DZIENNIK USTAW
RZECZYPOSPOLITEJ  POLSKIEJWarszawa, dnia 26 listopada 2019 r.
Poz. 2311
OBWIESZCZENIE
MINISTRA INFRASTRUKTURY
z dnia 9 września 2019 r.
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury  
w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych  
oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach
1. Na podstawie  art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu  aktów normatywnych  i niektórych  innych 
aktów prawnych  (Dz. U. z 2019 r.  poz. 1461)  ogłasza się w załączniku  do niniejszego  obwieszczenia  jednolity  tekst rozpo-
rządzenia  Ministra  Infrastruktury  z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków 
i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego  i warunków  ich umieszczania  na drogach (Dz. U. 
poz. 2181), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych: 
1) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 28 marca 2008 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło -
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 413);
2) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 4 lipca 2008 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło -
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 813);
3) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 19 grudnia 2008 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło-  
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1596);
4) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2010 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło-  
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 411);
5) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 28 marca 2011 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło -
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 508);
6) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 3 czerwca 2011 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło -
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 702);
7) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 22 czerwca 2011 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło-  
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 772);
8) rozporządzeniem  Ministra  Transportu,  Budownictwa  i Gospodarki  Morskiej  z dnia 19 lipca 2013 r. zmieniającym 
rozporządzenie  w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń 
bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 891);
9) rozporządzeniem  Ministra Transportu,  Budownictwa  i Gospodarki  Morskiej  z dnia 23 września  2013 r. zmieniającym 
rozporządzenie  w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń 
bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1326);
Dziennik Ustaw  – 2 –   Poz. 2311 
10) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 listopada 2014 r. sygn. akt U 4/14 (Dz. U. poz. 1567);
11) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  i Rozwoju  z dnia 3 lipca 2015 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie 
szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu dro-
gowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1314);
12) rozporządzeniem  Ministra  Infrastruktury  i Budownictwa  z dnia 8 kwietnia  2016 r. zmieniającym  rozporządzenie 
w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa 
ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 647);
13) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  i Budownictwa  z dnia 24 maja 2017 r. zmieniającym  rozporządzenie  w spra-
wie szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu 
drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1062);
14) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 14 sierpnia 2018 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło-  
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1657);
15) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 24 kwietnia 2019 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło-  
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 880);
16) rozporządzeniem  Ministra Infrastruktury  z dnia 12 lipca 2019 r. zmieniającym  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło -
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1417).
2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje:
1) § 2 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 28 marca 2008 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło-  
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 413), który stanowi:
„§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.”;
2) § 2 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 4 lipca 2008 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło -
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 813), który stanowi:
„§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.”;
3) § 2 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 19 grudnia 2008 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie  szcze-
gółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowe-
go i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1596), który stanowi:
„§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.”;
4) § 2–4 rozporządzenia  Ministra  Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia  2010 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie 
szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu dro-
gowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 411), które stanowią:
„§ 2. Przepisów  niniejszego  rozporządzenia  nie stosuje się do urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego,  o któ-
rych mowa w pkt 7.1.  (drogowe  bariery ochronne)  załącznika  nr 4 do rozporządzenia,  o którym  mowa w § 1, umiesz -
czonych na drogach przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
§ 3. 1. Urządzenia  bezpieczeństwa  ruchu drogowego,  o których  mowa w pkt 7.1.  (drogowe  bariery ochronne)  za-
łącznika nr 4 do rozporządzenia,  o którym  mowa w § 1, stosowane  w organizacji  ruchu przed dniem wejścia w życie 
niniejszego  rozporządzenia,  w przypadku  mechanicznego  uszkodzenia  odcinka bariery zamontowanej  na drodze, uzu-
pełnia się elementami barier tego samego typu. 
2. Przepis  ust. 1 stosuje się odpowiednio  do projektów  organizacji  ruchu oraz projektów  sporządzonych  w zakre -
sie inwestycji  drogowych,  dla których przed dniem wejścia w życie niniejszego  rozporządzenia  zostało rozstrzygnięte 
postępowanie o udzielenie zamówienia na projekt, wykonawstwo lub projekt i wykonawstwo.
§ 4. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.”;
Dziennik Ustaw  – 3 –   Poz. 2311 
5) § 2 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 28 marca 2011 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło-  
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 508), który stanowi:
„§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”;
6) § 2 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 3 czerwca 2011 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie  szczegóło-  
wych warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 702), który stanowi:
„§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”;
7) § 2 i § 3 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 22 czerwca 2011 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie 
szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu dro-
gowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 772), które stanowią:
„§ 2. Stacjonarne  urządzenia  rejestrujące  i ich obudowy,  zainstalowane  w pasie drogowym  przed wejściem  w ży-
cie niniejszego  rozporządzenia,  które nie spełniają  określonych  w nim wymagań,  mogą być wykorzystywane  przez 
okres 36 miesięcy od dnia jego wejścia w życie.
§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.”;
8) § 2 i § 3 rozporządzenia  Ministra Transportu,  Budownictwa  i Gospodarki  Morskiej  z dnia 19 lipca 2013 r. zmieniają -
cego rozporządzenie  w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urzą-
dzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 891), które stanowią:
„§ 2. Znaki R-2 „szlak rowerowy  międzynarodowy”  i R-2a „zmiana kierunku  szlaku rowerowego  międzynarodo -
wego” umieszczone  w organizacji  ruchu na drogach przed dniem wejścia w życie niniejszego  rozporządzenia  mogą 
pozostać  w niej, zgodnie z przepisami  w sprawie  znaków i sygnałów  drogowych,  nie dłużej niż przez 5 lat od dnia 
ogłoszenia tych przepisów.
§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.”;
9) § 2 i § 3 rozporządzenia  Ministra Transportu,  Budownictwa  i Gospodarki  Morskiej  z dnia 23 września 2013 r. zmienia-
jącego rozporządzenie  w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urzą-
dzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1326), które stanowią:
„§ 2. Znaki D-44 „strefa parkowania”  i D-45 „koniec strefy parkowania”  stosowane  w organizacji  ruchu na dro-
gach przed dniem wejścia w życie rozporządzenia  uznaje się za równoważne  odpowiednio  znakom D-44 „strefa płat-
nego parkowania” i D-45 „koniec strefy płatnego parkowania.”.
§ 3. Rozporządzenie  wchodzi w życie po upływie 90 dni od dnia ogłoszenia,  z wyjątkiem  przepisów  § 1 pkt 1 
lit. b–d oraz pkt 2, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”;
10) § 2 i § 3 rozporządzenia  Ministra  Infrastruktury  i Rozwoju  z dnia 3 lipca 2015 r. zmieniającego  rozporządzenie 
w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa 
ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1314), które stanowią:
„§ 2. Znaki i sygnały drogowe niespełniające warunków określonych w § 1:
1) pkt 1 lit. f  niniejszego rozporządzenia w zakresie pkt 6.3.7.2 i 6.3.7.8,
2) pkt 2 lit. d  niniejszego rozporządzenia w zakresie pkt 5.2.4  i 5.2.9.3,
3) pkt 3 lit. a niniejszego rozporządzenia w zakresie pkt. 3.3.5.2 i 3.3.5.3
– zostaną zastąpione  znakami i sygnałami  drogowymi  spełniającymi  te warunki w terminie  do dnia 30 czerwca 2017 r.
§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.”;
11) § 2 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  i Budownictwa  z dnia 8 kwietnia  2016 r. zmieniającego  rozporządzenie 
w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa 
ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 647), który stanowi:
„§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”;
Dziennik Ustaw  – 4 –   Poz. 2311 
12) § 2 rozporządzenia  Ministra  Infrastruktury  i Budownictwa  z dnia 24 maja 2017 r. zmieniającego  rozporządzenie 
w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa 
ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1062), który stanowi:
„§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.”;
13) § 2 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 14 sierpnia 2018 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie  szcze-
gółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowe-
go i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1657), który stanowi:
„§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.”;
14) § 2 i § 3 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 24 kwietnia 2019 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie 
szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu dro-
gowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 880), które stanowią:
„§ 2. Znaki drogowe  niespełniające  warunków  określonych  w § 1 niniejszego  rozporządzenia  zostaną zastąpione 
znakami drogowymi spełniającymi te warunki w terminie do dnia 31 grudnia 2028 r.
§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”;
15) § 2 i § 3 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 12 lipca 2019 r. zmieniającego  rozporządzenie  w sprawie  szcze-
gółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowe-
go i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1417), które stanowią:
„§ 2. Znak D-51 „automatyczna  kontrola prędkości”  z tabliczką  z napisem  „Kontrola  średniej prędkości  na odcin-
ku …” zastępuje  się znakami D-51a „automatyczna  kontrola średniej prędkości”  i D-51b „koniec automatycznej  kon-
troli średniej prędkości” w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.
§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”.
Minister Infrastruktury: wz.  A. Bittel
Dziennik Ustaw  – 5 –   Poz. 2311 
Załącznik  do obwieszczenia  Ministra Infrastruktury 
z dnia 9 września 2019 r. (poz. 2311)
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA INFRASTRUKTURY1)
z dnia 3 lipca 2003 r.
w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych  
oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach
Na podstawie  art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym  (Dz. U. z 2018 r.  poz. 1990, 
z późń. zm.2)) zarządza się, co następuje:
§ 1. Szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowe-
go i warunki ich umieszczania na drogach dla:
1) znaków drogowych pionowych – określa załącznik nr 1 do  rozporządzenia;
2) znaków drogowych poziomych – określa załącznik nr 2 do  rozporządzenia;
3) sygnałów drogowych – określa załącznik nr 3 do rozporządzenia;
4) urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego – określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.
§ 2. 1. Dopuszcza  się umieszczanie  na drogach znaków drogowych  pionowych  wyprodukowanych  przed dniem wejścia 
w życie niniejszego  rozporządzenia,  które nie spełniają  określonych  w nim warunków,  nie dłużej jednak niż do dnia 
30 czerwca 2004 r.
2. Znaki,  o których  mowa w ust. 1,  zostaną zastąpione  znakami  spełniającymi  warunki niniejszego  rozporządzenia 
w terminie do dnia 31 grudnia 2010 r.
3. Znaki drogowe  poziome  niespełniające  warunków  określonych  niniejszym  rozporządzeniem,  umieszczone  na dro-
gach przed dniem jego wejścia w życie, zostaną zastąpione  znakami drogowymi  poziomymi  spełniającymi  warunki niniej -
szego rozporządzenia w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r.
4.3) Sygnały  drogowe  nadawane  przez sygnalizatory  niespełniające  warunków  określonych  niniejszym  rozporządze -
niem, umieszczone  na drogach przed dniem jego wejścia w życie, zostaną zastąpione  sygnalizatorami  spełniającymi  warun-
ki niniejszego rozporządzenia w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., z zastrzeżeniem ust. 7.
5. Dopuszcza  się umieszczanie  na drogach urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu drogowego  wyprodukowanych  przed dniem 
wejścia w życie niniejszego  rozporządzenia,  które nie spełniają  określonych  w nim warunków,  nie dłużej jednak niż do dnia 
30 czerwca 2004 r.
6.3) Urządzenia  bezpieczeństwa  ruchu drogowego,  o których  mowa w ust. 5, zostaną zastąpione  urządzeniami  spełniają -
cymi warunki niniejszego rozporządzenia w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., z zastrzeżeniem ust. 7.
7.4) Sygnalizatory  świetlne i urządzenia  bezpieczeństwa  ruchu drogowego  niespełniające  warunków  określonych  niniej -
szym rozporządzeniem,  umieszczone  na przejazdach  kolejowych  przed dniem jego wejścia w życie,  zostaną zastąpione 
sygnalizatorami  i urządzeniami  bezpieczeństwa  ruchu drogowego  spełniającymi  warunki niniejszego  rozporządzenia  w ter-
minie do dnia 31 grudnia 2011 r.
§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia5).
1) Minister Infrastruktury  kieruje działem administracji  rządowej  – transport,  na podstawie  § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia  Prezesa Rady 
Ministrów z dnia 11 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. poz. 101 i 176).
2) Zmiany tekstu jednolitego  wymienionej  ustawy zostały ogłoszone  w Dz. U.  z 2018 r. poz. 2244  i 2322 oraz z 2019 r. poz. 53, 60, 730, 
752, 870, 1123, 1180,1466, 1501, 1556, 1579, 1818, 2020 i 2202.
3) Ze zmianą wprowadzoną  przez § 1 pkt 1 rozporządzenia  Ministra Infrastruktury  z dnia 19 grudnia 2008 r. zmieniającego  rozporzą-
dzenie w sprawie  szczegółowych  warunków  technicznych  dla znaków i sygnałów  drogowych  oraz urządzeń  bezpieczeństwa  ruchu 
drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1596), które weszło w życie z dniem 30 grudnia 2008 r.
4) Dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.
5) Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 23 grudnia 2003 r.
Dziennik Ustaw  – 6 –   Poz. 2311 Załączniki do rozporządzenia  
Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r.  
 
