DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  29 czerwca 2022  r. 
Poz. 1360  
 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
z dnia  9 czerwca 2022  r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks cywilny  
1. Na podstawie  art. 16 ust.  1 zdanie  pierwsze ustawy z  dnia 20  lipca 2000  r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i  nie-
których  innych aktów prawnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1461 ) ogłasza się w  załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity 
tekst ustawy z  dnia 23  kwietnia 1964  r. – Kodeks cywiln y (Dz. U. z 2020  r. poz.  1740 ), z uwzględnieniem zmian wprowa-
dzonych : 
1) ustawą z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych  (Dz. U. poz. 2320 , z 2021 r. poz. 1135  oraz z 2022  r. 
poz. 1002 ), 
2) ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustaw y – Kodeks cywilny  (Dz. U. poz. 1509) , 
3) ustawą z dnia 2 grudnia 2021  r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw  (Dz. U. poz. 2459)  
oraz zmian wynikających z  przepisów ogłoszonych przed dniem 2 czerwca  2022 r. 
2. Podany w  załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy  nie obejmuje : 
1) odnośnika nr 1 oraz art. 166 ustaw y z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320 , 
z 2021 r. poz. 1135  oraz z 2022  r. poz. 1002 ), które stanowi ą: 
„1) Niniejsza ustawa została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 29 października 2019 r. pod numerem 
2019/533/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funk-
cjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i a któw prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), 
które wdraża dyrektywę (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającą  
procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczący ch usług społeczeń-
stwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 241 z 17.09.2015, str. 1). ” 
„Art. 166. Ustawa wchodzi w życie z dniem  5 października 2021  r., z wyjątkiem:  
1) art. 145 i art. 146, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;  
2) art. 80, art. 115, art. 144 i art. 161, które wchodzą w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia;  
3) art. 96 pkt 18, art. 130, art. 134, art. 149 ust. 1 oraz art. 150, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia 
ogłoszenia;  
4) art. 38 ust. 6, art. 50, ar t. 52 ust. 5 –7, art. 54 ust. 1 –5 oraz art. 57 ust. 4, które wchodzą w życie po upływie 30 dni 
od dnia ogłoszenia;  
5) art. 9 ust. 1 pkt 1 –8, art. 11 pkt 2, art. 16 ust. 1, art. 18 ust. 2, art. 28 pkt 2 lit. b i c, art. 31, art. 63, art. 83 oraz 
art. 141, k tóre wchodzą w życie z dniem określonym w komunikacie wydanym na podstawie art. 155 ust. 10;   
6) art. 122, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., z wyjątkiem pkt 5, który wchodzi w życie z dniem 
1 stycznia 2026 r.;  
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 1360  
 
 7) art. 58 ust. 1 pkt 4, któr y wchodzi w życie z dniem 1 października 2022 r.;   
8) art. 126 pkt 8, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.;  
9) art. 9 ust. 1 pkt 9, który wchodzi w życie z dniem 1 października 2026 r.;  
10) art. 82 pkt 2, w zakresie dodawanego art. 100b, i ar t. 159, które wchodzą w życie z dniem 1 października 2028 r.;  
11) art. 82 pkt 1, 2, w zakresie dodawanego art. 100a, i pkt 3 –21, art. 93, art. 96 pkt 1 –17 i 19, art. 105 oraz art. 162, 
które wchodzą w życie z dniem 1 października 2029 r. ”; 
2) art. 2 i art. 3 ustaw y z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. poz. 1509) , które stanowi ą: 
„Art. 2. Do zdarzeń, których skutkiem jest niemożność nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej przez naj-
bliższych członków rodziny z  poszk odowanym z  powodu wyrządzenia u  niego ciężkiego i  trwałego uszkodzenia ciała 
lub wywołania rozstroju zdrowia, powstałych przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, stosuje się przepis 
art. 4462 ustawy zmienianej w  art. 1. 
Art. 3. Ustawa wchodzi w  życie  po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia. ”; 
3) art. 8–10 i art. 12  ustawy z dnia 2 grudnia 2021  r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania 
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.  U. poz. 2459) , które stanowią:  
„Art. 8. Do mediacj i oraz postępowania pojednawczego wszczętych i  niezakończonych  przed dniem wejścia 
w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.  
Art. 9. Do umów zawartych przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.  
Art. 10. Do roszczeń, o  których mowa w  art. 6881 § 1 ustawy zmienianej w  art. 1, powstałych przed dniem wejścia 
w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. ” 
„Art. 12. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 6  miesięcy od dnia ogłoszenia, z  wyjątkiem:  
1) art. 4 i  art. 11, które wchodzą w  życie z  dniem następującym po dniu ogłoszenia;  
2) art. 3 i  art. 5–7, które wchodzą w  życie z  dniem 1  stycznia 2022  r.”. 
Marszałek Sejmu: E. Witek  
 
 
 
 
 
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 1360  
 
 Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej  z dnia 9 czerwca 2022  r. (poz . 1360 ) 
USTAWA  
z dnia 23  kwietnia 1964  r. 
Kodeks cywilny1) 
KSIĘGA PIERWSZA  
CZĘŚĆ OGÓLNA  
TYTUŁ I  
Przepisy wstępne  
Art. 1. Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i  osobami prawnymi.  
Art. 2. (uchylony)  
Art. 3. Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z  jej brzmienia lub celu.  
Art. 4. (uchylony)  
Art. 5. Nie można czynić ze swego prawa użytku,  który by był sprzeczny ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem 
tego prawa lub z  zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za 
wykonywanie prawa i  nie korzysta z  ochrony.  
Art. 6. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z  faktu tego wywodzi skutki prawne.  
Art. 7. Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary.  
TYTUŁ II  
Osoby  
DZIAŁ I  
Osoby fizyczne  
Rozdział I  
Zdolność prawna  i zdolność do czynności prawnych  
Art. 8. § 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 9. W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przyszło ono na świat żywe.  
Art. 10. § 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osie mnaście.  
§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w  razie unieważnienia małżeństwa.  
Art. 11. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z  chwilą uzyskania pełnoletności.  
Art. 12. Nie mają zdolności do czynności pra wnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłas nowol-
nione  całkowicie.  
Art. 13. § 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby  
psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w  szczególności pijaństwa lub narkomanii , 
nie jest w  stanie kierować swym postępowaniem.  
§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską . 
 
1) Niniejsza ustawa dokonuje w  zakresie swojej regulacji transpozycji dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady  
z dnia 8  czerwca 2000  r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w  szczególności handlu 
elektronicznego w  ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o  handlu elektronicznym) (Dz. Urz. WE L 178  z 17.07.2000,  str. 1; 
Dz. Urz. UE Polskie w ydanie specjalne, rozdz. 13, t.  25, str.  399).  
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 1360  
 
 Art. 14. § 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.  
§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawiera-
nych w  drobnych bieżących sprawach życia codzien nego, umowa taka staje się ważna z  chwilą jej wykonania, chyba że 
pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.  
Art. 15. Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby 
ubezwłasnowolnione częściowo.  
Art. 16. § 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z  powodu choroby psychicznej, niedoroz -
woju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w  szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli sta n tej 
osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.  
§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.  
Art. 17. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, do ważności czyn ności prawnej, przez którą osoba 
ograniczona w  zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest 
zgoda jej przedstawiciela ustawowego.  
Art. 18. § 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczon ą w zdolności do czynności prawnych bez 
wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.  
§ 2. Osoba ograniczona w  zdolności do czynności prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdol-
ności  do czynności prawnych.  
§ 3. Strona, która zawarła umowę z  osobą ograniczoną w  zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się 
na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jednak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do 
potwierdz enia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.  
Art. 19. Jeżeli osoba ograniczona w  zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności praw-
nej, do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność  jest nieważna.  
Art. 20. Osoba ograniczona w  zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawie-
rać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w  drobnych bieżących sprawach życia codziennego.  
Art. 21. Osoba ograniczona w  zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego roz po-
rządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z  ważnych powodów inaczej postanowi.  
Art. 22. Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w  zdolności do czynności prawnych oddał jej określone 
przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w  zakresie czynności prawnych, które tych 
przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda 
przedst awiciela ustawowego.  
Art. 221. Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą  z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bez-
pośrednio  z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.  
Art. 23. Dobra osobiste człowieka, jak w  szczególności zdrowie, woln ość, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub 
pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza 
i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w  innych przepisach.  
Art. 24. § 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, 
chyba że nie jest ono bezprawne. W  razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się 
naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w  szczególności ażeby złożyła oświadczenie od-
powiedniej treści i  w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w  kodeksie może on również żądać zadość uczy-
nienia pieniężnego lub zapłat y odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.  
§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej 
naprawienia na zasadach ogólnych.  
§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom p rzewidzianym w  innych przepisach, w  szczególności w  prawie 
autorskim oraz w  prawie wynalazczym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 1360  
 
 Rozdział II  
Miejsce zamieszkania  
Art. 25. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w  której osoba ta przebywa z  zamiarem stałego 
pobytu.  
Art. 26. § 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców  
albo tego z  rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie 
władzy rodzicielskiej.  
§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce  
zamieszkania dziecka jest u tego z  rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeże li dziecko nie przebywa stale u żadnego 
z rodziców, jego miejsce zam ieszkania określa sąd opiekuńczy.  
Art. 27. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna.  
Art. 28. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.  
Rozdział III  
Uznanie za zmarłego  
Art. 29. § 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, 
w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w  chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył 
lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.  
§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w  którym zaginiony ukończyłby lat 
dwadzieścia trzy.  
Art. 30. § 1. Kto zaginął w  czasie podróży powietrznej lub morskiej w  związku z  katastrofą statku lub okrętu albo 
w związku z  innym szczegól nym zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, w  którym  
nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.  
§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna si ę z upły-
wem roku od dnia, w  którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a  jeżeli nie miał portu przeznaczenia – 
z upływem lat dwóch od dnia, w  którym była ostatnia o  nim wiadomość.  
§ 3. Kto zaginął w  związku z  bezpośrednim niebezpieczeństw em dla życia nieprzewidzianym w  paragrafach poprze-
dzających, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia, w  którym niebezpieczeństwo ustało albo według 
okoliczności powinno było ustać.  
Art. 31. § 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w  chwili o znaczonej w  orzeczeniu o  uznaniu za zmarłego.  
§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej 
prawdopodobna, a  w braku wszelkich danych – pierwszy dzień terminu, z  którego upływem uznanie za z marłego stało się 
możliwe.  
§ 3. Jeżeli w  orzeczeniu o  uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko datą dnia, za chwilę domniemanej 
śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.  
Art. 32. Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im ws pólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły  
jednocześnie.  
DZIAŁ II  
Osoby prawne  
Art. 33. Osobami prawnymi są Skarb Państwa i  jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają oso-
bowość prawną.  
Art. 331. § 1. Do jednostek organizacyjnych  niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność 
prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o  osobach prawnych.  
§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, o  której mowa  w § 1, odpowiedzialność 
subsydiarną ponos zą jej członkowie; odpowiedzialność ta powstaje z  chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się  nie-
wypłacalna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 1360  
 
 Art. 34. Skarb Państwa jest w  stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i  obowiązków, które dotyczą mienia 
państwowego nienależącego do innych p aństwowych osób prawnych.  
Art. 35. Powstanie, ustrój i  ustanie osób prawnych określają właściwe przep isy; w  wypadkach i  w zakresie w przepi-
sach tych przewidzianych organizację i  sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut.  
Art. 36. (uchylony)  
Art. 37. § 1. Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z  chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, chyba że  
przepisy szczególne stanowią inaczej.  
§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i  sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.  
Art. 38. Osoba prawna działa przez swoje organy w  sposób przewidziany w  ustawie i  w opartym na niej statucie.  
 Art. 39.  § 1. Je żeli zawieraj ący umow ę jako organ osoby prawnej nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, 
ważność umowy zale ży od jej potwierdzenia przez osob ę prawn ą, w której imieniu umowa zosta ła zawarta.  
§ 2. Druga strona mo że wyznaczy ć osobie prawnej, w której imieniu umowa zosta ła zawarta, odpowiedni ter min do 
potwierdzenia umowy; staje si ę wolna po bezskutecznym up ływie wyznaczonego terminu.  
§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawar ł umow ę jako organ osoby prawnej, obowi ązany jest do zwrotu tego, co 
otrzyma ł od drugiej strony w wy konaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, któr ą druga strona ponios ła przez to, że 
zawar ła umow ę nie wiedz ąc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.  
§ 4. Jednostronna czynno ść prawna dokonana przez dzia łającego jako organ osob y prawnej bez umocowania albo 
z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w imieniu osoby  
prawnej, zgodzi ł się na dzia łanie bez umocowania, stosuje si ę odpowiednio przepisy o zawarciu umowy bez umoc owania.  
§ 5. Przepis § 3 stosuje si ę odpowiednio w przypadku, gdy czynno ść prawna zosta ła dokonana w imieniu osoby praw-
nej, która nie istnieje.  
Art. 40. § 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że 
przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Pań-
stwa.  
§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od państwo-
wej osoby prawnej na rzecz  Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z  osobą prawną za zobowiązania powstałe 
w okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej według 
stanu z  chwili przejęcia, a  według cen z  chwili z apłaty.  
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samor ządu terytorialnego i samo rządo-
wych osób prawnych.  
Art. 41. Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą os oby prawnej jest miejscowość, w której ma 
siedzibę jej organ zarządzający.  
Art. 42. § 1. Jeżeli osoba prawna nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu  
albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, sąd ustanawia dla niej kuratora. K urator podlega 
nadzorowi sądu, który go ustanowił.  
§ 2. Do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1, albo ustanowienia likwidatora kurator 
reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczen iu sądu.  
§ 3. Kurator niezwłocznie podejmuje czynności zmierzające do powołania albo uzupełnienia składu organu osoby 
prawnej uprawnionego do jej reprezentowania, a w razie potrzeby do jej likwidacji.  
§ 4. Pod rygorem nieważności kurator jest obowiązany uzyskać zezwolenie sądu rejestrowego na:  
1) nabycie i zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz na dokonanie czynności prawnej, na podstawie 
której następuje oddanie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do czasowego korzystani a;  
2) nabycie i zbycie oraz obciążanie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości.  
Art. 421. § 1. Kuratora ustanawia się na okres nieprzekraczający roku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach 
można przedłużać ustanowienie kurator a na czas oznaczony, jeżeli czynności kuratora, o których mowa w art. 42 § 3, 
nie mogły zostać zakończone przed upływem okresu, na który został ustanowiony.  
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 1360  
 
 § 2. Jeżeli czynności podjęte przez kuratora nie doprowadziły do powołania lub uzupełnienia składu  organu osoby 
prawnej uprawnionego do jej reprezentowania albo jej likwidacji, występuje on niezwłocznie z wnioskiem do sądu rejestro-
wego o rozwiązanie osoby prawnej. Nie narusza to uprawnień kuratora do wystąpienia z żądaniem rozwiązania osoby praw-
nej na podstawie odrębnych przepisów.  
Art. 43. Przepisy o  ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.  
DZIAŁ III  
Przedsiębiorcy i  ich oznaczenia  
Art. 431. Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i  jednostka organizac yjna, o  której mowa  w art. 331 § 1, 
prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.  
Art. 432. § 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.  
§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.  
Art. 433. § 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących 
działalność na tym samym rynku.  
§ 2. Firma nie może wprowadzać w  błąd, w  szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działalności pr zed-
siębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.  
Art. 434. Firmą osoby fizycznej jest jej imię i  nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub okreś leń 
wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.  
Art. 435. § 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.  
§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w  skrócie, a  ponadto może wska-
zywać na przedmiot działalności, siedzibę tej osoby oraz inne określenia dowolnie obrane.  
§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków 
tej osoby z  powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w  firmie nazwiska albo ps eudonimu osoby fizycznej 
wymaga pisemnej zgody tej osoby, a  w razie jej śmierci – zgody jej małżonka i  dzieci.  
§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis  art. 432 § 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 436. Firma oddziału osoby prawnej zawie ra pełną nazwę tej osoby oraz określenie „oddział ” ze wskazaniem miej-
scowości, w  której oddział ma siedzibę.  
Art. 437. Zmiana firmy wymaga ujawnienia w  rejestrze. W  razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej 
dotychczasową firmę z  wyjątkiem okre ślenia wskazującego formę prawną osoby prawnej , jeżeli uległa ona zmianie. 
To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.  
Art. 438. § 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w  firmie, spółka 
może zachować w  swej firmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a  w razie jego śmierci – 
za zgodą jego małżonka i  dzieci.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio w  wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez 
inną osob ę fizyczną będącą jej następcą prawnym.  
§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić 
dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.  
Art. 439. § 1. Firma nie  może być zbyta.  
§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to 
w błąd.  
Art. 4310. Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania  
tego dzia łania, chyba że nie jest ono bezprawne. W  razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skut-
ków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w  odpowiedniej treści i  formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody  mająt-
kowej lub wydania korzyści u zyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ III  
Mienie  
Art. 44. Mieniem jest własność i  inne prawa majątkowe.  
Art. 441. § 1. Własność i  inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi Państwa albo 
innym państwowym osobom prawnym.  
§ 2. Uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób prawnych określają odrębne przepisy, 
w szczególności regulujące ich ustrój.  
Art. 45. Rzeczami w  rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.  
Art. 46. § 1. Nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), 
jak również budynki trwale z  gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stano-
wią odrębny od gruntu przedmi ot własności.  
§ 2. Prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy.  
Art. 461. Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do 
prowadzenia działalności wytwórczej w  rolnictwie w  zakresie produkcj i roślinnej i  zwierzęcej, nie wyłączając produkcji 
ogrodniczej, sadowniczej i  rybnej.  
Art. 47. § 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i  innych praw rzeczowych.  
§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od n iej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany 
całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.  
§ 3. Przedmioty połączone z  rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.  
Art. 48. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w  szczególności 
budynki i  inne urządzenia trwale z  gruntem związane, jak również drzewa i  inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.  
Art. 49. § 1. Urządzenia służące d o doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz 
inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w  skład przedsiębiorstwa.  
§ 2. Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o  których mow a w § 1, i jest ich właścicielem, może żądać, aby 
przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba 
że w umowie strony postanowiły inaczej. Z  żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także przedsię-
biorca.  
Art. 50. Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane z  jej własnością.  
Art. 51. § 1. Przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z  innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie 
z jej przeznac zeniem, jeżeli pozostają z  nią w  faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.  
§ 2. Nie może być przynależnością rzecz nienależąca do właściciela rzeczy głównej.  
§ 3. Przynależność nie traci tego charakteru przez przemijające pozbawienie jej faktycznego z wiązku z  rzeczą główną.  
Art. 52. Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że 
co innego wynika z  treści czynności albo z  przepisów szczególnych.  
Art. 53. § 1. Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej pło dy i inne odłączone od niej części składowe, o  ile według zasad 
prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z  rzeczy.  
§ 2. Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego.  
Art. 54. Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie ze swym społeczno -gospodarczym przezna-
czeniem.  
Art. 55. § 1. Uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki naturalne, które zostały odłączone od rzeczy  
w czasie trwania jego uprawnienia, a  pożytki cywilne – w stosunku do czasu trwania tego uprawnienia.  
§ 2. Jeżeli uprawniony do pobierania pożytków poczynił nakłady w  celu uzyskania pożytków, które przypadły innej 
osobie, należy mu się od niej wynagrodzenie za te nakłady. Wynagrodzenie nie może przenosić wartości poż ytków.  
  
Dziennik  Ustaw  – 9 – Poz. 1360  
 
 Art. 551. Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i  materialnych przeznaczonym 
do prowadzenia działalności gospodarczej.  
Obejmuje ono w  szczególności:  
1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodręb nione części (nazwa przedsiębiorstwa);  
2) własność nieruchomości lub ruchomości, w  tym urządzeń, materiałów, towarów i  wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe  
do nieruchomości lub ruchomości;  
3) prawa wynikające z  umów najmu i  dzierżawy nieruchomości lub ruchomo ści oraz prawa do korzystania z nierucho-
mości lub ruchomości wynikające z  innych stosunków prawnych;  
4) wierzytelności, prawa z  papierów wartościowych i  środki pieniężne;  
5) koncesje, licencje i  zezwolenia;  
6) patenty i  inne prawa własności przemysłowej;  
7) majątkowe prawa autorskie i  majątkowe prawa pokrewne;  
8) tajemnice przedsiębiorstwa;  
9) księgi i  dokumenty związane z  prowadzeniem działalności gospodarczej.  
Art. 552. Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w  skład przedsię-
biorstwa, chyba że co innego wynika z  treści czynności prawnej albo z  przepisów szczególnych.  
Art. 553. Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z  gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urzą-
dzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi 
z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.  
Art. 554. Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego 
zobowiązania związane z  prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w  chwili nabycia nie wiedział o  tych 
zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego 
przedsiębiorstwa lub gospo darstwa według stanu w  chwili nabycia, a  według cen w  chwili zaspokojenia wierzy ciela. 
Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.  
TYTUŁ IV  
Czynności prawne  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 56. Czynność prawna wywołuje nie t ylko skutki w  niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z  ustawy, z  za-
sad współżycia społecznego i  z ustalonych zwyczajów.  
Art. 57. § 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, 
zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne.  
§ 2. Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony nie dokona oznaczonych roz porzą-
dzeń prawem.  
Art. 58. § 1. Czynność prawna sprzeczna z  ustawą albo mająca na celu o bejście ustawy jest nieważna, chyba że właś ciwy  
przepis przewiduje inny skutek, w  szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą 
odpowiednie przepisy ustawy.  
§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z  zasadami współ życia społecznego.  
§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w  mocy co do pozostałych 
części, chyba że z  okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.  
Art. 59. W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie 
roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w  stosunku do niej, jeżeli strony o  jej rosz-
czeniu wiedziały albo jeżeli u mowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku 
od jej zawarcia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 10 – Poz. 1360  
 
 Art. 60. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być 
wyrażona przez każde zachowanie się tej osob y, które ujawnia jej wolę w  sposób dostateczny, w  tym również przez ujaw-
nienie tej woli w  postaci elektronicznej (oświadczenie woli).  
Art. 61. § 1. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z  chwilą, gdy doszło do niej w  taki 
sposó b, że mogła zapoznać się z  jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie 
z tym oświadczeniem lub wcześniej.  
§ 2. Oświadczenie woli wyrażone w  postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z  chwilą, gdy wprowadzo no je do 
środka komunikacji elektronicznej w  taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z  jego treścią.  
Art. 62. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego, że zanim do tej osoby 
doszło, składający je zmarł lub utr acił zdolność do czynności prawnych, chyba że co innego wynika z  treści oświadczenia, 
z ustawy lub z  okoliczności.  
Art. 63. § 1. Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zgodę 
także przed złożeniem oś wiadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po zło-
żeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty.  
§ 2. Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna, oświadczenie obejmujące zgodę osoby 
trzecie j powinno być złożone w  tej samej formie.  
Art. 64. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia 
woli, zastępuje to oświadczenie.  
Art. 65. § 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w  których zło-
żone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.  
§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i  cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym 
brzmieniu.  
Art. 651. Przepisy  o oświadczeniach woli stosuje się odpowiednio do innych oświadczeń.  
DZIAŁ II  
Zawarcie umowy  
Art. 66. § 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia 
tej umowy.  
§ 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w  ofercie terminu, w  ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, oferta złożona 
w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy 
nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w  inny sposób przestaje wiązać z  upływem czasu, w  którym składający ofertę 
mógł w  zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.  
Art. 661. § 1. Oferta złożona w  postaci elektronicznej wiąże składającego, jeżeli druga strona ni ezwłocznie potwierdzi 
jej otrzymanie.  
§ 2. Przedsiębiorca składający ofertę w  postaci elektronicznej jest obowiązany przed zawarciem umowy poinformować 
drugą stronę w  sposób jednoznaczny i  zrozumiały o:  
1) czynnościach technicznych składających się na proc edurę zawarcia umowy;  
2) skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;  
3) zasadach i  sposobach utrwalania, zabezpieczania i  udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej 
umowy;  
4) metodach i  środkach techniczn ych służących wykrywaniu i  korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które 
jest obowiązany udostępnić drugiej stronie;  
5) językach, w  których umowa może być zawarta;  
6) kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o  ich dostępności w  postaci elektronicznej.  
§ 3. Przepis  § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli przedsiębiorca zaprasza drugą stronę do rozpoczęcia negocjacji, skła-
dania ofert albo do zawarcia umowy w  inny sposób.  
§ 4. Przepisy  § 1–3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicz nej albo podobnych środ-
ków indywidualnego porozumiewania się na odległość. Nie stosuje się ich także w  stosunkach między przedsiębiorcami, 
jeżeli strony tak postanowiły.  
  
Dziennik  Ustaw  – 11 – Poz. 1360  
 
 Art. 662. § 1. W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być odwołana przed zaw arciem umowy, jeżeli 
oświadczenie o  odwołaniu zostało złożone drugiej stronie przed wysłaniem przez nią oświadczenia o  przyjęciu oferty.  
§ 2. Jednakże oferty nie można odwołać, jeżeli wynika to z  jej treści lub określono w  niej termin przyjęcia.  
Art. 67. Jeżeli oświadczenie o  przyjęciu oferty nadeszło z  opóźnieniem, lecz z  jego treści lub z  okoliczności wynika, 
że zostało wysłane w  czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie 
drugą stronę, iż wskutek opóźnien ia odpowiedzi poczytuje umowę za niezawartą.  
Art. 68. Przyjęcie oferty dokonane z  zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje się za nową ofertę.  
Art. 681. § 1. W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z  zastrzeżeniem zmian l ub uzupełnień nie-
zmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie. W  takim wypadku strony wiąże umowa o  treści określonej  
w ofercie, z  uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w  odpowiedzi na nią.  
§ 2. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli w  treści oferty wskazano, że może ona być przyjęta 
jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga strona 
w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyj ęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy, a  zgody tej 
niezwłocznie nie otrzymała.  
Art. 682. Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z  którą pozostaje w  stałych stosunkach gospodarczych, ofertę za-
warcia umowy w  ramach swej działalności, brak  niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.  
Art. 69. Jeżeli według ustalonego w  danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty dojście do składającego 
ofertę oświadczenia drugiej strony o  jej przyjęciu nie jest wymagane, w  szczególnośc i jeżeli składający ofertę żąda nie-
zwłocznego wykonania umowy, umowa dochodzi do skutku, skoro druga strona w  czasie właściwym przystąpi do jej wy-
konania; w  przeciwnym razie oferta przestaje wiązać.  
Art. 70. § 1. W  razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w  chwili otrzymania przez składającego ofertę 
oświadczenia o  jej przyjęciu, a  jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o  jej przyjęciu nie jest wymagane – 
w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.  
§ 2. W razie wątpliwo ści umowę poczytuje się za zawartą w  miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświadcze-
nia o  jej przyjęciu, a  jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o  jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta jest 
składana w  postaci elektronicznej – w miejscu zamieszkania albo w  siedzibie składającego ofertę w  chwili zawarcia umowy.  
Art. 701. § 1. Umowa może być zawarta w  drodze aukcji albo przetargu.  
§ 2. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki aukcji albo  przetargu 
albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków.  
§ 3. Ogłoszenie, a  także warunki aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub odwołane tylko wtedy, gdy zastrzeżono 
to w ich treści.  
§ 4. Organizator od chwili udostępnienia warunków, a  oferent od  chwili złożenia oferty zgodnie z  ogłoszeniem aukcji  
albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z  postanowieniami ogłoszenia, a  także warunków aukcji albo przetargu.  
Art. 702. § 1. Oferta złożona w  toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukc ji (licytant) złożył ofertę korzyst-
niejszą , chyba że w  warunkach aukcji zastrzeżono inaczej.  
§ 2. Zawarcie umowy w  wyniku aukcji następuje z  chwilą udzielenia przybicia.  
§ 3. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w  ustawie, zarówno organi-
zator aukcji, jak i  jej uczestnik, którego oferta została przyjęta, mogą dochodzić zawarcia umowy.  
Art. 703. § 1. Oferta złożona w  toku przetargu przestaje wiązać, gdy została wybrana inna oferta albo gdy przetarg 
został zamknięty bez  wybrania którejkolwiek z  ofert, chyba że w  warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.  
§ 2. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie uczestników przetargu o  jego wyniku albo o  za-
mknięciu przetargu bez dokonania wyboru.  
§ 3. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w  drodze przetargu stosuje się przepisy dotyczące przyjęcia oferty, chyba że 
w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. Przepis  art. 702 § 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 704. § 1. W  warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien , 
pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie  jej 
zapłaty (wadium).  
  
Dziennik  Ustaw  – 12 – Poz. 1360  
 
 § 2. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty , uchyla się od zawarcia umowy, której ważność 
zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w  ustawie, organizator aukcji albo przetargu może pobraną 
sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z  przedmiotu zabezpieczenia. W  pozostałych wypadkach  zapłacone wadium 
należy niezwłocznie zwrócić, a  ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli organizator aukcji albo przetargu uchyla się od 
zawarcia umowy, ich uczestnik, którego oferta została wybrana, może żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawienia 
szkody.  
Art. 705. § 1. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważnienia zawartej umowy, jeżeli 
strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca w  porozumieniu z  nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu 
w sposób sprzeczny z  prawem lub dobrymi obyczajami. Jeżeli umowa została zawarta na cudzy rachunek, jej unieważnienia 
może żądać także ten, na czyj rachunek umowa została zawarta, lub dający zlecenie.  
§ 2. Uprawnienie powyższe wygasa z  upływem miesiąca od dnia, w  którym upraw niony dowiedział się o  istnieniu 
przyczyny unieważnienia, nie później jednak niż z  upływem roku od dnia zawarcia umowy.  
Art. 71. Ogłoszenia, reklamy, cenniki i  inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, poczytuje się  
w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.  
Art. 72. § 1. Jeżeli strony prowadzą negocjacje w  celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy 
strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji.  
§ 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z  naruszeniem dobrych obyczajów, w  szczególności bez za-
miaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to,  że liczyła na zawarcie 
umowy.  
Art. 721. § 1. Jeżeli w  toku negocjacji strona udostępniła informacje z  zastrzeżeniem poufności, druga strona jest obowią-
zana do nieujawniania i  nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych informacji dla  własnych 
celów, chyba że strony uzgodniły inaczej.  
§ 2. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków, o  których mowa  w § 1, uprawniony może żądać 
od drugiej strony naprawienia szkody albo wydania uzyskanych przez nią korzyści.  
DZIAŁ III  
Forma czynności prawnych  
Art. 73. § 1. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, dokumentową albo elektroniczną, czyn-
ność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.  
§ 2. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej 
formy jest nieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla 
wywołania określonych skutków czynno ści prawnej.  
Art. 74. § 1. Zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności ma ten skutek, 
że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest  w sporze dopuszczalny dowód  z zeznań świadków lub  z przesłuchania 
stron na f akt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej, dokumentowej albo elek-
tronicznej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.  
§ 2. Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej, dokumento wej albo elektronicznej przewidzianej dla celów 
dowodowych dowód  z zeznań świadków lub z  przesłuchania stron jest dopuszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, 
żąda tego konsument  w sporze  z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą 
dokumentu.  
§ 3. Jeżeli forma pisemna, dokumentowa albo elektroniczna jest zastrzeżona dla oświadczenia jednej ze stron,  w razie 
jej niezachowania dowód  z zeznań świadków lub z  przesłuchania stron na fakt dokonania tej czynności jest dopuszczalny 
także na żądanie drugiej strony.  
§ 4. Przepisów  o skutkach niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej dla celów 
dowodowych nie stosuje się do czynności prawnych  w stosunkach między przedsiębiorcami.  
Art. 75. (uchylony)  
Art. 751. § 1. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania powinno być do-
konane w  formie pisemnej z  podpisami notarialnie poświadczonymi.  
§ 2. Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru powinno być wpisane do rejestru.  
  
Dziennik  Ustaw  – 13 – Poz. 1360  
 
 § 3. Przepis  § 2 stosuje się odpowiednio w  wypadku wydzierżawienia przedsiębiorstwa lub ustanowienia na nim użyt-
kowania.  
§ 4. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o  formie czynności prawnych dotyczących nieruc homości.  
Art. 76. Jeżeli strony zastrzegły  w umowie, że określona czynność prawna między nimi ma być dokonana  w szczegól-
nej formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy. Jednakże gdy strony zastrzegły 
dokonanie czynności w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, nie określając skutków niezachowania tej 
formy,  w razie wątpliwości poczytuje się, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.  
Art. 77. § 1. Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania ta kiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały  
w celu jej zawarcia.  
§ 2. Jeżeli umowa została zawarta  w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, jej rozwiązanie za zgodą obu 
stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie wymaga za chowania formy dokumentowej, chyba że ustawa 
lub umowa zastrzega inną formę.  
§ 3. Jeżeli umowa została zawarta w  innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania 
takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w  celu jej zaw arcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej wypowie-
dzenie powinno być stwierdzone pismem.  
Art. 771. § 1. W wypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy pisemnej jedna 
strona niezwłocznie potwierdzi w  piśmie skierowanym do dru giej strony, a  pismo to zawiera zmiany lub uzupełnienia 
umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa o  treści określonej w  piśmie potwierdzającym, chyba że 
druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła na piśmie.  
§ 2. W przypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy dokumentowej jedna strona  
niezwłocznie potwierdzi  w dokumencie skierowanym do drugiej strony,  a dokument ten zawiera zmiany lub uzupełnienia 
umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąż e umowa  o treści określonej  w dokumencie potwierdzającym, chyba że  
druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła  w dokumencie.  
Art. 772. Do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli  w postaci 
dokumentu,  w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie.  
Art. 773. Dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się  z jej treścią.  
Art. 78. § 1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na 
dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących 
treść oświadczeń woli, z  których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z  których każdy obejmuje 
treść oświadczenia woli jednej ze stron i  jest przez nią podpisany.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 781. § 1. Do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarc za złożenie oświadczenia woli w postaci  
elektronicznej i  opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym.  
§ 2. Oświadczenie  woli złożone w  formie elektronicznej jest równoważne z  oświadczeniem woli złożonym w  formie 
pisemnej.  
Art. 79. Osoba niemogąca pisać może złożyć oświadczenie woli  w formie pisemnej w  ten sposób, że uczyni na doku-
mencie tuszowy odcisk palca,  a obok tego od cisku osoba przez nią upoważniona wypisze jej imię  i nazwisko oraz złoży 
swój podpis, albo  w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się osoba przez niego upoważniona, a  jej 
podpis będzie poświadczony przez notariusza, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa  
z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie osoby niemogącej pisać.  
Art. 80. (uchylony)  
Art. 81. § 1. Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczen ia 
daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nieuczestniczących w  dokonaniu tej czynności prawnej (data 
pewna).  
§ 2. Czynność prawna ma datę pewną także w  wypadkach następujących:  
1) w razie stwierdzenia dokonania czynności w  jakimkolwie k dokumencie urzędowym – od daty dokumentu urzędowego;  
2) w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy, organ 
jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza – od daty wzmianki;  
3) w razie op atrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu dokumentu w  postaci elektronicznej – od daty 
opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu.  
§ 3. W razie śmierci jednej z  osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę podp isu na dokumencie 
uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby.  
  
Dziennik  Ustaw  – 14 – Poz. 1360  
 
 DZIAŁ IV  
Wady oświadczenia woli  
Art. 82. Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z  jakichkolwiek powodów znajdowała się w  stanie  
wyłączającym świadome albo swobodne powzięci e decyzji i  wyrażenie woli. Dotyczy to w  szczególności choroby  psychicznej, 
niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.  
Art. 83. § 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie 
takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czyn-
ności.  
§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej , dokonanej na podsta-
wie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, 
chyba że działała w  złej wierze.  
Art. 84. § 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadcze-
nia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne 
jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała o na o błędzie lub 
mogła z  łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.  
§ 2. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie 
działał pod wpływem błędu i  oceniał  sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).  
Art. 85. Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy 
złożeniu oświadczenia.  
Art. 86. § 1. Jeżeli błąd wywołała druga stro na podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli 
złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył 
treści czynności prawnej.  
§ 2. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o  podstępie wiedziała i  nie zawiadomiła 
o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna.  
Art. 87. Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może 
uchylić  się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z  okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu 
lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.  
Art. 88. § 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które  zostało złożone innej osobie pod wpływem 
błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.  
§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w  razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia, a  w razie groźby – 
z upływem roku od chwili, k iedy stan obawy ustał.  
DZIAŁ V  
Warunek  
Art. 89. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych albo wynikających z  właściwości czynności prawnej, 
powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i  niepewnego (warun ek). 
Art. 90. Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono.  
Art. 91. Warunkowo uprawniony może wykonywać wszelkie czynności, które zmierzają do zachowania jego prawa.  
Art. 92. § 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządze nie prawem została dokonana pod warunkiem, późniejsze 
rozporządzenia tym prawem tracą moc z  chwilą ziszczenia się warunku o  tyle, o  ile udaremniają lub ograniczają skutek 
ziszczenia się warunku.  
§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba t rzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obo-
wiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o  ochronie osób, które w  dobrej wierze dokonały czynności prawnej z  osobą nie-
uprawnioną do rozporządzania prawem.  
Art. 93. § 1. Jeżeli strona, której zależy na niezisz czeniu się warunku, przeszkodzi w  sposób sprzeczny z  zasadami 
współżycia społecznego ziszczeniu się warunku, następują skutki takie, jakby warunek się ziścił.  
§ 2. Jeżeli strona, której zależy na ziszczeniu się warunku, doprowadzi w  sposób sprzeczny z  zasadami współżycia 
społecznego do ziszczenia się warunku, następują skutki takie, jakby warunek się nie ziścił.  
Art. 94. Warunek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego pociąga 
za sobą nieważność czynności prawnej,  gdy jest zawieszający; uważa się za niezastrzeżony, gdy jest rozwiązujący.  
  
Dziennik  Ustaw  – 15 – Poz. 1360  
 
 DZIAŁ VI  
Przedstawicielstwo  
Rozdział I  
Przepisy ogólne  
Art. 95. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych albo wynikających z  właściwości czynności praw-
nej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela.  
§ 2. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w  granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio 
dla reprezentowanego.  
Art. 96. Umocowanie do działania w  cudzym imieniu może opierać się na usta wie (przedstawicielstwo ustawowe) albo 
na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).  
Art. 97. Osobę czynną w  lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie 
wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności pra wnych, któr e zazwyczaj bywają dokonywane z osobami  korzysta-
jącymi z  usług tego przedsiębiorstwa.  
Rozdział II  
Pełnomocnictwo  
Art. 98. Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do czynności przekraczają-
cych zakres zwykłego zarz ądu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełnomoc-
nictwa do poszczególnej czynności.  
Art. 99. § 1. Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej 
czynności powinn o być udzielone w  tej samej formie.  
§ 2. Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone na piśmie.  
Art. 100. Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w  zdolności do czynności prawnych, nie ma wpływu na waż-
ność czynności dokonanej p rzez niego w  imieniu mocodawcy.  
Art. 101. § 1. Pełnomocnictwo może być w  każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania peł-
nomocnictwa z  przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.  
§ 2. Umocowanie wyg asa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w  pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono 
z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.  
Art. 102. Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawc y dokument pełnomocnictwa. 
Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu; wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie zaznaczone.  
Art. 103. § 1. Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność 
umowy zale ży od jej potwierdzenia przez osobę, w  której imieniu umowa została zawarta.  
§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie, w  której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwier-
dzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego te rminu.  
§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę w  cudzym imieniu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał 
od drugiej strony w  wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę 
nie wiedząc o  braku umocowania lub o  przekroczeniu jego zakresu.  
Art. 104. Jednostronna czynność prawna dokonana w  cudzym imieniu bez umocowania lub z  przekroczeniem jego 
zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w  cudzym imieniu, zgodz ił się na dzia-
łanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o  zawarciu umowy bez umocowania.  
Art. 105. Jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w  imieniu mocodawcy czynności prawnej w  grani-
cach pierwotnego umocowania, czynność prawna je st ważna, chyba że druga strona o  wygaśnięciu umocowania wiedziała 
lub z  łatwością mogła się dowiedzieć.  
Art. 106. Pełnomocnik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie 
wynika z  treści pełnomocnictwa, z  ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.  
  
Dziennik  Ustaw  – 16 – Poz. 1360  
 
 Art. 107. Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z  takim samym zakresem umocowania, każdy z  nich 
może działać samodzielnie, chyba że co innego wynika z  treści pełnomocnictwa. Przepis ten stosuj e się odpowiednio do 
pełnomocników, których pełnomocnik sam dla mocodawcy ustanowił.  
Art. 108. Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonywa w  imieniu mocodawcy, chyba że  co 
innego wynika z  treści pełnomocnictwa albo że ze względ u na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia 
interesów mocodawcy. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.  
Art. 109. Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy oświadczenie woli ma być złożone 
przedstawicielowi.  
Rozdział III  
Prokura  
Art. 1091. § 1. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do 
Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądo-
wego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsię-
biorstwa.  
§ 2. Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec o sób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.  
Art. 1092. § 1. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie. Przepisu  art. 99 § 1 nie stosuje się.  
§ 2. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności pr awnych.  
Art. 1093. Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go do 
czasowego korzystania, oraz do zbywania i  obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczególnej 
czynności.  
Art. 1094. § 1. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie.  
§ 11. Prokura może obejmować umocowanie także albo wyłącznie do dokonywania czynności wspólnie z  członkiem 
organu zarządzającego lub wspólnikiem uprawnionym do reprezen towania handlowej spółki osobowej.  
§ 2. Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednej z  osób, którym  
udzielono prokury.  
Art. 1095. Prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału prze dsiębiorstwa (prokura od-
działowa).  
Art. 1096. Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności 
lub pewnego rodzaju czynności.  
Art. 1097. § 1. Prokura może być w  każdym czasie odwołana.  
§ 2. Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospo-
darczej albo z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a także ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji 
oraz przekształcenia przedsiębiorcy.  
§ 3. Prok ura wygasa ze śmiercią prokurenta.  
§ 31. Prokura wygasa wskutek ustanowienia kuratora na podstawie art. 42 § 1. W okresie kurateli prokura nie może być 
ustanowiona.  
§ 4. Utrata przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury.  
Art. 1098. § 1. Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do Centralnej Ewidencji i Informacji 
o Działalności Gospodarczej albo rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.  
§ 2. Zgłoszenie o udzieleniu prokury powinno określać jej rodzaj, a  w przypadku prokury łącznej oraz prokury, o  której 
mowa w  art. 1094 § 11, także sposób jej wykonywania.  
Art. 1099. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 17 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ V  
Termin  
Art. 110. Jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego org anu państwowego albo czynność prawna oznacza termin  
nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy poniższe.  
Art. 111. § 1. Termin oznaczony w  dniach kończy się z  upływem ostatniego dnia.  
§ 2. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w  dniach je st pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu 
dnia, w  którym to zdarzenie nastąpiło.  
Art. 112. Termin oznaczony w  tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z  upływem dnia, który nazwą lub datą 
odpowiada początkowemu dniowi terminu, a  gdyby takiego dnia w  ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego mie-
siąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z  początkiem ostatniego dnia.  
Art. 113. § 1. Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, r ozumie się przez to pierwszy, 
piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.  
§ 2. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.  
Art. 114. Jeżeli termin jest oznaczony w  miesiącach lub latach, a  ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się  
za dni trzydzieści, a  rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć.  
Art. 115. Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub 
na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.  
Art. 116. § 1. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w  oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy 
o warunku zawieszającym.  
§ 2. Jeżeli skutki czynności prawnej mają ustać w  oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o  warunku 
rozwiązującym.  
TYTUŁ VI  
Przedawnienie roszczeń  
Art. 117. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.  
§ 2. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchyl ić się od jego zaspo-
kojenia, chyba że zrzeka się korzystania z  zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed 
upływem terminu jest nieważne.  
§ 21. Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko 
konsumentowi.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 1171. § 1. W wyj ątkowych przypadkach s ąd mo że, po rozwa żeniu interes ów stron, nie uwzgl ędnić upływu terminu 
przedawnienia roszczenia przys ługującego przeciwko konsumentowi, je żeli wyma gają tego wzgl ędy słuszno ści.  
§ 2. Korzystaj ąc z uprawnienia, o kt órym mowa w § 1, sąd powinien rozwa żyć w szczeg ólności:  
1) długość terminu przedawnienia;  
2) długość okresu od up ływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia;  
3) charakter okoliczno ści, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania 
zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.  
Art. 118.  Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wyn osi sześć lat, a dla roszczeń o  świad-
czenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu 
przedawnienia przypada na ostatni  dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.  
Art. 119. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.  
Art. 120. § 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w  którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność  
roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w  którym 
roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w  najwcześniej możliwym terminie . 
§ 2. Bieg przedawnienia roszczeń o  zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w  którym ten, przeciwko komu roszczenie 
przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 18 – Poz. 1360  
 
 Art. 121. Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a  rozpoczęty ulega zawieszeniu:  
1) co do  roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;  
2) co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom 
sprawującym opiekę lub kuratelę – przez czas  sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;  
3) co do roszczeń, które przysługują jednemu z  małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;  
4) co do wszelkich roszczeń, gdy z  powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sąd em lub innym 
organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody ; 
5) 2) co do roszczeń objętych umową o  mediację – przez czas trwania mediacji;  
6)2) co do roszczeń objętych wnioskiem o  zawezwanie do próby ugodowej – przez czas trwania postępowania pojed-
nawczego.  
Art. 122. § 1. Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności d o czynności prawnych, nie może skoń-
czyć się wcześniej niż z  upływem lat dwóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania przyczyny 
jego ustanowienia.  
§ 2. Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się o d dnia ustanowienia przedstawiciela 
ustawowego albo od dnia, w  którym ustała przyczyna jego ustanowienia.  
§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje pod-
stawa do jej całkowitego ubezwłasnowo lnienia.  
Art. 123. § 1. Bieg przedawnienia przerywa się:  
1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania rosz-
czeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w  celu dochodz enia lub ustalenia 
albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;  
2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;  
3)3) przez wszczęcie mediacji.  
3) (uchylony)4) 
§ 2. (uchylony)  
Art. 124. § 1. Po każdym przerwaniu przed awnienia biegnie ono na nowo.  
§ 2.5) W razie przerwania przedawnienia przez czynność w  postępowaniu przed sądem lub  innym organem powołanym 
do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie 
mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.  
§ 2.6) W razie przerwania przedawnienia przez czynność w  postępowaniu przed sądem lub innym organem po-
wołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń daneg o rodzaju albo przed sądem polubownym prze-
dawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.  
Art. 125. § 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpozna-
wania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed 
sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierd zoną przez sąd przedawnia się z  upływem 
sześciu lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób  roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenie okresowe 
należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat.  
§ 2. (uchylony)  
 
2) Dodany prze z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2021  r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania 
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.  U. poz. 2459) , która wejdzie w życie z dniem 30 czerwca 2022 r.  
3) Obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 4. 
4) Przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
5) W tym brzmieniu obowiązuje do wejśc ia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  6. 
6) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 19 – Poz. 1360  
 
 KSIĘGA DRUGA  
WŁASNOŚĆ I  INNE PRAWA RZECZOWE  
TYTUŁ I  
Własność  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 126. (uchylony)  
Art. 127. (uchylony)  
Art. 128. (uchylony)  
Art. 129. (uchylony)  
Art. 130. (uchylony)  
Art. 131. (uchylony)  
Art. 132. (uchylony)  
Art. 133. (uchylony)  
Art. 134. (uchylony)  
Art. 135. (uchylony)  
Art. 136. (uchylony)  
Art. 137. (uchylony)  
Art. 138. (uchylony)  
Art. 139. (uchylony)  
DZIAŁ II  
Treść i  wykonywanie własności  
Art. 140. W granicach określonych przez ustawy i  zasady współżycia społecznego właściciel może, z  wyłączeniem 
innych osób, korzystać z  rzeczy zgodnie ze społeczno -gospodarczym przeznacze niem swego prawa, w  szczególności może 
pobierać pożytki i  inne dochody z  rzeczy. W  tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.  
Art. 141. (uchylony)  
Art. 142. § 1. Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu a  nawet uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy prze z inną osobę, 
jeżeli to jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub osoby 
trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w  razie niebezpieczeńst wa grożącego dobrom majątkowym, chyba że grożąca 
szkoda jest oczywiście i  niewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść właściciel wskutek użycia, 
uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.  
Art. 143. W granicach określonych przez społeczno -gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się 
na przestrzeń nad i  pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód.  
Art. 144. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które 
by zakłócały korzystanie z  nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno -gospodarczego prze-
znaczenia nieruchomości i  stosunków miejscowych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 20 – Poz. 1360  
 
 Art. 145. § 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedn iego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej  nie-
ruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagro-
dzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).  
§ 2. Przeprowadzenie d rogi koniecznej nastąpi z  uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi  
publicznej oraz z  najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia drogi 
jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej cz ynności prawnej, a  między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd 
zarządzi, o  ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej.  
§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes s połeczno -gospodarczy.  
Art. 146. Przepisy artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do samoistnego posiadacza nieruchomości; jed-
nakże posiadacz może żądać tylko ustanowienia służebności osobistej.  
Art. 147. Właścicielowi nie wolno dokonywać robót z iemnych w  taki sposób, żeby to groziło nieruchomościom 
sąsiednim utratą oparcia.  
Art. 148. Owoce opadłe z  drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki. Przepisu tego nie stosuje się, 
gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na użytek publiczny.  
Art. 149. Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni w  celu usunięcia zwieszających się z  jego drzew gałęzi lub 
owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.  
Art. 150. Właściciel gruntu może obciąć i  zachować d la siebie korzenie przechodzące z  sąsiedniego gruntu. To samo 
dotyczy gałęzi i  owoców zwieszających się z  sąsiedniego gruntu; jednakże w  wypadku takim właściciel powinien uprzednio 
wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.  
Art. 151. Jeżeli pr zy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego 
gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej zwłoki sprze-
ciwił się przekroczeniu granicy albo że g rozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wyna-
grodzenia w  zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak rów-
nież tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczen ie gospodarcze.  
Art. 152. Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy 
utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i  utrzymywania stałych znaków 
granicznyc h ponoszą po połowie.  
Art. 153. Jeżeli granice gruntów stały się sporne, a  stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według 
ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a  postępowanie rozgrani-
czeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z  uwzględnieniem wszelkich okolicz ności; 
może przy tym przyznać jednemu z  właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.  
Art. 154. § 1. Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i  inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy 
gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i  krzewów na granicy.  
§ 2. Korzystający z  wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania.  
DZIAŁ III  
Nabycie i  utrata własności  
Rozdział I  
Przeniesienie własności  
Art. 155. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do 
przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własn ość na nabywcę, chyba że przepis szczególny  sta-
nowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.  
§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, 
do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem 
umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.  
Art. 156. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej własność następuje w  wykonaniu zobowiązania wynikającego z  uprzednio  
zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, z  zapisu zwykłego, z  bezpodstawnego wzbogacenia lub z  innego  
zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność zależy od istnienia tego zobowiązania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 21 – Poz. 1360  
 
 Art. 157. § 1. Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z  zastrzeżeniem terminu.  
§ 2. Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości została zawarta pod warunkiem lub z  za-
strzeżeniem terminu, do przeniesienia własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie str on obejmujące ich bez warun-
kową zgodę na niezwłoczne przejście własności.  
Art. 158. Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w  formie aktu notarial-
nego . To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawa rta w  celu wykonania istniejącego uprzednio zobo-
wiązania  do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w  akcie wymienione.  
Art. 159.7) Przepisów o  obowiązku zachowania formy aktu notarialnego nie stosuje się w  wypadku, gdy grunty wnie-
sione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli.  
Art. 159. (uchylony)8) 
Art. 160. (uchylony)  
Art. 161. (uchylony)  
Art. 162. (uchylony)  
Art. 163. (uchylony)  
Art. 164. (uchylony)  
Art. 165. (uchylony)  
Art. 166. § 1. W razie sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej udziału we współwłasności lub części 
tego udziału pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo pierwokupu, jeżeli prowadzą gospodarstwo rolne na gruncie 
wspólnym. Ni e dotyczy to jednak wypadku, gdy współwłaściciel prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprzedaje 
swój udział we współwłasności wraz z  tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest inny współwłaściciel lub osoba, która 
dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedaw cy. 
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Do sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej w  rozumieniu przepisów ustawy z  dnia 11  kwietnia 
2003  r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.  U. z 2022 r. poz. 461 ) udziału we współwłas ności lub części tego udziału sto-
suje się przepisy tej ustawy.  
Art. 167. (uchylony)  
Art. 168. (uchylony)  
Art. 169. § 1. Jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i  wydaje ją nabywcy, 
nabywca uzyskuje własność z  chwilą objęcia rzeczy w  posiadanie, chyba że działa w  złej wierze.  
§ 2. Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w  inny sposób utracona przez właściciela zostaje zbyta przed upły-
wem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z  upływem powyż-
szego trzyletniego terminu. Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy i  dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych na urzę-
dowej licytacji publicznej lub w  toku postępowania egzekucyjnego.  
§ 3. Przepisów  § 1 i 2 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rej estru utraconych dóbr kultury.  
Art. 170. § 1. W razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest obciążona prawem osoby trzeciej, prawo to 
wygasa z  chwilą wydania rzeczy nabywcy, chyba że ten działa w  złej wierze. Przepis paragrafu drugiego artyku łu poprze-
dzającego stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.  
Art. 171. (uchylony)  
Rozdział II  
Zasiedzenie  
Art. 172. § 1. Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem n abywa własność, jeżeli posiada nieruchomość 
nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w  złej wierze (zasiedzenie).  
§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posia danie w  złej wierze.  
 
7) Obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  8. 
8) Przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 22 – Poz. 1360  
 
 § 3. Nabyć nieruchomość rolną w  rozumieniu przepisów ustawy, o  której mowa w  art. 166  § 3, przez zasiedzenie może 
jedynie rolnik indywidualny w  rozumieniu przepisów tej ustawy, jeżeli – ustalona zgodnie z  przepisami art. 5  ust. 2 i  3 tej 
ustawy – powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z  nieruchomościami rolnymi stanowiącymi jego włas ność nie 
przekroczy 300  ha użytków rolnych.  
Art. 173. Jeżeli właściciel nieruchomości, przeciwko któremu biegnie zasiedzenie, jest małoletni, zas iedzenie nie może 
skończyć się wcześniej niż z  upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.  
Art. 174. § 1. Posiadacz rzeczy ruchomej niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada rzecz nieprze-
rwanie od lat trzech jako posiad acz samoistny, chyba że posiada w  złej wierze.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.  
Art. 175. Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o  biegu przedawnienia roszczeń.  
Art. 176. § 1. Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do 
czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie 
nieruchomości w  złej wierze, cz as jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z  czasem posiadania obec-
nego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.  
§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego 
posiad acza.  
Art. 177. (uchylony)  
Art. 178. (uchylony)  
Rozdział III  
Inne wypadki nabycia i  utraty własności  
Art. 179. (utracił moc)9) 
Art. 180. Właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w  tym zamiarze rzecz porzuci.  
Art. 181. Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w  posiadanie samoistne.  
Art. 182. § 1. Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go przed upływem trzech dni od dnia wyro-
jenia. Właścicielowi wolno w  pościgu za rojem wejść  na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę.  
§ 2. Jeżeli rój osiadł w  cudzym ulu niezajętym, właściciel może domagać się wydania roju za zwrotem kosztów.  
§ 3. Jeżeli rój osiadł w  cudzym ulu zajętym, staje się on własnością tego, czyją wła snością był rój, który się w  ulu 
znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w  tym wypadku roszczenie z  tytułu bezpodstawnego wzboga-
cenia.  
Art. 183. (uchylony)  
Art. 184. (uchylony)  
Art. 185. (uchylony)  
Art. 186. (uchylony)  
Art. 187. § 1. Rzecz  znaleziona, która nie zostanie przez osobę uprawnioną odebrana w  ciągu roku od dnia doręczenia 
jej wezwania do odbioru,  a w przypadku niemożności wezwania – w ciągu dwóch lat od dnia jej znalezienia, staje się włas -
nością  znalazcy, jeżeli uczynił on zadość  swoim obowiązkom. Jeżeli jednak rzecz została oddana staroście, znalazca staje się  
jej właścicielem, jeżeli rzecz odebrał  w wyznaczonym przez starostę terminie.  
§ 2. Rzecz znaleziona będąca zabytkiem lub materiałem archiwalnym po upływie terminu do jej od ebrania przez osobę 
uprawnioną staje się własnością Skarbu Państwa. Inne rzeczy znalezione stają się własnością powiatu po upływie terminu 
do ich odbioru przez znalazcę.  
§ 3. Z chwilą nabycia własności rzeczy przez znalazcę, powiat albo Skarb Państwa wygas ają obciążające ją ograni-
czone prawa rzeczowe.  
Art. 188. (uchylony)  
 
9) Z dniem 15  lipca 2006  r. na podstaw ie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 15  marca 2005  r. sygn. akt  K 9/04  (Dz. U. poz.  462).  
  
Dziennik  Ustaw  – 23 – Poz. 1360  
 
 Art. 189. Jeżeli rzecz znaleziono  w takich okolicznościach, że poszukiwanie właściciela byłoby oczywiście bez celowe, 
staje się ona przedmiotem współwłasności w  częściach ułamkowych znalaz cy i właściciela nieruchomości, na której rzecz 
została znaleziona, jeżeli jednak rzecz ta jest zabytkiem lub materiałem archiwalnym, staje się ona własnością  Skarbu Państwa,  
a znalazca jest obowiązany wydać ją niezwłocznie właściwemu staroście.  
Art. 190. Uprawniony do pobierania pożytków naturalnych rzeczy nabywa ich własność przez odłączenie ich od rzeczy.  
Art. 191. Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która została połączona z  nieruchomością w  taki 
sposób, że stała się jej częścią skład ową.  
Art. 192. § 1. Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z  cudzych materiałów, staje się jej właścicielem, jeżeli wartość 
nakładu pracy jest większa od wartości materiałów.  
§ 2. Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w  złej wierze albo jeżeli wartość m ateriałów jest większa od wartości 
nakładu pracy, rzecz wytworzona staje się własnością właściciela materiałów.  
Art. 193. § 1. Jeżeli rzeczy ruchome zostały połączone lub pomieszane w  taki sposób, że przywrócenie stanu poprzed-
niego byłoby związane z  nadmie rnymi trudnościami lub kosztami, dotychczasowi właściciele stają się współwłaścicielami 
całości. Udziały we współwłasności oznacza się według stosunku wartości rzeczy połączonych lub pomieszanych.  
§ 2. Jednakże gdy jedna z  rzeczy połączonych ma wartość zna cznie większą aniżeli pozostałe, rzeczy mniejszej wartości  
stają się jej częściami składowymi.  
Art. 194. Przepisy o  przetworzeniu, połączeniu i  pomieszaniu nie uchybiają przepisom o  obowiązku naprawienia 
szkody ani przepisom o  bezpodstawnym wzbogaceniu.  
DZIAŁ IV  
Współwłasność  
Art. 195. Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).  
Art. 196. § 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w  częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.  
§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z  których ona wynika. Do współwłasności w  częściach  
ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.  
Art. 197. Domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe.  
Art. 198. Każdy ze wspó łwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.  
Art. 199. Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, 
potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W  braku  takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co naj-
mniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz 
interesy wszystkich współwłaścicieli.  
Art. 200. Każdy ze współwłaścicieli jes t obowiązany do współdziałania w  zarządzie rzeczą wspólną.  
Art. 201. Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W  braku  
takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania  czynności.  
Art. 202. Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z  zasadami prawidło-
wego zarządu rzeczą wspólną, każdy z  pozostałych współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd.  
Art. 203. Każdy ze współwłaści cieli może wystąpić do sądu o  wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zgody 
większości współwłaścicieli w  istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaścicieli 
narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejsz ość. 
Art. 204. Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.  
Art. 205. Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych współwłaścicieli wynagro-
dzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy.  
Art. 206. Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z  niej 
w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i  korzystaniem z  rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli.  
Art. 207. Pożytki i  inne prz ychody z  rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w  stosunku do wielkości udzia-
łów; w  takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i  ciężary związane z  rzeczą wspólną.  
  
Dziennik  Ustaw  – 24 – Poz. 1360  
 
 Art. 208. Każdy ze współwłaścicieli niesprawujących zarządu rzeczą wspólną może żądać w  odpowiednich terminach 
rachunku z  zarządu.  
Art. 209. Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i  dochodzić wszelkich roszczeń, które 
zmierzają do zachowania wspólnego prawa.  
Art. 210. § 1. Każdy ze współwłaścicieli może żądać  zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłączone 
przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w  ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu 
dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można po nowić.  
§ 2. Zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej oraz gospodarstwa rolnego w  rozumieniu przepisów ustawy, 
o której mowa w  art. 166  § 3, następuje z  uwzględnieniem przepisów tej ustawy.  
Art. 211. Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesie nie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy 
wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z  przepisami ustawy lub ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem rzeczy 
albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.  
Art. 212. § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów 
może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi 
służebnościami gruntowymi.  
§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli 
z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego.  
§ 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i  sposób ich uiszczenia, wysokość i  termin uiszczenia 
odsetek, a  w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W  razie rozłożenia dopłat i  spłat na raty terminy ich uiszczenia 
nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek 
dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.  
Art. 213. § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby 
sprzeczne z  zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego 
wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.  
§ 2. Przyznanie przez sąd gospodarstwa rolnego w  rozumieniu przepisów ustawy, o  której mowa w  art. 166  § 3, 
następuje z  uwzględnieniem przepisów tej ustawy.  
Art. 214. § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z  nich, który je 
prowadzi lub stale w  nim pracuje, chyba że interes społeczno -gospodarczy przemawia za wy borem innego współ właściciela.  
§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w  paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia 
ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z  nich, który daje najlepszą gwarancję je go należytego 
prowadzenia.  
§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów 
Kode ksu postępowania cywilnego, a  w przypadku gospodarstwa rolnego w  rozumieniu przepisów ustawy, o  której mowa 
w art. 166 § 3, z  uwzględnieniem przepisów tej ustawy.  
§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w  wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współ-
właścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.  
Art. 215. Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje  się odpowiednio w  wypadku, gdy gospodarstwo rolne 
może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.  
Art. 216. § 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z  gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do  ich 
zgodnego porozumienia.  
§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określaniu 
stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:  
1) typ, wielkość i  stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem znie sienia współwłasności;  
2) sytuację osobistą i  majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i  współwłaściciela uprawnionego do ich otrzy-
mania.  
§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie wyklucza możliwości rozłożenia ich  na 
raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu  art. 212 § 3. 
§ 4. Przepisów  § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w  razie zniesienia współwłasności gospodarstwa rol-
nego, które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i  opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.  
  
Dziennik  Ustaw  – 25 – Poz. 1360  
 
 Art. 217. Współwłaściciel, który w  wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś 
w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłas ności,  
jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać – proporcjonalnie do 
wielkości ich udziałów – korzyści uzyskane z  obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonaln ego prowa-
dzenia tego gospodarstwa.  
Art. 218. § 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia 
współwłasności w  tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakż e nie dłużej 
niż przez pięć lat, a  gdy w  chwili znoszenia współwłasności są małoletni – nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności.  
Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.  
§ 2. Do uprawnień wynika jących z  przepisów paragrafu poprzedzającego sto suje się odpowiednio przepisy o służeb-
ności mieszkania.  
Art. 219. (uchylony)  
Art. 220. Roszczenie o  zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.  
Art. 221. Czynności prawne określające zarząd i  sposób ko rzystania z  rzeczy wspólnej albo wyłączające uprawnienie 
do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o  nich wiedział lub z  łatwością  
mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy sposób korzyst ania z  rzecz y został ustalony w orzeczeniu sądowym.  
DZIAŁ V  
Ochrona własności  
Art. 222. § 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, 
chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.  
§ 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w  inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego 
władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o  przywrócenie stanu zgodnego z  prawem i  o zaniechanie n aruszeń.  
Art. 223. § 1. Roszczenia właściciela przewidziane w  artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli 
dotyczą nieruchomości.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Roszczenie właściciela,  o którym mowa  w art. 222 § 1, nie ulega przedawnieniu, jeżeli dotyczy rzeczy wpisanej 
do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.  
Art. 224. § 1. Samoistny posiadacz w  dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z  rzeczy 
i nie jest odpowiedzialny ani za jej zużycie, ani z a jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, które 
zostały od rzeczy odłączone w  czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się w  tym czasie 
wymagalne.  
§ 2. Jednakże od chwili, w  której samoistny pos iadacz w  dobrej wierze dowiedział się o  wytoczeniu przeciwko niemu  
powództwa o  wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z  rzeczy i  jest odpowiedzialny za jej 
zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpi ła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane  
od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.  
Art. 225. Obowiązki samoistnego posiadacza w  złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki samo-
istnego posiadacza w  dobrej wierze od chwili, w  której ten dowiedział się o  wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o  wy-
danie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w  złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, których z  po-
wodu złej gospodarki nie  uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i  utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby pogor-
szeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w  posiadaniu uprawnionego.  
Art. 226. § 1. Samoistny posiadacz w  dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów ko niecznych o  tyle, o  ile nie mają 
pokrycia w  korzyściach, które uzyskał z  rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o  tyle, o  ile zwiększają wartość rzeczy 
w chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w  której samoist ny posiadacz w  do-
brej wierze dowiedział się o  wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o  wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie 
nakładów koniecznych.  
§ 2. Samoistny posiadacz w  złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów koniecznych, i  to tylko o  tyle, o ile właś ci-
ciel wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.  
  
Dziennik  Ustaw  – 26 – Poz. 1360  
 
 Art. 227. § 1. Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył z  rzeczą, 
chociażby stały się jej częściami składowymi.  
§ 2. Jednakże gdy połączenia dok onał samoistny posiadacz w  złej wierze albo samoistny posiadacz w  dobrej wierze po 
chwili, w  której dowiedział się o  wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o  wydanie rzeczy, właściciel może przyłączone 
przedmioty zatrzymać, zwracając samoistnemu posiadaczowi  ich wartość i  koszt robocizny albo sumę odpowiadającą 
zwiększeniu wartości rzeczy.  
Art. 228. Przepisy określające prawa i  obowiązki samoistnego posiadacza w  dobrej wierze od chwili, w  której dowie-
dział się on o  wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o  wydan ie rzeczy, stosuje się także w  wypadku, gdy samoistny po-
siadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej został wezwany przez właściwy organ państwowy do wydania 
rzeczy.  
Art. 229. § 1. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o  wyna grodzenie za korzystanie z  rzeczy, 
o zwrot pożytków lub o  zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o  naprawienie szkody z  powodu pogorszenia rzeczy 
przedawniają się z  upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy roszczeń samoistnego posiadacza p rzeciwko  
właścicielowi o  zwrot nakładów na rzecz.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 230. Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o  wynagrodzenie za korzy-
stanie z  rzeczy, o  zwrot pożytków lub o  zapłatę ich wartości oraz o  naprawienie s zkody z  powodu pogorszenia lub utraty 
rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o  zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowied-
nio do stosunku między właścicielem rzeczy a  posiadaczem zależnym, o  ile z przepisów regulujących te n stosunek nie wy-
nika nic innego.  
Art. 231. § 1. Samoistny posiadacz gruntu w  dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią gruntu 
budynek lub inne urządzenie o  wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żąda ć, aby właś ciciel 
przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.  
§ 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o  wartości przenoszącej znacznie wartość 
zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za 
odpowiednim wynagrodzeniem.  
§ 3. (uchylony)  
TYTUŁ II  
Użytkowanie wieczyste  
Art. 232. § 1. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a  położone w  granicach administracyjnych mi ast oraz 
grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta 
i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a  także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego 
lub ich związ ków mogą być oddawane w  użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i  osobom prawnym.  
§ 2. W wypadkach przewidzianych w  przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być 
także inne grunty Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lu b ich związków.  
Art. 233. W granicach, określonych przez ustawy i  zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o  oddanie 
gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w  użytkowanie 
wieczyste, użytkown ik może korzystać z  gruntu z  wyłączeniem innych osób. W  tych samych granicach użytkownik wieczy-
sty może swoim prawem rozporządzać.  
Art. 234. Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich 
związków w  użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu własności nieruchomości.  
Art. 235. § 1. Budynki i  inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek 
samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy 
budynków i  innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z  właściwymi przepisami przy zawarciu umowy 
o oddanie gruntu w  użytkowanie wieczyste.  
§ 2. Przysługująca wieczystemu użytko wnikowi własność budynków i  urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem  
związanym z  użytkowaniem wieczystym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 27 – Poz. 1360  
 
 Art. 236. § 1. Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich 
związków w  użytkowanie wieczyste następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W  wypadkach wyjątkowych, gdy 
cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest 
oddanie gruntu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.  
§ 2. W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w  umowie terminu wieczysty użytkownik może żądać 
jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik 
może wcze śniej wystąpić z  takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakładów jest 
znacznie dłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w  umowie terminu. Odmowa przedłużenia jest 
dopuszczalna tylko ze względu na w ażny interes społeczny.  
§ 3. Umowa o  przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego.  
Art. 237. Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu własności nie-
ruchomości.  
Art. 238. Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną.  
Art. 239. § 1. Sposób korzystania z  gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorial nego  
bądź ich związków przez wieczystego użytkownika powinien być określony w  umowie.  
§ 2. Jeżeli oddanie gruntu w  użytkowanie wieczyste następuje w  celu wzniesienia na gruncie budynków lub innych 
urządzeń, umowa powinna określać:  
1) termin rozpoczęcia i  zakoń czenia robót;  
2) rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania w  należytym stanie;  
3) warunki i  termin odbudowy w  razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub urządzeń w  czasie trwania użytkowania 
wieczystego;  
4) wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budynki lub urządzenia istniejące na gruncie w  dniu wygaś -
nięcia użytkowania wieczystego.  
Art. 240. Umowa o  oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź 
ich związków w  użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w  niej terminu, jeżeli wieczysty 
użytkownik korzysta z  gruntu w  sposób oczywiście sprzeczny z  jego przeznaczeniem określonym w  umowie, w  szczegól-
ności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie w zniósł określonych w  niej budynków lub urządzeń.  
Art. 241. Wraz z  wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.  
Art. 242. (uchylony)  
Art. 243. Roszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o  naprawienie szkód wynikłych z  niewłaściwego korzys -
tania  z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również 
roszczenie wieczystego użytkownika o  wynagrodzenie za budynki i  urządzenia istniejące w  dniu zwrotu użytkowanego 
gruntu przedawniają się z  upływem lat trzech od tej daty.  
TYTUŁ III  
Prawa rzeczowe ograniczone  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 244. § 1. Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe 
prawo do lokalu oraz hipoteka.  
§ 2. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę regulują odrębne przepisy.  
Art. 245. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczo-
wego stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu własn ości. 
§ 2. Jednakże do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów o  niedo-
puszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, który prawo 
ustanawia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 28 – Poz. 1360  
 
 Art. 2451. Do przeniesienia ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między upraw-
nionym a  nabywcą oraz – jeżeli prawo jest ujawnione w  księdze wieczystej – wpis do tej księgi, chyba że przepis szczególny 
stanowi inaczej.  
Art. 246. § 1. Jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o  zrze-
czeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej.  
§ 2. Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a  prawo było ujawnione w  księdze wieczys tej, do jego wygaśnięcia po-
trzebne jest wykreślenie prawa z  księgi wieczystej.  
Art. 247. Ograniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, komu 
prawo takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej . 
Art. 248. § 1. Do zmiany treści ograniczonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowa między uprawnionym a  właści-
cielem  rzeczy obciążonej, a  jeżeli prawo było ujawnione w  księdze wieczystej – wpis do tej księgi.  
§ 2. Jeżeli zmiana treści prawa dotyka praw osoby trzeciej, do zmiany potrzebna jest zgoda tej osoby. Oświadczenie 
osoby trzeciej powinno być złożone jednej ze stron.  
Art. 249. § 1. Jeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może 
być wykonywane z  uszczerbkiem dla prawa powstałego wcześniej (pierwszeństwo).  
§ 2. Przepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo w  sposób odmienny.  
Art. 250. § 1. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych może być zmienione. Zmiana ni e narusza praw mają-
cych pierwszeństwo niższe aniżeli prawo ustępujące pierwszeństwa, a  wyższe aniżeli prawo, które uzyskuje pierwszeństwo 
ustępującego prawa.  
§ 2. Do zmiany pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych potrzebna jest umowa między tym, czyje prawo ma 
ustąpić pierwszeństwa, a  tym, czyje prawo ma uzyskać pierwszeństwo ustępującego prawa. Jeżeli chociaż jedno z  tych praw 
jest ujawnione w  księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis do księgi wieczystej.  
§ 3. Zmiana pierwszeństwa staje się bezsku teczna z  chwilą wygaśnięcia prawa, które ustąpiło pierwszeństwa.  
Art. 251. Do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o  ochronie własności.  
DZIAŁ II  
Użytkowanie  
Rozdział I  
Przepisy ogólne  
Art. 252. Rzecz można obciążyć prawem  do jej używania i  do pobierania jej pożytków (użytkowanie).  
Art. 253. § 1. Zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy.  
§ 2. Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części.  
Art. 254. Użytkowanie jest niezbywalne.  
Art. 255. Użytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.  
Art. 256. Użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z  wymaganiami prawidłowej gospodarki.  
Art. 257. § 1. Jeżeli użytkowanie obejmuje określony zespó ł środków produkcji, użytkownik może w  granicach pra-
widłowej gospodarki zastępować poszczególne składniki innymi. Włączone w  ten sposób składniki stają się własnością 
właściciela użytkowanego zespołu środków produkcji.  
§ 2. Jeżeli użytkowany zespół środków  produkcji ma być zwrócony według oszacowania, użytkownik nabywa włas -
ność jego poszczególnych składników z  chwilą, gdy zostały mu wydane; po ustaniu użytkowania obowiązany jest zwrócić 
zespół tego samego rodzaju i  tej samej wartości, chyba że inaczej zast rzeżono.  
Art. 258. W stosunkach wzajemnych między użytkownikiem a  właścicielem użytkownik ponosi ciężary, które zgodnie 
z wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być pokrywane z  pożytków rzeczy.  
Art. 259. Właściciel nie ma obowiązku czynić nakładów na r zecz obciążoną użytkowaniem. Jeżeli takie nakłady po-
czynił, może od użytkownika żądać ich zwrotu według przepisów o  prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 29 – Poz. 1360  
 
 Art. 260. § 1. Użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i  innych nakładów związanych ze zwykłym k orzysta-
niem z  rzeczy. O  potrzebie innych napraw i  nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i  zezwolić mu na 
dokonanie potrzebnych robót.  
§ 2. Jeżeli użytkownik poczynił nakłady, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio przepisy o  prowa-
dzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
Art. 261. Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko użytkownikowi roszczeń dotyczących własności rzeczy, użytkownik  
powinien niezwłocznie zawiadomić o  tym właściciela.  
Art. 262. Po wygaśnięciu użytkowania użytkownik obowiązany jest zwrócić rzecz właścicielowi w  takim stanie, w  jakim  
powinna się znajdować stosownie do przepisów o  wykonywaniu użytkowania.  
Art. 263. Roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o  naprawienie szkody z  powodu pogorszenia rzeczy  albo 
o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie użytkownika przeciwko właścicielowi o  zwrot nakładów na rzecz prze-
dawniają się z  upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 264. Jeżeli użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy ozn aczone tylko co do gatunku, użytkownik staje się 
z chwilą wydania mu tych przedmiotów ich właścicielem. Po wygaśnięciu użytkowania obowiązany jest do zwrotu według 
przepisów o  zwrocie pożyczki (użytkowanie nieprawidłowe).  
Art. 265. § 1. Przedmiotem użytkow ania mogą być także prawa.  
§ 2. Do użytkowania praw stosuje się odpowiednio przepisy o  użytkowaniu rzeczy.  
§ 3. Do ustanowienia użytkowania na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu tego prawa.  
Rozdział II  
Użytkowanie przez osoby fizyczne  
Art. 266. Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej wygasa najpóźniej z  jej śmiercią.  
Art. 267. § 1. Użytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz jej dotychczasowe przeznaczenie.  
§ 2. Jednakże użytkownik gruntu może zbudować i  eksploat ować nowe urządzenia służące do wydobywania kopalin 
z zachowaniem przepisów prawa geologicznego i  górniczego.  
§ 3. Przed przystąpieniem do robót użytkownik powinien w  odpowiednim terminie zawiadomić właściciela o  swym 
zamiarze. Jeżeli zamierzone urządzenia  zmieniałyby przeznaczenie gruntu albo naruszały wymagania prawidłowej gospo-
darki, właściciel może żądać ich zaniechania albo zabezpieczenia roszczenia o  naprawienie szkody.  
Art. 268. Użytkownik może zakładać w  pomieszczeniach nowe urządzenia w  takich gran icach jak najemca.  
Art. 269. § 1. Właściciel może z  ważnych powodów żądać od użytkownika zabezpieczenia, wyznaczając mu w  tym 
celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu właściciel może wystąpić do sądu o  wyznacze-
nie zarządcy.  
§ 2. Użytkownik może żądać uchylenia zarządu, jeżeli daje odpowiednie zabezpieczenie.  
Art. 270. Właściciel może odmówić wydania przedmiotów objętych użytkowaniem nieprawidłowym, dopóki nie 
otrzyma odpowiedniego zabezpieczenia.  
Art. 2701. (uchylony)  
Rozdział I II 
Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne  
Art. 271. Użytkowanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa może być ustanowione na rzecz rolniczej spół-
dzielni produkcyjnej jako prawo terminowe lub jako prawo bezterminowe. W  każdym razie użytk owanie takie wygasa  z chwilą 
likwidacji spółdzielni.  
Art. 272. § 1. Jeżeli rolniczej spółdzielni produkcyjnej zostaje przekazany do użytkowania zabudowany grunt Skarbu 
Państwa, przekazanie budynków i  innych urządzeń może nastąpić albo do użytkowania, albo na własność.  
  
Dziennik  Ustaw  – 30 – Poz. 1360  
 
 § 2. Budynki i  inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na użytkowanym przez nią gruncie 
Skarbu Państwa stanowią własność spółdzielni, chyba że w  decyzji o  przekazaniu gruntu zostało zastrzeżone, iż mają się 
stać własnością Skarbu Państwa.  
§ 3. Odrębna własność budynków i  innych urządzeń, przewidziana w  paragrafach poprzedzających, jest prawem zwią-
zanym z  użytkowaniem gruntu.  
Art. 273. Jeżeli użytkowanie gruntu Skarbu Państwa przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną wygasło, budynki i  inne 
urządzenia trwale z  gruntem związane i  stanowiące własność spółdzielni stają się własnością Skarbu Państwa. Spółdzielnia 
może żądać zapłaty wartości tych budynków i  urządzeń w  chwili wygaśnięcia użytkowania,  chyba że zostały wzniesione 
wbrew społeczno -gospodarczemu przeznaczeniu gruntu.  
Art. 274. Przepisy dotyczące własności budynków i  innych urządzeń na gruncie Skarbu Państwa użytkowanym przez 
rolniczą spółdzielnię produkcyjną stosuje się odpowiednio do dr zew i  innych roślin.  
Art. 275. Rolnicza spółdzielnia produkcyjna może zmienić przeznaczenie użytkowanych przez siebie gruntów Skarbu 
Państwa albo naruszyć ich substancję, chyba że w  decyzji o  przekazaniu gruntu inaczej zastrzeżono.  
Art. 276. (uchylony)  
Art. 277. § 1. Jeżeli statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub umowa z  członkiem spółdzielni inaczej nie postana-
wia, spółdzielnia nabywa z  chwilą przejęcia wniesionych przez członków wkładów gruntowych ich użytkowanie.  
§ 2. Do wniesienia wkładów gruntowy ch nie stosuje się przepisów o  obowiązku zachowania formy aktu notarialnego 
przy ustanowieniu użytkowania nieruchomości.  
Art. 278. Statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej może postanawiać, że – gdy wymaga tego prawidłowe wykonanie 
zadań spółdzielni – przysługuje jej uprawnienie do zmiany przeznaczenia wkładów gruntowych oraz uprawnienie do naru-
szenia ich substancji albo jedno z  tych uprawnień.  
Art. 279. § 1. Budynki i  inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na gruncie stanowiący m 
wkład gruntowy stają się jej własnością. To samo dotyczy drzew i  innych roślin zasadzonych lub zasianych przez spółdzielnię.  
§ 2. W razie wygaśnięcia użytkowania gruntu działka, na której znajdują się budynki lub urządzenia będące własnoś cią 
spółdzielni , może być przez spółdzielnię przejęta na własność za zapłatą wartości w  chwili wygaśnięcia użytkowania. 
Drzewa i  inne rośliny zasadzone lub zasiane przez spółdzielnię stają się własnością właściciela gruntu.  
Art. 280. (uchylony)  
Art. 281. (uchylony)  
Art. 282. (uchylony)  
Rozdział IV  
Inne wypadki użytkowania  
Art. 283. (uchylony)  
Art. 284. Do innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się przepisy rozdziału I  i odpowiednio roz-
działu II niniejszego działu, o  ile użytkowanie to nie jest inaczej ureg ulowane odrębnymi przepisami.  
DZIAŁ III  
Służebności  
Rozdział I  
Służebności gruntowe  
Art. 285. § 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) 
prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruc homości władnącej może korzystać w  oznaczonym zakresie 
z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w  możności doko-
nywania w  stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nier uchomości obciążonej nie wolno 
wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów 
o treści i  wykonywaniu własności (służebność gruntowa).  
§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększe nie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej ozna-
czonej części.  
  
Dziennik  Ustaw  – 31 – Poz. 1360  
 
 Art. 286. Na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej można ustanowić służebność gruntową bez względu na to, czy 
spółdzielnia jest właścicielem gruntu.  
Art. 287. Zakres służebności gruntowej i  sposób jej wykonywania oznacza się, w  braku innych danych, według zasad  
współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.  
Art. 288. Służebność gruntowa powinna być wykonywana w  taki sposób, żeby jak najmniej utrudniał a korzystanie 
z nieruchomości obciążonej.  
Art. 289. § 1. W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służeb-
ności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.  
§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządze ń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właś ci-
ciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest 
solidarna.  
Art. 290. § 1. W razie podziału nieruchomości władnącej służ ebność utrzymuje się w  mocy na rzecz każdej z  części 
utworzonych przez podział; jednakże gdy służebność zwiększa użyteczność tylko jednej lub kilku z  nich, właściciel nie -
ruchomości obciążonej może żądać zwolnienia jej od służebności względem części pozost ałych.  
§ 2. W razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w  mocy na częściach utworzonych przez 
podział; jednakże gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej lub kilku z  nich, właściciele pozostałych części 
mogą żądać ich zwoln ienia od służebności.  
§ 3. Jeżeli wskutek podziału nieruchomości władnącej albo nieruchomości obciążonej sposób wykonywania służebności  
wymaga zmiany, sposób ten w  braku porozumienia stron będzie ustalony przez sąd.  
Art. 291. Jeżeli po ustanowieniu służebn ości gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nie rucho-
mości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana 
zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.  
Art. 292. Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w  wypadku, gdy polega na korzystaniu z  trwa-
łego i  widocznego urządzenia. Przepisy o  nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.  
Art. 293. § 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.  
§ 2. Jeżeli treść służebności gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, 
gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy  sprzeczny z  treścią służebności.  
Art. 294. Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli  
wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a  nie jest konieczna do pra widłowego 
korzystania z  nieruchomości władnącej.  
Art. 295. Jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nierucho-
mości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.  
Rozdział II  
Służebności osobiste  
Art. 296. Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści  
służebności gruntowej (służebność osobista).  
Art. 297. Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o  służebnościach gru ntowych z  zachowaniem 
przepisów rozdziału niniejszego.  
Art. 298. Zakres służebności osobistej i  sposób jej wykonywania oznacza się, w  braku innych danych, według osobistych  
potrzeb uprawnionego z  uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i  zwyczajów miej scowych.  
Art. 299. Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.  
Art. 300. Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.  
Art. 301. § 1. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszk anie małżonka i  dzieci małoletnie. Inne osoby 
może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. 
Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w  mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.  
§ 2. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, 
rodzicom i  małżonkowi.  
  
Dziennik  Ustaw  – 32 – Poz. 1360  
 
 Art. 302. § 1. Mający służebność mieszkania może korzystać z  pomieszczeń i  urządzeń przeznaczonych do wspólnego 
użytku mieszkańców budynku.  
§ 2. Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania a  właścicielem nieruchomości obciążonej 
stosuje się odpowiednio przepisy o  użytkowaniu przez osoby fizyczne.  
Art. 303. Jeżeli uprawniony z  tytułu służebności osobistej d opuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swego 
prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę.  
Art. 304. Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.  
Art. 305. Jeżeli nieruchomość obciążona służebności ą osobistą została wniesiona jako wkład do rolniczej spółdzielni 
produkcyjnej, spółdzielnia może z  ważnych powodów żądać zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany 
na rentę.  
Rozdział III  
Służebność przesyłu  
Art. 3051. Nieruchomość można obciąż yć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność 
stanowią urządzenia, o  których mowa  w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w  ozna-
czonym zakresie z  nieruchomości obciążonej, zgodnie z  przeznaczen iem tych urządzeń (służebność przesyłu).  
Art. 3052. § 1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o  ustanowienie służebności przesyłu, a  jest 
ona konieczna dla właściwego korzystania z  urządzeń, o  których mowa  w art. 49 § 1, przedsiębiorca mo że żądać jej ustano-
wienia za  odpowiednim wynagrodzeniem.  
§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o  ustanowienie służebności przesyłu, a  jest ona konieczna do ko-
rzystania z  urządzeń, o  których mowa  w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żąda ć odpowiedniego wynagrodzenia 
w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.  
Art. 3053. § 1. Służebność przesyłu  przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o  których mowa  
w art. 49 § 1. 
§ 2. Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z  zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa.  
§ 3. Po wygaśnięciu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiąz ek usunięcia urządzeń, o  których mowa  
w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z  nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty, przed-
siębiorca jest obowiązany do naprawienia wynikłej stąd szkody.  
Art. 3054. Do służebności przesyłu s tosuje się odpowiednio przepisy o  służebnościach gruntowych.  
DZIAŁ IV  
Zastaw  
Rozdział I  
Zastaw na rzeczach ruchomych  
Art. 306. § 1. W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy 
którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z  rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością, i  z pierw-
szeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z  mocy ustawy przysługuje pierw-
szeństwo szczególne.  
§ 2. Zastaw można ustanowić także  w celu zabezpieczenia wierzytelności przyszłej lub warunkowej.  
Art. 307. § 1. Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem a  wierzycielem oraz, z  zastrzeże-
niem wyjątków w  ustawie przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie  trzeciej, na którą strony się zgodziły.  
§ 2. Jeżeli rzecz znajduje się w  dzierżeniu wierzyciela, do ustanowienia zastawu wystarcza sama umowa.  
§ 3. Zastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, jeżeli umowa o  ustanowienie zastawu została zawarta na pi ś-
mie z  datą pewną.  
  
Dziennik  Ustaw  – 33 – Poz. 1360  
 
 Art. 308. Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym, który regulują odrębne przepisy.  
Art. 309. Przepisy o  nabyciu własności rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnionej do rozporządzania rzeczą stosuje się  
odpowiednio do ustanowienia zastawu.  
Art. 310. Jeżeli w  chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona innym prawem rzeczowym, zastaw powstały 
później ma pierwszeństwo przed prawem powstałym wcześniej, chyba że zastawnik działał w  złej wierze.  
Art. 311. Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona zby-
cia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu.  
Art. 312. Zaspokojenie zastawnika z  rzeczy obciążonej następuje według przepisów o  sądowym pos tępowaniu egze-
kucyjnym.  
Art. 313. Jeżeli przedmiotem zastawu są rzeczy mające określoną przez zarządzenie właściwego organu państwowego 
cenę sztywną, można się umówić, że w  razie zwłoki z  zapłatą długu przypadną one w  odpowiednim stosunku zastawnikowi 
na w łasność zamiast zapłaty, według ceny z  dnia wymagalności wierzytelności zabezpieczonej.  
Art. 314. Zastaw zabezpiecza także roszczenia o  odsetki za trzy ostatnie lata przed zbyciem rzeczy w  postępowaniu 
egzekucyjnym lub upadłościowym, przyznane koszty postę powania w  wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części kapi-
tału oraz inne roszczenia o  świadczenia uboczne, w  szczególności roszczenie o  odszkodowanie z  powodu niewykonania lub 
nienależytego wykonania zobowiązania oraz o  zwrot nakładów na rzecz.  
Art. 315. Zastawca niebędący dłużnikiem może niezależnie od zarzutów, które mu przysługują osobiście przeciwko 
zastawnikowi, podnosić zarzuty, które przysługują dłużnikowi, jak również te, których dłużnik zrzekł się po ustanowieniu 
zastawu.  
Art. 316. Zastawnik moż e dochodzić zaspokojenia z  rzeczy obciążonej zastawem bez względu na ograniczenie odpo-
wiedzialności dłużnika wynikające z  przepisów prawa spadkowego.  
Art. 317. Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie narusza uprawnienia zastawnika do uzysk ania 
zaspokojenia z  rzeczy obciążonej. Przepisu powyższego nie stosuje się do roszczenia o  odsetki lub inne świadczenia uboczne.  
Art. 318. Zastawnik, któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej zachowaniem stosownie do przepisów 
o przechowaniu za  wynagrodzeniem. Po wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić rzecz zastawcy.  
Art. 319. Jeżeli rzecz obciążona zastawem przynosi pożytki, zastawnik powinien, w  braku odmiennej umowy, pobie-
rać je i  zaliczać na poczet wierzytelności i  związanych z  nią roszczeń. P o wygaśnięciu zastawu obowiązany jest złożyć za-
stawcy rachunek.  
Art. 320. Jeżeli zastawnik poczynił nakłady na rzecz, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio przepisy 
o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
Art. 321. § 1. Jeżeli rzecz obciążona zastawem zostaje narażona na utratę lub uszkodzenie, zastawca może żądać bądź 
złożenia rzeczy do depozytu sądowego, bądź zwrotu rzeczy za jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia wie-
rzytelności, bądź sprzedaży rzeczy.  
§ 2. W razie sprzeda ży rzeczy zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która powinna być złożona do depozytu sądowego.  
Art. 322. § 1. Roszczenie zastawcy przeciwko zastawnikowi o  naprawienie szkody z  powodu pogorszenia rzeczy, jak 
również roszczenie zastawnika przeciwko zastawcy o  zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z  upływem roku od dnia 
zwrotu rzeczy.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 323. § 1. Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem pociąga za sobą przeniesienie zastawu. W  razie 
przeniesienia wierzytelności z  wyłączeniem za stawu zastaw wygasa.  
§ 2. Zastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza.  
Art. 324. Nabywca wierzytelności zabezpieczonej zastawem może żądać od zbywcy wydania rzeczy obciążonej, jeżeli 
zastawca wyrazi na to zgodę. W  braku takiej zg ody nabywca może żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego.  
Art. 325. § 1. Jeżeli zastawnik zwróci rzecz zastawcy, zastaw wygasa bez względu na zastrzeżenia przeciwne.  
§ 2. Zastaw nie wygasa pomimo nabycia rzeczy obciążonej przez zastawnika na własność, j eżeli wierzytelność zabez-
pieczona zastawem jest obciążona prawem osoby trzeciej lub na jej rzecz zajęta.  
Art. 326. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do zastawu, który powstaje z  mocy ustawy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 34 – Poz. 1360  
 
 Rozdział II  
Zastaw na prawach  
Art. 327. Przedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne.  
Art. 328. Do zastawu na prawach stosuje się odpowiednio przepisy o  zastawie na rzeczach ruchomych z  zachowaniem 
przepisów rozdziału niniejszego.  
Art. 329. § 1. Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu tego prawa. 
Jednakże umowa o  ustanowienie zastawu powinna być zawarta na piśmie z  datą pewną, chociażby umowa o  przeniesienie 
prawa nie wymagała takiej formy.  
§ 2. Jeżeli ustanowienie zastawu na wierz ytelności nie następuje przez wydanie dokumentu ani przez indos, do usta-
nowienia zastawu potrzebne jest pisemne zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę.  
Art. 330. Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i  dochodzić wszelkich roszczeń, któr e zmierzają do zacho-
wania prawa obciążonego zastawem.  
Art. 331. § 1. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, zastawca 
może dokonać wypowiedzenia bez zgody zastawnika. Jeżeli wierzytelność zabezpieczona zastaw em jest już wymagalna, 
zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do wysokości wierzytelności zabezpieczonej.  
§ 2. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zastawem zależy od wypowiedzenia przez dłużnika, wypowiedze-
nie powinno nastąpić także w zględem zastawnika.  
Art. 332. W razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności przechodzi na przedmiot świadczenia.  
Art. 333. Do odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności i  zastawnik łącznie. Każdy z  nich może 
żądać spełnienia świadc zenia do rąk ich obu łącznie albo złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.  
Art. 334. Jeżeli dłużnik wierzytelności obciążonej zastawem spełnia świadczenie, zanim wierzytelność zabezpieczona 
stała się wymagalna, zarówno zastawca, jak i  zastawni k mogą żądać złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.  
Art. 335. Jeżeli wierzytelność pieniężna zastawem zabezpieczona jest już wymagalna, zastawnik może żądać zamiast 
zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na niego wierzytelność obciążoną, jeżeli j est pieniężna, do wysokości wierzytelności za-
bezpieczonej zastawem. Zastawnik może dochodzić przypadłej mu z  tego tytułu części wierzytelności z pierwszeństwem 
przed częścią przysługującą zastawcy.  
TYTUŁ IV  
Posiadanie  
Art. 336. Posiadaczem rzeczy jest zaró wno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak 
i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z  którym łączy się 
określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).  
Art. 337. Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w  posiadanie zależne.  
Art. 338. Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.  
Art. 339. Domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadac zem samoistnym.  
Art. 340. Domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie 
przerywa posiadania.  
Art. 341. Domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Domniemanie to dotyczy również posia-
dania przez poprzedniego posiadacza.  
Art. 342. Nie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz był w  złej wierze.  
Art. 343. § 1. Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania.  
§ 2. Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym działa-
niem stan poprzedni; nie wolno mu jednak stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, jeżeli 
grozi mu niebezpieczeństwo niep owetowanej szkody, może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zasto-
sować niezbędną samopomoc w  celu przywrócenia stanu poprzedniego.  
§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do dzierżyciela.  
  
