Sygn. akt I CO 44/20  
 
 
  
POSTANOWIENIE  
 
  
Dnia 11 maja 2020 r.  
Sąd Najwyższy w składzie:  
  
SSN Anna Owczarek  
  
w sprawie z powództwa S.  sp. z o.o. w W .  
przeciwko M. z siedzibą w W . (Belgia) i V. z siedzibą w L . (Wielka Brytania)  
o zapłatę,  
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 maja 2020 r.,  
na skutek przedstawienia akt o sygn. XXVI GC (…) przez Sąd Okręgowy  
w W. celem oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy,   
 
 
  
odmawia oznaczenia sądu.  
  
UZASADNIENIE  
 
 
Sąd Okręgowy w W . wystąpił do Sądu Najwyższego o oznaczenie  na 
podstawie art. 45 k.p.c. sądu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy 
z powództwa S. sp. z o.o. z siedzibą w W . przeciwko M.  z siedzibą w W. (Belgia) 
oraz V.  z siedzibą w L . o zapłatę odszkodowania .   
Podstawa faktyczna powództwa oparta została na twierdzeniu, że p owód 
prowadzi działalność ha ndlową, w zakresie której pobiera od swych klientów 
płatności dokonywane kartami płatni czymi (w tym debetowymi i kredytowymi). 
W okresie objętym powództwem rozliczenia transakcji płatniczych za towary i usługi 
2 
 
powoda prowadzone były przez dwa podmioty - spółki prawa polskiego C. S.A. oraz 
R.  S.A. Agenci rozliczeniowi nie mieli wpływu na wys okość opłat interchange, 
stanowiących część opłaty łącznej, która została narzucona pozwanemu na skutek 
zmowy cenowej pozwanych oraz banków działających w Polsce. Jako podstawę 
prawną powództwa odszkodowawczego  powódka wskazała art. 415 k.c. w zw. z 
art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 20176 r. o roszczeniach o naprawienie 
szkody wyrządzonej przez naruszenia prawa konkurencji w związku ze 
stwierdzeniem działania w ramach zakazanego porozumienia zawartego pomiędzy 
pozwanymi, o którym mowa w art. 101 ust . 1 TFUE.  
Sąd Najwyższy zważył:  
Podstawą ustalenia j urysdykcj i krajowej  w sprawach cywilnych i handlowych 
są przepisy rozporządzeni a Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr (…) z  dnia 12 
grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznania orzeczeń sądowych or az ich 
wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.Urz.UE.L z 2012 r., Nr 351), 
który jest aktem prawnym o bezpośrednim zastosowaniu. Osoby mające miejsce 
zamieszkania na terytorium pa ństwa członkowskiego mogą być pozywane przed 
sądy innego państwa c złonkowskiego tylko zgodnie z przepisami ustanowionymi w 
sekcjach 2 -7 rozdziału II rozporządzenia (art. 5 ust. 1 rozp. (…)). Zarówno powód, 
jak i strona pozwana posiadają miejsce zamieszkania (równoznaczne z miejscem 
siedziby spółek handlowych w  myśl art. 63 rozp. (…)) w państwach członkowskich. 
Reguła jurysdykcj i ogóln ej określa, że  podmioty posiadające miejsce zamieszkania 
w państwie członkowskim mogą   być pozywa ne przed sądy tego państwa (art. 4 ust. 
1 rozp. (…)). Pozywanie   przed sądy innego państwa członkowskiego jest możliw e 
tylko wtedy, gdy w  sprawie wystąpią okoliczności uzasadniające jurysdykcję 
szczególną uregulowaną w sekcji 2 rozdziału II rozporządzenia.  Osoba , mająca 
miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego , może być pozwana 
w innym  państwie członkowskim przed sądy miejsca, w którym nast ąpiło lub 
może   nastąpić   zdarzenie wywołujące szkodę  (art. 7 pkt 2 rozp. (…)). 
W orzecznictw ie wyjaśn iono, że miejsce m, w którym nastąpiło lub może nastąpić 
zdarzenie wywołujące szkodę jest również miejsce materializacji szkody ( por. wyrok 
TSUE  z dnia 3 kwietnia 2014 r., C -387/12; wyrok TSUE z dnia 22 stycznia 2015 r., 
C-441/13). Wątpliwości w niniejszej sprawy budz i okoliczność , że powód nigdy 
3 
 
