Sygn. akt IV CSK 21/16  
  
POSTANOWIENIE  
  
Dnia 21 października 2016 r.  
Sąd Najwyższy w składzie:  
  
SSN Marta Romańska (przewodniczący)  
SSN Władysław Pawlak  
SSN Karol Weitz (sprawozdawca)  
  
w sprawie z powództwa M . S. 
przeciwko U. AG z siedzibą w W. (Austria)  
o zapłatę,  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 21 października 2016 r.,  
skargi kasacyjnej powoda   
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w (...) 
z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt V ACz (...),  
  
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi 
Apelacyjnemu w (...) do ponownego rozpoznania.   
  
UZASADNIENIE  
 
Powód M . S. pozwem z 24 marca 2014 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej 
U. AG (dalej: „ U.”) z siedzibą w W. (Austria) kwoty 250  000 zł tytułem 
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, kwoty 102  500 zł jako skapitalizowanej 
renty z tytułu zwiększonych potrzeb i zmniejszonych widoków powodzenia na 
przyszłość za okres od dnia 7 lipca 2011 r. do dnia 7 marca 2014 r., k woty 1  769,64 
zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów leczenia w czasie pobytu w szpitalu, tj. do 
dnia 7 lipca 2011 r., a także kwoty 2  500 zł miesięcznie płatnej z góry, począwszy 
od dnia 7 marca 2014 r., jako bieżącej renty z tytułu zwiększonych potrzeb i  
2 
 
zmniejszonych widoków powodzenia na przyszłość na podstawie art. 444 § 2 k.c. 
Ponadto wniósł o ustalenie, że U. będzie ponosiła odpowiedzialność za ewentualną 
szkodę, jaka powstanie w przyszłości wskutek wypadku, któremu uległ w dniu 24 
marca 2011 r. w F. (Austria).  
Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, że od dnia 23 marca 2011 r. 
przebywał na urlopie wypoczynkowym w F. (Austria). Zakwaterowany był w 
pensjonacie „F .” (F.), prowadzonym przez S . E. W dniu 24 marca 2011 r. uległ 
wypadkowi polegającemu na upadku ze schodów, gdy udając się do toalety 
omyłkowo otworzył drzwi prowadzące do piwnicy.  
S. E. ubezpieczyła swoją odpowiedzialność cywilną w U.. Powód, powołując 
się na art. 822 § 4 k.c., wystąpił z bezpośrednim powództwem przeciwko U. (actio 
directa ). Jako podstawę odpowiedzialności wskazał art. 415 k.c.  
U. w odpowiedzi na pozew podniosła zarzut braku jurysdykcji krajowej, 
powołując się na regulacje rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22  grudnia  
2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń  sądowych oraz ich 
wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych ( Dz. Urz. WE z 2001 r., L 12, s.  1 
ze zm.; polskie wydanie specjalne Dz. Urz. UE rozdział 19, t. 4, s. 42 ze zm.; dalej: 
„rozporządzenie nr 44/2001”) . 
Pierwotnie Sąd Okręgowy w G. postanowien iem z dnia 11 grudnia 2014 r. 
oddalił zarzut braku jurysdykcji i odmówił odrzucenia pozwu. Następnie jednak w 
postanowieniu z dnia 13 lutego 2015 r. uchylił postanowienie z dnia 11 grudnia 
2014 r. i odrzucił pozew.  
Sąd Okręgowy przyjął, że w świetle art. 9  ust. 1 lit. b ) w zw. z art. 11 ust. 2 
rozporządzenia nr 44/2001 poszkodowany może pozwać przed sąd swojego 
miejsca zamieszkania w państwie członkowskim ubezpieczyciela mającego 
siedzibę w innym państwie członkowskim, jeżeli na bezpośrednie pozwanie 
ubezpi eczyciela pozwala prawo krajowe poszkodowanego. Prawo polskie otwiera 
taką możliwość w art. 822 § 4 k.c. Następnie jednak uznał, powołując się na art. 65 
rozporządzenia nr 44/2001, że regulacji zawartej w art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 
44/2001 nie stosuj e się do Austrii. Doprowadziło go to do wniosku, że art. 11 ust. 2 
rozporządzenia nr 44/2001 nie ma zastosowania w stosunku do pozwanych  
3 
 
