Sygn. akt II CSK 51/11  
 
 
 
WYROK  
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
 
Dnia 7 października 2011 r.  
Sąd Najwyższy w składzie :  
 
SSN Marian Kocon (przewodniczący)  
SSN Marta Romańska (sprawozdawca)  
SSA Agnieszka Piotrowska  
 
w sprawie z powództwa M. K.  
przec iwko R. C.  
o zapłatę,  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 7 października 2011 r.,  
skargi kasacyjnej pozwanego  
od wyroku Sądu Okręgowego  
z dnia 29 lipca 2010 r.,  
 
 
oddala skargę kasacyjną.  
 
 
 
 2 
Uzasadnienie  
 
 
Powód M. K. wniósł o zasądzenie od pozwanego R. C. kwoty 78.325,40 zł z 
ustawowymi odsetkami od kwoty 73.633,44 zł od 21  maja 2003 r. i od kwoty 
4.691,96 zł od 1 listopada 2007 r. oraz kosztów postępowania. Należność 
dochodzona pozwem stanowiła równowartość wynagrodzenia za pracę 
zasądzonego na rzecz powoda od F. G. sp. z o.o. w K. wyrokiem Sądu 
Okręgowego z 19 czerwca 2006 r., sygn. akt: 3/06, którego egzekucja była 
bezskuteczna w związku z  niewypłacalnością dłużnika. Podstawą żądania 
zasądzenia tej kwoty od pozwanego był ar t. 299 k.s.h.  
Pozwany R. C. podał, że  jest obywatelem niemieckim, zamieszkałym na 
terenie Republiki Federalnej Niemiec i wniósł początkowo o  odrzucenie pozwu z 
uwagi na brak jurysdykcji sądu polskiego w sprawie (art.  1099 zd. 2 k.p.c.).  
Postanowieniem z 27  listopada 2009 r. w uwzględnieniu zażalenia powoda 
Sąd Okręgowy uchylił postanowienie Sądu Rejonowego z 21 września 2009 r. o 
odrzuceniu pozwu.  Sąd Okręgowy przyjął, że w sprawie istnieje jurysdykcja sądu 
polskiego, stosownie do art. 5 pkt 3 rozporządzeni a Rady (WE) nr 44/2001 z 22 
grudnia 2000 r. w  sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich 
wykonywania w  sprawach cywilnych i handlowych.  
Wyrokiem z 29 lipca 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego od 
wyroku Sądu Rejonowego z 8 kwietn ia 2010 r., którym Sąd Rejonowy zasądził od  
pozwanego na rzecz powoda kwotę 78.325,40 zł z odsetkami ustawowymi od 
kwoty 73.633,44 zł od 21 maja 2003 r. i od kwoty 4.691,96 zł od 1 listopada 2007 r. 
(pkt I), zasądził od  pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.81 7 zł tytułem zwrotu 
kosztów procesu (pkt II), nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu 
Państwa kwotę 4.701 zł kosztów sądowych, od których obowiązku poniesienia 
powód był zwolniony (pkt III).  
Rozstrzygnięcia Sądów obu instancji zapadły po ustaleniu, że wyrokiem z  19 
czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy (sygn. akt: 3/06) zasądził od spółki F. G. sp. z o.o. 
w K. na rzecz powoda kwotę 104.913,11 zł z ustawowymi odsetkami od 21 maja 
 3 
2003 r. tytułem wynagrodzenia za pracę. Wyrok jest prawomocny, wykonalny i na 
jego podstawie powód wszczął przeciwko F. G. sp. z o.o. w K. postępowanie 
egzekucyjne. Postanowieniem z 13 września 2007 r. komornik umorzył 
to postępowanie egzekucyjne stwierdzając bezskuteczność egzekucji ponad 
wyegzekwowaną kwotę 31.279,67 zł oraz orzekł o  kosztach postępowania i zwrócił 
tytuł wykonawczy wierzycielowi. Uiszczone przez powoda, a obciążające dłużnika 
koszty egzekucji wyniosły kwotę 4.691,96 zł. Spółka nie ma majątku pozwalającego 
na zaspokojenie roszczeń powoda.  Komornik Sądowy przy Sądzie Re jonowym 
prowadził przeciwko spółce 23 postępowania egzekucyjne umorzone z  uwagi na 
bezskuteczność egzekucji.  
F. G. sp. z o.o. w K. stała się niewypłacalna w lutym 2005 r.  Wniosek o 
ogłoszenie upadłości złożyła po raz pierwszy w lutym 2006 r., a  skutecznie  - 25 
kwietnia 2006 r.  Wcześniejsze zgłoszenie wniosku nie było możliwe z uwagi na 
działania pełnomocnika spółki adw. A. J. i  prokurenta spółki W. W. oraz niedziałanie 
księgowości spółki.  
Majątek ruchomy i nieruchomy F. G. sp. z o.o. w K. był w  całości obc iążony 
hipotekami i zastawami rejestrowymi na rzecz innych wierzycieli.  
