Sygn. akt II CSKP 43/21  
  
POSTANOWIENIE  
  
Dnia 21 stycznia 2021 r.  
Sąd Najwyższy w składzie:  
  
SSN Jacek Grela (przewodniczący)  
SSN Marcin Krajewski  
SSN Tomasz Szanciło (sprawozdawca)  
  
w sprawie z wniosku D . […] Spółki Jawnej z siedzibą w B . 
przy uczestnictwie T . […] GmbH z siedzibą w K . - Republika Austrii  
o odmowę uznania oraz wykonania orzeczenia państwa obcego,  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 21 stycznia 2021 r.,  
skargi kasacyjnej wnioskodawcy   
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt I ACz […],  
  
oddala skargę kasacyjną.   
      
UZASADNIENIE  
  
 
Wnioskodawca D. […] sp. j. w B. (dalej: D . […]) wniósł - na podstawie art. 
45 ust. 1 pkt a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 
nr 1215/2012 z dnia 12  grudnia 2012 r. w  sprawie jurysdykcji i uznawania 
orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w  sprawach cywilnych i handlowych 
(Dz.Urz. UE L nr 351, s. 1) - o stwierdzenie odmowy uznania i wykonania wyroku 
Sądu Krajowego w H . (Landsgericht) w  Niemczech z dnia 21 grudnia 2016 r., 
sygn. akt […], oraz postanowienia o  zwrocie apelacji Sądu Apelacyjnego w F . 
(Oberlandesgericht), sygn. akt […], a także zasądzenie od u czestnika 
postępowania T. […] GmbH w K . (Republika Austrii) kosztów postępowania, 
2 
 
podnosząc, iż wyroki będące podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego 
w Polsce przeciwko D . […] są sprzeczne z porządkiem publicznym w Polsce.  
Uczestnik postępowania wnió sł o oddalenie powyższego wniosku 
i zasądzenie od wnioskodawcy kosztów postępowania.  
Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy w P . oddalił 
wniosek i zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika postępowania kwotę 
480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.  
Sąd Okręgowy wskazał, że działania sądów niemieckich i zasady prawne 
panujące w tamtejszym systemie prawnym były wystarczające dla ochrony praw 
strony, także w świetle porządku prawnego panującego na terenie 
Rzeczypospolitej Polskiej. Sprawa przed Sądem Krajowym w H . oraz Sądem 
Apelacyjnym w  F. toczyła się w związku z  odszkodowaniem z tytułu utraconego 
towaru przewożonego przez wnioskodawcę. Proces był prowadzony w  oparciu o 
przepisy merytoryczne obowiązującej również na terenie Rzeczypospoli tej 
Polskiej, tj. konwencję o  umowie międzynarodowego przewozu drogowego 
towarów (CMR), sporządzoną w Genewie w dniu 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 
r., nr 49, poz.  238).  Wnioskodawca przez cały proces aktywnie uczestniczył 
w postępowaniu dowodowym, a jego stanowisko zostało uwzględnione 
w uzasadnieniu wyroku Sądu Krajowego. Po otrzymaniu negatywnego dla siebie 
wyroku wnioskodawca skorzystał z przysługujących mu uprawnień i złożył 
apelację do Sądu Apelacyjnego. Wyrok tego Sądu był ostateczn y i stanowił 
podstawę do wydania zaświadczenia przez Sąd Krajowy w H . - na podstawie 
przepisów rozporządzenia nr 1215/2012. Sprawa prowadzona przeciwko 
wnioskodawcy została więc merytorycznie wszechstronnie oceniona.  
Zażalenie na powyższe postanowienie wyw iódł wnioskodawca, 
zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 45 i 46 rozporządzenia 
nr 1215/2012 poprzez oddalenie zasadnego wniosku. W konkluzji wniósł 
o uwzględnienie wniosku oraz o zasądzenie od uczestnika na jego rzecz 
kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 
według norm przepisanych.  
3 
 
