Sygn. akt V CSK 303/17  
  
POSTANOWIENIE  
  
Dnia 31 sierpnia 2017 r.  
Sąd Najwyższy w składzie:  
  
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)  
SSN Józef Frąckowiak  
SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca)  
  
w sprawie z powództwa A . C. 
przeciwko P . C. 
o rozwód,  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 31 sierpnia 2017 r.,  
skargi kasacyjnej powódki od postanowienia Sądu Apelacyjnego [...] 
z dnia 10 października 2016 r .,  
  
1. odrzuca skargę kasacyjną;   
2. oddala wniosek po zwanego o zasądzenie od powódki 
kosztów postępowania kasacyjnego.   
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2 
 
UZASADNIENIE  
 
 
Powódka A . C. wytoczyła przeciwko pozwanemu P . C. powództwo o rozwód 
z wyłącznej winy pozwanego , żądając powierzenia  powódce wykonywania władzy 
rodzicielskiej nad małoletnią A . C. i ograniczenia władzy rodzicielskiej pozwanego 
ojca dziecka do   współdecydowania o istotnych sprawach dziecka, ustalenia  
miejsca zamieszkania dziecka p rzy matce oraz zasądzenia  alimentów od 
pozwanego na   rzecz małoletnie j córki . W pozwie złożyła także wniosek o 
udzielenie zabezpieczenia przez   powierzenie powódce wykonywania władzy 
rodzicielskiej na   czas trwania   postępowania i ograniczenie władzy rodzicielskiej 
pozwanego do   współdecydowania o istotnych sprawach dziecka , ustalenie miejsca 
zamieszkania małoletniej córki przez czas trwania postępowania przy matce 
i zobowiązanie pozwanego, przez czas trwania procesu, do zapłaty na rzecz 
małoletniej alimentów, płatnych do rąk matki jako ustawowej przedstawicielki.    
Sąd pie rwszej instancji - Sąd Okręgowy w O ., w związku z podniesionym 
przez pozwanego przed wdaniem się w spór zarzutem braku jurysdykcji krajowej 
sądów polskich i wnioskiem o odrzucenie pozwu w całości, p ostanowieniem z dnia 
14 lipca 2016 r. uznał jurysdykcję krajową sądów polskich w zakresie żądania 
rozwodu , zaś w przedmiocie odpowiedzial ności rodzicielskiej i  alimentów na rzecz 
dziecka  pozew odrzucił, zarówno w zakresie żądania głównego, jak i wniosku 
o zabezpieczenie roszczenia.  
Sąd Okręgowy ustalił, że  stron y zawarły związek małżeński w dniu 
27 czerwca 2009 r., a w dniu 23 października 2009 r. przyszła na świat córka 
małżonków A . C. Dziecko zamieszkiwało co najmniej od czerwca 2013 r. do 
września 2015 r. z obojgiem rodziców posiadających władzę rodzicielską 
i sprawujących nad nim pieczę we Francji w L., a od 6 września 2015 r. A . C. wraz 
z matką przebywa w Polsce w B. Pozwany , obywatel Francji, nadal mieszka we 
Francji. Powódka i dziecko posiada ją obywatelstwo polskie.  
Sąd pierwszej instancji przyjął, że jury sdykcja krajowa sądów polskich 
podlegała ocenie na podstawie przepisów prawa unijnego, tj. rozporządzenia Rady 
(WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz 
uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawac h 
3 
 
dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającego rozporządzenie (WE) 
nr 1347/2000 (Dz. Urz. WE L 338, s. 1 ze zm.; dalej - „rozporządzenie nr 
2201/2003”) oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. 
w sprawie jurysdykcji, p rawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz 
współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz. Urz. UE L nr 7, s. 1; dalej 
- „rozporządzenie nr 4/2009”). Kierując się tymi aktami, Sąd Okręgowy uznał, 
że w zakresie żądania rozwodu jurysdykcja krajowa sądów polskich wynika z art. 3 
ust. 1 lit. a tiret szóste rozporządzenia nr 2201/2003. Istnienie jurysdykcji krajowej 
w sprawie o rozwó d nie przesądza jej jednak w  odniesieniu do żądań dotyczących 
odpowiedzialności rodzicielskiej , chyba  że zostaną spełnione szczegól ne warunki, 
przewidziane w  art.  12 ust. 1 rozporządzenia nr 2201/2003. Zdaniem Sądu 
Okręgowego, w okolicznościach sprawy brak było podstaw do przyjęcia jurysdykcji 
krajowej w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej na podstawie przepisów 
rozporządzenia nr 2201/2003, w szczególności zaś na podstawie art. 12 tego aktu, 
któremu należy przyznać pierwszeństwo przed art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 
2201/2003. P ozwany nie uznał bowiem jurysdykcji krajowej sądów polskich, czego 
wymaga art . 12 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 2201/2003.  Sąd Okręgowy 
stwierdził   także, z powołaniem się na art. 3 lit. d rozporządzenia nr 4/2009, 
brak jurysdykcji  krajowej sądów polskich w zakresie świadczeń alimentacyjnych, 
mając na względzie, że jest ona niero złącznie związana z postępowaniem 
w przedmiocie odpowiedzialności rodzicielskiej.  
Sąd pierwszej instancji zanegował także możliwość zastosowania 
w okolicznościach sprawy art. 15 rozporządzenia nr 2201/2003, ponieważ przepis 
ten dotyczy zawieszenia postępo wania lub wezwania innego sądu do uznania 
swojej jurysdykcji krajowej przez sąd, do którego jurysdykcji krajowej należy 
rozpoznanie sprawy. Jeżeli więc jurysdykcję krajową w zakresie odpowiedzialności 
rodzicielskiej mają sądy francuskie, sąd francuski może  zawiesić rozpoznanie 
sprawy; decyzja w tym zakresie należy do sądu francuskiego, do którego strona 
może się zwrócić ze stosownym wnioskiem.  
Na postanowienie sądu pierwszej instancji zażalenie wniosły obie strony, 
przy czym powódka w zakresie dotyczącym b raku jurysdykcji krajowej 
w przedmiocie odpowiedzialności rodzicielskiej, alimentów oraz zabezpieczenia 
4 
 
roszczeń, pozwany zaś w zakresie odmowy odrzucenia pozwu co do żądania 
rozwodu.  
Sąd drugiej instancji - Sąd Apelacyjny [...], oddalił w całości zażalenie 
pozwanego, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego co do tego, że  sądom 
polskim przysługuje jurysdykcja krajowa w zakresie żądania rozwodu ze   względu 
na to, że powódka jako obywatelka polska „zamieszkiwała zwykle” w  Polsce 
przynajmniej 6 miesięcy bezpośrednio przed wniesieniem pozwu (art. 3 ust. 1 lit. a 
tiret szóste rozporządzenia nr 2201/2003).  
W zakresie zażalenia powódki Sąd Apelacyjny stwierdził, odwołując się 
ogólnie do rozporządzenia nr 2201/2003, że w sprawie dotyczące j 
odpowiedzialności rodzicielskiej  jurysdykcję krajową mają sądy państwa 
członkowskiego, w którym dziecko „zwykle zamieszkuje” w czasie, w którym 
wytoczono powództwo. Wyjątkowo, w przypadku zgodnego z prawem 
przemieszczenia się dziecka do innego państwa c złonkowskiego, które staje 
się  miejscem jego „zwykłego zamieszkania ”, sądy państwa członkowskiego 
poprzedniego miejsca stałego pobytu utrzymują jurysdykcję przez sześć miesięcy. 
Wreszcie, sądy państwa członkowskiego właściwe do rozpatrzenia powództwa 
o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa są właściwe do orzekania 
w każdej sprawie odnoszącej się do odpowiedzialności rodzicielskiej związanej 
z   tym powództwem, jeżeli co najmniej jedno z małżonków posiada 
odpowiedzialność rodzicielską w stosunku do  dziecka, a małżonkowie i osoby 
posiadające odpowiedzialność rodzicielską zaakceptowały właściwość sądu 
wyraźnie lub w inny bezsprzeczny sposó b w chwili wniesienia powództwa  i leży 
to w najlepszym interesie dziecka.  
W rozważanej sprawie, w ocenie Sądu Ape lacyjnego, Sąd Okręgowy 
prawidłowo wskazał, że pozwany, jako ojciec dziecka , nie zgodził się na 
rozpoznanie sprawy przez sąd polski, także w zakresie odpowiedzialności 
rodzicielskiej. Jurysdykcja krajowa sądów polskich na tej podstawie tym samym nie 
zachod ziła, brak akceptacji sądu polskiego przez wszystkie strony postępowania 
wyłączał także możliwość przyjęcia jurysdykcji krajowej przez sąd polski w oparciu 
o okoliczność, że dziecko ma istotne związki z Polską i leży to w najlepszym 
interesie dziecka.   
5 
 