Dziennik  Ustaw  – 35 – Poz. 1360  
 
 Art. 3431. Do ochrony włada nia lokalem stosuje się odpowiednio przepisy o  ochronie posiadania.  
Art. 344. § 1. Przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść 
naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o  przywrócenie sta nu poprzedniego i  o zaniechanie naruszeń. 
Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawo-
mocne  orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwow ego stwierdziło, że 
stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z  prawem.  
§ 2. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w  ciągu roku od chwili naruszenia.  
Art. 345. Posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.  
Art. 346. Roszczenie o  ochronę posiadania nie przysługuje w  stosunkach pomiędzy współposiadaczami tej samej 
rzeczy, jeżeli nie da się ustalić zakresu współposiadania.  
Art. 347. § 1. Posiadaczowi nieruchomości przysługuje roszczenie o  wstrzymanie budowy, je żeli budowa mogłaby 
naruszyć jego posiadanie albo grozić wyrządzeniem mu szkody.  
§ 2. Roszczenie może być dochodzone przed rozpoczęciem budowy; wygasa ono, jeżeli nie będzie dochodzone w  ciągu 
miesiąca od rozpoczęcia budowy.  
Art. 348. Przeniesienie posiada nia następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które umożliwiają roz po-
rządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z  wydaniem 
samej rzeczy.  
Art. 349. Przeniesienie posiadania samoistnego  może nastąpić także w  ten sposób, że dotychczasowy posiadacz 
samoistny zachowa rzecz w  swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego , 
który strony jednocześnie ustalą.  
Art. 350. Jeżeli rzecz znajduje się w  posiadaniu zależnym albo w  dzierżeniu osoby trzeciej, przeniesienie posiadania 
samoistnego następuje przez umowę między stronami i  przez zawiadomienie posiadacza zależnego albo dzierżyciela.  
Art. 351. Przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza zależneg o albo na dzierżyciela następuje na mocy samej 
umowy między stronami.  
Art. 352. § 1. Kto faktycznie korzysta z  cudzej nieruchomości w  zakresie odpowiadającym treści służebności, jest po-
siadaczem służebności.  
§ 2. Do posiadania służebności stosuje się odpow iednio przepisy o  posiadaniu rzeczy.  
KSIĘGA TRZECIA  
ZOBOWIĄZANIA  
TYTUŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 353. § 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a  dłużnik powinien 
świadczenie spełnić.  
§ 2. Świadczenie może polegać na działaniu albo na zaniechaniu.  
Art. 3531. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel 
nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.  
Art. 354. § 1. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z  jego treścią i  w sposób odpowiadający jego celowi 
społeczno -gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a  jeżeli istnieją w  tym zakresie ustalone zwyczaje – także 
w sposób odpowiadający tym  zwyczajom.  
§ 2. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.  
Art. 355. § 1. Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w  stosunkach danego rodzaju (należyta sta-
ranność).  
§ 2. Należytą staranność dłużnika w  zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy 
uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 36 – Poz. 1360  
 
 Art. 356. § 1. Wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z  treści czynności 
prawnej, z  ustawy albo z  właściwości świadczenia.  
§ 2. Jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby 
trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika.  
Art. 357. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczenia  rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a  jakość rzeczy nie 
jest oznaczona przez właściwe przepisy lub przez czynność prawną ani nie wynika z  okoliczności, dłużnik powinien świad-
czyć rzeczy średniej jakości.  
Art. 3571. Jeżeli z  powodu nadzwyczajnej zmiany  stosunków spełnienie  świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi 
trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może 
po rozważeniu interesów stron, zgodnie z  zasadami współżycia społecznego , oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, 
wysokość świadczenia lub nawet orzec o  rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w  miarę potrzeby orzec o  roz-
liczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w  zdaniu poprzedzającym.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 358. § 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 
jest suma pieniężna wyrażona  w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie  w walucie polskiej, chyba że ustawa, 
orzeczenie sądowe będące źródłem zobo wiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie  w wa-
lucie obcej.  
§ 2. Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski  z dnia wy-
magalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądowe lub czynność prawna zastrzega inaczej.  
§ 3. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia  w walucie 
polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski  z dnia,  w którym zapłata jest dokonywana.  
Art. 3581. § 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna, spełnienie świadczenia 
następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.  
§ 2. Strony mogą zastrzec w  umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż 
pieniądz miernika wartości.  
§ 3. W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów 
stron, zgodnie z  zasada mi współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, 
chociażby  były ustalone w  orzeczeniu lub umowie.  
§ 4. Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowa-
dząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w  związku z  prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.  
§ 5. Przepisy  § 2 i 3 nie uchybiają przepisom regulującym wysokość cen i  innych świadczeń pieniężnych.  
Art. 359. § 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko  wtedy, gdy to wynika z  czynności prawnej albo z  ustawy, 
z orzeczenia sądu lub z  decyzji innego właściwego organu.  
§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w  inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w  wysokości równej sumie 
stopy referencyjnej Narod owego Banku Polskiego i  3,5 punktów procentowych.  
§ 21. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z  czynności prawnej nie może w  stosunku rocznym przekraczać 
dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).  
§ 22. Jeżeli wysokość odsetek wynik ających z  czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się  
odsetki maksymalne.  
§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o  odsetkach maksymalnych, także w  razie 
dokonania wyboru prawa obcego. W  takim przypa dku stosuje się przepisy ustawy.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w  drodze obwieszczenia, w  Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej 
„Monitor Polski ”, wysokość odsetek ustawowych.  
Art. 360. W braku odmiennego zastrzeżenia co do t erminu płatności odsetek są one płatne co roku z  dołu, a  jeżeli 
termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok – jednocześnie z  zapłatą tej sumy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 37 – Poz. 1360  
 
 Art. 361. § 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działa nia lub 
zaniechania, z  którego szkoda wynikła.  
§ 2. W powyższych granicach, w  braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody 
obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody ni e wyrządzono.  
Art. 362. Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega 
odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a  zwłaszcza do stopnia winy obu stron.  
Art. 363. § 1. Naprawienie szkody p owinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie 
stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego 
było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmie rne trudności lub koszty, roszczenie poszkodo-
wanego ogranicza się do świadczenia w  pieniądzu.  
§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w  pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen 
z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne  okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w  innej 
chwili.  
Art. 364. § 1. Ilekroć ustawa przewiduje obowiązek zabezpieczenia, zabezpieczenie powinno nastąpić przez złożenie 
pieniędzy do depozytu sądowego.  
§ 2. Jednakże z  ważnych powodów zabezpieczenie może nastąpić w  inny sposób.  
Art. 365. § 1. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany w  ten sposób, że wykonanie zobowiązania może nastąpić przez spełnie-
nie jednego z  kilku świadczeń (zobowiązanie przemienne), wybór świadczenia  należy do dłużnika, chyba że z czynności  praw-
nej, z  ustawy lub z  okoliczności wynika, iż uprawnionym do wyboru jest wierzyciel lub osoba trzecia.  
§ 2. Wyboru dokonywa się przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli uprawnionym do wyboru jest dłużn ik, 
może on dokonać wyboru także przez spełnienie świadczenia.  
§ 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona może jej wyznaczyć w  tym 
celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu uprawnien ie do dokonania wyboru przechodzi 
na stronę drugą.  
Art. 3651. Zobowiązanie bezterminowe o  charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub 
wierzyciela z  zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a  w razie braku takich termin ów 
niezwłocznie po wypowiedzeniu.  
TYTUŁ II  
Wielość dłużników albo wierzycieli  
DZIAŁ I  
Zobowiązania solidarne  
Art. 366. § 1. Kilku dłużników może być zobowiązanych w  ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części 
świadczenia od wszystkich dłużników  łącznie, od kilku z  nich lub od każdego z  osobna, a  zaspokojenie wierzyciela przez 
któregokolwiek z  dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).  
§ 2. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.  
Art. 367. § 1. Kilku wierzycieli może być uprawnionych w  ten sposób, że dłużnik może spełnić całe świadczenie do 
rąk jednego z  nich, a  przez zaspokojenie któregokolwiek z  wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność wie-
rzycieli).  
§ 2. Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru, do rąk któregokolwiek z  wierzycieli solidarnych. Jed-
nakże w  razie wytoczenia powództwa przez jednego z  wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk.  
Art. 368. Zobowiązanie może być solidarne, chocia żby każdy z  dłużników był zobowiązany w  sposób odmienny albo  
chociażby wspólny dłużnik był zobowiązany w  sposób odmienny względem każdego z  wierzycieli.  
Art. 369. Zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z  ustawy lub z  czynności prawnej.  
Art. 370. Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie dotyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane solidarnie , 
chyba że umówiono się inaczej.  
Art. 371. Działania i  zaniechania jednego z  dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom.  
  
Dziennik  Ustaw  – 38 – Poz. 1360  
 
 Art. 372. Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w  stosunku do jednego z  dłużników solidarnych nie ma 
skutku względem współdłużników.  
Art. 373. Zwolnienie z  długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z  dłużników solidar-
nych  nie ma skutku względem współdłużników.  
Art. 374. § 1. Odnowienie dokonane między wierzycielem a  jednym z  dłużników solidarnych zwalnia współdłużni-
ków, chyba że wierzyciel zastrzegł, iż zachowuje przeciwko nim swe prawa.  
§ 2. Zwłoka wierzyciela względem jedneg o z dłużników solidarnych ma skutek także względem współdłużników.  
Art. 375. § 1. Dłużnik solidarny może się bronić zarzutami, które przysługują mu osobiście względem wierzyciela, jak 
również tymi, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązani a są wspólne wszystkim dłużnikom.  
§ 2. Wyrok zapadły na korzyść jednego z  dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty,  
które są im wszystkim wspólne.  
Art. 376. § 1. Jeżeli jeden z  dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść  istniejącego między współdłużnikami 
stosunku prawnego rozstrzyga o  tym, czy i  w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z  treści 
tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w  częściach  równych.  
§ 2. Część przypadająca na dłużnika niewypłacalnego rozkłada się między współdłużników.  
Art. 377. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu p rzedawnienia względem jednego z wierzy-
cieli solidarnych ma skutek także względem współwierzycieli.  
Art. 378. Jeżeli jeden z  wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść istniejącego między współwierzycielami 
stosunku prawnego rozstrzyga o  tym, czy i  w jakich częściach jest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeż eli 
z treści tego stosunku nie wynika nic innego, wierzyciel, który przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny w  częściach rów-
nych.  
DZIAŁ II  
Zobowiązania podzielne i  niepodzielne  
Art. 379. § 1. Jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a  świadczeni e jest podzielne, zarówno dług, jak i  wie-
rzytelność dzielą się na tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, jeżeli 
z okoliczności nie wynika nic innego.  
§ 2. Świadczenie jest podzielne, jeżeli może być spe łnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości.  
Art. 380. § 1. Dłużnicy zobowiązani do świadczenia niepodzielnego są odpowiedzialni za spełnienie świadczenia jak 
dłużnicy solidarni.  
§ 2. W braku odmiennej umowy dłużnicy zobowiązani do świadcz enia podzielnego są odpowiedzialni za jego spełnie-
nie solidarnie, jeżeli wzajemne świadczenie wierzyciela jest niepodzielne.  
§ 3. Dłużnik, który spełnił świadczenie niepodzielne, może żądać od pozostałych dłużników zwrotu wartości świad-
czenia według tych s amych zasad co dłużnik solidarny.  
Art. 381. § 1. Jeżeli jest kilku wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego, każdy z  nich może żądać 
spełnienia całego świadczenia.  
§ 2. Jednakże w  razie sprzeciwu chociażby jednego z  wierzycieli, dłużnik obowi ązany jest świadczyć wszystkim wie-
rzycielom łącznie albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.  
Art. 382. § 1. Zwolnienie dłużnika z  długu przez jednego z  wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego 
nie ma skutku względem pozostałych  wierzycieli.  
§ 2. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem jednego z  wierzycieli 
uprawnionych do świadczenia niepodzielnego ma skutek względem pozostałych wierzycieli.  
Art. 383. Jeżeli jeden z  wierzycieli uprawn ionych do świadczenia niepodzielnego przyjął świadczenie, jest on odpo-
wiedzialny względem pozostałych wierzycieli według tych samych zasad co wierzyciel solidarny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 39 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ III  
Ogólne przepisy o  zobowiązaniach umownych  
Art. 3831. Przedsiębiorca nie może żądać  od konsumenta opłaty za skorzystanie z  określonego sposobu zapłaty prze-
wyższającej poniesione przez przedsiębiorcę koszty w  związku  z tym sposobem zapłaty.  
Art. 384. § 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w  szczególności ogólne warunki umów, wz ór umowy, 
regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy.  
§ 2. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w  stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także 
wtedy, gdy druga strona mogła się z  łatwością dowiedz ieć o  jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych z  udzia-
łem konsumentów, z  wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w  drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w  postaci el ektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stro-
nie przed zawarciem umowy w  taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i  odtwarzać w  zwykłym toku czyn-
ności.  
§ 5. (uchylony)  
Art. 3841. Wzorzec wydany w  czasie trwania stosunku umownego o  charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli 
zostały zachowane wymagania określone  w art. 384, a  strona nie wypowiedziała umowy w  najbliższym terminie wypowie-
dzenia.  
Art. 385. § 1. W  razie sprzeczności  treści umowy z  wzorcem umowy strony są związane umową.  
§ 2. Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i  w sposób zrozumiały. Postanowienia niejedno-
znaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w  zdaniu p oprzedzającym nie stosuje  się w postępowaniu 
w sprawach o  uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.  
Art. 3851. § 1. Postanowienia umowy zawieranej z  konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli 
kształtują jego prawa i  obowiązki w  sposób sprzeczny z  dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone 
postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w  tym cenę lub wynagro-
dzenie, jeżeli zostały sformułowane w  sposób jednoznaczny.  
§ 2. Jeżeli postanowienie u mowy zgodnie  z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w  pozostałym za-
kresie.  
§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego 
wpływu. W  szczególności odnosi się to do postanowień umow y przejętych z  wzorca umowy zaproponowanego kon sumen-
towi przez kontrahenta.  
§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.  
Art. 3852. Oceny zgodności postanowienia umowy z  dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z  chwili zawarcia 
umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w  związku z  umową 
obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.  
Art. 3853. W razie wątpliwości uważa s ię, że niedozwolonymi postanow ieniami umownymi są te, które w szczególności:  
1) wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie;  
2) wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie l ub nienależyte wyko-
nanie zobowiązania;  
3) wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z  wierzytelnością drugiej strony;  
4) przewidują postanowienia, z  którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy;  
5) zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i  przekazanie obowiązków wynikających z  umowy bez 
zgody konsumenta;  
6) uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w  przyszłości dalszych umów podobnego  
rodzaju;  
7) uzależ niają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku 
z umową zawierającą oceniane postanowienie;  
8) uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta;  
  
Dziennik  Ustaw  – 40 – Poz. 1360  
 
 9) przyzn ają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy;  
10) uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w  tej umowie;  
11) przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z  umową;  
12) wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w  całości lub części, jeżeli 
konsument zrezygnuje z  zawarcia umowy lub jej wykonania;  
13) przewidują utratę prawa żąda nia zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, 
gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępują od umowy;  
14) pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia;  
15) zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony, bez 
wskazania ważnych przyczyn i  stosownego terminu wypowiedzenia;  
16) nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej su my na wypadek rezygnacji z  zawarcia lub wyko-
nania umowy;  
17) nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygóro wa-
nej kary umownej lub odstępnego;  
18) stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o  ile konsument, dla którego zastrzeżono rażąco 
krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia;  
19) przewidują wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istot-
nych cech świadczenia;  
20) przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu  
umowy bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy;  
21) uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiąz ań przez osoby, za pośrednictwem których  
kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo uzależniają tę 
odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności;  
22) przewidują obowiąz ek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykonania 
zobowiązania przez jego kontrahenta;  
23) wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub za-
granicznego albo innego organu, a  także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miej-
scowo właściwy.  
Art. 3854. § 1. Umowa między przedsiębiorcami stosującymi różne wzorce umów nie obejmuje tych postanowień 
wzorców, które są ze sobą sprzeczne.  
§ 2. Umowa nie jest zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie zawiadomi, że nie zamierza zawierać 
umowy na warunkach przewidzianych  w § 1. 
Art. 3855. Przepisy dotyczące konsumenta, zawarte w  art. 3851–3853, stosuje się do osoby fizycznej zawierającej 
umowę bezpośrednio związaną z  jej działalnością gospodarczą, gdy z  treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla niej 
charakteru zawodowego, wynikającego w  szczególności z  przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, 
udostępni onego na podstawie przepisów o  Centralnej Ewidencji i  Informacji o  Działalności Gospodarczej.  
Art. 386. (uchylony)  
Art. 387. § 1. Umowa o  świadczenie niemożliwe jest nieważna.  
§ 2. Strona, która w  chwili zawarcia umowy wiedziała o  niemożliwości świadczenia , a drugiej strony z  błędu nie wy-
prowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wiedząc 
o niemożliwości świadczenia.  
Art. 3871. Nieważna jest umowa, w  której osoba fizyczna zobowiązuje się do p rzeniesienia własności nie ruchomości 
służącej zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w  celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z  tej lub innej umowy 
niezwiązanej bezpośrednio z  działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, w  przypadku gdy:  
1) warto ść nieruchomości jest wyższa niż wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych powiększo-
nych o  wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie od tej wartości za okres 24  miesięcy lub  
  
Dziennik  Ustaw  – 41 – Poz. 1360  
 
 2) wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieni ężnych nie jest oznaczona, lub  
3) zawarcie tej umowy nie zostało poprzedzone dokonaniem wyceny wartości rynkowej nieruchomości przez biegłego 
rzeczoznawcę.  
Art. 388. § 1.10) Jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświad czenie drugiej 
strony, w  zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego 
wartość w  chwili zawarcia umowy przewyższa w  rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może 
żądać zmni ejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a  w wypadku gdy jedno i  drugie byłoby 
nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy.  
§ 1.11) Jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo, niedoświadczenie lub brak dosta-
tecznego rozeznania drugiej strony co do przedmiotu umowy, w  zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega 
dla siebie lub dla osoby trzeciej świadcze nie, którego wartość w  chwili zawarcia umowy przewyższa w  rażącym stop-
niu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może według swego wyboru żądać zmniejszenia swego świadcze-
nia lub zwiększenia należnego jej świadczenia albo unieważnienia umowy.  
§ 11.12) Jeżeli wartość świadczenia jednej ze stron w  chwili zawarcia umowy przewyższa co najmniej dwukrotnie 
wartość świadczenia wzajemnego, domniemywa się, że przewyższa je w  stopniu rażącym.  
§ 2.13) Uprawnienia powyższe wygasają z  upływem lat dwóch od dnia zawarcia umowy.  
§ 2.14) Uprawnienia określone w  § 1 wygasają z  upływem lat trzech od dnia zawarcia umowy, a  jeżeli stroną 
umowy jest konsument – z upływem lat sześciu.  
Art. 389. § 1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oz naczonej umowy (umowa 
przedwstępna), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej.  
§ 2. Jeżeli termin, w  ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być za-
warta w  odpowiednim terminie wyznaczonym przez s tronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. Jeżeli 
obie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i  każda z  nich wyznaczyła inny termin, strony wiąże 
termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadcz enie. Jeżeli w  ciągu roku od dnia zawarcia 
umowy przedwstępnej nie został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej zawarcia.  
Art. 390. § 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona 
może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą w  umo-
wie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.  
§ 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od kt órych zależy ważność umowy przyrzeczonej,  
w szczególności wymaganiom co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.  
§ 3. Roszczenia z  umowy przedwstępnej przedawniają się z  upływem roku od dnia, w  którym umowa przyrzeczona 
miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, roszczenia z  umowy przedwstępnej przedaw-
niają się z  upływem roku od dnia, w  którym orzeczenie stało się prawomocne.  
Art. 391. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie okr eślone zobowiązanie albo spełni określone 
świadczenie, ten, kto takie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że 
osoba trzecia odmawia zaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwo lnić się od obowiązku napra-
wienia szkody spełniając przyrzeczone świadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia.  
Art. 392. Jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z  dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest 
ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia.  
Art. 393. § 1. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w  braku 
odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świadczenia.  
§ 2. Zastrzeżenie co do obowiązku świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie może być odwołane ani zmienione, jeżeli 
osoba trzecia oświadczyła którejkolwiek ze stron, że chce z  zastrzeż enia skorzystać.  
§ 3. Dłużnik może podnieść zarzuty z  umowy także przeciwko osobie trzeciej.  
 
10) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  11. 
11) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
12) Dodany  przez art. 1 pkt 5 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
13) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  14. 
14) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 lit. c  ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 42 – Poz. 1360  
 
 Art. 394. § 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to 
znaczenie, że w  razie niewykonania umowy przez jedną z e stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego 
od umowy odstąpić i  otrzymany zadatek zachować, a  jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.  
§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, któ ra go dała; jeżeli zaliczenie 
nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.  
§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a  obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej od-
pada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okol iczności, za które żadna ze stron nie 
ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.  
Art. 395. § 1. Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w  ciągu oznaczonego terminu prawo 
odstąpienia od umowy. Prawo to wykonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie.  
§ 2. W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą. To, co strony już świadczyły, ulega 
zwrotowi w  stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w  granicach zwy kłego zarządu. Za świadczone usługi 
oraz za korzystanie z  rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.  
Art. 396. Jeżeli zostało zastrzeżone, że jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy 
(odstępne), oświadczenie o  odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało złożone jednocześnie z  zapłatą odstępnego.  
TYTUŁ IV  
(zawierający  art. 397–404 – uchylony)  
TYTUŁ V  
Bezpodstawne wzbogacenie  
Art. 405. Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową koszt em innej osoby, obowiązany jest do wydania 
korzyści w  naturze, a  gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.  
Art. 406. Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co 
w razie zbycia, utraty lub us zkodzenia zostało uzyskane w  zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.  
Art. 407. Jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyś cią 
na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania korzy ści przechodzi na tę osobę trzecią.  
Art. 408. § 1. Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu nakładów koniecznych o  tyle, o  ile nie znalazły 
pokrycia w  użytku, który z  nich osiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o  tyle, o  ile zwiększają wartoś ć korzyści 
w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady, przywracając stan poprzedni.  
§ 2. Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może żądać zwrotu nakładów tylko o  tyle, o  ile 
zwiększają wartość korzyści w  chwili jej wydani a. 
§ 3. Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sąd może zamiast wydania korzyści w  na-
turze nakazać zwrot jej wartości w  pieniądzu z  odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany zwrócić.  
Art. 409. Obowiązek w ydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub 
utracił w  taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć 
się z obowiązkiem zwrotu.  
Art. 410. § 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w  szczególności do świadczenia nienależnego.  
§ 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w  ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem  
osoby, której świadczył, albo jeżeli pods tawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, 
albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i  nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.  
Art. 411. Nie można żądać zwrotu świadczenia:  
1) jeżeli s pełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia na-
stąpiło z  zastrzeżeniem zwrotu albo w  celu uniknięcia przymusu lub w  wykonaniu nieważnej czynności prawnej;  
2) jeżeli spełnienie świadczenia czyni zad ość zasadom współżycia społecznego;  
3) jeżeli świadczenie zostało spełnione w  celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu;  
4) jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.  
Art. 412. Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie 
spełnione w  zamian za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w  celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadczenia 
został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość . 
  
Dziennik  Ustaw  – 43 – Poz. 1360  
 
 Art. 413. § 1. Kto spełnia świadczenie z  gry lub zakładu, nie może żądać zwrotu, chyba że gra lub zakład były zakazane 
albo nierzetelne.  
§ 2. Roszczeń z  gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub zakład były prowadzone na podstawie 
zezwolen ia właściwego organu państwowego.  
Art. 414. Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o  obowiązku naprawienia szkody.  
TYTUŁ VI  
Czyny niedozwolone  
Art. 415. Kto z  winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.  
Art. 416. Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z  winy jej organu.  
Art. 417. § 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z  prawem działanie lub  zaniechanie przy wykonywaniu władzy 
publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka s amorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wyko-
nująca tę władzę z  mocy prawa.  
§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z  zakresu władzy publicznej zlecono, na  podstawie porozumienia, jednostce samorządu 
terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedz ialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz 
zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.  
Art. 4171. § 1. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać po 
stwierdzeniu we właś ciwym postępowaniu niezgodności tego aktu z  Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową 
lub ustawą.  
§ 2. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawie-
nia można żądać po stwierdzeniu we właśc iwym postępowaniu ich niezgodności z  prawem, chyba że przepisy odrębne sta-
nowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na 
podstawie aktu normatywnego niezgodnego z  Konstytucją, ratyfikowan ą umową międzynarodową lub ustawą.  
§ 3. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orzeczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przewiduje 
przepis prawa, jej naprawienia można żądać po  stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z  prawe m niewy-
dania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.  
§ 4. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewiduje 
przepis prawa, niezgodność z  prawem niewydania tego aktu stwierd za sąd rozpoznający sprawę o  naprawienie szkody.  
Art. 4172. Jeżeli przez zgodne z  prawem wykonywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, po-
szkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężneg o za doznaną 
krzywdę, gdy okoliczności, a  zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub jego ciężkie położenie materialne, wska-
zują, że wymagają tego względy słuszności.  
Art. 418. (utracił moc)15) 
Art. 419. (uchylony)  
Art. 420. (uchylony)  
Art. 4201. (uchylony)  
Art. 4202. (uchylony)  
Art. 421. Przepisów  art. 417, art. 4171 i art. 4172 nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy 
wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w  przepisach szczególnych.  
Art. 422. Za szkodę  odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę do 
wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z  wyrządzonej drugiemu 
szkody.  
Art. 423. Kto działa w  obronie k oniecznej, odpierając bezpośredni i  bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro włas ne 
lub innej osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.  
Art. 424. Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w  celu odwrócenia od siebie lub 
od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą 
stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a  niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i  jeżeli rato-
wane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.  
 
15) Z dniem 18  grudnia 2001  r. na podstawie wyroku T rybunału Konstytucyjnego z  dnia 4  grudnia 2001  r. sygn. akt SK.  18/2000  (Dz. U. 
poz. 1638).  
  
Dziennik  Ustaw  – 44 – Poz. 1360  
 
 Art. 425. § 1. Osoba, która z  jakichkolwiek powodów znajduje się w  stanie wyłączającym świadome albo swobodne 
powzięcie decyzji i  wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w  tym stanie wyrządzoną.  
§ 2. Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia napojów odurzających albo innych podob-
nych środków, ten obowiązany jest do naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.  
Art. 426. Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.  
Art. 427. Kto z  mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z  powodu wieku albo stanu 
psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można , ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę 
osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu 
nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązk u ustawowego ani umownego stałą pieczę 
nad osobą, której z  powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można.  
Art. 428. Gdy sprawca z  powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, 
a brak je st osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany może 
żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżel i z okoliczności, a  zwłaszcza z  porówna-
nia stanu majątkowego poszkodowane go i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.  
Art. 429. Kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę 
przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w  wybo rze albo że wykonanie czyn ności powierzył 
osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w  zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich 
czynności.  
Art. 430. Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wyko nywaniu tej czynności pod-
lega jego kierownictwu i  ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną 
z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.  
Art. 431. § 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje , obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie 
szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za 
którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.  
§ 2. Chociażby osoba, która zw ierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów para-
grafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowe go naprawienia szkody, jeżeli z  oko-
liczności, a  zwłaszcza z  porównania stanu majątkowego poszko dowanego i  tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady 
współżycia społecznego.  
Art. 432. § 1. Posiadacz gruntu może zająć cudze zwierzę, które wyrządza szkodę na gruncie, jeżeli zajęcie jest 
potrzebne do zabezpieczenia roszczenia o  naprawienie szkody.  
§ 2. Na zajętym zwierzęciu posiadacz gruntu uzyskuje ustawowe prawo zastawu dla zabezpieczenia należnego mu 
naprawienia szkody oraz kosztów żywienia i  utrzymania zwierzęcia.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 433. Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięc iem ja kiegokolwiek przedmiotu z pomieszcze-
nia jest odpowiedzialny ten, kto pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie 
z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialnośc i i której dzia-
łaniu nie mógł zapobiec.  
Art. 434. Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części odpowiedzialny jest samo-
istny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z  braku utrzymania 
budowli w  należytym stanie, ani z  wady w  budowie.  
Art. 435. § 1. Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w  ruch za pomocą sił przyrody 
(pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną 
komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie 
z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw lub zakładów wytwarzających środki wybuchowe 
albo posługujących się takimi środkami.  
Art. 436. § 1. Odpowiedzialność przewidzianą w  artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz 
mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek 
komunikacji w  posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 45 – Poz. 1360  
 
 § 2. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji por uszanych za pomocą sił przyrody wymienione 
osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach 
ogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których przewożą z  grzeczności.  
Art. 437. Nie można wyłączyć ani ograniczyć z  góry odpowiedzialności określonej w  dwóch artykułach poprzedzają-
cych.  
Art. 438. Kto w  celu odwrócenia grożącej drugiemu szkody albo w  celu odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa 
przymusowo lub nawet dobrowolnie poniós ł szkodę majątkową, może żądać n aprawienia poniesionych strat w odpowiednim 
stosunku od osób, które z  tego odniosły korzyść.  
Art. 439. Ten, komu wskutek zachowania się innej osoby, w  szczególności wskutek braku należytego nadzoru nad 
ruchem kierowanego przez nią przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem posiadanego przez nią budynku lub innego 
urządzenia, zagraża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia gro-
żącego niebezpieczeństwa, a  w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.  
Art. 440. W stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku naprawienia szkody może być stosownie do 
okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpow iedzialnej za szkodę 
wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego.  
Art. 441. § 1. Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpo-
wiedzialność jest solidarna.  
§ 2. Jeżeli szkoda była wynikiem dzia łania lub zaniechania kilku osób, ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozosta-
łych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a  zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w  jakim  przyczy-
niła się do powstania szkody.  
§ 3. Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne roszczenie do sprawcy, 
jeżeli szkoda powstała z  winy sprawcy.  
Art. 442. (uchylony)  
Art. 4421. § 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolony m ulega przedawnieniu z  upły-
wem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się do-
wiedzieć  o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć  lat 
od dnia, w którym nas tąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.  
§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o  naprawienie szkody ule ga przedawnieniu z upływem 
lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o  szkodzie i  o osobie  
obowiązanej do jej naprawienia.  
§ 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z  upływem lat trzech  
od dnia, w  którym poszkodowany dowiedział się o  szkodzie i  o osobie obowiązanej do jej napraw ienia.  
§ 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o  naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż 
z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.  
Art. 443. Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z  którego szkoda wynikła,  stanowiło niewykonanie lub nienale-
żyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o  naprawienie szkody z  tytułu czynu nie do-
zwolonego, chyba że z  treści istniejącego uprzednio zobowiązania wynika co innego.  
Art. 444. § 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wy-
nikłe z  tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z  góry 
sumę potrzebną na koszty leczenia, a  jeżeli poszkodow any stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania 
do innego zawodu.  
§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się 
jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przys złość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody 
odpowiedniej renty.  
§ 3. Jeżeli w  chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta 
tymczasowa.  
  
Dziennik  Ustaw  – 46 – Poz. 1360  
 
 Art. 445. § 1. W wypadkach przewidzianych w  artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpo-
wiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się również w  wypadku pozbawienia wolności oraz w  wypadku skłonienia za pomocą  
podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu.  
§ 3. Roszczenie o  zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy 
powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.  
Art. 446. § 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, 
zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i  pogrzebu temu, kto je poniósł.  
§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarł ym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego 
do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych 
i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać 
inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i  stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z  okoliczności wynika, że 
wymagają tego zasady współżycia społecznego.  
§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zma rłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek 
jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.  
§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia 
pieniężnego za doznaną krzywdę.  
Art. 4461.16) Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.  
Art. 4462.17) W razie ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, skutkującego niemoż-
nością nawiązania lub kontynuowania więzi rodzinnej, sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny poszkodowanego 
odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia  pieniężnego za doznaną krzywdę.  
Art. 447. Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części od-
szkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w  szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a  przyznanie  jedno -
razowego  odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.  
Art. 448. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, od-
powiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żą danie zasądzić odpowiednią sumę 
pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naru-
szenia. Przepis  art. 445 § 3 stosuje się.  
Art. 449. Roszczenia przewidziane  w art. 444–448 nie mogą być zbyt e, chyba że są już wymagalne i  że zostały uznane 
na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem.  
TYTUŁ VI1 
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez  produkt niebezpieczny  
Art. 4491. § 1. Kto wytwarza w  zakresie swojej działalności gospodarczej (produce nt) produkt niebezpieczny, odpo-
wiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ten produkt.  
§ 2. Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona z  inną rzeczą. Za produkt uważa się także  
zwierzęta i  energię elektryczną.  
§ 3. Niebezpieczny jest produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając normalne 
użycie produktu. O  tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują okoliczności z  chwili wprowadzenia go do obrotu, a  zwłasz-
cza sposób zaprezentowani a go na rynku oraz podane konsumentowi informacje o  właściwościach produktu. Produkt nie 
może być uznany za niezapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu podobny produkt 
ulepszony.  
 
16) Zdanie drugie utraciło moc z  dniem 23  grudnia 1997  r. na podstawie  obwieszczeni a Prezesa Trybunału Konstyt ucyjnego z  dnia 
18 grudnia 1997  r. o utracie mocy obowiązującej  art. 1 pkt 2, art. 1 pkt 5, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt  1 i art. 3 pkt  4 ustawy o  zmianie ustawy 
o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i  warunkach dopuszczalnoś ci przerywania ciąży oraz o  zmianie niektórych innych 
ustaw ( Dz. U. poz.  1040).  
17) Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. poz. 1509) , która weszła w życie 
z dniem 19 września 2021 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 47 – Poz. 1360  
 
 Art. 4492. Producent odpowiada za szkodę n a mieniu tylko wówczas, gdy rzecz zniszczona lub uszkodzona należy do 
rzeczy zwykle przeznaczanych do osobistego użytku i  w taki przede wszystkim sposób korzystał z  niej poszkodowany.  
Art. 4493. § 1. Producent nie odpowiada za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, jeżeli produktu nie wpro-
wadził do obrotu albo gdy wprowadzenie produktu do obrotu nastąpiło poza zakresem jego działalności gospodarczej.  
§ 2. Producent nie odpowiada również wtedy, gdy właściwości niebezpieczne produktu ujawniły się  po wprowadzeniu 
go do obrotu, chyba że wynikały one z  przyczyny tkwiącej poprzednio w  produkcie. Nie odpowiada on także wtedy, gdy 
nie można było przewidzieć niebezpiecznych właściwości produktu, uwzględniając stan nauki i  techniki w  chwili wprowa-
dzenia p roduktu do obrotu, albo gdy właściwości te wynikały z  zastosowania przepisów prawa.  
Art. 4494. Domniemywa się, że produkt niebezpieczny, który spowodo wał szkodę, został wytworzony i wprowadzony 
do obrotu w  zakresie działalności gospodarczej producenta.  
Art. 4495. § 1. Wytwórca materiału, surowca albo części składowej produktu odpowiada tak jak producent, chyba że 
wyłączną przyczyną szkody była wadliwa konstrukcja produktu lub wskazówki producenta.  
§ 2. Kto przez umieszczenie na produkcie swojej nazwy, znaku  towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego 
podaje się za producenta, odpowiada jak producent. Tak samo odpowiada ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego wpro-
wadza do obrotu krajowego w  zakresie swojej działalności gospodarczej (importer).  
§ 3. Producent oraz osoby wymienione w  paragrafach poprzedzających odpowiadają solidarnie.  
§ 4. Jeżeli nie wiadomo, kto jest producentem lub osobą określoną  w § 2, odpowiada ten, kto w  zakresie swojej dzia-
łalności gospodarczej zbył produkt niebezpieczny, chyba że w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o  szkodzie wskaże 
poszkodowanemu osobę i  adres producenta lub osoby określonej  w § 2 zdanie  pierwsze, a  w wypadku towaru importowa-
nego – osobę i  adres importera.  
§ 5. Jeżeli zbywca produktu nie może wskazać producenta  ani osób określonych  w § 4, zwalnia go od odpowiedzial-
ności wskazanie osoby, od której sam nabył produkt.  
Art. 4496. Jeżeli za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny odpowiada także osoba trzecia, odpowiedzialność 
tej osoby i  osób wymienionych w  artykułach poprzedzających jest solidarna. Przepisy  art. 441 § 2 i 3 stosuje się odpowied-
nio. 
Art. 4497. § 1. Odszkodowanie za szkodę na mieniu nie obejmuje uszkodzenia samego produktu ani korzyści, jakie 
poszkodowany mógłby osiągnąć w  związku z  jego używani em. 
§ 2. Odszkodowanie na podstawie  art. 4491 nie przysługuje, gdy szkoda na mieniu nie przekracza kwoty będącej 
równowartością 500  euro.  
Art. 4498. Roszczenie o  naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt nieb ezpieczny ulega przedawnieniu z upły-
wem lat t rzech od dnia, w  którym poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowie-
dzieć o  szkodzie i  osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednak w  każdym wypadku roszczenie przedawnia się z  upływem 
lat dziesięciu od wprowadzenia  produktu do obrotu.  
Art. 4499. Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie można wyłączyć ani ograniczyć.  
Art. 44910. Przepisy o  odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie wyłączają odpowie-
dzialności za szkody na zasadach ogólnych, za szkody wynikłe z  niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania 
oraz odpowiedzialności z  tytułu rękojmi za wady i  gwarancji jakości.  
Art. 44911. (uchylony)  
TYTUŁ VII  
Wykonanie zobowiązań i  skutki ich niewykonania  
DZIAŁ I  
Wykonanie zobowiązań  
Art. 450. Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, chociażby cała wierzytelność była już 
wymagalna, chyba że przyjęcie takiego świadczenia narusza jego uzasadniony interes.  
Art. 451. § 1. Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy speł-
nieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel może 
przede wszystkim zaliczyć na związane z  tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia główne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 48 – Poz. 1360  
 
 § 2. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z  kilku długów chce zaspokoić, a  przyjął pokwitowanie, w  którym wierzyciel 
zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z  tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego 
długu.  
§ 3. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione świadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet 
długu wymagalnego, a  jeżeli jest kilka długów wymagalnych – na pocze t najdawniej wymagalnego.  
Art. 452. Jeżeli świadczenie zostało spełnione do rąk osoby nieuprawnionej do jego przyjęcia, a  przyjęcie świadczenia 
nie zostało potwierdzone przez wierzyciela, dłużnik jest zwolniony w  takim zakresie, w  jakim wierzyciel ze świad czenia 
skorzystał. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy świadczenie zostało spełnione do rąk wierzyciela, który był 
niezdolny do jego przyjęcia.  
Art. 453. Jeżeli dłużnik w  celu zwolnienia się z  zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne ś wiadczenie, zobo-
wiązanie wygasa. Jednakże gdy przedmiot świadczenia ma wady, dłużnik obowiązany jest do rękojmi według przepisów 
o rękojmi przy sprzedaży.  
Art. 454. § 1. Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z  właściwości zobowiązania, 
świadczenie powinno być spełnione w  miejscu, gdzie w  chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub sie-
dzibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w  miejscu zamieszkania lub w  siedzibie wierzyciela w  chwili 
spełni enia świadczenia; jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę po powstaniu zobowiązania, ponosi 
spowodowaną przez tę zmianę nadwyżkę kosztów przesłania.  
§ 2. Jeżeli zobowiązanie ma związek z  przedsiębiorstwem dłużnika lub wierzyciela, o  miejscu spełnienia świadczenia 
rozstrzyga siedziba przedsiębiorstwa.  
Art. 4541. Jeżeli przedsiębiorca jest obowiązany przesłać rzecz konsumentowi do oznaczonego miejsca, miejsce to 
uważa się za miejsce spełnienia świadczenia. Zastrzeżenie przeciwne jest niewa żne. 
Art. 455. Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z  właściwości zobowiązania, świad-
czenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.  
Art. 456. Jeżeli strony zastrzegły w  umowie, że spełnienie ś wiadczenia następować będzie częściami w  ciągu okreś lo-
nego czasu, ale nie ustaliły wielkości poszczególnych świadczeń częściowych albo terminów, w  których ma nastąpić speł-
nienie każdego z  tych świadczeń, wierzyciel może przez oświadczenie, złożone dłużnik owi w  czasie właściwym, ustalić 
zarówno wielkość poszczególnych świadczeń częściowych, jak i  termin spełnienia każdego z  nich, jednakże powinien uwzględnić  
możliwości dłużnika oraz sposób spełnienia świadczenia.  
Art. 457. Termin spełnienia świadczenia ozna czony przez czynność prawną poczytuje się w  razie wątpliwości za za-
strzeżony na korzyść dłużnika.  
Art. 458. Jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny albo jeżeli wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, 
zabezpieczenie wierzytelności uległo znacz nemu zmniejszeniu, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia bez względu 
na zastrzeżony termin.  
Art. 459. § 1. Zobowiązany do wydania zbioru rzeczy lub masy majątkowej albo do udzielenia wiadomości o  zbiorze  
rzeczy lub o  masie majątkowej powinien przeds tawić wierzycielowi spis rzeczy należących do zbioru lub spis przedmiotów 
wchodzących w  skład masy majątkowej.  
§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawiony spis nie jest rzetelny lub dokładny, wierzyciel może  
żądać, ażeby dłużnik złoży ł zapewnienie przed sądem, iż sporządził spis według swojej najlepszej wiedzy.  
Art. 460. § 1. Zobowiązany do złożenia rachunku z  zarządu powinien przedstawić wierzycielowi na piśmie zestawie-
nie wpływów i  wydatków wraz z  potrzebnymi dowodami.  
§ 2. Jeżeli is tnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawione zestawienie wpływów nie jest rzetelne lub dokładne, 
wierzyciel może żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził zestawienie według swojej najlepszej 
wiedzy.  
Art. 461. § 1. Zobowiąza ny do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia 
przysługujących mu roszczeń o  zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o  naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej 
(prawo zatrzymania).  
§ 2. Przepisu powyższego nie st osuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z  czynu niedozwolonego albo gdy 
chodzi o  zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych.  
§ 3. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 49 – Poz. 1360  
 
 Art. 462. § 1. Dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania.  
§ 2. Dłużnik może żądać pokwitowania w  szczególnej formie, jeżeli ma w  tym interes.  
§ 3. Koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że umówiono się inaczej.  
Art. 463. Jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo 
złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.  
Art. 464. Świadczenie do rąk osoby, która okazuje pokwitowanie wystawione przez wierzyciela, zwalnia dłużnika, 
chyba że było zastrzeżone, iż świadczenie ma nastąpić do rąk własnych wierzyciela, albo c hyba że dłużnik działał w  złej 
wierze.  
Art. 465. § 1. Jeżeli istnieje dokument stwierdzający zobowiązanie, dłużnik spełniając świadczenie może żądać zwrotu 
dokumentu. Jednakże gdy wierzyciel ma interes w  zachowaniu dokumentu, w  szczególności gdy świadczeni e zostało speł-
nione tylko częściowo, dłużnik może żądać uczynienia odpowiedniej wzmianki na dokumencie.  
§ 2. W razie utraty dokumentu dłużnik może, niezależnie od pokwitowania, żądać od wierzyciela oświadczenia na piś mie, 
że dokument został utracony.  
§ 3. Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu lub uczynienia na nim odpowiedniej wzmianki albo pisemnego 
oświadczenia o  utracie dokumentu, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć jego przedmiot 
do depozytu sądowego.  
Art. 466. Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych. Z pokwitowania 
świadczenia okresowego wynika domniemanie, że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne wcześ niej. 
Art. 467. Poza wypadkami przewidzianymi w  innych przepisach dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia do 
depozytu sądowego:  
1) jeżeli wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, nie wie, kto jest wierzycielem, albo nie zna miejsca 
zamieszkania lub si edziby wierzyciela;  
2) jeżeli wierzyciel nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ani przedstawiciela uprawnionego do przyjęcia świad-
czenia;  
3) jeżeli powstał spór, kto jest wierzycielem;  
4) jeżeli z  powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzy ciela świadczenie nie może być spełnione.  
Art. 468. § 1. O złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić 
wierzyciela, chyba że zawiadomienie napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Zawiadomienie powinn o nastąpić 
na piśmie.  
§ 2. W razie niewykonania powyższego obowiązku dłużnik jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę.  
Art. 469. § 1. Dopóki wierzyciel nie zażądał wydania przedmiotu świadczenia z  depozytu sądowego, dłużnik może 
przedmiot złożony odebrać . 
§ 2. Jeżeli dłużnik odbierze przedmiot świadczenia z  depozytu sądowego, złożenie do depozytu uważa się za niebyłe.  
Art. 470. Ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i  zobowiązuje wie-
rzyciela do zwrotu dłużnikow i kosztów złożenia.  
DZIAŁ II  
Skutki niewykonania zobowiązań  
Art. 471. Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z  niewykonania lub nienależytego wykonania 
zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczno ści, za które dłużnik 
odpowiedzialności nie ponosi.  
Art. 472. Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z  czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik odpowie-
dzialny jest za niezachowanie należytej staranności.  
Art. 473. § 1. Dłużnik może przez umowę  przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie 
zobowiązania z  powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi.  
§ 2. Nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę, kt órą może wyrządzić wierzycielowi 
umyślnie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 50 – Poz. 1360  
 
 Art. 474. Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i  zaniechania osób, z  których  
pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Prze pis powyższy stosuje się  
także w  wypadku, gdy zobowiązanie wykonywa przedstawiciel ustawowy dłużnika.  
Art. 475. § 1. Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie 
ponosi, zobowiązanie wygasa.  
§ 2. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, dłużnik obowiązany jest 
wydać wszystko, co uzyskał w  zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody.  
Art. 476. Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w  terminie, a  jeżeli termin nie jest oznaczony, 
gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w  speł-
nieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzial ności nie ponosi.  
Art. 477. § 1. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania, naprawienia 
szkody wynikłej ze zwłoki.  
§ 2. Jednakże gdy wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela całkowicie lub w  przeważającym 
stopniu znaczenie, wierzyciel może świadczenia nie przyjąć i  żądać naprawienia szkody wynikłej z  niewykonania zobowią-
zania.  
Art. 478. Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, dłużnik będący w  zwłoce od powie-
dzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, 
gdyby świadczenie zostało spełnione w  czasie właściwym.  
Art. 479. Jeżeli przedmiotem świadczenia jest określona ilość rzeczy oznaczonych tylko c o do gatunku, wierzyciel 
może w  razie zwłoki dłużnika nabyć na jego koszt taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku albo żądać od dłużnika 
zapłaty ich wartości, zachowując w  obu wypadkach roszczenie o  naprawienie szkody wynikłej ze zwłoki.  
Art. 480. § 1. W razie zwłoki dłużnika w  wykonaniu zobowiązania czynienia, wierzyciel może, zachowując roszczenie 
o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika.  
§ 2. Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu, wierzyciel może, zachowując roszczenie o  naprawienie szkody, żądać 
upoważnienia przez sąd do usunięcia na koszt dłużnika wszystkiego, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.  
§ 3. W wypadkach nagłych wierzyciel może, zachowując roszczenie o  naprawienie szkody, wykonać bez up oważnie-
nia sądu czynność na koszt dłużnika lub usunąć na jego koszt to, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.  
Art. 481. § 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za 
czas opóźnienia, chociażby nie  poniósł żadnej szkody i  chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłuż-
nik odpowiedzialności nie ponosi.  
§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w  wysokości 
równej sumie stopy  referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i  5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność 
jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.  
§ 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w  stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wyso kości  
odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie).  
§ 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się 
odsetki maksymalne za opóźnienie.  
§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o  odsetkach maksymalnych za opóźnienie, 
także w  przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W  takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.  
§ 24. Minister Sp rawiedliwości ogłasza, w  drodze obwieszczenia, w  Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej 
„Monitor Polski ”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie.  
§ 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.  
Art. 482. § 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o  nie powódz-
twa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 483. § 1. Można zas trzec w  umowie, że naprawienie szkody wynikłej z  niewykonania lub nienależytego wykona-
nia zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).  
§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z  zobowiązania przez zapłatę kary umownej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 51 – Poz. 1360  
 
 Art. 484. § 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycie-
lowi w  zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania 
przenoszącego wysokość  zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.  
§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w  znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to 
samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.  
Art. 485. Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w  razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie-
pieniężnego dłużnik, nawet bez umownego zastrzeżenia, obowiązany jest zapłacić wierzycielowi określoną sumę, stosuje 
się odpowiednio przepisy o  karze umownej.  
Art. 486. § 1. W razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia wynikłej stąd szkody; może również złożyć 
przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.  
§ 2. Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego 
świadczenia, bądź odmawia dokonania czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądź oświadcza dłużni-
kowi, że świadczenia nie przyjmie.  
DZIAŁ III  
Wykonanie i  skutki niewykonania zobowiązań z umów  wzajemnych  
Art. 487. § 1. Wykonanie i  skutki niewykonania zobowiązań z  umów wzajemnych podlegają przepisom działów po-
przedzających niniejszego tytułu, o  ile przepisy działu niniejszego nie stanowią inaczej.  
§ 2. Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w  taki sposób, że świadczenie jednej z  nich ma być od-
powiednikiem świadczenia drugiej.  
Art. 488. § 1. Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z  umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny 
być spełnione jednocześnie, chyba że z  umowy, z  ustawy albo z  orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu 
wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia.  
§ 2. Jeżeli świadczenia wzajemne powinny być spełnione jednocześnie, każda ze stron może powstrzymać się ze speł-
nieniem świadczenia, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego.  
Art. 489. (uchylony)  
Art. 490. § 1. Jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, a  spełnienie świadczenia 
przez drugą stronę jest wątpliwe ze wzgl ędu na jej stan majątkowy, strona zobowiązana do wcześniejszego świadczenia 
może powstrzymać się z  jego spełnieniem, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabez-
pieczenia.  
§ 2. Uprawnienia powyższe nie przysługują stronie, któ ra w chwili zawarcia umowy wiedziała o  złym stanie majątko-
wym drugiej strony.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 491. § 1. Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w  wykonaniu zobowiązania z  umowy wzajemnej, druga strona 
może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z  zagrożeniem, iż w  razie bezskutecznego upływu wyzna-
czonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu dodatkowego, 
bądź też po jego bezskutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i  napraw ienia szkody wynikłej ze zwłoki.  
§ 2. Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a  jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko co do części świadczenia, 
uprawnienie do odstąpienia od umowy przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części, 
albo do całej reszty niespełnionego świadczenia. Strona ta może także odstąpić od umowy w  całości, jeżeli wykonanie 
częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez 
nią cel u mowy, wiadomy stronie będącej w  zwłoce.  
Art. 492. Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek niewykonania 
zobowiązania w  terminie ściśle określonym, strona uprawniona może w  razie zwłoki drugiej strony odstąpić od u mowy bez 
wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron 
po terminie nie miałoby dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony  
przez nią cel umowy , wiadomy stronie będącej w  zwłoce.  
  
Dziennik  Ustaw  – 52 – Poz. 1360  
 
 Art. 4921. Jeżeli strona obowiązana do spełnienia świadczenia oświadczy, że świadczenia tego nie spełni, druga strona 
może odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego, także przed nadejściem oznaczonego terminu  spełnienia 
świadczenia.  
Art. 493. § 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które ponosi od-
powiedzialność strona zobowiązana, druga strona może, według swego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej 
z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić.  
§ 2. W razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wy-
konanie częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze  względu na zamierzony 
przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.  
Art. 494. § 1. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co 
otrzymała od niej na mocy umowy,  a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może 
żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej  z niewykona-
nia zobowiązania.  
§ 2. Zwrot świadczenia na r zecz konsumenta powinien nastąpić niezwłocznie.  
Art. 495. § 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze 
stron odpowiedzialności nie ponosi, strona, która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, 
a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o  bezpodstawnym wzbogaceniu.  
§ 2. Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściowo, strona ta traci prawo do odpowiedniej 
części św iadczenia wzajemnego. Jednakże druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miałoby 
dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę stronę cel umowy, 
wiadomy stronie, której świadczeni e stało się częściowo niemożliwe.  
Art. 496. Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z  nich 
przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpi eczy 
roszczenia o  zwrot.  
Art. 497. Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w  razie rozwiązania lub nieważności umowy wza-
jemnej.  
TYTUŁ VIII  
Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z  długu  
Art. 498. § 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem si ebie dłużnikami i  wierzycielami, każda z  nich może 
potrącić swoją wierzytelność z  wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy 
tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a  obie wierzytelności są wymagal ne i mogą być dochodzone przed sądem 
lub przed innym organem państwowym.  
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.  
Art. 499. Potrącenia dokonywa  się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od 
chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.  
Art. 500. Jeżeli przedmiotem potrącenia są wierzytelności, których miejsca spełnienia świadczeń są różne, strona 
korzystająca z  możności potrącenia obowiązana jest uiścić drugiej stronie sumę potrzebną do pokrycia wynikającego dla 
niej uszczerbku.  
Art. 501. Odroczenie wykonania zobowiązania udzielone przez sąd albo bezpłatnie przez wierzyciela nie wyłącza po-
trącenia.  
Art. 502. Wierzyt elność przedawniona może być potrącona, jeżeli w  chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, prze-
dawnienie jeszcze nie nastąpiło.  
Art. 503. Przepisy o  zaliczeniu zapłaty stosuje się odpowiednio do potrącenia.  
Art. 504. Zajęcie wierzytelności przez osobę trze cią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko 
wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność stała się  
wymagalna po tej chwili, a  przy tym dopiero później aniżeli wierzy telność zajęta.  
  
