Sygn. akt III CSK 388/16  
  
POSTANOWIENIE  
  
Dnia 30 stycznia 2018 r.  
Sąd Najwyższy w składzie:  
  
SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący, sprawozdawca)  
SSN Władysław Pawlak  
SSN Maria Szulc  
Protokolant Katarzyna Bartczak  
  
w sprawie z wniosku R. A/S w F. (Dania)  
przy uczestnictwie Syndyka Masy Upadłości A. S.A. w K. w upadłości likwidacyjnej i 
A.B. 
o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu państwa obcego,  
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej  
w dniu 30 stycznia 2018 r. , 
skargi kasacyjnej wnioskodawcy  
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…) 
z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt I ACz …/16,  
  
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania 
i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.   
  
UZASADNIENIE  
 
Wnioskodawca R. A/S z siedzibą w F. w Danii domagał się stwierdzenia 
wykonalności wyroku Sądu Apelacyjnego (…) w Szwecji z dnia 20  marca 2015 r. 
sygn. akt T 8043 – 13 w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w  punkcie 3, 
zobowiązującym uczestników Syndyka masy upadłości A. S.A. w K. i A.B. do 
solidarnej zapłaty na rzecz wnioskodawcy kwoty 60  000 euro tytułem 
2 
 
wynagrodzenia jego pełnomocnika oraz odse tek, zgodnie z § 6 szwedzkiej ustawy 
o odsetkach, licząc od dnia wydania wyroku do  dnia zapłaty.  
Postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w K. stwierdził 
wykonalność rozstrzygnięcia objętego punktem 3 wyroku Sądu Apelacyjnego (…) z 
dnia 20 marca  2015 r., sygn. akt T 8043 -13 przez nadanie klauzuli wykonalności 
przeciwko A.B., a w pozostałej części wniosek oddalił. Z ustaleń faktycznych 
wynika, że Sąd Polubowny przy Instytucie Arbitrażowym Izby Handlowej w 
Sztokholmie uwzględnił powództwo wnioskoda wcy skierowane przeciwko 
uczestnikom wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r. W toku tego postępowania 
postanowieniem z 2012 r. została ogłoszona upadłość spółki  A. z możliwością 
zawarcia układu. Sąd Apelacyjny (…) wyrokiem z  dnia 20  marca 2015 r. oddalił 
skargę uczestników o uchylenie wyroku Sądu Polubownego i w punkcie trzecim 
orzekł o solidarnym obowiązku spółki A. w upadłości i A.B. zapłaty na rzecz 
wnioskodawcy kwoty 60  000 euro tytułem kosztów postępowania wraz z odsetkami. 
Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 24 kwietnia 2015 r. Postanowieniem Sądu 
Rejonowego  w K. z dnia 4 maja 2015 r. zmieniono sposób prowadzenia upadłości 
spółki A. z układowej na likwidacyjną.  
Wniosek w stosunku do uczestnika A.B. Sąd Okręgowy uwzględnił na 
podstawie art. 1150 i 1151 k.p.c. oraz art. 38 ust. 1, art. 41 rozporządzenia Rady 
(WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania 
orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. 
U. UE. L. nr 12, str.  1, dalej „rozp. nr 44/2001”) w  związku z art. 66 ust. 2 
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr  1215/2012 z dnia 12 
grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich 
wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE. L. 2012 nr 351, str. 
1). 
W stosunku do Syndyka masy upadłości spółki A. żądanie wnioskodawcy 
było nieuzasadnione. Zgodnie z art. 236 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo 
upadłościowe (jedn. tekst: Dz. U. z 2017 r., poz. 2344, dalej:  „pr.upadł .”), 
dochodzenie roszczeń po ogłoszeniu upadłości zobowiązanego możliwe jest 
3 
 