Za niezasadne uznał ponadto Sąd drugiej instancji zarzuty naruszenia art. 19 
ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 2201/2003. Z awieszenie 
postępowania na podstawie przepisu art. 19 rozporządzenia nr 2201/2003 
następuje wtedy, gdy zachodzi jurys dykcja krajowa różnych państw członkowskich, 
a więc zarówno sąd polski, jak i francuski może rozpoznać  sprawę  wykorzystując 
podstawy jurysdykcyjne wynikające z rozporządzenia nr 2201/2003. W stanie 
faktycznym sprawy  brak było jednak podstaw do uznania jury sdykcji krajowej 
w sprawie dotyczącej odpowiedzialności rodzicielskiej, skoro mał oletnia została bez 
zgody ojca uprowadzona  do Polski. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 
2 lit. c  w zw iązku  z art. 53 rozporządzenia nr 2201/2003  Sąd Apelacyjny w yjaśnił, 
że w  stanie faktycznym powinność zawieszenia postępowania, wezwania stron 
do złożenia pozwu przed sądem innego państwa członkowskiego i wyznaczenia 
w tym  celu terminu, spoczywała na sądzie francuskim, jeżeli dostrzegłby on 
potrzebę przekazania sprawy do sąd u innego państwa członkowskiego (art. 15 
ust. 4 rozporządzenia nr 2201/2003 ). Sąd francuski nie wystąpił jednak z taką 
inicjatywą, mimo złożenia wniosku przez powódkę. Brak było zatem podstawy do 
zawieszenia postępowania  przed sądem polskim .  
Nie został również, zdaniem Sądu Apelacyjnego, naruszony art. 20 ust. 1 
rozporządzenia nr 2201/2003, mając na względzie, że kwestia ustalenia miejsca 
zamieszkania dziecka została uprzednio rozstrzygnięta przez sąd francuski, 
a decyzję tę powódka może kwest ionować jedynie w postępowaniu o stwierdzenie 
wykonalności tego orzeczenia w Polsce. Wniosek o tymczasowe ustalenie 
miejsca   zamieszkania dziecka w Polsce okazał się tym samym, w ocenie Sądu 
Apelacyjnego, bezprzedmiotowy.  
Wreszcie, Sąd Apelacyjny, wskazuj ąc na art. 3 lit. c i d rozporządzenia nr 
4/2009, zaprzeczył również, aby w sprawie sądom polskim przysługiwała 
jurysdykcja krajowa w zakresie żądania alimentów. Jeśli bowiem nie 
zachodzi   jurysdykcja krajowa w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej, to 
także  nie przysługuje ona w zakresie żądania alimentów na podstawie art. 3 lit. d 
rozporządzenia nr 4/2009; wyłączona jest również podstawa jurysdykcji krajowej 
przewidziana w art. 3 lit. c rozporządzenia nr 4/2009, ponieważ jurysdykcja 
6 
 