Pozwany pełnił funkcję jedynego członka zarządu spółki w okresie, w którym 
powstało zobowiązanie dochodzone w niniejszym postępowaniu oraz w czasie, 
gdy powód próbował je egzekwować. S półka nie posiada majątku pozwalającego 
na zaspokojenie roszczeń powoda. Pozwany jest obywatelem Niemiec i tam na 
stałe mieszka.  
Pismem z 22 grudnia 2008 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty 
należności dochodzonych w mniejszym postępowaniu, niemniej wezwan ie 
pozostało bezskuteczne oraz zostało odesłane przez pozwanego z informacją, 
że nie włada on językiem polskim.  
Odnosząc się do zarzutu pozwanego, że powód nie doręczył mu skutecznie 
wezwania do zapłaty przed skierowaniem sprawy do sądu, Sąd Rejonowy wskaz ał, 
że pozwany jest prezesem zarządu spółki działającej w kraju, gdzie urzędowym 
językiem jest język polski. Musiał więc liczyć się z tym, że jego kontrahenci 
posługiwać będą się tym językiem i tak zorganizować sobie działanie, aby język ten 
 4 
zrozumieć lub móc korzystać z tłumacza. W innym przypadku ze  swojego 
zaniedbania uczyniłby argument utrudniający dochodzenie od niego jakichkolwiek 
roszczeń. Poza tym według Rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu 
Europejskiego i Rady z 13 listopada 2007 r. dotyczącego d oręczania w  państwach 
członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i 
handlowych oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr  1348/2000 (Dz. U. 
UE z 10 grudnia 2007 r.) przepisy te stosuje się tylko w  sprawach cywilnych i 
handlowyc h, a pozwany dochodził roszczenia z prawa pracy, do którego tylko 
stosuje się procedurę gospodarczą. W każdym razie z  odpowiedzi pozwanego z 12 
stycznia 2009 r wynika, że pozwany otrzymał wezwanie do zapłaty i mógł się z nim 
zapoznać, co zdaniem Sądu Rejon owego wyczerpywało dyspozycję art. 47912 § 2 
k.p.c.  
O odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością wobec wierzyciela spółki na podstawie art. 299 § 1 k.s.h. 
decydują dwie przesłanki, a mianowicie to, że istnieje niezaspokojone  
zobowiązanie spółki oraz że egzekucja tego zobowiązania prowadzona przeciwko 
spółce okazała się bezskuteczna. Z kolei zgodnie z art. 299 § 2 k.s.h. pozwany 
członek zarządu może się uwolnić od osobistej odpowiedzialności 
za niezaspokojone zobowiązania spół ki gdy wykaże, że (1) we właściwym czasie 
zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (lub wszczęto postępowanie układowe); 
(2) niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy członka zarządu; (3) albo że pomimo 
niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niew szczęcia postępowania 
układowego wierzyciel nie poniósł szkody.  
W ocenie Sądu Rejonowego, powód wykazał okoliczności, które w świetle 
art. 299 § 1 k.s.h. decydują o przypisaniu pozwanemu odpowiedzialności 
za dochodzone zobowiązanie, natomiast pozwany nie w ykazał przesłanek, których 
wystąpienie zwalniałoby go z tej odpowiedzialności.   
Bezsporne między stronami było, że istnieje niezaspokojone zobowiązanie 
spółki oraz że egzekucja prowadzona przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, 
a stan niewypłacalności spółki trwa od lutego 2005 r. Pozwany nie udowodnił, 
że nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość spółki, gdyż taką 
 5 
okolicznością nie jest ani nieznajomość przez pozwanego języka polskiego ani 
błędny dobór osób wspomagających pozwanego w wykonywa niu jego zadań  
z zakresu  zarządu sprawami spółki. W tym zakresie można pozwanemu przypisać 
winę w wyborze osób współpracujących. Członek zarządu, który w ramach 
sprawowania swojej funkcji posługuje się podległymi mu osobami, ponosi 
odpowiedzialność za szko dy stąd wynikłe dla innych osób, chociażby on sam winy 
nie ponosił. Członek zarządu polskiej spółki kapitałowej, który nie włada językiem 
polskim jest zobowiązany zapewnić odpowiednią obsługę spółki i jej zarządu 
w zakresie tłumaczenia dokumentów, gdyż w p rzeciwnym wypadku zarządzany 
przez niego podmiot (a niektórych przypadkach i on sam) ponosi ujemne skutki 
wynikające z tej nieznajomości. Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten 
jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu  
powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie 
czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej 
działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności (art. 429 k.c.). 
Kto na własn y rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy 
wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować 
się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej 
osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czy nności (art. 430 k.c.).  
Zdaniem Sądu Rejonowego, szkoda powoda wynika z niezaspokojenia jego 
wierzytelności w stosunku do spółki. Pozwany nie wykazał natomiast, 
że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy, bowiem obciążają go 
konsekwencje zaniedbań os ób, którym powierzył prowadzenie spraw spółki. 