Postanowieniem z dnia 11 października 2018 r. Sąd Apelacyjny w […] 
oddalił zażalenie.  
Sąd Apelacyjny podzielił w całości ustalenia faktyczne i rozważania 
prawne Sądu Okręgowego.  Powołując się na art. 45 ust. 1 pkt a rozporządzenia 
nr 1215/2012 i orzecznictwo, podkreślił, że sprzeczność orzeczenia z  
porządkiem publicznym może nastąpić w przypadku oczywistej, a nie 
jakiejkolwiek sprzeczności z porządkiem publicznego państwa członk owskiego 
wykonania, gdy dotyczy norm prawnych bezwzględnie obowiązujących 
o zasadniczym znaczeniu dla porządku prawnego państwa, wynikających 
z ustawy konstytucyjnej, norm prawa międzynarodowego, w tym także unijnego, 
rządzących poszczególnymi dziedzinami prawa. W przypadku sprzeczności 
orzeczenia z porządkiem publicznym chodzi o szczególnie rażące wypadki 
odstępstwa od podstawowych zasad krajowego porządku prawnego. Sama 
niezgodność norm prawnych zastosowanych przez sąd państwa pochodzenia 
przy wydawaniu o rzeczenia z  krajowymi normami prawnymi, które byłyby 
zastosowane, gdyby sąd krajowy rozpoznawał sprawę, nie jest wystarczająca. 
Istota niezgodności orzeczenia sądu zagranicznego z porządkiem prawnym 
państwa wezwanego w kontekście klauzuli porządku publiczn ego nie polega 
bowiem na jego niezgodności z przepisami prawa tego państwa, nawet 
bezwzględnie obowiązującymi, lecz na sprzeczności skutków jego uznania 
i wykonania z podstawowymi zasadami porządku prawnego państwa, w którym 
ma ono nastąpić, przy czym nie chodzi o każdą zasadę prawną, lecz  jedynie 
o niektóre „podstawowe" dla porządku prawnego.  
W związku z powyższym Sąd Apelacyjny podkreślił, że dla oceny, czy 
w świetle obowiązującej w Polsce zasady dwuinstancyjności postępowania 
uznanie orzeczenia byłoby oc zywiście sprzeczne z polskim porządkiem 
publicznym, decydujące znaczenie ma to, czy prawo państwa pochodzenia 
przewiduje możliwość instancyjnej kontroli orzeczenia. Zgromadzony materiał 
dowodowy nie pozwala na uznanie, że występując przed sądami Republiki 
Federalnej Niemiec, żalący był pozbawiony takiego prawa, a tylko w takiej 
sytuacji jego wniosek byłby zasadny. Zaskarżył on bowiem niekorzystny wyrok 
Sądu Krajowego do Sądu Apelacyjnego, który merytorycznie ocenił wywiedzioną 
4 
 