krajowa   sądów pols kich w zakresie żądania rozwodu była oparta o kryterium 
obywatelstwa powódki.    
W konsekwencji Sąd Apelacyjny uwzględnił zażalenie powódki jedynie 
co  do odrzucenia zawartego w pozwie wniosku o zabezpieczenie roszczeń 
alimentacyjnych, uchylając w tym zakr esie zaskarżone postanowienie 
z powołaniem się na art. 14 rozporządzenia nr 4/2009.  
Postanowienie Sądu drugiej instancji zaskarżyła skargą kasacyjną powódka 
w części oddalającej złożone przez nią zażalenie, zarzucając naruszenie art. 12 
ust. 1 w związku z  art. 8 ust. 2 rozporządzenia nr 2201/2003, art. 3 lit. d i b 
rozporządzenia nr 4/2009, a także art. 19 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 lit. c w związku 
z art. 53 rozporządzenia nr 2201/2003. Na tej podstawie skarżąca  wniosła o zmianę 
postanowienia Sądu drugiej  instancji w zaskarżonej części , względnie jego 
uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego 
dopuszczalność jest de lege lata  ograniczona przy  pomocy kryterium 
przedmiotowego i kryterium wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3982, art. 5191, 
art. 7674 § 2, art. 11426 § 2 k.p.c.). Wyłączenie skargi kasacyjnej na tej podstawie 
dotyczy sprawy jako całości, bez względu na to, czy zaskarżeniu podlega  
orzeczenie merytoryczne (wyrok, postanowienie orzekające co do istoty 
sprawy),   czy postanowienie o odrzuceniu pozwu lub umorzeniu postępowania 
i niezależnie od przyczyny odrzucenia pozwu, względnie umorzenia postępowania 
(por. postanowienia Sądu Najwyższ ego z dnia 15 lipca 2004 r., V CZ 61/04, 
niepubl., i z dnia 23 listopada 2005 r., II CZ 101/05, niepubl., a także postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1996 r., I CZ 11/96, Prok. i Pr. 1998, nr 1, 
s. 45, wkładka). W sprawach objętych tym ogranic zeniem dostęp do Sądu 
Najwyższego jest gwarantowany z woli ustawodawcy w zasadzie jedynie przez 
instytucję zagadnień prawnych, kierowanych do Sądu Najwyższego przez sąd 
odwoławczy (art. 390 § 1 k.p.c.), dopuszczalne jest w nich także, przy spełnieniu 
ustaw owych warunków, złożenie do Sądu Najwyższego skargi o stwierdzenie 
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 i n. k.p.c.).  
7 
 
