Sygn. akt I CSK 194/18  
 
 
  
POSTANOWIENIE  
 
  
Dnia 8 lutego 2019 r.  
Sąd Najwyższy w składzie:  
  
SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący)  
SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca)  
SSN Krzysztof Pietrzykowski  
  
w sprawie z wniosku P. S.  
przy uczestnictwie Zarządcy masy sanacyjnej " P." sp. z o.o. w restrukturyzacji w K. 
o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego,  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lutego 2019 r.,  
skargi kasacyjnej " P." sp. z o.o. w restrukturyzacji  
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…) 
z dnia 30 grudnia 2016 r., sygn. akt VI ACz (…),  
 
  
oddala skargę kasacyjną.  
  
UZASADNIENIE  
 
Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w W., 
uwzględniając wniosek wierzyciela P. S. , stwierdził wykonalność w  Polsce 
orzeczenia Sądu Kantonalnego (Kanton Zug) w Szwajcarii z dnia 15 lipca 2015 r., 
sygn. akt: A1 2015 9, zasądzającego od P. Sp. z o.o. z siedzibą w  K. na rzecz P. S.  
kwotę 323 652, 50  franków szwajcarskich z odsetkami w wysokości 8% należnymi 
od kwot i terminów wskazanych w sentencji, koszty postępowania oraz koszty 
postępowania mediacyjnego, a także koszty zastępstwa procesowego 
2 
 
(Parteientschädigung ), określone w sentencji postanowien ia Sądu Okręgowego 
jako „odszkodowanie”. Sąd  Okręgowy zobowiązał jednocześnie komornika na 
podstawie art. 783 § 1 zdanie drugie k.p.c. do przeliczenia zasądzonej kwoty na 
walutę polską.  
Zażalenie uczestniczki zostało oddalone postanowieniem Sądu 
Apelacyjne go w […]. z dnia 30 grudnia 2016 r. W toku postępowania 
zażaleniowego wnioskodawca, na wezwanie Sądu, przedstawił zaświadczenie 
wystawione przez sąd państwa pochodzenia zgodnie z art. 54 Konwencji 
z dnia 30 października 2007 r. o jurysdykcji, uznawaniu i wyk onywaniu orzeczeń 
sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UE L 147, s. 5 , dalej - 
„Konwencja lugańska II”), opatrzone  klauzulą apostille . 
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, według którego do 
oceny wniosku zastosowanie miała K onwencja lugańska II, obowiązująca w relacji 
między Polską a Szwajcarią od dnia 1 stycznia 2011 r. Konwencja ta zgodnie z art. 
91 Konstytucji RP ma pierwszeństwo przed przepisami ustaw, toteż za chybione 
uznał Sąd te wywody zażalenia, które wskazywały na n aruszenie przez Sąd 
Okręgowy przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących przesłanki 
stwierdzania wykonalności orzeczeń sądów państw obcych.  
Wskazując na art. 43 ust. 1 Konwencji lugańskiej II, Sąd Apelacyjny przyjął, 
że w sprawie nie zachodziły p odstawy odmowy stwierdzenia wykonalności 
określone w art. 35 ust. 1 tego aktu, a zarazem skarżąca nie powoływała 
okoliczności, które uzasadniałyby odmowę zezwolenia na wykonanie na podstawie 
art. 34 pkt 3 i 4 Konwencji lugańskiej II. W zażaleniu brak było także, jak uznał Sąd  
Apelacyjny, argumentów, które mogłyby uzasadniać odmowę stwierdzenia 
wykonalności z przyczyn wskazanych w art. 34 pkt 1 Konwencji lugańskiej II 
(klauzula ordre public ). 
Odnosząc się do zasadniczego zarzutu zażalenia, opartego na art. 3 4 pkt 2 
Konwencji lugańskiej II, Sąd Apelacyjny zważył, że ciężar wykazania, iż  pozwanej  
przed sądem szwajcarskim w odpowiednim czasie doręczono dokument 
wszczynający postępowanie spoczywał na wnioskodawcy. Wnioskodawca 
przedstawił dokumenty urzędowe w pos taci dowodu doręczenia w  dniu 16 marca 
3 
 