apelację i wobec stwierdzenia,  że nie ma ona szans powodzenia, orzekł w tym 
przedmiocie. Nie  ulega zatem wątpliwości, że gwarantowana w art. 176 § 1 
Konstytucji RP zasada instancyjności postępowania sądowego została 
zachowana, zaś fakt, iż  w polskim porządku prawnym obowiązuje system 
apelacji pełnej, która nie występuje w porządku niemieckim, nie oznacza, że 
strona została pozbawiona instancyjnej kontroli zapadłego orzeczenia. Nawet 
daleko idące różnice odnoszące się do zakresu kognicji sądu drugiej instancji, 
podyktowane odmiennościami  przepisów prawa procesowego, nie mogą 
rzutować negatywnie na możliwość wykonalności orzeczeń w państwach 
członkowskich Unii Europejskiej.  
Konkludując, Sąd Apelacyjny uznał, że zarówno działania wskazanych 
sądów niemieckich, jak i zasady prawne panujące w tamtejszym systemie 
prawnym były wystarczające dla ochrony praw wnioskodawcy. Bez procesowego 
znaczenia pozostawały przy tym dywagacje odnoszące się do doktrynalnej, 
negatywnej oceny przyjętego systemu apelacji, albowiem pozostawały poza 
granicami oceny po lskiego sądu.  
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w całości  wniósł wnioskodawca 
D. […], zarzucając naruszenie:  
a) przepisów prawa materialnego  - art. 45 ust. 1 pkt a rozporządzenia 
nr 1215/2012 poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 
tj. przyjęcie, że w pojęciu orde public  nie mieszczą się normy Konstytucji RP 
regulujące system środków apelacyjnych, a także zawężającą interpretację tego 
pojęcia wyłącznie do podstawowego katalogu  praw człowieka, podczas gdy 
klauzula porządku publicznego jest uważana za nadzwyczajny środek ochrony 
własnego porządku prawnego przed ingerencją obcych rozwiązań prawnych, 
których skutki nie są do pogodzenia z obowiązującym w Polsce porządkiem 
konstytucy jno-prawnym;  
b) naruszenie prawa procesowego - art. 386 § 4 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. 
poprzez nieuchylenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji w sytuacji, gdy Sąd 
ten nie rozpoznał istoty sprawy, albowiem nie doszło do merytorycznego 
rozpoznania apelacji , gdyż ta została odrzucona bez głębszej analizy.  
5 
 
Skarżący wskazał na istnienie - jego zdaniem - istotnego zagadnienia 
prawnego dotyczącego możliwości wstrzymania wykonania w Polsce wyroku 
wydanego w Republice Federalnej Niemiec w sytuacji, gdy nie doszło do 
merytorycznego rozpoznania apelacji i przedstawienia swoich racji w drugiej 
instancji, z uwagi na jej odrzucenie jako bezzasadnej, a takie d ziałanie jest 
sprzeczne z polskim porządkiem prawnym, tj. art. 78 Konstytucji RP, który 
gwarantuje każdemu m.in. prawo do apelacji w sprawach cywilnych, oraz art. 
176 Konstytucji RP, który takie prawo przewiduje.  
Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę 
zaskarżonego postanowienia przez stwierdzenie odmowy uznania wyroków 
sądów niemieckich lub odmow ę ich wykonania, ewentualnie o uchylenie 
zaskarżonego postanowienia i  przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do 
ponownego rozpoznania, a także o  zasądzenie od uczestnika na swoją rzecz 
kosztów postępowania kasacyjnego, w  tym kosztów zastępstwa procesowego, 
według norm przepisanych.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Poza sporem pozostawało, że spółka T . […] uzyskała przed Sądem 
Krajowym w Niemczech wyrok, którym zasądzono na jej rzecz od D . […] kwotę 
62.517,20 euro wraz z odsetkami, który stał  się prawomocny, albowiem Wyższy 
Sąd Krajowy (Sąd Apelacyjny) nie uwzględnił apelacji skarżącego.  
Stosownie do art. 39 rozporządzenia nr 1215/2012 zasadą jest uznawanie 
w państwach członkowskich Unii Europejskiej orzeczeń wydanych przez sądy 
innego państw a, albowiem orzeczenie wydane w państwie członkowskim, które 
jest wykonalne w tym państwie członkowskim, jest wykonalne w innym państwie 
członkowskim bez potrzeby stwierdzania jego wykonalności. Wprowadzono 
zatem - jako zasadę - system automatycznej wykonalności orzeczeń sądowych. 
Natomiast z art. 1150  k.p.c. wynika, że orzeczenia sądów państw obcych 
w sprawach cywilnych , nadające się do wykonania w drodze egzekucji, stają się 
tytułami wykonawczymi po stwierdzeniu ich wykonalności przez sąd polski, przy 
czym stwierdzenie wykonalności następuje, jeżeli orzeczenie jest wykonalne 
w państwie, z którego pochodzi, oraz nie istn ieją przeszkody określone w  art. 
6 
 