Nie wykazał też pozwany, że powód nie poniósł szkody w związku z zaniechaniem 
zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, gdyż nawet gdyby ten wniosek 
został zgłoszony na czas, to powód w postępowaniu up adłościowym nic by 
z majątku dłużnej spółki nie uzyskał. Rozumowanie pozwanego zaprezentowane 
w związku z wykładnią art. 299 § 2 in fine  k.s.h. nie zostało zaakceptowane, gdyż 
prowadziłoby do sytuacji, w której każdy członek zarządu zadłużonej nadmiernie 
spółki lub posiadającej obciążony w całości majątek mógłby „bezkarnie” zaciągać 
w jej imieniu dalsze zobowiązania, z uzasadnieniem, że one i tak nie będą 
zaspokojone w postępowaniu upadłościowym. Pozwany nie udowodnił też, 
 6 
że ewentualna sprzedaż majątku nie wypłacalnej spółki nie przyniosłaby więcej niż 
wartość księgowa składników majątkowych czy wysokość ciążących na tym 
majątku zabezpieczeń. Tę argumentację Sąd Okręgowy zaakceptował w całości.  
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego z 29 lipca 2010 r. w niósł 
pozwany. Skarżący zarzucił, że wyrok ten zapadł z naruszeniem prawa 
materialnego, to jest: - art. 429 k.c. przez jego niezastosowanie; - art. 342 prawa 
upadłościowego i  naprawczego przez jego niezastosowanie; - art. 299 § 2 k.s.h. 
w zw. z art. 342 p r. upadł. i napr. poprzez przyjęcie, że powód uzyskałby 
zaspokojenie z majątku spółki, gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości został 
zgłoszony we właściwym czasie; - art. 299 § 2 k.s.h. poprzez przyjęcie, 
że w sprawie nie zachodzą przewidziane tym przepisem przesłanki ekskulpacji 
pozwanego. W ramach drugiej podstawy kasacyjnej pozwany zarzucił, 
że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem prawa procesowego, które mogło 
istotnie wpłynąć na wynik sprawy, to jest: - art. 386 § 2 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 
k.p.c. po przez nieuwzględnienie nieważności postępowania przed Sądem pierwszej 
instancji; - art. 1099 k.p.c. w zw. z art. 2 oraz art. 5 pkt. 3 rozporządzenia Rady Unii 
Europejskiej nr 44/2001 z 22 grudnia 2000 r. o jurysdykcji oraz uznawaniu 
i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych przez  błędne uznanie, 
że w sprawie zachodzi jurysdykcja krajowa sądu polskiego oraz poprzez 
zaniechanie odrzucenia pozwu mimo istnienia ku temu podstaw; - art. 386 § 6 k.p.c. 
poprzez przyjęcie, iż przepis ten dotyczy równi eż związania sądu, któremu sprawa 
została przekazana, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku 
postępowania także w przypadku, gdy w sprawie zachodzą przesłanki nieważności 
postępowania, - art. 359 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. poprzez jego 
nieprawidłowe zastosowanie, tj. uznanie przez Sąd Okręgowy, iż jest on związany 
prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z 29 listopada 2009  r. mimo 
istnienia w sprawie przyczyny nieważności postępowania; - art. 47912 § 3 k.p.c. w 
brzemieniu obowiązujący m do 1 lipca 2009 r. w zw. z art. 4798a k.p.c. w  zw. z art. 
391 § 1 k.p.c. oraz art. 8 rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i 
Rady z 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich 
dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i  handlowych 
wobec ich niezastosowania; - art. 227 k.p.c. w zw. z art. 382 oraz art. 316 § 1 k.p.c. 
 7 
oraz art. 391 § 1 k.p.c. poprzez wydanie wyroku w sytuacji niedokonania przez  Sąd 
drugiej instancji własnych ustaleń faktycznych oraz nie przeprowadzenia 
postępowania dowodowego w sprawie; - art. 328 § 2 k.p.c. w  zw. z art. 391 § 1 
k.p.c. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej wyroku, 
niewskazanie faktów, które Sąd uznał za udowodnione, dowodów, na   jakich się 
oparł przy wyda waniu zaskarżonego wyroku oraz niewskazanie dowodów, którym 
odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także poprzez niewskazanie przyczyn 
tej odmowy.  
Skarżący wniósł o  uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu 
Rejonowego, zniesienie postępowania w cał ości i odrzucenie pozwu względnie 
o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy temu Sądowi do 
ponownego rozpoznania przy zasądzeniu na jego rzecz kosztów postępowania 
w sprawie. Nadto wniósł o skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału 
Sprawiedliwości UE w Luksemburgu w celu ustalenia, czy przepis art. 5 pkt 3 
rozporządzenia Rady Unii Europejskiej nr 44/2001 z 22 grudnia 2000 r. 
o jurysdykcji oraz uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych 
i handlowych stosuje się również do odpo wiedzialności członków zarządu spółki 
z o.o. za niepokryte przez tę spółkę zobowiązania.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
1. Zgodnie z art. 1099 k.p.c. brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod uwagę 
z urzędu, w każdym stanie sprawy. Jest to przyczyna ni eważności postępowania, 
uzasadniająca odrzucenie pozwu.  