Kontrola dopuszczalności skargi kasacyjnej musi każdorazowo poprzedzać 
ocenę jej merytorycznej zasadności i należy pr zede wszystkim do sądu drugiej 
instancji, który wydał zaskarżone orzeczenie (art. 3986 § 2 k.p.c.), sprawuje ją 
jednak także Sąd Najwyższy, który na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. 
jest  obowiązany odrzucić skargę kasacyjną, podlegającą odrzuceniu przez sąd  
drugiej instancji.  
Zgodnie z art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w 
sprawie o rozwód i w sprawie o alimenty. Ponadto, stosownie do art. 5191 § 2 k.p.c. 
w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga kasa cyjna 
przysługuje tylko w sprawach o przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego 
po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, chyba że wartość 
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych. 
Pojęcie   „sprawy z zakresu p rawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli” należy 
interpretować przez pryzmat systematyki kodeksu postępowania cywilnego, który 
w dziale II tytułu II księgi drugiej części pierwszej zawiera przepisy poświęcone 
sprawom z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczeg o i kurateli (art. 561 -605 k.p.c.) 
(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2001 r., IV CZ 207/01, 
niepubl., z dnia 20  lutego 2014 r., I CZ 8/14, OSNC 2015, nr 1, poz. 11, z dnia 
25 kwietnia 2014 r., II CZ 116/13, niepubl., z dnia 5 sierpnia 2014 r., IV CSK 126/14, 
niepubl., i z dnia 3  marca 2017 r., I CZ 28/17, Biul. SN 2017, nr 5, s. 14). 
Wśród   tych spraw lokują się m.in. sprawy z zakresu stosunków między rodzicami 
a dziećmi (art. 579 i n. k.p.c.), w tym sprawy dotyczące władzy rodzicielski ej. 
Skarga kasacyjna w tych sprawach, jak wielokrotnie wskazywano w judykaturze, 
jest niedopuszczalna, co uzasadnia się także przez wzgląd na obniżoną stabilność 
zapadających w nich rozstrzygnięć i możliwość ich zmiany na podstawie art. 577 
k.p.c. (por. np . postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2001 r., 
IV CKN 310/01, niepubl., z dnia 5 lipca 2002 r., III CZ 68/02, niepubl., z dnia 
9 listopada 2004 r., IV  CZ 152/04, niepubl., z dnia 16 listopada 2004 r., III CZ 
102/04, niepubl., z dnia 9  grudnia 2004 r., II CZ 138/04, niepubl., z dnia 
23 listopada 2005 r., II CZ 97/05, niepubl., z dnia 19 stycznia 2012 r., IV CZ 158/11, 
niepubl., z dnia 28 maja 2013 r., V CZ 163/12, niepubl., i z dnia 28 maja 2014 r., 
I CZ 28/14, niepubl.).  
8 
 
W niniejszej spraw ie skarżąca zaskarżyła postanowienie Sądu drugiej 
instancji wydane w sprawie o rozwód w części oddalającej zażalenie 
na  postanowienie o odrzuceniu pozwu w zakresie żądania powierzenia jej 
władzy   rodzicielskiej i ograniczenia władzy rodzicielskiej pozwanego, ustalenia 
miejsca   zamieszkania dziecka, zasądzenia alimentów, a także udzielenia 
w  tym  zakresie   zabezpieczenia na czas trwania postępowania (pkt 2 -6 żądania 
pozwu). W   tym  stanie rzeczy, zgodnie z utrwaloną judykaturą, okoliczność, 
że zakwe stionowane orzeczenie zostało wydane w sprawie o rozwód nie 
przesądzała per se  o niedopuszczalności skargi kasacyjnej, ocena ta powinna być 
natomiast dokonywana odrębnie, stosownie do przedmiotu konkretnego 
zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
12 grudnia 1997 r., II  CKN 481/97, OSNC 1998, nr 6, poz. 102, z dnia 5 kwietnia 
2001 r., IV CZ 123/00, niepubl., z dnia 13 października 2004 r., I CZ 111/04, 
niepubl., z dnia 12 kwietnia 2007 r., III CZ 21/07, niepubl., z dnia 5 paź dziernika 
2007 r., III CSK 271/07, niepubl., i z dnia 28 maja 2014 r., I CZ 28/14, niepubl.).  
Idąc tym torem, w zakresie, w którym zaskarżone postanowienie dotyczyło 
dopuszczalności postępowania w odniesieniu do żądania zasądzenia alimentów, 
niedopuszczal ność skargi kasacyjnej wynikała wprost z art. 3982 § 2 pkt 1 k.p.c. 
Co się tyczy władzy rodzicielskiej, dopuszczalność skargi kasacyjnej należało 
ocenić w świetle właściwego do oceny zdatności kasacyjnej spraw o władzę 
rodzicielską przepisu art. 5191 § 2 k .p.c., a tym samym, odwołując się do 
wcześniejszych rozważań, skarga kasacyjna okazała się niedopuszczalna 
także   w   tym zakresie. Stanowisko to odpowiada utrwalonemu poglądowi, 
akceptowanemu także w literaturze, zgodnie z którym skarga kasacyjna od 
rozst rzygnięcia w przedmiocie władzy rodzicielskiej wydanego w sprawie o rozwód 
lub o ustalenie ojcostwa jest niedopuszczalna, tak jak w przypadku rozstrzygnięcia 
w przedmiocie władzy rodzicielskiej wydawanego w samodzielnym postępowaniu 
(por. postanowienia Sąd u Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 r., V CK 305/03, 
niepubl., i z dnia 8 czerwca 2006 r., II CZ 38/06, niepubl., a także - co do spraw 
o  ustalenie ojcostwa - postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2013 r., 
V CZ 163/12, niepubl., z dnia 19 września 2 013 r., V CSK 563/12, niepubl., i z dnia 
28 maja 2014 r., I CZ 28/14, niepubl.). Zapatrywanie to należało odnieść 
9 
 