Dziennik  Ustaw  – 53 – Poz. 1360  
 
 Art. 505. Nie mogą być umorzone przez potrącenie:  
1) wierzytelności nieulegające zajęciu;  
2) wierzytelności o  dostarczenie środków utrzymania;  
3) wierzytelności wynikające z  czynów niedozwolonych;  
4) wierzytelności, co do których potrącenie  jest wyłączone przez przepisy szczególne.  
Art. 506. § 1. Jeżeli w  celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne świad-
czenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z  innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe w ygasa (odnowienie).  
§ 2. W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia. 
Dotyczy to w  szczególności wypadku, gdy wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek.  
Art. 507. Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym 
przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z  chwilą odnowienia, chyba że poręczyciel lub 
osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.  
Art. 508. Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z  długu, a  dłużnik zwolnienie przyjmuje.  
TYTUŁ IX  
Zmiana wierzyciela lub dłużnika  
DZIAŁ I  
Zmiana wierzyciela  
Art. 509. § 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią  (przelew), chyba że 
sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.  
§ 2. Wraz z  wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z  nią prawa, w  szczególności roszczenie o  za-
ległe odsetki.  
Art. 510. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelnoś ci 
przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.  
§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następu je w  wykonaniu zobowiązania wynikającego z  uprzednio zawartej 
umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z  zapisu zwykłego, z  bezpodstawnego wzbogacenia lub z  innego 
zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania.  
Art. 511. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być również pismem 
stwierdzony.  
Art. 512. Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o  przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzy-
ciela ma skutek względem nab ywcy, chyba że w  chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o  przelewie. Przepis ten 
stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a  poprzednim wierzycielem.  
Art. 513. § 1. Dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wi erzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko 
zbywcy w  chwili powzięcia wiadomości o  przelewie.  
§ 2. Dłużnik może z  przelanej wierzytelności potrącić wierzytelność, która mu przysługuje względem zbywcy, 
chociażby stała się wymagalna dopiero po otrzym aniu przez dłużnika zawiadomienia o  przelewie. Nie dotyczy to jednak 
wypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się wymagalna później niż wierzytelność będąca 
przedmiotem przelewu.  
Art. 514. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem,  zastrzeżenie umowne, iż przelew nie może nastąpić bez zgody 
dłużnika, jest skuteczne względem nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o  tym zastrzeżeniu, chyba że na-
bywca w  chwili przelewu o  zastrzeżeniu wiedział.  
Art. 515. Jeżeli dłużnik, który o trzymał o  przelewie pisemne zawiadomienie pochodzące od zbywcy, spełnił świad-
czenie do rąk nabywcy wierzytelności, zbywca może powołać się wobec dłużnika na nieważność przelewu albo na zarzuty 
wynikające z  jego podstawy prawnej tylko wtedy, gdy w  chwili sp ełnienia świadczenia były one dłużnikowi wiadome. Prze-
pis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a  nabywcą wierzytelności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 54 – Poz. 1360  
 
 Art. 516. Zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to, że wie rzytelność mu przysłu-
guje. Za wypłacalność dłużnika w  chwili przelewu ponosi odpowiedzialność tylko o  tyle, o  ile tę odpowiedzialność na siebie 
przyjął.  
Art. 517. § 1. Przepisów o  przelewie nie stosuje się do wierzytelności związanych z  dokumentem na okazi ciela lub 
z dokumentem zbywalnym przez indos.  
§ 2. Przeniesienie wierzytelności z  dokumentu na okaziciela następuje przez przeni esienie własności dokumentu. 
Do przeniesienia własności dokumentu potrzebne jest jego wydanie.  
Art. 518. § 1. Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty:  
1) jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi;  
2) jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacon a wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia;  
3) jeżeli działa za zgodą dłużnika w  celu wstąpienia w  prawa wierzyciela; zgoda dłużnika powinna być pod nieważnoś cią 
wyrażona na piśmie;  
4) jeżeli to przewidują przepisy szczególne.  
§ 2. W wypadkach powyższy ch wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia, które jest już wymagalne.  
§ 3. Jeżeli wierzyciel został spłacony przez osobę trzecią tylko w  części, przysługuje mu co do pozostałej części pierw-
szeństwo zaspokojenia przed wierzytelnością, która przesz ła na osobę trzecią wskutek zapłaty częściowej.  
DZIAŁ II  
Zmiana dłużnika  
Art. 519. § 1. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z  długu zwolniony (przejęcie długu).  
§ 2. Przejęcie długu może nastąpić:  
1) przez umowę między wierzycielem a  osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone której-
kolwiek  ze stron;  
2) przez umowę między dłużnikiem a  osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone 
którejkolwiek ze stron; jest ono  bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest nie wypła-
calna.  
Art. 520. Każda ze stron, które zawarły umowę o  przejęcie długu, może wyznaczyć osobie, której zgoda jest potrzebna 
do skuteczności przejęcia, odpowiedni termin d o wyrażenia zgody; bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu jest jedno-
znaczny z  odmówieniem zgody.  
Art. 521. § 1. Jeżeli skuteczność umowy o  przejęcie długu zależy od zgody dłużnika, a  dłużnik zgody odmówił, 
umowę uważa się za niezawartą.  
§ 2. Jeżeli skutec zność umowy o  przejęcie długu zależy od zgody wierzyciela, a  wierzyciel zgody odmówił, strona, 
która według umowy miała przejąć dług, jest odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego 
żądał spełnienia świadczenia.  
Art. 522. Umo wa o  przejęcie długu powinna być pod nieważnością zawarta na piśmie. To samo dotyczy zgody wierzy-
ciela na przejęcie długu.  
Art. 523. Jeżeli w  umowie o  przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zwolnić zbywcę od zwią-
zanych z  własnością dł ugów, poczytuje się w  razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o  przejęcie tych długów przez 
nabywcę.  
Art. 524. § 1. Przejmującemu dług przysługują przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które miał dotychczasowy 
dłużnik, z  wyjątkiem zarzutu potrącenia  z wierzytelności dotychczasowego dłużnika.  
§ 2. Przejmujący dług nie może powoływać się względem wierzyciela na zarzuty wynikające z  istniejącego między 
przejmującym dług a  dotychczasowym dłużnikiem stosunku prawnego, będącego podstawą prawną przejęcia dł ugu; nie 
dotyczy to jednak zarzutów, o  których wierzyciel wiedział.  
Art. 525. Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowionym 
przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z  chwilą przejęcia długu, chyba że poręczyciel lub 
osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.  
Art. 526. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 55 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ X  
Ochrona wierzyciela w  razie niewypłacalności  dłużnika  
Art. 527. § 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia 
uzyskała korzyść majątkową, każdy z  wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w  stosunku do niego, 
jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a  osoba trzecia o  tym wiedziała lub  przy zachowaniu 
należytej staranności mogła się dowiedzieć.  
§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z  pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał 
się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w  wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.  
§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową 
osoba będąca w  bliskim z  nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością po-
krzywd zenia wierzycieli.  
§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał 
przedsiębiorca pozostający z  dłużnikiem w  stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, 
iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.  
Art. 528. Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z  pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia 
uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za b ezskuteczną, chociażby osoba ta nie 
wiedziała i  nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością 
pokrzywdzenia wierzycieli.  
Art. 529. Jeżeli w  chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa si ę, iż działał ze świadomością pokrzyw-
dzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.  
Art. 530. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy dłużnik działał w  zamiarze  
pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może 
żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o  zamiarze dłużnika wiedziała.  
Art. 531. § 1. Uznanie za bezskut eczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli następuje 
w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową.  
§ 2. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko  
osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o  okolicznościach uzasadniających uznanie czyn-
ności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nie odpłatne.  
Art. 532. Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została  uznana za bezskuteczną, może z pierw-
szeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z  przedmiotów majątkowych, które wskutek czyn-
ności uznanej za bezskute czną wyszły z  majątku dłużnika albo do niego nie weszły.  
Art. 533. Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z  po-
krzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądają cego uznania czyn ności za 
bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika.  
Art. 534. Uznania czynności prawnej dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po 
upływ ie lat pięciu od daty tej czynności.  
TYTUŁ XI  
Sprzedaż  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 535. Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i  wydać mu 
rzecz, a  kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i  zapłacić sprzedaw cy cenę.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 5351. (uchylony)  
Art. 536. § 1. Cenę można określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia.  
§ 2. Jeżeli z  okoliczności wynika, że strony miały na względzie cenę przyjętą w  stosunkach danego rodzaju, poczytuje się  
w razie wąt pliwości, że chodziło o  cenę w  miejscu i  czasie, w  którym rzecz ma być kupującemu wydana.  
  
Dziennik  Ustaw  – 56 – Poz. 1360  
 
 Art. 537. § 1. Jeżeli w  miejscu i  czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy 
danego rodzaju lub gatunku może być zapłacona jedyn ie cena ściśle określona (cena sztywna), cena ta wiąże strony bez 
względu na to, jaką cenę w  umowie ustaliły.  
§ 2. Sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą od ceny sztywnej, obowiązany jest zwrócić kupującemu pobraną różnicę.  
§ 3. Kupujący, który według umowy miał zapłacić cenę niższą od ceny sztywnej, a  rzecz zużył lub odprzedał po cenie  
obliczonej na podstawie ceny umówionej, obowiązany jest zapłacić cenę sztywną tylko wtedy, gdy przed zużyciem lub 
odprzedaniem rzeczy znał cenę sztywną lub mógł j ą znać przy zachowaniu należytej staranności. Kupujący, który rzeczy 
nie zużył ani nie odprzedał, może od umowy odstąpić.  
Art. 538. Jeżeli w  miejscu i  czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy 
danego rodzaju lub gatun ku nie może być zapłacona cena wyższa od ceny określonej (cena maksymalna), kupujący nie jest 
obowiązany do zapłaty ceny wyższej, a  sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą, obowiązany jest zwrócić kupującemu 
pobraną różnicę.  
Art. 539. Jeżeli w  miejscu i  czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy danego  
rodzaju lub gatunku nie może być zapłacona cena niższa od ceny określonej (cena minimalna), sprzedawcy, który otrzymał 
cenę niższą, przysługuje roszczenie o  dopłatę różnic y. 
Art. 540. § 1. Jeżeli właściwy organ państwowy ustalił, w  jaki sposób sprzedawca ma obliczyć cenę za rzeczy danego 
rodzaju lub gatunku (cena wynikowa), stosuje się, zależnie od właściwości takiej ceny, bądź przepisy o  cenie sztywnej, bądź 
przepisy o  cenie maksymalnej.  
§ 2. W razie sporu co do prawidłowości obliczenia ceny wynikowej cenę tę ustali sąd.  
Art. 541. Wynikające z  przepisów o  cenie sztywnej, maksymalnej, minimalnej lub wynikowej roszczenie sprzedawcy 
o dopłatę różnicy ceny, jak również roszczen ie kupującego o  zwrot tej różnicy przedawnia się z  upływem roku od dnia zapłaty.  
Art. 542. (uchylony)  
Art. 543. Wystawienie rzeczy w  miejscu sprzedaży na widok publiczny z  oznaczeniem ceny uważa się za ofertę sprze-
daży.  
Art. 5431. § 1. Jeżeli kupującym jes t konsument, sprzedawca obowiązany jest niezwłocznie wydać rzecz kupującemu, 
nie później niż trzydzieści dni od dnia zawarcia umowy, chyba że umowa stanowi inaczej.  
§ 2. W razie opóźnienia sprzedawcy kupujący może wyznaczyć dodatkowy termin do wydania rzec zy, a po jego bez-
skutecznym upływie może od umowy odstąpić. Przepisy  art. 492, art. 4921 i art. 494 stosuje się.  
Art. 544. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia 
świadczenia, poczytuje się w  razie wątpliwości, że wydanie zostało dokonane z  chwilą, gdy w  celu dostarczenia rzeczy na 
miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.  
§ 2. Jednakże kupujący obowiązany jest zap łacić cenę dopiero po nadejściu rzeczy na miejsce przeznaczenia i  po umoż-
liwieniu mu zbadania rzeczy.  
Art. 545. § 1. Sposób wydania i  odebrania rzeczy sprzedanej powinien zapewnić jej całość i  nienaruszalność; w  szcze-
gólności  sposób opakowania i  przewozu p owinien odpowiadać właściwościom rzeczy.  
§ 2. W razie przesłania rzeczy sprzedanej na miejsce przeznaczenia za pośrednictwem przewoźnika, kupujący obowią-
zany jest zbadać przesyłkę w  czasie i  w sposób przyjęty przy przesyłkach tego rodzaju; jeżeli stwierdzi ł, że w  czasie prze-
wozu nastąpił ubytek lub uszkodzenie rzeczy, obowiązany jest dokonać wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia od-
powiedzialności przewoźnika.  
Art. 546. § 1. Sprzedawca obowiązany jest przed zawarciem umowy udzielić kupującemu potrzebn ych wyjaśnień  
o stosunkach prawnych  i faktycznych dotyczących rzeczy.  
§ 2. Sprzedawca obowiązany jest wydać posiadane przez siebie dokumenty, które dotyczą rzeczy. Jeżeli treść takiego 
dokumentu dotyczy także innych rzeczy, sprzedawca obowiązany jest wydać  uwierzytelniony wyciąg  z dokumentu . 
Ponadto, jeżeli jest to potrzebne do należytego korzystania  z rzeczy zgodnie  z jej przeznaczeniem, sprzedawca obowiązany  jest 
załączyć instrukcję  i udzielić wyjaśnień dotyczących sposobu korzystania z  rzeczy.  
Art. 5461. § 1. Jeżeli kupującym jest konsument, sprzedawca jest obowiązany udzielić mu przed zawarciem umowy 
jasnych, zrozumiałych  i niewprowadzających  w błąd informacji  w języku polskim, wystarczających do prawidłowego  i peł-
nego korzystania  z rzeczy sprzedanej.  W szczególności należy podać: rodzaj rzeczy, określenie jej producenta lub importera, 
znak bezpieczeństwa  i znak zgodności wymagane przez odrębne przepisy, informacje  o dopuszczeniu do obrotu  w Rzeczy-
pospolitej Polskiej oraz, stosownie do rodzaju rzeczy, okr eślenie jego energochłonności,  a także inne dane wskazane  w od-
rębnych przepisach.  
  
Dziennik  Ustaw  – 57 – Poz. 1360  
 
 § 2. Jeżeli rzecz jest sprzedawana  w opakowaniu jednostkowym lub  w zestawie, informacje,  o których mowa  w § 1, 
powinny znajdować się na rzeczy sprzedanej lub być  z nią trwale  połączone.  W pozostałych przypadkach sprzedawca jest 
obowiązany umieścić w  miejscu sprzedaży informację, która może być ograniczona do rodzaju rzeczy, jej głównej cechy 
użytkowej oraz wskazania producenta lub importera rzeczy.  
§ 3. Sprzedawca jest obowiąz any zapewnić  w miejscu sprzedaży odpowiednie warunki techniczno -organizacyjne 
umożliwiające dokonanie wyboru rzeczy sprzedanej  i sprawdzenie jej jakości, kompletności oraz funkcjonowania głównych 
mechanizmów  i podstawowych podzespołów.  
§ 4. Na żądanie ku pującego sprzedawca jest obowiązany wyjaśnić znaczenie poszczególnych postanowień umowy.  
§ 5. Sprzedawca jest obowiązany wydać kupującemu wraz  z rzeczą sprzedaną wszystkie elementy jej wyposażenia 
oraz sporządzone  w języku polskim instrukcje obsługi, konse rwacji  i inne dokumenty wymagane przez odrębne przepisy.  
Art. 547. § 1. Jeżeli ani z  umowy, ani z  zarządzeń określających cenę nie wynika, kogo obciążają koszty wydania 
i odebrania rzeczy, sprzedawca ponosi koszty wydania, w  szczególności koszty zmierzenia lub zważenia, opakowania, ubez-
pieczenia za czas przewozu i  koszty przesłania rzeczy, a  koszty odebrania ponosi kupujący.  
§ 2. Jeżeli rzecz ma być przesłana do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, koszty ubezpieczenia 
i przesł ania ponosi kupujący.  
§ 3. Koszty niewymienione w  paragrafach poprzedzających ponoszą obie strony po połowie.  
Art. 548. § 1. Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i  ciężary związane z  rzeczą oraz 
niebezpieczeństwo przypadkowe j utraty lub uszkodzenia rzeczy.  
§ 2. Jeżeli strony zastrzegły inną chwilę przejścia korzyści i  ciężarów, poczytuje się w  razie wątpliwości, że niebezpie-
czeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z  tą samą chwilą.  
§ 3. Jeżeli rzecz sprzedana ma zostać przesłana przez sprzedawcę kupującemu będącemu konsumentem, niebezpie-
czeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego  z chwilą jej wydania kupującemu. Za  wy-
danie rzeczy uważa się jej powierzenie prz ez sprzedawcę przewoźnikowi, jeżel i sprzedawca nie miał wpływu na  wybór 
przewoźnika przez kupującego. Postanowienia mniej korzystne dla kupującego są nieważne.  
Art. 549. Jeżeli kupujący zastrzegł sobie oznaczenie kształtu, wymiaru lub innych właściwości rz eczy albo terminu 
i miejsca wydania, a  dopuszcza się zwłoki z  dokonaniem oznaczenia, sprzedawca może:  
1) wykonać uprawnienia, które przysługują wierzycielowi w  razie zwłoki dłużnika ze spełnieniem świadczenia wzajemnego , 
albo 
2) dokonać sam oznaczenia i  podać je do wiadomości kupującego wyznaczając mu odpowiedni termin do odmiennego 
oznaczenia; po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu oznaczenie dokonane przez sprzedawcę staje się dla 
kupującego wiążące.  
Art. 550. Jeżeli w  umowie sprzedaży zastrzeżona została na rzecz kupującego wyłączność bądź w  ten sposób, że sprze-
dawca nie będzie dostarczał rzeczy określonego rodzaju innym osobom, bądź też w  ten sposób, że kupujący będzie jedynym 
odprzedawcą zakupionych rzeczy na oznaczonym obszarze, sprzedawca nie m oże w  zakresie, w  którym wyłączność została 
zastrzeżona, ani bezpośrednio, ani pośrednio zawierać umów sprzedaży, które mogłyby naruszyć wyłączność przysługującą 
kupującemu.  
Art. 551. § 1. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z  odebraniem rzeczy sprzedanej,  sprzedawca może oddać rzecz na 
przechowanie na koszt i  niebezpieczeństwo kupującego.  
§ 2. Sprzedawca może również sprzedać rzecz na rachunek kupującego, powinien jednak uprzednio wyznaczyć 
kupującemu dodatkowy termin do odebrania, chyba że wyznaczenie ter minu nie jest możliwe albo że rzecz jest narażona na 
zepsucie, albo że z  innych względów groziłaby szkoda. O  dokonaniu sprzedaży sprzedawca obowiązany jest niezwłocznie  
zawiadomić kupującego.  
Art. 552. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z  zapłatą ceny za dostarczoną część rzeczy sprzedanych albo jeżeli ze 
względu na jego stan majątkowy jest wątpliwe, czy zapłata ceny za część rzeczy, które mają być dostarczone później, nastąpi 
w terminie, sprzedawca może powstrzymać się z  dostarczeniem dalszych części rzec zy sprzedanych wyznaczając kupują-
cemu odpowiedni termin do zabezpieczenia zapłaty, a  po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu może od umowy 
odstąpić.  
Art. 553. (uchylony)  
Art. 554. Roszczenia z  tytułu sprzedaży dokonanej w  zakresie działalności przeds iębiorstwa sprzedawcy, roszczenia 
rzemieślników z  takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z  tytułu sprzedaży płodów rolnych i  leśnych  
przedawniają się z  upływem lat dwóch.  
  
Dziennik  Ustaw  – 58 – Poz. 1360  
 
 Art. 555. Przepisy  o sprzedaży rzeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii, praw oraz wody.  
Art. 5551. (uchylony)  
DZIAŁ II  
Rękojmia za wady  
Art. 556. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną 
(rękojmia).  
Art. 5561. § 1. Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej  z umową. W  szczególności rzecz sprzedana 
jest niezgodna  z umową, jeżeli:  
1) nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w  umowie oznaczony albo wynikający  
z okoliczności lub przeznaczenia;  
2) nie ma właściwości,  o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego,  w tym przedstawiając próbkę lub wzór;  
3) nie nadaje się do celu,  o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy,  a sprzedawca nie zgłosił 
zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;  
4) została kupującemu wydana  w stanie niezupełnym.  
§ 2. Jeżeli kupującym jest konsument, na równi  z zapewnieniem sprzedawcy traktuje się publiczne zapewnienia pro-
ducenta lub jego przedstawiciela, osoby, która wprowadza rzec z do obrotu  w zakresie swojej działalności gospodarczej, oraz 
osoby, która przez umieszczenie na rzeczy sprzedanej swojej nazwy, znaku towarowego lub innego oznaczenia odróżniają-
cego przedstawia się jako producent.  
§ 3. Rzecz sprzedana ma wadę fizyczną tak że w razie nieprawidłowego jej zamontowania  i uruchomienia, jeżeli czyn-
ności te zostały wykonane przez sprzedawcę lub osobę trzecią, za którą sprzedawca ponosi odpowiedzialność, albo przez 
kupującego, który postąpił według instrukcji otrzymanej od sprzedaw cy. 
Art. 5562. Jeżeli kupującym jest konsument,  a wada fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania 
rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała  w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego.  
Art. 5563. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby 
trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej, a  także jeżeli ograniczenie  w korzystaniu lub rozporządzaniu rze-
czą wynika  z decyzji lub orzeczenia wła ściwego organu;  w razie sprzedaży prawa sprzedawca jest odpowiedzialny także za 
istnienie prawa (wada prawna).  
Art. 5564. Zawarte w  niniejszym dziale przepisy dotyczące konsumenta, z  wyjątkiem art.  558 § 1 zdanie drugie, sto-
suje się do osoby fizycznej zawi erającej umowę bezpośrednio związaną z  jej działalnością gospodarczą, gdy z  treści tej 
umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w  szczególności z  przedmiotu wy-
konywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępn ionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i  Informacji 
o Działalności Gospodarczej.  
Art. 5565. Przepisów art.  563 oraz art.  567 § 2 dotyczących kupującego nie stosuje się do osoby fizycznej zawierającej 
umowę bezpośrednio związaną z  jej działalnością gospodarczą, gdy z  treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej 
osoby charakteru zawodowego, wynikającego w  szczególności z  przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodar-
czej, udostępnionego na podstawie przepisów o  Centralnej Ewidencji i  Informacji o Działal ności Gospodarczej.  
Art. 557. § 1. Sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z  tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o  wadzie 
w chwili zawarcia umowy.  
§ 2. Gdy przedmiotem sprzedaży są rzeczy oznaczone tylko co do g atunku albo rzeczy mające powstać  w przyszłości,  
sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności  z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział  o wadzie  w chwili wydania rzeczy.  
Przepisu tego nie stosuje się, gdy kupującym jest konsument.  
§ 3. Sprzedawca nie je st odpowiedzialny względem kupującego będącego konsumentem za to, że rzecz sprzedana nie 
ma właściwości wynikających  z publicznych zapewnień, o  których mowa  w art. 5561 § 2, jeżeli zapewnień tych nie znał a ni, 
oceniając rozsądnie, nie mógł znać albo nie mo gły one mieć wpływu na decyzję kupującego  o zawarciu umowy sprzedaży , 
albo gdy ich treść została sprostowana przed zawarciem umowy sprzedaży.  
  
Dziennik  Ustaw  – 59 – Poz. 1360  
 
 Art. 558. § 1. Strony mogą odpowiedzialność  z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jeżeli kupującym  
jest konsument, ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności  z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko  w przypadkach 
określonych w  przepisach szczególnych.  
§ 2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z  tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprze dawca zataił pod-
stępnie wadę przed kupującym.  
Art. 559. Sprzedawca jest odpowiedzialny  z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które istniały  w chwili przejścia niebez-
pieczeństwa na kupującego lub wynikły  z przyczyny tkwiącej  w rzeczy sprzedanej  w tej samej chwili.  
Art. 560. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o  obniżeniu ceny albo odstąpieniu 
od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie  i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wad liwą na 
wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana  przez 
sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.  
§ 2. Jeżeli kupującym jest konsume nt, może zamiast zaproponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady żądać wy-
miany rzeczy na wolną od wad albo zamiast wymiany rzeczy żądać usunięcia wady, chyba że doprowadzenie rzeczy do 
zgodności  z umową w  sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe alb o wymagałoby nadmiernych kosztów  w po-
równaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę. Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość rzeczy 
wolnej od wad, rodzaj  i znaczenie stwierdzonej wady,  a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jaki e narażałby ku-
pującego inny sposób zaspokojenia.  
§ 3. Obniżona cena powinna pozostawać  w takiej proporcji do ceny wynikającej z  umowy,  w jakiej wartość rzeczy  
z wadą pozostaje do wartości rzeczy bez wady.  
§ 4. Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wa da jest nieistotna.  
Art. 561. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia 
wady.  
§ 2. Sprzedawca jest obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę  w rozsądnym czasie bez 
nadmier nych niedogodności dla kupującego.  
§ 3. Sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego, jeżeli doprowadzenie do zgodności  z umową 
rzeczy wadliwej  w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo  w porównaniu  z drugim możliwym sposobem 
doprowadzenia do zgodności  z umową wymagałoby nadmiernych kosztów. Jeżeli kupującym jest przedsiębiorca, sprze-
dawca może odmówić wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady także wtedy, gdy koszty zadośćuczynienia 
temu obowiązkowi przewyższają cenę rze czy sprzedanej.  
Art. 5611. § 1. Jeżeli rzecz wadliwa została zamontowana, kupujący może żądać od sprzedawcy demontażu  i ponow-
nego zamontowania po dokonaniu wymiany na wolną od wad lub usunięciu wady.  W razie niewykonania tego obowiązku 
przez sprzedawcę kup ujący jest upoważniony do dokonania tych czynności na koszt  i niebezpieczeństwo sprzedawcy.  
§ 2. Sprzedawca może odmówić demontażu  i ponownego zamontowania, jeżeli koszt tych czynności przewyższa cenę  
rzeczy sprzedanej.  
§ 3. Jeżeli kupującym jest konsument, może on żądać od sprzedawcy demontażu i  ponownego zamontowania, jest obo-
wiązany  jednak ponieść część związanych  z tym kosztów przewyższających cenę rzeczy sprzedanej albo może żądać od 
sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu  i ponownego zamo ntowania, do wysokości ceny rzeczy sprzedanej.  
Art. 5612. § 1. Kupujący, który wykonuje uprawnienia  z tytułu rękojmi, jest obowiązany na koszt sprzedawcy dostar-
czyć rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w  umowie sprzedaży,  a gdy takiego miejsca nie określon o w umowie – do 
miejsca,  w którym rzecz została wydana kupującemu.  
§ 2. Jeżeli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania dostarczenie rzeczy przez kupującego byłoby 
nadmiernie utrudnione, kupujący obowiązany jest udostępnić rzecz sprzedawcy  w miejscu,  w którym rzecz się znajduje.  
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się do zwrotu rzeczy  w razie odstąpienia od umowy i  wymiany rzeczy na wolną od wad.  
Art. 5613. Z zastrzeżeniem  art. 5611 § 2 i 3 koszty wymiany lub naprawy ponosi sprzedawca.  W szczególno ści obejmuje 
to koszty demontażu  i dostarczenia rzeczy, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania  i uruchomienia.  
Art. 5614. Sprzedawca obowiązany jest przyjąć od kupującego rzecz wadliwą  w razie wymiany rzeczy na wolną od 
wad lub odstąpienia od umowy.  
Art. 5615. Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadczenie  
o obniżeniu ceny, określając kwotę,  o którą cena ma być obniżona,  a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania  
w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione.  
  
Dziennik  Ustaw  – 60 – Poz. 1360  
 
 Art. 562. Jeżeli w  umowie sprzedaży zastrzeżono, że dostarczenie rzeczy sprzedanych ma nastąpić częściami, a  sprze-
dawca  mimo żądania kupującego nie dostarczył zamiast rzeczy wadliwych tak iej samej ilości rzeczy wolnych od wad, kupujący 
może od umowy odstąpić także co do części rzeczy, które mają być dostarczone później.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 563. § 1. Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z  tytułu rękojmi, jeżeli  nie zbadał rze-
czy w czasie  i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju  i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy  o wadzie,  a w przy-
padku gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.  
§ 2. Do zachowania powyższego terminu wystarczy wysłanie przed jego upływem zawiadomienia  o wadzie.  
Art. 564. W przypadkach przewidzianych  w art. 563 utrata uprawnień  z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy nie 
następuje mimo niezachowania terminów do zbadania rz eczy przez kupującego lub do zawiadomienia sprzedawcy  o wadzie, 
jeżeli sprzedawca wiedział o  wadzie albo zapewnił kupującego, że wady nie istnieją.  
Art. 565. Jeżeli spośród rzeczy sprzedanych tylko niektóre są wadliwe i  dają się odłączyć od rzeczy wolnych od wad, 
bez szkody dla stron obu, uprawnienie kupującego do odstąpienia od umowy ogranicza się do rzeczy wadliwych.  
Art. 566. § 1. Jeżeli  z powodu wady fizycznej rzeczy sprzedanej kupujący złożył oświadczenie  o odstąpieniu od 
umowy albo obniżeniu ceny, może on żądać naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc  
o istnieniu wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności, 
a w szczególności może żądać zwrotu kosztów zawarc ia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania  i ubezpie-
czenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów  w takim zakresie,  w jakim nie odniósł korzyści  z tych nakładów. Nie  uchy-
bia to przepisom o  obowiązku naprawienia szkody na zasadach ogólnych.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio  w razie dostarczenia rzeczy wolnej od wad zamiast rzeczy wadliwej albo usu-
nięcia wady przez sprzedawcę.  
Art. 567. § 1. Jeżeli sprzedawca dopuszcza się zwłoki  z odebraniem rzeczy, kupujący może odesłać rzecz na koszt  
i niebezpieczeństwo sprzedawcy.  
§ 2. W przypadku sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący jest uprawniony,  a gdy interes sprzedawcy tego wy-
maga – obowiązany sprzedać rzecz  z zachowaniem należytej staranności, jeżeli istnieje niebezpieczeństwo pogorszenia r ze-
czy. O zamiarze sprzedaży kupujący powinien  w miarę możliwości zawiadomić sprzedawcę,  w każdym zaś razie powinien 
wysłać mu zawiadomienie niezwłocznie po dokonaniu sprzedaży. Kupujący może również odesłać rzecz sprzedawcy  na jego 
koszt  i niebezpieczeńst wo. 
Art. 568. § 1. Sprzedawca odpowiada  z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 
dwóch lat,  a gdy chodzi  o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Jeżeli 
kupującym jest konsument a  przedmiotem sprzedaży jest używana rzecz ruchoma, odpowiedzialność sprzedawcy może zo-
stać ograniczona, nie mniej niż do roku od dnia wydania rzeczy kupującemu.  
§ 2. Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad przedawnia się z u pływem roku, 
licząc od dnia stwierdzenia wady. Jeżeli kupującym jest konsument, bieg te rminu przedawnienia nie może za kończyć się 
przed upływem terminów określonych w § 1 zdanie pierwsze.  
§ 3. W terminach określonych  w § 2 kupujący może złożyć oświadczenie  o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny  
z powodu wady rzeczy sprzedanej. Jeżeli kupujący żądał wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady, bieg terminu 
do złożenia oświadczenia  o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny rozpoczyna si ę z chwilą bezskutecznego upływu 
terminu do wymiany rzeczy lub usunięcia wady.  
§ 4. W razie dochodzenia przed sądem albo sądem polubownym jednego  z uprawnień z  tytułu rękojmi termin do wy-
konania innych uprawnień, przysługujących kupującemu  z tego tytułu, u lega zawieszeniu do czasu prawomocnego zakoń-
czenia postępowania.  
§ 5. Przepis  § 4 stosuje się odpowiednio do postępowania mediacyjnego, przy czym termin do wykonania innych 
uprawnień  z tytułu rękojmi, przysługujących kupującemu, zaczyna biec od dnia odmowy  przez sąd zatwierdzenia ugody 
zawartej przed mediatorem lub bezskutecznego zakończenia mediacji.  
§ 6. Upływ terminu do stwierdzenia wady nie wyłącza wykonania uprawnień  z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę 
podstępnie zataił.  
Art. 5681. Jeżeli określon y przez sprzedawcę lub producenta termin przydatności rzeczy do użycia kończy się po 
upływie dwóch lat od dnia wydania rzeczy kupującemu, sprzedawca odpowiada  z tytułu rękojmi za wady fizyczne tej rzeczy 
stwierdzone przed upływem tego terminu. Przepis  art. 568 § 6 stosuje się.  
Art. 569. (uchylony)  
Art. 570. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 61 – Poz. 1360  
 
 Art. 571. (uchylony)  
Art. 572. (uchylony)  
Art. 5721. (uchylony)  
Art. 573. Kupujący, przeciwko któremu osoba trzecia dochodzi roszczeń dotyczących rzeczy sprzedanej, obowiązany 
jest niezwłoczni e zawiadomić o  tym sprzedawcę i  wezwać go do wzięcia udziału w  sprawie. Jeżeli tego zaniechał, a  osoba 
trzecia uzyskała orzeczenie dla siebie korzystne, sprzedawca zostaje zwolniony od odpowi edzialności z  tytułu rękojmi 
za wadę prawną o  tyle, o  ile jego ud ział w  postępowaniu był potrzebny do wykazania, że roszczenia osoby trzeciej były 
całkowicie lub częściowo bezzasadne.  
Art. 574. § 1. Jeżeli  z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący złożył oświadczenie  o odstąpieniu od umowy 
albo obniżeniu ceny, mo że on żądać naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc  o istnieniu 
wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności, a  w szczególności 
może żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania  i ubezpieczenia rzeczy, zwrotu 
dokonanych nakładów  w takim zakresie,  w jakim nie odniósł  z nich korzyści,  a nie otrzymał ich zwrotu od osoby trzeciej, 
oraz zwrotu kosztów procesu. Nie uchybia to prz episom  o obowiązku naprawienia szkody na zasadach ogólnych.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio  w razie dostarczenia rzeczy wolnej od wad zamiast rzeczy wadliwej.  
Art. 575. Jeżeli z  powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący jest zmuszony wydać rz ecz osobie trzeciej, 
umowne wyłączenie odpowiedzialności z  tytułu rękojmi nie zwalnia sprzedawcy od obowiązku zwrotu otrzymanej ceny, 
chyba że kupujący wiedział, iż prawa sprzedawcy były sporne, albo że nabył rzecz na własne niebezpieczeństwo.  
Art. 5751. Jeżeli kupujący uniknął utraty w  całości lub w  części nabytej rzeczy, albo skutków jej obciążenia na korzyść 
osoby trzeciej przez zapłatę sumy pieniężnej lub spełnienie innego świadczenia, sprzedawca może zwolnić się od 
odpowiedzialności z  tytułu rękojmi, z wracając kupującemu zapłaconą sumę lub wartość spełnionego świadczenia wraz 
z odsetkami i  kosztami.  
Art. 576. Do wykonywania uprawnień  z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej stosuje się przepisy  art. 568 
§ 2–5, z tym że bieg terminu,  o którym mowa  w art. 568 § 2, rozpoczyna się od dnia,  w którym kupujący dowiedział się  
o istnieniu wady, a  jeżeli kupujący dowiedział się  o istnieniu wady dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej – od dnia,  
w którym orzeczenie wydane  w sporze  z osobą trzec ią stało się prawomocne.  
DZIAŁ II1 
Roszczenie sprzedawcy  w związku  z wadliwością rzeczy sprzedanej  
Art. 5761. § 1. Jeżeli rzecz nie miała właściwości, które powinna mieć zgodnie ze swoim przeznaczeniem lub zgodnie  
z publicznie składanymi zapewnieniami,  o których mowa  w art. 5561 § 2, lub została wydana  w stanie niezupełnym, sprze-
dawca, który poniósł koszty  w wyniku wykonania uprawnień  z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy przez konsumenta, 
może żądać naprawienia poniesionej szkody od tego  z poprzednich sprzedawców, wskutek którego działania lub zaniechania 
rzecz stała się wadliwa.  
§ 2. Odpowiedzialność określoną  w § 1 ponosi także poprzedni sprzedawca, który wiedząc  o wadzie rzeczy, nie po in-
formował  o niej kupującego lub sporządził instrukcj ę montażu  i uruchomienia dołączoną do rzeczy, jeżeli wada powstała na 
skutek zamontowania i  uruchomienia rzeczy przez konsumenta zgodnie  z tą instrukcją.  
§ 3. Odszkodowanie,  o którym mowa  w § 1, obejmuje zwrot wydatków niezbędnych w  celu realizacji uprawni eń kon-
sumenta,  w szczególności związanych  z wymianą lub usunięciem wady rzeczy sprzedanej, jej demontażem, transportem  
i ponownym zamontowaniem,  a ponadto kwotę,  o którą została obniżona cena rzeczy, oraz utracone korzyści.  
Art. 5762. § 1. Roszczenie sprze dawcy przedawnia się  z upływem sześciu miesięcy. Bieg terminu przedawnienia roz-
poczyna się  z dniem poniesienia kosztów przez sprzedawcę w  wyniku wykonania uprawnień  z tytułu rękojmi przez kon su-
menta, nie później jednak niż w  dniu,  w którym sprzedawca powi nien wykonać swoje obowiązki wobec konsumenta.  
§ 2. Jeżeli sąd oddali powództwo  o naprawienie szkody, stwierdzając, że strona pozwana nie była odpowiedzialna za 
powstanie wady rzeczy, bieg terminu przedawnienia w  stosunku do wszystkich pozostałych sprzedawców nie może zakoń-
czyć się przed upływem sześciu miesięcy od dnia,  w którym orzeczenie oddalające powództwo stało się prawomocne.  
Art. 5763. Przepisy niniejszego działu nie uchybiają innym przepisom  o obowiązku naprawienia szkody.  
Art. 5764. Odpowiedzialności przewidzianej  w niniejszym dziale nie można wyłączyć ani ograniczyć.  
Art. 5765. Przepisy dotyczące konsumenta, zawarte w  niniejszym dziale, stosuje się do osoby fizycznej zawierającej 
umowę bezpośrednio związaną z  jej działalnością gospodarczą, gdy z  treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej 
osoby charakteru zawodowego, wynikającego w  szczególności z  przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodar-
czej, udostępnionego na podstawie przepisów o  Centralnej Ewidencji i  Informacji o  Działalności Gospodarczej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 62 – Poz. 1360  
 
 DZIAŁ III  
Gwarancja przy sprzedaży  
Art. 577. § 1. Udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego, które określa obowiązki 
gwaranta  i uprawnienia kupującego  w przypadku, gdy rzecz sprzedana nie  ma właściwości określonych  w tym oświadcze-
niu. Oświadczenie gwarancyjne może zostać złożone  w reklamie.  
§ 2. Obowiązki gwaranta mogą  w szczególności polegać na zwrocie zapłaconej ceny, wymianie rzeczy bądź jej 
naprawie oraz zapewnieniu innych usług.  
§ 3. Jeżeli została udzielona gwarancja co do jakości rzeczy sprzedanej, poczytuje się w  razie wątpliwości, że gwarant 
jest obowiązany do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad,  o ile wady te ujawnią się  
w ciągu terminu określo nego w  oświadczeniu gwarancyjnym.  
§ 4. Jeżeli nie zastrzeżono innego terminu, termin gwarancji wynosi dwa lata licząc od dnia, kiedy rzecz została 
kupującemu wydana.  
Art. 5771. § 1. Gwarant formułuje oświadczenie gwarancyjne  w sposób jasny i zrozumiały,  a gdy rodzaj informacji na 
to pozwala – w powszechnie zrozumiałej formie graficznej. Jeżeli rzecz jest wprowadzana do obrotu  w Rzeczypospolitej  Pol-
skiej, oświadczenie gwarancyjne sporządza się  w języku polskim. Wymagania używania języka polskiego nie stosuje się do 
nazw własnych, znaków towarowych, nazw handlowych, oznaczeń pochodzenia towarów oraz zwyczajowo stosowanej ter-
minologii naukowej i  technicznej.  
§ 2. Oświadczenie gwarancyjne zawiera podstawowe informacje potrzebne do wykonywani a uprawnień  z gwarancji,  
w szczególności nazwę  i adres gwaranta lub jego przedstawiciela  w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania  i terytorialny 
zasięg ochrony gwarancyjnej, uprawnienia przysługujące  w razie stwierdzenia wady,  a także stwierdzenie, że gwa rancja nie 
wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z  przepisów  o rękojmi za wady rzeczy sprze-
danej.  
§ 3. Uchybienie wymaganiom określonym  w § 1 i 2 nie wpływa na ważność oświadczenia gwarancyjnego  i nie pozba-
wia wynikający ch z niego uprawnień.  
Art. 5772. Uprawniony  z gwarancji może żądać od gwaranta wydania oświadczenia gwarancyjnego utrwalonego na 
papierze lub innym trwałym nośniku (dokument gwarancyjny).  
Art. 5773. Sprzedawca wydaje kupującemu wraz  z rzeczą sprzedaną doku ment gwarancyjny oraz sprawdza zgodność 
znajdujących się na rzeczy oznaczeń  z danymi zawartymi  w dokumencie gwarancyjnym oraz stan plomb  i innych umiesz-
czonych na rzeczy zabezpieczeń.  
Art. 578. Jeżeli w  gwarancji inaczej nie zastrzeżono, odpowiedzialność z  tytułu gwarancji obejmuje tylko wady po-
wstałe z  przyczyn tkwiących w  sprzedanej rzeczy.  
Art. 579. § 1. Kupujący może wykonywać uprawnienia  z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy niezależnie od 
uprawnień wynikających  z gwarancji.  
§ 2. Wykonanie uprawnień  z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy z  tytułu rękojmi.  
§ 3. Jednakże  w razie wykonywania przez kupującego uprawnień  z gwarancji bieg terminu do wykonania uprawnień  
z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu  z dniem zawiadomienia sprzedawcy  o wadzie. Termin ten biegnie dalej od dnia odmowy 
przez gwaranta wykonania obowiązków wynikających  z gwarancji albo bezskutecznego upływu czasu na ich wykonanie.  
Art. 580. § 1. Kto wykonuje uprawnienia wynikające z  gwarancji, powinien dostarczyć rzecz na kos zt gwaranta do 
miejsca wskazanego w  gwarancji lub do miejsca, w  którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba że z  oko-
liczności wynika, iż wada powinna być usunięta w  miejscu, w  którym rzecz znajdowała się w  chwili ujawnienia wady.  
§ 2. Gwar ant jest obowiązany wykonać swoje obowiązki  w terminie określonym w  treści oświadczenia gwarancyj-
nego,  a gdy go nie określono – niezwłocznie, ale nie później niż  w terminie czternastu dni, licząc od dnia dostarczenia rzeczy 
przez uprawnionego z  gwarancji, oraz dostarczyć mu rzecz na swój koszt do miejsca wskazanego  w § 1. 
§ 3. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy w  czasie od wydania jej gwarantowi do jej odebrania 
przez uprawnionego z  gwarancji ponosi gwarant.  
Art. 581. § 1. Jeżeli w  wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył uprawnionemu z  gwarancji zamiast rzeczy 
wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na nowo 
od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwr ócenia rzeczy naprawionej. Jeżeli gwarant wymienił część rzeczy, 
przepis powyższy stosuje się odpowiednio do części wymienionej.  
§ 2. W innych wypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o  czas, w  ciągu którego wskutek wady rzeczy objętej 
gwarancją upraw niony z  gwarancji nie mógł z  niej korzystać.  
Art. 582. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 63 – Poz. 1360  
 
 DZIAŁ IV  
Szczególne rodzaje sprzedaży  
Rozdział I  
Sprzedaż na raty  
Art. 583. § 1. Sprzedażą na raty jest dokonana w  zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaż rzeczy ruchomej osobie  
fizycznej za cenę płatną w  określonych ratach, jeżeli według umowy rzecz ma być kupującemu wydana przed całkowitym 
zapłaceniem ceny.  
§ 2. Wystawienie przez kupującego weksli na pokrycie lub zabezpieczenie ceny kupna nie wyłącza stosowania przepisów  
rozdziału n iniejszego.  
Art. 584. § 1. Odpowiedzialność sprzedawcy z  tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej na raty może być przez 
umowę wyłączona lub ograniczona tylko w  wypadkach przewidzianych przez przepisy szczególne.  
§ 2. Umowa nie może utrudnić kupującemu wykonania uprawnień z  tytułu rękojmi.  
Art. 585. Kupujący może płacić raty przed terminem płatności. W  razie przedterminowej zapłaty kupujący może od-
liczyć kwotę, która odpowiada wysokości stopy procentowej obowiązującej dla danego rodzaju kredyt ów Narodowego 
Banku Polskiego.  
Art. 586. § 1. Zastrzeżenie natychmiastowej wymagalności nieuiszczonej ceny na wypadek uchybienia terminom po-
szczególnych rat jest skuteczne tylko wtedy, gdy było uczynione na piśmie przy zawarciu umowy, a  kupujący jest w  zwłoce 
z zapłatą co najmniej dwóch rat, łączna zaś suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny.  
§ 2. Sprzedawca może odstąpić od umowy z  powodu niezapłacenia ceny tylko wtedy, gdy kupujący jest w  zwłoce 
z zapłatą co najmniej dwóch rat, a  łączna suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny. W  wypadku 
takim sprzedawca powinien wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin dodat kowy do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, 
iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie u prawniony do odstąpienia od umowy.  
§ 3. Postanowienia umowne mniej korzystne dla kupującego są nieważne. Zamiast nich stosuje się przepisy niniejszego 
artykułu.  
Art. 587. Przepisów rozdziału niniejszego nie stosuje się do sprzedaży na raty, jeżeli kupujący  nabył rzecz w  zakresie  
działalności swego przedsiębiorstwa.  
Art. 588. § 1. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio w  wypadkach, gdy rzecz ruchoma zostaje sprze-
dana osobie fizycznej korzystającej z  kredytu udzielonego w  tym celu przez bank, jeżeli kredyt ten ma być spłacony ratami, 
a rzecz została kupującemu wydana przed całkowitą spłatą kredytu.  
§ 2. Do zabezpieczenia roszczeń banku, który kredytu udziela, przysługuje mu ustawowe prawo zastawu na rzeczy 
sprzedanej, dopóki rzecz znajduje się u kupującego.  
§ 3. Odpowiedzialność z  tytułu rękojmi za wady rzeczy ponosi wyłącznie sprzedawca.  
Rozdział II  
Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej.  Sprzedaż na próbę  
Art. 589. Jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do u iszczenia ceny, poczytuje się 
w razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym.  
Art. 590. § 1. Jeżeli rzecz zostaje kupującemu wydana, zastrzeżenie własności powinno być stwierdzone pismem. Jest 
ono skuteczne wzg lędem wierzycieli kupującego, jeżeli pismo ma datę pewną.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 591. W razie zastrzeżenia prawa własności sprzedawca odbierając rzecz może żądać odpowiedniego wynagrodze-
nia za zużycie lub uszkodzenie rzeczy.  
Art. 592. § 1. Sprzedaż na próbę albo z  zastrzeżeniem zbadania rzeczy przez kupującego poczytuje się w  razie wątp li-
wości za zawartą pod warunkiem zawieszającym, że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. W  braku oznaczenia 
w umowie terminu próby lub zbadania rzeczy sprzedawca m oże wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin.  
§ 2. Jeżeli kupujący rzecz odebrał i  nie złożył oświadczenia przed upływem umówionego przez strony lub wyznaczo-
nego przez sprzedawcę terminu, uważa się, że uznał przedmiot sprzedaży za dobry.  
  
