Sygn. akt IV CSK 304/16  
  
POSTANOWIENIE  
  
Dnia 8 marca 2017 r.  
Sąd Najwyższy w składzie:  
  
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)  
SSN Wojciech Katner  
SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)  
  
w sprawie z powództwa K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością  
w T. 
przeciwko K. Parkowi Przemysłowo -Technologicznemu  
Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. 
z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej A. S.A. z siedzibą w 
Madrycie (Hiszpania)  
o zap łatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 8 marca 2017 r.,  
skargi kasacyjnej Prokuratora Generalnego  
od postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] 
z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I ACz …/15,  
  
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę      
Sądowi Apelacyjnemu w [...] do ponownego rozpoznania.   
  
 
 
 
 
 
 
 
 
2 
 
UZASADNIENIE  
 
Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny w [...] w  sprawie 
z powództwa K. Sp. z o.o. z siedzibą w T. przeciwko K. Parkowi Przemysłowo – 
Technologicznemu Sp. z o.o. z siedzibą w   K. o zapłatę, zmienił postanowienie 
Sądu Okręgowego w [...] z  dnia 16 grudnia  2014 r. w ten sposób, że zniósł 
postępowanie w sprawie i   odrzucił pozew z powodu braku jurysdyk cji krajowej 
sądów polskich, a także orzekł o kosztach postępowania.  
Sąd Apelacyjny uznał, że strony procesu skutecznie poddały rozstrzygnięcie 
sprawy jurysdykcji sądów hiszpańskich. Klauzula taka, wedle Sądu Apelacyjnego, 
została zawarta w § 13 ust. 2 War unków Ogólnych Podwykonawstwa Robót 
Budowlanych, która stanowiła integralną część umowy zawartej między powodem 
jako podwykonawcą i wykonawcą A. S.A., spółką prawa hiszpańskiego. W umowie 
wskazano, że spory z umowy będzie rozstrzygał sąd powszechny właściw y 
miejscowo ze względu na siedzibę Generalnego Wykonawcy. Powód w niniejszej 
sprawie jako podwykonawca dochodzi roszczenia przeciwko inwestorowi opierając 
swoje roszczenie na art. 6471 § 5 k.c. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skoro 
warunkiem odpowiedzialności s olidarnej inwestora przy umowie o roboty 
budowlane jest wyrażenie zgody na treść umowy miedzy wykonawcą a 
podwykonawcą , to dotyczy to także umowy o jurysdykcję sądów, która jest wiążąca 
dla inwestora.  
Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł Prokurato r Generalny 
zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy 
Sądowi drugiej instancji. W skardze zarzucił naruszenie art. 436 k.c. w zw. z art. 5 
pkt 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej 
(Dz. U. t.j. z 2016 r., poz. 1829, a także art. 1105 § 1 i 2 pkt 1 k.p.c. w zw. 
z  art. 1103 k.p.c. w zw. z art. 11037 pkt 1 i 3 k.p.c. oraz art. 4 ust. 1 w zw. z art. 7 
pkt 5 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1215/2012 
z  12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz 
ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych oraz art. 328 § 2 k.p.c.  
Sąd Najwyższy zważył co następuje:  
Skarga kasacyjna jest zasadna.  
3 
 