odpowiednio także do żądania ustalenia miejsca zamieszkania dziecka przy matce 
(art. 5191 § 2 k.p.c. a contrario ; por. uzasadnienie uchwały Są du Najwyższego 
z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 20/11, OSNC 2012, nr 1, poz. 4), jak również 
do  rozstrzygnięcia co do żądań zabezpieczenia roszczeń w tym zakresie, przy 
uwzględnieniu, że w postępowaniu zabezpieczającym skarga kasacyjna jest 
niedopuszczalna  (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1997 r., 
I CZ 22/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 147, z dnia 15 grudnia 2010 r., II CZ 135/10, 
niepubl., i z dnia 17 kwietnia 2013 r., I CZ 1/13, niepubl.).  
Na tę konkluzję, w obecnym stanie prawnym, nie m ogła rzutować specyfika 
niniejszej sprawy, związana z istnieniem elementu obcego i koniecznością 
stosowania prawa unijnego przy ocenie podstawy odrzucenia pozwu. Przepisy 
rozporządzenia nr 2201/2003 i rozporządzenia nr 4/2009, jak również innych aktów 
praw a unijnego regulujących jurysdykcję krajową państw członkowskich Unii 
Europejskiej, nie tworzą szczególnej kategorii spraw pod kątem dopuszczalności 
skargi kasacyjnej, badanie tej dopuszczalności następuje zawsze na podstawie 
prawa polskiego ( lex fori proc essualis ), z uwzględnieniem charakteru konkretnej 
sprawy, tak jak przedstawia się on zgodnie z prawem krajowym (por. postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 1 września 2016 r., V CSK 127/16, niepubl.).  
Stwierdzenie niedopuszczalności skargi kasacyjnej w nin iejszej sprawie nie 
jest równoznaczne z niedostrzeżeniem istotnych zagadnień związanych 
z dokonaną przez Sądy  wykładnią miarodajnych aktów prawa unijnego , 
wskazanych także przez Rzecznika Praw Dziecka w złożonym przezeń stanowisku. 
Mając na uwadze konstytucyjne funkcje Sądu Najwyższego i wzgląd na prawidłowe 
stosowanie prawa unijnego, należało zatem, mimo niedopuszczalności skargi 
kasacyjnej, stwierdzić, że w sprawach z zakresu odpowiedzialności  rodzicielskiej 
podstawy jurysdykcji krajowej unormowane w art. 12 rozporządzenia nr 2201/2003 
mają charakter konkurencyjny (alternatywny) wobec ogólnej jurysdykcji krajowej 
opartej na łączniku miejsca zwykłego pobytu dziecka  (art. 8 ust. 1 rozporządzenia 
nr 2201/2003). Wynika z nich zatem doda tkowa  możliwość zaczepienia 
jurysdykcji   krajowej  w państwie, w którym dziecku nie przysługuje zwykły pobyt 
(por. wyrok i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej  z dnia 12 listopada 2014 r., 
C-656/13, L. przeciwko M., ECLI:EU:C:2014:2364 , i z dnia 21 października 2015 r., 
10 
 
