Uzasadnienie
Zaskarżonym przez uczestnika postępowania – B. Sp. z o. o. z siedzibą
w Ż. postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r. Sąd Apelacyjny w
S. oddalił zażalenie tego uczestnika od wyroku Sądu Okręgowego w
S. z dnia 28 sierpnia 2007 r., w którym Sąd ten stwierdził, że wyrok
Sądu Pracy Królestwa Danii w K. z dnia 8 marca 2005 r. (sygn. [...])
jest wykonalny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W sprawie tej
poczyniono następujące ustalenia.
Wnioskodawca F. T. – I. – B. i D. w Kopenhadze wnosił o stwierdzenie
wykonalności i o nadanie klauzuli wykonalności w Polsce wyrokowi
Sądu Pracy Królestwa Danii w K. z dnia 8 marca 2005 r., w którym Sąd
ten nakazał pozwanemu (uczestnikowi postępowania klauzulowego)
B. Sp. z o. o. zapłacenie powodowi (wnioskodawcy) F. T. - I. – B. i D.
kwoty 350 000 Koron duńskich oraz zapłacenia kosztów postępowania
w kwocie 500 koron duńskich na rzecz Sądu Pracy w K. Wnioskodawca
wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w
przedmiocie stwierdzenia wykonalności i postępowania o nadania klauzuli
wykonalności.
Sąd Okręgowy wniosek uwzględnił. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I
instancji wskazał, że z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów
wynika, iż sprawa nie należy do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich,
a zapadłe w sprawie orzeczenie merytoryczne Sądu zagranicznego jest
prawomocne i wykonalne.
W zażaleniu na powyższe orzeczenie uczestnik postępowania zarzucił
Sądowi I instancji błąd w ustaleniach stanu faktycznego polegającego na
przyjęciu, iż uczestnikowi doręczono pozew wraz z załącznikami oraz, że
nie był on pozbawiony możliwości obrony swych praw.
Oddalając zażalenie uczestnika Sąd Apelacyjny wskazał, że przesłanki, od
których zależy stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego,
zostały określone w treści art. 1150 § 1 k.p.c., doprecyzowane również
brzmieniem art. 33 i 38 rozporządzenia Rady nr 44/2001 z dnia 22
grudnia 2000 roku. Analizując treść tychże norm prawnych wywieść
należy, iż stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego
jest możliwe, gdy orzeczenie to podlega wykonaniu w państwie z
którego pochodzi oraz przy zaistnieniu okoliczności określonych art.
1146 § 1 k.p.c. Z brzmienia art. 1146 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 1150
k.p.c. wynika, że wykonalność wyroku sądu zagranicznego może być
stwierdzona, o ile strona nie była pozbawiona możności obrony swych
praw.
Sąd II instancji uznał, że w sprawie nie doszło do pozbawienia pozwanego
(uczestnika postępowania) możliwości obrony swych praw. Nie można
bowiem przyjąć, że doręczenie uczestnikowi, za pośrednictwem Sądu
Rejonowego w G., odpisu pozwu w języku duńskim (bez tłumaczenia na
język polski) uniemożliwiło uczestnikowi podjęcie odpowiednich czynności,
zmierzających do zajęcia stanowiska w sprawie i celowej obrony.
Zdaniem Sądu II instancji doręczenie pozwu nastąpiło co prawda w języku
obcym, ale w języku znanym w Polsce. Ponadto pozwany dobrowolnie
przyjął przesyłkę, a jej doręczenie nastąpiło w terminie umożliwiającym
podjęcie obrony, nawet z uwzględnieniem czasu niezbędnego na
dodatkowe czynności tłumaczenia. Nie ulega wątpliwości, zważywszy na
aktualnie dostępne możliwości skorzystania z tłumaczeń, iż uczestnik
postępowania mógł w stosunkowo krótkim okresie czasu, od daty
otrzymania pozwu, dokonać jego tłumaczenia. Brak przesłania przez
sąd zagraniczny tłumaczenia dokumentu jakim jest pozew, w którym to
zawarte są twierdzenia i żądania, z którymi wystąpiła strona przeciwna,
nie uzasadnia bierności uczestnika w kwestii pozyskania tłumaczenia we
własnym zakresie. Tym samym uznać należy, że uczestnik postępowania
swym zaniechaniem doprowadził do pozbawienia siebie możliwości obrony
swoich praw i nie może tego zarzutu, w sposób uzasadniony, podnosić w
toku postępowania klauzulowego. Ponadto Sąd Apelacyjny podkreślił, że
na potwierdzenie swych argumentów uczestnik nie przedłożył żadnych
dowodów świadczących o tym w jaki sposób doręczono mu odpisu pozwu
w języku obcym oraz co uniemożliwiło dokonanie tłumaczenia tego pisma
w czasie umożliwiającym zajęcie stanowiska w sprawie.