1046 § 1 i 2  k.p.c. Także w rozporządzeniu nr 1215/2012 określono sytuacje, 
w których zachodzą przeszkody do uz nania orzeczenia w sprawach, do których 
stosuje się to rozporządzenie, jak i do odmowy jego wykonania. Jedną z nich 
jest stwierdzenie, że uznanie byłoby oczywiście sprzeczne z porządkiem 
publicznym ( ordre public ) wezwanego państwa członkowskiego (art. 45 u st. 1 
pkt a, na który to przepis powoływał się skarżący. To naruszenie porządku 
publicznego miało polegać  - jego zdaniem - na tym, że niemiecki system 
procedury cywilnej nie spełnia wymogów polskiego porządku prawnego, 
albowiem zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP postępowanie sądowe jest co 
najmniej dwuinstancyjne, a w art. 78 Konstytucji RP zapewniono k ażdej ze stron 
ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej  instanc ji, 
a wyjątki od tej zasady określa ustawa, podczas gdy tych standardów nie spełnia 
system apelacji cywilnej w Niemczech.  
Niewątpliwie prawo do apelacji jest jednym z podstawowych praw st ron 
polskiego postępowania cywilnego. Jak stanowi art. 367 § 1 k.p.c., od wyroku 
sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja do sądu drugiej instancji. W tym 
zakresie nie ma żadnych ograniczeń, albowiem apelacja przysługuje od każdego 
wyroku sądu pierwsz ej instancji bez względu na przedmiot sprawy. Ważne jest 
jedynie, aby stronie przysługiwał gravamen , a więc aby była ona pokrzywdzona 
orzeczeniem sądu pierwszej instancji, czyli orzeczenie było dla niej obiektywnie 
niekorzystne  (zob. uchwałę 7 sędziów SN - zasadę prawną z dnia 15 maja 
2014  r., III CZP 88/13, OSNC 2014, nr 11, poz. 108) . 
Bezspornie, w k odeksie postępowania cywilnego przyjęto aktualnie 
system apelacji pełnej ( cum beneficio bonorum ), przy czym jest to jeden 
z możliwych systemów apelacji. Oznac za to, że sąd odwoławczy jest 
w postępowaniu cywilnym drugą instancją merytoryczną, a więc zakres badania 
sprawy przez ten sąd nie jest ograniczony, jak np. w systmie postępowania 
rewizyjnego. Postępowanie apelacyjne - chociaż jest postępowaniem 
odwoławczym i kontronym - zachowuje charakter postępowania 
rozpoznawczego. Sąd drugiej instancji ma zatem pełną swobodę jurysdykcyjną, 
ograniczoną jedynie granicami zaskarz enia, c iąży na nim obowiązek wnikliwego 
rozpatrzenia prz edstawionej  w apelacji sprawy. Apelujący może się przy tym  
7 
 