Dziennik  Ustaw  – 64 – Poz. 1360  
 
 Rozdział III  
Prawo odkupu  
Art. 593. § 1. Prawo odkupu może być zastrzeżone na czas nieprzenoszący lat pięciu; termin dłuższy ulega skróceniu 
do lat pięciu.  
§ 2. Prawo odkupu wykonywa się przez oświadczenie sprzedawcy złożone kupującemu. Jeżeli zawarcie umowy sprze-
daży wymagało zachowania szczególnej formy, oświadczenie o  wykonaniu prawa odkupu powinno być złożone w  tej samej 
formie.  
Art. 594. § 1. Z chwilą wykonania prawa odkupu kupujący obowiązany jest przenieść z  powrotem na sprzedawcę włas -
ność kupionej rzeczy za zwro tem ceny i  kosztów sprzedaży oraz za zwrotem nakładów; jednakże zwrot nakładów, które 
nie stanowiły nakładów koniecznych, należy się kupującemu tylko w  granicach istniejącego zwiększenia wartości rzeczy.  
§ 2. Jeżeli określona w  umowie sprzedaży cena odkupu  przenosi cenę i  koszty sprzedaży, sprzedawca może żądać ob-
niżenia ceny odkupu do wartości rzeczy w  chwili wykonania prawa odkupu, jednakże nie niżej sumy obliczonej według 
paragrafu poprzedzającego.  
Art. 595. § 1. Prawo odkupu jest niezbywalne i  niepodzie lne. 
§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych do odkupu, a  niektórzy z  nich nie wykonywają tego prawa, pozostali mogą je wy-
konać w  całości.  
Rozdział IV  
Prawo pierwokupu  
Art. 596. Jeżeli ustawa lub czynność prawna zastrzega dla jednej ze stron pierwszeństwo kupn a oznaczonej rzeczy na 
wypadek, gdyby druga strona sprzedała rzecz osobie trzeciej (prawo pierwokupu), stosuje się w  braku przepisów szczegól-
nych przepisy niniejszego rozdziału.  
Art. 597. § 1. Rzecz, której dotyczy prawo pierwokupu, może być sprzedana osob ie trzeciej tylko pod warunkiem, że 
uprawniony do pierwokupu swego prawa nie wykona.  
§ 2. Prawo pierwokupu wykonywa się przez oświadczenie złożone zobowiązanemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzedaży 
rzeczy, której dotyczy prawo pierwokupu, wymaga zachowania szc zególnej formy, oświadczenie o  wykonaniu prawa pierwo-
kupu  powinno być złożone w  tej samej formie.  
Art. 598. § 1. Zobowiązany z  tytułu prawa pierwokupu powinien niezwłocznie zawiadomić uprawnionego o  treści 
umowy sprzedaży zawartej z  osobą trzecią.  
§ 2. Prawo pierwokupu co do nieruchomości można wykonać w  ciągu miesiąca, a  co do innych rzeczy – w ciągu 
tygodnia od otrzymania zawiadomienia o  sprzedaży, chyba że zostały zastrzeżone inne terminy.  
Art. 599. § 1. Jeżeli zobowiązany z  tytułu prawa pierwokupu sprze dał rzecz osobie trzeciej bezwarunkowo albo jeżeli nie 
zawiadomił uprawnionego o  sprzedaży lub podał mu do wiadomości istotne postanowienia umowy sprzedaży niezgodnie 
z rzeczywistością, ponosi on odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.  
§ 2. Jednakże jeżel i prawo pierwokupu przysługuje z  mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu teryto-
rialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna.  
Art. 600. § 1. Przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między zobowiązanym a  uprawnionym umowa 
sprzedaży tej samej treści, co umowa zawarta przez zobowiązanego z  osobą trzecią, chyba że przepis szczególny stanowi 
inaczej. Jednakże postanowienia umowy z  osobą trzecią, mające na celu udaremnienie prawa pierwokup u, są względem 
uprawnionego bezskuteczne.  
§ 2. Jeżeli umowa sprzedaży zawarta z  osobą trzecią przewiduje świadczenia dodatkowe, których uprawniony do pierwo-
kupu  nie mógłby spełnić, może on swe prawo wykonać uiszczając wartość tych świadczeń. Jednakże gdy p rawo pierwokupu 
przysługuje Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego z  mocy ustawy, takie świadczenie dodatkowe uważa się  
za niezastrzeżone.  
Art. 601. Jeżeli według umowy sprzedaży zawartej z  osobą trzecią cena ma być zapłacona w  terminie pó źniejszym, 
uprawniony do pierwokupu może z  tego terminu skorzystać tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny. Przepisu tego nie 
stosuje się, gdy uprawnionym jest państwowa jednostka organizacyjna.  
Art. 602. § 1. Prawo pierwokupu jest niezbywalne. Jest ono niepodzielne, chyba że przepisy szczególne zezwalają na 
częściowe wykonanie tego prawa.  
§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych, a  niektórzy z  nich nie wykonywają prawa pierwokupu, pozostali mogą wykonać je 
w całości.  
  
Dziennik  Ustaw  – 65 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ XII  
Zamiana  
Art. 603. Przez umowę za miany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w  zamian 
za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.  
Art. 604. Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o  sprzedaży.  
TYTUŁ XIII  
Dostawa  
Art. 605. Przez umowę  dostawy dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz 
do ich dostarczania częściami albo periodycznie, a  odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i  do zapłacenia ceny.  
Art. 6051. (uchylony)  
Art. 606. Umowa do stawy powinna być stwierdzona pismem.  
Art. 607. Jeżeli surowce lub materiały niezbędne do wykonania przedmiotu dostawy a  dostarczane przez odbiorcę są 
nieprzydatne do prawidłowego wykonania przedmiotu dostawy, dostawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadom ić o tym 
odbiorcę.  
Art. 608. § 1. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma nastąpić z  surowców określo-
nego gatunku lub pochodzenia, dostawca powinien zawiadomić odbiorcę o  ich przygotowaniu do produkcji i  jest obowią-
zany zezwolić o dbiorcy na sprawdzenie ich jakości.  
§ 2. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma nastąpić w  określony sposób, dostawca 
jest obowiązany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie procesu produkcji.  
Art. 609. Dostawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady fizyczne dostarczonych rzeczy także w  tym 
wypadku, gdy wytworzenie rzeczy nastąpiło w  sposób określony przez odbiorcę lub według dostarczonej przez niego doku-
mentacji technologicznej, chyba że dostawca, mimo zachowania należytej st aranności, nie mógł wykryć wadliwości sposobu 
produkcji lub dokumentacji technologicznej albo że odbiorca, mimo zwrócenia przez dostawcę uwagi na powyższe wadli-
wości, obstawał przy podanym przez siebie sposobie produkcji lub dokumentacji technologicznej.  
Art. 610. Jeżeli dostawca opóźnia się z  rozpoczęciem wytwarzania przedmiotu dostawy lub poszczególnych jego części  
tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je dostarczyć w  czasie umówionym, odbiorca może nie wyznaczając 
terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do dostarczenia przedmiotu dostawy.  
Art. 611. Jeżeli w  toku wytwarzania przedmiotu dostawy okaże się, że dostawca wykonywa ten przedmiot w  sposób 
wadliwy albo sprzeczny z  umową, odbiorca może wezwać dostawcę do zmiany sposobu wykonania wyznaczając dostawcy 
w tym celu odpowiedni termin, a  po bezskutecznym upływie wyznaczonego t erminu od umowy odstąpić.  
Art. 612. W przedmiotach nieuregulowanych przepisami niniejszego tytułu, do praw i  obowiązków dostawcy i od-
biorcy stosuje się odpowiednio przepisy o  sprzedaży.  
TYTUŁ XIV  
Kontraktacja  
Art. 613. § 1. Przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i  dostarczyć kontraktującemu 
oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a  kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w  terminie 
umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określo ne świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne 
przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia.  
§ 2. Ilość produktów rolnych może być w  umowie oznaczona także według obszaru, z  którego produkty te mają być 
zebrane.  
§ 3. Przepisy dotyczą ce sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i  wynikowych stosuje się od-
powiednio.  
§ 4. Przez producenta rolnego rozumie się również grupę producentów rolnych lub ich związek oraz spółdzielnię rolników 
w rozumieniu ustawy z dnia 4 październ ika 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073) lub ich związek.  
Art. 614. Jeżeli przedmiot kontraktacji ma być wytworzony w  gospodarstwie prowadzonym przez kilka osób wspól-
nie, odpowiedzialność tych osób względem kontraktującego jest solidarna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 66 – Poz. 1360  
 
 Art. 615. Świadczeniami dodatkowymi ze strony kontraktującego mogą być w  szczególności:  
1) zapewnienie producentowi możności nabycia określonych środków produkcji i  uzyskania pomocy finansowej;  
2) pomoc agrotechniczna i  zootechniczna;  
3) premie pieniężne;  
4) premie rzeczowe.  
Art. 616. Umowa kontraktacyjna powinna być zawarta na piśmie.  
Art. 617. Kontraktujący jest uprawniony do nadzoru i  kontroli nad wykonywaniem umowy kontraktacji przez produ-
centa.  
Art. 618. Świadczenie producenta powinno być spełnione w  miejscu wytworzenia zakontraktowanych produktów, 
chyba że co innego wynika z  umowy.  
Art. 619. (uchylony)  
Art. 620. Jeżeli przedmiot kontraktacji jest podzielny, kontraktujący nie może odmówić przyjęcia świadczenia częś -
ciowego, chyba że inaczej zastrzeżono.  
Art. 621. Do rękojmi za wady fizyczne i  prawne przedmiotu kontraktacji oraz środków produkcji dostarczonych pro-
ducentowi przez kontraktującego stosuje się odpowiednio przepisy o  rękojmi przy sprzedaży z  tą zmianą, że prawo odstą-
pienia od umowy  z powodu wad fizycznych przedmiotu kontraktacji przysługuje kontraktującemu tylko wtedy, gdy wady 
są istotne.  
Art. 622. § 1. Jeżeli wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, producent nie może 
dostarczyć przedmiotu kontra ktacji, obowiązany jest on tylko do zwrotu pobranych zaliczek i  kredytów bankowych.  
§ 2. W umowie strony mogą zastrzec warunki zwrotu zaliczek i  kredytu korzystniejsze dla producenta.  
Art. 623. Jeżeli umowa kontraktacji wkłada na producenta obowiązek zgłos zenia w  określonym terminie niemoż ności 
dostarczenia przedmiotu kontraktacji wskutek okoliczności, za które producent odpowiedzialności nie ponosi, niedopełnie-
nie tego obowiązku z  winy producenta wyłącza możność powoływania się na te okoliczności. Nie dot yczy to jednak wy-
padku, gdy kontraktujący o  powyższych okolicznościach wiedział albo gdy były one powszechnie znane.  
Art. 624. § 1. Wzajemne roszczenia producenta i  kontraktującego przedawniają się z  upływem lat dwóch od dnia speł-
nienia świadczenia przez p roducenta, a  jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione – od dnia, w  którym powinno 
było być spełnione.  
§ 2. Jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie biegnie od dnia, w  którym zostało speł-
nione ostatnie świadczenie czę ściowe.  
Art. 625. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji gospodarstwo producenta przeszło w  posiadanie innej osoby, pra wa 
i obowiązki z  tej umowy wynikające przechodzą na nowego posiadacza. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy przejście  posia-
dania było następ stwem odpłatnego nabycia gospodarstwa, a  nabywca nie wiedział i  mimo zachowania należytej staranności 
nie mógł się dowiedzieć o  istnieniu umowy kontraktacji.  
Art. 626. § 1. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji producent wniósł posiadane gospodarstwo jako wkład do rolni czej 
spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia ta wstępuje w  prawa i  obowiązki producenta, chyba że stan wniesionego gospodarstwa  
stoi temu na przeszkodzie.  
§ 2. Jeżeli stan gospodarstwa producenta w  chwili jego przystąpienia do spółdzielni nie  pozwala na wykonanie umowy 
kontraktacji przez spółdzielnię, umowa wygasa, a  producent obowiązany jest zwrócić pobrane zaliczki i  kredyty bankowe; 
inne korzyści wynikające z  tej umowy obowiązany jest zwrócić w  takim zakresie, w  jakim ich nie zużył w  celu w ykonania 
umowy.  
§ 3. Jeżeli producent po przystąpieniu do spółdzielni dokonywa indywidualnie sprzętu zakontraktowanych zbiorów, 
ponosi on wyłączną odpowiedzialność za wykonanie umowy kontraktacji.  
  
Dziennik  Ustaw  – 67 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ XV  
Umowa o  dzieło  
Art. 627. Przez umowę o  dzieło przy jmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a  zama-
wiający do zapłaty wynagrodzenia.  
Art. 6271. (uchylony)  
Art. 628. § 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego usta-
lenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się w  razie 
wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w  ten sposób nie da się 
ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz innym 
nakładom przyjmującego zamówienie.  
§ 2. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i  wynikowych stosuje się od-
powiednio.  
Art. 629. Jeżeli strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia planowanych prac i  przewidywanych kosz-
tów (wynagrodzenie kosztorysowe), a  w toku wykonywania dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego zmieniło 
wysokość cen lub stawek obowiązu jących dotychczas w  obliczeniach kosztorysowych, każda ze stron może żądać odpo-
wiedniej zmiany umówionego wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak należności uiszczonej za materiały lub robociznę przed 
zmianą cen lub stawek.  
Art. 630. § 1. Jeżeli w  toku wykony wania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia prac, które nie były przewi-
dziane w  zestawieniu prac planowanych będących podstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego, a  zestawienie spo-
rządził zamawiający, przyjmujący zamówienie może żądać odpowiednie go podwyższenia umówionego wynagrodzenia. Jeżeli 
zestawienie planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może on żądać podwyższenia wynagrodzenia tylko 
wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkow ych. 
§ 2. Przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał prace dodatkowe bez uzys -
kania  zgody zamawiającego.  
Art. 631. Gdyby w  wypadkach przewidzianych w  dwóch artykułach poprzedzających zaszła konieczność znacznego 
podwyżs zenia wynagrodzenia kosztorysowego, zamawiający może od umowy odstąpić, powinien jednak uczynić to nie-
zwłocznie i  zapłacić przyjmującemu zamówienie odpowiednią część umówionego wynagrodzenia.  
Art. 632. § 1. Jeżeli strony umówiły się o  wynagrodzenie ryczałt owe, przyjmujący zamówienie nie może żądać pod-
wyższenia wynagrodzenia, chociażby w  czasie zawarcia umowy nie można było przewidzieć rozmiaru lub kosztów prac.  
§ 2. Jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby przyj-
mującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę.  
Art. 633. Jeżeli materiałów na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający, przyjmujący zamówienie powinien ich użyć 
w sposób odpowiedni oraz złożyć rachunek i  zwrócić niezużytą część.  
Art. 634. Jeżeli materiał dostarczony przez zamawiającego nie nadaje się do prawidłowego wykonania dzieła albo 
jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu, przyjmujący zamówienie powinien 
niezwłoczn ie zawiadomić o  tym zamawiającego.  
Art. 635. Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z  rozpoczęciem lub wykończeniem dzieła tak dalece, że nie jest 
prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w  czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatk owego 
od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.  
Art. 636. § 1. Jeżeli przyjmujący zamówienie wykonywa dzieło w  sposób wadliwy albo sprzeczny z  umową, zama-
wiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i  wyznaczyć mu w  tym cel u odpowiedni termin. Po bezskutecznym 
upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie 
dzieła innej osobie na koszt i  niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.  
§ 2. Jeżeli zamawiający sam dos tarczył materiału, może on w  razie odstąpienia od umowy lub powierzenia wykonania 
dzieła innej osobie żądać zwrotu materiału i  wydania rozpoczętego dzieła.  
Art. 6361. Jeżeli konsument zamówił dzieło będące rzeczą ruchomą, stosuje się przepisy  art. 5431, art. 5461 i art. 548. 
Art. 637. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 68 – Poz. 1360  
 
 Art. 638. § 1. Do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy o  rękojmi przy sprzedaży. Od-
powiedzialność przyjmującego zamówienie jest wyłączona, jeżeli wada dzieła powstała  z przyczyny tkwiące j w materiale 
dostarczonym przez zamawiającego.  
§ 2. Jeżeli zamawiającemu udzielono gwarancji na wykonane dzieło, przepisy o  gwarancji przy sprzedaży stosuje się 
odpowiednio.  
Art. 639. Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dz ieła, jeżeli przyjmujący za-
mówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z  przyczyn dotyczących zamawiającego. Jednakże w  wypadku 
takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z  powodu niewykonania dzieła.  
Art. 640. Jeżel i do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a  tego współdziałania brak, przyj-
mujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z  zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie 
wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąp ienia od umowy.  
Art. 641. § 1. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia materiału na wykonanie dzieła obciąża tego, 
kto materiału dostarczył.  
§ 2. Gdy dzieło uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości materiału dostarczonego przez z amawiającego 
albo wskutek wykonania dzieła według jego wskazówek, przyjmujący zamówienie może żądać za wykonaną pracę umówio-
nego  wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził zamawiającego o  niebezpieczeństwie zniszczenia lub 
uszkodzenia dzi eła. 
Art. 642. § 1. W braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w  chwili oddania 
dzieła.  
§ 2. Jeżeli dzieło ma być oddawane częściami, a  wynagrodzenie zostało obliczone za każdą część z  osobna, wynagro-
dzenie należy się z  chwil ą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych.  
Art. 643. Zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamówienie wydaje mu zgodnie ze swym 
zobowiązaniem.  
Art. 644. Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w  każdej chwili od um owy odstąpić płacąc 
umówione wynagrodzenie. Jednakże w  wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził  
z powodu niewykonania dzieła.  
Art. 645. § 1. Umowa o  dzieło, którego wykonanie zależy od osobistych przymiotów przyjmującego zamówienie, roz-
wiązuje się wskutek jego śmierci lub niezdolności do pracy.  
§ 2. Jeżeli materiał był własnością przyjmującego zamówienie, a  dzieło częściowo wykonane przedstawia ze względu 
na zamierzony cel umowy wartość dla zamawiającego, prz yjmujący zamówienie lub jego spadkobierca może żądać, ażeby 
zamawiający odebrał materiał w  stanie, w  jakim się znajduje, za zapłatą jego wartości oraz odpowiedniej części wynagro-
dzenia.  
Art. 646. Roszczenia wynikające z  umowy o  dzieło przedawniają się z  upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, 
a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w  którym zgodnie z  treścią umowy miało być oddane.  
TYTUŁ XVI  
Umowa o  roboty budowlane  
Art. 647. Przez umowę o  roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w  umowie 
obiektu, wykonanego zgodnie z  projektem i  z zasadami wiedzy technicznej, a  inwestor zobowiązuje się do dokonania wy-
maganych przez właściwe przepisy czynności związanych z  przygotowaniem robót, w  szczególności do przek azania terenu 
budowy i  dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i  zapłaty umówionego wynagrodzenia.  
Art. 6471. § 1. Inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia  na-
leżnego podwykonawcy z tytułu wykonanych  przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot  został zgło-
szony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych  robót, chyba że 
w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy  i wykonawcy sprzeciw 
wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę.  
§ 2. Zgłoszenie, o którym mowa w § 1, nie jest wymagane, jeżeli inwestor i wykonawca określili w umowie,  zawartej 
w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegóło wy przedmiot robót budowlanych wykonywanych  przez oznaczo-
nego podwykonawcę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 69 – Poz. 1360  
 
 § 3. Inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia w wysokości ustalonej  w umowie 
między podwykonawcą a wykonawcą, chyba że ta wysokość przekracza wysokość  wynagrodzenia należnego  wykonawcy 
za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo  z umowy, o których mowa 
w § 1 albo 2. W takim przypadku odpowiedzialność inwestora za zapłatę podwykonawcy  wynagrodzenia jest ograni czona 
do wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których  szczegółowy przedmiot wynika odpo-
wiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa w § 1 albo 2.  
§ 4. Zgłoszenie oraz sprzeciw, o których mowa w § 1, wymagają zachowania for my pisemnej pod rygorem nieważ ności.  
§ 5. Przepisy § 1 –4 stosuje się odpowiednio do solidarnej odpowiedzialności inwestora, wykonawcy i podwykonawcy,  
który zawarł umowę z dalszym podwykonawcą, za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy.  
§ 6. Postanowi enia umowne sprzeczne z treścią § 1 –5 są nieważne.  
Art. 648. § 1. Umowa o  roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem.  
§ 2. Wymagana przez właściwe przepisy dokumentacja stanowi część składową umowy.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 649. W razie wątpliwości poczyt uje się, iż wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stanowią-
cym część składową umowy.  
Art. 6491. § 1. Gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zwanej dalej „gwarancją zapłaty ”, inwestor udziela wyko-
nawcy (generalnemu wykonawcy) w  celu zabezp ieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie 
robót budowlanych.  
§ 2. Gwarancją zapłaty jest gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa, a  także akredytywa bankowa lub poręczenie 
banku udzielone na zlecenie inwestora.  
§ 3. Strony ponoszą w  równych częściach udokumentowane koszty zabezpieczenia wierzytelności.  
Art. 6492. § 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy (generalnego wyko-
nawcy) do żądania od inwestora gwarancji zapłaty.  
§ 2. Odstąpienie inwestora od u mowy spowodowane żądaniem wykonawcy (generalnego wykonawcy) przedstawienia 
gwarancji zapłaty jest bezskuteczne.  
Art. 6493. § 1. Wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych może w  każdym czasie żądać od inwestora 
gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z  tytułu wynagrodzenia wynikającego z  umowy oraz robót dodat-
kowych lub koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.  
§ 2. Udzielenie gwarancji zapłaty nie stoi na przeszkodzie żądaniu gwarancji  zapłaty do łącznej wysokości określonej  
w § 1. 
Art. 6494. § 1. Jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w  wyznaczonym przez 
siebie terminie, nie krótszym niż 45  dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z  winy inwesto ra ze skutkiem na dzień 
odstąpienia.  
§ 2. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w  wykonaniu robót budowlanych z  przyczyn dotyczących in-
westora.  
§ 3. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wyk onawca 
(generalny wykonawca) był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z  przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże w  wy-
padku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny wykonawca) oszczędził z  powodu niewykonania robót 
budowlanych.  
Art. 6495. Przepisy  art. 6491–6494 stosuje się do umów zawartych między wykonawcą (generalnym wykonawcą) a  dal-
szymi wykonawcami (podwykonawcami).  
Art. 650. (uchylony)  
Art. 651. Jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja, teren budowy, maszyny lub urzą dzenia nie nadają się do 
prawidłowego wykonania robót albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu 
robót, wykonawca powinien niezwłocznie zawiadomić o  tym inwestora.  
  
Dziennik  Ustaw  – 70 – Poz. 1360  
 
 Art. 652. Jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od  inwestora teren budowy, ponosi on aż do chwili oddania obiektu 
odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie.  
Art. 653. (uchylony)  
Art. 654. W braku odmiennego postanowienia umowy inwestor obowiązany jest na żądanie wykonawcy przy jmować 
wykonane roboty częściowo, w  miarę ich ukończenia, za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia.  
Art. 655. Gdyby wykonany obiekt uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości dostarczonych przez in we-
stora materiałów, maszyn lub urządzeń albo  wskutek wykonania robót według wskazówek inwestora, wykonawca może 
żądać umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził inwestora o  niebezpieczeństwie zniszcze-
nia lub uszkodzenia obiektu albo jeżeli mimo zachowania należytej stara nności nie mógł stwierdzić wadliwości dostarczo-
nych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń.  
Art. 656. § 1. Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z  rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu albo 
wykonywania przez wykonawcę robót w  sposób wadl iwy lub sprzeczny z  umową, do rękojmi za wady wykonanego obiektu, 
jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem obiektu stosuje się od powiednio prze-
pisy o  umowie o  dzieło.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 657. Uprawnienie do odstąpien ia od umowy przez wykonawcę lub przez inwestora może być ograniczone lub 
wyłączone przez przepisy szczególne.  
Art. 658. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do umowy o  wykonanie remontu budynku lub budowli.  
TYTUŁ XVII  
Najem i  dzierżawa  
DZIAŁ  I 
Najem  
Rozdział I  
Przepisy ogólne  
Art. 659. § 1. Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony  
lub nieoznaczony, a  najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.  
§ 2. Czynsz może być ozn aczony w  pieniądzach lub w  świadczeniach innego rodzaju.  
Art. 660. Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. 
W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nieoznaczony.  
Art. 661. § 1. Najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas 
nieoznaczony.  
§ 2. Najem zawarty między przedsiębiorcami na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu 
za zawarty na czas nieoznaczony.  
Art. 662. § 1. Wynajmujący powinien wydać najemcy rzecz w  stanie pr zydatnym do umówionego użytku i utrzymy-
wać ją w  takim stanie przez czas trwania najmu.  
§ 2. Drobne nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy obciążają najemcę.  
§ 3. Jeżeli rzecz najęta uległa zniszczeniu z  powodu okoliczności, za które wynajmujący odpowiedzialności nie po nosi, 
wynajmujący nie ma obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego.  
Art. 663. Jeżeli w  czasie trwania najmu rzecz wymaga napraw, które obciążają wynajmującego, a  bez których rzecz 
nie jest przydatna do umówionego użytku, najemca może wyznaczyć wynajmującemu odpowiedni termin do wykonania 
napraw. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu najemca może dokonać koniecznych napraw na koszt  wynaj-
mującego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 71 – Poz. 1360  
 
 Art. 664. § 1. Jeżeli rzecz najęta ma wady, które ograniczają jej przydatność do umówionego użytku, najemca może 
żądać odpowiedniego obniżenia czynszu za czas trwania wad.  
§ 2. Jeżeli w  chwili wydania najemcy rzecz miała wady, które uniemożliwiają przewidziane w  umowie używanie rze-
czy, albo jeżeli wady takie powstały później, a  wynajmujący mimo otrzymanego zawiadomienia nie usunął ich w  czasie 
odpowiednim, albo jeżeli wady usunąć się nie dadzą, najemca może wypowiedzieć najem bez zach owania terminów wypo-
wiedzenia.  
§ 3. Roszczenie o  obniżenie czynszu z  powodu wad rzeczy najętej, jak również uprawnienie do niezwłocznego wypo-
wiedzenia najmu nie przysługuje najemcy, jeżeli w  chwili zawarcia umowy wiedział o  wadach.  
Art. 665. Jeżeli osoba t rzecia dochodzi przeciwko najemcy roszczeń dotyczących rzeczy najętej, najemca powinien 
niezwłocznie zawiadomić o  tym wynajmującego.  
Art. 666. § 1. Najemca powinien przez czas trwania najmu używać rzeczy najętej w  sposób w  umowie określony, 
a gdy umowa nie  określa sposobu używania – w sposób odpowiadający właściwościom i  przeznaczeniu rzeczy.  
§ 2. Jeżeli w  czasie trwania najmu okaże się potrzeba napraw, które obciążają wynajmującego, najemca powinien za-
wiadomić go o  tym niezwłocznie.  
Art. 667. § 1. Bez zgod y wynajmującego najemca nie może czynić w  rzeczy najętej zmian sprzecznych z  umową lub 
z przeznaczeniem rzeczy.  
§ 2. Jeżeli najemca używa rzeczy w  sposób sprzeczny z  umową lub z  przeznaczeniem rzeczy i  mimo upomnienia nie 
przestaje jej używać w  taki sposób  albo gdy rzecz zaniedbuje do tego stopnia, że zostaje ona narażona na utratę lub uszko-
dzenie, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.  
Art. 668. § 1. Najemca może rzecz najętą oddać w  całości lub części osobie trzeciej do  bezpłatnego używania albo 
w podnajem, jeżeli umowa mu tego nie zabrania. W  razie oddania rzeczy osobie trzeciej zarówno najemca, jak i  osoba trze-
cia są odpowiedzialni względem wynajmującego za to, że rzecz najęta będzie używana zgodnie z  obowiązkami wynik ają-
cymi z  umowy najmu.  
§ 2. Stosunek wynikający z  zawartej przez najemcę umowy o  bezpłatne używanie lub podnajem rozwiązuje się naj-
później z  chwilą zakończenia stosunku najmu.  
Art. 669. § 1. Najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w  terminie umówionym.  
§ 2. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w  umowie określony, czynsz  powinien być płacony z  góry, a mianowicie:  gdy 
najem ma trwać nie dłużej niż miesiąc – za cały czas najmu, a  gdy najem ma trwać dłużej niż miesiąc albo gdy umowa była 
zawarta na czas nie oznaczony – miesięcznie, do dziesiątego dnia miesiąca.  
Art. 670. § 1. Dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych, z  którymi najemca zalega nie dłużej niż rok, 
przysługuje wynajmującemu ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych najemcy wniesio nych do przedmiotu najmu, 
chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 671. § 1. Przysługujące wynajmującemu ustawowe prawo zastawu wygasa, gdy rzeczy obciążone zastawem zo-
staną z  przedmiotu najmu usunięte.  
§ 2. Wynajmujący może się sprze ciwić usunięciu rzeczy obciążonych zastawem i  zatrzymać je na własne niebezpie-
czeństwo, dopóki zaległy czynsz nie będzie zapłacony lub zabezpieczony.  
§ 3. W wypadku gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną usunięte na mocy zarządzenia organu państwowego, wyna j-
mujący zachowuje ustawowe prawo zastawu, jeżeli przed upływem trzech dni zgłosi je organowi, który zarządził usunięcie.  
Art. 672. Jeżeli najemca dopuszcza się zwłoki z  zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, wynajmu-
jący może najem wypow iedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.  
Art. 673. § 1. Jeżeli czas trwania najmu nie jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i  najemca mogą wypowiedzieć 
najem z  zachowaniem terminów umownych, a  w ich braku z  zachowaniem terminów ustawowych.  
§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia najmu są następujące: gdy czynsz jest płatny w  odstępach czasu dłuższych niż 
miesiąc, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec kwartału kalendarzowego; gdy czynsz 
jest płatny mie sięcznie – na miesiąc naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego; gdy czynsz jest płatny w  krótszych odstę-
pach czasu – na trzy dni naprzód; gdy najem jest dzienny – na jeden dzień naprzód.  
§ 3. Jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i najemca mogą wypowiedzieć najem w  wy-
padkach określonych w  umowie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 72 – Poz. 1360  
 
 Art. 674. Jeżeli po upływie terminu oznaczonego w  umowie albo w  wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za 
zgodą wynajmującego, poczytuje się w  razie wątpliwości, że najem został prze dłużony na czas nieoznaczony.  
Art. 675. § 1. Po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w  stanie niepogorszonym; jednakże nie 
ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania.  
§ 2. Jeżeli najemca oddał inn ej osobie rzecz do bezpłatnego używania lub w  podnajem, obowiązek powyższy ciąży 
także na tej osobie.  
§ 3. Domniemywa się, że rzecz była wydana najemcy w  stanie dobrym i  przydatnym do umówionego użytku.  
Art. 676. Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynaj mujący, w  braku odmiennej umowy, może według swego wyboru 
albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w  chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu 
poprzedniego.  
Art. 677. Roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o  naprawienie szkody z  powodu uszkodzenia lub pogorsze-
nia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o  zwrot nakładów na rzecz albo o  zwrot nadpłaco-
nego czynszu przedawniają się z  upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.  
Art. 678. § 1. W razie zbycia rzec zy najętej w  czasie trwania najmu nabywca wstępuje w  stosunek najmu na miejsce 
zbywcy; może jednak wypowiedzieć najem z  zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia.  
§ 2. Powyższe uprawnienie do wypowiedzenia najmu nie przysługuje nabywcy, jeżeli umowa na jmu była zawarta na 
czas oznaczony z  zachowaniem formy pisemnej i  z datą pewną, a  rzecz została najemcy wydana.  
Art. 679. § 1. Jeżeli wskutek wypowiedzenia najmu przez nabywcę rzeczy najętej najemca jest zmuszony zwrócić 
rzecz wcześniej, aniżeli byłby zobo wiązany według umowy najmu, może on żądać od zbywcy naprawienia szkody.  
§ 2. Najemca powinien niezwłocznie zawiadomić zbywcę o  przedwczesnym wypowiedzeniu przez nabywcę; w  prze-
ciwnym razie przysługują zbywcy przeciwko najemcy wszelkie zarzuty, których naje mca nie podniósł, a  których podniesie-
nie pociągnęłoby za sobą bezskuteczność wypowiedzenia ze strony nabywcy.  
Rozdział II  
Najem lokalu  
Art. 680. Do najmu lokalu stosuje się przepisy rozdziału poprzedzającego, z  zachowaniem przepisów poniższych.  
Art. 6801. § 1. Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli 
nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny 
nastąpiło w  czasie trwania małżeństwa. J eżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa albo rozdzielność 
majątkowa z  wyrównaniem dorobków do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy o  wspólności ustawowej.  
§ 2. Ustanie wspólności majątkowej w  czasie trwania małżeństwa nie powod uje ustania wspólności najmu lokalu  
mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Sąd, stosując odpowiednio przepisy o  ustanowieniu w  wy-
roku rozdzielności majątkowej, może z  ważnych powodów na żądanie jednego z  małżonków znieść wspólność na jmu lokalu . 
Art. 681. Do drobnych nakładów, które obciążają najemcę lokalu, należą w  szczególności: drobne naprawy podłóg, 
drzwi i  okien, malowanie ścian, podłóg oraz wewnętrznej strony drzwi wejściowych, jak również drobne naprawy instalacji 
i urządzeń te chnicznych, zapewniających korzystanie ze światła, ogrzewania lokalu, dopływu i  odpływu wody.  
Art. 682. Jeżeli wady najętego lokalu są tego rodzaju, że zagrażają zdrowiu najemcy lub jego domowników albo osób 
u niego zatrudnionych, najemca może wypowiedzieć  najem bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby w  chwili 
zawarcia umowy wiedział o  wadach.  
Art. 683. Najemca lokalu powinien stosować się do porządku domowego,  o ile ten nie jest sprzeczny z uprawnieniami 
wynikającymi z  umowy; powinien również licz yć się z  potrzebami innych mieszkańców i  sąsiadów.  
Art. 684. Najemca może założyć w  najętym lokalu oświetlenie elektryczne, gaz, telefon, radio i  inne podobne urządzenia,  
chyba że sposób ich założenia sprzeciwia się obowiązującym przepisom albo zagraża bez pieczeństwu nieruchomości.  Jeżeli 
do założenia urządzeń potrzebne jest współdziałanie wynajmującego, najemca może domagać się tego współdziałania 
za zwrotem wynikłych stąd kosztów.  
Art. 685. Jeżeli najemca lokalu wykracza w  sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi 
domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni korzystanie z  innych lokali w  budynku uciążliwym, wynajmu-
jący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.  
Art. 6851. Wynajmujący lokal może podwyższyć czynsz, wypowiadając dotychczasową wysokość czynszu najpóźniej 
na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 73 – Poz. 1360  
 
 Art. 686. Ustawowe prawo zastawu wynajmującego lokal mieszkalny rozciąga się także na wniesione do loka lu 
ruchomości członków rodziny najemcy razem z  nim mieszkających.  
Art. 687. Jeżeli najemca lokalu dopuszcza się zwłoki z  zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, 
a wynajmujący zamierza najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedze nia, powinien on uprzedzić najemcę 
na piśmie, udzielając mu dodatkowego terminu miesięcznego do zapłaty zaległego czynszu.  
Art. 688. Jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a  czynsz jest płatny miesięcznie, najem można wypo-
wiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego.  
Art. 6881. § 1.18) Za zapłatę czynszu i  innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z  najemcą stale zamieszkujące 
z nim osoby pełnoletnie.  
§ 1.19) Za zapłatę czynszu i  innych należnych opłat odp owiadają solidarnie z  najemcą stale zamieszkujące z  nim 
osoby pełnoletnie, z  wyjątkiem pełnoletnich zstępnych pozostających na jego utrzymaniu, którzy nie są w  stanie 
utrzymać się samodzielnie.  
§ 2. Odpowiedzialność osób, o  których mowa  w § 1, ogranicza si ę do wysokości czynszu i  innych opłat należnych za 
okres ich stałego zamieszkiwania.  
Art. 6882. Bez zgody wynajmującego najemca nie może oddać lokalu lub jego części do bezpłatnego używania ani go 
podnająć. Zgoda wynajmującego nie jest wymagana co do osoby , względem której najemca jest obciążony obowiązkiem 
alimentacyjnym.  
Art. 689. (uchylony)  
Art. 690. Do ochrony praw najemcy do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o  ochronie własności.  
Art. 691. § 1. W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego  w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący 
współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i  jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świad-
czeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z  najemcą.  
§ 2. Osoby wymienione  w § 1 wstępują w  stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z  najemcą 
w tym lokalu do chwili jego śmierci.  
§ 3. W razie braku osób wymienionych  w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.  
§ 4. Osoby, kt óre wstąpiły w  stosunek najmu lokalu mieszkalnego na podstawie  § 1, mogą go wypowiedzieć z zacho-
waniem terminów ustawowych, chociażby umowa najmu była zawarta na czas oznaczony. W  razie wypowiedzenia stosunku 
najmu przez niektóre z  tych osób stosunek ten w ygasa względem osób, które go wypowiedziały.  
§ 5. Przepisów  § 1–4 nie stosuje się w  razie śmierci jednego ze współnajemców lokalu mieszkalnego.  
Art. 692. Przepisów o  wypowiedzeniu najmu przez nabywcę rzeczy najętej nie stosuje się do najmu lokali mieszkal-
nych, chyba że najemca nie objął jeszcze lokalu.  
DZIAŁ II  
Dzierżawa  
Art. 693. § 1. Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i  po-
bierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a  dzierżawca zobowiązuj e się płacić wydzierżawiającemu umó-
wiony czynsz.  
§ 2. Czynsz może być zastrzeżony w  pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony 
w ułamkowej części pożytków.  
Art. 694. Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o najmie z  zachowaniem przepisów poniższych.  
Art. 695. § 1. Dzierżawę zawartą na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu za zawartą 
na czas nieoznaczony.  
§ 2. (uchylony)  
 
18) W tym brzmieni u obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  19. 
19) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 74 – Poz. 1360  
 
 Art. 696. Dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgo dnie z  wymaganiami prawidłowej gospodarki i  nie może 
zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.  
Art. 697. Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy w  sta-
nie niepogorszonym.  
Art. 698. § 1. Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do 
bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać.  
§ 2. W razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania  ter-
minów wypowiedzenia.  
Art. 699. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w  umowie oznaczony, czynsz jest płatny z  dołu w  terminie zwycza-
jowo przyjętym, a  w braku takiego zwyczaju – półrocznie z  dołu.  
Art. 700. Jeżeli wskutek okoliczności, za które dzier żawca odpowiedzialności nie ponosi i  które nie dotyczą jego 
osoby, zwykły przychód z  przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu, dzierżawca może żądać obniżenia czynszu 
przypadającego za dany okres gospodarczy.  
Art. 701. Do rzeczy ruchomych objętych ustawowym prawem zastawu wydzierżawiającego należą także rzeczy słu-
żące do prowadzenia gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, jeżeli znajdują się w  obrębie przedmiotu dzierżawy.  
Art. 702. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że oprócz czynszu dzierżawca będzi e obowiązany uiszczać podatki i  inne 
ciężary związane z  własnością lub z  posiadaniem przedmiotu dzierżawy oraz ponosić koszty jego ubezpieczenia, ustawowe 
prawo zastawu przysługujące wydzierżawiającemu zabezpiecza również roszczenie wydzierżawiającego wzgl ędem 
dzierżawcy o  zwrot sum, które z  powyższych tytułów zapłacił.  
Art. 703. Jeżeli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z  zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a  w wy-
padku gdy czynsz jest płatny rocznie, jeżeli dopuszcza się zwłoki z  zapłat ą ponad trzy miesiące, wydzierżawiający może 
dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien uprzedzić dzier-
żawcę udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu.  
Art. 704. W braku odmiennej umowy dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na jeden rok naprzód na koniec  
roku dzierżawnego, inną zaś dzierżawę na sześć miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego.  
Art. 705. Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot 
dzierżawy w  takim stanie, w  jakim powinien się znajdować stosownie do przepisów o  wykonywaniu dzierżawy.  
Art. 706. Jeżeli przy zakończeniu dzierżawy dzierżawca gruntu rolnego pozostawia zgodnie ze swym obowiązkiem  
zasiewy, może on żądać zwrotu poczynionych na te zasiewy nakładów o  tyle, o  ile wbrew wymaganiom prawidłowej gos -
podarki nie otrzymał odpowiednich zasiewów przy rozpoczęciu dzierżawy.  
Art. 707. Jeżeli dzierżawa kończy się przed upływem roku dzierżawnego, dzierżawca obowiązany jest zapłacić czynsz 
w takim stosunku, w  jakim pożytki, które w  tym roku pobrał lub mógł pobrać, pozostają do pożytków z  całego roku dzier-
żawnego.  
Art. 708. Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy osoba bior ąca nieruchomość rolną do 
używania i  pobierania pożytków nie jest obowiązana do uiszczania czynszu, lecz tylko do ponoszenia podatków i  innych 
ciężarów związanych z  własnością lub z  posiadaniem gruntu.  
Art. 709. Przepisy o  dzierżawie rzeczy stosuje się odp owiednio do dzierżawy praw.  
TYTUŁ XVII1 
Umowa leasingu  
Art. 7091. Przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w  zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć 
rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w  tej umowie i  oddać tę rzecz korzystającemu do używania albo 
używania i  pobierania pożytków przez  czas oznaczony, a  korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w  uzgodnionych  
ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z  tytułu nabycia rzeczy przez finansującego.  
Art. 7092. Umowa leasingu powinna być zawarta na pi śmie pod rygorem nieważności.  
Art. 7093. Jeżeli rzecz nie zostanie wydana korzystającemu w  ustalonym terminie na skutek okoliczności, za które 
ponosi on odpowiedzialność, umówione terminy płatności rat pozostają niezmienione.  
  
Dziennik  Ustaw  – 75 – Poz. 1360  
 
 Art. 7094. § 1. Finansujący po winien wydać korzystającemu rzecz w  takim stanie, w  jakim znajdowała się ona w  chwili  
wydania finansującemu przez zbywcę.  
§ 2. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy do umówionego użytku.  
§ 3. Finansujący obowiązany jest wydać  korzystającemu razem z  rzeczą odpis umowy ze zbywcą lub odpisy innych 
posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w  szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rzeczy, 
otrzymanego od zbywcy lub producenta.  
Art. 7095. § 1. Jeżeli po wydaniu  korzystającemu rzecz została utracona z  powodu okoliczności, za które finansujący 
nie ponosi odpowiedzialności, umowa leasingu wygasa.  
§ 2. Korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o  utracie rzeczy.  
§ 3. Jeżeli umowa leasingu wygasła z  przyczyn określonych  w § 1, finansujący może żądać od korzystającego 
natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w  umowie a  niezapłaconych rat, pomniejszonych o  korzyści, 
jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i  wygaśnięcia umowy leasingu oraz z  tytułu 
ubezpieczenia rzeczy, a  także naprawienia szkody.  
Art. 7096. Jeżeli w  umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający obowiązany jest ponosić koszty ubezpieczenia 
rzeczy od jej utraty w  czasie trwania leasingu, w  braku o dmiennego postanowienia umownego, koszty te obejmują składkę  
z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach.  
Art. 7097. § 1. Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w  należytym stanie, w  szczególności dokonywać jej 
konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania rzeczy w  stanie niepogorszonym, z  uwzględnieniem jej zużycia wskutek 
prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z  własnością lub posiadaniem rzeczy.  
§ 2. Jeżeli w  umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że kons erwacji i  napraw rzeczy dokonuje osoba mająca okreś -
lone kwalifikacje, korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o  konieczności dokonania istotnej na-
prawy rzeczy.  
§ 3. Korzystający obowiązany jest umożliwić finansującemu sprawdzenie rzecz y w zakresie określonym  w § 1 i 2. 
Art. 7098. § 1. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wady te powstały na skutek 
okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzy stającego są 
nieważne.  
§ 2. Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą z  mocy ustawy przechodzą na korzystającego uprawnienia  
z tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy, z  wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez finansują-
cego od umowy ze zbywcą.  
§ 3. Wykonanie przez korzystającego uprawnień określonych  w § 2 nie wpływa na jego obowiązki wynikające 
z umowy leasingu, chyba że finansujący odstąpi od umowy ze zbywcą z  powodu wad rzeczy.  
§ 4. Korzystający może żądać odstąpienia pr zez finansującego od umowy ze zbywcą z  powodu wad rzeczy, jeżeli 
uprawnienie finansującego do odstąpienia wynika z  przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bez zgłoszenia żądania przez 
korzystającego finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z  powodu wa d rzeczy.  
§ 5. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z  powodu wad rzeczy, umowa leasingu wygasa. 
Finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszys tkich przewidzianych w  umowie a nieza-
płaconych rat, pomniejszon ych o  korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i  wy-
gaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą.  
Art. 7099. Korzystający powinien używać rzeczy i  pobierać jej pożytki w  sposób określony w  umowie leasingu, a  gdy 
umow a tego nie określa – w sposób odpowiadający właściwościom i  przeznaczeniu rzeczy.  
Art. 70910. Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić w  rzeczy  zmian, chyba że wynikają one z przezna-
czenia rzeczy.  
Art. 70911. Jeżeli mimo upomnienia na piśmie pr zez finansującego korzystający narusza obowiązki określone  
w art. 7097 § 1 lub w  art. 7099 albo nie usunie zmian w  rzeczy dokonanych z  naruszeniem  art. 70910, finansujący może wy-
powiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodni ły termin wypowiedzenia.  
Art. 70912. § 1. Bez zgody finansującego korzystający nie może oddać rzeczy do używania osobie trzeciej.  
§ 2. W razie naruszenia obowiązku określonego  w § 1, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem 
natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 76 – Poz. 1360  
 
 Art. 70913. § 1. Korzystający obowiązany jest płacić raty w  terminach umówionych.  
§ 2. Jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z  zapłatą co najmniej jednej raty, finansujący powinien wyznacz yć na 
piśmie korzystającemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z  zagrożeniem, że w  razie bezskutecznego 
upływu wyznaczonego terminu może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony 
uzgodniły termin wypowiedzen ia. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są nieważne.  
Art. 70914. § 1. W  razie zbycia rzeczy przez finansującego nabywca wstępuje w  stosunek leasingu na miejsce finan su-
jącego.  
§ 2. Finansujący powinien niezwłocznie zawiadomić korzystają cego o  zbyciu rzeczy.  
Art. 70915. W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający 
ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzia-
nych  w umowie a  niezapłaconych rat, pomniejszonych o  korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umó-
wionym terminem i  rozwiązania umowy leasingu.  
Art. 70916. Jeżeli finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia, przenieść na korzyst ającego własność 
rzeczy po upływie oznaczonego w  umowie czasu trwania leasingu, korzystający może żądać przeniesienia własności rzeczy 
w terminie miesiąca od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin.  
Art. 70917. Do odpowiedzialności finansu jącego za wady rzeczy powstałe na skutek okoliczności, za które finansujący 
ponosi odpowiedzialność, uprawnień i  obowiązków stron w  razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korzystają-
cemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego  i osoby trzeciej wobec finansującego w  razie oddania 
rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania, zabezpieczenia rat leasingu i  świadczeń dodatkowych korzystającego, 
zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz do ulepszenia rzec zy przez korzystającego stosuje się 
odpowiednio przepisy o  najmie, a  do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności stosuje się odpowiednio 
przepisy o  sprzedaży na raty.  
Art. 70918. Do umowy, przez którą jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz stanowiącą jej własność do używania 
albo do używania i  pobierania pożytków drugiej stronie, a  druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy 
w umówionych ratach wynagrodzenie pieni ężne, równe co najmniej wartości rzeczy w  chwili zawarcia tej umowy, stosuje się  
odpowiednio przepisy niniejszego tytułu.  
TYTUŁ XVIII  
Użyczenie  
Art. 710. Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje  się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub n ie-
ozna czony , na bezpłatne używanie oddanej mu w  tym celu rzeczy.  
Art. 711. Jeżeli rzecz użyczona ma wady, użyczający obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorą-
cemu przez to, że wiedząc o  wadach nie zawiadomił go o  nich. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy biorący mógł wadę 
z łatwością zauważyć.  
Art. 712. § 1. Jeżeli umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący może rzeczy używać w  sposób odpowiada-
jący jej właściwościom i  przeznaczeniu.  
§ 2. Bez zgody użyczającego biorący nie może odda ć rzeczy użyczonej osobie trzeciej do używania.  
Art. 713. Biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Jeżeli poczynił inne wydatki lub 
nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o  prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
Art. 714. Biorący do używania jest odpowiedzialny za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, jeżeli jej używa 
w sposób sprzeczny z  umową albo z  właściwościami lub z  przeznaczeniem rzeczy, albo gdy nie będąc do tego upoważniony 
przez umowę ani zmuszony prz ez okoliczności powierza rzecz innej osobie, a  rzecz nie byłaby uległa utracie lub uszkodze-
niu, gdyby jej używał w  sposób właściwy albo gdyby ją zachował u siebie.  
Art. 715. Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nieoznaczony, użyczenie kończy się,  gdy biorący uczynił 
z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo gdy upłynął czas, w  którym mógł ten użytek uczynić.  
Art. 716. Jeżeli biorący używa rzeczy w  sposób sprzeczny z  umową albo z  właściwościami lub z  przeznaczeniem rze-
czy, jeżeli powierza rzecz inn ej osobie nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności, albo 
jeżeli rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z  powodów nieprzewidzianych w  chwili zawarcia umowy, użyczający może 
żądać zwrotu rzeczy, chociażby umowa była zawarta na czas oznaczony.  
  