O odrzuceniu pozwu w rozpoznawanej sprawie orzekł Sąd pierwszej 
instancji, ale postanowienie to zostało uchylone przez Sąd drugiej instancji 
postanowieniem z 27 listopada 2009 r. wydanym na skutek za żalenia powoda, 
w związku z odmienną oceną przez ten Sąd przesłanek decydujących o jurysdykcji 
sądu polskiego w sprawie. Poglądem prawnym Sądu drugiej instancji w kwestii 
rozstrzygniętej w postępowaniu zażaleniowym związany był zarówno ten Sąd, 
któremu spr awa została przekazana do rozpoznania, jak i Sąd drugiej instancji przy 
rozpoznawaniu apelacji od wyroku orzekającego o istocie sprawy. Takie granice 
związania obu Sądów wypowiedzianym w sprawie poglądem wyznaczał art. 386 
 8 
§ 6 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k .p.c. Skoro nie zmieniły się okoliczności, w świetle 
których Sąd drugiej instancji wypowiedział pogląd o istnieniu w sprawie jurysdykcji 
sądu polskiego w porównaniu z tymi, które musiał wziąć pod uwagę przy 
rozpoznawaniu zażalenia powoda na postanowienie o  odrzuceniu pozwu, 
to pogląd  wyrażony w postanowieniu z 27 listopada 2009 r. był wiążący także przy 
rozpoznawaniu apelacji od wyroku co do istoty sprawy. Nie sposób 
zatem  w działaniach Sądu drugiej instancji dopatrzyć się zarzucanego naruszenia 
art. 386 § 6 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. oraz art. 359 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 
§ 1 k.p.c.  
2. Pozwany zarzucał, że w sprawie brak jest jurysdykcji sądu polskiego 
w związku z tym, że jest on obywatelem Republiki Federalnej Niemiec i tam stale 
zamieszkuje. U trzymywał, że w tej sytuacji jurysdykcja w sprawie wszczętej 
przeciwko niemu powinna być wyznaczona zgodnie z art. 2 rozporządzenia Rady 
UE nr 44/2001 z 22 grudnia 2000 r. o jurysdykcji oraz uznawaniu i wykonywaniu 
orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowyc h. Przepis ten jest postawą 
wyznaczenia sądu właściwego w sprawie według zasad ogólnych i stanowi, 
że osoby mające miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego 
mogą być pozywane, niezależnie od ich obywatelstwa, przed sądy tego państwa 
członko wskiego. Szczególne podstawy wyznaczenia sądu właściwego w sprawie 
określone zostały m.in. w art. 5 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001. Zgodnie z art. 
5 pkt. 3 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001, osoba, która ma miejsce 
zamieszkania na terytorium jednego z p aństw konwencyjnych, może być pozwana 
w innym państwie konwencyjnym – jeżeli przedmiotem postępowania jest czyn 
niedozwolony lub czyn podobny do czynu niedozwolonego albo roszczenia 
wynikające z takiego czynu – przed sąd miejsca, gdzie nastąpiło zdarzenie 
wywołujące szkodę.  
Miejscem, w którym nastąpiło zdarzenie będące przyczyną szkody 
w rozumieniu art. 5 pkt 3 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001 jest miejsce, 
w którym nastąpiło zdarzenie prowadzące do szkody. Miejsce, w którym nastąpiła 
szkoda obejmuje miej sce, w którym nastąpiły dotykające poszkodowanego 
szkodliwe skutki zdarzenia będącego źródłem odpowiedzialności. Chodzi przy tym 
o miejsce „szkody pierwotnej”, tj. miejsce, w którym doszło do naruszenia dobra 
 9 
prawnie chronionego, a nie miejsce lub miejsca,  w których doszło do szkód 
„następczych” (pochodnych). O unormowaniu jurysdykcji sądów w art. 5 pkt 3 
rozporządzenia Rady UE nr 44/2001 w sprawach roszczeń z czynu 
niedozwolonego lub podobnego do czynu niedozwolonego z odwołaniem się do 
pojęć wskazanych wy żej zadecydował szczególnie ścisły związek pomiędzy 
przedmiotem sporu a miejscem, w którym nastąpiło zdarzenie będące źródłem 
szkody, usprawiedliwiający - ze względu na potrzebę zapewnienia prawidłowego 
wymiaru sprawiedliwości i prawidłowego ukształtowania  procesu - jurysdykcję 
krajową sądów tam działających. Sąd miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie 
wywołujące szkodę, jest – ze względu na szczególną bliskość w stosunku do 
przedmiotu sporu i możliwość ułatwionego przeprowadzenia dowodów - z reguły 
najbardzi ej predestynowany do tego, aby rozstrzygnąć spór.  
Użyte w art. 5 pkt 3 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001 pojęcie „czyn 
niedozwolony” lub „czyn podobny do czynu niedozwolonego” podlega wykładni 
autonomicznej. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE wy pracowane 
zostało stanowisko, że przepis art. 5 pkt 3 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001 
obejmuje wszystkie powództwa, przy wykorzystaniu których dochodzona jest 
odpowiedzialność za szkodę, która nie wynika z umowy w  rozumieniu art. 5 pkt 1). 