powoływać na dowolne podstawy zaskarżenia (zob. np. uchwałę 7 sędziów SN 
z dnia 31 stycznia 2008 r.,  III CZ P 49/07 , OSNC 2008, nr 6, poz. 55; wy roki SN: 
z dnia 13 kwietnia 2000 r.,  III CKN 812/98 , OSNC 2000, nr 10, poz. 193; 
z dnia 15 lutego 2006 r., IV CK 384/05, niepubl.; po stanowienie SN z dnia 
4 paździer ika 2002 r.,  III CZP 62/02 , Biul. SN 2003, nr 3, s. 14). Jak się bowiem 
przyjmuje, sąd drugiej instancji rozpoznaje bowiem „sprawę”, a nie sam środek 
odwoławczy.  Postępowanie apelacyjne ma więc dwojaką funkcję: kontrolną 
i merytoryczną, przy czym możliwość powołania w nim przez strony nowych 
faktów i dowodów jest ograniczona (zob. art. 381  k.p.c.).  
Wbrew twierdzeniom skarżącego niemiecki Wyższy Sąd Krajowy nie 
zwrócił jego apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji (na marginesie jedynie 
należy wskazać, że skarżący r az mówił o zwrocie apelacji, a raz o jej odrzuceniu 
„bez głębszej analizy”), ale ją oddalił, rozstrzygając w składzie trzyosobowym. 
Jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia: „Dopuszczalna apelacja złożona 
przez pozwanego zostaje oddalona jednomyślną uchwa łą Senatu jako 
bezzasadna (§  522 ust. 2 zd. 1 ZPO), ponieważ dany środek odwoławczy nie ma 
szans powodzenia. Sprawa nie ma także fundamentalnego znaczenia, ani też 
proces stanowienia czy standaryzacji prawa nie wymaga orzeczenia Sądu 
Apelacyjnego w  drodze wyroku. Przeprowadzenie rozprawy nie jest wymagane.” 
(k. 11-12). Co  więcej, skarżący nie złożył żadnych dodatkowych wyjaśnień 
w terminie wyznaczonym przez Wyższy Sąd Krajowy. Sąd ten wziął pod uwagę 
ustalenia i  wywody poczynione przez Sąd pierwszej instancji, jak również 
stanowiska stron w  postępowaniu odwoławczym, uznając, że nie jest konieczne 
przeprowadzenie postępowania ustnego. Co istotne, rozpoznanie apelacji 
nastąpiło w składzie trzyosobowym, a więc takim, w jakim sąd odwoławczy 
rozpoznaje apelację w  polskim procesie cywilnym za wyjątkiem postępowania 
uproszczonego, dla którego jest przewidziany skład jednoosobowy.  
Niewątpliwie, zostały uwzględnione wszystkie przesłanki  oddalenia 
odwołania na podstawie § 522 ust. 2 ZPO (niemieckiego k odeksu postępowania 
cywilnego). Mieliśmy więc do czynienia z dwuinstancyjnym postępowaniem 
cywilnym, aczkolwiek z pewnymi odmiennościami od rozwiązania przyjętego 
w polskim kodeksie postępowania cywilnego. W wyroku z dnia 2 października 
8 
 
2006 r. (SK 34/06, Dz.U. nr 186, poz. 1379), na który powołał się skarżący, 
Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 50510 § 3 k.p.c. 
(w kontekście art. 45 ust. 1 w zw. z art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 
Konstytucji RP), zgodnie z  którym s ąd mógł rozpoznać apelację na posiedzeniu 
niejawnym także wtedy, gdy podniesione w apelacji zarzuty są oczywiście 
bezzasadne. Trzeba jednak zauważyć, że Trybunał ocenił, że doszło do 
„przekroczenia pewnej masy krytycznej”, na skutek czego zupełnie realny stawał 
się scenariusz, w którym: sędzia sądu odwoławczego, jednoosobowo, na 
posiedzeniu niejawnym, w sposób arbitralny uznaje zarzuty apelacji za 
oczywiście bezzasadne, co oszczędza mu trudu wyznaczania rozprawy, 
zawiadamiania o niej, wysłuchania stron, prowadzenia  jakiegokolwiek 
postępowania dowodowego (ograniczonego w  postępowaniu uproszczonym do 
minimum), a nawet realnego uzasadniania swej decyzji, w związku z czym - ze 
względu na brak instancji kontrolnej - nie ponosi on żadnej odpowiedzialności za 
takie rozstrz ygnięcie sprawy.  
Doszło tu zatem do  kumulacj i pewnych czynników, które łącznie 
przesądziły o niekonstytucyjności wskazanego przepisu. Jednocześnie Trybunał 
Konstytucyjny stwierdził, że samo posłużenie się pojęciem „oczywista 
bezzasadność” nie świadczy o na ruszeniu prawa do sądu. Nie chodziło więc  - 
wbrew twierdzeniom skarżącego - o oczywist ą sprzecznoś ć z polskim 
porządkiem prawnym orzekani a na posiedzeniu niejawnym o bezzasadności 
apelacji. Powołany wyrok odnosił się do konkretnego przepisu w kon tekście 
innych obowiązujących przepisów i to w postępowaniu uproszczonym. Nie 
można przy tym nie zauważyć, że nie został zakwestionowany art. 50510 § 2 
k.p.c., zgodnie z którym sąd mógł rozpoznać apelację na posiedzeniu niejawnym, 
chyba że strona w apelacj i lub w  odpowiedzi na apelację zażądała 
przeprowadzenia rozprawy. Skoro sąd w  postępowaniu apelacyjnym 
w postępowaniu uproszczonym orzeka w składzie jednego sędziego ( art. 50510 § 
1 k.p.c.), to widać wyraźnie, że była możliwość oddalenia apelacji na 
posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym przez sąd w składzie 
jednoosobowym.  
9 
 