Dziennik  Ustaw  – 77 – Poz. 1360  
 
 Art. 717. Jeżeli kilka osób wspólnie wzięło rzecz do używania, ich odpowiedzialność jest solidarna.  
Art. 718. § 1. Po zakończeniu użyczenia biorący do używania obowiązany jest zwrócić użyczającemu rzecz w  stanie 
niepogorszonym; jednakże biorący nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego uży-
wania.  
§ 2. Jeżeli biorący do używania powierzył rzecz innej osobie, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.  
Art. 719. Roszczenie użyczającego przeciwko biorące mu do używania o  naprawienie szkody za uszkodzenie lub po-
gorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o  zwrot nakładów na rzecz oraz 
o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z  upływem rok u od dnia zwrotu rzeczy.  
TYTUŁ XIX  
Pożyczka  
Art. 720. § 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną 
ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a  biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy 
albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i  tej samej jakości.  
§ 2. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.  
Art. 721. Dający pożyczkę może odstąpić od umowy i  odmówić wydania przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyczki 
jest wątpliwy z  powodu złego stanu majątkowego drugiej strony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, jeżeli  
w chwili zawarcia umowy o  złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z  łatwością mógł  się dowiedzieć.  
Art. 722. Roszczenie biorącego pożyczkę o  wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z  upływem sześciu miesięcy 
od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.  
Art. 723. Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest z wrócić pożyczkę w  ciągu sześ ciu 
tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę.  
Art. 724. Jeżeli rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady, dający pożyczkę obowiązany jest do napra-
wienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o  wadach nie zawiadomił go o  nich. Przepisu powyższego 
nie stosuje się w  wypadku, gdy biorący mógł z  łatwością wadę zauważyć.  
TYTUŁ XX  
Umowa rachunku bankowego  
Art. 725. Przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na cz as ozna-
czony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania 
na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.  
Art. 726. Bank może obracać czasowo wolne środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym  z obowiązkiem 
ich zwrotu w  całości lub w  części na każde żądanie, chyba że umowa uzależnia obowiązek zwrotu od wypowiedzenia.  
Art. 727. Bank może odmówić wykonania zlecenia posiadacza rachunku bankowego tylko w  wypadkach przewidzia-
nych w  przepisach szczeg ólnych.  
Art. 728. § 1. Przy umowie zawartej na czas nieoznaczony bank jest obowiązany informować posiadacza rachunku, 
w sposób określony w  umowie, o  każdej zmianie stanu rachunku bankowego.  
§ 2. Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w  miesiącu bezpłatnie wyciąg z  rachunku z  infor-
macją o  zmianach stanu rachunku i  ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informo-
wania o  zmianach stanu rachunku i  ustaleniu salda.  
§ 3. Posiadacz rachunku bankowego jest obow iązany zgłosić bankowi niezgodność zmian stanu rachunku lub salda 
w ciągu czternastu dni od dnia otrzymania wyciągu z  rachunku.  
Art. 729. Posiadacz imiennego rachunku bankowego obowiązany jest zawiadamiać bank o  każdej zmianie swego za-
mieszkania lub siedzi by. 
Art. 730. Rozwiązanie umowy rachunku bankowego zawartej na czas nieoznaczony może nastąpić w  każdym czasie 
wskutek wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron; jednakże bank może wypowiedzieć taką umowę tylko z  ważnych 
powodów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 78 – Poz. 1360  
 
 Art. 731. Roszczenia wynik ające ze stosunku rachunku bankowego przedawniają się z  upływem lat dwóch. Nie dotyczy  
to roszczeń o  zwrot wkładów oszczędnościowych.  
Art. 732. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio również do rachunków prowadzonych przez spółdzielcze 
kasy oszczędnościowo -kredytowe.  
Art. 733. Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o  rozliczeniach pieniężnych.  
TYTUŁ XXI  
Zlecenie  
Art. 734. § 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej cz ynności prawnej 
dla dającego zlecenie.  
§ 2. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w  imieniu dającego zlecenie. 
Przepis ten nie uchybia przepisom o  formie pełnomocnictwa.  
Art. 735. § 1. Jeżeli ani z  umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je 
bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie.  
§ 2. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a  nie umówiono się o  wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie 
odpowiadające wykonanej pracy.  
Art. 736. Kto zawodowo trudni się załatwianiem czynności dla drugich, powinien, jeżeli nie chce zlecenia przyjąć, 
zawiadomić o  tym niezwłocznie dającego zlecenie. Taki sam obowiązek ciąży na osobie, która dającemu zlecenie ośw iad-
czyła gotowość załatwiania czynności danego rodzaju.  
Art. 737. Przyjmujący zlecenie może bez uprzedniej zgody dającego zlecenie odstąpić od wskazanego przez niego 
sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma możności uzyskania jego zgody, a  zachodzi uzasad niony powód do przypusz-
czenia, że dający zlecenie zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział o  istniejącym stanie rzeczy.  
Art. 738. § 1. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy to wynika 
z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. W  wypadku takim obowiązany jest zawiado-
mić niezwłocznie dającego zlecenie o  osobie i  o miejscu zamieszkania swego zastępcy i  w razie zawiadomienia od powie-
dzialny jest tylko za brak należytej staranności w  wyborze zastępcy.  
§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest za wykonanie zlecenia także względem dającego zlecenie. Jeżeli przyjmujący zle-
cenie ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest 
solidarna.  
Art. 739. W wypadku gdy przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie zlecenia innej osobie nie będąc do tego upraw-
niony, a  rzecz należąca do dającego zlecenie uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjmujący zle-
cenie jest odpowiedzialny t akże za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby również 
wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał.  
Art. 740. Przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie potrzebnych wiadomości o  przebiegu sprawy, 
a po wykonaniu zlec enia lub po wcześniejszym rozwiązaniu umowy złożyć mu sprawozdanie. Powinien mu wydać 
wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w  imieniu własnym.  
Art. 741. Przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i  pieni ędzy dającego zlecenie. 
Od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z  wykonywania zlecenia powinien płacić dającemu zlecenie  
odsetki ustawowe.  
Art. 742. Dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w  celu należytego 
wykonania zlecenia, wraz z  odsetkami ustawowymi; powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od zobowiązań, 
które ten w  powyższym celu zaciągnął w  imieniu własnym.  
Art. 743. Jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie powini en na żądanie przyjmującego udzielić 
mu odpowiedniej zaliczki.  
Art. 744. W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, 
chyba że co innego wynika z  umowy lub z  przepisów szczególnych.  
Art. 745. Jeżeli kilk a osób dało lub przyjęło zlecenie wspólnie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest 
solidarna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 79 – Poz. 1360  
 
 Art. 746. § 1. Dający zlecenie może je wypowiedzieć w  każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu zle-
cenie wydatki, które ten poczynił w  celu należytego wykonania zlecenia; w  razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest uiścić 
przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia odpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a  jeżeli wypowiedzenie 
nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.  
§ 2. Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w  każdym czasie. Jednakż e gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowie-
dzenie nastąpiło bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.  
§ 3. Nie można zrzec się z  góry uprawnienia do wypowiedz enia zlecenia z  ważnych powodów.  
Art. 747. W braku odmiennej umowy zlecenie nie wygasa ani wskutek śmierci dającego zlecenie, ani wskutek utraty 
przez niego zdolności do czynności prawnych. Jeżeli jednak, zgodnie z  umową, zlecenie wygasło, przyjmujący zlec enie 
powinien, gdyby z  przerwania powierzonych mu czynności mogła wyniknąć szkoda, prowadzić te czynności nadal, dopóki 
spadkobierca albo przedstawiciel ustawowy dającego zlecenie nie będzie mógł zarządzić inaczej.  
Art. 748. W braku odmiennej umowy zleceni e wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty 
przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych.  
Art. 749. Jeżeli zlecenie wygasło, uważa się je mimo to za istniejące na korzyść przyjmującego zlecenie aż do chwili,  
kiedy dowiedział s ię o wygaśnięciu zlecenia.  
Art. 750. Do umów o  świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio prze-
pisy o  zleceniu.  
Art. 751. Z upływem lat dwóch przedawniają się:  
1) roszczenia o  wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które 
stale lub w  zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy roszczeń 
z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom;  
2) roszczenia z  tytułu utrzymania, pi elęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się za-
wodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone.  
TYTUŁ XXII  
Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia  
Art. 752. Kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać z  korzyścią osoby, której sprawę prowadzi, 
i zgodnie z  jej prawdopodobną wolą, a  przy prowadzeniu sprawy obowiązany jest zachowywać należytą staranność.  
Art. 753. § 1. Prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia powinien w  miarę moż ności zawiadomić o  tym osobę, której 
sprawę prowadzi, i  stosownie do okoliczności albo oczekiwać jej zleceń, albo prowadzić sprawę dopóty, dopóki osoba ta 
nie będzie mogła sama się nią zająć.  
§ 2. Z czynności swych prowadzący cudzą sprawę powinien złożyć r achunek oraz wydać wszystko, co przy prowadze-
niu sprawy uzyskał dla osoby, której sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoimi obowiązkami, może żądać zwrotu 
uzasadnionych wydatków i  nakładów wraz z  ustawowymi odsetkami oraz zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął  przy 
prowadzeniu sprawy.  
Art. 754. Kto prowadzi cudzą sprawę wbrew wiadomej mu woli osoby, której sprawę prowadzi, nie może żądać zwrotu 
poniesionych wydatków i  odpowiedzialny jest za szkodę, chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie l ub zasadom współ-
życia społecznego.  
Art. 755. Jeżeli prowadzący cudzą sprawę dokonał zmian w  mieniu osoby, której sprawę prowadzi, bez wyraźnej 
potrzeby lub korzyści tej osoby albo wbrew wiadomej mu jej woli, obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a  gdyby to 
nie było możliwe, naprawić szkodę. Nakłady może zabrać z  powrotem, o  ile może to uczynić bez uszkodzenia rzeczy.  
Art. 756. Potwierdzenie osoby, której sprawa była prowadzona, nadaje prowadzeniu sprawy skutki zlecenia.  
Art. 757. Kto w  celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego drugiemu ratuje jego dobro, może żądać od niego 
zwrotu uzasadnionych wydatków, chociażby jego działanie nie odniosło skutku, i  jest odpowiedzialny tylko za winę umyślną 
lub rażące niedbalstwo.  
  
Dziennik  Ustaw  – 80 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ XXIII  
Umowa agency jna 
Art. 758. § 1. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w  zakresie działalności swego 
przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z  klientami umów na rzecz dającego 
zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w  jego imieniu.  
§ 2. Do zawierania umów w  imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla niego oświadczeń agent jest uprawniony 
tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie.  
Art. 7581. § 1. Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w  umowie  określony, agentowi należy się prowizja.  
§ 2. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości zawartych umów.  
§ 3. Jeżeli wysokość prowizji nie została w  umowie określona, należy się ona w  wysokości zwyczajowo przyjętej 
w stosu nkach danego rodzaju, w  miejscu działalności prowadzonej przez agenta, a  w razie niemożności ustalenia prowizji 
w ten sposób, agentowi należy się prowizja w  odpowiedniej wysokości, uwzględniającej wszystkie okoliczności bezpośred-
nio związane z  wykonaniem z leconych mu czynności.  
Art. 7582. Każda ze stron może żądać od drugiej pisemnego potwierdzenia treści umowy oraz postanowień ją zmie-
niających lub uzupełniających. Zrzeczenie się tego uprawnienia jest nieważne.  
Art. 759. W razie wątpliwości poczytuje się, ż e agent jest upoważniony do przyjmowania dla dającego zlecenie zapłaty 
za świadczenie, które spełnia za dającego zlecenie, oraz do przyjmowania dla niego świadczeń, za które płaci, jak również 
do odbierania zawiadomień o  wadach oraz oświadczeń dotyczących wykonania umowy, którą zawarł w  imieniu dającego 
zlecenie.  
Art. 760. Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej.  
Art. 7601. § 1. Agent obowiązany jest w  szczególności przekazywać wszelkie informacje mające znaczenie dla dają-
cego zlecenie oraz przestrzegać jego wskazówek uzasadnionych w  danych okolicz nościach, a  także podejmować, w zakresie 
prowadzonych spraw, czynności potrzebne do ochrony praw dającego zlecenie.  
§ 2. Postanowienia umowy sprzeczne z  treścią  § 1 są nieważne.  
Art. 7602. § 1. Dający zlecenie obowiązany jest przekazywać agentowi dokumenty i  informacje potrzebne do prawid ło-
wego  wykonania umowy.  
§ 2. Dający zlecenie obowiązany jest w  rozsądnym czasie zawiadomić agenta o  przyjęciu lub odrzuceniu propozycji 
zawarcia umowy  oraz o  niewykonaniu umowy, przy której zawarciu agent pośredniczył lub którą zawarł w  imieniu dającego 
zlecenie.  
§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest zawiadomić w  rozsądnym czasie agenta o  tym, że liczba umów, których zawarcie 
przewiduje, lub wartość ich przedmiotu będzie znacznie niższa niż ta, której agent mógłby się normalnie spodziewać.  
§ 4. Postanowienia umowy sprzeczne z  treścią  § 1–3 są nieważne.  
Art. 7603. W razie gdy agent zawierający umowę w  imieniu dającego zlecenie nie ma umocowania albo przekroczy 
jego zakres, umowę uważa się za potwierdzoną, jeżeli dający zlecenie niezwłoc znie po otrzymaniu wiadomości o zawarciu 
umowy nie oświadczy klientowi, że umowy nie potwierdza.  
Art. 761. § 1. Agent może żądać prowizji od umów zawartych w  czasie trw ania umowy agencyjnej, jeżeli do ich za-
warcia doszło w  wyniku jego działalności lub jeżeli zostały one zawarte z  klientami pozyskanymi przez agenta poprzednio 
dla umów tego samego rodzaju.  
§ 2. Jeżeli agentowi zostało przyznane prawo wyłączności w  odniesie niu do oznaczonej grupy klientów lub obszaru 
geograficznego, a  w czasie trwania umowy agencyjnej została bez udziału agenta zawarta umowa z  klientem z  tej grupy lub 
obszaru, agent może żądać prowizji od tej umowy. Dający zlecenie obowiązany jest w  rozsądny m czasie zawiadomić agenta 
o zawarciu takiej umowy.  
Art. 7611. § 1. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej, jeżeli – przy speł-
nieniu przesłanek  z art. 761 – propozycję zawarcia umowy dający zlecenie lub agent otrzymał o d klienta przed rozwiąza-
niem umowy agencyjnej.  
§ 2. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej także wtedy, gdy do jej zaw ar-
cia doszło w  przeważającej mierze w  wyniku jego działalności w  okresie trwania um owy agencyjnej, a  zarazem w rozsądnym  
czasie od jej rozwiązania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 81 – Poz. 1360  
 
 Art. 7612. Agent nie może żądać prowizji, o  której mowa  w art. 761, jeżeli prowizja ta należy się zgodnie  z art. 7611 
poprzedniemu agentowi, chyba że z  okoliczności wynika, że względy słuszności przemawiają za podziałem prowizji między 
obu agentów.  
Art. 7613. § 1. W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo do prowizji z  chwilą, 
w której dający z lecenie powinien był, zgodnie z  umową z  klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo też 
swoje świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że agent nabywa prawo do prowizji później niż 
w chwili, w  której klient spełni ł świadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie.  
§ 2. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i  klientem ma być wykonywana częściami, agent nabywa prawo 
do prowizji w  miarę wykonywania tej umowy.  
§ 3. Roszczenie  o zapłatę prowizji staje się wymagalne z  upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po kwartale, 
w którym agent nabył prawo do prowizji. Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.  
Art. 7614. Agent nie może żądać prowizji, gdy oczywi ste jest, że umowa z  klientem nie zostanie wykonana na skutek 
okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaś prowizja została już agentowi wypłacona, 
podlega ona zwrotowi. Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.  
Art. 7615. § 1. Dający zlecenie obowiązany jest złożyć agentowi oświadczenie zawierające dane o  należnej mu prowi-
zji nie później niż w  ostatnim dniu miesiąca następującego po kwartale, w  którym agent nabył prawo do prowizji. Oświad-
czenie to powinno wskazywać wszystkie dane stanowiące podstawę do obliczenia wysokości należnej prowizji. Postano-
wienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.  
§ 2. Agent może domagać się udostępnienia informacji potrzebnych do ustalenia, c zy wysokość należnej mu prowizji 
została prawidłowo obliczona, w  szczególności może domagać się wyciągów z  ksiąg handlowych dającego zlecenie albo 
żądać, aby wgląd i  wyciąg z  tych ksiąg został zapewniony biegłemu rewidentowi wybranemu przez strony. Postano wienie 
umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.  
§ 3. W razie nieudostępnienia agentowi informacji, o  których mowa  w § 2, agent może domagać się ich udostępnienia 
w drodze powództwa wytoczonego w  okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia  żądania dającemu zlecenie.  
§ 4. W razie nieosiągnięcia przez strony porozumienia co do wyboru biegłego rewidenta, o  którym mowa  w § 2, agent 
może domagać się, w  drodze powództwa wytoczonego w  okresie sześciu miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu 
zlecenie, dokonania wglądu i  wyciągu z  ksiąg przez biegłego wskazanego przez sąd.  
Art. 7616. Przepisy  art. 761–7615 stosuje się w  razie gdy prowizja stanowi całość lub część wynagrodzenia, chyba że 
strony uzgodniły stosowanie tych przepisów do innego rodzaju  wynagrodzenia.  
Art. 7617. § 1. W umowie agencyjnej zawartej w  formie pisemnej można zastrzec, że agent za odrębnym wynagrodze-
niem (prowizja del credere), w  uzgodnionym zakresie, odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta. Jeżeli umowa 
nie stanowi i naczej, agent odpowiada za to, że klient spełni świadczenie. W  razie niezachowania formy pisemnej poczytuje się  
umowę agencyjną za zawartą bez tego zastrzeżenia.  
§ 2. Odpowiedzialność agenta może dotyczyć tylko oznaczonej umowy lub umów z  oznaczonym klient em, przy których  
zawarciu pośredniczył albo które zawarł w  imieniu dającego zlecenie.  
Art. 762. W braku odmiennego postanowienia umowy agent może domagać się zwrotu wydatków związanych z  wy-
konaniem zlecenia tylko o  tyle, o  ile były uzasadnione i  o ile ich wysokość przekracza zwykłą w  danych stosunkach miarę.  
Art. 763. Dla zabezpieczenia roszczenia o  wynagrodzenie oraz o  zwrot wydatków i  zaliczek udzielonych dającemu 
zlecenie agentowi przysługuje ustawowe prawo zastawu na rzeczach i  papierach wartościowych d ającego zlecenie, otrzy-
manych w  związku z  umową agencyjną, dopóki przedmioty te znajdują się u niego lub osoby, która je dzierży w  jego imie-
niu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.  
Art. 764. Umowę zawartą na czas oznaczony, a  wykonywan ą przez strony po upływie terminu, na jaki została zawarta, 
poczytuje się za zawartą na czas nieoznaczony.  
Art. 7641. § 1. Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc naprzód w  pierwszym 
roku, na dwa miesiące naprzód w  drugim roku oraz na trzy miesiące naprzód w  trzecim i  następnych latach trwania umowy. 
Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane.  
§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia mogą zostać umownie przedłużone, z  tym że termin ustalony dla dającego 
zlecenie nie może być krótszy niż termin ustalony dla agenta. Przedłużenie terminu dla agenta powoduje takie samo prze-
dłużenie dla dającego zlecenie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 82 – Poz. 1360  
 
 § 3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, termin wypowiedzenia upływa z  końcem miesiąca kalendarzowego.  
§ 4. Przepisy  § 1–3 mają zastosowanie do umowy zawartej na czas oznaczony, a  przekształconej z  mocy  art. 764 
w umowę zawartą na czas nieoznaczony. Okres, na jaki umowa na czas oznaczony była zawarta, uwzględnia się przy usta-
laniu terminu wypowiedzenia.  
Art. 7642. § 1. Umowa  agencyjna, chociażby była zawarta na czas oznaczony, może być wypowiedziana bez zacho-
wania terminów wypowiedzenia z  powodu niewykonania obowiązków przez jedną ze stron w  całości lub znacznej części, 
a także w  przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczno ści. 
§ 2. Jeżeli wypowiedzenia dokonano na skutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność druga strona, jest ona 
zobowiązana do naprawienia szkody poniesionej przez wypowiadającego w  następstwie rozwiązania umowy.  
Art. 7643. § 1. Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrównaw-
czego, jeżeli w  czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obrotów 
z dotychczasowymi klientami, a  dający zlecenie czer pie nadal znaczne korzyści z  umów z  tymi klientami. Roszczenie to 
przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a  zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od umów 
zawartych przez dającego zlecenie z  tymi klientami, przemawiają za tym  względy słuszności.  
§ 2. Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego na 
podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w  okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna trwała 
krócej ni ż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z  uwzględnieniem średniej z  całego okresu jej trwania.  
§ 3. Uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możności dochodzenia odszkodowania na zasadach 
ogólnych.  
§ 4. W razie śmierci agenta, świadczenia w yrównawczego, o  którym mowa  w § 1, mogą żądać jego spadkobiercy.  
§ 5. Możliwość dochodzenia roszczenia o  świadczenie wyrównawcze zależy od zgłoszenia przez agenta lub jego spad-
kobierców odpowiedniego żądania wobec dającego zlecenie przed upływem roku od ro związania umowy.  
Art. 7644. Świadczenie wyrównawcze nie przysługuje agentowi, jeżeli:  
1) dający zlecenie wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi agent, usprawiedli-
wiających wypowiedzenie umowy bez zachowania terminów wyp owiedzenia;  
2) agent wypowiedział umowę, chyba że wypowiedzenie jest uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada dający 
zlecenie, albo jest usprawiedliwione wiekiem, ułomnością lub chorobą agenta, a  względy słuszności nie pozwalają 
domagać się od niego  dalszego wykonywania czynności agenta;  
3) agent za zgodą dającego zlecenie przeniósł na inną osobę swoje prawa i  obowiązki wynikające z  umowy.  
Art. 7645. Do czasu rozwiązania umowy strony nie mogą umówić się w  sposób odbiegający na niekorzyść agenta od 
postanowień  art. 7643 i art. 7644. 
Art. 7646. § 1. Strony mogą, w  formie pisemnej pod rygorem nieważności, ograniczyć działalność agenta mającą  
charakter konkurencyjny na okres po rozwiązaniu umowy agencyjnej (ograniczenie działalności konkurencyjnej). Ogra ni-
czenie jest ważne, jeżeli dotyczy grupy klientów lub obszaru geograficznego, objętych działalnością agenta, oraz rodzaju 
towarów lub usług stanowiących przedmiot umowy.  
§ 2. Ograniczenie działalności konkurencyjnej nie może być zastrzeżone na okres dłużs zy niż dwa lata od rozwiązania 
umowy.  
§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest do wypłacania agentowi odpowiedniej sumy pieniężnej za ograniczenie działal-
ności konkurencyjnej w  czasie jego trwania, chyba że co innego wynika z  umowy albo że umowa agencyjna zost ała rozwią-
zana na skutek okoliczności, za które agent ponosi odpowiedzialność.  
§ 4. Jeżeli wysokość sumy, o  której mowa  w § 3, nie została w  umowie określona, należy się suma w  wysokości od-
powiedniej do korzyści osiągniętych przez dającego zlecenie na skut ek ograniczenia działalności konkurencyjnej oraz utra-
conych z  tego powodu możliwości zarobkowych agenta.  
Art. 7647. Dający zlecenie może do dnia rozwiązania umowy odwołać ograniczenie działalności konkurencyjnej z  takim  
skutkiem, że po upływie sześciu miesięcy od chwili odwołania jest on zwolniony z  obowiązku wypłacania sumy, o  której 
mowa  w art. 7646 § 3 i 4. Odwołanie ograniczenia działalności konkurencyjnej wymaga formy pisemnej pod rygorem nie-
ważności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 83 – Poz. 1360  
 
 Art. 7648. Jeżeli agent wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi dający zlece-
nie, może on zwolnić się z  obowiązku przestrzegania ograniczenia działalności konkurencyjnej przez złożenie dającemu 
zlecenie oświadczenia na piśmie przed upł ywem miesiąca od dnia wypowiedzenia.  
Art. 7649. Do umowy o  treści określonej  w art. 758 § 1, zawartej z  agentem przez osobę niebędącą przedsiębiorcą, 
stosuje się przepisy niniejszego tytułu, z  wyłączeniem  art. 761–7612, art. 7615 oraz art. 7643–7648. 
TYTUŁ  XXIV  
Umowa komisu  
Art. 765. Przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w  za-
kresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (ko-
mitenta), l ecz w  imieniu własnym.  
Art. 766. Komisant powinien wydać komitentowi wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, w  szcze-
gólności powinien przelać na niego wierzytelności, które nabył na jego rachunek. Powyższe uprawnienia komi tenta są sku-
teczn e także względem wierzycieli komisanta.  
Art. 767. Jeżeli komisant zawarł umowę na warunkach korzystniejszych od warunków oznaczonych przez komitenta, 
uzyskana korzyść należy się komitentowi.  
Art. 768. § 1. Jeżeli komisant sprzedał oddaną mu do sprzedaży rzecz za cenę niższą od ceny oznaczonej przez komitenta , 
obowiązany jest zapłacić komitentowi różnicę.  
§ 2. Jeżeli komisant nabył rzecz za cenę wyższą od ceny oznaczonej przez komitenta, komitent może niezwłocznie po 
otrzymaniu zawiadomienia o  wykonaniu zlecenia oświadczyć, że nie uznaje czynności za dokonaną na jego rachunek; brak 
takiego oświadczenia jest jednoznaczny z  wyrażeniem zgody na wyższą cenę.  
§ 3. Komitent nie może żądać zapłacenia różnicy ceny ani odmówić zgody na wyższą cenę, jeżeli zlecenie nie mogło 
być wykonane po cenie oznaczonej, a  zawarcie umowy uchroniło komitenta od szkody.  
Art. 769. § 1. Jeżeli rzecz jest narażona na zepsucie, a  nie można czekać na zarządzenie komitenta, komisant jest 
uprawniony, a  gdy tego interes komitenta wymaga – zobowiązany sprzedać rzecz z  zachowaniem należytej staranności. 
O dokonaniu sprzedaży obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie komitenta.  
§ 2. Jeżeli komitent dopuścił się zwłoki z  odebraniem rzeczy, stosuje się odpowiednio przepisy o  skutkach zwło ki 
kupującego z  odebraniem rzeczy sprzedanej.  
Art. 770. § 1. Komisant nie ponosi odpowiedzialności za ukryte wady fizyczne rzeczy, jak również za jej wady prawne, 
jeżeli przed zawarciem umowy podał to do wiadomości kupującego. Jednakże wyłączenie odpowiedz ialności nie dotyczy 
wad rzeczy, o  których komisant wiedział lub z  łatwością mógł się dowiedzieć.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się, jeżeli kupującym jest konsument.  
Art. 7701. (uchylony)  
Art. 771. Komisant, który bez upoważnienia komitenta udzielił osobie  trzeciej kredytu lub zaliczki, działa na własne 
niebezpieczeństwo.  
Art. 772. § 1. Komisant nabywa roszczenie o  zapłatę prowizji z  chwilą, gdy komitent otrzymał rzecz albo cenę. Jeżeli 
umowa ma być wykonywana częściami, komisant nabywa roszczenie o  prowizj ę w miarę wykonywania umowy.  
§ 2. Komisant może żądać prowizji także wtedy, gdy umowa nie została wykonana z  przyczyn dotyczących komitenta.  
Art. 773. § 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o  prowizję oraz roszczeń o  zwrot wydatków i  zaliczek udzielonych komiten-
towi, jak również dla zabezpieczenia wszelkich innych należności wynikłych ze zleceń komisowych przysługuje komisan-
towi ustawowe prawo zastawu na rzeczach stanowiących przedmiot komisu, dopóki rzecz y te znajdują się u niego lub 
u osoby która je dzierży w  jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.  
§ 2. Wymienione należności mogą być zaspokojone z  wierzytelności nabytych przez komisanta na rachunek komitenta, 
z pierwszeństwem przed wierzycielami komitenta.  
§ 3. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 84 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ XXV  
Umowa przewozu  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 774. Przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w  zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do 
przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy.  
Art. 775. Przepisy tytułu niniejsz ego stosuje się do przewozu w  zakresie poszczególnych rodzajów transportu tylko 
o tyle, o  ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami.  
DZIAŁ II  
Przewóz osób  
Art. 776. Przewoźnik obowiązany jest do zapewnienia podróżnym odpowiadających rodzajo wi transportu warunków 
bezpieczeństwa i  higieny oraz takich wygód, jakie ze względu na rodzaj transportu uważa się za niezbędne.  
Art. 777. § 1. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy 
szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.  
§ 2. Za bagaż powierzony przewoźnikowi przewoźnik ponosi odpowiedzialność według zasad przewidzianych dla 
przewozu rzeczy.  
Art. 778. Roszczenia z  umowy przewozu osób przedawniają się z  upływem roku od dnia wykonania przewozu, a  gdy 
przewóz nie został wykonany – od dnia, kiedy miał być wykonany.  
DZIAŁ III  
Przewóz rzeczy  
Art. 779. Wysyłający powinien podać przewoźnikowi swój adres oraz adres odbiorcy, miejsce przeznaczenia, ozna-
czenie przesyłki według rod zaju, ilości oraz sposobu opakowania, jak również wartość rzeczy szczególnie cennych.  
Art. 780. § 1. Na żądanie przewoźnika wysyłający powinien wystawić list przewozowy zawierający dane wymienione 
w artykule poprzedzającym, a  ponadto wszelkie inne istotne postanowienia umowy. Wysyłający ponosi skutki nie dokład-
nego lub nieprawdziwego oświadczenia.  
§ 2. Wysyłający może żądać od przewoźnika wydania mu odpisu listu przewozowego albo innego poświadczenia przy-
jęcia przesyłki do przewozu.  
Art. 781. § 1. Jeżeli st an zewnętrzny przesyłki lub jej opakowanie nie są odpowiednie dla danego rodzaju przewozu, 
przewoźnik może żądać, aby wysyłający złożył pisemne oświadczenie co do stanu przesyłki, a  w wypadku rażących braków 
odmówić przewozu.  
§ 2. Jeżeli przewoźnik przyjmi e przesyłkę bez zastrzeżeń, domniemywa się, że znajdowała się w  należytym stanie.  
Art. 782. Wysyłający powinien dać przewoźnikowi wszelkie dokumenty potrzebne ze względu na przepisy celne, 
podatkowe i  administracyjne.  
Art. 783. Jeżeli rozpoczęcie lub dokonanie przewozu dozna czasowej przeszkody wskutek okoliczności dotyczącej 
przewoźnika, wysyłający może od umowy odstąpić, powinien jednak dać przewoźnikowi odpowiednie wynagrodzenie za 
dokonaną część przewozu w  granicach tego, co na kosz tach przewozu oszczędził. Nie wyłącza to roszczenia o  naprawienie 
szkody, jeżeli przeszkoda była następstwem okoliczności, za które przewoźnik ponosi odpowiedzialność.  
Art. 784. Przewoźnik powinien zawiadomić niezwłocznie odbiorcę o  nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia.  
Art. 785. Po nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia odbiorca może w  imieniu własnym wykonać wszelkie prawa 
wynikające z  umowy przewozu, w  szczególności może żądać wydania przesyłki i  listu przewozowego, jeżeli jedno cześnie  wy-
kona zobowiązania wynikające z  tej umowy.  
Art. 786. Przez przyjęcie przesyłki i  listu przewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty oznaczonych w  liście 
przewozowym należności przewoźnika.  
Art. 787. § 1. Jeżeli odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki albo j eżeli z  innych przyczyn nie można mu jej doręczyć, 
przewoźnik powinien niezwłocznie zawiadomić o  tym wysyłającego. Jeżeli wysyłający nie nadeśle w  odpowiednim czasie 
wskazówek, przewoźnik powinien oddać przesyłkę na przechowanie lub inaczej ją zabezpieczyć , zawiadamiając o  tym wy-
syłającego i  odbiorcę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 85 – Poz. 1360  
 
 § 2. Jeżeli przesyłka jest narażona na zepsucie albo jeżeli jej przechowanie wymaga kosztów, na które nie ma pokrycia,  
przewoźnik może ją sprzedać przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o  skutkach zwłoki kupu jącego z  odebraniem rze-
czy sprzedanej.  
Art. 788. § 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w  czasie od jej przyjęcia do przewozu aż do 
wydania odbiorcy nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z  winy umy ślnej lub rażącego 
niedbalstwa przewoźnika.  
§ 2. Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic ustalonych we właściwych przepi-
sach, a  w braku takich przepisów – granic zwyczajowo przyjętych (ubytek naturalny).  
§ 3. Za utratę, u bytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cen-
nych przewoźnik ponosi odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umowy, 
chyba że szkoda wynikła z  winy umyślnej lub r ażącego niedbalstwa przewoźnika.  
Art. 789. § 1. Przewoźnik może oddać przesyłkę do przewozu innemu przewoźnikowi na całą przestrzeń przewozu lub 
jej część, jednakże ponosi odpowiedzialność za czynności dalszych przewoźników jak za swoje własne czynności.  
§ 2. Każdy przewoźnik, który przyjmuje przesyłkę na podstawie tego samego listu przewozowego, ponosi solidarną 
odpowiedzialność za cały przewóz według treści listu.  
§ 3. Przewoźnik, który z  tytułu swej solidarnej odpowiedzialności za cały przewóz zapłacił o dszkodowanie, ma 
zwrotne roszczenie do przewoźnika ponoszącego odpowiedzialność za okoliczności, z  których szkoda wynikła. Jeżeli oko-
liczności tych ustalić nie można, odpowiedzialność ponoszą wszyscy przewoźnicy w  stosunku do przypadającego im prze-
woźnego.  Wolny od odpowiedzialności jest przewoźnik, który udowodni, że szkoda nie powstała na przestrzeni, przez którą 
przewoził.  
Art. 790. § 1. Dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z  umowy przewozu, w  szczególności: przewoźnego, składo-
wego, opłat celnych i  innych wydatków, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spe-
dytorom i  przewoźnikom, przysługuje przewoźnikowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się 
u niego lub u osoby, która ją dzierży w  jego i mieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 791. § 1. Wskutek zapłaty należności przewoźnika i  przyjęcia przesyłki bez zastrzeżeń wygasają wszelkie rosz-
czenia przeciwko przewoźnikowi wynikające z  umowy przewozu. Nie  dotyczy to jednak roszczeń z  tytułu niewidocznych 
uszkodzeń przesyłki, jeżeli odbiorca w  ciągu tygodnia od chwili przyjęcia przesyłki zawiadomił o  nich przewoźnika.  
§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.  
Art. 792. Roszczenia z  umowy przewozu rzeczy przedawniają się z  upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, 
a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z  opóźnieniem – od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.  
Art. 793. Roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przew oźnikom, którzy uczestniczyli w przewo-
zie przesyłki, przedawniają się z  upływem sześciu miesięcy od dnia, w  którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od dnia, 
w którym wytoczono przeciwko  niemu powództwo.  
TYTUŁ XXVI  
Umowa spedycji  
Art. 794. § 1. Przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w  zakresie działalności swego 
przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z  jej prz ewozem.  
§ 2. Spedytor może występować w  imieniu własnym albo w  imieniu dającego zlecenie.  
Art. 795. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się do spedycji tylko o  tyle, o  ile nie jest ona uregulowana odrębnymi 
przepisami.  
Art. 796. Jeżeli przepisy tytułu niniejszego albo przepisy szczególne nie stanowią inaczej, do umowy spedycji stosuje 
się odpowiednio przepisy o  umowie zlecenia.  
Art. 797. Spedytor obowiązany jest do podejmowania czynności potrzebnych do uzyskania zwrotu nienależnie pobra-
nych sum z  tytułu przewoźnego, cła i  innych należności związanych z  przewozem przesyłki.  
Art. 798. Spedytor obowiązany jest do podjęcia czynności potrzebnych do zabezpieczenia praw dającego zlecenie lub 
osoby przez niego wskazanej względem przewoźnika albo innego sp edytora.  
Art. 799. Spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i  dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy wykona-
niu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w  wyborze.  
  
Dziennik  Ustaw  – 86 – Poz. 1360  
 
 Art. 800. Spedytor może sam dokonać przewozu. W  tym wypadku spedytor ma jednocześnie p rawa i  obowiązki prze-
woźnika.  
Art. 801. § 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki w  czasie od jej przyjęcia aż do wydania 
przewoźnikowi, dalszemu spedytorowi, dającemu zlecenie lub osobie przez niego wskazanej, nie może przewyższać zwykłej  
wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.  
§ 2. Spedytor nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic ustalonych we właściwych przepisach, 
a w braku takich przepisó w – granic zwyczajowo przyjętych.  
§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szczególnie cen-
nych spedytor ponosi odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umo wy, chyba 
że szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.  
Art. 802. § 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o  przewoźne oraz roszczeń o  prowizję, o  zwrot wydatków i  innych należ-
ności wynikłych ze zleceń spedycyjnych, jak również dla zabezpie czenia takich roszczeń przysługujących poprzednim spe-
dytorom i  przewoźnikom, przysługuje spedytorowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje się 
u niego lub u osoby, która ją dzierży w  jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 803. § 1. Roszczenia z  umowy spedycji przedawniają się z  upływem roku.  
§ 2. Termin przedawnienia zaczyna biec: w  wypadku roszczeń z  tytułu uszkodzenia lub ubytku przesyłki – od dnia 
dostarczenia przesyłki; w  wypad ku całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z  opóźnieniem – od dnia, w  którym prze-
syłka miała być dostarczona; we wszystkich innych wypadkach – od dnia wykonania zlecenia.  
Art. 804. Roszczenia przysługujące spedytorowi przeciwko przewoźnikom i  dalszym spedytorom, którymi się posłu-
giwał przy przewozie przesyłki, przedawniają się z  upływem sześciu miesięcy od dnia, kiedy spedytor naprawił szkodę, albo 
od dnia, kiedy wytoczono przeciwko niemu powództwo. Przepis ten stosuje się odpowiednio do wymieniony ch roszczeń 
między osobami, którymi spedytor posługiwał się przy przewozie przesyłki.  
TYTUŁ XXVII  
Umowa ubezpieczenia  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 805. § 1. Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w  zakresie działalności swego przedsię-
biorstwa, spełnić określone świadczenie w  razie zajścia przewidzianego w  umowie wypadku, a  ubezpieczający zobowiązuje 
się zapłacić składkę.  
§ 2. Świadczenie ubezpieczyciela polega w  szczególności na zapłacie:  
1) przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego ods zkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w  umo-
wie wypadku;  
2) przy ubezpieczeniu osobowym – umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w  razie zajścia przewi-
dzianego w  umowie wypadku w  życiu osoby ubezpieczonej.  
§ 3. Do renty z  umowy ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu niniejszego o  rencie.  
§ 4. Przepisy  art. 3851–3853 stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę 
związaną bezpośrednio z  jej działalnością gospodarczą lub zawodową.  
Art. 806. § 1. Umowa ubezpieczenia jest nieważna, jeżeli zajście przewidzianego w  umowie wypadku nie jest możliwe.  
§ 2. Objęcie ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie umowy jest bezskuteczne, jeżeli w  chwili zawarcia 
umowy którakolwiek ze stron wie działa lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wypadek za-
szedł lub że odpadła możliwość jego zajścia w  tym okresie.  
Art. 807. § 1. Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub postanowienia umowy ubezpieczenia sprzeczne 
z przepisami niniejszego tytułu są nieważne, chyba że dalsze przepisy przewidują wyjątki.  
§ 2. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 87 – Poz. 1360  
 
 Art. 808. § 1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być 
imiennie wskazany w  umowie, chyba że jest to k onieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.  
§ 2. Roszczenie o  zapłatę składki przysługuje ubezpieczycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu. Zarzut ma-
jący wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela może on podnieść również przeciwko ubezpieczonemu . 
§ 3. Ubezpieczony jest uprawniony do żądania należnego świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela, chyba że 
strony uzgodniły inaczej; jednakże uzgodnienie takie nie może zostać dokonane, jeżeli wypadek już zaszedł.  
§ 4. Ubezpieczony może żądać by ubezpi eczyciel udzielił mu informacji o  postanowieniach zawartej umowy oraz 
ogólnych warunków ubezpieczenia w  zakresie, w  jakim dotyczą praw i  obowiązków ubezpieczonego.  
§ 5. Jeżeli umowa ubezpieczenia nie wiąże się bezpośrednio z  działalnością gospodarczą lub z awodową ubezpieczonej 
osoby fizycznej,  art. 3851–3853 stosuje się odpowiednio w  zakresie, w  jakim umowa dotyczy praw i  obowiązków ubezpie-
czonego.  
Art. 809. § 1. Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia.  
§ 2. Z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego  w art. 811, w  razie wątpliwości umowę uważa się za zawartą z  chwilą 
doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia.  
Art. 810. (uchylony)  
Art. 811. § 1. Jeżeli w  odpowiedzi na złożoną ofertę ubezpieczyciel doręcza ubez pieczającemu dokument ubezpiecze-
nia zawierający postanowienia, które odbiegają na niekorzyść ubezpieczającego od treści złożonej przez niego oferty, ubez-
pieczyciel obowiązany jest zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie przy doręczeniu tego dokument u, wyznaczając 
mu co najmniej 7-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu. W  razie niewykonania tego obowiązku zmiany dokonane na 
niekorzyść ubezpieczającego nie są skuteczne, a  umowa jest zawarta zgodnie z  warunkami oferty.  
§ 2. W braku sprzeciwu umowa dochod zi do skutku zgodnie z  treścią dokumentu ubezpieczenia następnego dnia po 
upływie terminu wyznaczonego do złożenia sprzeciwu.  
Art. 812. § 1. (uchylony)  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Jeżeli umowa ubezpieczenia jest zawarta na okres dłuższy niż 6  mies ięcy, ubezpieczający ma prawo odstąpienia 
od umowy ubezpieczenia w  terminie 30  dni, a  w przypadku gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą – w terminie 7  dni od 
dnia zawarcia umowy. Jeżeli najpóźniej w  chwili zawarcia umowy ubezpieczyciel nie poinformował ub ezpieczającego będą-
cego konsumentem o  prawie odstąpienia od umowy, termin 30  dni biegnie od dnia, w  którym ubezpieczający będący kon-
sumentem dowiedział się o  tym prawie. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia nie zwalnia ubezpieczają cego z obowiązku 
zapłacenia  składki za okres, w  jakim ubezpieczyciel udzielał ochrony ubezpieczeniowej.  
§ 5. Jeżeli umowa zawarta jest na czas określony, ubezpieczyciel może ją wypowiedzieć jedynie w  przypadkach wska-
zanych w  ustawie, a  także z  ważnych powodów określonych w  umowie lu b ogólnych warunkach ubezpieczenia.  
§ 6. (uchylony)  
§ 7. (uchylony)  
§ 8. Różnicę między treścią umowy a  ogólnymi warunkami ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązany jest przedsta-
wić ubezpieczającemu w  formie pisemnej przed zawarciem umowy. W  razie niedopełn ienia tego obowiązku ubezpieczyciel 
nie może powoływać się na różnicę niekorzystną dla ubezpieczającego. Przepisu nie stosuje się do umów ubezpieczenia 
zawieranych w  drodze negocjacji.  
§ 9. Przepisy  § 5 i 8 stosuje się odpowiednio w  razie zmiany ogólnych w arunków ubezpieczenia w  czasie trwania sto-
sunku umownego. Nie uchybia to stosowaniu w  takim przypadku przepisu  art. 3841. 
Art. 813. § 1. Składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W  przypadku wygaśnięcia sto-
sunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki 
za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.  
§ 2. Jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona jednocześnie z  zawarciem um owy ubezpieczenia, 
a jeżeli umowa doszła do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia – w ciągu czternastu dni od jego doręczenia.  
Art. 814. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następują-
cego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty.  
§ 2. Jeżeli ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność jeszcze przed zapłaceniem składki lub jej pierwszej raty, a  składka 
lub jej pierwsza rata nie zo stała zapłacona w  terminie, ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ze skutkiem  natych-
miastowym  i żądać zapłaty składki za okres, przez który ponosił odpowiedzialność. W  braku wypowiedzenia umowy wygasa 
ona z  końcem okresu, za który przypadała niezapłacona składka.  
  
