Postanowienie z dnia 31 maja 2005  r., V CK 266/05  
 
W wypadku dochodzenia stwierdzenia wykonalności w Polsce na 
podstawie art. 37 ust. 2 Konwencji o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń 
sądowych w sprawach cywilnych i handlowych sporządzonej w Lugano w 
dniu 1 6 września 1988  r. (Dz. U. z 2000  r. Nr 10, poz. 133) kasacja przysługuje 
tylko od postanowienia sądu apelacyjnego wydanego w wyniku rozpoznania 
zażalenia na postanowienie sądu okręgowego w przedmiocie stwierdzenia 
wykonalności.  
 
Sędzia SN Iwona Koper  
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku N.S.W. przy uczestnictwie dłużnika Ralfa G. 
o stwierdzenie wykonalności tytułu wykonawczego, na posiedzeniu niejawnym w 
Izbie Cywilnej w dniu 31 maja 2005  r. na skutek kasacji dłużnika od postanowienia 
Sądu Apelacyjnego we Wr ocławiu z dnia 29 grudnia 2004  r. 
odrzucił kasację.  
 
Uzasadnienie  
 
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2004  r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze 
stwierdził wykonalność aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza Bernarda 
F. mającego siedzibę w W. -W. (Republika  Federalna Niemiec) w dniu 24 kwietnia 
2001  r., w którym został nadana klauzula wykonalności z wniosku wierzyciela 
N.S.R. w W. przeciwko dłużnikom solidarnym małżonkom Ralf G. i Sabine G. na 
podstawie Konwencji o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych  w sprawach 
cywilnych i handlowych sporządzonej w Lugano w dniu 16 września 1988  r. (Dz.U. 
z 2000  r. Nr 10, poz. 133 – dalej: "Konwencja").  
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2004  r. Sąd ten oddalił wniosek dłużnika Ralfa 
G. o przywrócenie terminu do wniesieni a zażalenia na powyższe postanowienie 
oraz odrzucił zażalenie.  
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 29 grudnia 2004  r. odrzucił 
zażalenie dłużnika na to postanowienie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o 
odmowie przywrócenia terminu, a w pozo stałej części orzekł o jego oddaleniu.  
W kasacji od postanowienia Sądu Apelacyjnego dłużnik przytoczył obie 
podstawy, zarzucając nieważność postępowania (art. 379 k.p.c.) oraz naruszenie 
art. 233, 299, 227, 168 § 1 i art. 138 k.p.c., a także art. 61 k.c. W nosił o zmianę 
postanowienia przez przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz nadanie 
biegu zażaleniu lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania. Dopuszczalność kasacji wywodził z przepisu art. 37 ust. 2 Konwencji 
w związku z a rt. 392 i 39318 § 2 k.p.c.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Zawarte w Konwencji unormowanie postępowania odwoławczego (przed sądem 
drugiej i trzeciej instancji) tworzy zamknięty i autonomiczny system w stosunku do 
wewnętrznych regulacji obowiązujących w  porządkach prawnych państw stron 
Konwencji, co oznacza, że postanowienia Konwencji dotyczące tego postępowania 
uchylają przepisy krajowe państw konwencyjnych.  
Unormowanie to ma jednak ograniczony charakter. Przepisy Konwencji określają 
jedynie dopuszczaln e środki zaskarżenia i podmioty uprawnione do ich wniesienia 
(art. 36, 37, 40, 41), termin wniesienia przez dłużnika środka zaskarżenia od 
orzeczenia sądu pierwszej instancji (art. 36 ust. 1 i 2), sądy właściwe do 
rozpoznania środków zaskarżenia (art. 37 u st. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 1 i art. 41), 
charakter postępowania odwoławczego jako kontradyktoryjnego (art. 37 ust. 1), 
uprawnienia sądu drugiej instancji w zakresie zawieszenia postępowania i 
uzależnienia wykonalności orzeczenia lub innego aktu podlegając ego stwierdzeniu 
wykonalności od złożenia zabezpieczenia (art. 38 ust. 1 i 3), wymaganie 
zapewnienia dłużnikowi prawa do wysłuchania przez sąd w razie wniesienia środka 
zaskarżenia przez wnioskodawcę (art. 40 ust. 2), a także charakter środka 
zaskarżenia d o sądu trzeciej instancji jako dotyczącego wyłącznie kwestii prawnych 
(art. 37 ust. 1 i art. 41).  
W zakresie nieuregulowanym tymi przepisami oraz w takim zakresie, w jakim 
wynika to z wyraźnego odesłania Konwencji do postępowania odwoławczego, mają 
posiłko wo zastosowanie krajowe przepisy procesowe. Ich stosowanie uwzględniać 
musi cele oraz zasady wynikające z regulacji konwencyjnej i nie może prowadzić do 
rezultatów sprzecznych z jej postanowieniami. Zagadnienie to w okolicznościach 