nie uiszczał zawyżonych opłat interchange na rzecz pozwanych, lecz na rzecz 
innych podmiotów, z którymi łączyły go stosunki umowne. W wyroku TSUE z dnia 
29 lipca 2019 r., C -451/18  przyjęto , że jednolite i ciągłe nar uszenie prawa 
konkurencji pociąga za sobą odpowiedzialność solidarną jego sprawców,  
a  pojęci e zawarte w art. 7 pkt 2 rozp. (…) obejmuje także  miejsce, w którym ceny 
zostały zniekształcone w wyniku zmowy naruszającej art. 101 TFUE, nawet jeżeli 
powództwo zostało skierowane przeciwko uczestnikowi kartelu, z którym 
poszkodowany nie nawiązał stosunków umownych. Uwzględnienie tej wykładni 
prowadzi do wniosku, że rozpoznanie sprawy podlega jurysdykcj i sądów polskich.  
Niemniej nie można podzielić stanowiska wnioskując ego Sądu, 
że w niniejszej sprawie , ze względu na brak możliwości ustalenia siedziby strony 
pozwanej na terytorium Polski , ma zastosowanie art. 45 k.p.c. W chwili 
stwierdzenia jurysdykcji sądów polskich, sąd właściwy rzeczowo i miejscowo 
powinien zostać ustalony na mocy odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania 
cywilnego. W  tym akcie prawnym, podobnie zresztą jak w rozporządzeniu unijnym, 
przewidziano zarówno właściwość ogólną ustalaną wedle siedziby strony 
pozwanej,  jak i właściwość przemienną - miejsca zdarzenia wywołującego szkodę 
(art. 35 k.p.c.). Zgodnie z uzasadnieniem wniosku o oznaczenie sądu właściwego 
in fine, Sąd Okręgowy stwierdził, że  zdarzenie wywołujące szkodę wystąpiło 
w Polsce, może zatem samodzielnie ustalić miejsce i odpowiednio  ocenić 
właściwość  miejscową. Z tych przyczyn nie zachodzi przewidziana art. 45 k.p.c.  
przesłanka  oznaczenia sądu właściwego.  
Ubocznie podnieść należy , że językowa wykładnia art. 35 k.p.c. prowadzi 
do wniosku, że przepis ten dotyczy jedynie miejsca działan ia sprawcy szkody, nie 
miejsca materializacji jej skutku. Wykładnia językowa jest jedną z metod wykładni, 
a pierwszeństwo norm prawa europejskiego przed normami wywiedzionymi z ustaw 
krajowych , nakazuje dokonywać takiej wykładni systemowej, która nie będzi e 
prowadzić do wewnętrznie sprzecznych wniosków. W   myśl rozporządzenia (…) 
miejscem nastąpienia szkody może być zarówno miejsce jej wyrządzenia, jak i 
miejsce jej materializacji. Jeżeli do zastosowania przepisów Kodeksu postępowania 
cywilnego doszło na skutek zastosowania przepisów unijnych uwzględniających 
taką definicję, to powinna ona być uwzględniania również przy interpretacji art. 35 
4 
 
k.p.c., w szczególności jeżeli   inne rodzaje wykładni prowadziłyby do wniosków 
wewnętrznie sprzecznych. W judykaturze przyj ęto, że pojęcie miejsca zdarzenia 
powodującego szkodę w rozumieniu art. 7 pkt 2 rozp.  (…) wskazuje bezpośrednio 
na krajowe sądy właściwe dla tego miejsca , z pominięciem konieczności 
zastosowania norm prawa   krajowego regulującego właściwoś ć miejscową w 
obrębie jurysdykcji określonej przepisami rozporządzenia ( por. m.in. wyrok TSUE z 
dnia 3 kwietnia 2014 r., C -387/12; wyrok   TSUE z dnia 22 stycznia 2015 r., C -
441/13). Przepisy rozporządzenia wskazują ogólnie na właściwość sądów państwa 
człon kowskiego określo nego przez dany łącznik ( por. np. art. 4 rozp. (…) - sądy 
państwa członkowskiego miejsca zamieszkania pozwanego; art. 7 pkt 6 rozp. (…) - 
sądy państwa członkowskiego siedziby trustu; art. 24 pkt 1 - sądy państwa 
członkowskiego, w  którym ni eruchomość jest położona), a dla jej określenia 
zastosowani e mają  przepisy prawa krajowego o właściwości miejscowej, w tym 
przypadku odsyłają ce bezpośrednio do sądu opisanego miejsca. Zatem nawet 
gdyby Sąd,  
do którego wpłynęło powództwo powziął wątpliwość  co do lokalizacji  
miejsca zdarzenia wywołującego szkodę w Polsce, to mógłby ją usunąć przy  
zastosowaniu przyjętych reguł wykładni prawa, ustalając tym samym właściwość 
miejscową według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.  
Z tych względów Sąd Najwyż szy orzekł jak w postanowieniu.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw  
5