C-215/15, Wasiłka Iwanowa Gogowa przeciwko Iliji Dimitrowowi Iliewowi , 
ECLI:EU:C:2015:710), nie uchylają one natomiast jurysdykcji krajowej wynikającej 
z art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 2201/2003.  
W konsekwencji, w braku szczególnych podstaw określonych w art. 12 
rozporządzenia nr 2201/2003, w każdej sprawie dotyczącej odpowiedzialności 
rodzicielskiej, także rozstrzyganej łącznie ze sprawą o rozwód, separac ję 
lub unieważnienie małżeństwa, konieczne  jest zatem zbadanie, czy jurysdykcja 
krajowa w zakresie żądania dotyczącego odpowiedzialności rodzicielskiej nie 
wynika z art. 8 ust. 1  rozporządzenia nr 2201/2003. Badanie to musi jednak  
uwzględniać również art. 9 i 10 rozporządzenia nr 2201/2003 , przy czym w razie 
stwierdzenia bezprawnego uprowadzenia lub zatrzymania dziecka  (art. 2 pkt 11 
rozporządzenia nr 2201/2003; por. w tym zakresie wyrok Trybunału 
Sprawiedliwości Unii Europejskiej  z dnia 9 października 2014 r., C -376/14 PPU, 
C. przeciwko M. , ECLI:EU:C:2014:2268 ) jurysdykcja krajowa w sprawach 
odpowiedzialności rodzicielskiej przysługuje na podstawie art. 10 ab initio  
rozporządzenia nr 2201/2003 temu państwu, w którym dziecko bezpośrednio 
przed   zdarzeniem miało zwykły pobyt, chyba że dziecko u zyskało zwykły pobyt 
w  innym państwie i został spełniony jeden z alternatywnych warunków 
przewidzianych w  dalszej części tego przepisu (art. 10 lit. a i b rozporządzenia 
nr  2201/2003; por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej  z dnia 
1 lipca 2010 r., C -211/10 PPU, Doris Povse przeciwko Mauro Alpaga , 
ECLI:EU:C:2010:400).  Okoliczności wskazujące na ewentualne bezprawne 
uprowadzenie lub zatrzymanie dziecka w  rozumieniu art. 10 ab initio  
rozporządzenia nr 2201/2003 i związane z nimi utrzyman ie jurysdykcji 
krajowej  państwa, w którym dziecko bezpośrednio przed zdarzeniem miało zwykły 
pobyt, powinny być przy tym każdorazowo wyjaśnione w  ramach orzekania 
o dopuszczalności merytorycznego rozpoznania sprawy.  
Zwykły pobyt dziecka w państwie fori uzasadnia także jurysdykcję krajową 
w sprawie o alimenty należne dziecku (art. 3 lit. b w związku z art. 2 ust. 1 pk t 10 
rozporządzenia nr 4/2009), przy czym zwykły pobyt  należy w tym przypadku 
umiejscawiać z wykorzystaniem dorobku orzeczniczego Trybunału Sp rawiedliwości 
Unii Europejskiej na tle rozporządzenia nr 2201/2003 (por. wyroki z dnia 2 kwietnia 
11 
 