Załącznik nr 1 
 
SZCZEGÓŁOWE WARUNKI TECHNICZNE DLA ZNAKÓW DROGOWYCH  
PIONOWYCH I WARUNKI ICH UMIESZCZANIA NA DROGACH 
 
1. Warunki techniczne umieszczania znaków drogowych  
 
1.1.6) Przepisy ogólne 
 
Przepisy załącznika stosuje się do znaków drogowych  pionowych umieszczanych na drogach 
twardych.  
Na drogach gruntowych stosuje się:  
– znaki kierunku i miejscowości (drogowskazy, znaki miejscowości),  
– inne znaki w sytuacjach, gdy jest to niezbędne dl a bezpieczeństwa ruchu drogowego 
(oznakowanie przejazdów kolejowych, częściowe lub c ałkowite zamknięcia drogi).  
Dopuszcza się stosowanie na tych drogach znaków szl aków rowerowych. 
Załącznik określa dla znaków i tabliczek:  – wielkość, wymiar i widoczność znaków,  
– barwy i odblaskowość,  
– liternictwo i stosowane napisy,  
– zasady doboru typu folii na lica znaków w zależno ści od lokalizacji znaku,  
– zasady umieszczania znaków na drodze,  – wzory barwne,  
– konstrukcje znaków.  
Użyte w załączniku określenia oznaczają:  
                                                 
6) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 rozporządzen ia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki 
Morskiej z dnia 19 lipca 2013 r. zmieniającego rozp orządzenie w sprawie szczegółowych warunków 
technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz u rządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego  
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz.  891), które weszło w życie z dniem 14 sierpnia 
2013 r. Załączniki  do rozporządzenia  Ministra Infrastruktury 
z dnia 3 lipca 2003 r.
Załącznik nr 1
Dziennik Ustaw  – 7 –   Poz. 2311 – 2 – 
a)  kategoria znaków – znaki odpowiadające podziało wi literowemu od A do W, zawartemu 
w rozporządzeniu w sprawie znaków i sygnałów drogow ych, np. kategoria B – znaki 
zakazu,  
b)  grupa znaków – należy rozumieć znaki należące do grupy wielkości określonej w 
załączniku, np. grupa znaków wielkich,  
c)  odmiana znaku:  
– mutacje znaków o analogicznej treści, np. odmiany  znaku F-8 „objazd w związku 
z zamknięciem drogi”, F-9 „znak prowadzący na drodz e objazdowej”, F-21 „ruch 
skierowany na sąsiednią jezdnię”, F-22 „ograniczenia na pasie ruchu”,  
–  modułowe odmiany znaków kategorii F, w zależnośc i od liczby pasów ruchu,  
–   te same znaki, których znaczenie precyzują symbole lub napisy umieszczone na 
nich lub pod nimi, np. odmiany znaku B-35 „zakaz po stoju” z różnymi napisami.  
 
1.2. Wielkości, wymiary i widoczność znaków  
 
1.2.1.7) Wielkości i wymiary 
 
Stosuje się pięć grup wielkości znaków: ostrzegawcz ych, zakazu, nakazu, informacyjnych 
oraz kierunku i miejscowości:  
a)  znaki wielkie (W)  
– na autostradach, umieszczane przy jezdniach główn ych,  
b)  znaki duże (D):  
–  na drogach ekspresowych, umieszczane przy jezdniach głównych,  –  na drogach dwujezdniowych poza obszarem zabudowa nym,  
– na drogach dwujezdniowych w obszarze zabudowanym,  na których dopuszczalna 
prędkość jest większa niż 60 km/h,  
c)  znaki średnie (S):  
– na łącznicach i jezdniach innych niż jezdnie głów ne autostrad i dróg ekspresowych,  
– na drogach dwujezdniowych w obszarze zabudowanym,  na których dopuszczalna 
prędkość jest mniejsza lub równa 60 km/h, 
– na jednojezdniowych drogach krajowych i wojewódzk ich,  
                                                 
7) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a tiret  pierwsze rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju 
z dnia 3 lipca 2015 r. zmieniającego rozporządzenie  w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla 
znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpiecze ństwa ruchu drogowego i warunków ich 
umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1314), które w eszło w życie z dniem 8 października 2015 r.  
Dziennik Ustaw  – 8 –   Poz. 2311 – 3 – 
– na drogach powiatowych, z wyjątkiem drogowskazów tablicowych,  
d)  znaki małe (M):  
– na drogach gminnych,  
– drogowskazy tablicowe na drogach powiatowych,  
e)  znaki mini (MI):  
–  na słupkach przeszkodowych i tablicach kierujący ch,  
– na drogach w obszarze zabudowanym, gdy warunki dr ogowe nie pozwalają na 
stosowanie znaków większych lub zastosowanie większ ych znaków pogorszyłoby 
warunki widoczności pieszych na przejściach dla pie szych lub rowerzystów na 
przejazdach dla rowerzystów,  
– na wąskich ulicach o zabytkowej zabudowie, – na drogach położonych w strefie zamieszkania oraz  strefie ograniczonej prędkości 
do 30 km/h, 
– na drogach jednokierunkowych, na których dopuszcz ono dwukierunkowy ruch 
rowerów i wózków rowerowych, dla kierunku ruchu prz eciwnego niż określony 
znakiem D-3, 
– na drogach dla rowerów, drogach dla rowerów i pie szych oraz drogach dla 
pieszych – w przypadku znaków przeznaczonych wyłącz nie dla kierujących 
rowerem i pieszych; dopuszcza się w zależności od w arunków widoczności 
stosowanie znaków na tych drogach w grupach wielkości obowiązujących na danej 
drodze.  
Przy oznakowaniu robót prowadzonych w pasie drogowy m stosuje się znaki o jedną grupę 
wielkości wyższą niż stosowane na danym odcinku dro gi (z wyjątkiem robót prowadzonych 
w pasie drogowym autostrad, gdzie stosuje się znaki wielkie).  Znaki A-7, B-20 powinny mieć taką samą grupę wielko ści jak znaki na drodze z 
pierwszeństwem przejazdu, jednak nie mniejszą niż g rupa wielkości znaków średnich. 
Wymogu tego nie stosuje się w przypadku znaków umie szczonych na drogach dla rowerów. 
Znaki nakazu C-9, C-10, C-11, w zależności od warun ków widoczności, mogą być stosowane 
w grupach wielkości niższych niż obowiązujące na da nej drodze.  
Jeżeli w opisach szczegółowych wymiary znaków lub tabliczek nie są podane w zależności od grupy wielkości znaków, wówczas ten znak występu je tylko w jednej wielkości, 
przedstawionej na rysunkach w pkt 9.  
Dziennik Ustaw  – 9 –   Poz. 2311 – 4 – 
W zależności od wielkości znaków podstawowe wymiary  dla znaków kategorii A, B, C i D 
podane są w tabeli 1.1.  
Wielkości te nie dotyczą znaków stosowanych w związ ku z zabezpieczeniem miejsca 
zdarzenia drogowego.  
Odstępstwa od podanych w tabeli 1.1 wymiarów został y określone w opisach szczegółowych 
znaków. Wymiary znaków kategorii E zależą od przyję tej wysokości pisma, rodzaju i 
wielkości symboli oraz długości i liczby nazw miejs cowości na nich umieszczanych, zgodnie 
z zasadami podanymi w opisach szczegółowych znaków.  Wymiary znaków kategorii F, G i 
tabliczek T oraz szczegółowe wymiary wszystkich zna ków podane są w opisach 
szczegółowych.  
 
TABELA 1.1. PODSTAWOWE WYMIARY ZNAKÓW KATEGORII A, B, C I D 
(WYMIARY PODANO W MM)  
 
 
Grupy 
znaków    
Symbol Kategorie znaków 
A 
ostrzegawcze B  
zakazu C  
nakazu D  
informacyjne 
długość boku średnica długość 
podstawy wysokość  
(n = 0, 1, 2) 
wielkie W 1200 1000 1200 1200+300 n 
duże D 1050 900 900 900+225 n 
średnie S 900 800 600 600+150 n 
małe M 750 600 600 600+150 n 
mini MI 600 400 400 400+100 n 
 
1.2.2. Widoczność znaków 
 
Dla zapewnienia widoczności znaku z odległości pozw alającej kierującemu pojazdem jego 
spostrzeżenie, odczytanie i prawidłową reakcję, do wykonania lic znaków należy stosować 
materiały odblaskowe. Typy materiałów odblaskowych do stosowania w zależności od 
miejsca ich lokalizacji i klasy drogi przedstawiono  w tabeli 1.2.  
Dziennik Ustaw  – 10 –  Poz. 2311 – 5 – 
Tabela 1.2. Typy folii odblaskowej użytej na lica z naków w zależności od lokalizacji znaku drogowego –     
     wymagania minimalne 
 
  (*) W przypadku znaków A-7, B-2, B-20, D-6, D-6a, D-6b  obowiązuje stosowanie folii odblaskowych typu 2. 
Dla znaków szlaków rowerowych oraz znaków dla kieru jących pojazdami wojskowymi dopuszcza się 
stosowanie folii odblaskowych typu 1 na wszystkich drogach. 
 
Do wykonywania lic znaków stosowanych do oznakowani a robót prowadzonych w pasie 
drogowym stosuje się folię odblaskową typu 2 lub fo lię pryzmatyczną.  
Do wykonywania lic znaków umieszczanych nad jezdnią  na autostradach i drogach 
ekspresowych stosuje się folię pryzmatyczną. Zaleca  się stosowanie folii pryzmatycznej do 
wykonywania lic tablic przeddrogowskazowych i drogo wskazów umieszczanych obok jezdni 
na autostradach i drogach ekspresowych oraz znaków umieszczanych nad jezdnią na drogach 
krajowych i wojewódzkich.  
Odwrotna strona tarczy znaku i tabliczki, jeżeli ni e jest wykorzystana do umieszczenia znaku 
dla jadących z przeciwnego kierunku, powinna mieć b arwę szarą. Na odwrotnej stronie tarczy 
znaku należy umieścić informacje zawierające dane i dentyfikujące producenta znaku, typ 
folii odblaskowej użytej do wykonania lica znaku, miesiąc i rok produkcji znaku. Dopuszcza 
się stosowanie folii pryzmatycznej odblaskowo-fluor escencyjnej żółto-zielonej lub 
pomarańczowej do wykonania lic znaków odblaskowych: A-10, A-14, A-17 i A-30 oraz 
tabliczki T-27 zlokalizowanych w miejscach szczegól nie niebezpiecznych bądź o dużej 
wypadkowości. Dopuszcza się wykonywanie lic znaków D - 6 ,  D - 6 a  i  D - 6 b  n a  t l e  f o l i i  
pryzmatycznej odblaskowo-fluorescencyjnej żółto-zie lonej lub pomarańczowej.  
 
1.3. Barwa i odblaskowość znaków  
 
1.3.1. Barwa 
 
Lica znaków drogowych powinny spełniać wymagania fo tometryczne i kolorymetryczne w 
zakresie odblaskowości i barwy. Wartości współrzędn ych chromatyczności (x, y) 
Dziennik Ustaw  – 11 –  Poz. 2311 – 6 – 
wyznaczających punkty narożne pól tolerancji barwny ch dla poszczególnych typów folii 
odblaskowych i nieodblaskowych oraz powłok kryjącyc h wraz z wartościami 
współczynników luminancji β dla znaków nowych zostały podane w tabelach 1.3 i 1.4.  
 
Tabela 1.3. Minimalne wartości współczynnika lumina ncji ß oraz wartości współrzędnych chromatyczności (x, 
      y) punktów narożnych pól tolerancji barw dla folii odblaskowych typu 1 i 2 
 
 
 
Barwa lica znaku  
Współrzędne punktów narożnych Minimalne wartości 
współczynnika 
luminancji ß 
1 2 3 4 folia typu 
1 folia 
typu 2 
Biała x 0,355 0,305 0,285 0,335 0,35 0,27 
y 0,355 0,305 0,325 0,375 
Żółta x 0,545 0,487 0,427 0,465 0,27 0,16 
y 0,454 0,423 0,483 0,534 
Czerwona x 0,735 0,674 0,569 0,655 0,05 0,03 
y 0,265 0,236 0,341 0,345 
Zielona x 0,007 0,248 0,177 0,026 0,04 0,03 
y 0,703 0,409 0,362 0,399 
Niebieska x 0,078 0,150 0,210 0,137 0,01 0,01 
y 0,171 0,220 0,160 0,038 
Pomarańczowa x 0,610 0,535 0,506 0,570 0,15 0,14 
y 0,390 0,375 0,404 0,429 
Brązowa x 0,455 0,523 0,479 0,558 0,03 0,03 
y 0,397 0,429 0,373 0,394 
Szara x 0,350 0,300 0,285 0,335 0,12 0,12 
y 0,360 0,310 0,325 0,375 
Uwaga: Pomiary przeprowadzone sferycznym spektrokol orytmetrem w geometrii pomiaru 45°/0° dla 2°    
   obserwatora, przy zastosowaniu standardowego, po lichromatycznego źródła światła CIE D65     
   (zdefiniowanego w publikacji CIE nr 15. 2-1986).   
 