W skardze kasacyjnej uczestnik postępowania zarzucił: 1) naruszenie
art. 91 ust. 3 Konstytucji, przez jego nie zastosowanie i przyjęcie, że w
niniejszej sprawie znajdują zastosowanie tylko przepisy art. 1150 § 1
k.p.c. w zw. z art. 1146 § 1 pkt 3 k.p.c. podczas gdy należy w pierwszym
rzędzie zastosować przepis art. 34 rozporządzenia Rady (WE) NR 44/2001
z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń
sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych
(Dz. U.UE L z dnia 16 stycznia 2001 r.), jako przepisu wyprzedzającego
normę ustawową; 2) naruszenie przepisów postępowania, mające
istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 34 rozporządzenia
Rady (WE) NR 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji
i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach
cywilnych i handlowych przez jego błędną wykładnię i nie zastosowanie
przez przyjęcie, iż w sprawie nie doszło do naruszenia prawa strony do
obrony, pomimo doręczenia skarżącej nie przetłumaczonego pozwu wraz
z załącznikami, b) art. 1146 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 1150 § 1 pkt 2
k.p.c. przez jego błędną wykładnię oraz zastosowanie, a w konsekwencji
przyjęcie, że doręczenie nie przetłumaczonego pozwu wraz z załącznikami
nie stanowi naruszenia prawa do obrony.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 1146 § 1 pkt 3 k.p.c. w
związku z art. 1150 § 1 pkt 2 k.p.c. W stanie faktycznym rozpoznawanej
sprawy nie można bowiem, tak jak przyjął to Sąd Okręgowy uznać,
że przepisy prawa polskiego oraz wiążących Polskę aktów prawa
międzynarodowego regulujące kwestię doręczeń pism w postępowaniu,
które toczyło się przed sądem zagranicznym, zostały zachowane, a tym
samym, że prawa uczestnika postępowania B. Sp. z o. o. z siedzibą w Ż.
do obrony przed tym sądem nie zostały naruszone.
Należy jednak zwrócić przede wszystkim uwagę na to, że ocena
prawidłowości doręczenia pozwu spółce B. przez sąd duński nie może
być dokonana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady (WE) NR
44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania
orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i
handlowych (Dz. U. UE L z dnia 16 stycznia 2001 r.). Wprawdzie przepisy
tego rozporządzenia stosuje się pomiędzy Danią a krajami Wspólnoty
Europejskiej na mocy umowy z dnia 19 października 2005 r. (Dz U.UE.L
05.299.62 z dnia 16 listopada 2005 r.), to jednak w rozpoznawanej
sprawie nie mogły one znaleźć zastosowania. Jak wynika z art. 9
powołanej umowy ma ona zastosowanie do powództw i dokumentów
urzędowych, które zostały wytoczone lub sporządzone po jej wejściu w
życie oraz do powództw wytoczonych przed wejściem w życie tej umowy,
jeżeli orzeczenie zostało wydane po chwili wejścia w życie umowy.
Powództwo przed Sądem Pracy w Danii zostało wytoczone niewątpliwie
przed wydaniem wyroku przez ten Sąd gdyż wyrok zapadł w dniu 8 marca
2005 r. Skoro zaś wspomniana Umowa pomiędzy Wspólnotą Europejska
a Królestwem Danii została sporządzona w dniu 19 października 2005 r.,
i nie weszła w życie wcześniej niż w dacie jej sporządzenia, przepisów
rozporządzenia Rady (WE) NR 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w
sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania
w sprawach cywilnych i handlowych nie można stosować dla oceny
prawidłowości doręczenia pozwu, który został wytoczony przed sąd
duński, gdyż orzeczenie w rozpoznawanej sprawie zostało wydane przed
wejściem w życie umowy z 19 października 2005 r.
Właściwym dla oceny prawidłowości doręczenia pozwu spółce B. może
więc być Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w
sprawach cywilnych i handlowych sporządzona w Lugano dnia 16 września
1988 r. (Dz. U. 2000, Nr 10, poz. 132) oraz Konwencja o doręczaniu za
granicą dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub
handlowych sporządzona w Hadze z dnia 15 listopada 1965 r. (Dz. U. z
2000, Nr 87, poz. 968) bowiem Polska i Dania są stronami tych Konwencji
i mają one zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Biorąc pod uwagę, że nie zostało do końca wyjaśnione w dotychczasowym
postępowaniu w jaki sposób doręczono uczestnikowi postępowania,
a pozwanemu przed sądem duńskim odpis pozwu, a jedynie fakt ten
potwierdzony został w rozmowie telefonicznej, konieczne jest aby
poczyniono w tej zasadniczej kwestii dokładne ustalenia, czy pozew w
języku duńskim otrzymała i kiedy, spółka B. Zgodnie zaś z art. 27 pkt 2 w
związku z art. 34 Konwencji Lugańskiej jedną z podstaw, które podlegają
badaniu w postępowaniu o wykonanie zagranicznego orzeczenia jest
to, czy pozwanemu, który nie wdał się w spór, doręczono w należyty
sposób pismo wszczynające postępowanie w czasie umożliwiającym mu
przygotowanie obrony. Stosując ten przepis Sąd ponownie rozpoznający
sprawę powinien więc zbadać, czy otrzymanie odpisu pozwu w języku
duńskim umożliwiło pozwanemu przygotowanie obrony. Sam fakt, że mógł
się on stosunkowo łatwo postarać o przetłumaczenie tego pisma nie może
mieć rozstrzygającego znaczenia, lecz decydować powinna ocena całości
okoliczności związanych z doręczeniem pozwu, w tym to, że pozwany
zwrócił się do polskiego sądu o dostarczenie mu tłumaczenia pozwu.
Mając na uwadze, że zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej okazał się
uzasadniony Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 k.p.c., orzekł jak w
sentencji.