z Austrii, w związku z czym sądy polskie nie mają jurysdykcji w przedmiotowej 
sprawie.  
Powód wniósł zażalenie na posta nowienie z dnia 13 lutego 2015. Zarzucił w 
nim naruszenie art. 65 rozporządzenia nr 44/2001 przez jego błędną wykładnię, 
która polega na tym, że przepis ten ma wyłączać zastosowanie art. 9 ust. 1 lit. b ) w 
zw. z art. 11 rozporządzenia nr 44/2001 w stosunku  do podmiotów pochodzących z 
Austrii, podczas gdy wyłącza on jedynie zastosowanie art. 9 ust. 1 lit. b ) w zw. z art. 
11 rozporządzenia nr 44/2001 w razie, gdy postępowanie toczy się w Austrii. 
Ponadto powód zarzucił naruszenie art. 24 rozporządzenia nr 44/ 2001, mające 
polegać na tym, iż Sąd Okręgowy nie uwzględnił tego, iż pozwany wdał się w spór 
przed sądem polskim.  
Rozpoznając zażalenie  Sąd Apelacyjny w (...) podzielił pogląd, że art. 65 
rozporządzenia nr 44/2001 powoduje, iż w stosunku do pozwanych pochodzących 
z Austrii nie wchodzi w grę stosowanie art. 11 rozporządzenia nr 44/2001. 
Podkreślił, że między U. jako ubezpieczycielem a powodem nie zachodzi żaden 
stosunek obligacyjny. U. ponosi odpowiedzialność na zasadzie umowy 
ubezpieczenia zawartej z podmiotem bezpośrednio odpowiedzialnym za szkodę. 
Jest w związku z tym osobą trzecią wobec powoda.  
Sąd Apelacyjny oddalił zarzut naruszenia art. 24 rozporządzenia n r 44/2001 
wskazując, że U. wdała się w spór po to, aby podnieść (również) zarzut braku 
jurysdykcji krajowej, co w świetle tego przepisu nie powoduje jej ustanowienia.  
Postanowieniem z dnia 29 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny oddalił więc 
zażalenie powoda na pos tanowienie Sądu Okręgowego z dnia 13 lutego 2015 r.  
Powód wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 29 maja 2015 r. W 
ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.) zarzucił naruszenie 
art. 65 w zw. z art. 11 ust. 2 i art. 9 ust. 1 l it. b) rozporządzenia nr 44/2001. Wniósł o 
uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi 
drugiej instancji do ponownego rozpoznania.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
4 
 
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut zmierza do wykazan ia, że Sądy 
pierwszej i drugiej instancji błędnie przyjęły, iż stosowanie art. 9 ust. 1 lit. b ) w zw. z 
art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 z mocy art. 65 rozporządzenia nr 44/2001 
jest wyłączone w stosunku Austrii jako państwa członkowskiego, podczas  gdy art. 
65 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 ma prowadzić do wyłączenia stosowania art. 9 
ust. 1 lit. b ) w zw. z art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 jedynie w 
postępowaniach zawisłych przed sądami Austrii. Skarżący powód wskazał także, 
że wyłączenie,  które wynika z art. 65 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001, dotyczy 
jedynie tzw. powództw interwencyjnych, a takim nie jest bezpośrednie powództwo 
poszkodowanego przeciw ubezpieczycielowi, o którym to powództwie mowa w art. 
11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/200 1. 
Powództwo przed Sądem Okręgowym w G. zostało wniesione przed dniem 
10 stycznia 2015 r. W świetle art. 66 ust. 1 w zw. z art. 3 2 rozporządzenia 
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w 
sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń oraz ich wykonywania w sprawach 
cywilnych i handlowych (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE z 2012 r., L 351, s. 1  
ze zm. ) w sprawie nie mają zatem zastosowania przepisy tego rozporządzenia. 
Miarodajne są w związku z tym przepisy rozporządzenia nr  44/2001.  
Ocena jurysdykcji krajowej sądów polskich w niniejszej sprawie na podstawie 
przepisów rozporządzenia nr 44/2001 jest uzasadniona tym, że spełniona jest – 
poza przynależnością sprawy do jego przedmiotowego zakresu zastosowania (art. 
1 ust. 1 zd. 1  rozporządzenia nr 44/2001) – przesłanka jego zastosowania pod 
względem podmiotowym w postaci warunku, aby pozwany miał miejsce 
zamieszkania (siedzibę) w państwie członkowskim (art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 
44/2001), gdyż U. ma siedzibę w Austrii. Przedm iotowa sprawa jest sprawą 
dotyczącą ubezpieczenia w rozumieniu rozporządzenia nr 44/2001, ponieważ 
powód dochodzi odszkodowania za szkodę przeciw ubezpieczycielowi, u którego 
swoją odpowiedzialność cywilną ubezpieczył podmiot, który ma być odpowiedzialny 
za szkodę. Jurysdykcja krajowa podlega wobec tego ocenie na podstawie art. 8 -14 
rozporządzenia nr 44/2001 przy uwzględnieniu art. 4 i art. 5 pkt 5 oraz art. 65 ust. 1 
rozporządzenia nr 44/2001.  
5 
 