Tabela 1.4. Wartości współrzędnych chromatyczności (x, y) punktów narożnych pól tolerancji barw i      
      współczynnika luminancji ß dla powłok kryjący ch 
 
Barwa lica znaku Współrzędne chromatyczności punktó w 
narożnych pól tolerancji barw Wartości 
współczynnika 
luminancji ß 
1 2 3 4 min.  max. 
Szara x 0,305 0,350 0,340 0,295 0,08 0,10 
y 0,315 0,360 0,370 0,325 
Czarna x 0,300 0,385 0,345 0,360 – ≤  0,02 
y 0,270 0,335 0,395 0,310 
 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 12 –  Poz. 2311 – 7 – 
Tabela 1.5. Minimalne wartości gęstości powierzchni owej współczynnika odblasku R' w [cd/lx/m2] dla lic   
      znaków wykonanych z folii odblaskowej typu 1 mierzone dla standardowego źródła światła CIE  
      typu A 
 
 
 
Tabela 1.6. Minimalne wartości gęstości powierzchni owej współczynnika odblasku R' w [cd/lx/m2] dla lic    
      znaków wykonanych z folii odblaskowej typu 2 mierzone dla standardowego źródła światła CIE  
       typu A 
 
 
 
 
 
 
 
   
 
 
  
 
  
 
Dziennik Ustaw  – 13 –  Poz. 2311 – 8 – 
Tabela 1.7. Minimalne wartości gęstości powierzchni owej współczynnika odblasku R' w [cd/lx/m2] dla lic    
      odblaskowych znaków używanych w całym okresie  ich gwarantowanej trwałości 
 
 
  
Barwa lica znaku T y p  o d b l a s k o w o ś c i  /  w a r t o ś ć  R' 
Kąt obserwacji α = 0,20°  
Kąt oświetlenia ß 1° = 5° (ß 2=0°)  
Kąt obrotu ε = 0° 
typ 1 typ 2 
do 3 lat do 7 lat do 5 lat do 10 lat 
Biała 40 25 144 126 
Żółta 28 17 97 84 
Czerwona 8 5 20 17 
Zielona    5,6 3 16 15 
Niebieska    1,6 1 11 10 
Pomarańczowa 16 10 52 45 
Brązowa    0,4    0,3 6 5 
Szara 24 15 72 63 
 
1.3.2. Odblaskowość znaków 
 
Minimalne wartości gęstości powierzchniowej współcz ynnika odblasku dla folii 
odblaskowych typu 1 i 2 naniesionych na lica znaków  nowych zostały określone w tabelach 
1.5 i 1.6.  Dla folii pryzmatycznych obowiązują wymagania jak d la folii typu 2.  
Szczegółowe wymagania techniczne dla poszczególnych rodzajów folii są określone w aprobatach technicznych.  
Folie odblaskowe wszystkich typów użyte do wykonani a lic znaków powinny spełniać 
odpowiednio wymagania podane w tabelach 1.3, 1.5 i 1.6, a powłoki kryjące powinny 
spełniać odpowiednio wymagania określone w tabeli 1 .4.  
W zależności od typu folii odblaskowej użytej do wy konania lica znaku wymagane 
współczynniki odblasku R' dla znaków używanych w całym okresie ich gwarantow anej 
trwałości zostały określone w tabeli 1.7.  
Dziennik Ustaw  – 14 –  Poz. 2311 – 9 – 
1.4. Liternictwo znaków drogowych pionowych 
 
1.4.1. Zasady ogólne 
 
Wszelkie napisy na znakach, tabliczkach do znaków o raz na tablicach umieszczonych dla 
potrzeb ruchu drogowego wykonuje się literami i cyf rami odpowiadającymi wzorom 
podanym w punkcie 1.4.3, z wyjątkiem napisów umiesz czonych na licach znaków kierunku i 
miejscowości wykonanych z folii pryzmatycznych, w g rupie wielkości „wielkie”, a w 
szczególności tablic E-1a I, E-1a II, E-2c, E-2d, E -14a i E-20, zlokalizowanych na 
autostradzie. Dla lic wyżej wymienionych znaków wyk onanych z folii pryzmatycznych 
należy zastosować niżej wymienione korekty wymiarów  podanych w tabelach 1.8 i 1.10 
oraz w punkcie 1.4.3:  
a)  dla białych liter i cyfr o wysokości 420 mm nal eży przyjąć odstęp między literami i 
cyframi: o = 1,5 gr + 0,2 (1,5 gr) = 1,8 gr = 126 m m zamiast 105 mm,  
b)  dla białych liter i cyfr o wysokości 348 mm nal eży przyjąć odstęp między literami i 
cyframi: o = 1,5 gr + 0,2 (1,5 gr) = 1,8 gr = 104,4  mm zamiast 87 mm,  
c)  dla niebieskich liter i cyfr o wysokości 348 mm , umieszczanych na białym tle, należy 
przyjąć:  
– grubość elementów  
gr = 1/6 d + 0,15 (1/6 d) = 66,7 mm  
zamiast 58 mm,  
– odstęp pomiędzy literami 
o = 1,5 gr + 0,2 (1,5 gr) = 1,8 gr = 104,4 mm  
zamiast 87 mm.  
Napisy sporządza się małymi literami. Do rozpoczyna nia napisów i nazw miejscowości 
stosuje się duże litery, z wyjątkami podanymi na wz orach znaków, których dotyczą. Przy 
nazwach długich lub złożonych dopuszcza się stosowa nie skrótów, np. Ostrów Wlkp. zamiast 
Ostrów Wielkopolski.  
Cyfry wykonuje się w wysokości liter dużych, z wyją tkami określonymi w opisach 
szczegółowych. Odstępy między literami w wyrazie or az pomiędzy cyframi są odmierzane na 
linii odmierzania odstępów.  
Podstawową jednostką w systemie jest grubość elemen tów liter i cyfr oznaczona jako 
jednostka grubości „gr”.  
Dziennik Ustaw  – 15 –  Poz. 2311 – 10 – 
Wszystkie inne elementy liter i cyfr oraz zestawion ych z nich wyrazów i napisów podawane 
są w jednostkach grubości „gr” w sposób następujący :  
– wysokość liter dużych i cyfr d = 6 gr,  
– zasadnicza wysokość liter małych m = 4 gr,  
– wysokość wiersza pisma w = 8 gr,  
– minimalna odległość między wierszami, tzw. interl inia i = 2 gr,  
– wysokość pasa pisma p = w + i = 10 gr.  
 
1.4.2. Zasady tworzenia napisów 
 
Litery i cyfry o odpowiedniej konstrukcji mają swoje stałe „punkty odmierzania odstępów” 
położone na „linii odmierzania odstępów”. Linia ta przebiega na wysokości 1 gr = 1/6 
wysokości liter dużych „d”.  
Odstęp międzyliterowy i między cyframi zawarty międ zy punktami odmierzania odstępów 
wynosi „o” = 1,5 gr. Jednak dla napisów wykonywanyc h z folii odblaskowej pryzmatycznej 
za odstęp międzyliterowy i między cyframi należy pr zyjąć „o” = 1,8 gr. Odstęp 
międzywyrazowy wynosi h = 3 o = 4,5 gr. Minimalny o dstęp między wyrazem a liczbą 
kilometrów wynosi x = min. 3 o = 4,5 gr.  
Niektóre litery i cyfry mają linie korekcyjne, któr e są oznaczone na ich rysunkach 
konstrukcyjnych przez „k”.  Wykaz liter i cyfr z liniami korekcyjnymi przestawi ono na rys. 1.4.2.  
Zestawienie szerokości liter, cyfr, znaków specjaln ych i odstępów podano w tabeli 1.10 lit.  
a–d.  
Działanie systemu jest jednakowo sprawne przy każde j wielkości liter tego samego typu ze 
względu na proporcjonalność powiększenia.  Zestawienie wielkości liter używanych do wykonywania napisów podane jest w tabeli 1.8.  
Grupy wielkości liter i cyfr stosowanych na znakach  kierunku i miejscowości podano w tabeli 
1.9, a dla pozostałych kategorii znaków w opisach s zczegółowych. Przykładowe obliczenia 
długości napisu „Łącko” przedstawiono w tabeli 1.10  lit. e. Długość napisu o wysokości 210 
mm (gr = 35 mm) wynosi: 21,99 x 35 = 769,65 mm ∼ 77 cm (bez odstępów od obwódki).  
Odstęp poziomy między napisem a obwódką powinien wy nosić co najmniej 2 gr, zaś odstęp 
pionowy między pasem pisma a górną obwódką powinien  być nie mniejszy niż wielkość 
interlinii dla tego pasa pisma. Dolny pas pisma może przylegać bezpośrednio do dolnej 
obwódki.  
Dziennik Ustaw  – 16 –  Poz. 2311 – 11 – 
Na znakach i tabliczkach stosuje się słownictwo okr eślone w załączniku w opisach 
szczegółowych znaków. Informacje słowne należy jedn ak stosować w tych przypadkach, w 
których przekazanie informacji za pomocą symboli określonych w załączniku jest 
niedostateczne (może budzić wątpliwości).  
 