2015 r. pozwu z załącznikami i wezwaniem do złożenia odpowiedzi na pozew, 
kopię i tłumaczenie przedstawionego do wykonania orzeczenia oraz zaświadczenie 
wydane na podstawie art. 54 Konwencji lugańskiej  II. Na tej pods tawie Sąd 
Apelacyjny stwierdził, że orzeczenie wydano w  postępowaniu, w którym pozwana 
się nie stawiła, a Sąd szwajcarski uznał doręczenie dokumentu wszczynającego 
postępowanie dokonane w dniu 16 marca 2015 r. w Szwajcarii do rąk adwokat A. H.  
za skuteczne  wobec pozwanej. Orzeczenie i pouczenie o środkach zaskarżenia 
doręczono natomiast pozwanej, w związku z wypowiedzeniem pełnomocnictwa 
procesowego, w drodze ogłoszenia w dzienniku urzędowym.  
Następnie Sąd Apelacyjny uznał, że choć źródło umocowania adwokat a R. 
B., który podjął czynności w imieniu uczestniczki przed Sądem szwajcarskim, nie 
zostało wyjaśnione przez Sąd Okręgowy, czynności te nie miały wpływu na 
możność podjęcia przez skarżącą obrony, ponieważ ograniczyły się do wystąpienia 
o przedłużenie term inu do złożenia odpowiedzi na pozew, już po jego doręczeniu. 
Sytuacja uczestniczki nie uległa przez to pogorszeniu, równolegle była ona bowiem 
reprezentowana przez adwokat A. H. , która działała na podstawie pełnomocnictwa 
podpisanego przez przedstawiciela uczestniczki i do rąk której doręczono pozew. 
Pełnomocnictwo to upoważniało do reprezentowania mocodawcy przed wszystkimi 
sądami, na zasadach pełnomocnictwa ogólnego.  
Jako niezasadne ocenił Sąd twierdzenia uczestniczki, że umocowanie 
to dotyczyło jedynie s praw obu wskazanych w pełnomocnictwie podmiotów - P. S.  i 
T. GmbH – występujących łącznie. Przemawiało przeciwko temu to, że podpisany 
na dokumencie pełnomocnictwa P. G.  nie twierdził, by sprawa taka w 
rzeczywistości powstała, co wykluczało potrzebę sporządzenia rozumianego w ten 
sposób pełnomocnictwa. Tego rodzaju zawężenie pełnomocnictwa nie wynikało 
również, zdaniem Sądu, z jego treści, która  nie wzbudziła wątpliwości adwokat A. 
H., podejmującej czynności  procesowe w imieniu uczestniczki, jak i Sąd u 
szwajcarskiego. Odmienne  twierdzenia uczestniczki Sąd Apelacyjny uznał za 
niewiarygodne także dlatego, że  ani P. G.  ani uczestniczka nie podjęli kroków w 
celu wyjaśnienia, dlaczego  adwokat A. H.  podjęła reprezentację uczestniczki w 
sprawie, w której wyda no przedstawione do wykonania orzeczenie, ani też nie 
wystąpili  z roszczeniami wobec niej jako nieumocowanego pełnomocnika. Sąd  
4 
 