Przepis ma zas tosowanie zatem w szczególności w  sprawach o roszczenia z tytułu 
wypadków komunikacyjnych, szkód w środowisku naturalnym, szkód w transporcie 
(w braku umowy  między stronami), z tytułu odpowiedzialności za produkt 
(w stosunku między końcowym odbiorcą a  producentem, który nie jest 
bezpośrednim sprzedawcą), w sprawach wynikających z czynów nieuczciwej 
konkurencji, naruszeń praw własności przemysłowej, dóbr osobi stych. Brzmienie 
art. 5 pkt 3 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001 wskazuje, że obejmuje on także 
sprawy z powództw o zaniechanie działań mogących skutkować wyrządzeniem 
szkody. Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznał także, że przedmiotem 
postępowania jest  czyn niedozwolony lub czyn podobny do czynu niedozwolonego 
w sprawie dotyczącej odpowiedzialności z  tytułu culpae in contrahendo , jeżeli nie 
doszło do zawarcia umowy, a w toku negocjacji nie zostały dobrowolnie zaciągnięte 
zobowiązania przez pozwanego wob ec strony powodowej, natomiast może 
zachodzić jedynie naruszenie przepisów prawa, zgodnie z którymi strony powinny 
 10 
w toku negocjacji działać według zasad dobrej wiary (wyrok z 17 września 2002 r., 
C-334/00, w sprawie Tacconi v. Wagner, Slg. 2002, I -7357).  
W przypadku konkurencji podstaw roszczeń, sąd właściwy na podstawie art. 
5 pkt 3 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001  dla roszczeń mających podstawę 
deliktową nie może orzekać o innej podstawie tych roszczeń (np. umownej). 
W świetle art. 5 pkt 3 rozporządzen ia Rady UE nr 44/2001  sąd może zatem oceniać 
roszczenie przedstawione w powództwie tylko w zakresie, w jakim jego podstawę 
stanowi czyn niedozwolony lub czyn do niego podobny; nie może natomiast 
rozstrzygać o tym roszczeniu w zakresie, w jakim jego podstaw ę mogłaby stanowić 
inna okoliczność (np. umowa).  
Dochodzone w sprawie roszczenie powstało w związku ze zdarzeniami, 
które miały miejsce w Polsce i są doniosłe dla prawa polskiego. To prawo 
materialne musiałoby być zatem zastosowane przez sąd, na rzecz któr ego 
przemawiają przepisy o jurysdykcji zawarte w rozporządzeniu Rady UE nr 44/2001.  
3. W sprawie, w której zapadł zaskarżony wyrok powód dochodził 
roszczenia, dla którego podstawą jest art. 299 k.s.h., przewidujący solidarną 
odpowiedzialność członków zarz ądu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za 
zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże 
się bezskuteczna oraz określający przesłanki zwolnienia się członków zarządu z tej 
odpowiedzialności. Są d Okręgowy trafnie wsk azał na oryginalny charakter tego 
rozwiązania, które w polskim systemie prawnym jest obecne od daty wejścia 
w życie art. 128 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 października 
1933 r. - prawo o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (Dz. U. Nr  82, 
poz. 602), a następnie przeniesione zostało do art. 298 k.h. i wreszcie do art. 299 
k.s.h. Przez  ustanowienie przewidzianej w tym uregulowaniu odpowiedzialności 
członków zarządu ustawodawca zamierza chronić wierzycieli spółki przed skutkami 
różnego ro dzaju działań prowadzących do bezskuteczności egzekucji przeciwko 
spółce oraz wzmocnić zaufanie do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. 
Wykładnia art. 299 k.s.h. musi być zatem prowadzona z uwzględnieniem ochronnej 
funkcji tej regulacji dla roszczeń wi erzyciela, który w wyniku niepożądanych działań 
zarządców dłużnej spółki nie może otrzymać od niej należnego mu świadczenia.  
 11 
Charakter odpowiedzialności członków zarządu spółek z ograniczoną 
odpowiedzialnością przewidzianej w art. 299 k.s.h. nie jest jedn olicie oceniany 
w nauce i w orzecznictwie. Istotę tych rozbieżności dostrzegły i przeanalizowały 
Sądy obu instancji orzekające w sprawie. Ze względu na kryteria, które decydują 
o wykładni pojęć „czyn niedozwolony” i „czyn podobny do czynu niedozwolonego”, 
użytych w art. 5 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001, trzeba podkreślić, że ani 
w nauce, ani w orzecznictwie nie został wyrażony taki pogląd, który by kwalifikował 
odpowiedzialność przewidzianą przez ten przepis jako mającą źródło kontraktowe. 
Istota rozbież ności, do jakich doszło w nauce i w orzecznictwie sądów polskich 
w kwestii charakteru roszczenia, dla którego podstawą jest art. 299 k.s.h. 
sprowadza się do tego, że według jednego stanowiska przepis przewiduje 
szczególny przypadek odpowiedzialności odszko dowawczej ex delicto opartej na 
zasadzie winy, mającej charakter sankcji za nieprawidłowości w prowadzeniu jej 
spraw. Specyfiką tej odpowiedzialności jest to, że wierzyciel, który nie 
wyegzekwował swojej wierzytelności od spółki nie musi w procesie przeciw ko 
członkom zarządu wykazywać szkody, a domniemaniami w świetle art. 299 k.s.h. 
objęte są również związek przyczynowy pomiędzy szkodą wierzyciela 
a niezłożeniem we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz 
zawinienie przez członka zarządu w niez łożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. 