2009 r., C -523/07, A., ECLI:EU:C:2009:225 , z dnia 22 grudnia 2010 r., C -497/10 
PPU, Barbara Mercredi przeciwko Richardowi Chaffe , ECLI:EU:C:2010:829 , z dnia 
9 października 2014 r., C -376/14  PPU, C. przeciwko M.,  ECLI:EU:C:2014:2268, 
z dnia 15 lutego 2017 r., C -499/15, W.,V. przeciwko X ., ECLI:EU:C:2017:118 , 
i z dnia 8 czerwca 2017 r., C -111/17 PPU, OL przeciwko PQ , ECLI:EU:C:2017:436).  
Okoliczność, że doszło do  bezprawne go uprowadzenia lub zatrzymania  dziecka nie 
wyłącza przy tym ustalenia, że jurysdykcja krajowa w sprawie alimentacyjnej 
przysługuje państwu, w którym dziecko  uzyskało zwykły pobyt po tym zdarzeniu 
(por. wyrok austriackiego Sądu Najwyższego z dnia  27 czerwca 2013 r., 1Ob 
91/13h, Praxis des Internationalen Privat - und Verfahrensrechts 2015, nr 2, s. 169).  
Jurysdykcja krajowa w sprawie o alimenty może wynikać również z łączności 
spraw (art. 3 lit. c rozporządzenia nr 4/2009), przy czym podstawy tej nie uchyla 
okoliczność, że jurysdykcja krajowa państwa fori w sprawie dotyczącej statusu 
osoby wynika z art. 3 ust. 1 lit. a tiret szóste rozporządzenia nr 2201/2003, 
ponieważ wyrażona w tym przepisie podstawa jurysdykcji opiera się na 
kombinowanym łączniku miejsca zwykłego pobytu i obywatelstwa powoda lub 
wnioskodawcy ( arg. a contrario  z art. 3 lit. c in fine  rozporządzenia nr 4/2009). 
Jednakże, w sytuacji, w której sprawa alimentacyjna dotyczy alimentów na rzecz 
dziecka dochodzonych w związku ze sprawą o rozwód, uwzględnienia wymaga 
stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyrażone w wyroku z dnia 
16 lipca 2015 r., C -184/14, A. przeciwko B. , ECLI:EU:C:2015:479 , w którym 
zanegowano miarodajny dla jurysdykcji krajowej związek między sprawą dotyczącą  
separacji lub rozkładu pożycia między rodzicami małoletniego dziecka, a żądaniem 
alimentów na rzecz tego dziecka, jeżeli w innym państwie członkowskim toczy się 
postępowanie w sprawie odpowiedzialności rodzicielskiej co do tego dziecka.  
Uwagi te, dotyczące wykładni przepisów prawa unijnego, nie mogły jednak 
wpłynąć na kwestię dopuszczalności  skargi kasacyjne j w niniejszej sprawie, 
która   podlegała ocenie stosownie do art. 3982 § 2 pkt 1 i art. 5191 § 2 k.p.c. 
Wynikająca    z   tych przepisów niedopuszczalność skargi kasacyjnej była 
równoznaczna z brakiem po stronie Sądu Najwyższego władzy jurysdykcyjnej do 
ingerencji w zaskarżone postanowienie. Ocena, czy ustawowy model zakładający 
pozostawienie określonych kategorii spraw poza granicami zdatności kasacyjnej, 
12 
 
bez względu na doniosłość mogących w nich wystąpić zagadnień prawnych, 
jest  optymalny z punktu widzeni a efektywności nadzoru sprawowanego przez 
Sąd  Najwyższy nad orzecznictwem sądów powszechnych (art. 183 ust. 1 
Konstytucji RP), a w konsekwencji ochrony praw jednostki, należy do ustawodawcy.  
Wniosek pozwanego o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego 
okazał się niezasadny.  W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany  domagał się 
odmowy jej przyjęc ia do rozpoznania lub oddalenia, tymczasem, jak wyjaśniono 
w  utrwalonym orzecznictwie, w razie odrzucenia skargi kasa cyjnej , stronie, która 
nie podniosła stosownego zarzutu procesowego, nie należy się zwrot kosztów 
postępowania kasacyjnego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego  z dnia 15 li stopada 
1934 r., C.II. 1677/34, Zb. Urz. 1935, poz.  204, i postanowienia Sądu Najwyższe go 
z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 563/01, niepubl., z dnia 7 lipca 2011 r., II CSK 
37/11, niepubl., z dnia 27 września 2013 r., V CSK 574/12, niepubl., oraz z dnia 
16 stycznia 2017 r., II CSK 460/16, niepubl.).  
Z tych względów, stwierdziwszy niedopusz czalność skargi kasacyjnej z racji 
przedmiotu sprawy, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, 
jak w sentencji.   
kc 
 
 
 
jw