie warunki wstępne określone przez Síminn prowadzące do zawarcia umowy. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Síminn władzom islandzkim łącznie 80 % kwoty zawartej w umowie było przeznaczone na zakup sprzętu w DKK (48). Z uwagi na ten fakt władze islandzkie zgodziły się na indeksowanie ceny w oparciu o koronę duńską po kursie, jaki obowiązywał w dniu 3 września 2008 r.

(62) Ponadto według władz islandzkich po dokonaniu istotnej dewaluacji korony islandzkiej stało się jasne, że zawarcie umowy nie byłoby uzasadnione, chyba że zapewniłyby one, aby przedsiębiorstwo nie doświadczyło dużych trudności wynikających z załamania kursu walutowego korony islandzkiej, który stał się bardzo niestabilny. Oczywiste jest, że podjęcie przez przedsiębiorstwo Síminn całego ryzyka wynikającego z tych wyjątkowych i nieprzewidzianych okoliczności nie byłoby zasadne. Uznana część islandzkiego i międzynarodowego prawa umownego stanowi, że w przypadku wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń, które zasadniczo zmieniły równowagę umowy, skutkujących nałożeniem nadmiernego obciążenia na zaangażowane strony, a mianowicie „trudności”, umawiająca się strona, na której spoczywa obciążenie, może zażądać wprowadzenia zmian do umowy lub może całkowicie odstąpić od takiej umowy. Władze islandzkie podkreśliły jednak, że nie spowodowałoby to przejęcia przez nie całego ryzyka, ponieważ Síminn również poniosło zwiększone koszty w wyniku innych aspektów projektu niezwiązanych z kursem walutowym DKK, tj. kosztami pracy, ropą i innymi nakładami.

(63) Według władz islandzkich ich podejście w odniesieniu do rozszerzenia zakresu projektu jest zgodne z decyzją Komisji Europejskiej w sprawie London Underground (49), w ramach której Komisja uznała, że istotne jest, aby rozważyć, czy uwzględniając te zmiany, oferta wykonawcy nadal była najlepszą ofertą. W takich przypadkach wszczęcie całkowicie nowego postępowania o udzielenie zamówienia wiązałoby się z nieproporcjonalnymi kosztami.

(64) Władze islandzkie zadecydowały zatem, że wprowadzą zmiany do umowy zamiast wszczynać nowe konkurencyjne postępowanie o udzielenie zamówienia, oraz zaznaczyły, że muszą mieć znaczną swobodę w tym zakresie, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż umowa była długoterminowa i złożona oraz z uwagi na sytuację gospodarczą w Islandii. Po pierwsze, według władz islandzkich, mimo że okoliczności były nieprzewidziane, uznano, że dokonane zmiany są zgodne z pierwotną ofertą. Po drugie, nowe postępowanie spowodowałoby opóźnienie realizacji projektu o miesiące lub nawet lata. Po trzecie, władze islandzkie uznały ofertę za korzystną oraz uznały, że koszt usług świadczonych w jej ramach na rzecz społeczeństwa będzie najniższy. Za wysoce nieprawdopodobne, a nawet niemożliwe, uznano przedstawienie lepszej oferty w ramach takiego postępowania, biorąc pod uwagę sytuację gospodarczą Islandii i wyniki pierwotnego przetargu. Władze islandzkie nie wprowadziły zmian do umowy, aby faworyzować przedsiębiorstwo Síminn, ale w celu zapewnienia, aby projekt był realizowany przy najniższych możliwych kosztach, biorąc pod uwagę (nieprzewidziane) okoliczności. Ponadto władze islandzkie podkreślają, że oferta przedsiębiorstwa Síminn obejmująca dodatkowe 670 budynków, a także zwiększenie rekompensaty i indeksacji DKK, była nadal najlepszą ofertą pod względem ekonomicznym.

4.3. Zgodność domniemanej pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym

(65) W przypadku gdyby Urząd uznał, że środek stanowi pomoc państwa, władze islandzkie stwierdziły, że taką pomoc można uznać za zgodną z przepisami określonymi w art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, mając na uwadze cele środka obejmujące zwiększenie publicznego dostępu szerokopasmowego na obszarach objętych pomocą.

(66) Według władz islandzkich środek równoważy i będzie równoważył utrudnienia geograficzne i handlowe oraz jest obiektywnie uzasadniony do celów rozwiązania kwestii braku dostępności usług szerokopasmowych z powodu niewystarczającego zagęszczenia potencjalnych i faktycznych abonentów, aby świadczenie usług szerokopasmowych było opłacalne na zasadach czysto rynkowych. Władze islandzkie uważają, że opracowały środek w sposób, który minimalizuje ewentualną związaną z nim pomoc państwa i zakłócenia konkurencji.

(67) Ponadto władze islandzkie zauważyły, że warunki dotyczące otwartego dostępu były dostępne dla stron trzecich kilka miesięcy przed rozpoczęciem sprzedaży w ramach projektu. Władze uważają, że wraz z rozpoczęciem sprzedaży w każdej sekcji fundusz informował mieszkańców o tym, że przedsiębiorstwo Síminn nie jest wyłącznym sprzedawcą detalicznym oraz że wszyscy inni sprzedawcy detaliczni mogą sprzedawać usługi internetowe osobom żyjącym/pracującym na danym obszarze. Ponadto według władz islandzkich przedsiębiorstwo Síminn oferowało stronie trzeciej dostęp (do usług roamingu) do swoich usług głosowych 2G GSM, chociaż w dokumentacji przetargowej ani w umowie nie przewidywano żadnego dostępu hurtowego do usług głosowych 3G, ponieważ omawiany projekt nie dotyczył świadczenia usług głosowych 3G.

(68) Co więcej, władze islandzkie zauważyły, że przedsiębiorstwo Síminn zaoferowało przedsiębiorstwu Vodafone dostęp do usług roamingu 3G na warunkach rynkowych, ale według Síminn Vodafone nie wyraziło chęci zawarcia umowy, ponieważ posiada obecnie umowę dotyczącą dostępu do usług roamingu 3G zawartą z przedsiębiorstwem Nova. Według władz islandzkich skarżący błędnie twierdzi, że umowa między Síminn a funduszem była ograniczona do dostępu na zasadzie odsprzedaży w przeciwieństwie do dostępu hurtowego przewidzianego w dokumentacji przetargowej. Przeciwnie, przedsiębiorstwo Síminn oferuje wszystkim swoim konkurentom dostęp hurtowy do swojej sieci ADSL zgodnie z decyzją PTA nr 8/2008. Ponadto władze islandzkie podkreślają, że jak wskazano w sprawozdaniu AM, istnieje zasadnicza różnica między dostępem hurtowym do sieci cyfrowej linii abonenckiej a dostępem hurtowym do sieci danych 3G. Władze islandzkie odwołują się również do opinii AM, zgodnie z którą istniejąca możliwość hurtowych bezprzewodowych połączeń w Islandii jest wystarczająca do przeprowadzenia interwencji dotyczącej zasięgu łączności szerokopasmowej obejmującej Islandię.

(69) Ponadto władze islandzkie utrzymują, że przedmiotowy projekt ani umowa z Síminn nie miały żadnego wpływu na konkurencję i handel lub był on minimalny. Według władz islandzkich w przedmiotowej sprawie nie przedstawiono żadnych dowodów na to, że przedsiębiorstwo Síminn odniosło jakąkolwiek nieuzasadnioną korzyść ekonomiczną lub że miało niekorzystny wpływ na strukturę rynku.

(70) Zgodnie z informacjami dostarczonymi przez władze islandzkie zmiany jakie, zaszły w poziomie udziałów w rynku w ciągu ostatnich lat zmierzały do wyrównania poziomu między trzema największymi przedsiębiorstwami na rynku łączności ruchomej. Przede wszystkim udział w rynku przedsiębiorstwa Síminn zmniejszył się z 62 % w 2005 r. do 40 % w 2011 r., a udział w rynku przedsiębiorstwa Nova zwiększył się do 24 % w 2011 r. z 0 % w 2007 r. Udział w rynku przedsiębiorstwa Vodafone zmniejszył się z 38 % w 2005 r. do 30 % w 2011 r. Tendencja ta utrzymywała się w 2012 r. i udział w rynku tych trzech przedsiębiorstw stał się bardziej wyrównany, jak wskazano w sprawozdaniu PTA w sprawie danych statystycznych za lata 2010–2012 (50). Zgodnie ze sprawozdaniem udział w rynku przedsiębiorstwa Síminn wynosił 37,4 % na koniec 2012 r., gdy obliczono całkowitą liczbę abonentów, udział w rynku przedsiębiorstwa Vodafone wynosił 28,9 %, a udział w rynku przedsiębiorstwa Nova wzrósł do 28,3 %.