Tabela 1.8. Wielkość liter i cyfr stosowanych na zn akach (mm)  
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 17 –  Poz. 2311 – 12 – 
 
Dziennik Ustaw  – 18 –  Poz. 2311 – 13 – 
Tabela 1.10. Zestawienie szerokości liter, cyfr, zn aków specjalnych i odstępów mierzonych między punkt a m i    
     odmierzania:  
 
a) dla liter 
 
Szerokości liter w jednostkach „gr” 
Litery 
duże Szerokość  Litery 
duże Szerokość Litery 
małe Szerokość Litery 
małe Szerokość 
A 
B 4,34 
3,87 M  
N  5,85 4,75 a 
b 3,75 3,75 m 
n 5,50 3,50 
C 
D 4,00 4,50 O 
P  5,00 3,00 c 
d 2,87 3,75 o p 3,75 3,75 
E  
F 3,00  2,50 R  
S  3,87  3,50 e 
f 3,40  1,50 r  
s 1,50  2,00 
G 4,80  T  2,00  g  3,75 t 1,75  
H 
l 4,50 1,00 U  
V  3,50 3,00 h 
i 3,50 1,00 u v 3,25 2,50 
J 
K 2,37 3,75 W  
Y  5,50 2,50 j 
k 1,00 2,87 w  
y  4,50 2,50 
L 2,75 Z  3,00 l 1,00 z 2,25 
Ł 2,75 – – ł 1,75 – – 
   
b) dla cyfr  
 
Szerokości cyfr w jednostkach „gr” 
Cyfry Szerokość 
1 1,50 
2 3,25 
3 3,50 
4  3,25 
5  3,37 
6 3,50 
7 2,25 
8 4,00 
9 3,25 
0 3,40 
 
c) dla znaków specjalnych         
 
 
 Szerokość znaków specjalnych w 
jednostkach „gr” 
łącznik 2,0 
nawias otwarty 0,5 
nawias zamknięty 0,5 
przecinek 1,0 
kropka 1,0 
wykrzyknik 1,5 
Dziennik Ustaw  – 19 –  Poz. 2311 – 14 – 
d) dla odstępów 
 
 
    
 
e) przykład obliczenia długości napisu „Łącko” 
 
Litera Odstęp Szerokość między 
punktami odmierzania 
Ł   2,75 
  1 odstęp 1,50 
ą   3,75 
  1 odstęp 1,50 
c   2,87 
  1 odstęp 1,50 
k   2,87 
  1 odstęp 1,50 
o   3,75 
Razem 21,99 
 
 Szerokość odstępów między literami i cyframi  
w jednostkach „gr” 
1 odstęp 
2 odstępy 
3 odstępy 1,5 3,0 4,5 
Dziennik Ustaw  – 20 –  Poz. 2311 – 15 – 
 
 
Rys. 1.4.1. Sposób zestawienia napisu 
 
 
 
 
Rys. 1.4.2. Wykaz liter i cyfr, w których występują  linie korekcyjne 
 
Dziennik Ustaw  – 21 –  Poz. 2311 – 16 – 
1.4.3. Zestawienie liter i cyfr do kopiowania 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 22 –  Poz. 2311 – 17 – 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 23 –  Poz. 2311 – 18 – 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 24 –  Poz. 2311 – 19 – 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 25 –  Poz. 2311 
– 20 – 
 
 
 
 
   
Dziennik Ustaw  – 26 –  Poz. 2311 – 21 – 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 27 –  Poz. 2311 – 22 – 
 
 
1.5. Umieszczanie znaków  
 
1.5.1. Zasady ogólne 
 
Znaki umieszcza się:  
Dziennik Ustaw  – 28 –  Poz. 2311 – 23 – 
1)  po prawej stronie jezdni lub nad jezdnią, jeżel i dotyczą jadących wszystkimi pasami ruchu; 
2)  nad poszczególnymi pasami ruchu, jeżeli dotyczą  jadących tylko tymi pasami ruchu;  
3)  po lewej stronie jezdni:  
a)  samodzielnie, jeżeli dopuszczają to przepisy rozporządzenia w sprawie znaków i 
sygnałów drogowych,  
b) jako powtórzenie znaków umieszczonych po prawej stronie na drogach 
dwujezdniowych, których jezdnie posiadają więcej ni ż jeden pas ruchu, przy czym 
jako obowiązkowe dotyczy to znaków kategorii A, B ( z wyjątkiem znaków B-35 
do B-38), G oraz znaków D-6, D-6a, D-6b,  
c)  na drodze jednokierunkowej, przy czym jako obow iązkowe dotyczy to znaków D-
6, D-6a, D-6b oraz znaków kategorii G;  
4)  na jezdni, jeżeli droga jest zamknięta dla ruch u lub ruch na niej jest ograniczony;  
5)  na wysepkach w obrębie skrzyżowań, jeżeli znak nakazu wskazuje obowiązek jazdy w 
określonym kierunku;  
6)8)  na drogach dla rowerów. 
Jeżeli znak po lewej stronie jezdni jest powtórzeni em znaku umieszczonego po prawej 
stronie, to powinien znajdować się w tym samym prze kroju poprzecznym drogi, chyba że 
warunki lokalne to uniemożliwiają lub przepisy załą cznika stanowią inaczej.  
 
1.5.2.9) Sposób umieszczania znaków 
 
Znaki umocowuje się na bezpiecznych konstrukcjach w sporczych, wykonanych z materiałów 
trwałych. Nie wykonuje się z betonu tych części kon strukcji wsporczych, które wystają 
powyżej poziomu gruntu więcej niż 0,15 m. Konstrukc je wsporcze powinny posiadać 
aprobaty techniczne i certyfikaty potwierdzające zg odność z Polską Normą dotyczącą 
bezpieczeństwa konstrukcji wsporczych. Dopuszcza się też umieszczanie znaków z 
wykorzystywaniem słupów linii telekomunikacyjnych, latarń, słupów trakcyjnych i masztów 
sygnalizatorów oraz ścian budynków i elementów kons trukcyjnych obiektów inżynierskich.  
Następny znak powinien być umieszczony za poprzedza jącym w odległości co najmniej:  
– 50 m na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej  90 km/h,  
– 20 m na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej  60 km/h,  
– 10 m na pozostałych drogach. 
                                                 
8) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. a tiret drugie rozporz ądzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
9) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a tiret  trzecie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 29 –  Poz. 2311 – 24 – 
Jeżeli ze względu na warunki lokalne istnieje konie czność zastosowania dwóch lub trzech 
znaków na jednym słupku lub wysięgniku, można je umieszczać w układzie pionowym lub 
poziomym.  
Dopuszczalne sposoby rozmieszczenia znaków przedsta wiono na rysunkach: 1.5.1–1.5.4.  
Tarcze znaków powinny być odchylone w poziomie od linii prostopadłej do osi jezdni. 
Odchylenie tarczy znaków powinno wynosić około 5° w  kierunku jezdni. Jeśli znaki 
umieszczone są na łukach poziomych, odchylenie tarc zy znaku należy skorygować zależnie 
od wielkości promienia oraz od jego kierunku.  
Zasady odchylenia tarczy znaku przedstawiono na rys . 1.5.5. 
 
 
 
Rys. 1.5.1. Sposoby umieszczania dwóch znaków w ukł adzie pionowym 
  
 
 Rys. 1.5.2. Sposoby umieszczania dwóch znaków w ukł adzie poziomym 
 
 
Łącznie ze znakiem A-7 może być umieszczony na tym samym słupku tylko jeden znak 
ostrzegawczy albo znak zakazu albo znak nakazu albo  znak informacyjny: D-2, D-6, D-6a, D-
6b, w sposób wskazany na rys. 1.5.1 i 1.5.2. 
 
 
 Rys. 1.5.3. Sposoby umieszczania trzech znaków w uk ładzie pionowym 
Dziennik Ustaw  – 30 –  Poz. 2311 – 25 – 
 
 
Rys. 1.5.4. Sposoby umieszczania trzech znaków w uk ładzie mieszanym  
 
Rys. 1.5.5. Odchylenie poziome tarczy znaku:  
 
 
  
 
a) na odcinku prostym b)  na łuku poziomym w prawo c) na łuku poziomym w lewo 
 
 
1.5.3.10) Odległość znaków od jezdni oraz wysokość ich umies zczania 
 
Znaki na drogach z poboczem należy umieszczać tak, aby odległość znaku od krawędzi 
korony drogi była nie mniejsza niż 0,5 m (rys. 1.5. 6 lit. a). W przypadku gdy warunki 
terenowe nie pozwalają na umieszczenie znaku poza koroną drogi, znak powinien być 
umieszczony:  
a)  na drogach z poboczami gruntowymi – na poboczu w odległości nie mniejszej niż 0,50 
m od krawędzi jezdni,  
b)  na drogach z poboczami o nawierzchni twardej (z  pasami awaryjnego postoju) – w 
odległości nie mniejszej niż 0,50 m od krawędzi pob ocza bitumicznego.  
W przypadku szerokiego nasypu znaki można umieszcza ć w koronie drogi w odległości nie 
większej niż 5 m od krawędzi jezdni.  Znaki w pasie dzielącym jezdnie dróg dwujezdniowych  umieszcza się w odległości nie 
mniejszej niż 0,50 m od zewnętrznej krawędzi opaski  (rys. 1.5.6 lit. b).  
Na drodze dla rowerów znaki umieszcza się w odległo ści nie mniejszej niż 0,50 m od 
krawędzi tej drogi, a w przypadku znaków umieszczan ych nad drogą dla rowerów, wysokość 
umieszczenia znaku powinna wynosić nie mniej niż 2, 50 m. Dopuszcza się umieszczanie 
znaków na drogach dla rowerów na wysokości nie mnie jszej niż 1 m (do najniższej krawędzi 
                                                 
10) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. a tiret  czwarte rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 31 –  Poz. 2311 – 26 – 
znaku), przy czym w przypadku ruchu pieszego wysoko ść ta powinna wynosić nie mniej niż 
2,2 m. 
Znaki na ulicach umieszcza się w odległości 0,50–2, 00 m od krawędzi jezdni (rys. 1.5.6 lit. 
c). Minimalna odległość umieszczenia znaków od osi skra jnego toru linii tramwajowej biegnącej 
wzdłuż drogi wynosi 1,95 m (rys. 1.5.6 lit. d).  Powyższe odległości nie dotyczą znaków umieszczanyc h przez policję w związku z 
zabezpieczeniem miejsca wypadku drogowego; znaki te  mogą być umieszczane na jezdni.  
 