Skarga kasacyjna trafnie zarzuca, że na gruncie stanu faktycznego sprawy 
nie doszło w ogóle do zawarcia umowy o jurysdykc ję sądów hiszpańskich. 
Stanowisku temu nie można odmówić racji, bez względu na to, czy ocena 
skutków   takiej umowy byłaby dokonywana na podstawie polskiego prawa, czy 
też praw a U nii Europejskiej. Kwestia  wykładni klauzuli prorogacyjnej należy 
do sądu krajowego (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10   marca 
1992  r., C-214/89, Powell Duffryn plc przeciwko Wolfgang Petereit, i   z  dnia 3 lipca 
1997 r., C -269/95, Francesco  Benincasa przeciwko Dentalkit Srt, a   także wyrok SN 
z 7 kwietnia 2016 r., II CSK 465/16, OSNC 2017, nr 3, poz. 33).  
Zgodnie z § 13 ust. 2 umowy z dnia 1 sierpnia 2012 r. o roboty budowlane 
(warunki szczegółowe) strony tej umowy, czyli A. S.A., oddział w  Polsce, mająca 
swą siedzibę w K . (zwana w umowie „Generalnym Wykonawcą”) oraz K. Sp. z o.o. 
z siedzibą w T. (zwana w umowie „Podwykonawcą”) ustaliły, że „w przypadku, gdy 
polubowne rozwiązanie sporu nie będzie możliwe, spory będzie rozstrzygał sąd 
powszec hny miejscowo właściwy ze względu na siedzibę Generalnego 
Wykonawcy” (k. 432). Z treści wskazanej klauzuli nie wynika w żadnym stopniu 
przekazanie sporów wynikłych z tejże umowy sądom   hiszpańskim. W 
orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że mimo pewnego wyo drębnienia 
wynikającego z posługiwania się szczególną firmą (art. 436 k.c.) i   samodzielnego 
wpisu do KRS (art. 36 pkt 14 ustawy z 20 sierpnia 1997 r., o   Krajowym Rejestrze 
Sądowym) oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie  posiada  ani zdolności 
prawnej , ani zdolności sądowej (por. postanowienie SN   z  9 lipca 2015 r., I CSK 
669/14, LEX nr 1790974). Nie zmienia to jednak faktu, że może funkcjonować w 
obrocie działając w imieniu przedsiębiorcy zagranicznego.  
Z treści § 13 ust. 2 umowy zawartej pomiędzy spół ką prawa polskiego, 
a  spółką prawa hiszpańskiego wynika, że pojęcie „Generalnego Wykonawcy” 
odnosi się jedynie do oddziału spółki A. z siedzibą w K . (treść wstępna umowy – k. 
414). Inaczej postanowienia tej  umowy nie mogą być interpretowane. Siedziba 
przedsiębiorcy zagranicznego w umowie nie została wskazana; zrobiono to zaś w 
odniesieniu do siedziby oddziału przedsiębiorcy w   K.. Ponadto wniosek taki można 
wyprowadzić z innych postanowień tej   umowy. Przykładowo z § 13 ust. 3 umowy 
wynika, że wszelkie ośw iadczenia, powiadomienia, protokoły lub polecenia 
4 
 
Podwykonawcy, które mają być składane Generalnemu Wykonawcy w czasie 
wykonywania niniejszej umowy i z niej wynikające będą uznane za doręczone z 
chwilą ich doręczenia na adres Generalnego Wykonawcy. Jak już  wskazywano 
jedyny adres zawarty w umowie to  adres siedziby oddziału przedsiębiorcy 
zagranicznego w K., a nie adres spółki w Hiszpanii. Wskazanej interpretacji 
sprzeciwia się także podkreślenie w   § 13 ust. 2, że chodzi o sądy powszechne, 
które to pojęcie zdaje się wskazywać na sądy polskie, a nie hiszpańskie. Z 
postanowienia tego nie można więc wywieść woli stron poddania sporów 
wynikających z umowy sądom hiszpańskim, a co najwyżej ustan owenia 
właściwości miejscowej są du, choć kwestia ta wykracza poza zakr es zaskarżenia 
skargą kasacyjną.  
Powyższe ustalenie ma fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia 
niniejszej sprawy. Niezależnie jednak od tego Sąd Apelacyjny błędnie przyjął 
skuteczność zawartej umowy w stosunkach miedzy podwykonawcą, a inwestorem 
z umo wy o roboty budowlane. Nawet gdyby przyjąć, że między wykonawcą A . SA z 
siedzibą w Hiszpanii , a podwykonawcą K. sp. z  o.o. z  siedzibą w T. została 
zawarta umowa jurysdykcyjna, to brak podstaw do  przyjęcia, że byłaby ona 
skuteczna w ramach sporu mię dzy podwykonawcą, a   inwestorem, czyli K . Parkiem 
Przemysłowo – Technologicznym sp.  z o.o. z siedzibą w K. o zapłatę 
wynagrodzenia na podstawie art. 6471 § 5 k.c. Podstaw do przyjęcia takiego 
poglądu nie dają ani przepisy prawa polskiego, ani prawa UE.  
W nini ejszej sprawie właściwy do oceny skuteczności umowy jurysdykcyjnej 
jest art. 23 uchylonego z dniem 10 marca 2015 r. rozporządzenia Rady (WE) z dnia 
22 grudnia 2000 r., w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich 
wykonywania w sprawach cywi lnych i handlowych (Dz.U.UE.L.2001, nr 12, poz. 1). 
Rozporządzenie to stosuje się do spraw wszczętych do dnia 9 stycznia 2015 r., 
co miało miejsce w niniejszej sprawie. Od dnia  10 stycznia 2015 r. stosuje się 
w  miejsce tego Rozporządzenie Parlamentu Europ ejskiego i Rady (UE) 
nr 1215/2012 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich 
wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U.UE.L.2012, nr 351. 
poz. 1), o którym wspomina skarga kasacyjna.  
5 
 