(71) Władze islandzkie zauważyły również, że przedsiębiorstwo Síminn jest i było w tamtym czasie pod ścisłym nadzorem Islandzkiego Urzędu ds. Konkurencji („ICA”) i PTA. Władze islandzkie zauważają, że Skipti, jednostka dominująca przedsiębiorstwa Síminn, w dniu 26 marca 2013 r. zawarła umowę z ICA zapewniającą, aby konkurenci Síminn mieli taki sam dostęp do podstawowego systemu telekomunikacji Skipti. Wszelkie oznaki zakłócenia konkurencji doprowadziłyby do formalnego postępowania wyjaśniającego w imieniu wspomnianych powyżej organów. Takie zakłócenia mogą prowadzić do nałożenia kar na przedsiębiorstwo Síminn. Według władz islandzkich ICA ani PTA nie prowadzą żadnego postępowania w związku z przedmiotowym projektem.

(72) Ponadto władze islandzkie zaznaczają, że w ramach projektu rozszerzono rynek dla wszystkich uczestników rynku. Konkurentom przedsiębiorstwa Síminn zaoferowano dostęp hurtowy do sieci na równych warunkach. W związku z tym wszystkie zainteresowane podmioty, od momentu udostępnienia usługi, są w stanie oferować usługi końcowym odbiorcom w oparciu o takie same warunki a zgodnie z informacjami przekazanymi przez Síminn, szereg konkurentów posiada dostęp hurtowy umożliwiający świadczenie usług w ramach ADSL lub UMTS na poziomie detalicznym. Władze islandzkie wskazują również na domniemane nieprawidłowości w decyzji o wszczęciu postępowania dotyczące wniosków złożonych przez skarżącego, przedsiębiorstwo Vodafone, w spawie do dostępu hurtowego oraz na domniemaną odmowę zapewnienia takiego dostępu ze strony przedsiębiorstwa Síminn. Według władz islandzkich faktem jest, że wnioskowany dostęp do nadajników 3G przedsiębiorstwa Síminn, tak zwany dostęp do usług roamingu, nie stanowi części przedmiotowego projektu. Síminn było gotowe udzielić przedsiębiorstwu Vodafone dostępu do nadajników 3G, ale nie zgodziło się, aby taki dostęp stanowił część projektu.

(73) Ponadto władze islandzkie podkreślają, że ambitnymi celami projektu było wprowadzenie łączności szerokopasmowej na określonych obszarach wiejskich Islandii. Cel ten został osiągnięty. Islandia znajduje się w elitarnej grupie narodów, które mogą z pełną odpowiedzialnością stwierdzić, że wszystkie osoby zamieszkałe w tym państwie na stałe mają dostęp do usług szerokopasmowych. Zdaniem władz islandzkich należy uwzględnić fakt, że projekt obejmował aż 1 788 budynków rozsianych na rozległych obszarach wiejskich Islandii i rozpoczęto go tylko kilka miesięcy po tym, jak Islandia ucierpiała na skutek największego kryzysu gospodarczego w swojej historii. Władze islandzkie są w pełni świadome swoich zobowiązań w ramach zasad pomocy państwa określonych w Porozumieniu EOG oraz praktyki decyzyjnej w tej dziedzinie (włączonej później do wytycznych w sprawie sieci szerokopasmowych) i starały się spełniać je na każdym etapie projektu.

(74) Podsumowując, władze islandzkie twierdzą, że ogólny skutek środka należy uznać za pozytywny. Zdaniem władz islandzkich środek ten jest niewątpliwie zgodny z celami art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, ponieważ służy ułatwieniu rozwoju niektórych rodzajów działalności gospodarczej (detalicznych i hurtowych usług szerokopasmowych) na obszarach oddalonych i obszarach wiejskich Islandii.

(75) W świetle powyższych rozważań władze islandzkie twierdzą, że ewentualna pomoc udzielona w ramach środka jest zgodna z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG.

5. UWAGI PRZEDSIĘBIORSTWA SÍMINN

5.1. Istnienie pomocy państwa

(76) Przedsiębiorstwo Síminn przedstawiło swoje uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania, a także dodatkowe dokumenty, w piśmie z dnia 20 grudnia 2013 r. (51). Síminn jest zdania, że finansowanie rozwoju przedmiotowych usług szerokopasmowych nie wiązało się z pomocą państwa. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, aby środek zawierał elementy pomocy państwa, musi on spełniać pewne warunki. Przedsiębiorstwo Síminn uważa, że nie wszystkie z tych warunków zostały spełnione, zwłaszcza ze względu na brak odniesionej przez nie korzyści ekonomicznej.

(77) Przedsiębiorstwo Síminn wskazuje, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoim wyroku w sprawie Altmark przedstawił wyjaśnienie dotyczące warunków, na których rekompensata z tytułu świadczenia usług publicznych nie stanowi pomocy państwa ze względu na brak jakiejkolwiek korzyści (52). Przedsiębiorstwo Síminn utrzymuje, że przedmiotowy środek obejmuje finansowanie usługi publicznej i że spełnione zostały łącznie cztery kryteria testu określone w wyroku w sprawie Altmark.

(78) Zdaniem przedsiębiorstwa Síminn przedmiotowa umowa nie przynosiła mu żadnej korzyści ekonomicznej przewyższającej warunki rynkowe. Zastosowanie konkurencyjnych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych procedur przetargowych uznano za wystarczające, aby przyjąć, że podmiotowi gospodarczemu wybranemu w tej procedurze nie udzielono pomocy państwa, ponieważ zastosowanie tych procedur gwarantuje cenę rynkową (53). W postępowaniu o udzielenie zamówienia określono cztery obiektywne kryteria oceny. W przetargu miała wygrać ważna oferta, która otrzymałaby największą liczbę punktów. Każdy podmiot zainteresowany uczestnictwem w postępowaniu o udzielenie zamówienia mógł przedłożyć ofertę. Przetarg był neutralny technologicznie, tj. otwarty na wszystkie rozwiązania techniczne, aby nie faworyzować żadnego podmiotu na rynku. Przedsiębiorstwo Síminn otrzymało największą liczbę punktów i wygrało przetarg. W związku z tym spełniono kryteria konkurencyjnego procesu selekcji i wyboru oferty najkorzystniejszej ekonomicznie. Przedsiębiorstwo Síminn było również oferentem, który zaproponował świadczenie tych usług za cenę najkorzystniejszą dla społeczności.

(79) Zdaniem przedsiębiorstwa Síminn zmiany dotyczące zakresu przedmiotowej umowy i określonej w niej rekompensaty były konieczne, aby uwzględnić w niej 670 dodatkowych „białych” budynków i zawrzeć rekompensatę wynikającą z tej zmiany. Rekompensata za dodatkowe budynki była równa średniej cenie jednostkowej określonej w pierwotnej ofercie przetargowej Síminn. Rekompensatę za dodatkowe budynki należy zatem uznać za rozszerzenie pierwotnej oferty, również na warunkach rynkowych. W związku z tym przedsiębiorstwo Síminn podkreśla, że nie doszło do udzielenia pomocy państwa, ponieważ ogólne warunki nie były dla Síminn korzystniejsze niż warunki określone w pierwotnej ofercie przetargowej (54). Ponadto zdaniem Síminn fakt, że do realizacji projektu wybrano przedsiębiorstwo, które przedstawiło najniższą i najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę, nie może pociągać za sobą automatycznie uprzywilejowanego traktowania określonego przedsiębiorstwa.

(80) Według przedsiębiorstwa Síminn rzeczywiste średnie koszty jednostkowe poniesione przez Síminn (koszt na budynek) wynoszą […] (*1) ISK, natomiast średnia cena jednostkowa otrzymana przez Síminn wynosi 470 191 ISK. Jak określono w decyzji o wszczęciu postępowania, cena zapłacona przedsiębiorstwu Síminn po rozszerzeniu zakresu nadal była znacznie niższa niż cena zaproponowana przez innych oferentów i cena oszacowana wcześniej przez doradców funduszu (55). Przedsiębiorstwo Síminn otrzymało dotychczas kwotę 836 457 351 ISK, która obejmuje rekompensatę za 670 dodatkowych budynków oraz indeksację na DKK. Przedsiębiorstwo Vodafone przedstawiło drugą w kolejności najniższą ważną ofertę w przetargu na kwotę 1 858 339 001 ISK, ponad dwukrotnie wyższą niż rekompensata otrzymana przez Síminn, nawet po dodaniu dodatkowych budynków i indeksacji na DKK.