Rys. 1.5.6. Odległość znaków od krawędzi jezdni:  
 
 
 
a) na drodze  
 
 
 
b) w pasie dzielącym jezdnie drogi dwujezdniowej  
 
 
c) na ulicy 
Dziennik Ustaw  – 32 –  Poz. 2311 – 27 – 
 
 
d) na drodze, wzdłuż której biegnie linia tramwajow a 
 
Odległość znaku od jezdni mierzy się w poziomie od krawędzi jezdni (wystający krawężnik 
drogowy typu miejskiego wlicza się do chodnika) do najbliższego skrajnego punktu tarczy 
znaku (trójkąta, koła, kwadratu, prostokąta) lub ta blicy (rys. 1.5.6).  
Odległości znaków od krawędzi jezdni pokazane na ry s. 1.5.6 powinny być zachowane 
również w stosunku do znaków, np. nakazu lub drogow skazów w kształcie strzały, które 
mogą być umieszczane równolegle do krawędzi jezdni. Odległość mierzy się wówczas do 
powierzchni czołowej znaku lub jego krawędzi w miejscu najbliższym jezdni.  
Wysokość umieszczenia znaku powinna być dostosowana  do rodzaju drogi (ulicy) oraz 
konkretnego miejsca na drodze. Jedną z zasadniczych  okoliczności, które należy 
uwzględniać, jest ruch pieszych, dla których znak z byt nisko ustawiony może stanowić 
istotną przeszkodę.  
Wysokość umieszczania znaków (dolnej krawędzi lub n ajniżej położonego jej punktu) 
podano w tabeli 1.11 i pokazano na rysunku 1.5.7. W ysokości te nie dotyczą znaków 
umieszczanych przez policję w związku z zabezpiecze niem miejsca wypadku drogowego, 
które mogą być umieszczane w poziomie nawierzchni j ezdni.  
Jeśli na jednym słupku umieszczone są dwa znaki kategorii A, B, C, D lub F, to dolna 
krawędź niżej położonego znaku znajduje się na wyso kości podanej w tabeli 1.11.  
Na ulicach w obszarach zabudowanych przez niżej umi eszczony znak rozumieć należy 
również dodatkowe tabliczki pod znakami.  
Dopuszcza się umieszczanie znaków D-1 i A-7 wspólni e z sygnalizatorem (rys. 1.5.7 lit. i).  
Przy ustalaniu wysokości umieszczenia znaku poza ob szarami zabudowanymi oraz w 
obszarach zabudowanych na drogach niebędących ulica mi uwzględnia się dolną krawędź 
tabliczki znajdującej się pod znakiem. Znaki umiesz czane na zaporze lub za zaporą i na 
tablicach prowadzących nie mogą być umieszczone niż ej niż górna krawędź zapory lub 
tablicy.  
Dziennik Ustaw  – 33 –  Poz. 2311 – 28 – 
Wysokość umieszczenia dużych drogowskazów w kształc ie strzały (E-3) powinna być tak 
dobrana, aby zapewnić jak najlepszą widoczność drog owskazu, nie pogarszając warunków 
widoczności na skrzyżowaniu.  
 
Rys. 1.5.7. Wysokość umieszczenia znaków:   
 
 a) kategorii A, B, C, D, F, G na drogach  
 
 
 
b) E-13, od E-15 do E-21 na drogach 
 
 
 c) E-1, E-2, E-14 na drogach innych niż ulice 
 
 
 
d) E-3 na drogach  
Dziennik Ustaw  – 34 –  Poz. 2311 – 29 – 
 
 
e) G-1 na drogach 
 
 
 f) na lub za urządzeniami bezpieczeństwa ruchu 
 
 
 
g) dwóch na jednym słupku na drogach innych niż uli ce 
Dziennik Ustaw  – 35 –  Poz. 2311 – 30 – 
 
 
 
h) E-1, E-2, E-14 na ulicach  
 
 i) wspólnie z sygnalizatorem na ulicach 
 
 
 
j) kategorii A, B, C, D, F, G 
Dziennik Ustaw  – 36 –  Poz. 2311 – 31 – 
 
 
k) dwóch na jednym słupku na ulicach  
 
 
 l) nad jezdnią 
 
 
 
 
 
  
 
 
   
 
 
  
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 37 –  Poz. 2311 – 32 – 
Tabela 1.11. Wysokość umieszczania znaków 
 
 
Kategorie znaków Wysokość umieszczenia znaku [m] 
poza obszarami 
zabudowanymi w obszarach 
zabudowanych 
A - ostrzegawcze  
B - zakazu 2)  
C - nakazu  D - informacyjne F - uzupełniające 
1) 
G - dodatkowe przed przejazdami kolejowymi 4)  min. 2,00  
(min. 1,50) 6)  min. 2,00 (2,20) 7)  
E - tablice przeddrogowskazowe E-1  - drogowskazy tablicowe E-2  - tablice szlaków drogowych E-14 min. 1,00 min. 2,00 (2,20) 
7) 
(min. 1,00) 5) 
E - znaki szlaku drogowego E-15, E-16  - tablice kierunkowe E-13  - tablice miejscowości E-17a, E-18a  - drogowskazy w kształcie strzały - małe E-4  - drogowskazy do obiektu E-5 ÷ E-12, E-19a ÷ E-22 min. 2,00 min. 2,00 (2,20) 
7) - 2,50 
E - drogowskazy w kształcie strzały - duże min. 0,7 0 min. 0,70 
Znaki umieszczone nad jezdnią 2) min. 5,00 min. 5,00 
Znaki umieszczone na lub za urządzeniami 
bezpieczeństwa ruchu 2)  0,90 - 1,20 0,90 - 1,20 
 
1) Z wyjątkiem znaków F-11 (5,00 m) i F-14a, b, c (0, 50 m).  
2) Z wyjątkiem znaków umieszczonych na elementach kon strukcji obiektów inżynierskich o obniżonej skrajni .  
3) Znaki E-4, E-17a, E-18a, E-19a nie występują na au tostradach i drogach ekspresowych.  
4) Z wyjątkiem znaków G-1 (1,00 m - na ulicach; 0,50 m - na pozostałych drogach).  
5) Dla znaków umieszczanych w pasie zieleni poza chod nikiem lub na poboczu.  
6) Dla kilku znaków umieszczanych na jednej konstrukc ji wsporczej przy braku ruchu pieszego.  
7) W przypadku umieszczenia znaku na chodniku.  
 
1.6. Znaki o zmiennej treści  
 
1.6.1. Zasady ogólne 
 
Znaki o zmiennej treści są uzupełnieniem znaków sta łych o niezmiennej treści i formie. 
Rozróżnia się dwie odmiany znaków o zmiennej treści :  
– o rysunku ciągłym,  
– postaci nieciągłej (świetlne).  
Znaki o zmiennej treści umieszcza się nad pasami ruchu na konstrukcjach bramowych lub 
obok jezdni z zachowaniem skrajni dla odpowiedniego  rodzaju dróg.  
Na tablicach, na których umieszczane są znaki o rys unku ciągłym, zmiana nadawanego znaku 
może być realizowana poprzez zmianę położenia eleme ntów ruchomych w postaci 
graniastosłupów o podstawie trójkątnej, płaszczyzny  z pasków blaszanych lub taśmy, dzięki 
Dziennik Ustaw  – 38 –  Poz. 2311 – 33 – 
czemu nadawać można od trzech do pięciu różnych sym boli. Barwy i wymiary tych znaków 
są identyczne jak dla znaków stałych.  
Znaki w postaci nieciągłej (świetlne) charakteryzuj ą się tym, że symbol lub napisy, jakie są 
na nich przedstawiane, są w postaci punktów świetln ych (żarówek, diod 
elektroluminescencyjnych lub soczewek światłowodów) . Ze względu na możliwości 
techniczne, widoczność symbolu i potrzeby eksploata cyjne, znaki te nadają sygnały będące 
odwrotnością znaków stałych pod względem barwy tła i symbolu lub napisu. Zmiana 
pokazywanego znaku następuje poprzez wygaszanie bąd ź zapalanie poszczególnych sekcji 
elementów świetlnych.  
W czasie gdy tablica nie nadaje żadnego znaku, nie może być na niej widoczny żaden 
symbol. W okresie nadawania zamierzonego znaku na t ablicy nie mogą pojawiać się żadne 
inne niezamierzone symbole i kształty.  
 