Apelacyjny  przyjął również, że doręczenie pisma wszczynającego postępowanie 
leżało w  zakresie umocowania adwokat A. H. , które ok reślono w  pełnomocnictwie 
jako umocowanie do reprezentowania mocodawcy przed wszystkimi sądami.  
Wychodząc z tych założeń, Sąd Apelacyjny stwierdził, że brak było podstaw 
do uznania, iż uczestniczce nie doręczono dokumentu wszczynającego 
postępowanie. Wobec  niekwestionowanego przedłużenia czasu do złożenia 
odpowiedzi na pozew, uczestniczka dysponowała również czasem do 
przygotowania obrony. Nie zachodziły tym samym okoliczności, które 
uzasadniałyby odmowę zezwolenia na wykonanie na podstawie art. 34 pkt 2 
Konwencji lugańskiej II.   
Postanowienie Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną 
uczestniczka, zarzucając naruszenie art. 26 ust. 2 i 3 i art. 34 pkt 1 i 2 Konwencji 
lugańskiej II w związku z art. 15 Konwencji o doręczaniu za granicą dokumentów 
sądowych  i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych, sporządzonej 
w Hadze dnia 15 listopada 1965 r. (Dz. U. z 2 000 r., nr 87, poz. 968, dalej - 
„konwencja haska”), art. 378 § 1 w związku z art. 382, art. 328 § 2 i art. 391 § 1 
k.p.c. oraz art. 1150 w związku  z art. 1146 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Na tej podstawie 
wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy 
Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Konwencja lugańska II z dniem 1 stycznia 2010  r. zastąpiła Konwencję 
o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych 
i handlowych, sporządzoną w Lugano w dniu 16 września 1988 r. (Dz. U. z 2000 r., 
nr 10, poz. 132) (art. 69 ust. 6 Konwencji lugańskiej II). Konwencja ta wiąże 
zarówn o będącą jej stroną Szwajcarię, jak i Polskę, w której ma ona zastosowanie 
w związku z jej podpisaniem i ratyfikacją przez Wspólnotę Europejską ze skutkiem 
dla państw członkowskich (por. decyzję Rady 2009/430/WE z dnia 27 listopada 
2008 r. dotyczącą zawarc ia Konwencji o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu 
orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, Dz. Urz. UE z 2009 r., 
L 147, s. 1). Zgodnie z art. 64 ust. 1 i 2 lit. c) Konwencja lugańska II nie uchybia 
stosowaniu przez państwa członkowskie U nii Europejskiej m.in. rozporządzenia 
5 
 
Rady (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz 
ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. Urz. UE z 2001 r., L 12, 
s. 1), przez co obecnie należy rozumieć rozporządzenie Parla mentu Europejskiego 
i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji 
i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych 
i handlowych (Dz. Urz. UE L 351, s. 1; zob. art. 80 tego aktu). Ma ona jednak 
zastosowanie w każdym przypadku, gdy państwo pochodzenia lub państwo, 
w którym wystąpiono o uznanie, nie stosuje rozporządzenia nr 1215/2012, 
co dotyczy m.in. Szwajcarii. Czasowy zakres zastosowania Konwencji lugańskiej 
II określa z kolei art. 63 ust. 1, według którego  Konwencję stosuje się co do zasady 
do uznawania i wykonywania orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych 
po dniu jej wejścia w życie w państwie wezwanym. W tym stanie rzeczy, w 
okolicznościach sprawy , Sądy instancyjne trafnie przyjęły za podstawę 
rozst rzygnięcia wniosku postanowienia Konwencji lugańskiej II.  
Stanowisko to przesądzało o bezzasadności zarzuconego w skardze 
naruszenia art. 1150 w związku z art. 1146 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. Objęcie 
przedstawionego do wykonania orzeczenia reżimem stwierdzenia w ykonalności 
ustanowionym w Konwencji lugańskiej II wykluczało bowiem odmowę udzielenia 
zezwolenia na jego wykonanie z innych powodów niż przewidziane w tej Konwencji, 
w tym również określonych w art. 1146 § 1 w związku z art. 1150 k.p.c. (art. 45 
ust. 1 Ko nwencji lugańskiej II). Pierwszeństwo Konwencji lugańskiej II nie stoi 
natomiast na przeszkodzie stosowaniu przez sąd polski przepisów kodeksu 
postępowania cywilnego do postępowania w przedmiocie wniosku o stwierdzenie 
wykonalności podlegającego postanowie niom Konwencji lugańskiej II, jest to jednak 
możliwe tylko w zakresie, w jakim postępowanie to nie jest uregulowane wprost 
w Konwencji (art. 40 ust. 1 Konwencji lugańskiej II).  
Za nieuzasadnione należało także uznać zarzuty naruszenia art. 378 § 1 
w związk u z art. 382, art. 328 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c. Jak wynikało wprost ze skargi, 
formułując je skarżąca zmierzała bowiem d o podważenia wadliwej - jej zdaniem - 
oceny dowodów, co w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne (art. 3983 
§ 3, art. 39813 § 2 k.p.c.). Trzeba przy tym wskazać, że czym innym 
jest niedopuszczalność kwestionowania w postępowaniu kasacyjnym oceny 
6 
 