(81) Przedsiębiorstwo Síminn twierdzi, że nie osiągnęło ogólnych korzyści skali wynikających z rozszerzenia zakresu projektu. Nawet jeżeli taka sytuacja mogłaby mieć miejsce na niektórych obszarach, rozproszone często rozmieszczenie „białych” budynków i związane z tym okoliczności świadczą o tym, że ogólnie w tym przypadku sytuacja ta nie nastąpiła. W celu przeprowadzenia większej części rozszerzenia Síminn musiało ponownie opracować większość projektu, mimo że niektóre z dodatkowych budynków znajdowały się na tych samych obszarach, co budynki ujęte w pierwotnym przetargu, tj. przemieszczenie nadajników i anten. W związku z tym zdaniem przedsiębiorstwa Síminn nie osiągnęło ono w rzeczywistości korzyści finansowej skutkującej uprzywilejowaniem tego przedsiębiorstwa względem przedsiębiorstw z nimi konkurujących (56).

(82) Ponadto według Síminn fakt, że rzeczywisty koszt projektu jest niższy niż szacunkowy koszt, a rekompensata jest zarówno przejrzysta, jak i oparta na kosztach, stanowi dowód, że władze islandzkie zastosowały mechanizm mający na celu uniknięcie nadmiernej rekompensaty.

(83) W świetle przedstawionych powyżej argumentów oraz argumentów przedstawionych przez władze islandzkie przedsiębiorstwo Síminn uważa środek za pozbawiony pomocy państwa.

5.2. Zgodność domniemanej pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym

(84) Jeżeli Urząd uznałby, że projekt należy zaklasyfikować jako pomoc państwa, przedsiębiorstwo Síminn utrzymuje, że środki należy zaklasyfikować jako pomoc zgodną z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG.

(85) Síminn twierdzi, że projekt został zaplanowany w taki sposób, aby ograniczyć zakłócenie konkurencji, między innymi dzięki zapewnieniu dostępu hurtowego dla każdej osoby trzeciej. Ten dostęp hurtowy umożliwia zewnętrznym dostawcom usług aktywne konkurowanie na rynku, zwiększając tym samym wybór i konkurencję na obszarach, których dotyczy środek, jednocześnie pozwalając uniknąć utworzenia regionalnych monopoli usług. Sieć szerokopasmowa została zaprojektowana jako sieć neutralna, otwarta i zapewniająca wszystkim zainteresowanym operatorom dostęp hurtowy na równych warunkach.

(86) Według przedsiębiorstwa Síminn w umowie określono wyraźny obowiązek zapewnienia konkurencyjnym przedsiębiorstwom dostępu do infrastruktury i w związku z tym dostęp hurtowy zapewniany był od momentu rozpoczęcia projektu (57). Według przedsiębiorstwa Síminn podjęto decyzję o zastosowaniu modelu dostępu w ramach ADSL określanego jako „dostęp do strumienia bitów w ramach stałej sieci” w przypadku dostępu hurtowego w ramach ADSL, a także jako punkt odniesienia dla modelu dostępu w ramach 3G, ponieważ wtedy nie był znany model odniesienia dla 3G. Síminn wskazuje, że w odniesieniu do dostępu w ramach ADSL przestrzegano wytycznych PTA. W celu dalszego wyjaśnienia kwestii technicznych związanych z dostępem hurtowym przedsiębiorstwo Síminn przedłożyło wspomniane powyżej sprawozdanie AM (58). Zgodnie ze sprawozdaniem AM istnieje zasadnicza różnica między dostępem hurtowym do sieci cyfrowej linii abonenckiej a dostępem hurtowym do sieci danych 3G. Ponadto, jak określono w sprawozdaniu AM, możliwość hurtowych bezprzewodowych połączeń w Islandii jest wystarczająca do przeprowadzenia interwencji dotyczącej zasięgu łączności szerokopasmowej obejmującej Islandię. W sprawozdaniu AM uwzględniono również fakt, że to samo rozwiązanie techniczne zastosowano w przypadku dostępu hurtowego w ramach 3G w podobnym, konkurencyjnym irlandzkim projekcie szerokopasmowym, który został zatwierdzony przez Komisję Europejską (59).

(87) Zdaniem Síminn skarżący niesłusznie twierdzi, że wielokrotnie bezskutecznie zwracał się o dostęp hurtowy do sieci, co dało Síminn przewagę pierwszego oferenta na rynku. Síminn podkreśla, że przedsiębiorstwo Vodafone zwracało się jedynie o dostęp do usług roamingu za pośrednictwem nadajników 3G przedsiębiorstwa Síminn w celu zapewnienia łączności ruchomej 3G, która nie jest powiązana z przedmiotowym projektem. Według Síminn zaproponowało ono Vodafone dostęp do usług roamingu w ramach 3G na warunkach rynkowych, ale przedsiębiorstwo to nie wyraziło chęci zawarcia umowy. Zdaniem Síminn przedsiębiorstwo Vodafone nie zwróciło się jednak o dostęp hurtowy lub dostęp na zasadzie odsprzedaży do szybkich usług internetowych za pośrednictwem UMTS, ADSL i satelity w odniesieniu do obszarów, których dotyczy projekt.

(88) Síminn twierdzi, że przedmiotowy projekt nie miał żadnego wpływu na konkurencję i handel lub wpływ ten był minimalny. Według Síminn w przedmiotowym przypadku nic nie wskazuje na to, że przedsiębiorstwo odniosło jakąkolwiek nieuzasadnioną korzyść ekonomiczną lub że umowa miała niekorzystny wpływ na strukturę rynku.

(89) Síminn wskazuje, że projekt dotyczy tylko tych przedsiębiorstw i osób indywidualnych, które mieszkają na obszarach objętych projektem. Budynki są rozsiane po całym kraju i nie należy ich postrzegać jako specjalnego rynku. Stanowią one raczej element całego rynku dostępu szerokopasmowego Islandii. W Islandii istnieje ponad 109 000 szybkich połączeń internetowych. Projekt dotyczy rozwoju usług szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii i obejmuje łącznie liczbę 1 788 budynków. Z tych 1 788 budynków 1 050 posiada abonament na usługi szerokopasmowe, z czego 559 to łącza szerokopasmowe oferowane w ramach UMTS. Projekt ma zatem wpływ jedynie na 0,96 % właściwego rynku i 559 budynków połączonych za pośrednictwem UMTS stanowiących tylko 0,51 %.

(90) Ponadto przedsiębiorstwo Síminn wskazuje, że w tamtym czasie znajdowało się i nadal znajduje się pod ścisłym nadzorem zarówno ICA, jak i PTA. Síminn, jego jednostki dominujące Skipti i Míla, a także jednostka zależna Skipti zawarły ugodę z ICA w dniu 8 marca 2013 r., w następstwie której ICA opublikowała w dniu 26 marca 2013 r. decyzję nr 6/2013, która zapewnia przedsiębiorstwom konkurującym z Síminn i Míla taki sam dostęp do głównych stałych sieci telekomunikacyjnych jednostek zależnych Skipti. Wszelkie oznaki zakłócenia konkurencji przez przedsiębiorstwo Síminn doprowadziłby zatem do formalnego postępowania wyjaśniającego w imieniu wspomnianych powyżej organów.

(91) W świetle powyższych rozważań Síminn twierdzi, że ogólny skutek środka należy uznać za pozytywny. Środek ten jest niewątpliwie zgodny z celami art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG, ponieważ służy ułatwieniu rozwoju niektórych rodzajów działalności gospodarczej (detalicznych i hurtowych usług szerokopasmowych) na obszarach oddalonych i obszarach wiejskich Islandii. Síminn uważa, że projekt opracowano w sposób, który minimalizuje wszelką ewentualną związaną z nim pomoc państwa i zakłócenia konkurencji. W związku z tym, jeżeli Urząd uznałby środek za wiążący się z pomocą państwa, Síminn twierdzi, że ta ewentualna pomoc jest zgodna z art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG.

6. UWAGI SKARŻĄCEGO (VODAFONE)

(92) Pismem z dnia 23 grudnia 2013 r. Urząd otrzymał uwagi i dalsze dokumenty od przedsiębiorstwa Vodafone (60). Zdaniem skarżącego fundusz przyznał przedsiębiorstwu Síminn niezgodną z prawem pomoc państwa wskutek umowy zawartej między tymi dwiema stronami. Skarżący twierdzi, że postępowanie o udzielenie zamówienia było nieprawidłowe, ponieważ w ostatecznej umowie między Síminn a funduszem dokonano znacznych zmian na życzenie przedsiębiorstwa Síminn i były one dla niego bardzo korzystne.