W art. 11 rozporządzenia nr 44/2001 uregulowano jurysdykcję kra jową dla 
trzech wypadków, które należy odróżnić od siebie. Po pierwsze, chodzi o 
powództwo interwencyjne przeciw ubezpieczycielowi w postępowaniu wywołanym 
powództwem poszkodowanego przeciw ubezpieczonemu (art. 11 ust. 1 
rozporządzenia nr 44/2001). Po drug ie, chodzi o bezpośrednie powództwo 
poszkodowanego przeciw ubezpieczycielowi (art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr  
44/2001). Po trzecie, chodzi o przypozwanie ubezpieczającego lub ubezpieczonego 
w postępowaniu wywołanym bezpośrednim powództwem poszkodowanego p rzeciw 
ubezpieczycielowi (art. 11 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001).  
Powództwo interwencyjne znane jest systemom romańskim. Powództwo to 
służy wciągnięciu osoby  trzeci ej do toczącego się postępowania głównego  albo jej 
wejściu do tego postępowania. E fektem tego powództwa jest to, że w postępowaniu 
głównym zapada nie tylko wyrok pomiędzy pierwotnymi stronami tego 
postępowania, ale także wyrok w stosunku do osoby trzeciej. Funkcjonalnym 
odpowiednikiem omawian ego powództw a w systemach germańskich  oraz w prawie 
polskim, jest – w zakresie tu relewantnym – instytucja przypozwania  (art. 84 -85 
k.p.c.).  
W związku z tym, że powództwo interwencyjne w ogóle albo w 
przeważającym zakresie nie jest znane w niektórych państwach członkowskich, a 
jego f unkcjonalnym odpowiednikiem pozostaje  ewentualnie instytucja przypozwania, 
przepis art. 65 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 stanowi , że w państwach tych 
zastosowanie ma właśnie ta instytucja zamiast powództwa interwencyjnego. W art. 
65 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 wymieniono wprawdzie w tym kontekście tylko 
Niemcy, Austrię i Węgry, ale w istocie przepis ten obejm uje również Polskę. 
Pomijając bowiem irrelewantny w kontekście niniejszej sprawy wyjątek w postaci 
interwencji głównej (art. 75 k.p.c.) prawu polskiemu nie jest znane powództwo 
interwencyjne w postaci, o której mowa. Dla sytuacji, której to powództwo dotyczy, 
przewidziana jest instytucja przypozwania  (art. 84 -85 k.p.c.).  
W kontekście treści art. 11 rozporządzenia nr 44/2001 znaczenie art. 65 ust. 
1 rozporządz enia nr 44/2001 ograniczone jest do sytuacji, której dotyczy art. 11 ust. 
1 rozporządzenia nr 44/2001, i ewentualnie do sytuacji, którą ma na względzie art. 
6 
 
11 ust. 3 rozporządzenia nr 44/2001. Polega ponadto na tym, że w państwach, 
których systemy prawne nie znają rozwiązań takich jak powództwo interwencyjne, 
stosuje się instytucję przypozwania, nie dochodzi natomiast do wyłączenia 
prowadzenia  w tych państwach postępowania.  
Przepis art. 65 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 nie odnosi się zaś w 
żadnym razie do uregulowanej w art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001 
jurysdykcji krajowej dla bezpośredniego powództwa poszkodowanego przeciw 
ubezpieczycielowi. Innymi słowy, art. 65 ust. 1 rozporządzenia nr 44/2001 nie może 
wyłączać stosowania w którymkolwiek z pań stw członkowskich podstawy 
jurysdykcji krajowej przewidzianej w art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 44/2001.  
W związku z tym za trafny należy uznać  zarzut naruszenia art. 65 ust.  1 w 
zw. z art. 11 ust. 2 i art. 9 ust. 1 lit. b ) rozporządzenia nr 44/2001. Uzas adnia to 
uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 29 maja 2015 r. i przekazanie 
sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (...) do ponownego rozpoznania.  
Sąd Apelacyjny w (...) powinien zbadać  jurysdykcję krajową sądów polskich 
w niniejszej sprawie na podstawie art.  9 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 11 ust.  2 
rozporządzenia nr 44/2001. Uwzględnić przy tym powinien , że zgodnie z  wyrokiem  
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 grudnia 2007 r., C -463/07, w 
sprawie FBTO Schadeverzekeringen NV p. Jack Odenbreit  (www.eur -
lex.europa.eu ), poszkodowany – w związku z odesłaniem w art. 11 ust. 2 
rozporządzenia nr 44/2001  (również) do art. 9 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 
44/2001 – może wytoczyć bezpośrednie powództwo w państwie członkowskim 
przed sądem miejsca, w którym znajduje się jego miejsce zamieszkania, ale pod 
warunkiem, że takie bezpośrednie powództwo jest dopusz czalne. Dopuszczalność 
tę ocenia się – w tym zakresie – jednak nie wprost na podstawie prawa państwa 
członkowskiego, przed którego sąd zostaje wniesione powództwo, jak to przyjęły w 
niniejszej sprawie Sądy pierwszej i drugiej instancji, wskazując na art. 8 22 § 4 k.c., 
lecz na podstawie prawa właściwego wskazanego miarodajną normą kolizyjną. 
Trzeba w związku z tym mieć na względzie wskazania wynikające z treści art. 18 
rozporządzenia (WE) nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 
7 
 
2007 r. do tyczącego prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych („Rzym II”) 
(Dz. Urz. UE z 2007 r., L 199, s. 40).  
Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 oraz art. 108 § 2 w zw. z art. 
39821 k.p.c., Sąd Najwy ższy orzekł, jak w sentencji.  
aj  
  
 r.g.