dowodów i  dokonanych na jej podstawie ustaleń faktycznych, czym innym zaś 
postawienie zarzutu naruszenia przez sąd drugiej instancji powinności rozpoznania 
sprawy w granicach apelacji (zażalenia) (art. 378 § 1 k.p.c.), względnie zarzutu 
pominięcia przez sąd drugiej instancji części zebranego materiału procesowego 
(art. 382 k.p.c.). Zarzuty te mogą okazać się skuteczne, jednak pod warunk iem, 
że w istocie nie zmierzają one do podważenia oceny dowodów i podstawy 
faktycznej rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2018 r., 
I CSK 556/17, niepubl.).  
Na niedopuszczalność kwestionowania w postępowaniu kasacyjnym ustaleń 
faktycznych , stanowiącą jeden z konstrukcyjnych elementów skargi kasacyjnej, 
nie rzutowało, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, przekonanie skarżącej, 
że wadliwość oceny dowodów miała rażący charakter. W okolicznościach sprawy 
stan faktyczny nie był zresz tą przedmiotem rzeczywistego sporu, a zarzuty 
skarżącej, odnoszone do naruszenia art. 378 i art. 382 k.p.c., dotyczyły w istocie 
stosowania przez Sądy meriti  postanowień Konwencji lugańskiej II, których 
naruszenie zarzucała skarżąca równolegle.  
Odniesieni e się do tych zarzutów wymagało dwóch uwag wstępnych. 
Po pierwsze, zarzucając naruszenie art. 26 ust. 2 i 3 oraz art. 34 pkt 1 i 2 Konwencji 
lugańskiej II w związku z art. 15 Konwencji haskiej, skarżąca ulokowała te zarzuty 
w petitum  skargi w ramach drugie j podstawy kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 2 w  
związku z art. 13 § 2 k.p.c.), podczas gdy w postępowaniu o zezwolenie 
na wykonanie zagranicznego orzeczenia przepisy regulujące podstawy odmowy 
exequatur  występują w roli merytorycznej podstawy rozstrzygnięcia co do istoty. 
Choć przepisy te systemowo nie przynależą prawu materialnemu, ich naruszenie 
powinno być zatem wytykane w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 3983 
§ 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.) (por. postanowienia Sądu Najwyższego 
z dnia 18  stycznia 2007 r., I CSK 330/06, OSNC 2007, nr 12, poz. 185, z dnia 
21 marca 2007 r., I CSK 434/06, OSNC 2008, nr 3, poz. 37 i z dnia 3 kwietnia 
2009  r., II CSK 550/08, niepubl.). Po drugie, w przekonaniu skarżącej do 
naruszenia wskazanych przepisów doszło  przez ich niezastosowanie polegające na 
niedoręczeniu uczestniczce (pozwanej) pisma wszczynającego postępowanie, 
podczas gdy z przepisów tych wynika, że Sąd szwajcarski był obowiązany do 
7 
 