1.6.2. Znaki o rysunku ciągłym 
 
Znaki o rysunku ciągłym, których lica wykonane są z  folii odblaskowej, nadawane na 
tablicach o zmiennej treści dzielą się na:  
– odblaskowe,  
– odblaskowe podświetlane.  
W przypadku znaków wykorzystujących jako elementy informacyjne pryzmaty, klapki, pasy 
lub panele obrotowe, konieczne jest zapewnienie sta bilności nadawanego znaku oraz 
zapobieżenie jego zmianom wskutek działania wiatru lub zaniku zasilania w energię 
elektryczną.  
Konstrukcja tablicy powinna zapewniać płaskość pola  informacyjnego (symboli i tekstu). 
Znaki odblaskowe i odblaskowe podświetlane powinny być zgodne z odpowiednimi normami 
w zakresie chromatyczności i współczynnika jaskrawo ści dziennej; znaki odblaskowe 
podświetlane muszą dodatkowo zapewnić równomierność  luminancji.  
 
1.6.3. Znaki świetlne o rysunku nieciągłym (nieciągłe)  
 
1.6.3.1. Charakterystyka techniczna 
 
Znaki świetlne o rysunku nieciągłym – znaki nieciąg łe podzielić można na znaki 
odpowiadające barwą i kształtem odpowiednim znakom statycznym oraz znaki przeznaczone 
wyłącznie do użytku na tablicach o zmiennej treści.  Stosuje się tu pewne uproszczenie formy 
Dziennik Ustaw  – 39 –  Poz. 2311 – 34 – 
symbolu oraz zamianę barwy tła z białego (żółtego) na czarny i barwy symboli z czarnego na 
biały (żółty). Obrzeża znaków zakazu i znaków ostrz egawczych są czerwone; inne znaki 
mogą występować w barwie niebieskiej w połączeniu z  dowolną inną barwą stosowaną na 
znakach drogowych.  
Konstrukcja tablic ze znakami nieciągłymi powinna zapewniać łatwość obsługi, utrudniać 
dostęp osobom niepowołanym, umożliwiać połączenie r ozłączalne poprzez odpowiedni 
interfejs. Znaki powinny zapewniać bierną lub czynn ą ochronę przed przeciążeniem 
termicznym oraz przed porażeniem elektrycznym przy zachowaniu wymogów określonych w 
odpowiedniej normie. Tablice powinny być sprawne w temperaturach od −40 do +40°C, 
mieć odporność na penetrację wody i pyłów o stopniu  IP54. Materiały użyte do ich 
wytworzenia powinny zapewniać osiąganie zamierzonyc h efektów pod względem 
przeznaczenia, odporności na skręcanie (wraz z elem entem zawiesia) i parcie wiatru. 
Obudowa tablic powinna zapobiegać powstawaniu odbić  światła mogących powodować 
oślepianie uczestników ruchu.  
Żywotność tablicy powinna wynosić co najmniej 10 la t; dopuszczalny spadek sprawności 
znaku w ciągu okresu żywotności nie może być większ y niż 25%. W okresie żywotności 
obudowa i konstrukcja tablicy nie może nosić śladów  korozji ani przedwczesnego zużycia. 
Okres minimalnej żywotności nie dotyczy materiałów podlegających normalnie szybszemu 
zużyciu.  
Symbole i napisy występujące na znakach aktywnych o kreśla się w odniesieniu do pola 
równoważnego, które równe jest równoważnej powierzc hni elementów czynnych (utworzonej 
przez linię ciągłą zamkniętą opisaną na elementach świecących się).  
 
1.6.3.2. Klasy znaków nieciągłych 
 
Rozróżnia się następujące klasy znaków nieciągłych:   
– klasa D1, o kącie rozsyłu strumienia świetlnego w  poziomie wynoszącym ± 5°,  
– klasa D2, o kącie rozsyłu ± 7,5°,  – klasa D3, o kącie rozsyłu ± 10°.  
Znaki świetlne klasy D1 stosuje się na prostych odc inkach dróg oraz na łukach o promieniu 
większym lub równym 2500 m. Znaki świetlne klasy D2  stosuje się na łukach o promieniu 
mniejszym niż 2500 m. Znaki świetlne klasy D3 stosu je się w miejscach, gdzie konieczne jest 
zapewnienie widoczności znaku z różnych kierunków, np. w rejonie skrzyżowań, na węzłach 
itp.  
Dziennik Ustaw  – 40 –  Poz. 2311 – 35 – 
1.6.3.3. Charakterystyka świetlna znaków 
 
Dla zapewnienia prawidłowego odczytu znaku konieczn e jest zapewnienie odpowiedniego 
stosunku średniej jasności punktu dla wszystkich je dnobarwnych punktów znaku do średniej 
jasności 10% wszystkich punktów znaku w przedziale [0,8 ... 1,2]. Kontrast znaków 
świetlnych (stosunek gęstości światła znaku do gęst ości światła otoczenia) nie może być 
niższy niż 5:1.  
Odstęp między punktami świetlnymi dla piktogramów i  napisów nie powinien przekraczać 
1/10 wysokości pisma oraz 1/7 w przypadku kształtów  i konturów.  
W zakresie chromatyczności znaki świetlne powinny b yć zgodne z tabelami 1.12 i 1.13, 
odpowiadającymi klasom D1 i D2.  
 
Tabela 1.12. Chromatyczność znaków świetlnych o kla sie D1 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1) Stosuje się w przypadku użycia barwy żółtej łączni e z barwą czerwoną na tej samej tarczy znaku.  
 
 
  
 
 
 
  
 
  
 
 Barwa elementów 
świetlnych znaku Współrzędne punktów narożnych 
1 2 3 4 5 
Czerwony  x 0,710  0,700 0,670 0,680   
y 0,290  0,290 0,320 0,320   
Żółty x 0,618  0,440 0,546 0,560   
y 0,382  0,382 0,426 0,440   
Żółty 1) x 0,560  0,440 0,285  0,285 0,490 
y 0,440  0,382 0,264 0,332 0,510 
Zielony x 0,008  0,284 0,183 0,028   
y 0,720 0,520 0,359 0,385   
Niebieski x 0,090  0,186 0,223 0,148   
y 0,137  0,214 0,167 0,025   
Biały x 0,440 0,285 0,285 0,440   
y 0,382 0,264 0,332 0,432   
Dziennik Ustaw  – 41 –  Poz. 2311 – 36 – 
Tabela 1.13. Chromatyczność znaków świetlnych o kla sie D2 
 
Barwa elementów 
świetlnych znaku Współrzędne punktów narożnych 
1 2 3 4 
Czerwony  x 0,735 0,721 0,645 0,665 
y 0,265 0,259 0,335 0,335 
Żółty(*) x 0,618 0,612 0,546 0,560 
y 0,282 0,382 0,426 0,440 
Zielony x 0,313 0,313 0,177 0,026 
y 0,682 0,453 0,362 0,399 
Niebieski x 0,078 0,196 0,225 0,137 
y 0,171 0,250 0,184 0,038 
Biały x 0,440 0,285 0,285 0,440 
y 0,382 0,264 0,332 0,432 
 
(*) Stosuje się w przypadku użycia barwy żółtej łączni e z barwą czerwoną na tej samej tarczy znaku.  
 
W przypadku znaków opartych na elementach świetlnyc h (diody elektroluminescencyjne, 
ciekłe kryształy, światłowody) konieczne jest zapob ieżenie niepożądanej emisji światła.  
Konieczne jest zapewnienie możliwości dostrajania j askrawości (luminancji) oświetlenia ze 
źródła zewnętrznego lub wewnętrznego tablicy o zmie nnej treści do warunków otoczenia dla 
utrzymania odpowiedniego poziomu i współczynnika lu minancji. Urządzenia do regulacji 
powinny znajdować się wewnątrz znaku lub w zewnętrz nym urządzeniu (systemie) 
sterującym tablicą o zmiennej treści.  
 