Przeciwny pogląd, reprezentowany przez część nauki, uznaje odpowiedzialność 
przewidzianą przez art. 299 k.s.h. za typ odpowiedzialności gwarancyjnej lub quasi -
gwarancyjnej. Ta koncepcja jest konsekwencją dostrzeżenia , że art. 299 § 1 k.s.h. 
powoduje powstanie odpowiedzialności członków zarządu spółki 
z ograniczoną  odpowiedzialnością już w razie udowodnienia przez wierzyciela 
bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce. Wierzyciel nie musi wykazywać 
szkody ani jej  wysok ości. Zdaniem krytyków kwalifikowania odpowiedzialności, 
dla której podstawą jest art. 299 § 1 k.s.h. jako odszkodowawczej te okoliczności 
pozostają w  sprzeczności z konstrukcją odpowiedzialności odszkodowawczej. 
Źródłem  gwarancyjnej lub quasi -gwarancyjnej  odpowiedzialności członków zarządu 
spółki z  ograniczoną odpowiedzialnością za niezaspokojone zobowiązania spółki 
ma być nie umowa lecz ustawa. Według trzeciego z poglądów reprezentowanych 
w literaturze, tezę o gwarancyjnym charakterze odpowiedzialności pr zewidzianej 
 12 
przez art. 299 § 1 k.s.h. trzeba odrzucić z tej przyczyny, że w ramach tej 
odpowiedzialności wierzyciel nie uzyskuje w istocie gwarancji pełnego zaspokojenia 
swoich roszczeń. Zwolennicy tej koncepcji uznają odpowiedzialność przewidzianą 
przez a rt. 299 § 1 k.s.h. za odpowiedzialność o charakterze represyjnym.  
W orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych dominuje 
pogląd, że roszczenie, dla którego podstawą jest art. 299 k.s.h. ma charakter 
odszkodowawczy, odpowiedzialność członków zarząd u spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością wobec jej wierzycieli wynika ze specyficznego czynu 
niedozwolonego i oparta jest na domniemaniu szkody, winy członków zarządu oraz 
swoistego związku przyczynowego między ich zachowaniem a szkodą. 
Pogląd  o takim cha rakterze roszczenia przewidzianego w art. 299 k.s.h. został 
wyrażony w  uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 listopada 2008 r., 
III CZP 72/08, (OSNC 2009, nr 2, poz. 20). To, że w nauce toczy się dyskusja 
wokół charakteru  odpowiedzialności przewidz ianej przez art. 299 k.s.h. nie zmienia 
faktu, że praktykę kształtuje pogląd wyrażony w powołanej wyżej uchwale 
i zaakceptowany w  orzecznictwie.  
W świetle powyższego, za uzasadnione trzeba uznać stanowisko Sądów 
obu instancji, że autonomiczne rozumienie u żytych w art. 5 pkt 3 rozporządzenia 
Rady UE nr 44/2001 pojęć „czyn niedozwolony”, „czyn podobny do czynu 
niedozwolonego”, „roszczenia wynikające z takich czynów” uzasadnia objęcie 
zakresem tej regulacji odpowiedzialności członków zarządu spółki z ogranicz oną 
odpowiedzialnością wobec niezaspokojonych wierzycieli tej spółki i wynikających 
z niej roszczeń, które znajdują podstawę w art. 299 k.s.h.  
Skoro wykładnia powołanych wyżej przepisów nie nastręczała trudności, 
to Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do sk ierowania - zgodnie z wnioskiem 
pozwanego - pytania prejudycjalnego do UE Trybunału Sprawiedliwości w celu 
ustalenia, czy przepis art. 5 pkt 3 rozporządzenia Rady UE nr 44/2001 stosuje się 
również do odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną 
odpowiedzialnością za niepokryte przez tę spółkę zobowiązania.  
4. W świetle art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej może być 
zarzut naruszenia prawa procesowego, jeżeli wytykane sądowi uchybienie mogło 
 13 
mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Form ułując zarzut naruszenia art. 47912 § 3 
k.p.c. w brzemieniu obowiązującym do 1 lipca 2009 r. w zw. z art. 4798a k.p.c. w zw. 
z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 8 rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu 
Europejskiego i Rady z 13 listopada 2007 r. o doręczaniu w  państwach 
członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych 
i handlowych przez ich niezastosowanie, pozwany w żaden sposób nie objaśnił, jaki 
realny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy uchybienie to mogło wywrzeć. 
Sama ta okolic zność wystarczy dla uznania, że zarzut pozwanego nie mógł być 
uwzględniony w postępowaniu kasacyjnym.  