(93) Według skarżącego pomocy państwa nie można w tym przypadku wykluczyć na podstawie faktu, że oferta przedstawiona przez Síminn była znacznie niższa niż oferty przedłożone przez inne strony. Po pierwsze, oczywiste jest, że inni oferenci nie mieli możliwości przedłożenia nowych ofert po zmianie projektu. Po drugie, oczywiste jest, że ze względu na znaczne zwiększenie wypłat w wyniku wprowadzonych zmian, nie można wykluczyć, że konkurencyjne przedsiębiorstwa nie przedłożyłyby po zmianie projektu niższych ofert.

(94) Skarżący twierdzi, że obowiązek udzielenia dostępu wprowadzony ostateczną umową ograniczono do dostępu na zasadzie odsprzedaży w przeciwieństwie do dostępu hurtowego określonego początkowo w dokumentacji przetargowej (61). Skarżący twierdzi, że wielokrotnie bezskutecznie zwracał się o dostęp hurtowy do sieci (62). Ponadto skarżący wskazuje, że odpowiedzi dotyczące wymogów związanych z dostępem, które otrzymał od funduszu były niewystarczające. Zdaniem skarżącego doprowadziło to do niedopuszczalnego zakłócenia konkurencji i dało przedsiębiorstwu Síminn przewagę pierwszego oferenta na danym rynku.

(95) Według skarżącego nic nie stoi na przeszkodzie, aby przedsiębiorstwo Síminn oferowało dostęp do usług roamingu przez sieć UMTS. Istnieją trzy ogólne możliwości oferowania dostępu hurtowego w oparciu o normy sieci GSM, a następnie UMTS/3G, tj. dostęp detaliczny, dostęp hurtowy do usług roamingu i wirtualny dostęp do sieci.

(96) Skarżący wskazuje, że przedsiębiorstwo Síminn nie wyjaśniło, w jaki sposób przedmiotowa usługa zostałaby narażona, jeżeli zapewniłoby ono dostęp do usług roamingu przez swoje sieci UMTS/3G. Według skarżącego Síminn nie produkuje swoich urządzeń końcowych, które są wytwarzane przez kilku producentów z całego świata i mogą być stosowane oraz nabywane przez wszystkie podmioty uczestniczące w rynku. Na jakość usług nie ma wpływu fakt, czy zastosowano kartę SIM przedsiębiorstwa Síminn lub Vodafone, czy jakiejkolwiek innej firmy telekomunikacyjnej. Zdaniem skarżącego jakość jest taka sama.

(97) Przedsiębiorstwo Vodafone wskazuje, że przedłożyło Síminn kilka wniosków o dostęp do sieci UMTS finansowanej z Funduszu Telekomunikacyjnego. Dopiero we wrześniu 2010 r. przedsiębiorstwo Síminn po kilku spotkaniach i formalnych pismach zaoferowało Vodafone dostęp do usług roamingu przez sieć UMTS. Dostęp zaoferowano jednak na takich warunkach, że dla Vodafone korzystniejsze byłoby stworzenie własnej sieci na obszarze objętym programem. Zgodnie z ofertą przedsiębiorstwo Vodafone miało uiszczać roczną opłatę w wysokości 1 500 000 ISK za każdy nadajnik, do którego chciało mieć dostęp.

(98) Ponadto zdaniem skarżącego nie wiadomo, czy dodatkowe lokalizacje wiązałyby się ze znacznym wzrostem kosztów pracy. W związku z tym wyższe wypłaty nie mogą być uzasadnione jedynie zwiększeniem liczby lokalizacji. W tym kontekście należy również uwzględnić fakt, że zmiany w umowie przewidywały dłuższy okres budowy, tj. 12–18 miesięcy. Zmiany w okresie budowy pociągałyby za sobą możliwość racjonalizacji wykorzystania personelu w ramach projektu, co z kolei zdaniem skarżącego doprowadziłoby do zmniejszenia kosztów pracy. Ponadto skarżący twierdzi, że zmiany w przepisach dotyczących kar wskazują na zmniejszenie obciążeń normalnie ponoszonych przez przedsiębiorstwo.

(99) Skarżący wskazuje również, że art. 12 dokumentacji przetargowej zakłada ustanowienie gwarancji bankowej dla roszczeń odszkodowawczych bez udowodnienia winy. Artykuł 13 umowy nie przewiduje jednak żadnej takiej gwarancji, odwołuje się jedynie do odpowiedzialności przedsiębiorstwa Síminn w ramach ogólnych zasad prawa deliktów. Zmiana ta wskazywałaby również na zmniejszenie obciążeń normalnie ponoszonych przez przedsiębiorstwo. W związku z tym niezbędna jest ocena korzyści wynikających z rezygnacji z gwarancji bankowej, tj. kosztów zapewnienia takiej gwarancji jesienią 2008 r.

(100) Skarżący podkreśla, że umowa przyczyniła się do znacznego, ciągłego i trwającego zakłócenia konkurencji na rynku. Według skarżącego środek ma wpływ nie tylko na konkurencję na obszarach wiejskich Islandii, ale na cały rynek, ponieważ jednym z kryteriów, na podstawie których klienci wybierają firmę telekomunikacyjną jest zasięg sieci i usługi. W tym kontekście należy zauważyć, że Síminn reklamowało się jako przedsiębiorstwo posiadające najbardziej rozpowszechnione połączenia sieciowe dostępne w Islandii.

(101) W świetle powyższych rozważań skarżący twierdzi, że spełnione zostały wszystkie warunki określone w art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, zgodnie z którymi środek wiąże się z pomocą państwa. Ponadto skarżący twierdzi, że domniemany środek pomocy nie kwalifikuje się do żadnego odpowiedniego wyłączenia i w związku z tym musi być uznany za niezgodny z Porozumieniem EOG.

7. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON

7.1. Hringiðan ehf.

(102) Przedsiębiorstwo Hringiðan przedstawiło uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w piśmie z dnia 18 lipca 2013 r. (63). W swoich uwagach Hringiðan podkreśla zmiany wprowadzone do umowy między Síminn a funduszem, różniące się od dokumentacji przetargowej opublikowanej przez STC w lutym 2008 r. Hringiðan zwraca uwagę na przykład na fakt, że w dokumentacji przetargowej szybki dostęp określono jako 2 Mb/s lub więcej, a w umowie nie zawarto definicji szybkiego dostępu. Hringiðan przytacza również inne zmiany w umowie, takie jak przedłużony okres umowy, rozszerzenie obszaru objętego rozwojem, zwiększenie wypłat i przejście z indeksacji ceny konsumpcyjnej na indeksację waluty obcej.

(103) Ponadto Hringiðan twierdzi, że przedsiębiorstwo Síminn nie było zobowiązane do zapewnienia gwarancji bankowej z tytułu roszczeń odszkodowawczych, pomimo wyraźnego obowiązku określonego w art. 12 dokumentacji przetargowej (64). Zdaniem Hringiðan w następstwie pogorszenia koniunktury gospodarczej w Islandii żaden bank nie był w stanie udzielić prywatnemu przedsiębiorstwu odpowiednich gwarancji bankowych, które spełniłyby kryteria przetargowe nałożone przez STC. W związku z tym według Hringiðan wydaje się, że przedsiębiorstwo Síminn nie było w stanie zapewnić wiążącej gwarancji bankowej w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia, a gwarancja, którą przedstawiło nie była w rezultacie wiążąca dla banku, który ją wydał.

(104) Zdaniem Hringiðan wszystkie wspomniane powyżej zmiany są korzystne dla Síminn i w związku z tym umowa stanowi pomoc państwa, która jest niezgodna z funkcjonowaniem Porozumienia EOG.

7.2. Nova ehf.

(105) Pismem z dnia 18 grudnia 2013 r. przedsiębiorstwo Nova przedstawiło swoje uwagi Urzędowi (65). Według przedsiębiorstwa Nova przedmiotowy środek nie spełnia wymogów testu bilansującego ze względu na brak wyraźnego i skutecznego obowiązku zapewnienia dostępu hurtowego z jasno określonymi zasadami ustalania cen. Zdaniem przedsiębiorstwa Nova stanowi to nieproporcjonalną korzyść dla Síminn, która powoduje zakłócenia konkurencji.

(106) Przedsiębiorstwo Nova podkreśla, że umożliwienie osobom trzecim skutecznego dostępu hurtowego do subsydiowanej infrastruktury szerokopasmowej jest niezbędnym elementem każdego środka pomocy państwa finansującego budowę nowej infrastruktury szerokopasmowej. Aby uniknąć zakłócenia konkurencji na rynkach telekomunikacyjnych w przypadku udzielenia pomocy państwa, innym operatorom należy przyznać skuteczny dostęp hurtowy w sposób neutralny technologicznie i odpowiednio dostosowany do ich potrzeb w zakresie dostępu.