Na gruncie art. 23 rozporządzenia nr 44/2001  w orzecznictwie Trybunału 
Sprawiedliwości UE (dawniej Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości) przyjmuje 
się, że klauzula prorogacyjna zawarta w umowie materialnoprawnej, może 
zasadniczo wywoływać skutki jedynie w stosunkach między stronami, które wyraził y 
zgodę na zawarcie tej umowy. Aby móc się powołać na klauzulę wobec osoby 
trzeciej, konieczne jest co do zasady wyrażenie na to zgody przez tę osobę 
(por. wyrok TS z dnia 7 lutego 2013 r., C -543/10, Refcomp SpA  przeciwko Axa 
Corporate Solutions Assurance SA i in., Zb. Orz. TS 2013, nr 2, s. I -62).  
Trudno uznać, że zgoda inwestora na zawarcie umowy o roboty budowlane 
miedzy wykonawcą, a podwykonawcą, o której mowa w art. 6471 § 2 k.c. stanowi 
podstawę rozciągnięcia skutków prawnych umowy jurysdykcyjnej zaw artej w takiej 
umowie także w stosunku do inwestora. Zgoda ta ma dotyczyć warunków umowy 
o  roboty budowlane, a nie oddzielnej od niej i samodzielnej umowy prorogacyjnej. 
Ponadto zobowiązanie inwestora określone w art. 6471 k.c., nie ma charakteru 
umownego , gdy tymczasem w orzecznictwie Trybunału przyjmuje się, że umowa 
prorogacyjna nie powinna odnosić się do sytuacji, gdy między podmiotami, na które 
ma ona oddziaływać, nie ma żadnego stosunku umownego, gdyż wtedy nie można 
mówić o tym, by osoby te „uzgodni ły”, w rozumieniu art. 23 ust. 1 rozporządzenia 
44/2001, kwestię sądu wskazanego jako właściwy w umowie (por. wyrok ETS 
z  dnia 17 czerwca 1992 r. w sprawie C -26/91, Handte  przeciwko Traitements 
mécano -chimiques des surfaces SA , Zb. Urz., s. I -3967). Nie m ożna byłoby więc 
uznać, że taka klauzula jurysdykcyjna z woli strony lub z mocy prawa powinna  
objąć osobę trzecią względem niej, czyli w tym przypadku inwestora. 
Doprowadziłoby to do sytuacji, w której dwa podmioty mające siedzibę w Polsce, 
w  sytuacji gd y spór dotyczy umowy zawartej i mającej być wykonaną w Polsce, 
byłyby zmuszone prowadzić spór przed sądem w Hiszpanii, mimo braku związku tej 
jurysdykcji z przedmiotową sprawą.  
W tej sytuacji Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji  (art. 39815 § 1 k.p.c.).  
 
 
kc 
 
 
aj 
6