Trzeba podkreślić, że uchybienie miało dotyczyć uznania przez Sąd, 
że przedsądowe wezwanie do zapłaty nie zostało pozwanemu skutecznie 
doręczone, gdyż po wód sporządził i wysłał pozwanemu dokument w języku 
polskim, którego ten nie przyjął. Nie ma wątpliwości co do tego, że odpis pozwu 
został pozwanemu doręczony w tłumaczeniu na język niemiecki, ale pozwany po 
zapoznaniu się z  argumentacją powoda nie uznał r oszczenia i odmówił jego 
zaspokojenia. Nawet jeśli zgodzić się z argumentacją pozwanego, że w świetle art. 
8 rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 listopada 
2007 r. o doręczaniu w państwach członkowskich dokumentów sądowych 
i  pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych przedsądowe wezwanie do 
zapłaty powinno mu być doręczone w języku niemieckim, to pozwany nawet nie 
próbował wyjaśnić, w jaki sposób brak takiego doręczenia miał wpłynąć na jego 
możliwości obrony własnych racji w  procesie i ostatecznie na wynik postępowania 
w sprawie.  
W orzecznictwie ugruntowany jest przy tym pogląd, że jeżeli mimo istnienia 
braku formalnego Sąd zdecydował się na wyznaczenie rozprawy, to miał 
obowiązek rozpoznać merytoryczne przesłanki żądania, a  po nadaniu sprawie 
biegu nie może już nastąpić zwrot pisma (postanowienia SN z 22 sierpnia 1974 r., 
II CZ 133/74, nie publ. z 19 października 1988 r., I Cz 111/88, nie publ.; wyrok SN 
z 30 września 2010 r., I CSK 555/09, nie publ.).  W świetle art. 47912 § 2, 3 i 4 k.p.c., 
zaniechanie dołączenia do pozwu dowodu doręczenia przedsądowego wezwania 
do zapłaty, wymagane zgodnie z § 2 tego przepisu, o ile nie doprowadziło do 
zwrotu pozwu, to mogło spowodować obciążenie powoda kosztami procesu, pod 
 14 
warunkiem jedna k, że okazałoby się, że jego niedokonanie przyczyniło się do 
zbędnego wytoczenia sprawy lub wadliwego określenia jej zakresu.  
5. Ustalenia faktyczne, na tle których zapadł wyrok oraz sposób oceny 
dowodów nie może być objęty zarzutami skargi kasacyjnej ( art. 3983 § 3 k.p.c.).  
Art. 227 k.p.c., na naruszenie którego przez Sąd drugiej instancji powołuje 
się skarżący, identyfikuje przedmiot dowodu w postępowaniu cywilnym poprzez 
wskazanie, że takim przedmiotem są fakty mające dla rozstrzygnięcia znaczenie; 
art. 382 k.p.c. wskazuje, że podstawą orzeczenia dla sądu drugiej instancji jest 
materiał dowodowy zebrany przed tym sądem i przed sądem pierwszej instancji, 
a art. 316 § 1 k.p.c. nakazuje sądowi wydać orzeczenie na podstawie stanu rzeczy 
istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.  
Uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących tych przepisów 
w żaden sposób nie wskazuje na to, żeby doszło do ich naruszenia przed Sądem 
drugiej instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pozwany obszernie przytoczył 
orzecznic two Sądu Najwyższego, z którego wynika, że sąd drugiej instancji, jako 
sąd, którego rolą jest ponowne merytorycznie rozpoznanie sprawy, może 
poprzestać na odwołaniu się w uzasadnieniu własnego wyroku do materiału 
dowodowego zebranego przed sądem pierwszej instancji, bez potrzeby ponownego 
przytaczania poszczególnych okoliczności faktycznych i dowodów na ich poparcie, 
ale ma obowiązek jednoznacznego wskazania, jakie fakty przyjmuje za podstawę 
faktyczną własnego rozstrzygnięcia oraz czy akceptuje zaprezentow aną w sprawie 
przez sąd pierwszej instancji ocenę dowodów oraz – ewentualnie – w jakim 
zakresie i dlaczego jej nie akceptuje.  
Nie można odmówić racji pozwanemu, o ile wskazuje na istotne zachwianie 
proporcji, gdy chodzi o budowę uzasadnienia sądu drugiej instancji. 
Najwięcej  bowiem miejsca w uzasadnieniu własnego rozstrzygnięcia Sąd drugiej 
instancji poświęcił prezentacji stanowisk obu stron postępowania na 
poszczególnych etapach jego przebiegu. Sąd drugiej instancji przytoczył jednak 
także ustalenia fakty czne Sądu Rejonowego, wskazał na kryteria oceny dowodów 
przez ten Sąd oraz na poglądy prawne, które zadecydowały o wyniku postępowania 
w sprawie. Analiza uzasadnienia Sądu drugiej instancji nie pozostawia wątpliwości 
 15 
co do tego, że Sąd ten zaakceptował ust alenia faktyczne poczynione w sprawie 
przez Sąd pierwszej instancji i w nawiązaniu do nich odniósł się do problemów 
materialnoprawnych istotnych w sprawie. Trzeba podkreślić, że większość 
okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia była  między 
stronami bezsporna. Gdy chodzi o wnioski dowodowe pozwanego, to Sąd pierwszej 
instancji nie przeprowadził tych dowodów, co do których powód oświadczył, 
że przyznaje okoliczności, które pozwany zidentyfikował w tezach dowodowych 
jako podlegające udo wodnieniu za  ich pomocą. Tych wniosków dowodowych 
pozwany nie ponowił w apelacji, a zatem brak było podstaw do ich prowadzenia 
przez Sąd drugiej instancji.   