(107) Według przedsiębiorstwa Nova warunki umowy uległy zmianie w porównaniu z warunkami określonymi w dokumentacji przetargowej i przedsiębiorstwo Síminn było zobowiązane jedynie do zapewnienia ograniczonego dostępu hurtowego do sieci ADSL, a umożliwienie dostępu do sieci UMTS/3G było ograniczone jedynie do dostępu na zasadzie odsprzedaży. Zdaniem przedsiębiorstwa Nova władze islandzkie ani przedsiębiorstwo Síminn nie przedstawiły żadnych wyjaśnień, dlaczego ze względów technicznych Síminn musi posiadać pełny dostęp do sieci UMTS i kontrolę nad nią, aby móc zapewnić określoną jakość i poziomy usług, i w rezultacie zapewnia tylko dostęp na zasadzie odsprzedaży.

(108) Przedsiębiorstwo Nova jest zdania, że brak wyraźnego obowiązku zapewnienia skutecznego dostępu hurtowego daje Síminn przewagę konkurencyjną w odniesieniu do części sieci 3G, którą zbudowano zgodnie z umową. Zapewnia to również Síminn przewagę konkurencyjną na całym rynku detalicznym ze względu na ogólne zwiększenie zasięgu sieci mobilnych Síminn. Umożliwia to Síminn rozbudowanie bazy klientów użytkowników końcowych i zwiększenie udziałów w rynku bez skutecznej konkurencji ze strony innych operatorów. Ponadto nawet jeżeli przedsiębiorstwo Nova uzyskałoby dostęp na zasadzie odsprzedaży do sieci UMTS/3G, nie byłoby ono w stanie odróżnić swoich usług na poziomie detalicznym pod względem ceny lub właściwości usługi od usług świadczonych przez Síminn.

(109) Według przedsiębiorstwa Nova wielokrotnie, bezskutecznie zwracało się ono do Síminn o dostęp hurtowy do sieci 3G tego przedsiębiorstwa. W związku z tym zadaniem przedsiębiorstwa Nova Síminn nigdy nie miało zamiaru zapewnić przedsiębiorstwu Nova odpowiedniego dostęp do sieci.

(110) Ponadto Nova zwraca uwagę na fakt, że podczas rozmów z Síminn nic nie wskazywało na to, że dostęp hurtowy do sieci byłby utrudniony lub niemożliwy ze względów technicznych. Zdaniem przedsiębiorstwa Nova fakt ten wydaje się wskazywać, że wspomniana powyżej wynikająca ze względów technicznych konieczność posiadania przez Síminn pełnego dostępu do sieci UMTS i kontroli nad nią w celu zapewnienia określonej jakość i poziomów usług nie znajduje uzasadnienia.

(111) W świetle powyższych rozważań przedsiębiorstwo Nova twierdzi, że Síminn odniosło niesprawiedliwą korzyść, która zakłóca konkurencję i jest niezgodna z art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG.

8. ODPOWIEDZI WŁADZ ISLANDZKICH NA UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ SKARŻĄCEGO I INNE ZAINTERESOWANE STRONY

8.1. Odpowiedź na uwagi przedstawione przez skarżącego (Vodafone)

(112) Pismem z dnia 28 lutego 2014 r. władze islandzkie przedstawiły swoje uwagi i spostrzeżenia dotyczące uwag skarżącego i zainteresowanych stron (66). Władze islandzkie uważają, że jest bardzo mało prawdopodobne, aby zwiększenie zakresu skutkowało złożeniem niższej oferty przez Vodafone lub też innych konkurencyjne przedsiębiorstwa. Jak przedstawiono w motywie 18 powyżej przedsiębiorstwo Vodafone przedłożyło dwie oferty połączenia 1 118 budynków pierwotnie określonych w dokumentacji przetargowej. Pierwsza oferta Vodafone opiewała na około 2,2 mld ISK, a druga na około 1,8 mld ISK. Pierwotna oferta Síminn wynosiła natomiast 379 mln ISK, co przełożyło się na kwotę około 606 mln ISK ceny dostosowanej do ostatecznego zakresu 1 788 budynków, tj. w tym 670 dodatkowych budynków. Zdaniem władz islandzkich jedynym logicznym założeniem jest, że dostosowana oferta Vodafone byłaby znacznie wyższa niż pierwotna oferta, biorąc pod uwagę zwiększenie zakresu i kosztu urządzeń.

(113) Zdaniem władz islandzkich twierdzenie skarżącego, że dodatkowe lokalizacje niekoniecznie pociągają za sobą wzrost kosztów jest bezpodstawne. Przedsiębiorstwo Síminn potwierdziło władzom islandzkim, że dodatkowe lokalizacje doprowadziły do zwiększenia kosztów projektu. Wzrost kosztów jest spowodowany faktem, że dodatkowe lokalizacje różnią się pod względem geograficznym od pierwotnych lokalizacji, i są rozsiane na rozległych obszarach Islandii.

(114) Władze islandzkie powtarzają swoją opinię, że zamierzonym celem przedmiotowego projektu nie było świadczenie usług transmisji danych w sieci ruchomej i usług ruchomej łączności głosowej, tj. usług „roamingu 3G”, które nigdy nie miały być elementem projektu. Wynika z tego, że dokumentacja przetargowa nie zawierała wymogu zapewnienia jakiejkolwiek formy dostępu do usług roamingu w ramach zapewnionego rozwiązania. Umowa z Síminn nie zmieniła tego w żadnym aspekcie, kształcie lub postaci. Techniczne problemy związane z oferowaniem dostępu do usług roamingu są w związku z tym nieistotne w przypadku tego konkretnego projektu, ponieważ dostęp do usług roamingu w sieci ruchomej nigdy nie był elementem projektu. Władze islandzkie podkreślają, że „wyraźne kryterium zapewnienia dostępu hurtowego określone w przetargu” nie zostało unieważnione i uwzględniono je w umowie z Síminn. W celu zapewnienia dostępu hurtowego stosuje się jednak różne metody w zależności od technologii zastosowanej w projekcie, tj. ADSL lub UMTS/3G. W związku z tym zdaniem władz islandzkich wydaje się, że cały problem związany z dostępem hurtowym spowodowany jest podstawowym nieporozumieniem, że dostęp do usług roamingu miał być uwzględniony w projekcie.

(115) Jeżeli chodzi o metodę określania średniej ceny jednostkowej, władze islandzkie wskazują, że oparta jest ona na rozdziale 2.3.4 dokumentacji przetargowej zatytułowanym „Nowe połączenia i zobowiązanie do utworzenia połączeń”. W rozdziale tym wyraźnie nakazuje się stosowanie metody średniej ceny podczas szacowania kosztów nowych terenów dodanych do projektu. Zdaniem władz islandzkich takie podejście jest również zgodne z uznanymi praktykami w ramach islandzkiego prawa umów.

(116) Ponadto zdaniem władz islandzkich fundusz otrzymał w dniu 17 lutego 2009 r. w pełni ważną gwarancję bankową od New Kaupþing Bank (obecnie Arion bank hf.), którą zawarto w załączniku do ostatecznej umowy.

8.2. Odpowiedź na uwagi przedstawione przez Hringiðan ehf.

(117) Władze islandzkie odrzucają argumenty przedstawione przez przedsiębiorstwo Hringiðan dotyczące zarówno istnienia pomocy państwa, jak i odnoszące się do niezgodności domniemanej pomocy państwa z funkcjonowaniem Porozumienia EOG. Władze islandzkie znalazły również szereg błędów rzeczowych w ofercie Hringiðan i uważają, że konieczne jest ich przedstawienie.

(118) W odniesieniu do gwarancji bankowych władze islandzkie są zdania, że deklaracja przedłożona władzom islandzkim przez Glitnir bank w imieniu Hringiðan nie była wystarczająca, ponieważ zawarto w niej tylko stwierdzenie, że Glitnir bank jest „gotowy rozważyć udzielenie gwarancji”, podczas gdy zwycięski oferent Síminn był w stanie uzyskać ważną gwarancję od New Kaupþing Bank. Gwarancja przedstawiona przez Síminn stanowi, że New Kaupþing Bank był rzeczywiście skłonny „udzielić gwarancji bankowej na rzecz projektu”. Władze islandzkie zwracają uwagę, że dokument przedstawiony przez Hringiðan został złożony długo po upłynięciu przedłużonego terminu.

(119) Władze islandzkie podkreślają, że oferta przetargowa złożona przez Hringiðan na pierwotny zakres 1 119 budynków była znacznie wyższa niż wybrana oferta przetargowa i wynosiła 1 297 257 098 ISK w porównaniu z ofertą Síminn wynoszącą 379 000 000 ISK. Ponadto władze islandzkie zauważają, że kwota ustalona między władzami islandzkimi a Síminn po rozszerzeniu zakresu projektu była nadal niższa niż oferta złożona przez Hringiðan.