Co więcej, ten przepis obowiązywał do dnia 7 listopada 2019 r., a został 
uchylony tylko dlatego, że nowe brzmienie nadano art. 374 k.p.c. - zgodnie 
z aktualną treścią tego przepisu s ąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę na 
posiedzeniu niejawnym, jeżel i przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, 
chyba że strona w apelacji lub odpowiedzi na apelację złożyła wniosek 
o przeprowadzenie rozprawy (wyjątek stanowi sytuacja, w której cofnięto pozew 
lub apelację albo zachodzi nieważność postępowania). Widać wy raźnie, 
że rozszerzono możliwość rozpoznania apelacji na posiedzeniu niejawnym, gdyż  
aktualnie istnieje ona nie tylko w postępowaniu uproszczonym, ale we  
wszystkich postępowaniach w  procesie. W związku z tym apelacja może zostać 
oddalona jako bezzasadna (w tym „oczywiście bezzasadna”) również na 
posiedzeniu niejawnym.  
Tak więc w polskim systemie prawnym apelacja może zostać rozpoznana 
merytorycznie na posiedzeniu niejawnym, chyba że strony wniosą o jej 
rozpoznanie na rozprawie, przy zachowaniu określonyc h przesłanek. Nie można 
powiedzieć, że  w polskim systemie postępowania cywilnego, biorąc pod uwagę 
normy konstytucyjne, jedynym możliwym rozwiązaniem przewidzianym dla 
postępowania odwoławczego jest pełne rozpoznanie sprawy na rozprawie. 
Tak więc sama okoliczność, że § 522 ust. 2 ZPO przewiduje możliwość 
rozpoznania apelacji na posiedzeniu niejawnym nie może przesądzać 
o naruszeniu art. 45 ust. 1 pkt a rozporządzenia nr 1215/2012. Nie można 
również nie zauważyć, jak była o tym mowa, że doszło do merytorycznego 
rozpoznania apelacji skarżącego, albowiem wskazanie, iż apelacja jest 
bezzasadna stanowi właśnie odniesienie się do zarzutów apelacji w kontekście 
ustaleń i wywodów sądu pierwszej instancji. Niezależnie od krytyki § 522 ust. 2 
ZPO w doktr ynie niemieckiej, należy podkreślić, że nie chodziło tu 
o nierozpoznanie apelacji z przyczyn formalnych, jak twierdził skarżący.  
Nie można pominąć orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii 
Europejskiej (TS), ukształtowanego na tle rozporządzenia Rady (WE ) nr 44/2001  
z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych 
oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.Urz. WE L 12 
z dnia 16 stycznia 2001 r., s. 1), poprzedzającego rozporządzenia nr 1215/2012, 
10 
 