doręczenia tego dokumentu. Ujęcie takie opiera się na nieporozumieni u, oczywiste 
jest bowiem, że Sąd Apelacyjny, którego rozstrzygnięcie kwestionuje skarga 
kasacyjna, nie był zobowiązany do doręczenia uczestniczce dokumentu 
wszczynającego postępowanie, o którym stanowi art. 34 pkt 2 Konwencji ligańskiej 
II, nie mógł zatem dopuścić się uchybienia w tej postaci. Co więcej, Sąd Apelacyjny 
nie był także adresatem norm wyrażonych w art. 26 ust. 2 i 3 Konwencji lugańskiej 
II oraz w art. 15 Konwencji haskiej. Przepisy te nakładają określone powinnoś ci na  
sąd państwa pochodzenia - in casu  Sąd Kantonalny kantonu Zug w Szwajcarii - a 
tym samym Sąd Apelacyjny nie mógł ich naruszyć.  
Przyjmując w konsekwencji, że skarżąca zarzuciła zaskarżonemu 
rozstrzygnięciu w istocie błędną wykładnię art. 34 pkt 1 i 2 Konwencji lugańskiej II, 
należało  zważyć, że art. 34 pkt 2 Konwencji lugańskiej II uzasadnia odmowę 
zezwolenia na wykonanie zagranicznego orzeczenia w sytuacji, w której 
pozwanemu nie doręczono dokumentu wszczynającego postępowanie w czasie 
i w sposób umożliwiający przygotowanie obrony. S ięgnięcie do tej podstawy 
odmowy wykonania jest warunkowane  dwiema przesłankami - może się na nią 
powołać tylko ten pozwany, który nie wdał się w spór, a jednocześnie jej 
zastosowanie jest wykluczone, jeżeli pozwany mógł zaskarżyć przedstawione do 
wykonani a orzeczenie, lecz z możliwości tej nie skorzystał. Taki kształt rozważanej 
przesłanki odmowy udzielenia exequatur  w Konwencji lugańskiej II, odmienny 
od przewidzianego w pierwotnym tekście Konwencji, jest efektem dążenia 
do zbliżenia postanowień Konwencj i do rozporządzenia nr 44/2001, w którym 
podstawa ta została unormowana w taki sam sposób (art. 34 pkt 2 rozporządzenia 
nr 44/2001). Rozstrzygającego znaczenia na tym tle nie ma zgodność doręczenia 
z właściwymi przepisami prawa, lecz to, czy dokonano go w sposób i w czasie 
pozwalającym na  podjęcie obrony (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii  
Europejskiej (TSUE)  z dnia 14 grudnia 2006 r., C -283/05, ASML Netherlands BV  
przeciwko Semiconductor Industry Services GmbH (SEMIS),  ECLI:EU:C:2006:787 
i z dnia 7  lipca 2016 r., C -70/15, Emmanuel Lebek przeciwko Janusz Domino , 
ECLI:EU:C:2016:524).  
W przypadku uznania lub stwierdzenia wykonalności orzeczeń 
pochodzących ze Szwajcarii dostrzec trzeba dodatkowo, że ograniczenie tej  
8 
 
podstawy odmowy zezwolenia na wykonan ie przez wymaganie zaskarżenia 
orzeczenia w państwie pochodzenia, nie ma zastosowania ze względu na  
zastrzeżenie złożone przez Szwajcarię do tego fragmentu postanowienia art.  34 pkt 
2 na podstawie art. III ust. 1 Protokołu 1 do Konwencji lugańskiej II (tek st 
dostępny  na stronie: 
https://www.eda.admin.ch/dam/eda/fr/documents/aussenpolitik/voelkerrecht/autres -
conventions/Lugano2/Lugano -2-reserves_fr.pdf). Zgodnie z art. III ust. 1 zdanie 
drugie Protokołu 1, złożenie tego zastrzeżenia przez Szwajcarię pociąga za sobą 
jego stosowanie a rebours  do orzeczeń wydawanych przez sądy szwajcarskie 
przez pozostałe umawiające się państwa. Bezprzedmiotowa jest tym samym 
kwestia, czy skarżąca miała możliwość zaskarżenia przedstawionego do wykonania 
orzeczenia przed sądem sz wajcarskim, oraz czy z niej skorzystała.  
Jak wynikało z materiału sprawy, doręczenie pozwu w postępowaniu przed 
sądem szwajcarskim nie nastąpiło do rąk skarżącej, na adres w Polsce, 
lecz na rzecz adwokat A. H. , którą Sąd szwajcarski uznał za pełnomocnika 
(zastępcę) procesowego ( Rechtsvertreter ; por. art. 68 szwajcarskiego k.p.c.) 
pozwanej. Zgodnie z art. 137 szwajcarskiego k.p.c., w razie zastępstwa 
procesowego doręczeń dokonuje się na rzecz zastępcy. W  piśmiennictwie 
wskazuje się, że rozwiązanie to zwalni a z potrzeby ustanowienia w Szwajcarii 
domicylu w celu dokonywania doręczeń ( Zustellungsdomizil ) przez  osoby mające 
miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą (art. 140 szwajcarskiego k.p.c.). 
Zasadnicze znaczenie z punktu widzenia art. 34 pkt 2 Konwencj i lugańskiej II miało 
zatem to, czy adwokat, której doręczono pozew, była  umocowana do 
reprezentowania pozwanej, a tym samym, czy doręczenie dokonane na jej rzecz  
umożliwiało pozwanej przygotowanie obrony.  Kwestię tę przy badaniu 
podstawy  odmowy stwierdzen ia wykonalności, o której mowa w art. 34 pkt 2 
Konwencji lugańskiej II, sąd państwa wezwanego ocenia samodzielnie, niezależnie 
od stanowiska sądu państwa pochodzenia (por. postanowienie 
Sądu  Najwyższego  z dnia 29 kwietnia 2009 r., II CSK 628/08, niepubl., a także 
wyroki TSUE z dnia 15  lipca 1982 r., 228/81, Pendy Plastic Products BV 
przeciwko  Pluspunkt Handelsgesellschaft mbH , ECLI:EU:C:1982:276 i z dnia 
9 
 