8.3. Odpowiedź na uwagi przedstawione przez Nova ehf.

(120) Według władz islandzkich w umowie wyraźnie określono minimalną zniżkę na dostęp hurtowy, jaką Síminn musi zaoferować innym dostawcom usług. Mimo to Síminn może negocjować wyższe kwoty zniżki. Władze islandzkie powtarzają swoją opinię, że dostęp do usług roamingu przez część sieci UMTS/3G nie jest elementem projektu i w związku z tym dostęp hurtowy w ramach projektu nie uwzględnia dostępu do usług roamingu. Wyniki wcześniejszych negocjacji między przedsiębiorstwem Síminn a przedsiębiorstwem Nova dotyczących dostępu do usług roamingu nie wchodzą zatem w zakres przedmiotowego projektu.

(121) Ponadto władze islandzkie zdecydowanie nie zgadzają się ze stwierdzeniem przedsiębiorstwa Nova, że odpowiedzi funduszu z dnia 23 lipca 2009 r. były niewystarczające i że po prostu nie uwzględniono odpowiednio problemów leżących u podstaw tej sytuacji. Zdaniem władz islandzkich odpowiedź funduszu dotycząca kwestii usług roamingu w sieci ruchomej 3G, która wydaje się być główną kwestią zainteresowania skarżącego i późniejszych odpowiedzi uczestników rynku, jest całkiem zrozumiała. W odpowiedzi stwierdzono: „Przedmiotowa umowa nie obejmuje usług ruchomej łączności głosowej 3G ani usług szerokopasmowych w sieci ruchomej 3G w zidentyfikowanych budynkach lub na otaczających je terenach. Zakontraktowana usługa jest w rzeczywistości świadczona za pośrednictwem routera umieszczonego w domu lub w miejscu pracy. Inne usługi, które są lub mogłyby być oferowane przez sprzedawców nadajników 3G, nie są objęte zakresem umowy”.

II. OCENA

1. ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA

(122) Artykuł 61 ust. 1 Porozumienia EOG stanowi, co następuje: „Z zastrzeżeniem innych postanowień niniejszego Porozumienia, wszelka pomoc przyznawana przez państwa członkowskie WE, państwa EFTA lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z funkcjonowaniem niniejszego Porozumienia w zakresie, w jakim wpływa na handel między umawiającymi się stronami”.

(123) Oznacza to, że środek stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, jeżeli wszystkie następujące warunki są spełnione: środek (i) jest przyznany przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych; (ii) przynosi selektywną korzyść ekonomiczną beneficjentowi; (iii) może wpływać na wymianę handlową między umawiającymi się stronami i zakłócać konkurencję.

(124) W kolejnych rozdziałach środki przekazane przez państwo w celu dofinansowania omawianego projektu zostaną ocenione w odniesieniu do wymienionych powyżej kryteriów.

1.1. Istnienie zasobów państwowych

(125) Zgodnie z art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, aby środek stanowił pomoc państwa, musi być przyznany przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych.

(126) Państwo do celów art. 61 ust. 1 obejmuje wszystkie organy administracji państwowej, od poziomu centralnego do poziomu miasta lub najniższego poziomu administracyjnego, jak również przedsiębiorstwa i organy publiczne (67).

(127) Fundusz, jak opisano powyżej, ustanowiono przepisami prawa, a jego właścicielem jest państwo islandzkie, które przydziela funduszowi zasoby z rocznego budżetu państwa. W związku z tym pierwsze kryterium art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG jest spełnione.

1.2. Przedsiębiorstwo

(128) Aby stanowić pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, środek musi przyznawać korzyść przedsiębiorstwu. Pojęcie przedsiębiorstwa obejmuje każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jego statusu prawnego i sposobu finansowania (68). Działalność gospodarczą stanowi każda działalność polegająca na oferowaniu towarów lub usług na danym rynku (69).

(129) Síminn jest największym operatorem telekomunikacyjnym w Islandii oferującym usługi, takie jak usługi telefonii komórkowej, telefonii stacjonarnej, internet i usługi telewizyjne na islandzkim rynku. W związku z tym jasne jest, że wszelka pomoc związana z umową między Síminn a funduszem została przyznana przedsiębiorstwu.

1.3. Sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów

(130) Po pierwsze, środek pomocy musi przynosić beneficjentowi korzyść ekonomiczną, której nie uzyskałby on w normalnych warunkach rynkowych (70). Środek pomocy państwa może przyjmować różne formy i należy oceniać go na podstawie jego skutków (71). Najpowszechniejszą formą takiej korzyści jest przyznanie dotacji, tj. płatności w gotówce lub w naturze, dokonanej w celu wsparcia przedsiębiorstwa, innej niż płatność dokonana przez kupującego lub klienta za towary lub usługi, które przedsiębiorstwo produkuje (72).

(131) W przedmiotowej sprawie finansowanie projektu przez organy publiczne przyniosło wybranemu dostawcy sieci korzyść ekonomiczną, która normalnie zostałaby pokryta z jego budżetu, i umożliwiło wybranemu operatorowi zapewnienie sieci szerokopasmowej na warunkach, które w innym przypadku nie byłyby dostępne na rynku. Ponadto nie można wykluczyć, że wsparcie finansowe umożliwiło Síminn, jako zwycięskiemu oferentowi, prowadzenie działalności handlowej w zakresie sieci na warunkach, które nie istniałyby przypadku braku środka (73).

(132) Wprawdzie procedura przetargowa raczej prowadzi do zmniejszenia kwoty wymaganego wsparcia finansowego i uniknięcia nadmiernych korzyści, pomoc umożliwi operatorowi oferowanie usług typu koniec-koniec na pierwszy rzut oka po niższych cenach niż, gdyby poniósł on wszystkie koszty samodzielnie, i w związku z tym przyciąga większą liczbę klientów niż w normalnych warunkach rynkowych. Wybrany operator za pomocą funduszy państwa stanie się również właścicielem sieci, a także innych aktywów materialnych i niematerialnych (np. urządzeń, relacji z klientami), które pozostaną nawet po zakończeniu projektu. W związku z powyższym jasne jest, że wybrany operator uzyskał korzyść ekonomiczną (74).

(133) Co więcej, Urząd zauważa, że środek ma na celu poprawę świadczenia istniejących usług szerokopasmowych gospodarstwom domowym oraz podmiotom gospodarczym w omawianych dziedzinach. O ile gospodarstwa domowe nie podlegają zasadom pomocy państwa, o tyle przedsiębiorstwa na obszarach, których dotyczy projekt, ostatecznie odniosą korzyści z ulepszonych usług szerokopasmowych i zwiększonego zasięgu w porównaniu z tym, co byłoby świadczone na zasadach czysto handlowych.

(134) Po drugie, środek pomocy musi być selektywny w tym sensie, że musi sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów”. Finansowanie publiczne sieci szerokopasmowych na obszarach wiejskich Islandii przyznano przedsiębiorstwu Síminn jako zwycięskiemu oferentowi. W związku z tym, że przedsiębiorstwo Síminn jest jedynym beneficjentem środków finansowych, Urząd stwierdza, że przedmiotowy środek jest selektywny.

1.4. Zakłócenie konkurencji oraz wpływ na wymianę handlową między umawiającymi się stronami

(135) Aby środek stanowił pomoc państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG, musi on zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG.

(136) Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie jest konieczne stwierdzenie faktycznego wpływu pomocy na wymianę handlową między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG i wystarczającego zakłócenia konkurencji, lecz jedynie zbadanie, czy pomoc może mieć wpływ na tę wymianę handlową i zakłócać konkurencję (75). Co więcej, nie jest konieczne, aby beneficjent pomocy sam był zaangażowany w wymianę handlową w ramach EOG. Nawet subwencja publiczna przyznana przedsiębiorstwu, które świadczy jedynie lokalne lub regionalne usługi, a nie świadczy usług poza państwem pochodzenia, może wywierać jednak wpływ na wymianę handlową, jeżeli taka działalność krajowa może być dzięki przedmiotowej pomocy zwiększona lub utrzymana z tym skutkiem, że zmniejszą się szanse wejścia na rynek przedsiębiorstw mających siedzibę w innych państwach będących umawiającymi się stronami (76).

(137) Zaangażowanie publiczne w rozwój infrastruktury w celu zapewnienia usług łączności elektronicznej zmienia istniejące warunki rynkowe poprzez umacnianie pozycji wybranego dostawcy sieci względem jego konkurentów.