Artykuł 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., na naruszenie którego 
wskazuje skarżący, może  stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej 
tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich 
koniecznych elementów bądź zawiera oczywiste braki, które uniemożliwiają 
kontrolę kasacyjną wyroku (por. m.in. wyrok SN z 9 wrześ nia 2010 r., I CSK 679/10, 
nie publ. i powołane tu orzecznictwo). Takimi brakami nie jest dotknięte 
uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Jeśli ma ono niedostatki, to nie mają one 
takiego charakteru, żeby uniemożliwiły rozpoznanie skargi kasacyjnej.  
6. Zarzuty  naruszenia prawa materialnego przez Sąd drugiej instancji zostały 
przez pozwanego zgłoszone z argumentacją, że o nieprawidłowym zastosowaniu 
prawa materialnego ma decydować brak ustaleń faktycznych, na tle których 
prawo  materialne należało zastosować. Z t ym stanowiskiem nie można się zgodzić. 
Zakres dokonanych w sprawie ustaleń jest konsekwencją aktywności 
dowodowej  stron. Sądy obu instancji ustaliły, że pozwany był członkiem zarządu 
spółki z  ograniczoną odpowiedzialnością będącej dłużnikiem powoda z tytuł u 
wynagrodzenia za pracę zarówno w czasie, gdy dług ten powstał, jak i w czasie, 
gdy był bezskutecznie egzekwowany. Należność zasądzona na rzecz powoda 
prawomocnym wyrokiem nie została zapłacona, a egzekucje przeciwko spółce, 
z wniosku powoda, ale i innych  wierzycieli, okazały się bezskuteczna. 
Te okoliczności, w świetle art. 299 § 1 k.s.h. uzasadniały przypisanie pozwanemu 
odpowiedzialności za dochodzone pozwem roszczenie. Do pozwanego należało 
natomiast wykazanie przesłanek ekskulpacyjnych, określonych w art. 299 § 2 k.s.h. 
 16 
W świetle faktów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia trzeba stwierdzić, 
że przesłanek tych pozwany nie wykazał.  
Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się 
od odpowiedzialności jeżeli wykaże, że choć nie d oszło we właściwym czasie 
do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (lub nie wszczęto 
postępowania  układowego), to nie miało to miejsca z jego winy. W uzasadnieniu 
skargi kasacyjnej pozwany ostatecznie akceptuje stanowisko Sądów obu instancji, 
że przesłanki zwalniające członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 
za zobowiązania spółki nie mogą być konstruowane, w oparciu o art. 429 k.c., gdyż 
prowadziłoby to do poszerzenia ich katalogu w porównaniu z tym, który wynika 
z art. 299 § 2 k.s. h. Utrzymuje jednak, że przepis ten może mieć wyjątkowo 
zastosowanie w sprawie z uwagi na szczególne okoliczności faktyczne, 
a mianowicie to, że nie można mu przypisać winy w wyborze osób, którym 
powierzył przygotowanie i złożenie wniosku o ogłoszenie upad łości spółki. 
Ustanowienie pełnomocnika spółki (w tym prokurenta) nie wyłącza jednak 
odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 299 § 1 k.s.h., ponieważ 
działania i zaniechania pełnomocnika pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla 
reprezentowaneg o (art. 95 § 2 k.c.). Pozwany, z uwagi na nieznajomość języka 
i miejsce zamieszkania, nie może być przy tym traktowany inaczej niż członkowie 
zarządów spółek z ograniczoną odpowiedzialnością w tożsamych okolicznościach 
faktycznych.  
Sądy obu instancji okreś liły datę, w której stan 
spraw    spółki     z   ograniczoną       odpowiedzialnością uzasadniał wniosek 
o   ogłoszenie     jej    upadłości,  wskazały też daty, w których zostały 
złożone  wnioski    o   ogłoszenie    upadłości spółki. Nie sposób  jest przyjąć, 
że   wierzytelność    powoda    o   zapłacenie    mu  wynagrodzenia za pracę, z  uwagi 
na    obciążenia    majątku    spółki,     nie   zostałaby     zaspokojona    nawet    wtedy,  
gdyby do ogłoszenia upadłości spółki doszło wcześniej. Stawiając taką tezę, 
pozwany pomija, że  w toku postępowania wyjaśniał, iż do pewnego momentu 
sprawy spółki prowadzone były dobrze a jej majątek dawał gwarancję zaspokojenia 
wierzycieli.  
 17 
W świetle faktów ustalonych w sprawie nie sposób przyjąć, żeby Sąd 
Okręgowy dopuścił się zarzucane go mu naruszenia art. 299 § 2 k.s.h. przy ocenie 
odpowiedzialności pozwanego, dla której podstawę tworzy art. 299 § 1 k.s.h.  
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39814 k.p.c., Sąd Najwyższy 
orzekł, jak w sentencji.