3 lipca 1990 r., C -305/88, Isabelle Lancray SA przeciwko Peters und Sickert KG , 
ECLI:EU:C:1990:275).  
Dokonując tej oceny, należało podzielić stanowisko Sądu Apelacyjnego, 
że treść pełnomocnictwa udzielonego przez pozwaną adwokat A. H.  nie dawała 
podstaw do wniosku, aby obejmowało ono wyłącznie takie sprawy, w  których po 
stronie „oponenta” wystąpią łącznie  P. S.  i T. GmbH ( T.). Pełnomocnictwo 
udzielone przez skarżącą miało ogólny charakter, obejmowało ono zarówno 
szeroko rozumianą reprezentację przed sądami, w tym udzielanie substytucji, jak i 
dokonywanie niektórych czynności materialnoprawnych. Użycie w za wartym na 
wstępie dokumentu pełnomocnictwa sformułowaniu „w sprawie Pana P. S.  i T. 
GmbH” („in the matter of Mr. P. S.  and T. GmbH”) spójnika „i”, wbrew stanowisku 
skarżącej, nie mogło przesądzać w tym kontekście o tym, że  chodzi o przyznanie 
pełnomocnikow i uprawnienia do działania wyłącznie w  sytuacjach, w których po 
drugiej stronie (sporu, transakcji) występują łącznie oba te podmioty. Pomijając, że 
pełnomocnictwo zostało sporządzone w języku angielskim oraz poddane 
właściwości prawa szwajcarskiego, co ob ejmuje także jego wykładnię, koniunkcyjne 
znaczenie spójnika „i” nie jest jedynym; spójnik ten może bowiem pełnić także 
funkcję enumeracyjną. Takie też znaczenie w większym stopniu korespondowało z 
pozostałą treścią pełnomocnictwa, w którym wyszczególniono  m.in. ściąganie 
długów i składanie wniosków o ogłoszenie upadłości, co trudno racjonalnie 
pogodzić z założeniem, że pełnomocnik mógłby działać jedynie wobec 
wnioskodawcy oraz T. łącznie.   
Niezależnie od tego, skarżąca, poza odwołaniem się do językowego 
rozumienia spójnika „i” jako funktora koniunkcji, nie przedstawiła przekonujących 
argumentów, które uzasadniałyby preferowane przez nią rozumienie treści 
pełnomocnictwa. Nie przemawiało na jego rzecz twierdzenie, że pełnomocnictwo 
miało związek z fakturą wys tawioną przez T., z której wierzytelność została 
przelana na wnioskodawcę, ponieważ w takim przypadku ryzyko żądania zapłaty i 
związanego z tym procesu zagrażałoby skarżącej ze strony wnioskodawcy - 
wierzyciela, tj. P. S. , nie zaś stron umowy cesji łącznie . Sens  tak szczególnego 
ukształtowania pełnomocnictwa nie wynikał również z  zeznań P . G. złożonych 
przed Sądem Apelacyjnym, w których nie wskazano przekonująco na żadną 
10 
 