Dziennik  Ustaw  – 88 – Poz. 1360  
 
 § 3. W razie opłacania składki w  ratach niezapłacenie w  terminie kolejnej raty składki może powodować ustanie od-
powiedzialności ubezpieczyciela, tylko wtedy, gdy skutek taki przewidywała umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia, 
a ubezpieczyciel po upływie terminu wezwał ubezpieczającego do zapłaty z  zagrożeniem, że brak zapłaty w  terminie 7  dni 
od dnia otrzymania wezwania spowoduje ustanie odpowiedzialności.  
Art. 815. § 1. Ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości ubezpieczyciela wszystkie znane sobie okolicz-
ności, o  które ubezpieczyciel zapytywał w  formularzu oferty albo przed zawarciem umowy w  innych pismach. Jeżeli ubez-
pieczający zawiera umowę przez przedstawiciela, obowiązek ten ciąży również na przedstawicielu i  obejmuje ponadto oko-
liczności jemu znane. W  razie zawarcia przez ubezpieczyciela umowy ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi na poszcze-
gólne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne.  
§ 2. Jeżeli w  umowie ubezpieczenia zastrzeżono, że w  czasie jej trwania należy zgłas zać zmiany okoliczności wymie-
nionych w  paragrafie poprzedzającym, ubezpieczający obowiązany jest zawiadamiać o  tych zmianach ubezpieczyciela nie-
zwłocznie po otrzymaniu o  nich wiadomości. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie.  
§ 21. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązki określone w  paragrafach poprzedzających 
spoczywają zarówno na ubezpieczającym, jak i  na ubezpieczonym, chyba że ubezpieczony nie wiedział o  zawarciu umowy 
na jego rachunek.  
§ 3. Ubezpieczyciel nie po nosi odpowiedzialności za skutki okoliczności, które z  naruszeniem paragrafów poprzedza-
jących nie zostały podane do jego wiadomości. Jeżeli do naruszenia paragrafów poprzedzających doszło z  winy umyślnej, 
w razie wątpliwości przyjmuje się, że wypadek przew idziany umową i  jego następstwa są skutkiem okoliczności,  o których 
mowa w  zdaniu poprzedzającym.  
Art. 816. W razie ujawnienia okoliczności, która pociąga za sobą istotną zmianę prawdopodobieństwa wypadku, każda 
ze stron może żądać odpowiedniej zmiany wyso kości składki, poczynając od chwili, w  której zaszła ta okoliczność, nie 
wcześniej jednak niż od początku bieżącego okresu ubezpieczenia. W  razie zgłoszenia takiego żądania druga strona może 
w terminie 14  dni wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym.  Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na 
życie.  
Art. 817. § 1. Ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w  terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzyma-
nia zawiadomienia o  wypadku.  
§ 2. Gdyby wyjaśnienie w  powyższym terminie okolicznośc i koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczy-
ciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w  ciągu 14  dni od dnia, 
w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możl iwe. Jednakże bezsporną część 
świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w  terminie przewidzianym  w § 1. 
§ 3. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla upraw-
nionego niż określone w  paragrafach popr zedzających.  
Art. 818. § 1. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że ubezpieczający ma 
obowiązek w  określonym terminie powiadomić ubezpieczyciela o  wypadku.  
§ 2. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowią zkiem określonym w  paragrafie poprzedzają-
cym można obciążyć zarówno ubezpieczającego, jak i  ubezpieczonego, chyba że ubezpieczony nie wie o  zawarciu umowy 
na jego rachunek.  
§ 3. W razie naruszenia z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa obowiązków określo nych w  paragrafach poprze-
dzających ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, jeżeli naruszenie przyczyniło się do zwiększenia 
szkody lub uniemożliwiło ubezpieczycielowi ustalenie okoliczności i  skutków wypadku.  
§ 4. Skutki braku zawiadomienia  ubezpieczyciela o  wypadku nie następują, jeżeli ubezpieczyciel w  terminie wyzna-
czonym do zawiadomienia otrzymał wiadomość o  okolicznościach, które należało podać do jego wiadomości.  
Art. 819. § 1. Roszczenia z  umowy ubezpieczenia przedawniają się z  upływe m lat trzech.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszkodowanego do ubezpieczycie la o odszko-
dowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z  upływem terminu przew idzianego dla tego roszczenia w przepisach o  od-
powiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z  niewykonania bądź nienależytego wykonania 
zobowiązania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 89 – Poz. 1360  
 
 § 4. Bieg przedawnienia roszczenia o  świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczy-
cielowi tego rosz czenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na 
nowo od dnia, w  którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o  przyzna-
niu lub odmowie świadczenia.  
Art. 820. Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się do ubezpieczeń morskich oraz do ubezpieczeń pośrednich 
(reasekuracji).  
DZIAŁ II  
Ubezpieczenia majątkowe  
Art. 821. Przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z  pra-
wem i  daje się ocenić w  pieniądzu.  
Art. 822. § 1. Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia 
określonego w  umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowie dzialność za szkodę 
ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.  
§ 2. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o  jakich  
mowa  w § 1, będące następstwem przewidzianego w  umowie zdarzenia, które miało miejsce w  okresie ubezpieczenia.  
§ 3. Strony mogą postanowić, że umowa będzie obejmować szkody powstałe, ujawnione lub zgłoszone w  okresie ubez-
pieczenia.  
§ 4. Uprawniony do odszkodowania w  związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności  
cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.  
§ 5. Ubezpieczyciel nie może przeciwko uprawnionemu do odszkodowania podnieść zarzutu naruszenia obowiązków 
wynikających z  umowy lub ogólnych warunków ubezpieczenia przez ubezpieczającego  lub ubezpieczonego, jeżeli nastąpiło 
ono po zajściu wypadku.  
Art. 823. § 1. W razie zbycia przedmiotu ubezpieczenia prawa z  umowy ubezpieczenia mogą być przeniesione na na-
bywcę przedmiotu ubezpieczenia. Przeniesienie tych praw wymaga zgody ubezpieczyciela , chyba że umowa ubezpieczenia 
lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej.  
§ 2. W razie przeniesienia praw, o  których mowa  w § 1, na nabywcę przedmiotu przechodzą także obowiązki, które 
ciążyły na zbywcy, chyba że strony za zgodą ubezpieczyciela umó wiły się inaczej. Pomimo tego przejścia obowiązków 
zbywca odpowiada solidarnie z  nabywcą za zapłatę składki przypadającej za czas do chwili przejścia przedmiotu ubezpie-
czenia na nabywcę.  
§ 3. Jeżeli prawa, o  których mowa  w § 1, nie zostały przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia, stosunek 
ubezpieczenia wygasa z  chwilą przejścia przedmiotu ubezpieczenia na nabywcę.  
§ 4. Przepisów  § 1–3 nie stosuje się przy przenoszeniu wierzytelności, jakie powstały lub mogą powstać wskutek zaj ścia 
przewidzianego w umowie wypadku.  
Art. 824. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w  umowie stanowi górną granicę od po-
wiedzialności ubezpieczyciela.  
§ 2. Jeżeli po zawarciu umowy wartość ubezpieczonego mienia uległa zmniejszeniu, ubezpieczający  może żądać od-
powiedniego zmniejszenia sumy ubezpieczenia. Zmniejszenia sumy ubezpieczenia może także z  tej samej przyczyny doko-
nać jednostronnie ubezpieczyciel, zawiadamiając o  tym jednocześnie ubezpieczającego.  
§ 3. Zmniejszenie sumy ubezpieczenia pociąg a za sobą odpowiednie zmniejszenie składki począwszy od dnia pierw-
szego tego miesiąca, w  którym ubezpieczający zażądał zmniejszenia sumy ubezpieczenia lub w  którym ubezpieczyciel za-
wiadomił ubezpieczającego o  jednostronnym zmniejszeniu tej sumy.  
Art. 8241. § 1. O ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z  tytułu ubezpiecze-
nia nie może być wyższa od poniesionej szkody.  
§ 2. Jeżeli ten sam przedmiot ubezpieczenia w  tym samym czasie jest ubezpieczony od tego samego ryzyka u dwóch 
lub więcej ubezpieczycieli na sumy, które łącznie przewyższają jego wartość ubezpieczeniową, ubezpieczający nie może 
żądać świadczenia przenoszącego wysokość szkody. Między ubezpieczycielami każdy z  nich odpowiada w  takim stosunku, 
w jakim przyjęta p rzez niego suma ubezpieczenia pozostaje do łącznych sum wynikających z  podwójnego lub wielokrotnego 
ubezpieczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 90 – Poz. 1360  
 
 § 3. Jeżeli w  którejkolwiek z  umów ubezpieczenia, o  jakich mowa  w § 2, uzgodniono, że suma wypłacona przez ubez-
pieczyciela z  tytułu ubezpiecz enia może być wyższa od poniesionej szkody, zapłaty świadczenia w  części przenoszącej wy-
sokość szkody ubezpieczający może żądać tylko od tego ubezpieczyciela. W  takim przypadku dla określenia od powiedzial-
ności między ubezpieczycielami należy przyjąć, że w  ubezpieczeniu, o  którym mowa w  niniejszym paragrafie, suma ubez-
pieczenia równa jest wartości ubezpieczeniowej.  
Art. 825. (uchylony)  
Art. 826. § 1. W  razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w  celu ratowa-
nia przedmiot u ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów.  
§ 2. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że w  razie zajścia wypadku ubez-
pieczający obowiązany jest zabezpieczyć możność dochodzenia roszczeń odszk odowawczych wobec osób odpowiedzial-
nych za szkodę.  
§ 3. Jeżeli ubezpieczający umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa nie zastosował środków określonych  w § 1, 
ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z  tego powodu.  
§ 4. Ubezpieczyciel obowiązany jest, w  granicach sumy ubezpieczenia, zwrócić koszty wynikłe z  zastosowania środ-
ków, o  których mowa  w § 1, jeżeli środki te były celowe, chociażby okazały się bezskuteczne. Umowa lub ogólne warunki 
ubezpieczenia mogą zawierać  postanowienia korzystniejsze dla ubezpieczającego.  
§ 5. W razie ubezpieczenia na cudzy rachunek przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się również do ubezpie-
czonego.  
Art. 827. § 1. Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający  wyrządził szkodę umyślnie; 
w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią 
inaczej lub zapłata odszkodowania odpowiada w  danych okolicznościach względom słuszności.  
§ 2. W ubezpieczeniu o dpowiedzialności cywilnej można ustalić inne zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela niż 
określone  w § 1. 
§ 3. Jeżeli nie umówiono się inaczej, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie 
przez osobę, z  którą ubezpieczający p ozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.  
§ 4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek zasady określone w  paragrafach poprzedzających 
stosuje się odpowiednio do ubezpieczonego.  
Art. 828. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, z  dniem zapłat y odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie ubez-
pieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z  mocy prawa na ubezpieczyciela do wyso-
kości zapłaconego odszkodowania. Jeżeli zakład pokrył tylko część szkody, ubezpieczające mu przysługuje co do pozostałej 
części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela.  
§ 2. Nie przechodzą na ubezpieczyciela roszczenia ubezpieczającego przeciwko osobom, z  którymi ubezpieczający 
pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie.  
§ 3. Zasady wynikające z  paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio w  razie zawarcia umowy na cudzy 
rachunek.  
DZIAŁ III  
Ubezpieczenia osobowe  
Art. 829. § 1. Ubezpieczenie osobowe może w  szczególności doty czyć:  
1) przy ubezpieczeniu na życie – śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku;  
2) przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków – uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek 
nieszczęśliwego wypadku.  
§ 2. W umowie ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się 
nie wcześniej niż następnego dnia po tym, gdy ubezpieczony oświadczył stronie wskazanej w  umowie, że chce skorzystać  
z zastrzeżenia na jego rzecz ochr ony ubezpieczeniowej. Oświadczenie powinno obejmować także wysokość sumy ubezpie-
czenia. Zmiana umowy na niekorzyść ubezpieczonego lub osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia w  razie 
śmierci ubezpieczonego wymaga zgody tego ubezpieczonego.  
Art. 830. § 1. Przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczający może wypow iedzieć umowę w  każdym czasie z zacho-
waniem terminu określonego w  umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a  w razie jego braku – ze skutkiem natych-
miastowym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 91 – Poz. 1360  
 
 § 2. W braku odmiennego zastrze żenia umowę uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli składka 
lub jej rata nie została zapłacona w  terminie określonym w  umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprzed-
niego wezwania do zapłaty w  dodatkowym terminie określonym w  ogólnych warunkach ubezpieczenia; w  wezwaniu po-
winny być podane do wiadomości ubezpieczającego skutki niezapłacenia składki.  
§ 3. Ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia na życie j edynie w  wypadkach wskazanych w ustawie.  
§ 4. Przepisy  § 3 oraz ar t. 812 § 8 stosuje się odpowiednio w  razie zmiany ogólnych warunków ubezpieczenia na życie 
w czasie trwania stosunku umownego. Nie uchybia to stosowaniu w  takim przypadku przepisu  art. 3841. 
Art. 831. § 1. Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia 
w razie śmierci osoby ubezpieczonej; może również zawrzeć umowę ubezpieczenia na okaziciela. Ubezpieczający może 
każde z  tych zastrzeżeń zmienić lub odwołać w  każdym czasie.  
§ 11. W razie zawarcia umowy ub ezpieczenia na cudzy rachunek do wykonywania uprawnień, o  których mowa w  para-
grafie  poprzedzającym, konieczna jest uprzednia zgoda ubezpieczonego; umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą 
przewidywać, że uprawnienia te ubezpieczony może wykonywać samodz ielnie.  
§ 2. Jeżeli wskazano kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia, a  nie oznaczono udziału każdej 
z nich w  tej sumie, ich udziały są równe.  
§ 3. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym.  
Art. 832. § 1. Wskazanie uprawnionego do otrzymania sumy ubezpieczenia staje się bezskuteczne, jeżeli uprawniony 
zmarł przed śmiercią ubezpieczonego albo jeżeli umyślnie przyczynił się do jego śmierci.  
§ 2. Jeżeli w  chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby upra wnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta 
przypada najbliższej rodzinie ubezpieczonego w  kolejności ustalonej w  ogólnych warunkach ubezpieczenia, chyba że umó-
wiono się inaczej.  
Art. 833. Przy ubezpieczeniu na życie samobójstwo ubezpieczonego nie zw alnia ubezpieczyciela od obowiązku świad-
czenia, jeżeli samobójstwo nastąpiło po upływie lat dwóch od zawarcia umowy ubezpieczenia. Umowa lub ogólne warunki 
ubezpieczenia mogą skrócić ten termin, nie bardziej jednak niż do 6  miesięcy.  
Art. 834. Jeżeli do wy padku doszło po upływie lat trzech od zawarcia umowy ubezpieczenia na życie, ubezpieczyciel 
nie może podnieść zarzutu, że przy zawieraniu umowy podano wiadomości nieprawdziwe, w  szczególności że zatajona 
została choroba osoby ubezpieczonej. Umowa lub ogóln e warunki ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin.  
TYTUŁ XXVIII  
Przechowanie  
Art. 835. Przez umowę przechowania przechowawca zobowiązuje się zachować w  stanie niepogorszonym rzecz 
ruchomą oddaną mu na przechowanie.  
Art. 836. Jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w  umowie albo w  taryfie, przechowawcy 
należy się wynagrodzenie w  danych stosunkach przyjęte, chyba że z  umowy lub z  okoliczności wynika, iż zobowiązał się 
przechować rzecz bez wynagrodzenia.  
Art. 837. Przech owawca powinien przechowywać rzecz w  taki sposób, do jakiego się zobowiązał, a  w braku umowy 
w tym względzie, w  taki sposób, jaki wynika z  właściwości przechowywanej rzeczy i  z okoliczności.  
Art. 838. Przechowawca jest uprawniony, a  nawet obowiązany zmieni ć określone w  umowie miejsce i  sposób prze-
chowania rzeczy, jeżeli okaże się to konieczne dla jej ochrony przed utratą lub uszkodzeniem. Jeżeli uprzednie uzyskanie 
zgody składającego jest możliwe, przechowawca powinien ją uzyskać przed dokonaniem zmiany.  
Art. 839. Przechowawcy nie wolno używać rzeczy bez zgody składającego, chyba że jest to konieczne do jej zacho-
wania w  stanie niepogorszonym.  
Art. 840. § 1. Przechowawca nie może oddać rzeczy na przechowanie innej osobie, chyba że jest do tego zmuszony 
przez okoliczności. W  wypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie składającego, gdzie i  u kogo rzecz złożył, 
i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w  wyborze zastępcy.  
§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest także wzg lędem składającego. Jeżeli przechowawca ponosi odpowiedzialność za 
czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 92 – Poz. 1360  
 
 Art. 841. Jeżeli przechowawca, bez zgody składającego i  bez koniecznej potrzeby, używa rzeczy al bo zmienia miejsce  
lub sposób jej przechowywania albo jeżeli oddaje rzecz na przechowanie innej osobie, jest on odpowiedzialny także za 
przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, które by w  przeciwnym razie nie nastąpiło.  
Art. 842. Składający powinien zwró cić przechowawcy wydatki, które ten poniósł w  celu należytego przechowania 
rzeczy, wraz z  odsetkami ustawowymi oraz zwolnić przechowawcę od zobowią zań zaciągniętych przez niego w powyższym 
celu w  imieniu własnym.  
Art. 843. Jeżeli kilka osób wspólnie przyję ło lub oddało rzecz na przechowanie, ich odpowiedzialność względem dru-
giej strony jest solidarna.  
Art. 844. § 1. Składający może w  każdym czasie żądać zwrotu rzeczy oddanej na przechowanie.  
§ 2. Przechowawca może żądać odebrania rzeczy przed upływem termin u oznaczonego w  umowie, jeżeli wskutek oko-
liczności, których nie mógł przewidzieć, nie może bez własnego uszczerbku lub bez zagrożenia rzeczy przechowywać jej 
w taki sposób, do jakiego jest zobowiązany. Jeżeli czas przechowania nie był oznaczony albo jeżel i rzecz była przyjęta na 
przechowanie bez wynagrodzenia, przechowawca może żądać odebrania rzeczy w  każdym czasie, byleby jej zwrot nie na-
stąpił w  chwili nieodpowiedniej dla składającego.  
§ 3. Zwrot rzeczy powinien nastąpić w  miejscu, gdzie miała być przec howywana.  
Art. 845. Jeżeli z  przepisów szczególnych albo z  umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może roz porzą-
dzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się odpowiednio 
przepisy o  pożyczc e (depozyt nieprawidłowy). Czas i  miejsce zwrotu określają przepisy o  przechowaniu.  
TYTUŁ XXIX  
Odpowiedzialność, prawo zastawu i  przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i  podobne  zakłady  
Art. 846. § 1. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest odpowiedzialny za utratę lub uszkodzenie rzeczy  
wniesionych przez osobę korzystającą z  usług hotelu lub podobnego zakładu, zwaną dalej „gościem ”, chyba że szkoda wy-
nikła z  właściwości rzeczy wniesionej lub wskutek siły wyższej albo że powstała wyłącznie z  winy poszkodowanego lub 
osoby, która mu towarzyszyła, była u niego zatrudniona albo go odwiedzała.  
§ 2. Rzeczą wniesioną w  rozumieniu przepisów tytułu niniejszego jest rzecz, która w  czasie korzystania przez gościa 
z usług hotelu lub podobnego zakładu znajduje się w  tym hotelu lub podobnym zakładzie albo znajduje się poza nim, a  zo-
stała powierzona utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład lub osobie u  niego zatrudnionej albo umieszczona 
w miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel przezn aczonym.  
§ 3. Rzeczą wniesioną jest również rzecz, która w  krótkim, zwyczajowo przyjętym okresie poprzedzającym lub 
następującym po tym, kiedy gość korzystał z  usług hotelu lub podobnego zakładu, została powierzona utrzymującemu 
zarobkowo hotel lub podobny  zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w  miejscu przez nich wskazanym 
lub na ten cel przeznaczonym.  
§ 4. Pojazdów mechanicznych i  rzeczy w  nich pozostawionych oraz żywych zwierząt nie uważa się za rzeczy 
wniesione. Utrzymujący zarobkowo h otel lub podobny zakład może za nie odpowiadać jako przechowawca, jeżeli została 
zawarta umowa przechowania.  
§ 5. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności, o  której mowa  w § 1, przez umowę lub ogłoszenie nie ma skutku 
prawnego.  
Art. 847. Roszczenie o  naprawienie szkody z  powodu utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub po-
dobnego zakładu wygasa, jeżeli poszkodowany po otrzymaniu wiadomości o  szkodzie nie zawiadomił o  niej niezwłocznie 
utrzymującego zakład. Przepisu tego nie stosuje się, gd y szkodę wyrządził utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład 
albo gdy przyjął rzecz na przechowanie.  
Art. 848. Roszczenia o  naprawienie szkody wynikłej z  utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub po-
dobnego zakładu przedawniają się z  upływem sześciu miesięcy od dnia, w  którym poszkodowany dowiedział się o  szkodzie, 
a w każdym razie z  upływem roku od dnia, w  którym poszkodowany przestał korzystać z  usług hotelu lub podobnego za-
kładu.  
Art. 849. § 1. Zakres obowiązku naprawienia szkody przez utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład w  wy-
padku utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych ogranicza się, względem jednego gościa, do wysokości stokrotnej należ-
ności za dostarczone mu mieszkanie, liczonej za jedną dobę. Jednakże odpowiedzialność za każdą rzecz nie może przekra-
czać pięćdziesięciokrotnej wysokości tej należności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 93 – Poz. 1360  
 
 § 2. Ograniczenia zakresu obowiązku naprawienia szkody nie dotyczą wypadku, gdy utrzymujący zarobkowo hotel lub 
podobny zakład przyjął rzeczy na przechowanie albo odmówił i ch przyjęcia na przechowanie, mimo że obowiązany był je 
przyjąć, jak również wypadku, gdy szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego lub osoby u  niego za-
trudnionej.  
§ 3. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest obowiązany przyj ąć na przechowanie pieniądze, papiery 
wartościowe i  cenne przedmioty, w  szczególności kosztowności i  przedmioty mające wartość naukową lub artystyczną. 
Może odmówić przyjęcia tych rzeczy tylko wówczas, jeżeli zagrażają one bezpieczeństwu albo jeżeli w  stosunku do wiel-
kości lub standardu hotelu albo podobnego zakładu mają zbyt dużą wartość lub gdy zajmują zbyt dużo miejsca.  
Art. 850. Dla zabezpieczenia należności za mieszkanie, utrzymanie i  usługi dostarczone osobie korzystającej z  usług 
hotelu lub podobnego  zakładu, jak również dla zabezpieczenia roszczenia o  zwrot wydatków dla tej osoby poniesionych 
przysługuje utrzymującemu zarobkowo hotel lub podobny zakład ustawowe prawo zastawu na rzeczach wniesionych. Prawo 
to podlega przepisom o  ustawowym prawie zasta wu wynajmującego.  
Art. 851. Roszczenia powstałe w  zakresie działalności przedsiębiorstw hotelowych z  tytułu należności za dostarczone 
mieszkanie, utrzymanie i  usługi oraz z  tytułu wydatków poniesionych na rzecz osób, które korzystają z  usług takich przed-
siębiorstw, przedawniają się z  upływem lat dwóch. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw gastronomicz-
nych.  
Art. 852. Przepisy o  odpowiedzialności i  ustawowym prawie zastawu utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny 
zakład stosuje się odpowied nio do zakładów kąpielowych. Jednakże co się tyczy przedmiotów, które zazwyczaj nie bywają 
wnoszone przez osoby korzystające z  usług tych zakładów, odpowiedzialność prowadzącego zakład ogranicza się do wy-
padku, gdy przyjął taki przedmiot na przechowanie al bo gdy szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego 
albo osoby u niego zatrudnionej.  
TYTUŁ XXX  
Umowa składu  
Art. 853. § 1. Przez umowę składu przedsiębiorca składowy zobowiązuje się do przechowania, za wynagrodzeniem, 
oznaczonych w  umowie r zeczy ruchomych.  
§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany wydać składającemu pokwitowanie, które powinno wymieniać rodzaj, 
ilość, oznaczenie oraz sposób opakowania rzeczy, jak też inne istotne postanowienia umowy.  
Art. 854. Przepisów tytułu niniejszego  nie stosuje się w  przypadkach, gdy przedsiębiorca składowy nabywa własność 
złożonych rzeczy i  jest obowiązany zwrócić tylko taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku i  takiej samej jakości.  
Art. 855. § 1. Przedsiębiorca składowy odpowiada za szkodę wynikłą z  utraty, ubytku lub uszkodzenia rzeczy w czasie  
od przyjęcia jej na skład do wydania osobie uprawnionej do odbioru, chyba że udowodni, że nie mógł zapobiec szkodzie, 
mimo dołożenia należytej starannoś ci. 
§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany dokonywać odpowiednich czynności konserwacyjnych. Przeciwne po-
stanowienie umowy jest nieważne.  
§ 3. Przedsiębiorca składowy nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic określonych właści-
wymi przepisami, a  w razie braku takich przepisów – granic zwyczajowo przyjętych.  
§ 4. Odszkodowanie nie może przewyższać zwykłej wartości rzeczy, chyba że szkoda wynika z  winy umyślnej albo 
rażącego niedbalstwa przedsiębiorcy składowego.  
Art. 856. Przedsię biorca składowy jest obowiązany do ubezpieczenia rzeczy jedynie wtedy, gdy otrzymał takie zlecenie.  
Art. 857. Jeżeli stan rzeczy nadesłanych przedsiębiorcy składowemu nasuwa podejrzenie, że ma miejsce brak, ubytek, 
zepsucie albo uszkodzenie rzeczy, przedsi ębiorca składowy powinien dokonać czynności niezbędnych do zabezpieczenia 
mienia i  praw składającego.  
Art. 858. Przedsiębiorca składowy powinien zawiadamiać składającego o  zdarzeniach ważnych ze względu na ochronę 
praw składającego lub dotyczących stanu rz eczy oddanych na skład, chyba że zawiadomienie nie jest możliwe.  
Art. 859. Jeżeli rzecz narażona jest na zepsucie, a  nie można czekać na zarządzenie składającego, przedsiębiorca skła-
dowy ma prawo, a  gdy wymaga tego interes składającego – także obowiązek, sprzedać rzecz z  zachowaniem należytej sta-
ranności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 94 – Poz. 1360  
 
 Art. 8591. Przedsiębiorca składowy powinien umożliwić składającemu obejrzenie rzeczy, dzielenie ich lub łączenie, 
pobieranie próbek oraz dokonywanie innych czynności w  celu zachowania rzeczy w  należytym stanie.  
Art. 8592. § 1. Przedsiębiorca składowy może łączyć rzeczy zamienne tego samego gatunku i  tej samej jakości, nale-
żące do kilku składających, za ich pisemną zgodą.  
§ 2. Wydanie składającemu przypadającej mu części rzeczy w  ten sposób połąc zonych nie wymaga zgody pozostałych 
składających.  
§ 3. Podział i  połączenie rzeczy powinny być ujawnione w  dokumentach przedsiębiorcy składowego.  
Art. 8593. Przedsiębiorcy składowemu służy na zabezpieczenie roszczeń o  składowe i  należności uboczne, o  zwrot  
wydatków i  kosztów, w  szczególności przewoźnego i  opłat celnych, o  zwrot udzielonych składającemu zaliczek oraz wszel-
kich innych należności powstałych z  tytułu umowy lub umów składu, ustawowe prawo zastawu na rzeczach od danych na 
skład, dopóki znajdują s ię u niego lub u osoby, która je dzierży w  jego imieniu, albo dopóki może nimi roz porządzać za 
pomocą dokumentów.  
Art. 8594.20) Umowę składu zawartą na czas oznaczony uważa się za przedłużoną na czas nieoznaczony, jeżeli na 
14 dni przed upływem terminu pr zedsiębiorca składowy nie zażądał listem poleconym albo na adres do doręczeń elektro-
nicznych, o  którym mowa w  art. 2 pkt 1 ustawy z  dnia 18  listopada 2020  r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.  U. z 2022 r.  
poz. 569  i 1002 ), odebrania rzeczy w umówionym terminie.  
Art. 8595.20) Umowę składu zawartą na czas nieoznaczony przedsiębiorca składowy może wypowiedzieć listem pole-
conym albo na adres do doręcz eń elektronicznych, o  którym mowa w  art. 2 pkt 1 ustawy z  dnia 18  listopada 2020  r. o dorę-
czeniach elektronicznych, z  zachowaniem terminu miesięcznego, jednakże nie wcześniej niż po upływie 2  miesięcy od zło-
żenia rzeczy.  
Art. 8596.20) Jeżeli składający nie odbiera rzeczy pomimo upływu umówionego terminu lub terminu wypowiedzenia 
umowy, przedsiębiorca składowy może oddać rzecz na przechowanie na koszt i  ryzyko sk ładającego. Może on jednak wy-
konać to prawo tylko wtedy, jeżeli uprzedził składającego o  zamiarze skorzystania z  przysługującego mu prawa listem po-
leconym albo na adres do doręczeń elektronicznych, o  którym mowa w  art. 2 pkt 1 ustawy z  dnia 18  listopada 20 20 r. o do-
ręczeniach elektronicznych, wysłanym nie później niż na 14  dni prz ed upływem umówionego terminu.  
Art. 8597. Pomimo zawarcia umowy na czas oznaczony przedsiębiorca skła dowy może z  ważnych przyczyn, w każ-
dym czasie, wezwać składającego do odebrania  rzeczy, wyznaczając jednak odpowiedni termin ich odebrania.  
Art. 8598. § 1. Przez odebranie rzeczy bez zastrzeżeń oraz zapłatę wszystkich należności przedsiębiorcy składowego 
wygasają wszelkie roszczenia do przedsiębiorcy składowego z  tytułu umowy składu,  z wyjątkiem roszczeń z  tytułu nie widocz-
nych  uszkodzeń rzeczy, jeżeli składający, w  ciągu siedmiu dni od odbioru, zawiadomił o  nich przedsiębiorcę składowego.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się w  przypadku, gdy powstanie uszkodzenia jest następstwem winy umyślnej albo rażą-
cego niedbalstwa.  
Art. 8599. Roszczenia z  tytułu umowy składu przedawniają się z  upływem roku.  
TYTUŁ XXXI  
Spółka  
Art. 860. § 1. Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczeg o 
przez działanie w  sposób oznaczony, w  szczególności przez wniesienie wkładów.  
§ 2. Umowa spółki powinna być stwierdzona pismem.  
Art. 861. § 1. Wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadczeniu 
usług.  
§ 2. Domniemywa się, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.  
Art. 862. Jeżeli wspólnik zobowiązał się wnieść do spółki własność rzeczy, do wykonania tego zobowiązania, jak 
również do odpowiedzialności z  tytułu rękojmi oraz do niebezpieczeństwa utraty lub u szkodzenia rzeczy stosuje się odpo-
wiednio przepisy o  sprzedaży. Jeżeli rzeczy mają być wniesione tylko do używania, stosuje się odpowiednio w  powyższym 
zakresie przepisy o  najmie.  
 
20) W brzmieniu ustalonym przez art. 62 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320 , z 2021  r. 
poz. 1135  oraz z 2022  r. poz. 1002 ), która weszła w życie z dniem 5 października 2021 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 95 – Poz. 1360  
 
 Art. 863. § 1. Wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku w spólników ani udziałem w  poszcze-
gólnych składnikach tego majątku.  
§ 2. W czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników.  
§ 3. W czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z  jego udziału  we wspólnym majątku 
wspólników ani z  udziału w  poszczególnych składnikach tego majątku.  
Art. 864. Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie.  
Art. 865. § 1. Każdy wspólnik jest uprawniony i  zobowiązany do prowadzenia spraw spółki.  
§ 2. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu 
zwykłych czynności spółki. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z  pozostałych wspólników 
sprzeciwi się jej prowadz eniu, potrzebna jest uchwała wspólników.  
§ 3. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników wykonać czynność nagłą, której zaniechanie mogłoby  
narazić spółkę na niepowetowane straty.  
Art. 866. W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy ws pólnik jest umocowany do reprezentowania 
spółki w  takich granicach, w  jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.  
Art. 867. § 1. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w  zyskach i  w tym samym stosunku uczestniczy 
w stratach, bez względu na rodzaj i  wartość wkładu. W  umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspólników 
w zyskach i  stratach. Można nawet zwolnić niektórych wspólników od udziału w  stratach. Natomiast nie można wyłączyć 
wspólnika od udziału w  zyskach.  
§ 2. Ustalony w  umowie stosunek udziału wspólnika w  zyskach odnosi się w  razie wątpliwości także do udziału w  stra-
tach.  
Art. 868. § 1. Wspólnik może żądać podziału i  wypłaty zysków dopiero po rozwiązaniu spółki.  
§ 2. Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy, wsp ólnicy mogą żądać podziału i  wypłaty zysków z  końcem 
każdego roku obrachunkowego.  
Art. 869. § 1. Jeżeli spółka została zawarta na czas nieoznaczony, każdy wspólnik może z  niej wystąpić wypowiadając 
swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrach unkowego.  
§ 2. Z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, 
chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.  
Art. 870. Jeżeli w  ciągu ostatnich sześciu miesięcy został a przeprowadzona bezskuteczna egzekucja z  ruchomości 
wspólnika, jego wierzyciel osobisty, który uzyskał zajęcie praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze 
spółki lub jej rozwiązania, może wypowiedzieć jego udział w  spółce na trzy miesiące n aprzód, chociażby spółka była za-
warta na czas oznaczony. Jeżeli umowa spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wierzyciel może z  tego terminu 
skorzystać.  
Art. 871. § 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w  naturze rzeczy, które wniósł do  spółki do używania, 
oraz wypłaca się w  pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w  umowie spółki, a  w braku takiego oznaczenia – wartość, 
którą wkład ten miał w  chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na 
używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.  
§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w  pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozosta-
łego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w  którym występujący wspólnik 
uczestniczył w  zyskach spółki.  
Art. 872. Można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki na jego miejsce. W  wypadku takim powinni oni 
wskazać spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozos tali wspólnicy mogą sami 
podejmować wszelkie czynności w  zakresie prowadzenia spraw spółki.  
Art. 873. Jeżeli mimo istnienia przewidzianych w  umowie powodów rozwiązania spółki trwa ona nadal za zgodą 
wszystkich wspólników, poczytuje się ją za przedłużoną na  czas nieoznaczony.  
Art. 874. § 1. Z ważnych powodów każdy wspólnik może żądać rozwiązania spółki przez sąd.  
§ 2. Spółka ulega rozwiązaniu z  dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.  
  
Dziennik  Ustaw  – 96 – Poz. 1360  
 
 Art. 875. § 1. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspóln ego majątku wspólników przepisy 
o współwłasności w  częściach ułamkowych z  zachowaniem przepisów poniższych.  
§ 2. Z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio 
przepisy o  zwrocie wkładów w  razie wys tąpienia wspólnika ze spółki.  
§ 3. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w  takim stosunku, w  jakim uczestniczyli 
w zyskach spółki.  
TYTUŁ XXXII  
Poręczenie  
Art. 876. § 1. Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na 
wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.  
§ 2. Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie.  
Art. 877. W razie poręczenia za dług osoby, która nie mogła się zobowiązać z  powodu braku zdolności do czynności 
prawnych, poręczyciel powinien spełnić świadczenie jako dłużnik główny, jeżeli w  chwili poręczenia o  braku zdolności tej 
osoby wiedział lub z  łatwością mógł się dowiedzieć.  
Art. 878. § 1. Można poręczyć za dług przyszły  do wysokości z  góry oznaczonej.  
§ 2. Bezterminowe poręczenie za dług przyszły może być przed powstaniem długu odwołane w  każdym czasie.  
Art. 879. § 1. O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika.  
§ 2. Jednakże czynność prawna dokonana przez dłużnika z  wierzycielem po udzieleniu poręczenia nie może zwiększyć 
zobowiązania poręczyciela.  
Art. 880. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel powinien zawiadomić o  tym niezwłocznie 
poręczyciela.  
Art. 881. W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny.  
Art. 882. Jeżeli termin płatności długu nie jest oznaczony albo jeżeli płatność długu zależy od wypowiedzenia, porę-
czyciel może po upływie sześciu miesięcy  od daty poręczenia, a  jeżeli poręczył za dług przyszły – od daty powstania długu 
żądać, aby wierzyciel wezwał dłużnika do zapłaty albo z  najbliższym terminem dokonał wypowiedzenia. Jeżeli wierzyciel 
nie uczyni zadość powyższemu żądaniu, zobowiązanie poręc zyciela wygasa.  
Art. 883. § 1. Poręczyciel może podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które przysługują dłużnikowi; 
w szczególności poręczyciel może potrącić wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela.  
§ 2. Poręczyciel nie tra ci powyższych zarzutów, chociażby dłużnik zrzekł się ich albo uznał roszczenie wierzyciela.  
§ 3. W razie śmierci dłużnika poręczyciel nie może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy 
wynikające z  przepisów prawa spadkowego.  
Art. 884. § 1. Poręczyciel, przeciwko któremu wierzyciel dochodzi roszczenia, powinien zawiadomić niezwłocznie 
dłużnika wzywając go do wzięcia udziału w  sprawie.  
§ 2. Jeżeli dłużnik nie weźmie udziału w  sprawie, nie może on podnieść przeciwko poręczycielowi zarzutów,  które mu 
przysługiwały przeciwko wierzycielowi, a  których poręczyciel nie podniósł z  tego powodu, że o  nich nie wiedział.  
Art. 885. Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o  dokonanej przez siebie zapłacie długu, za który 
poręczył. Gdyby teg o nie uczynił, a  dłużnik zobowiązanie wykonał, nie może żądać od dłużnika zwrotu tego, co sam wie-
rzycielowi zapłacił, chyba że dłużnik działał w  złej wierze.  
Art. 886. Jeżeli poręczenie udzielone zostało za wiedzą dłużnika, dłużnik powinien niezwłocznie za wiadomić porę-
czyciela o  wykonaniu zobowiązania. Gdyby tego nie uczynił, poręczyciel, który zaspokoił wierzyciela, może żądać od dłuż-
nika zwrotu tego, co wierzycielowi zapłacił, chyba że działał w  złej wierze.  
Art. 887. Jeżeli wierzyciel wyzbył się zabezpieczenia wierzytelności albo środków dowodowych, ponosi on względem 
poręczyciela odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 97 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ XXXIII  
Darowizna  
Art. 888. § 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdaro wanego 
kosztem swego majątku.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 889. Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:  
1) gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z  umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;  
2) gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w  taki sposób, że w  razie zrzeczenia się prawo 
jest uważane za nienabyte.  
Art. 890. § 1. Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w  formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny 
zawarta bez zachowania tej f ormy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.  
§ 2. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom, które ze względu na przedmiot darowizny wymagają zachowania 
szczególnej formy dla oświadczeń obu stron.  
Art. 891. § 1. Darczyńca obowią zany jest do naprawienia szkody wynikłej z  niewykonania lub nienależytego wyko-
nania zobowiązania, jeżeli szkoda została wyrządzona umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.  
§ 2. Jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, obdarowa ny może żądać odsetek za opóź-
nienie dopiero od dnia wytoczenia powództwa.  
Art. 892. Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdaro-
wanemu przez to, że wiedząc o  wadach nie zawiadomił go o  nich w  czasie  właściwym. Przepisu tego nie stosuje się, gdy 
obdarowany mógł z  łatwością wadę zauważyć.  
Art. 893. Darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc 
nikogo wierzycielem (polecenie).  
Art. 894. § 1. Darczyńca , który wykonał zobowiązanie wynikające z  umowy darowizny, może żądać wypełnienia po-
lecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego.  
§ 2. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a  jeżeli polecenie ma na  wzglę-
dzie interes społeczny – także właściwy organ państwowy.  
Art. 895. § 1. Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to usprawiedliwione wskutek istotnej 
zmiany stosunków.  
§ 2. Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadko biercy, obdarowany może zwolnić się przez wydanie 
przedmiotu darowizny w  naturze w  takim stanie, w  jakim przedmiot ten się znajduje. Przepisu tego nie stosuje się, gdy 
wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.  
Art. 896. Darczyńca może odwołać da rowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy 
uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio 
do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciąż ących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.  
Art. 897. Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w  niedosta tek, obdarowany ma obowiązek, w granicach 
istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania  odpowiadającego jego 
usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdaro-
wany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.  
Art. 898. § 1. Darczyńca może odwoła ć darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem 
niego rażącej niewdzięczności.  
§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o  bezpodstawnym wzbogace-
niu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwoł anie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z  bezpodstawnie wzbo-
gaconym, który powinien się liczyć z  obowiązkiem zwrotu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 98 – Poz. 1360  
 
 Art. 899. § 1. Darowizna nie może być odwołana z  powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przeba-
czył. Jeżeli w  chwili  przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, gdy 
nastąpiło z  dostatecznym rozeznaniem.  
§ 2. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z  powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca 
w chwili śmierci  był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie 
wywołał rozstrój zdrowia, którego skutkiem była śmierć darczyńcy.  
§ 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w  którym uprawniony do odwołania dowiedział się 
o niewdzięczności obdarowanego.  
Art. 900. Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.  
Art. 901. § 1. Przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej prz ez 
tę osobę przed ubezwłasnowolnieniem, jeżeli darowizna ze względu na wartość świadczenia i  brak uzasadnionych pobudek 
jest nadmierna.  
§ 2. Rozwiązania umowy darowizny nie można żądać po upływie dwóch lat od jej wykonania.  
Art. 902. Przepisów o  odwołaniu darowizny nie stosuje się, gdy darowizna czyni zadość obowiązkowi wynikającemu 
z zasad współżycia społecznego.  
TYTUŁ XXXIII1 
Przekazanie nieruchomości  
Art. 9021. § 1. Przez umowę przekazania nieruchomości jej właściciel zobowiązuje się nieodpłatnie przenie ść na gminę 
albo na Skarb Państwa własność nieruchomości.  
§ 2. Skarb Państwa może zawrzeć umowę przekazania nieruchomości, gdy gmina miejsca położenia całej albo części 
nieruchomości nie skorzystała z  zaproszenia do jej zawarcia w  terminie trzech miesięcy od dnia złożenia zaproszenia przez 
właściciela nieruchomości.  
Art. 9022. Jeżeli strony nie postanowiły inaczej właściciel przekazujący nieruchomość nie ponosi odpowiedzialności 
za jej wady.  
TYTUŁ XXXIV  
Renta i  dożywocie  
DZIAŁ I  
Renta  
Art. 903. Przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych 
w pieniądzu lub w  rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku.  
Art. 9031. Umowa renty powinna być stwierdzona pismem.  
Art. 904. Jeżeli nie oznaczono inaczej terminów pła tności renty, rentę pieniężną należy płacić miesięcznie z  góry, 
a rentę polegającą na świadczeniach w  rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku należy uiszczać w  terminach wynikają-
cych z  właściwości świadczenia i  celu renty.  
Art. 905. Jeżeli uprawniony doży ł dnia płatności renty płatnej z  góry, należy mu się całe świadczenie przypadające za 
dany okres. Renta płatna z  dołu powinna być zapłacona za czas do dnia, w  którym obowiązek ustał.  
Art. 906. § 1. Do renty ustanowionej za wynagrodzeniem stosuje się odpowi ednio przepisy o  sprzedaży.  
§ 2. Do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o  darowiźnie.  
Art. 907. § 1. Przepisy działu niniejszego stosuje się w  braku przepisów szczególnych także w  wypadku, gdy renta 
wynika ze źródeł pozaumownych.  
§ 2. Jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z  ustawy, każda ze stron może w  razie zmiany stosunków żądać zmiany 
wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i  czas jej trwania były ustalone w  orzeczeniu sądowym lub 
w umowie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 99 – Poz. 1360  
 
 DZIAŁ II  
Dożywocie  
Art. 908. § 1. Jeżeli w  zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy 
dożywotnie utrzymanie (umowa o  dożywocie), powinien on, w  braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, 
dostarczać mu wyżywienia, ubrania,  mieszkania, światła i  opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i  pielęgnowanie w  chorobie  
oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.  
§ 2. Jeżeli w  umowie o  dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zb ywcy użytkowa-
niem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością oso-
bistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w  pieniądzach lub w  rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, 
służebno ść osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.  
§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.  
Art. 909. (uchylony)  
Art. 910. § 1. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o  dożywocie następuje z  jednoczesnym 
obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o  prawach 
rzeczowych ograniczonych.  
§ 2. W razie zbycia nieruchomości obciążonej prawem  dożywocia nabywca ponosi także osobistą odpowiedzialność 
za świadczenia tym prawem objęte, chyba że stały się wymagalne w  czasie, kiedy nieruchomość nie była jego własnością. 
Osobista odpowiedzialność współwłaścicieli jest solidarna.  
Art. 911. Prawo dożyw ocia ustanowione na rzecz kilku osób ulega w  razie śmierci jednej z  tych osób odpowiedniemu 
zmniejszeniu.  
Art. 912. Prawo dożywocia jest niezbywalne.  
Art. 913. § 1. Jeżeli z  jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a  zobowiązanym takie stosu nki, 
że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w  bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z  nich 
zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości 
tych uprawnień.  
§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą 
nieruchomości, rozwiązać umowę o  dożywocie.  
Art. 914. Jeżeli zobowiązany z  tytułu umowy o  dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać 
zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa.  
Art. 915. Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio do umów, przez które nabywca nie rucho-
mości zobowiązał się, w  celu zapewnienia zbywcy dożywotnie go utrzymania, do obciążenia nieruchomości użytkowaniem 
z ograniczeniem jego wykonywania do części nieruchomości.  
Art. 916. § 1. Osoba, względem której ciąży na dożywotniku ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać uznania 
umowy o  dożywocie za bezskutec zną w  stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niewypłacalny. 
Uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czy dożywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, oraz 
bez względu na czas zawarcia umowy.  
§ 2. Uznania umowy o dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej umowy.  
TYTUŁ XXXV  
Ugoda  
Art. 917. Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w  zakresie istniejącego między nimi stosunku praw-
nego w  tym celu, aby uchylić niepewność co d o roszczeń wynikających z  tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo 
by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.  
Art. 918. § 1. Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wtedy, 
gdy błąd dotyczy stanu f aktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a  spór albo niepewność 
nie byłyby powstały, gdyby w  chwili zawarcia ugody strony wiedziały o  prawdziwym stanie rzeczy.  
§ 2. Nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z  powodu o dnalezienia dowodów co do roszczeń, których 
ugoda dotyczy, chyba że została zawarta w  złej wierze.  
  
Dziennik  Ustaw  – 100 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ XXXVI  
Przyrzeczenie publiczne  
Art. 919. § 1. Kto przez ogłoszenie publiczne przyrzekł nagrodę za wykonanie oznaczonej czynności, obowiązany jest 
przyrz eczenia dotrzymać.  
§ 2. Jeżeli w  przyrzeczeniu nie był oznaczony termin wykonania czynności ani nie było zastrzeżenia, że przyrzeczenie 
jest nieodwołalne, przyrzekający może je odwołać. Odwołanie powinno nastąpić przez ogłoszenie publiczne w  taki sam 
sposó b, w jaki było uczynione przyrzeczenie. Odwołanie jest bezskuteczne względem osoby, która wcześniej czynność wy-
konała.  
Art. 920. § 1. Jeżeli czynność wykonało kilka osób niezależnie od siebie, każdej z  nich należy się nagroda w  pełnej 
wysokości, chyba że z ostała przyrzeczona tylko jedna nagroda.  
§ 2. Jeżeli była przyrzeczona tylko jedna nagroda, otrzyma ją osoba, która pierwsza się zgłosi, a  w razie jednoczes nego 
zgłoszenia się kilku osób – ta, która pierwsza czynność wykonała.  
§ 3. Jeżeli czynność wykonał o kilka osób wspólnie, w  razie sporu sąd odpowiednio podzieli nagrodę.  
Art. 921. § 1. Publiczne przyrzeczenie nagrody za najlepsze dzieło lub za najlepszą czynność jest bezskuteczne, jeśli 
nie został w  nim oznaczony termin, w  ciągu którego można ubiegać się o  nagrodę.  
§ 2. Ocena, czy i  które dzieło lub czynność zasługuje na nagrodę, należy  do przyrzekającego, chyba że w przyrzeczeniu 
nagrody inaczej zastrzeżono.  
§ 3. Przyrzekający nagrodę nabywa własność nagrodzonego dzieła tylko wtedy, gdy to zas trzegł w  przyrzeczeniu. 
W wypadku takim nabycie własności następuje z  chwilą wypłacenia nagrody. Przepis ten stosuje się również do nabycia 
praw autorskich albo praw wynalazczych.  
TYTUŁ XXXVII  
Przekaz i  papiery wartościowe  
DZIAŁ I  
Przekaz  
Art. 9211. Kto pr zekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby trzeciej (przekazanego), upoważnia tym 
samym odbiorcę przekazu do przyjęcia, a  przekazanego do spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego.  
Art. 9212. § 1. Jeżeli przekazany oświadczył odbiorcy przekazu, że przekaz przyjmuje, obowiązany jest względem od-
biorcy do spełnienia świadczenia określonego w  przekazie.  
§ 2. W takim wypadku przekazany może powoływać się  tylko na zarzuty wynikające z  treści przekazu oraz na zarzuty,  
które przysługują mu osob iście względem odbiorcy.  
§ 3. Roszczenia odbiorcy przeciw przekazanemu, wynikające z  przyjęcia przekazu, przedawniają się z  upływem roku.  
Art. 9213. Przekazujący może przekaz odwołać, dopóki przekazany nie przyjął go albo nie spełnił świadczenia.  
Art. 9214. Jeżeli przekazany jest dłużnikiem przekazującego co do przekazanego świadczenia, jest on obowiązany 
względem niego do zadośćuczynienia przekazowi.  
Art. 9215. Jeżeli przekazujący jest dłużnikiem odbiorcy przekazu, umorzenie długu następuje dopiero przez s pełnienie 
świadczenia, chyba że umówiono się inaczej.  
DZIAŁ II  
Papiery wartościowe  
Art. 9216. Jeżeli zobowiązanie wynika z  wystawionego papieru wartościowego, dłużnik jest obowiązany do świadcze-
nia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go dłużnikowi cel em pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w  sposób 
zwyczajowo przyjęty.  
Art. 9217. Spełnienie świadczenia do rąk posiadacza legitymowanego treścią papieru wartościowego zwalnia dłużnika, 
chyba że działał on w  złej wierze.  
Art. 9218. Papiery wartościowe imienne legitymują osobę imiennie wskazaną w  treści dokumentu. Przeniesienie praw 
następuje przez przelew połączony z  wydaniem dokumentu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 101 – Poz. 1360  
 
 Art. 9219. § 1. Papiery wartościowe na zlecenie legitymują osobę wymienioną w  dokumencie oraz każdego, na kogo 
prawa zostały przeniesione przez indos.  
§ 2. Indos jest pisemnym oświadczeniem umieszczonym na papierze wartościowym na zlecenie i  zawierającym co 
najmniej podpis zbywcy, oznaczającym przeniesienie praw na inną osobę.  
§ 3. Do przeniesienia praw z  dokumentu potrzebne jest jego wydanie oraz istnienie nieprzerwanego szeregu indosów.  
Art. 92110. § 1. Jeżeli do puszczenia w  obieg dokumentu na okaziciela jest wymagane zezwolenie właściwego organu 
państwowego, dokument wystawiony bez takiego zezwolenia jest nieważny.  
§ 2. Podpis dłużnika może być odbity sposobem mechanicznym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.  
Art. 92111. § 1. Dłużnik nie ma obowiązku dochodzenia, czy okaziciel jest właścicielem dokumentu. Jednakże w  razie 
uzasadnionych wątpliwości, czy okaziciel dokumentu jest wierzycielem, dłużnik powinien złożyć przedmiot świadczenia 
do depozytu sądowego.  
§ 2. Jeżeli właściwy organ państwowy wydał zakaz świadczenia, zwolnienie z  zobowiązania następuje przez złożenie 
przed miotu świadczenia do depozytu sądowego.  
Art. 92112. Przeniesienie praw z  dokumentu na okaziciela wymaga wydania tego dokumentu.  
Art. 92113. Dłużnik może powołać się względem wierzyciela na zarzuty, które dotyczą ważności dokumentu lub wy-
nikają z  jego treśc i albo służą mu osobiście przeciw wierzycielowi. Dłużnik może także powołać się na zarzuty, które mu 
służą przeciw poprzedniemu wierzycielowi, jeżeli nabywca dokumentu działał świadomie na szkodę dłużnika.  
Art. 92114. § 1. Umarzanie papierów wartościowych regulują przepisy szczególne.  
§ 2. Jeżeli papier wartościowy został prawomocnie umorzony, dłużnik jest obowiązany wydać osobie, na której rzecz 
nastąpiło umorzenie, na jej koszt nowy dokument, a  gdy wierzytelność jest wymagalna – spełnić świadczenie.  
Art. 92115. § 1. Przepisy o  papierach wartościowych stosuje się odpowiednio do znaków legitymacyjnych stwierdza-
jących obowiązek świadczenia.  
§ 2. W razie utraty znaku legitymacyjnego stwierdzającego w  swej treści obowiązek świadczenia na żądanie wierzy-
ciela, dł użnik może uzależnić spełnienie świadczenia od wykazania uprawnienia przez osobę zgłaszającą takie żądanie.  
§ 3. Do znaku legitymacyjnego, który nie określa imiennie osoby uprawnionej, stosuje się odpowiednio przepisy o  pa-
pierach wartościowych na okaziciel a, chyba że co innego wynika z  przepisów szczególnych.  
Art. 92116. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do papierów wartościowych opiewających na prawa 
inne niż wierzytelności.  
KSIĘGA CZWARTA  
SPADKI  
TYTUŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 922. § 1. Pra wa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z  chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób sto-
sownie do przepisów księgi niniejszej.  
§ 2. Nie należą do spadku prawa i  obowiązki zmarłego ściśle związane z  jego osobą, jak również prawa, które z  chwilą 
jego ś mierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.  
§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w  takim zakresie, w  jakim pogrzeb ten odpo-
wiada zwyczajom przyjętym w  danym środowisku, koszty postępowa nia spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń 
o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i  poleceń, jak równie ż inne obowiązki przewidziane  w przepi-
sach księgi niniejszej.  
Art. 923. § 1. Małżonek i  inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkał y z nim do dnia jego śmierci, są uprawnione 
do korzystania w  ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z  mieszkania i  urządzenia domowego w  zakresie dotych czaso-
wym. Rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne.  
§ 2. Przepisy powyższe nie ograniczają uprawnień małżonka i  innych osób bliskich spadkodawcy, które wynikają 
z najmu lokali lub ze spółdzielczego prawa do lokalu.  
Art. 924. Spadek otwiera się z  chwilą śmierci spadkodawcy.  
Art. 925. Spadkobierca nabywa spadek z  chwilą otwarcia spadku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 102 – Poz. 1360  
 