sprawy pozbawione jest d oniosłości prawnej, gdyż skarżącemu na podstawie 
przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie przysługuje kasacja od 
postanowienia Sądu Apelacyjnego (art. 392 obowiązujący przed zmianą kodeksu 
postępowania cywilnego ustawą z dnia 22 grudnia 2004  r. o zmian ie ustawy kodeks 
postępowania cywilnego oraz ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. 
z 2005  r. Nr 13, poz. 98), a jej dopuszczalność wywodzi on wprost z art. 37 ust. 2 
Konwencji.  
Konwencja przewiduje możliwość wniesienia środka zaskarżenia jedynie  od 
orzeczenia sądu pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia wykonalności, tj. 
uwzględniającego (art. 36 do 38) albo oddalającego wniosek (art. 40 i 41) oraz 
środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek rozpoznania środka 
zaskarżenia od orzecz enia sądu pierwszej instancji.  
Zgodnie z art. 36 Konwencji, jeżeli zezwolono na wykonanie, dłużnik może 
wnieść środek zaskarżenia w ciągu miesiąca od doręczenia orzeczenia.  
Na podstawie art. 1151 § 2 k.p.c., który wobec braku w Konwencji regulacji 
odnośnie  do rodzaju i formy tego środka znajduje tu zastosowanie, od orzeczenia 
sądu pierwszej instancji dłużnikowi przysługuje zażalenie (postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 14 lipca 2004  r., IV CK 495/03, OSNC 2005, nr 4, poz. 73).  
W oświadczeniu rządowym z dn ia 31 grudnia 1999  r. w sprawie ratyfikacji przez 
Rzeczypospolitą Polską Konwencji o jurysdykcji i wykonaniu orzeczeń sądowych w 
sprawach cywilnych i handlowych sporządzonej w Lugano dnia 16 września 1988  r. 
(Dz.U. z 2000  r. Nr 10, poz. 1333) wskazano na p odstawie art. 63 w związku z art. 
37 ust. 2 Konwencji, że w Polsce od orzeczenia wydanego w następstwie 
wniesienia środka zaskarżenia od orzeczenia zezwalającego na wykonanie 
dopuszczalna jest tylko kasacja.  
Użyte w art. 37 ust. 2 Konwencji pojęcie „orzecz enia wydanego w następstwie 
wniesienia środka zaskarżenia” obejmuje wyłącznie orzeczenia rozstrzygające o 
zasadności środka zaskarżenia wniesionego na podstawie art. 37 ust. 1 (orzeczenie 
ETS z dnia 4 października 1991  r. w sprawie Berend van Dalfsen i in.  przeciwko 
Bernard van Loon i Theodora Berendsen, C -183/90, EWS 1993, nr 4 s. 119).  
W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wskazuje się na 
wynikający z przepisów Konwencji postulat szybkości postępowania o stwierdzenie 
wykonalności oraz ko nieczność zachowania jednolitości uregulowanego w niej 
systemu zaskarżania. Względy te nakazuje ścisłą wykładnię art. 37 ust. 2 
Konwencji (orzeczenie ETS z dnia 4 października 1991 r., C -183/90, orzeczenie z 
dnia 27 listopada 1984  r. w sprawie Brennero prz eciwko Wandel 258/83, RIW 1985, 
nr 3, s. 235 oraz z dnia 11 sierpnia 1995  r. w sprawie SISRO przeciwko Ampersad 
Software BV C -432/93, IPRax 1996, nr 5, s. 336). Podnosi się, że mając na 
względzie cały system regulacji konwencyjnej i w świetle jednego z jeg o głównych 
celów, polegającego na uproszczeniu postępowania o stwierdzenie wykonalności w 
państwie wykonania, nie można rozszerzać zakresu zastosowania art. 37 ust. 2 
Konwencji w ten sposób, aby środek zaskarżenia w nim wskazany miał 
przysługiwać od innego  orzeczenia niż orzeczenie dotyczące środka zaskarżenia 
na podstawie art. 37 ust. 1 (orzeczenie ETS z dnia 27 listopada 1984  r., 258/83).  
Podzielając stanowisko odnośnie do przedstawionego kierunku wykładni, przyjąć 
należy, że w wypadku dochodzenia stwierd zenia wykonalności w Polsce na 
podstawie art. 37 ust. 2 Konwencji kasacja przysługuje od postanowienia sądu 
apelacyjnego wydanego w następstwie rozpoznania zażalenia na postanowienie 
sądu okręgowego w przedmiocie stwierdzenia wykonalności. Kasacja jest wię c 
dopuszczalna od postanowienia sądu apelacyjnego oddalającego zażalenie lub 
uwzględniającego zażalenie i zmieniającego postanowienie sądu okręgowego w 
przedmiocie stwierdzenia wykonalności bądź uchylającego to postanowienie i 
jednocześnie odrzucającego wn iosek o stwierdzenie wykonalności albo 
umarzającego postępowanie. Orzeczenia sądu drugiej instancji dotyczące kwestii 
incydentalnych, poprzedzających rozstrzygniecie, wyłączone są z zakresu 
przedmiotowego środka zaskarżenia na podstawie art. 37 ust. 2 Konw encji.  
Z tych względów kasacja podlegała odrzuceniu (art. 3937 § 2 k.p.c. w związku z 
art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004  r.).