Sygn. akt I CZ 55/08  
 
 
POSTANOWIENIE  
 
Dnia 15 października 2008 r.  
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)  
SSN Hubert Wrzeszcz  
SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)  
 
w sprawie z wniosku T. C.  
przy uczestnictwie A. C.  
o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego oraz o uznanie orzeczenia 
sądu zagranicznego  
oraz sprawy z wniosku A. C.  
przy uczestnictwie T. C.  
o ustalenie, że orzeczenie sądu zagranicznego nie podlega uznaniu,  przy udziale 
Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej  po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie 
Cywilnej w dniu 15 października 2008 r.,  zażalenia wnioskodawcy na postanowienie 
Sądu Apelacyjnego z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt I ACz (…), 
 
uchyla zaskarżone postanowienie.  
 
Uzasadnienie  
 
Sąd Okręgowy  w W. postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r. oddalił wniosek 
o stwierdzenie wykonalności orzeczenia Sądu Pierwszej Instancji w  H. z dnia 24 
czerwca 2004 r., a zgłoszony jako alternatywny wniosek o uznanie tego orzeczenia w 
części przyznającej prawo wyk onywania władzy rodzicielskiej wnioskodawcy i 
ograniczającej władzę rodzicielską uczestniczki postępowania odrzucił, zaś w części, w 
której dotyczył stwierdzenia wykonalności wniosek ten oddalił. Jednocześnie w oparciu o 
wniosek uczestniczki postępowania u stalił, że wskazane wyżej orzeczenie w części, w 
 
 2 
której przyznaje prawo wykonywania władzy rodzicielskiej wnioskodawcy nie podlega 
uznaniu na obszarze Polski. W pozostałej części jej wniosek oddalił.  
Wnioskodawca zaskarżył postanowienie z dnia 14 listopada  2007 r., składając w 
dniu 27 grudnia 2007 r. dwa pisma zatytułowane jako apelacja i środek odwoławczy. 
Wskazał w nich, że zaskarża to postanowienie w całości. Sąd  Apelacyjny uznał te pisma 
za zażalenie dotyczące postanowienia Sądu Okręgowego w części, w k tórej wniosek o 
stwierdzenie wykonalności został oddalony, a wniosek o uznanie orzeczenia odrzucony. 
W ocenie Sądu drugiej instancji w sprawie miało zastosowanie Rozporządzenie Rady 
(WE) nr 2201/2003 w sprawie jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzec zeń w 
sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej 
(dalej - rozporządzenie nr 2201/2003). Nie określa ono w pełni rodzaju środka 
zaskarżenia od orzeczeń sądu pierwszej rozstrzygających o wniosku o stwierdzenie 
wykonalno ści orzeczeń sądowych. Art. 33 ust. 5 tego rozporządzenia przewiduje 
jedynie, że środek zaskarżenia przeciwko stwierdzeniu wykonalności należy wnieść w 
ciągu miesiąca od doręczenia. Nie dotyczy on zatem wnioskodawcy. Należy  zatem 
przyjąć, że w tym wypadku o terminie wniesienia środka zaskarżenia rozstrzygają 
przepisy wewnętrzne (Kodeksu postępowania cywilnego). W myśl art. 394 § 2 k.p.c. 
termin do wniesienia zażalenia jest tygodniowy i liczy się od doręczenia postanowienia. 
Postanowienie z u zasadnieniem Sąd u Okręgowego w  W. z dnia 14 listopada 2007 r. 
zostało doręczone wnioskodawcy 12  grudnia 2007 r. Stąd jego zażalenie wniesione 27 
grudnia 2007 r. było spóźnione i z tego względu podlegało odrzuceniu.  
W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 29  lutego 2008 r. 
wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 33 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia nr 2201/2003 
oraz art. 1151 § 2 k.p.c. i wniósł o jego uchylenie. Wniósł także o  wystąpienie z 
pytaniem do Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym terminu do wniesienia śro dka 
zaskarżenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia nr 2201/2003.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Zarówno Sąd Apelacyjny, jak i skarżący koncentrowali swoją uwagę na wykładni 
art. 33 rozporządzenia nr 2201/2003 przyjmując za Sądem pierwszej instancji, że jego 
przepisy znajdowały zastosowanie w sprawie. W konsekwencji kwestia ta nie została 
należycie ro zważona, co ma dla rozstrzygnięcia zażalenia istotne znaczenie, bowiem 
ocena zasadności stanowiska wyrażonego przez Sąd Apelacyjny co do uchybienia 
przez wnioskodawcę terminowi do wniesienia środka zaskarżenia zależy w pierwszej 
kolejności od stwierdzenia,  czy przepisy rozporządzenia nr 2201/2003 miały istotnie 
 