(138) Beneficjent środka będzie aktywie działał na rzecz rozwoju infrastruktury sieci szerokopasmowej na rynku, na który można wejść bezpośrednio lub w wyniku zaangażowania finansowego uczestników z innych państw EOG. Ogólnie rzecz biorąc, rynki usług łączności elektronicznej (w tym hurtowe i detaliczne rynki łączy szerokopasmowych) są otwarte na wymianę handlową i konkurencję między operatorami i dostawcami usług na terenie całego EOG.

(139) W związku z tym Urząd stwierdza, że przedmiotowy środek może zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową w ramach EOG.

1.5. Finansowanie usługi publicznej i test z wyroku w sprawie Altmark

(140) Władze islandzkie i przedsiębiorstwo Síminn są zdania, że wkład ten można uznać za finansowanie usługi publicznej; że łączne kryteria testu określone w wyroku w sprawie Altmark są spełnione oraz że z tego względu przedmiotowy środek nie stanowi pomocy państwa.

(141) Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Altmark zawiera wyjaśnienie dotyczące warunków, w ramach których rekompensata z tytułu świadczenia usług publicznych nie stanowi pomocy państwa ze względu na brak jakiejkolwiek korzyści (77). Aby w konkretnym przypadku można było uniknąć zakwalifikowania takiej rekompensaty jako pomocy państwa, należy spełnić cztery główne warunki, powszechnie znane jako kryteria Altmark (78).

(142) Cztery łączne kryteria testu określone w wyroku w sprawie Altmark stanowią, że: (i) beneficjent mechanizmu finansowania usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym przez państwo musi zostać formalnie zobowiązany do świadczenia usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym i zobowiązanie to musi być w sposób jasny zdefiniowane; (ii) parametry, na których podstawie obliczona jest rekompensata, muszą być wcześniej ustalone w obiektywny i przejrzysty sposób, tak aby nie powodowała ona powstania dodatkowej korzyści ekonomicznej, która mogłaby powodować uprzywilejowanie przedsiębiorstwa będącego beneficjentem względem przedsiębiorstw z nim konkurujących; (iii) rekompensata nie może przekraczać kwoty niezbędnej do pokrycia całości lub części kosztów poniesionych w celu wykonania usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym, przy uwzględnieniu związanych z nimi przychodów oraz rozsądnego zysku z tytułu wypełniania tych zobowiązań; (iv) jeżeli beneficjent nie został wybrany w ramach postępowania o udzielenie zamówienia, poziom przyznanej rekompensaty powinien zostać ustalony na podstawie analizy kosztów, jakie przeciętne, prawidłowo zarządzane przedsiębiorstwo poniosłoby na wykonanie takich zobowiązań, przy uwzględnieniu związanych z nimi przychodów oraz rozsądnego zysku.

(143) Państwa EOG należące do EFTA ogólnie dysponują dużą swobodą, jeżeli chodzi o określanie usługi jako usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym, zachowując jednocześnie zgodność z odpowiednim orzecznictwem ustanawiającym ogólne zasady, których należy przestrzegać (79). Zapewnienie sieci szerokopasmowej o odpowiednim zasięgu wszystkim obywatelom na obszarach, na których żadni inni operatorzy nie świadczą ani nie będą świadczyć takich usług w najbliższej przyszłości, można równie dobrze uznać za usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym (80). Co do zasady rekompensatę z tytułu świadczenia usług publicznych można zatem przyznać przedsiębiorstwu, któremu powierzono budowę i obsługę sieci szerokopasmowej. Zgodnie z pkt 16 wytycznych w sprawie sieci szerokopasmowych może mieć to miejsce, jeżeli można wykazać, że prywatni inwestorzy mogą nie być w stanie w najbliższej przyszłości (okresie trzech lat) zapewnić sieci szerokopasmowej o odpowiednim zasięgu obejmującym wszystkich obywateli lub użytkowników, w związku z czym znaczna część społeczeństwa pozostałaby niepodłączona do sieci. W rezultacie sieć finansowana ze środków publicznych stworzona na obszarach białych dla wszystkich potencjalnych użytkowników, biznesowych lub prywatnych, może być finansowana za pomocą rekompensaty z tytułu świadczenia usług publicznych. Należy jednak spełnić szereg warunków, w szczególności określonych w pkt 17–23 wytycznych w sprawie sieci szerokopasmowych.

(144) Władze islandzkie opisały powody, dla których rozwój sieci szerokopasmowej na obszarach wiejskich nieobsługiwanej przez prywatne inwestycje powinien być finansowany przez państwo w ogólnym interesie gospodarczym. Po przeprowadzeniu konsultacji z zainteresowanymi stronami poprzez przygotowanie map i analizę zasięgu ustalono, że przedmiotowe budynki nie będą obsługiwane w ramach infrastruktury szybkiego internetu na warunkach rynkowych w ciągu najbliższych trzech lat. Władze islandzkie podkreśliły powody, dla których uważają, że ważne jest, aby unikać „przepaści cyfrowej” między obszarami miejskimi a wiejskimi.

(145) Ekonomika zapewniania dostępu szerokopasmowego powoduje, że podmioty rynkowe nie zawsze uznają inwestowanie w ten dostęp za opłacalne. Z punktu widzenia ekonomii zagęszczenia, upowszechnianie sieci szerokopasmowych jest zazwyczaj bardziej opłacalne tam, gdzie potencjalny popyt jest wyższy i bardziej skoncentrowany, czyli na obszarach o większej gęstości zaludnienia. Ze względu na wysokie koszty stałe inwestycji wraz ze spadkiem gęstości zaludnienia następuje znaczny wzrost kosztów jednostkowych. W efekcie objęcie zasięgiem sieci szerokopasmowych jest opłacalne zazwyczaj tylko w przypadku części populacji. Oddalenie, np. w postaci większych odległości od istniejącej infrastruktury telekomunikacyjnej, również mogłoby znacznie podnieść koszty inwestycji niezbędne do rozwoju sieci szerokopasmowych o odpowiednim zasięgu (81).

(146) Zazwyczaj do tych regionów o niedostatecznym zasięgu sieci należą obszary wiejskie o małej gęstości zaludnienia, na których nie ma żadnych zachęt gospodarczych dla dostawców komercyjnych do inwestowania w sieci łączności elektronicznej w celu świadczenia usług szerokopasmowych o odpowiednim zasięgu. Może to prowadzić do „przepaści cyfrowej” między obszarami, które mają dostęp do usług szerokopasmowych o odpowiednim zasięgu, a obszarami, które takiego dostępu nie mają. W rezultacie w zadeklarowanym ogólnym interesie gospodarczym jest, aby państwa EOG mogły korzystać z środków publicznych w celu umożliwienia łączności na obszarach, które w innym wypadku nie byłyby obsługiwane przez szybki internet ani obecnie, ani w najbliższej przyszłości (82).

(147) Władze islandzkie wykazały konieczność swojej interwencji. Jak opisano w rozdziale 2.1.2 w części I powyżej, władze potwierdziły, że na omawianych obszarach występował poważny brak szybkiego zasięgu łączności szerokopasmowej. Co więcej, w wyniku przygotowania map i przeprowadzenia analizy zasięgu nie znaleziono żadnych planów inwestycyjnych mających na celu połączenie budynków w najbliższej przyszłości z uwagi na ich niską atrakcyjność handlową dla podmiotów prywatnych, tj. z uwagi na fakt, że wszystkie znajdowały się na obszarach słabo zaludnionych.

(148) Co więcej, wydaje się, że przedsiębiorstwo Síminn otrzymało wyraźne upoważnienie nadane umową, które zgodnie z wytycznymi Urzędu w sprawie stosowania zasad pomocy państwa w odniesieniu do rekompensaty z tytułu usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym („wytycznymi Urzędu w sprawie usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym”) można uznać za wymagany akt powierzenia (83). Zgodnie z upoważnieniem przedsiębiorstwa Síminn infrastruktura szerokopasmowa, którą należy zbudować, powinna zapewniać uniwersalną łączność wszystkim użytkownikom na danym obszarze. Sieć oraz usługi miały dotrzeć do wszystkich domów, w których zameldowana była i mieszkała przez cały rok co najmniej jedna osoba, oraz do przedsiębiorstw, które prowadziły działalność operacyjną przez cały rok.