ale treściowo analogicznego w odniesieniu do możliwości odmowy uznania 
orzeczenia wydanego w państwie członkowskim z powodu oczywistej 
sprzeczności z porządkiem publicznym wezwanego państwa członkowskiego. 
Podkreślono w  nim, że  przepisy dotyczące odmowy wykonania orzeczeń 
pochodzących z innego państwa członkowskiego mają na celu uniknięcie tak 
dalece, jak jest to tylko możliwe, równoległych postępowań , aby w dwóch 
państwach członkowskich nie zapadały niezgodne ze sobą orzeczenia. Wykaz 
podstaw omawianej odmowy ma charakter wyczerpujący, a jego elementy 
wymagają ścisłej wykładni, jako że  stanowią one przeszkodę w realizacji 
jednego z podstawowych celów rozporządzenia nr 44/2001, polegającego na 
ułatwieniu swobodnego przepływu orzeczeń przez wprowadzenie prostego i  
szybkiego postępowania o stwierdzenie wykonalności zagranicznego orzeczenia 
(zob. wyrok TS z dnia 26 września 2013 r., sprawa C -157/12, Salzg itter 
Mannesmann Handel GmbH przeciwko SC Laminorul S.A.; pkt 24, 28).  O ile 
państwa członkowskie mają, co do zasady, swobodę określania wymogów 
swojego porządku publicznego zgodnie z własnymi koncepcjami krajowymi, o  
tyle wyznaczenie granic tego pojęcia następuje w drodze wykładni 
rozporządzenia. Powoływanie się na klauzulę porządku publicznego powinno 
mieć miejsce jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy uznanie lub wykonanie 
orzeczenia wydanego w innym państwie członkowskim naruszałoby w  sposób 
niedopuszc zalny porządek prawny wezwanego państwa członkowskiego, 
ponieważ naruszałoby jedną z zasad podstawowych. Naruszenie powinno 
stanowić oczywisty brak poszanowania normy prawnej uważanej za zasadniczą 
dla porządku prawnego wezwanego państwa członkowskiego lub  prawa 
uznanego za podstawowe w tym porządku prawnym. Prawa podstawowe nie 
stanowią przy tym prerogatyw absolutnych, lecz mogą zawierać ograniczenia, 
pod warunkiem, że  odpowiadają one celom interesu ogólnego, które osiągnąć 
ma rozpatrywany środek, i że nie  stanowią, w świetle wyznaczonego celu, 
oczywistego i  nieproporcjonalnego naruszenia tak gwarantowanych praw. Sąd 
krajowy jest przy tym obowiązany ocenić, w świetle konkretnych okoliczności 
zawisłej przed nim sprawy, czy ograniczenie ustanowione w ramach s ytemu 
proceduralnego innego państwa członkowskiego nie jest oczywiście 
11 
 