 Art. 926. § 1. Powołanie do spadku wynika z  ustawy albo z  testamentu.  
§ 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo 
gdy żadna z  osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.  
§ 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje 
wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z  kilku osób, które powołał do 
całoś ci spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.  
Art. 927. § 1. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w  chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, 
która w  tym czasie nie istnieje.  
§ 2. Jednakże dziecko w  chwili otwarcia spadku już poczę te może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.  
§ 3. Fundacja ustanowiona w  testamencie przez spadkodawcę może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do 
rejestru w  ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.  
Art. 928. § 1. Spadkobierca może być uznany p rzez sąd za niegodnego, jeżeli:  
1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;  
2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w  taki sam sposób prze-
szkodził mu w  dokonaniu jednej z  tych cz ynności;  
3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał  
z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.  
§ 2. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak  jakby nie dożył otwarcia spadku.  
Art. 929. Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w  tym interes. Z  żądaniem takim może wy-
stąpić w  ciągu roku od dnia, w  którym dowiedział się o  przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem lat 
trzech od otwarcia spadku.  
Art. 930. § 1. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył.  
§ 2. Jeżeli w  chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, 
gdy nastąpiło z  dostatecznym rozeznaniem.  
TYTUŁ II  
Dziedziczenie ustawowe  
Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z  ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dzie-
dziczą oni w  częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi ni e może być mniejsza niż jedna czwarta całości 
spadku.  
§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego 
dzieciom w  częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.  
Art. 932. § 1. W  braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z  ustawy jego małżonek i  rodzice.  
§ 2. Udział spadkowy każdego z  rodziców, które dziedziczy w  zbiegu z  małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną 
czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej 
w zbiegu z  jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.  
§ 3. W braku zstępnych i  małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w  częściach równych.  
§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przy-
pada rodzeństwu spadkodawcy w  częściach równych.  
§ 5. Jeżeli którekolwiek z  rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spa d-
kowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału 
między dalszych zstępnych spadkodawcy.  
§ 6. Jeżeli jedno z  rodziców nie dożyło otwarcia spadku i  brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział 
spadkowy rodzica dziedziczącego w  zbiegu z  małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 103 – Poz. 1360  
 
 Art. 933. § 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w  zbiegu z  rodzicami, rodzeństwem i  zstępnymi rodzeń-
stwa spadkodawcy, wynosi połowę spad ku. 
§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i  ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi 
spadkodawcy.  
Art. 934. § 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i  zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek 
przypada dziadko m spadkodawcy; dziedziczą oni w  częściach równych.  
§ 2. Jeżeli któreś z  dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przy-
pada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spa dku między zstępnych spad-
kodawcy.  
§ 3. W braku zstępnych tego z  dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, 
przypada pozostałym dziadkom w  częściach równych.  
Art. 9341. W braku małżonka spadkodawcy i  krewnych, powołan ych do dziedziczenia z  ustawy, spadek przypada 
w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z  rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.  
Art. 935. W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i  dzieci małżonka spadkodawcy, powołanyc h do dziedzi-
czenia z  ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. 
Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w  Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce za-
mieszkan ia spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.  
Art. 9351. Przepisów o  powołaniu do dziedziczenia z  ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego 
w separacji.  
Art. 936. § 1. Przysposob iony dziedziczy po przysposabiającym i  jego krewnych tak, jakby był dzieckiem przysposa-
biającego, a  przysposabiający i  jego krewni dziedziczą po przysposobionym tak, jakby przysposabiający był rodzicem przy-
sposobionego.  
§ 2. Przysposobiony nie dziedziczy p o swoich wstępnych naturalnych i  ich krewnych, a  osoby te nie dziedziczą po nim.  
§ 3. W wypadku gdy jeden z  małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przepisu  § 2 nie stosuje się wzglę-
dem tego małżonka i  jego krewnych, a  jeżeli takie przysposobieni e nastąpiło po śmierci drugiego z  rodziców przysposobio-
nego, także względem krewnych zmarłego, których prawa i  obowiązki wynikające z  pokrewieństwa zostały w  orzeczeniu 
o przysposobieniu utrzymane.  
Art. 937. Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie  na powstaniu stosunku między przysposabiającym a  przy-
sposobionym, stosuje się przepisy poniższe:  
1) przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z  jego dziećmi, a  zstępni przysposobionego dziedziczą po 
przysposabiającym na tych samych zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy;  
2) przysposobiony i  jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a  krewni przysposabiającego nie dzie-
dziczą po przysposobionym i  jego zstępnych;  
3) rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a  zamiast nich dziedziczy po przysposobionym przy-
sposabiający; poza tym przysposobienie nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z  pokrewieństwa.  
Art. 938. Dziadkowie spadkodawcy, jeżeli znajdują się w  niedostatku i  nie mogą otrzymać należnych im środków 
utrzymania od osób, na których ciąży względem nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy 
nieobciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w  stosunku do swoich potrzeb i  do wartości jego udziału spadko-
wego. Spa dkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w  ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę 
pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego.  
Art. 939. § 1. Małżonek dziedziczący z  ustawy w  zbiegu z  innymi spadk obiercami, wyjąwszy zstępnych spadko-
dawcy, którzy mieszkali z  nim razem w  chwili jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy przedmio-
tów urządzenia domowego, z  których za życia spadkodawcy korzystał wspólnie z  nim lub wyłącznie sam. Do ro szczeń 
małżonka z  tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o  zapisie zwykłym.  
§ 2. Uprawnienie powyższe nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne pożycie małżonków ustało za życia spadko-
dawcy.  
Art. 940. § 1. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, j eżeli spadkodawca wystąpił o  orzeczenie rozwodu lub 
separacji z  jego winy, a  żądanie to było uzasadnione.  
§ 2. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z  po-
zostałych spadkobierców ustawowych powoła nych do dziedziczenia w  zbiegu z  małżonkiem; termin do wytoczenia po-
wództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w  którym spadkobierca dowiedział się o  otwarciu spadku, nie więcej jednak niż 
jeden rok od otwarcia spadku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 104 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ III  
Rozrządzenia na wypadek śmierci  
DZIAŁ I  
Testament  
Rozdział I  
Przepisy ogólne  
Art. 941. Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.  
Art. 942. Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.  
Art. 943. Spadkodawca może w  każdej chwili odwołać zaró wno cały testament, jak i  jego poszczególne postanowienia.  
Art. 944. § 1. Sporządzić i  odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych.  
§ 2. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela.  
Art. 945. § 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:  
1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i  wyrażenie woli;  
2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie 
sporządziłby testamentu tej treści;  
3) pod wpływem groźby.  
§ 2. Na nieważność testamentu z  powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w  którym 
osoba mająca w  tym interes dowiedziała się o  przyczynie nieważności, a  w każdym  razie po upływie lat dziesięciu od otwar-
cia spadku.  
Art. 946. Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w  ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź 
też w  ten sposób, że w  zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, bądź 
wreszcie w  ten sposób, że dokona w  testamencie zmian, z  których wynika wola odwołania jego postanowień.  
Art. 947. Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w  nim, że poprzedni odwołuje, ulegają od-
wołaniu tylko t e postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z  treścią nowego testamentu.  
Art. 948. § 1. Testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spad-
kodawcy.  
§ 2. Jeżeli testament może być tłumacz ony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać roz rzą-
dzenia spadkodawcy w  mocy i  nadać im rozsądną treść.  
Rozdział II  
Forma testamentu  
Oddział 1  
Testamenty zwykłe  
Art. 949. § 1. Spadkodawca może sporządzić testament w  ten sposób, że napisze go w  całości pismem ręcznym, pod-
pisze i  opatrzy datą.  
§ 2. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości  co 
do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści  testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testa-
mentów.  
Art. 950. Testament może być sporządzony w  formie aktu notarialnego.  
Art. 951. § 1. Spadkodawca może sporządzić testament także w  ten sposób, że w  obecności dwóch świadków oświad-
czy swoją ostatni ą wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza 
powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 105 – Poz. 1360  
 
 § 2. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w  protokole z  podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się 
spadkodawcy w  obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której 
wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaz naczyć 
w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu.  
§ 3. Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w  sposób przewidziany w  artykule niniejszym.  
Oddział 2  
Testamenty szczególne  
Art. 952. § 1. Jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodaw cy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności za-
chowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę 
ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.  
§ 2. Treść testamentu ustn ego może być stwierdzona w  ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze 
oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z  podaniem miejsca i  daty oświadczenia oraz miejsca 
i daty sporządzenia pisma, a  pismo to podpiszą spadkodaw ca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.  
§ 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w  powyższy sposób stwierdzona, można ją w  ciągu sześciu 
miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Je żeli przesłuchanie 
jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na zgod-
nych zeznaniach dwóch świadków.  
Art. 953. Podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrznym można sporządzić testa ment przed dowódcą 
statku lub jego zastępcą w  ten sposób, że spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy w  obecności 
dwóch świadków; dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania, i  pismo to w  obec-
ności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego 
zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w  piśmie podać przyczynę braku podpisu spadkodawcy. 
Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny.  
Art. 954. Szczególną formę testamentów wojskowych określi rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej wydane 
w porozumieniu z  Ministrem Sprawiedliwości.  
Art. 955. Testament szczególny traci moc z  upływem sze ściu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały nie-
zachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu ulega 
zawieszeniu przez czas, w  ciągu którego spadkodawca nie ma możności sporządzenia tes tamentu zwykłego.  
Oddział 3  
Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i  szczególnych  
Art. 956. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:  
1) kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;  
2) niewidomy, głuchy lub niemy;  
3) kto nie może czytać  i pisać;  
4) kto nie włada językiem, w  którym spadkodawca sporządza testament;  
5) skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.  
Art. 957. § 1. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba, dla której w  testamencie została przewi-
dziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pierwszego 
i drugiego stopnia oraz osoby pozostające z  nią w  stosunku przysposobienia.  
§ 2. Jeżeli świadkiem była jedna z  osób wymienionych w  paragrafie  poprzedzającym, nieważne jest tylko postanowie-
nie, które przysparza korzyści tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego stopnia albo 
osobie pozostającej z  nią w  stosunku przysposobienia. Jednakże gdy z  treści testamentu lu b z okoliczności wynika, że bez 
nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament.  
Art. 958. Testament sporządzony z  naruszeniem przepisów rozdziału niniejszego jest nieważny, chyba że przepisy te 
stanowią inaczej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 106 – Poz. 1360  
 
 DZIAŁ II  
Powołanie spadkobiercy  
Art. 959. Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.  
Art. 960. Jeżeli spadkodawca powołał do spadku lub do oznaczonej części spadku kilku spadkobierców, nie okre ślając 
ich udziałów spadkowych, dziedziczą oni w  częściach równych.  
Art. 961. Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w  testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, 
które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w  razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę 
powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te po-
czytuje się w  razie wątpliwości za powołane do całego spadku w  częściach ułamkowych odpowiadający ch stosunkowi war-
tości przeznaczonych im przedmiotów.  
Art. 962. Zastrzeżenie warunku lub terminu, uczynione przy powołaniu spadkobiercy testamentowego, uważane jest 
za nieistniejące. Jeżeli jednak z  treści testamentu lub z  okoliczności wynika, że bez takie go zastrzeżenia spadkobierca nie 
zostałby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub niezisz-
czenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.  
Art. 963. Można powołać s padkobiercę testamentowego na wypadek, gdyby inna osoba powołana jako spadkobierca 
ustawowy lub testamentowy nie chciała lub nie mogła być spadkobiercą (podstawienie).  
Art. 964. Postanowienie testamentu, przez które spadkodawca zobowiązuje spadkobiercę do zachowania nabytego 
spadku i  do pozostawienia go innej osobie, ma tylko ten skutek, że ta inna osoba jest powołana do spadku na wypadek, 
gdyby spadkobierca nie chciał lub nie mógł być spadkobiercą. Jeżeli jednak z  treści testamentu lub z  okoliczności wynik a, 
iż spadkobierca bez takiego ograniczenia nie byłby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne.  
Art. 965. Jeżeli spadkodawca powołał kilku spadkobierców testamentowych, a  jeden z  nich nie chce lub nie może być 
spadkobiercą, przeznaczony dla niego udz iał, w  braku odmiennej woli spadkodawcy, przypada pozostałym spadkobiercom 
testamentowym w  stosunku do przypadających im udziałów (przyrost).  
Art. 966. Gdy na mocy testamentu spadek przypadł spadkobiercy nieobciążonemu ustawowym obowiązkiem alimenta-
cyjnym  względem dziadków spadkodawcy, dziadkowie, jeżeli znajdują się w  niedostatku i  nie mogą otrzymać środków 
utrzymania od osób, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy środków utrzyma-
nia w  stosunku do swoich potrzeb i  do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu rosz-
czeniu także w  ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części 
swego udziału spadkowego.  
Art. 967. § 1. Jeżeli osoba powoła na jako spadkobierca testamentowy nie chce lub nie może być spadkobiercą, spad-
kobierca ustawowy, któremu przypadł przeznaczony dla tej osoby udział spadkowy, obowiązany jest, w  braku odmiennej 
woli spadkodawcy, wykonać obciążające tę osobę zapisy zwykłe, p olecenia i  inne rozrządzenia spadkodawcy.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do spadkobiercy podstawionego oraz do spadkobiercy, któremu przy-
pada udział spadkowy z  tytułu przyrostu.  
DZIAŁ III  
Zapis i  polecenie  
Rozdział I  
Zapis zwykły  
Art. 968. § 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub 
testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).  
§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym  także zapisobiercę (dalszy zapis).  
Art. 969. (uchylony)  
Art. 970. W braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogło-
szeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z  jego wykonaniem aż do 
chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 107 – Poz. 1360  
 
 Art. 971. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, zapis obciąża ich w  stosunku do wielkości ich udziałów spad-
kowych, chyba że spadkodawca postanowił inaczej. Przepis ten stosuje się odpowie dnio do dalszego zapisu.  
Art. 972. Przepisy o  powołaniu spadkobiercy, o  zdolności do dziedziczenia i  o niegodności stosuje się odpowiednio 
do zapisów.  
Art. 973. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie może być zapisobiercą, o bciążony za-
pisem zostaje zwolniony od obowiązku jego wykonania, powinien jednak w  braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać 
dalsze zapisy.  
Art. 974. Zapisobierca obciążony obowiązkiem wykonania dalszego zapisu może zwolnić się od tego obowiązku także 
w ten sposób, że dokona bezpłatnie na rzecz dalszego zapisobiercy przeniesienia praw otrzymanych z  tytułu zapisu albo 
przelewu roszczenia o  jego wykonanie.  
Art. 975. Zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z  zastrzeżeniem terminu.  
Art. 976. W braku odmiennej woli spadkodawcy zapis rzeczy oznaczonej co do tożsamości jest bezskuteczny, jeżeli 
rzecz zapisana nie należy do spadku w  chwili jego otwarcia albo jeżeli spadkodawca był w  chwili swej śmierci zobowiązany 
do zbycia tej rzeczy.  
Art. 977. Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamo ści, do roszczeń zapisobiercy o wynagrodzenie 
za korzystanie z  rzeczy, o  zwrot pożytków lub o  zapłatę ich wartości, jak również do roszczeń obciążonego zapisem o  zwrot 
nakładów na rzecz stosuje się odpowiednio przep isy o roszczeniach między właścicielem a  samoistnym posiadaczem  rzeczy.  
Art. 978. Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, obciążony zapisem ponosi względem 
zapisobiercy odpowiedzialność za wady rzeczy jak darczyńca.  
Art. 979. Jeżel i przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, obciążony powinien świadczyć rzeczy 
średniej jakości, uwzględniając przy tym potrzeby zapisobiercy.  
Art. 980. Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do odpowiedzialno ści obciążonego 
względem zapisobiercy za wady fizyczne i  prawne rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o  rękojmi przy sprzedaży. Jed-
nakże zapisobierca może żądać od obciążonego zapisem tylko odszkodowania za nienależyte wykonanie zapisu albo dostar-
czenia zamiast rzeczy wadliwych rzeczy takiego samego gatunku wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynik łej z opóź-
nienia.  
Art. 981. Roszczenie z  tytułu zapisu przedawnia się z  upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu.  
Rozdział II  
Zapis windykacyjny  
Art. 9811. § 1. W testamencie sporządzonym w  formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że ozna-
czona osoba nabywa przedmiot zapisu z  chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).  
§ 2. Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:  
1) rzecz oznaczona co do tożsamości;  
2) zbywalne prawo majątkowe;  
3) przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne;  
4) ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytko wania lub służebności ; 
5) ogół praw i  obowiązków wspólnika spółki osobowej.  
Art. 9812. Zapis windykacyjny jest  bezskuteczny, jeżeli w  chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do spad-
kodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Jeżeli przedmiotem zapisu jest ustanowienie dla zapisobiercy  
użytkowania lub służebności, zapis jest bezskuteczny, gd y w chwili otwarcia spadku przedmiot majątkowy, który miał być 
obciążony użytkowaniem lub służebnością nie należy do spadku albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia.  
Art. 9813. § 1. Zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu  windykacyjnego uważa się za 
nieistniejące. Jeżeli jednak z  treści testamentu lub z  okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie zostałby 
uczyniony, zapis windykacyjny jest nieważny. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub n ieziszczenie się 
warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.  
§ 2. Zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje skutki zapisu zwykłego 
uczynionego pod warunkiem lub z  zastrzeżeniem terminu, chyba ż e co innego wynika z  treści testament u lub z okolicz ności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 108 – Poz. 1360  
 
 Art. 9814. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym osobę, na której rzecz uczynił zapis windykacyjny.  
Art. 9815. Przepisy o  powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i  odrzuceniu spadku, o  zdolności do dziedziczenia i  o niegod-
ności stosuje się odpowiednio do zapisów windy kacyjnych.  
Art. 9816. W sprawach nieuregulowanych w  niniejszym rozdziale oraz w  przepisach szczególnych do zapisu windy-
kacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy o  zapisie zwykłym.  
Rozd ział III  
Polecenie  
Art. 982. Spadkodawca może w  testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego 
działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).  
Art. 983. Zapisobierca obciążony poleceniem może powstrzyma ć się z  jego wykonaniem aż do chwili wykonania za-
pisu przez spadkobiercę. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.  
Art. 984. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis z  obowiązkiem wykonania pol ecenia, nie chce lub nie 
może być zapisobiercą, spadkobierca zwolniony od obowiązku wykonania zapisu powinien w  braku odmiennej woli spadko-
dawcy polecenie wykonać. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.  
Art. 985. Wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu, chyba że 
polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wy-
konania polecenia może żądać ta kże właściwy organ państwowy.  
DZIAŁ IV  
Wykonawca testamentu  
Art. 986. § 1. Spadkodawca może w  testamencie powołać wykonawcę lub wykonawców testamentu.  
§ 2. Nie może być wykonawcą testamentu, kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych.  
Art. 9861. Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganizo-
waną częścią lub oznaczonym składnikiem.  
Art. 987. Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego obowiązku przyjąć, składa odpowiednie 
oświadczenie przed sądem albo notariuszem.  
Art. 988. § 1. Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, wykonawca testamentu powinien zarządzać majątkiem spad-
kowym, spłacić długi spadkowe, w  szczególności wykonać zapisy zwykłe i  polecenia, a  nastę pnie wydać spadkobiercom 
majątek spadkowy zgodnie z  wolą spadkodawcy i  z ustawą, a  w każdym razie niezwłocznie po dokonaniu działu spadku.  
§ 2. Wykonawca testamentu może pozywać i  być pozywany w  sprawach wynikających z  zarządu spadkiem, jego 
zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem. Może również pozywać w  sprawach o  prawa należące do spadku i  być 
pozwany w  sprawach o  długi spadkowe.  
§ 3. Wykonawca testamentu powinien wydać osobie, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, przedmiot 
tego z apisu.  
Art. 989. § 1. Do wzajemnych roszczeń między spadkobiercą a  wykonawcą testamentu wynikających ze sprawowania 
zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem stosuje się odpowiednio przepisy o  zleceniu 
za wynagrodzeniem.  
§ 2. Koszty zarządu majątkiem spadkowym, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem oraz wynagro-
dzenie wykonawcy testa mentu należą do długów spadkowych.  
Art. 990. Z ważnych powodów sąd może zwolnić wykonawcę testamentu.  
Art. 9901. Spadkodawca może p owołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu przedmiotem zapisu windy-
kacyjnego, do chwili objęcia we władanie tego przedmiotu przez osobę, na której rzecz uczyniono zapis windykacyjny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 109 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ IV  
Zachowek  
Art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzic om spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z  ustawy, należą się, 
jeżeli  uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie war tości 
udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu usta wowym, w  innych zaś wypadkach – połowa wartości 
tego udziału (zachowek).  
§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w  postaci uczynionej przez spadkodawcę darowi-
zny, bądź w  postaci powołania do spadku, bądź w  postaci zapisu, przysługuje  mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o  za-
płatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.  
Art. 992. Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także 
spadkobierców niegodnyc h oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy  
zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.  
Art. 993. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i  poleceń, natomiast dolicza się  do spadku,  
stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.  
Art. 994. § 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w  danych stosun-
kach przyjętych, ani dokonanych prz ed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób 
niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.  
§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadko-
dawcę w  czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż 
trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.  
§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które sp adkodawca uczynił 
przed zawarciem z  nim małżeństwa.  
Art. 995. § 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z  chwili jej dokonania, a  według cen z  chwili 
ustalania zachowku.  
§ 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stan u z chwili otwarcia spadku, a  według cen 
z chwili ustalania zachowku.  
Art. 996. Zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku za-
licza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zs tępny spadkodawcy, zalicza się na należny 
mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.  
Art. 997. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek poniesio ne 
przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i  zawodowego, o  ile koszty te przekraczają przeciętną 
miarę przyjętą w  danym środowisku.  
Art. 998. § 1. Jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do dziedziczenia, ponosi on odpowiedzialn ość za zapisy  
zwykłe i  polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę do 
obliczenia należnego uprawnionemu zachowku.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy zapis zwykły na rzecz uprawnionego do zachowku 
został obciążony dalszym zapisem lub poleceniem albo uczyniony pod warunkiem lub z  zastrzeżeniem terminu.  
Art. 999. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzial-
ność ogr anicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.  
Art. 9991. § 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od 
osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny doliczony do  spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnie-
nia zachowku. Jednakże osoba ta jest obowiązana do zapłaty powyższej sumy tylko w  granicach wzbogacenia będącego 
skutkiem zapisu windykacyjnego.  
§ 2. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windy kacyjny, sama jest uprawniona do zachowku, ponosi ona 
odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej własny 
zachowek.  
  
Dziennik  Ustaw  – 110 – Poz. 1360  
 
 § 3. Osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może zwolnić s ię od obowiązku zapłaty sumy po-
trzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu zapisu.  
§ 4. Jeżeli spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne na rzecz kilku osób, ich odpowiedzialność względem uprawnio-
nego do zachowku jest solidarna. Jeżeli jedna z  osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, spełniła 
świadczenie uprawnionemu do zachowku, może ona żądać od pozostałych osób części świadczenia proporcjonalnych do 
wartości otrzymanych zapisów windykacyjnych.  
Art. 1000.  § 1. Jeżeli upra wniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której 
rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną 
do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakż e obdarowany jest obowiązany do  zapłaty 
powyższej sumy tylko w  granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.  
§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnio-
nych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.  
§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie 
przedmiotu darowizny.  
Art. 1001.  Spośród kilku obdarowanych obdarowany w cześniej ponosi odpowiedzialność stosownie do przepisów 
artykułu poprzedzającego tylko wtedy, gdy uprawniony do zachowku nie może uzyskać uzupełnienia zachowku od osoby, 
która została obdarowana później.  
Art. 1002.  Roszczenie z  tytułu zachowku przechodzi n a spadkobiercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, 
gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy.  
Art. 1003.  Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z  tytułu zachowku mogą żądać stosunkowego 
zmniejs zenia zapisów zwykłych i  poleceń.  
Art. 1004.  § 1. Zmniejszenie zapisów zwykłych i  poleceń następuje w  stosunku do ich wartości, chyba że z  treści 
testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy.  
§ 2. W razie zmniejszenia zapisu zwykłego obciążonego dalszym zap isem lub poleceniem, dalszy zapis lub polecenie 
podlega stosunkowemu zmniejszeniu.  
Art. 1005.  § 1. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia z  tytułu zachowku sam jest uprawniony 
do zachowku, może on żądać zmniejszenia zapisów zwykłych i  poleceń w  takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny 
zachowek.  
§ 2. Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis zwykły uczyniony na jego rzecz podlega zmniejszeniu 
tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.  
Art. 1006.  Jeżeli zmniejszeniu podlega zapis zwykły, którego przedmiot nie da się podzielić bez istotnej zmiany lub 
bez znacznego zmniejszenia wartości, zapisobierca może żądać całkowitego wykonania zapisu, uiszczając odpowiednią 
sumę pieniężną.  
Art. 1007.  § 1. Roszc zenia uprawnionego z  tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o  zmniejszenie zapisów 
zwykłych i  poleceń przedawniają się z  upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.  
§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z  tytułu otrz ymanych od spadkodawcy 
zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z  upływem lat pięciu od otwarcia spadku.  
Art. 1008.  Spadkodawca może w  testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i  rodziców zachowku (wydziedzicze-
nie), jeżeli uprawniony do zachowku:  
1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w  sposób sprzeczny z  zasadami współżycia społecznego;  
2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z  najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, 
zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy cz ci; 
3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.  
Art. 1009.  Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z  treści testamentu.  
Art. 1010.  § 1. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżel i mu przebaczył.  
§ 2. Jeżeli w  chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, 
gdy nastąpiło z  dostatecznym rozeznaniem.  
Art. 1011.  Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociaż by przeżył on spadkodawcę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 111 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ V  
Przyjęcie i  odrzucenie spadku  
Art. 1012.  Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), 
bądź przyjąć spadek z  ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z  dobrodz iejstwem inwentarza), bądź też spadek od-
rzucić.  
Art. 1013.  (uchylony)  
Art. 1014.  § 1. Przyjęcie lub odrzucenie udziału spadkowego przypadającego spadkobiercy z  tytułu podstawienia 
może nastąpić niezależnie od przyjęcia lub odrzucenia udziału spadkowego, kt óry temu spadkobiercy przypada z  innego 
tytułu.  
§ 2. Spadkobierca może odrzucić udział spadkowy przypadający mu z  tytułu przyrostu, a  przyjąć udział przypadający 
mu jako spadkobiercy powołanemu.  
§ 3. Poza wypadkami przewidzianymi w  paragrafach poprzedzając ych spadkobierca nie może spadku częściowo przy-
jąć, a  częściowo odrzucić.  
Art. 1015.  § 1. Oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku może być złożone w  ciągu sześciu miesięcy od dnia, 
w którym spadkobierca dowiedział się o  tytule swego powołania.  
§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy  w terminie określonym  w § 1 jest jednoznaczny z  przyjęciem spadku  z dobro-
dziejstwem inwentarza.  
Art. 1016.  (uchylony)  
Art. 1017.  Jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku spad kobierca 
zmarł nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku może być złożone przez jego 
spadkobierców. Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia oświad-
czenia co d o spadku po zmarłym spadkobiercy.  
Art. 1018.  § 1. Oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku złożone pod warunkiem lub z  zastrzeżeniem ter-
minu jest nieważne.  
§ 2. Oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku nie może być odwołane.  
§ 3. Oświadczen ie o przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je złożyć 
ustnie lub na piśmie z  podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o  przyjęciu lub 
o odrzuceniu spadku powinno być pisemne z  podpisem urzędowo poświadczonym.  
Art. 1019.  § 1. Jeżeli oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub 
groźby, stosuje się przepisy o  wadach oświadczenia woli z  następującymi zmianami:  
1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;  
2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i  jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.  
§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczeni a w terminie, może w powyższy  
sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.  
§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia 
przez sąd.  
Art. 1020.  Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wy łączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia 
spadku.  
Art. 1021.  Jeżeli spadkobierca zarządzał spadkiem, a  potem go odrz ucił, do stosunków między nim a spadkobiercami, 
którzy zamiast niego doszli do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o  prowa dzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
Art. 1022.  Spadkobierca powołany do spadku zarówno z  mocy testamentu, jak i  z mocy ustawy może spadek odrzucić 
jako spadkobierca testamentowy, a  przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy.  
Art. 1023.  § 1. Skarb Państwa ani  gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł z  mocy ustawy.  
§ 2. Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o  przyjęciu spadku, a  spadek uważa się za przyjęty z dobro-
dziejstwem inwentarza.  
  
Dziennik  Ustaw  – 112 – Poz. 1360  
 
 Art. 1024.  § 1. Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z  pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z  wierzycieli, którego wie-
rzytelność istniała w  chwili odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w  sto-
sunku do niego według przepisów o  ochronie wierzycieli w  razie niewypłacalno ści dłużnika.  
§ 2. Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w  ciągu sześciu miesięcy od chwili powzięcia wiado-
mości o  odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku.  
TYTUŁ VI  
Stwierdzenie nabycia spadku l ub przedmiotu  zapisu windykacyjnego,  poświadczenie  dziedziczenia 
i ochrona  spadkobiercy  
Art. 1025.  § 1. Sąd na wniosek osoby mającej w  tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz 
na zasadach określonych w  przepisach odrębnych sporząd za akt poświadczenia dziedziczenia.  
§ 2. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest 
spadkobiercą.  
§ 3. Przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać si ę na domniema-
nie wynikające z  zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia.  
Art. 1026.  Stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu 
miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobierc y złożyli już oświadczenia o  przyjęciu lub o  odrzuceniu 
spadku.  
Art. 1027.  Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z  tytułu dziedziczenia, spadkobierca może 
udowodnić swoje prawa wynikające z  dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem po-
świadczenia dziedziczenia.  
Art. 1028.  Jeżeli ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, lecz spadkobiercą 
nie jest, rozporządza prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, osoba, na której rzecz rozporządzenie następuje, 
nabywa prawo lub zostaje zwolniona od  obowiązku, chyba że działa w  złej wierze.  
Art. 1029.  § 1. Spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem jako spadkobierca, lecz spadkobiercą 
nie jest, wydała mu spadek. To samo dotyczy poszczególnych przedmiotów należących do spadku.  
§ 2. Do roszczeń spadkobiercy o  wynagrodzenie za korzystanie z  przedmiotów należących do spadku, o  zwrot pożytków 
lub o  zapłatę ich wartości, jak również o  naprawienie szkody z  powodu zużycia, pogorszenia lub utraty tych przedmiotów 
oraz do roszczeń przeciwko spadkobiercy o  zwrot nakładów stosuje się odpowiednio przepisy o  roszczeniach między 
właścicielem a  samoistnym posiadaczem rzeczy.  
§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy żąda wydania swego majątku osoba, co do której 
zostało uchylone orzeczenie o  uznaniu jej za zmarłą.  
Art. 10291. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windyka-
cyjnego. 
TYTUŁ VII  
Odpowiedzialność za długi spadkowe  
Art. 1030.  Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za dłu gi spadkowe tylko ze spadku. 
Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z  całego swego majątku.  
Art. 1031 . § 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ogra-
niczenia.  
§ 2. W razie przyjęcia spadku  z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spad-
kowe tylko do wartości ustalonego  w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograni-
czenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął  w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał 
do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lu b przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie 
uwzględnił  w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.  
Art. 10311. § 1. Spadkobierca, który przyjął spadek  z dobrodziejstwem inwentarza, zapisobierca windykacyjny l ub 
wykonawca testamentu mogą złożyć  w sądzie albo przed notariuszem wykaz inwentarza. Wykaz inwentarza składany przed 
notariuszem zostaje objęty protokołem.  
  
Dziennik  Ustaw  – 113 – Poz. 1360  
 
 § 2. Wykaz inwentarza może zostać złożony wspólnie przez więcej niż jednego spadkobiercę, zapisobie rcę windyka-
cyjnego lub wykonawcę testamentu.  
§ 3. W wykazie inwentarza  z należytą starannością ujawnia się przedmioty należące do spadku oraz przedmioty zapi-
sów windykacyjnych,  z podaniem ich wartości według stanu i  cen z chwili otwarcia spadku,  a także dł ugi spadkowe  i ich 
wysokość według stanu  z chwili otwarcia spadku.  
§ 4. W razie ujawnienia po złożeniu wykazu inwentarza przedmiotów należących do spadku, przedmiotów zapisów 
windykacyjnych lub długów spadkowych pominiętych w  wykazie inwentarza składający wykaz uzupełnia go. Do uzupeł-
nienia wykazu stosuje się przepisy dotyczące składania wykazu inwentarza.  
Art. 10312. § 1. Wykaz inwentarza składany  w sądzie sporządza się według ustalonego wzoru.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi,  w drodze rozporządzenia : 
1) wzór wykazu inwentarza obejmujący:  
a) dane,  o których mowa  w art. 10311 § 3, 
b) imię i nazwisko, numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli został 
nadany, oraz ostatni adres spadkodawcy,  
c) imię i nazwisko, numer PES EL albo numer  w Krajowym Rejestrze Sądowym, a  w przypadku jego braku – numer  
w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli został nadany, oraz 
adres składającego wykaz inwentarza,  
d) pouczenie składającego wykaz in wentarza co do obowiązku jego uzupełnienia, w  przypadkach wskazanych  
w art. 10311 § 4 
– mając na uwadze zamieszczenie danych koniecznych do ustalenia stanu czynnego spadku oraz standaryzację danych 
zawartych  w wykazie;  
2) sposób udostępnienia druków wzoru wykazu inwentarza mając na uwadze przyspieszenie postępowania spadkowego.  
Art. 10313. § 1. Spadkobierca, który złożył wykaz inwentarza spłaca długi spadkowe zgodnie ze złożonym wykazem. 
Nie może jednak zasłaniać się brakiem znajomości wykazu inwentar za złożonego przez innego spadkobiercę, zapisobiercę  
windykacyjnego lub wykonawcę testamentu.  
§ 2. Od chwili sporządzenia spisu inwentarza spadkobierca spłaca długi spadkowe zgodnie ze sporządzonym spisem.  
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do zapisobierców windykacyjnych i  wykonawców testamentu.  
Art. 10314. Wierzyciel, który zażądał sporządzenia spisu inwentarza, nie może odmówić przyjęcia należnego mu 
świadczenia, chociażby dług nie był jeszcze wymagalny.  
Art. 1032.  § 1. Spadkob ierca, który przyjął spadek  z dobrodziejstwem inwentarza i  spłacił niektóre długi spadkowe,  
a nie wiedział  i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć  o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi 
odpowiedzialność za niespłacone długi spa dkowe tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku  
a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów spadkowych, które spłacił.  
§ 2. Spadkobierca, który przyjął spadek  z dobrodziejstwem inwentarza  i spłacając niektóre długi spad kowe, wiedział 
lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć  o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzial-
ność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości,  w jakiej byłby obowiązany je 
zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe. Nie dotyczy to spadkobiercy niemającego pełnej zdolności 
do czynności prawnych oraz spadkobiercy, co do którego istnieje podstawa do jego ubezwłasnowolnienia.  
Art. 1033.  Odpowiedzialność spadkobiercy  z tytułu zapisów zwykłych i  poleceń ogranicza się do wartości stanu czyn-
nego spadku.  
Art. 1034.  § 1. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli 
jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żąda ć zwrotu od pozostałych spadkobierców w  częściach, które od-
powiadają wielkości ich udziałów.  
§ 2. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w  stosunku do wielkości 
udziałów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 114 – Poz. 1360  
 
 Art. 10341. § 1. Do chwili działu spadku wra z ze spadkobiercami solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe po-
noszą także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne.  
§ 2. Rozliczenia między spadkobiercami i  osobami, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, następ ują 
proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń. Spadkobiercom uwzględnia się ich udział  w wartości 
ustalonego w  wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.  
Art. 10342. Od chwili działu spadku spadkobiercy i  osoby, n a których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, 
ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń.  
Art. 10343. Odpowiedzialność osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny za dłu gi spadkowe, jest 
ograniczona do wartości przedmiotu zapisu windykacyjnego według stanu i  cen z  chwili otwarcia spadku.  
TYTUŁ VIII  
Wspólność majątku spadkowego i  dział spadku  
Art. 1035.  Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spad kowego oraz do działu spadku sto-
suje się odpowiednio przepisy o  współwłasności w  częściach ułamkowych z  zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.  
Art. 1036.  Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym 
do spadku. W  braku zgody któregokolwiek z  pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o  tyle, o  ile na-
ruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o  dziale spadku.  
Art. 1037.  § 1. Dział  spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy 
orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.  
§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o  dział powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego.  
§ 3. Jeżeli do spadku należy przedsiębiorstwo, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie pisemnej  z pod-
pisami notarialnie poświadczonymi. Jeżeli jednak w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość albo przedsiębiorstwo  
jest objęte zarządem sukcesyjny m, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.  
Art. 1038.  § 1. Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z  ważnych powodów może być ogra-
niczony do części spadku.  
§ 2. Umowny dział spadku może objąć cały spadek lu b być ograniczony do części spadku.  
§ 3. Sądowy częściowy dział spadku może nastąpić w szczególności z tego powodu, że w skład spadku wchodzi  przed-
siębiorstwo.  
Art. 10381. W przypadku gdy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo, dział spadku obejmuje to przedsiębiorstwo  
z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia kontynuacji prowadzonej przy jego wykorzystaniu działalności  gospodarczej, 
chyba że spadkobiercy oraz małżonek spadkod awcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie,  nie osiągnęli porozu-
mienia co do kontynuacji tej działalności.  
Art. 1039.  § 1. Jeżeli w  razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstęp-
nymi i  małżonkiem, spadkob iercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadko-
dawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z  oświadczenia spadkodawcy lub z  okoliczności wynika, że daro-
wizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwoln ieniem od obowiązku zaliczenia.  
§ 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny lub zapisu windykacyjnego na schedę spadkową 
także na spadkobiercę ustawowego niewymienionego w  paragrafie poprzedzającym.  
§ 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę s padkową drobne darowizny zwyczajowo w  danych stosunkach przyjęte.  
Art. 1040.  Jeżeli wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegających zaliczeniu przewyższa wartość schedy 
spadkowej, spadkobierca nie jest obowiązany do zwrotu nadwyżki. W  wypadku tak im nie uwzględnia się przy dziale spadku 
ani darowizny lub zapisu windykacyjnego, ani spadkobiercy zobowiązanego do ich zaliczenia.  
Art. 1041.  Dalszy zstępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na schedę spadkową darowizny oraz zapisu 
windykacyjnego dokonanych przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.  
Art. 1042.  § 1. Zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w  ten sposób, że wartość darowizn lub zapisów windy-
kacyjnych  podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ule ga podziałowi między spadkobier-
ców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z  tych spadkobierców, a  na-
stępnie  każdemu z  nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego pod legającej zalicze-
niu. 
§ 2. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z  chwili jej dokonania, a  według cen z  chwili działu spadku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 115 – Poz. 1360  
 
 § 21. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z  chwili otwarcia spadku, a  według cen 
z chwili działu spadku.  
§ 3. Przy zaliczaniu na schedę spadkową nie uwzględnia się pożytków przedmiotu darowizny lub zapisu windykacyjnego.  
Art. 1043.  Przepisy o  zaliczeniu darowizn na schedę spadkową stosuje się odpowiednio do poniesionych przez spad-
kodawcę na rzecz zstępnego kosztów wychowania oraz wykształcenia ogólnego i  zawodowego, o  ile koszty te przekraczają 
przeciętną miarę przyjętą w  danym środowisku.  
Art. 1044.  Na żądanie dwóch lub więcej spadkobierców sąd może wydzielić im schedy spadkowe w  całości lub w  części  
w taki sposób, że przyzna im pewien przedmiot lub pewne przedmioty należące do spadku jako współwłasność w  określo-
nych częściach ułamkowych.  
Art. 1045.  Uchylenie się od skutków prawnych umowy o  dział spadku zawartej pod wpływem błędu może nast ąpić 
tylko wtedy, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy.  
Art. 1046.  Po dokonaniu działu spadku spadkobiercy są wzajemnie obowiązani do rękojmi za wady fizyczne i  prawne  
według przepisów o  rękojmi przy sprzedaży. Rękojmia co do wierzytelności spadkowych rozciąga się także na wypłacalność 
dłużnika.  
TYTUŁ IX  
Umowy dotyczące spadku  
Art. 1047.  Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w  tytule niniejszym umowa o  spadek po osobie żyjącej jest nie-
ważna.  
Art. 1048.  Spadkobierca usta wowy może przez umowę z  przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. 
Umowa taka powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego.  
Art. 1049.  § 1. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się 
inaczej . 
§ 2. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedzicze-
nia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.  
Art. 1050.  Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł s ię dziedziczenia, 
a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego.  
Art. 1051.  Spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w  całości lub w  części. To samo dotyczy zbycia 
udziału spadkowego.  
Art. 1052.  § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi 
spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły.  
§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej spadek następuje w  wykonaniu zobowiązania wynikająceg o z uprzednio za-
wartej umowy zobowiązującej do zbycia spadku, ważność umowy przenoszącej spadek zależy od istnienia tego zobowiązania.  
§ 3. Umowa zobowiązująca do zbycia spadku powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy 
przenoszą cej spadek, która zostaje zawarta w  celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku.  
Art. 1053.  Nabywca spadku wstępuje w  prawa i  obowiązki spadkobiercy.  
Art. 1054.  § 1. Zbywca spadku zobowiązany jest do wydania tego, co wskutek zbycia,  utraty lub uszkodzenia przed-
miotów należących do spadku zostało uzyskane w  zamian tych przedmiotów albo jako naprawienie szkody, a  jeżeli zbycie 
spadku było odpłatne, także do wyrównania ubytku wartości powstałego przez zużycie lub rozporządzenie nieodpła tne 
przedmiotami należącymi do spadku.  
§ 2. Zbywca może żądać od nabywcy zwrotu wydatków i  nakładów poczynionych na spadek.  
Art. 1055.  § 1. Nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe w  tym samym zakresie co zbywca. 
Ich odpowiedzialność względ em wierzycieli jest solidarna.  
§ 2. W braku odmiennej umowy nabywca ponosi względem zbywcy odpowiedzialność za to, że wierzyciele nie będą 
od niego żądali spełnienia świadczeń na zaspokojenie długów spadkowych.  
Art. 1056.  W razie zbycia spadku spadkobierca  nie ponosi odpowiedzialności z  tytułu rękojmi za wady fizyczne 
i prawne poszczególnych przedmiotów należących do spadku.  
Art. 1057.  Korzyści i  ciężary związane z  przedmiotami należącymi do spadku, jak również niebezpieczeństwo ich 
przypadkowej utraty lub uszkodzenia przechodzą na nabywcę z  chwilą zawarcia umowy o  zbycie spadku, chyba że umó-
wiono się inaczej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 116 – Poz. 1360  
 
 TYTUŁ X  
Przepisy szczególne o  dziedziczeniu gospodarstw rolnych  
Art. 1058.  Do dziedziczenia z  ustawy gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o  powierzchni przekraczającej 
1 ha stosuje się przepisy tytułów poprzedzających księgi niniejszej ze zmianami wynikającymi z  przepisów poniższych.  
Art. 1059.21) Spadkobiercy dziedziczą z  ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w  chwili otwarcia spadku:  
1) stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo  
2) mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo  
3) są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo  
4) są trwale niezdolni do pracy.  
Art. 1060.22) W grani cach określonych  w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w  chwili otwarcia spadku od powia-
dają warunkom przewidzianym  w art. 1059 pkt  1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka 
nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku war unków przewidzianych  w art. 1059. Przepis ten stosuje się odpowiednio 
do dalszych zstępnych.  
Art. 1061.  (uchylony)  
Art. 1062.23) § 1. Rodzeństwo spadkodawcy, które w  chwili otwarcia spadku odpowiada warunkom przewidzianym  
w art. 1059 pkt  1 i 2, dziedziczy gospodarstwo rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy nie mogą gospodarstwa dzie-
dziczyć dla braku warunków przewidzianych  w art. 1059 lub w  art. 1060.  
§ 2. W granicach określonych  w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które w  chwili otwarc ia spadku odpowiadają 
warunkom przewidzianym  w art. 1059 pkt  1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie 
mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych  w art. 1059 lub w  § 1 niniejszego artykułu.  
Przepis  ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.  
Art. 1063.  Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z  jego krewnych powołanych do dziedziczenia z  ustawy nie 
odpowiada warunkom przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnion ymi do dziedziczenia 
są wyłącznie osoby, które w  chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy 
na zasadach ogólnych.  
Art. 1064.24) Rozporządzenie Rady Ministrów określi, jakie przygotowanie zawodowe uważa się za przygotowanie 
zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, a  także wypadki, w  których pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do szkół 
uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, oraz zasady i  tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.  
Art. 1065.  (uchylony)  
Art. 1066.  (uchylony)  
Art. 1067.  § 1. Do zapisu, którego przedmiotem jest świadczenie pieniężne, stosuje się odpowiednio przepis  art. 216. 
§ 2. Jeżeli wykonanie zapisu prowadziłoby do podziału gospodarstwa rolnego lub wkładu gruntowego w  rolnicze j spół-
dzielni produkcyjnej, sprzecznego z  zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, spadkobierca zobowiązany do wykonania za-
pisu może żądać zamiany przedmiotu zapisu na świadczenie pieniężne.  
Art. 1068.  (uchylony)  
Art. 1069.  (uchylony)  
Art. 1070.  W razie pod ziału gospodarstwa rolnego, które należy do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o  po-
dziale gospodarstw rolnych przy zniesieniu współwłasności.  
 
21) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 31  stycznia 2001  r. sygn. akt P. 4/99  (Dz. U. poz.  91). 
22) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o  którym mo wa w  odnośniku 21. 
23) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału  Konstytucyjnego,  o którym mowa w  odnośniku 21. 
24) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od d nia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o  którym mo wa w  odnośniku 21. 
  
Dziennik  Ustaw  – 117 – Poz. 1360  
 
 Art. 10701. Do zbycia spadku lub części spadku lub udziału w  spadku obejmującym gospodarstwo rolne lub nierucho-
mość rolną w  rozumieniu przepisów ustawy, o  której mowa w  art. 166  § 3, stosuje się przepisy tej ustawy dotyczące zbycia 
nieruchomości rolnej.  
Art. 1071.  (uchylony)  
Art. 1072.  (uchylony)  
Art. 1073.  (uchylony)  
Art. 1074.  (uchylony)  
Art. 1075.  (uchy lony)  
Art. 1076.  (uchylony)  
Art. 1077.  (uchylony)  
Art. 1078.  (uchylony)  
Art. 1079.  Jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego spadek obejmuje inne przedmioty majątkowe, udziały spadkobierców 
w gospodarstwie rolnym zalicza się na poczet ich udziałów w  całości spadk u. 
Art. 1080.  (uchylony)  
Art. 1081.  Odpowiedzialność za długi spadkowe związane z  prowadzeniem gospodarstwa rolnego ponosi od chwili 
działu spadku spadkobierca, któremu to gospodarstwo przypadło, oraz spadkobiercy otrzymujący od niego spłaty. Każdy 
z tych spadkobierców ponosi odpowiedzialność w  stosunku do wartości otrzymanego udziału. Odpowiedzialność za inne 
długi ponoszą wszyscy spadkobiercy na zasadach ogólnych.  
Art. 1082.  Jeżeli do spadku należy gospodarstwo rolne, ustalenie zachowku następuje z  uwzglę dnieniem przepisów 
niniejszego tytułu, a  także odpowiednio  art. 216. 
Art. 1083.  (uchylony)  
Art. 1084.  (uchylony)  
Art. 1085.  (uchylony)  
Art. 1086.  Przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy do spadku należy wkład gruntowy 
w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, o  ile przepisy poniższe nie stanowią inaczej.  
Art. 1087.25) § 1. Należący do spadku wkład gruntowy w  rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą ci spośród 
spadkobierców, którzy w  chwili otwarcia spadku:  
1) są członk ami tej spółdzielni albo  
2) bądź są małoletni, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo  
3) są trwale niezdolni do pracy.  
§ 2. W braku spadkobierców określonych w  punkcie pierwszym paragrafu poprzedzającego wkład gruntowy w  rolni-
czej s półdzielni produkcyjnej dziedziczą również spadkobiercy, którzy pracują w  gospodarstwie rolnym spółdzielni albo 
w ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku zostaną członkami tej spółdzielni.  
§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających dotyczą również działki przyzagrodowej i  siedliskowej, jeżeli należą one do 
spadku.  
Art. 1088.  (uchylony)  
 
25) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego,  o którym mowa w  odnośn iku 21.