(149) Ponadto zgodnie z pkt 19–20 wytycznych w sprawie sieci szerokopasmowych sieć finansowana z środków publicznych miała zostać zbudowana tak, aby umożliwić dostęp hurtowy innym dostawcom usług internetowych. Dostawcy usług internetowych powinni móc nabyć od Síminn na żądanie podstawową usługę po cenach hurtowych oraz powinni mieć możliwość świadczenia usług za pośrednictwem sieci na rzecz swoich klientów detalicznych. Dostęp miał zostać udzielony za pomocą dogodnych środków i wszyscy dostawcy usług internetowych mieli mieć zagwarantowane takie same usługi i równy dostęp do sieci, niezależnie od ich powiązań ze sprzedawcą. Przedsiębiorstwo Síminn nie może zatem odmówić dostępu do infrastruktury w sposób uznaniowy lub dyskryminujący. Co więcej, powierzenie i pomoc obejmują jedynie budowę sieci i świadczenie powiązanych usług dostępu hurtowego, bez włączania w to detalicznych usług łączności.

(150) Fakt, że o rekompensacie za 670 budynków dodanych do projektu po wycofaniu WBS z rynku zadecydowano po tym, jak przedsiębiorstwo Síminn wygrało przetarg, powoduje jednak powstanie problemów w związku z pozostałymi kryteriami Altmark. Wcześniej nie ustalono w obiektywny i przejrzysty sposób parametrów obliczania rekompensaty za dodatkowe jednostki, ale raczej, co potwierdziły władze islandzkie, określono je w następstwie publicznego postępowania o udzielenie zamówienia, uwzględniając przy tym średnią cenę jednostkową w pierwotnej ofercie przetargowej przedsiębiorstwa Síminn.

(151) W związku z tym, że chociaż przedsiębiorstwo Síminn wybrano na dostawcę usług zgodnie z warunkami publicznej procedury przetargowej, na podstawie postępowania o udzielenie zamówień publicznych określono jedynie rekompensatę za pierwsze 1 118 budynków. Rekompensatę za dodatkowe 670 budynków określono po tym, jak przedsiębiorstwo Síminn wygrało przetarg. Urząd nie otrzymał również żadnej informacji wskazującej, że władze islandzkie przeprowadziły analizę porównawczą typowych, prawidłowo zarządzanych i odpowiednio wyposażonych przedsiębiorstw dotyczącą kosztów, jakie prawdopodobnie zostaną poniesione w związku z budową i obsługą sieci szerokopasmowej dla dodatkowych budynków.

(152) W świetle powyższego Urząd stwierdza, że przedmiotowy środek nie spełnia wszystkich kryteriów Altmark.

1.6. Wniosek dotyczący istnienia pomocy państwa

(153) W odniesieniu do powyższych ustaleń Urząd stwierdza, że środek będący przedmiotem oceny obejmuje elementy pomocy państwa w rozumieniu art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG. Odnosząc się do warunków, o których mowa powyżej, należy zatem zbadać, czy środek można uznać za zgodny z funkcjonowaniem Porozumienia EOG.

2. WYMOGI PROCEDURALNE

(154) Zgodnie z częścią I art. 1 ust. 3 protokołu 3 „Urząd Nadzoru EFTA informowany jest, w czasie pozwalającym mu na przedstawienie uwag, o wszelkich zamiarach przyznania lub zmiany pomocy. (...). Dane państwo nie może wprowadzać w życie projektowanych środków, dopóki procedura ta nie doprowadzi do wydania decyzji końcowej”.

(155) Władze islandzkie nie zgłosiły przedmiotowego środka pomocy Urzędowi. Ponadto władze islandzkie, przystępując do procedury przetargowej i finansując wdrożenie sieci szerokopasmowej na obszarach wiejskich, wprowadziły te środki w życie, zanim Urząd przyjął ostateczną decyzję. Urząd stwierdza zatem, że władze islandzkie nie wypełniły swoich zobowiązań wynikających z części I art. 1 ust. 3 protokołu 3. Przyznanie jakiejkolwiek pomocy należy zatem uznać za niezgodne z prawem.

3. ZGODNOŚĆ POMOCY

3.1. Wprowadzenie

(156) Środki wsparcia określone w art. 61 ust. 1 Porozumienia EOG są zasadniczo niezgodne z funkcjonowaniem Porozumienia EOG, chyba że kwalifikują się do zastosowania odstępstwa na podstawie art. 61 ust. 2 lub 3, lub art. 59 ust. 2 Porozumienia EOG oraz są konieczne, proporcjonalne i nie powodują nadmiernego zakłócenia konkurencji. Władze islandzkie twierdzą, że wszelka pomoc związana z umową między funduszem a przedsiębiorstwem Síminn jest zgodna z art. 61 ust. 3 Porozumienia EOG.

(157) Na podstawie art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG „pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych” może zostać uznana za zgodną z funkcjonowaniem Porozumienia EOG, o ile pomoc taka nie wpływa negatywnie na warunki handlowe i konkurencję w EOG w zakresie uznawanym za sprzeczny ze wspólnym interesem.

(158) Obecnie obowiązujące wytyczne w sprawie sieci szerokopasmowych Urzędu zawierają szczegółową interpretację art. 61 ust. 3 lit. c) Porozumienia EOG w odniesieniu do tego sektora (84). Poprzednie wytyczne w sprawie stosowania przepisów dotyczących pomocy państwa w odniesieniu do szybkiego wdrażania sieci szerokopasmowych („wytyczne w sprawie sieci szerokopasmowych z 2010 r.”) po raz pierwszy przyjęto w dniu 3 lutego 2010 r., w związku z czym nie obowiązywały one w czasie, w którym przedsiębiorstwo Síminn i fundusz zawierały umowę. Wytyczne w sprawie sieci szerokopasmowych oparto jednak na istniejącym orzecznictwie i praktyce decyzyjnej Komisji Europejskiej (85). Urząd nie będzie zatem stosował wytycznych w sprawie sieci szerokopasmowych bezpośrednio, ale raczej oceni umowę w świetle podstawowych zasad dotyczących pomocy państwa na rzecz infrastruktury szerokopasmowej, które określono w wyżej wymienionych wytycznych, oraz w świetle orzecznictwa i praktyki decyzyjnej, które istniały w czasie podpisywania umowy i które kontynuowano w niedawno rozstrzyganych sprawach.

3.2. Rozróżnienie obszarów białych, szarych i czarnych w odniesieniu do podstawowych sieci szerokopasmowych

(159) Zgodnie z wytycznymi w sprawie sieci szerokopasmowych w celu przeprowadzenia oceny finansowania projektów dotyczących sieci szerokopasmowych ze środków publicznych region, w którym nowa sieć szerokopasmowa zostanie wdrożona, należy określić jako obszar biały, szary lub czarny (86).

(160) „Obszar biały” oznacza obszar, na którym nie jest obecna żadna infrastruktura szerokopasmowa i na którym w najbliższej przyszłości prawdopodobnie taka infrastruktura nie zostanie zbudowana. Urząd uznaje, że zapewniając wsparcie finansowe na potrzeby świadczenia usług szerokopasmowych na obszarach, na których łączność szerokopasmowa nie jest obecnie dostępna, państwa EFTA działają na rzecz zrealizowania celów autentycznej spójności i rozwoju gospodarczego, stąd ich interwencje będą prawdopodobnie zgodne ze wspólnym interesem, o ile spełnione zostaną warunki określone w sekcji 3.3 poniżej.

(161) „Obszar szary” oznacza obszar, na którym obecny jest jeden operator sieci i na którym w najbliższej przyszłości inna sieć nie zostanie prawdopodobnie zbudowana. Sam fakt działalności jednego operatora sieci niekoniecznie oznacza, że nie ma żadnych niedoskonałości rynku ani problemów ze spójnością. Jeżeli ten operator dysponuje władzą rynkową (ma monopol), może udostępniać obywatelom połączenie jakości usług i cen, które jest na poziomie niższym niż optymalny. Pewne kategorie użytkowników mogą nie otrzymywać odpowiednich usług, lub — jeżeli brak jest uregulowanych cen obowiązujących za dostęp hurtowy — ceny detaliczne mogą być wyższe od cen za takie same usługi oferowane na obszarach lub w regionach kraju, które są wprawdzie bardziej konkurencyjne, lecz pod innymi względami — porównywalne. Jeżeli ponadto istnieją jedynie niewielkie szanse na to, że na rynku pojawią się alternatywni operatorzy, finansowanie alternatywnej infrastruktury może być właściwym środkiem.

(162) „Obszar czarny” oznacza obszar w danej strefie geograficznej, na którym istnieją lub w najbliższej przyszłości będą istniały co najmniej dwie podstawowe sieci szerokopasmowe należące do różnych operatorów, a usługi szerokopasmowe są świadczone w warunkach konkurencji (konkurencji opartej na infrastrukturze), więc można założyć, że niedoskonałość rynku nie występuje na tym obszarze. Dlatego też w takiej sytuacji państwo ma bardzo mały