nieproporcjonalne względem zamierzonego celu. W szczególności zwraca się 
uwagę na to, aby gwarancje procesowe zapewniały zainteresowanym osobom 
możliwość wniesienia odpowiednio i skutec znie środka zaskarżenia od 
orzeczenia (zob. wyrok TS z dnia 6 września 2012 r., sprawa C -619/10, Trade 
Agency Ltd przeciwko Seramico Investments Ltd; pkt 48, 49, 51, 55, 59, 60 i  
powołane tam orzecznictwo).  
Należy podkreślić, że różnice w procedurze sądowej w przepisach 
państwa członkowskich Unii Europejskiej same w sobie nie oznaczają 
oczywistego naruszenia porządku publicznego ( ordre public ) państwa 
członkowskiego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 pkt a rozporządzenia 
1215/2012 . Mając na względzie cel tego rozporządzenia, to naruszenie musi 
dotyczyć podstawowych zasad polskiego postępowania cywilnego, wyłączając, a  
przynajmniej znacznie utrudniając wniesienie środka zaskarżenia od wyroku 
sądu pierwszej instancji. Nie oznacza to, ż e w innym państwie członkowskim 
musi być przewidziany identyczny system apelacji, jak w polskim kodeksie 
postępowania cywilnego, ważne jest, aby strona miała prawo do sądu. 
W świetle  norm zawartych w rozporządzeniu nr 1215/2012 nie chodzi tu bowiem 
o harm onizację przepisów prawa materialnego i  proceduralnego państw 
członkowskich Unii Europejskiej. Istotne jest, aby różnice nie prowadziły do 
wniosku, że zostały naruszone podstawowe prawa gwarantowane przez system 
prawny innego państwa członkowskiego.  
O taki ej sytuacji nie można mówić w niniejszej sprawie. Zostały bowiem 
zachowane zasady, o jakich mowa w polskiej Konstytucji, jak i przepisach 
postępowania cywilnego. Niemiecki Sąd Apelacyjny rozpoznał, co prawda, 
apelację na posiedzeniu niejawnym, ale jak wska zano powyżej, ta okoliczność 
sama w sobie nie świadczy o naruszeniu podstawowych zasad polskiego 
porządku prawnego, tym bardziej, że doszło do udzielenia stronom dodatkowego 
terminu na przedstawienie stanowisk. Także w świetle kodeksu postępowania 
cywilneg o jest możliwe oddalenie apelacji jako oczywiście bezzasadnej na 
posiedzeniu niejawnym. Nie można również nie zauważyć, że oddalenie 
nastąpiło jednomyślnie, w składzie właściwym również dla polskiego 
postępowania cywilnego, zaś forma orzeczenia pozostaje b ez znaczenia. 
12 
 
Zastosowanie przez sąd niemiecki § 522 ust.  2 ZPO nie oznacza zatem 
naruszenia podstawowych zasad polskiego postępowania cywilnego. G warancje 
procesowe zapewniały skarżącemu możliwość wniesienia odpowiednio i  
skutecznie środka zaskarżenia od orzeczenia.  
W świetle powyższego nie można uznać, aby w niniejszej sprawie miał 
zastosowanie art. 45 ust. 1 pkt a rozporządzenia nr 1215/2012. W pojęciu 
oczywistej sprzeczności z porządkiem publicznym  (orde public ), o którym mowa 
w tym prze pisie, nie mieści się sytuacja, w której sąd innego państwa 
członkowskiego oddala merytorycznie apelację na posiedzeniu niejawnym, 
uznając ją za bezzasadną, nawet jeżeli nie następuje to w wyniku wydania 
wyroku.  
W konsekwencji, nie doszło również do narusz enia przez Sąd Apelacyjny 
art. 386 § 4 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., albowiem istota sprawy została 
rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji.  
Na marginesie tylko można wskazać, że niezasadne było odwołanie się 
przez skarżącego do wyroku Trybunału Konstytucy jnego z dnia  20 maja 2008 r. 
(P 18/07, Dz.U. nr 96, poz. 619), albowiem odnosi się on do uznania za 
niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP przepisu art. 3701 k.p.c., który 
przewidywał możliwość odrzucenia apelacji bez wezwania do usunięcia 
określonych braków, jeżeli została ona sporządzona przez adwokata, radcę 
prawnego lub rzecznika patentowego. Chodziło w nim zatem o kwestię 
wymogów formalnych apelacji, a nie jest kwestion owane, że braki formalne 
mogą stanowić podstawę odrzucenia apelacji, ale w sytuacji, gdy nie zostaną 
uzupełnione po stosownym wezwaniu, również wówczas, gdy strona jest 
reprezentowana przez tzw. profesjonalnego (zawodowego) pełnomocnika (art. 
370 i 373 k.p .c. w brzmieniu przed dniem 7  listopada 2019 r., aktualnie art. 373 
§ 1 k.p.c.). Nie sprzeciwia się bowiem przedstawionemu wcześniej modelowi 
apelacji możliwość jej odrzucenia w  określonych sytuacjach na posiedzeniu 
niejawnym.  
Mając powyższe na względzie,  na podstawie art. 39814 k.p.c., orzeczono 
jak w sentencji postanowienia.  
13 
 
 
ke 
[aw]