konkretną sprawę, która mogłaby racjonalnie uzasadniać udzielenie 
pełnomocnictwa o ogra niczonym w ten sposób zakresie.  
Za chybiony należało również uznać argument skargi dotyczący daty 
udzielenia pełnomocnictwa. Fakt, że data udzielenia pełnomocnictwa poprzedzała 
wszczęcie postępowania z powództwa wnioskodawcy przeciwko skarżącej, nie 
oznacz ał, że pełnomocnictwo nie obejmowało sporu zainicjowanego tym 
powództwem. Podkreślenia wymagało przy tym, w związku z przeciwnymi 
wywodami skargi, że rozważane pełnomocnictwo nie zostało potraktowane przez 
Sąd szwajcarski jako pełnomocnictwo do odbioru pis m procesowych w konkretnym 
postępowaniu sądowym, lecz jako upoważniające do reprezentowania pozwanej 
przed sądami, a dokonanie doręczenia na rzecz pełnomocnika wynikało z art. 137 
szwajcarskiego k.p.c. Analogiczne rozwiązanie znane jest polskiej ustawie 
procesowej (art. 133 § 3 k.p.c.). Co istotne, również adwokat A. H.  po dokonaniu na 
jej rzecz doręczenia pozwu nie zawiadomiła Sądu szwajcarskiego, że  sprawa z 
powództwa wnioskodawcy nie jest objęta zakresem umocowania wynikającym z 
udzielonego jej pełnomocn ictwa, a jedynie w dalszym toku postępowania 
poinformowała Sąd, że nie sprawuje „dalej” ( nicht mehr ) zastępstwa procesowego 
skarżącej.   
W konsekwencji należało uznać, że doręczenie pozwu dokonane na rzecz 
adwokat A. H. , jako umocowanego zastępcy procesoweg o skarżącej, nie 
uniemożliwiało podjęcia przez skarżącą obrony w państwie pochodzenia. 
Ewentualne zastrzeżenia związane z czynnościami podjętymi przez zastępcę, 
względnie brakiem tych czynności i konsekwencjami tego zachowania, w tym 
w zakresie informowani a mandanta o wszczęciu postępowania, jego przebiegu 
i o procesowych skutkach ustania zastępstwa, mogłyby być rozpatrywane jedynie 
w relacji między skarżącą, a osobą działającą w roli zastępcy. Spostrzeżenie to 
należy odnieść także do ewentualnych ustaleń między pełnomocnikiem, a skarżącą, 
co do powinności spoczywających na pełnomocniku, sytuujących się poza treścią 
dokumentu pełnomocnictwa.  
Okoliczność, że doręczenie zostało dokonane pełnomocnikowi 
funkcjonującemu w Szwajcarii na adres w Szwajcarii, wyłącz ała potrzebę sięgania 
11 
 
do art. 15 Konwencji haskiej przy ocenie dopuszczalności wydania orzeczenia, 
ponieważ postanowienie to dotyczy sytuacji, w której dokument został w celu 
doręczenia przekazany za granicę (por. odpowiednio wyrok TSUE z dnia 
13 październ ika 2005 r., C -522/03, Scania Finance France SA przeciwko Rockinger 
Spezialfabrik für Anhängerkupplungen GmbH & Co.,  ECLI:EU:C:2005:606).  
Późniejsze oświadczenie pełnomocnika, że nie reprezentuje już skarżącej, złożone 
- jak wynikało z uzasadnienia przedst awionego do wykonania orze czenia - po 
przedłużeniu przez Sąd terminu do złożenia odpowiedzi na pozew, a także jego 
procesowe skutki związane z koniecznością ustanowienia przez pozwaną 
w Szwajcarii domicylu w celu dokonywania doręczeń, nie mogły mieć znacze nia 
z punktu widzenia art. 34 pkt 2 Konwencji lugańskiej II. Postanowienie art. 34 pkt 2 
Konwencji lugańskiej II zezwala bowiem na odmowę udzielenia exequatur  
wyłącznie w związku ze sposobem doręczenia (niedoręczeniem) pisma 
wszczynającego postępowanie, kt órym in casu  był pozew.   
W podstaw ach skargi kasacyjnej skarżąca - obok art. 34 pkt 2 - powołała 
również art. 34 pkt 1 Konwencji lugańskiej II (klauzula ordre public ). Postanowienie 
to, podobnie jak odpowiadające mu unormowania unijne (art. 34 pkt 1 
rozpor ządzenia nr 44/2001, art. 45 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 1215/2012), 
zezwala na odmowę stwierdzenia wykonalności (wykonania) zagranicznego 
orzeczenia, jeżeli byłoby to oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym 
państwa wezwanego. Mając na względzie art. 1 ust. 1 Protokołu 2 do Konwencji 
lugańskiej II, na tle tej Konwencji zachowuje aktualność orzecznictwo Trybunału 
Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którym rozważana przeszkoda 
powinna być rozumiana ściśle, a aktualizuje się ona jedynie wted y, gdy zezwolenie 
na wykonanie oczywiście naruszałoby zasadę lub prawo o podstawowym 
charakterze (por. wyrok TSUE z dnia 23 października 2014 r., C -302/13, flyLAL -
Lithuanian Airlines AS w likwidacji przeciwko Starptautiskā lidosta Rīga VAS , 
Air Baltic Corp oration AS , a także  postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
9 grudnia 2010 r., IV CSK 224/10, OSNC 2011, nr 9, poz. 101). Ciężar przytoczeń 
i ciężar dowodu co do okoliczności wskazujących na kolizję z ordre public  
spoczywa każdorazowo na stronie sprzeciwiają cej się stwierdzeniu wykonalności 
(wykonaniu) (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2008 r., 
12 
 