jedynie w ramach postępowania upadłościowego. Nie miał zastosowania wyjątek 
od tej reguły,  przewidziany w art. 145 pr. upadł.  
W zażaleniu wnioskodawca domagał się zmiany postanow ienia Sądu 
pierwszej instancji i nadania klauzuli wykonalności przeciwko Syndykowi masy 
upadłości A. S.A. w K., względnie przeciwko A. S.A. w K. w upadłości likwidacyjnej.  
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny w K. oddalił zażalenie 
wnioskodawcy. Stwie rdził, z odwołaniem się do treści przepisów art. 144 ust. 1 
i art. 145 pr. upadł., że wnioskodawca może dochodzić sumy 60  000 euro 
z odsetkami wynikającej z wyroku Sądu Apelacyjnego (…) z dnia 20 marca 2015  r. 
jedynie w ramach toczącego się postępowania up adłościowego, stosownie do art. 
236 pr. upadł. Na obecnym etapie postępowania nie jest już możliwe  nadanie 
klauzuli wykonalności przeciwko spółce A., ponieważ w jej imieniu działa syndyk, 
przeciwko któremu klauzula nie może być w ogóle nadana, gdyż egzeku cja w 
stosunku do masy jest niedopuszczalna.  
Wnioskodawca w skardze kasacyjnej powołał podstawę przewidzianą 
w art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. Zarzucił błędne zastosowanie art. 1150 k.p.c., 
polegające na odmowie stwierdzenia wykonalności orzeczenia sądu państwa 
obcego, ze względu na to, że postępowanie delibacyjne toczyło się bez udziału 
syndyka, chociaż nie stanowi to przeszkod y do uwzględnienia wniosku. Domagał  
się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi 
Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. Wskazał że klauzula wykonalności 
powinna być nadana przeciwko spółce A.. Zaznaczył, że ogłoszenie upadłości 
spółki nie tamuje i nie czyni niemożliwym kontynuowania postępowania 
klauzulowego. Postawi enie dłużnika w stan upadłości zmienia jedynie formę 
egzekucji.  
Uczestnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.  
Sąd N ajwyższy zważył, co następuje:  
Żądanie stwierdzen ia wykonalności na obszarze Polski wyroku Sądu 
Apelacyjnego (…) w Szwecji z dnia 20 marca 2015 r. podlega rozpoznaniu na 
podstawie przepisów rozporządzenia Rady (WE) Nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji 
i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w spraw ach cywilnych 
4 
 
i handlowych. Zgodnie z przepisem art. 66 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu 
Europejskiego i Rady (UE) Nr 1215/2012 z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie 
jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach 
cywilnych i handlo wych, niez ależnie od art. 80 uchylającego  rozporządzenie (WE) 
nr 44/2001 nadal ma zastosowanie do orzeczeń wydanych w postępowaniach 
sądowych wszczętych przed dniem 10 stycznia 2015 r., objętych zakresem 
zastosowania rozporządzenia. Relacja pomiędzy przepisami rozporządzenia Rady 
(WE) Nr 44 z dni a 22 grudnia 2000 r. a krajowymi uregulowaniami dotyczącymi tych 
samych kwestii określona została w art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę 
Europejską przez przyjęcie zasady pierwszeństwa rozporządzenia przed prawem 
wewnętrznym państwa członkowskiego. Rozporządzenie wiąże w całości i jest 
bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich,  wyłącza 
możliwość stosowania prawa krajowego. Do zastosowania prawa wewnętrznego 
państwa członkowskiego dojdzie, jeżeli przepisy rozporządzenia nie zawieraj ą 
pełnej regulacji i odsyłają w określonym zakresie do prawa wewnętrznego.  
Przepis art. 38 ust. 1 rozp. nr 44/2001 stanowi, że orzeczenia wydane 
w jednym państwie członkowskim i w tym państwie wykonalne będą wykonywane 
w innym państwie członkowskim, jeżel i ich wykonalność w nim zostanie 
stwierdzona na wniosek uprawnionego. Oznacza to że, możliwość wykonania 
orzeczenia w innym państwie członkowskim została uzależniona od uzyskania 
orzeczenia stwierdzającego wykonalność orzeczenia wydanego w jednym z państw 
członkowskich. Z art. 40 ust. 1 rozp. nr 44/2001 wynika, że do postępowania 
w sprawie składania wniosku stosuje się prawo państwa członkowskiego 
wykonania. Zasadą jest wydanie orzeczenia stwierdzającego wykonalność 
orzeczenia wydanego w innym państwie. Do odmowy stwierdzenia wykonalności 
może dojść w postępowaniu przed sądem rozpoznającym środek zaskarżenia, 
stosownie do art. 45 ust. 1 rozp. nr 44/2001 tylko z powodu jednej z przyczyn 
wymienionych w art. 34 i 35 tego rozporządzenia. Należy do nich: oczywist a 
sprzeczność uznania z porządkiem publicznym państwa wykonania; niedoręczenie 
pozwanemu, który nie wdał się w spór dokumentu wszczynającego postępowanie 
w czasie i w sposób umożliwiający mu przygotowanie obrony, chyba że nie złożył 
on przeciwko temu orzec zeniu środka zaskarżenia, chociaż miał taką możliwość; 
5 
 
orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym między tymi samymi 
stronami w państwie członkowskim wykonania; orzeczenia nie da się pogodzić 
z wcześniejszym orzeczeniem wydanym w innym państwie c złonkowskim albo 
w państwie trzecim w sporze o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, 
o ile wcześniejsze orzeczenie spełnia warunki konieczne do jego uznania 
w państwie członkowskim uznania. W odniesieniu do orzeczenia objętego 
wnioskiem nie zaist niała żadna z tych podstaw odmowy stwierdzenia wykonalności. 
Uczestnik nie powoływał się na nie. Taka sama sytuacja miała miejsce w  
odniesieniu do przeszkód wskazanych w art. 35 rozp. nr 44/2001. Wymienione w  
jego ust. 1 przepisy regulujące jurysdykcję w  sprawach dotyczących ubezpieczenia, 
jurysdykcję w sprawach dotyczących umów z konsumentem oraz jurysdykcję 
wyłączną, jak też relację rozporządzenia do konwencji brukselskiej, w  odniesieniu 
do porozumień zawartych w oparciu o jej postanowienia (art. 72), n ie miały 
zastosowania w sprawie.  
Postępowanie dotyczące stwierdzenia wykonalności orzeczenia sądu 
zagranic znego  jest postępowaniem co do istoty sprawy, którego podłożem jest 
prawo materialne, ponieważ w jego toku badane są przesłanki stwierdzenia 
wykonalno ści pełniące takie funkcje, jak przepisy prawa materialnego 
w postępowaniu rozpoznawczym (por. postanowienia  Sądu Najwyższego z dnia 
13 września 2012 r., V CSK 323/11, OSNC 2013, nr 4, poz. 52, niepubl.). Podstawą 
rozpoznania wniosku przez sąd polski są p rzepisy art. 1150 i 1151 k.p.c. 
Do zakresu rozpoznania wniosku o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu 
państwa obcego należy ustalenie cz y orzeczenie sądu innego państwa jest  
prawomocne i wykonalne w państwie wydania, jak też, czy nie zachodzi 
którako lwiek z przyczyn wymienionych w art. 34 i 35 rozp. nr 44/2001. Nie obejmuje 
on jednak uzależnienia uwzględnienia wniosku od badania czy wierzyciel może 
prowadzić egzekucję, czy też uzyskać świadczenie w szczególnym postępowaniu 
o charakterze egzekucyjnym, jakim jest postępowanie upadłościowe. Prowadziłoby 
to do kreowania dodatkowego warunku nakazującego wierzycielowi wykazywanie 
interesu w żądaniu stwierdzenia wykonalności orzeczenia, który przecież wynika 
z treści orzeczenia przyznającego mu skonkretyzowan e świadczenie. Przyczyny 
6 
 