 3 
zastosowanie. Sąd Okręgowy w tym zakresie stwierdził jedynie, że za taką oceną 
przemawia brzmienie art. 67 ust. 4 wskazanego wyżej rozporządzenia. Zwraca jednak 
uwagę, że ta ocena nie została poparta  odpowiednimi ustaleniami. W pierwszym rzędzie 
nie zostało wyjaśnione w  jakim postępowaniu zostało wydane orzeczenie sądu 
belgijskiego z dnia 24  czerwca 2004 r., co ma znaczenie dla oceny możliwości 
stosowania rozporządzenia nr  2201/2003, gdyż jego przepis ów nie stosuje się do 
każdego rodzaju postępowania sądowego, w którym orzeczenia sądowe dotyczące 
wykonywania władzy rodzicielskiej zapadły po wejściu w życie rozporządzenia nr 
1347/2000. Tłumaczenie tego orzeczenia wskazuje, że zapadło ono w  postępowaniu 
„przyśpieszonym" i w czasie trwania postępowania rozwodowego , co nie wyklucza 
jedynie oceny, że postępowanie to miało charakter zbliżony do przewidzianego w   k.p.c. 
postępowania zabezpieczającego. Szczególnie istotne znaczenie ma jednak, że nie 
została ust alona także data wszczęcia tego postępowania. Rzutuje  to na ocenę 
możliwości stosowania rozporządzenia nr 2201/2003 w  sytuacji, gdy orzeczenie sądu 
belgijskiego zapadło przed datą rozpoczęcia stosowania tego rozporządzenia, a po 
wejściu w życie poprzedzają cego go rozporządzenia nr 1347/2000. Rozporządzenie nr 
2201/2003 stosuje się co do zasady do postępowań wszczętych po rozpoczęciu jego 
stosowania tj. po dniu 1  marca 2005 r. (art. 64 ust. 1). Wyjątki od niej, dopuszczające 
stosowanie go do postępowań wszcz ętych wcześniej określa art. 64 ust. 3 i 4. W świetle 
tych przepisów istotne jest, czy postępowanie zostało wszczęte po wejściu w życie 
rozporządzenia nr 1347/00, co nastąpiło z dniem l marca 2002 r. Polska nie była jednak 
wówczas członkiem Unii Europejski ej, co z punktu widzenia państwa, w  którym ma być 
stwierdzona wykonalność orzeczenia oznacza, że weszło ono w  życie dopiero po dniu 1 
maja 2004 r. Jeżeli zatem postępowanie, w którym zapadło orzeczenie sądu 
belgijskiego było wszczęte po dniu 1 maja 2004 r. , to rozporządzenie nr 2201/2003 
może być stosowane na podstawie art. 64 ust 3. Jeżeli było ono wszczęte pomiędzy 1 
marca 2002 r. i 1 maja 2004 r., to jego stosowanie wchodzi w grę jedynie na podstawie 
art. 64 ust. 4, co wymaga dodatkowo stwierdzenia, czy są spełnione wymagania w 
zakresie jurysdykcji krajowej państwa pochodzenia orzeczenia określone w art. 64 ust. 
4. 
Z przyczyn wyżej wskazanych w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem 
Najwyższym nie jest możliwa kontrola zaskarżonego orzeczenia z tego punktu  widzenia, 
czy w sprawie ma zastosowanie rozporządzenie nr 2201/2003, co  w konsekwencji 
 
 4 
rzutuje też na możliwość oceny czy został zachowany termin do wniesienia zażalenia w 
oparciu o przepisy tego rozporządzenia.  
Z tego względu przedwczesne było też rozważ enie wniosku o wystąpienie 
z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym wykładni art. 33 
ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia nr 2201/2003.  
Uwzględniając powyższe orzeczono jak w treści postanowienia na podstawie art. 
3941 § 3 i 39815 § 1 k. p.c.