IV CSK 73/08, niepubl., z dnia 13 kwietnia 2011 r., V CSK 335/10, niepubl. i z dnia 
7 kwietnia 2017 r., V CSK 349/16, OSNC 2018, nr 2, poz. 20).  
Analiza motywów skargi kasacyjnej prowadziła do wniosku, że w istocie 
całość jej argumentacji została skoncentrowana na kwestii braku, względnie 
nieprawidłowego doręczenia skarżącej pozwu i konsekwencji tego stanu rzeczy 
w postaci pozbawienia możliwości o brony. Postanowienie art. 34 pkt 1 Konwencji 
lugańskiej II nie zostało natomiast w ogóle powołane w motywach podstaw 
kasacyjnych. W związku z tym dostrzec trzeba, że art. 34 pkt 1 Konwencji 
lugańskiej II ma charakter subsydiarny wobec art. 34 pkt 2 tego ak tu w tym 
sensie,  że choć uniemożliwienie obrony przed sądem państwa pochodzenia może  
być rozważane także w płaszczyźnie ordre public, to gdy wiąże się ono  
z niewłaściwym doręczeniem dokumentu wszczynającego postępowanie, 
zastosowanie ma wyłącznie art. 34 p kt 2 Konwencji lugańskiej II (por. wyrok TSUE 
z dnia 10  października 1996 r., C -78/95, Bernardus Hendrikman i Maria Feyen 
przeciwko Magenta Druck & Verlag GmbH , ECLI:EU:C:1996:380). Brak rozwinięcia 
zarzutu naruszenia art. 34 pkt 1 Konwencji lugańskiej II w uzasadnieniu podstaw 
skargi kasacyjnej przez powołanie innych okoliczności niż mieszczące się 
w zakresie zastosowania art. 34 pkt 2 tej Konwencji zwalniał tym samym od 
potrzeby bliższych rozważań dotyczących tego zarzutu.  
Uzupełniająco należało jedynie zauważyć, że zastosowanie na późniejszym 
etapie postępowania w państwie pochodzenia doręczeń przez ogłoszenie publiczne 
(öffentliche Bekanntmachung ), jako konsekwencji nieustanowienia przez skarżącą 
w Szwajcarii domicylu celem doręczenia (art. 141 lit. c) szwajcarskiego k.p.c.), 
nie mogło per se  przesądzać o oczywistej sprzeczności wydanego w tych 
warunkach orzeczenia z polskim porządkiem publicznym. Funkcjonalnie zbliżone 
rozwiązanie, jako sankcja w związku z nieustanowieniem pełnomocnika do 
doręczeń, w sy tuacji, w której wymaga tego art. 11355 § 1 k.p.c., znane jest również 
polskiemu kodeksowi postępowania cywilnego (art. 11355 § 2 zdanie pierwsze 
k.p.c.; por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2017 r., II CSK 
704/16, niepubl., w którym zw rócono uwagę, że przepisy art. 1146 § 1 pkt 3 i 4 
k.p.c. nie wymagają, aby doręczenia w postępowaniu przed sądem państwa 
pochodzenia następowały w każdej sytuacji do rąk własnych adresata). Poza  
13 
 
zakresem rozważań, jak wskazano wcześniej, pozostawały natomi ast przyczyny 
ustania zastępstwa procesowego ze strony adwokat A. H. , co zaktualizowało na 
dalszym etapie postępowania wymaganie ustanowienia przez  skarżącą domicylu w 
Szwajcarii i pośrednio wywołało konsekwencje wynikające z niewywiązania się z tej 
powinn ości.  
Z tych względów, na podstawie art. 39814 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., 
Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.  
jw