odmowy uwzględnienia wniosku wymienione enumeratywnie w art. 45 ust. 1 
rozp.  nr 44/2001,  nie zawierają takiego warunku.  
W przepisie art. 1050 zdanie pierwsze k.p.c., w odniesieniu do badania 
charakteru orzeczenia, ustawodawca wska zał na to, że orzeczenia państw obcych 
powinny nadawać się do wykonania w drodze egzekucji, nie zastrzegając ustalania 
możliwości jej prowadzenia przez wierzyciela. Ponadto orzeczenia te, po 
stwierdzeniu ich wykonalności stają się tytułami wykonawczymi. Po stępowanie 
w przedmiocie stwierdzenia wykonalności zostało połączone z nadaniem 
orzeczeniu klauzuli wykonalności, na co wskazuje art. 1151  § 1 k.p.c. Tego 
postępowania nie można utożsamiać z postępowaniem klauzulowym, 
przewidzianym dla krajowych tytułów egz ekucyjnych, uregulowanym w przepisach 
art. 776 i następne k.p.c., chociaż przyjmuje się, że powinny być brane pod uwagę  
te kwestie, które w postępowaniu krajowym są przedmiotem badania  
w postępowaniu klauzulowym. Złożenie wniosku o stwierdzenie wykonalnoś ci 
zagranicznego orzeczenie nie jest postępowaniem o wierzytelność, o jakim mowa 
w przepisach art. 144, 145 i 236 pr. upadł. Wierzyciel dysponujący prawomocnym 
i wykonalnym orzeczeniem są du państwa obcego nie musi wykazywać, że taka 
wierzytelność mu przysł uguje. Odmowa stwierdzenia wykonalności, z uwagi na 
prowadzone postępowanie upadłościowe, stanowi wprowadzenie dodatkowego 
warunku, nieprzewidzianego w przepisach art. 34 i 35 rozp. nr 44/2001 . 
Skoro wykonanie orzeczenia sądu państwa obcego jest uzależnion e od 
stwierdzenia jego wykonalności przez sąd w Polsce, to bez uzyskania takiego 
orzeczenia wierzyciel nie może podjąć działań zmierzających do odzyskania 
świadczenia przyznanego mu tym orzeczeniem. Prowadzenie postępowania 
upadłościowego wobec dłużnika wi erzytelności objętej orzeczeniem sądu państwa 
obcego nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku skierowanego 
przeciwko  Syndykowi masy upadłości A. S.A. w K., ponieważ w tym postępowaniu 
nie dochodzi do merytorycznych rozstrzygnięć dotyczących masy upad łości, 
podobnie jak i postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności krajowemu tytułowi 
egzekucyjnemu. Specyficzne połączenie  w art. 1051 § 1 k.p.c. stwierdzenia 
wykonalności z nadaniem orzeczeniu sądu państwa obcego klauzuli wykonalności 
nie oznacza, że wni oskodawca będzie mógł prowadzić egzekucję przeciwko 
7 
 
upadłemu. Ten tytuł będzie go uprawniał do odzyskania wierzytelności w drodze, 
jaka jest w chwili obecnej możliwa, nie zostały z nim połączone żadne przywileje, 
które miałyby prowadzić do obejścia procedu ry postępowania upadłościowego. 
Kwestia sposobu wykorzystania tytułu wykonawczego pozostaje poza tym 
postępowaniem. Podkreślenia wymaga, że postępowanie mające na celu 
uzyskanie przez wierzyciela dysponującego prawomocnym orzeczeniem 
zagranicznym, wykonaln ym w państwie wydania, tytułu wykonawczego w Polsce 
nie jest postępowaniem rozpoznawczym, zmierzającym do uzyskania tytułu 
egzekucyjnego, może zatem prowadzić do wydania orzeczenia względem dłużnika.  
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak  
w sentencji. Orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z  zasady 
przewidzianej w art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c.  
 
kc 
 
 
aj