1.6.4. Wymiary znaków świetlnych 
 
Rozróżnia się cztery grupy wielkości znaków świetln ych:  
– wielkie (A) – stosowane na autostradach i drogach  ekspresowych,  
– duże (B) – stosowane na drogach dwujezdniowych,  
– średnie (C) – stosowane na drogach na obszarze za budowanym,  
– małe (D) – stosowane na drogach jednojezdniowych dwukierunkowych poza obszarem 
zabudowanym.  
Podstawowe wymiary dla poszczególnych klas znaków a ktywnych oraz wielkości 
stosowanych symboli podane zostały w tabelach 1.14 i 1.15 oraz na rysunkach 1.6.1 i 1.6.2.  
Wszystkie wymiary obejmują pole równoważne. Podane wartości odstępów d są wartościami 
minimalnymi.  
Zaleca się, by szerokość czerwonego obrzeża na znak u okrągłym i trójkątnym była równa 
szerokości obrzeża symbolu okrągłego lub trójkątneg o wewnątrz znaku. Przykłady znaków 
świetlnych pokazano na rys 1.6.3. 
Dziennik Ustaw  – 42 –  Poz. 2311 – 37 – 
 
Tabela 1.14. Podstawowe wymiary znaków okrągłych (w ymiary podano w mm)  
 
Grupa 
wielkości  Minimalna 
średnica okręgu 
a Średnica  
pola symbolu 
e Minimalny 
odstęp  
d Szerokość 
obrzeża  
b Minimalna wysokość liter 
wewnątrz  
pola symbolu symbol wtórny 
poniżej okręgu 
A 1250 660 ± 60 180 90 ± 10 400 220 
B 1050 550 ± 50 150 75 ± 10 300 185 
C 850 450 ± 40 123 60 ± 10 200 150 
D 650 350 ± 30 96 50 ± 10 100 75 
 
Uwagi: 1. Średnica pola symbolu e = 7 a/13,2.                                  
     2. Odstęp d = 0,3 e. 
   Tabela 1.15. Podstawowe wymiary znaków trójkątnych  (wymiary podano w mm)  
 
Grupa 
wielkości  Minimalna 
długość boku 
a Wysokość 
pola symbolu 
e Minimalny 
odstęp  
d Szerokość 
obrzeża  
b Minimalna wysokość liter 
wewnątrz  
pola symbolu symbol wtórny 
poniżej okręgu  
A 1500 640 ± 60 175 90 ± 10 400 220 
B 1250 520 ± 50 145 75 ± 10 300 185 
C 1000 415 ± 40 115 60 ± 10 200 150 
D 700 290 ± 30 80 45 ± 10 100 75 
 Uwaga: Odstęp d = 2,329/(0,3 a).  
 
 
 
 
Rys. 1.6.1. Wymiary znaków okrągłych 
 
 
Dziennik Ustaw  – 43 –  Poz. 2311 – 38 – 
  
Rys. 1.6.2. Wymiary znaków trójkątnych 
 
Rys. 1.6.3. Przykłady znaków świetlnych:  
 
  
a) znak świetlny A-19 
 
  
b) znak świetlny A-21 
 
  
c) znak świetlny A-32
Dziennik Ustaw  – 44 –  Poz. 2311 – 39 – 
 
 
 
d) znak świetlny A-33  
 
 
e) znak świetlny A-34 
 
 
 
f) znak świetlny B-25 
 
 
 g) znak świetlny B-26 
Dziennik Ustaw  – 45 –  Poz. 2311 – 40 – 
 
 
 
h) znak świetlny B-33  
 
 
i) znak świetlny B-42 
  
 
1.6.5. Zasady stosowania tablic tekstowych o zmienn ej treści 
 
Oprócz tablic ze znakami o zmiennej treści stosuje się także tablice tekstowe o zmiennej 
treści. Tablice te umieszcza się na konstrukcjach bramowych nad pasami ruchu lub obok 
jezdni w miejscach o dużym prawdopodobieństwie zais tnienia sytuacji wymuszających 
bieżące przekazywanie kierującym zmiennych informac ji tekstowych w czasie rzeczywistym. 
Wielkość jednej matrycy znaku graficznego wynosi 5 kolumn i 7 rzędów; wymiary tablicy 
zależą od charakteru drogi, dla której tablice są przeznaczone, i od wielkości znaku. Zaleca 
się, aby długość i wysokość tablicy były odwrotnie proporcjonalnymi wielokrotnościami 
wysokości i szerokości matrycy, np. długość – 70, w ysokość – 50, przy czym nie trzeba 
zachowywać niezmienności stosunku długość – wysokość, np. długość – 350, wysokość – 
100.  
Wymiary znaków alfanumerycznych dla poszczególnych grup wielkości znaków, 
stosowanych zgodnie z punktem 1.6.4, podane zostały  w tabeli 1.16. Zasady tworzenia 
napisów pokazano na rys. 1.6.4. Przykład tablicy te kstowej o zmiennej treści pokazano na 
rys. 1.6.5. Matryce w stanie biernym nie mogą nadaw ać żadnego sygnału świetlnego. Podczas 
nadawania sygnałów świetlnych nie dopuszcza się poj awiania niepożądanych znaków i 
refleksów świetlnych, mogących zniekształcić lub za fałszować treść przekazywanego 
komunikatu.  
Dziennik Ustaw  – 46 –  Poz. 2311 – 41 – 
Oprócz części zmiennowskazaniowej tablice mogą być wyposażone w napisy stałe, związane 
np. z ewidencją (nie mogą być one jednak widoczne d la kierujących), oraz napisy tworzące 
stałą, niezmienną część przekazywanej informacji. K onieczne jest jednak, aby napis ten był 
równie widoczny jak napis zmienny. Zaleca się jedna k, by również niezmienne części 
informacji przekazywane były kierującym w postaci ś wietlnej.  
Treść komunikatów nadawanych na tablicach tekstowyc h o zmiennej treści dotyczyć może 
np. uprzedzenia o zbliżaniu się do miejsca poboru o płat na autostradzie, o opóźnieniach w 
ruchu spowodowanych zatorami, o możliwości objazdu miejsca nieprzejezdnego, o 
zaistniałych wypadkach i temu podobnych sytuacjach chwilowych i zmiennych w czasie, dla 
których nie jest uzasadnione ani możliwe stawianie znaku stałego lub tablicy ze znakiem o 
zmiennej treści. Zaleca się podawanie czasu ukazani a się podawanej informacji.  
 
Tabela 1.16. Wymiary (mm) znaków alfanumerycznych n a tablicach tekstowych o zmiennej treści dla      
      poszczególnych grup wielkości 
 
 
Grupa 
wielkości   
Minimalna 
wysokość 
znaku  
a  
Minimalna 
szerokość 
znaku  
e  
Odstęp 
minimalny  
 
b Minimalny 
odstęp 
między 
wyrazami  
c  
Minimalna 
interlinia  
 
d  
Minimalna 
szerokość 
marginesu  
f 
A 400 57 114 285 228 400 
B 320 46 92 230 184 320 
C 240 34 68 170 136 240 
D 160 23 46 115 92 160 
 
 
 
 
Rys. 1.6.4. Metoda określania marginesu dla zachowa nia czytelności tekstu na tablicy o zmiennej treści  
 
Dziennik Ustaw  – 47 –  Poz. 2311 – 42 – 
Nie dopuszcza się przekazywania za pośrednictwem ta blic tekstowych o zmiennej treści 
informacji mogących spowodować rozproszenie uwagi k ierujących ani też żadnych innych 
niebędących bezpośrednio związanych z ruchem drogow ym i jego bezpieczeństwem.  
Kolorystyka napisów ograniczona jest do dwóch barw:  czarnej dla tła i białej dla napisów. 
Nie dopuszcza się stosowania małych liter w nadawan ych komunikatach tekstowych.  
 
 
 
Rys. 1.6.5. Przykładowy układ matryc znakowych na t ablicy tekstowej o zmiennej treści 
  
Dziennik Ustaw  – 48 –  Poz. 2311 – 43 – 
 
 
Rys. 1.6.6. Przykład tablicy o zmiennej treści umie szczonej nad autostradą 
 
2. Znaki ostrzegawcze 
 
2.1. Zasady ogólne 
 
2.1.1. Funkcja, kształt i wymiary znaków 
 
Znaki ostrzegawcze stosuje się w celu uprzedzenia o takich miejscach na drodze, w których 
kierujący powinni zachować szczególną ostrożność ze  względu na występujące lub mogące 
występować w tych miejscach niebezpieczeństwo.  Znaki ostrzegawcze stosuje się nie tylko w miejscac h, gdzie występuje niebezpieczeństwo 
stale, np. zakręt, zwężenie jezdni, stromy zjazd, a le również tam, gdzie występuje ono 
okresowo zależnie od okoliczności, pory dnia, roku itp. (przed skrzyżowaniami lub miejscami 
pojawiania się dzieci albo zwierząt na drodze).  
Analizując potrzebę zastosowania znaków ostrzegawcz ych, należy też przewidywać, jakie 
miejsca mogą być niebezpieczne w wyniku zmieniający ch się warunków na drodze.  
Dziennik Ustaw  – 49 –  Poz. 2311 – 44 – 
Należy uwzględniać charakter drogi i jej położenie. Znaki ostrzegawcze mają szczególne 
znaczenie na drogach o dopuszczalnej dużej prędkośc i i dlatego powinny być tak 
umieszczone, aby odpowiednio wcześnie uprzedzać o n iebezpieczeństwie.  
Znaki ostrzegawcze mają kształt trójkąta równobocznego o wymiarach oznaczonych na 
rysunku 2.1.1.1 i określonych w tabeli 2.1. Rysunki  konstrukcyjne zostały przedstawione w 
rozdziale 9.  Znaki ostrzegawcze umieszcza się wierzchołkiem trój kąta do góry, z wyjątkiem znaku A-7, 
którego wierzchołek powinien być skierowany ku doło wi.  
 
 
 
Rys. 2.1.1.1. Kształt i wymiary znaków ostrzegawczy ch 
 Tabela 2.1. Wymiary znaków ostrzegawczych (w mm)   
Grupy wielkości 
znaków Długość boku b Promień 
wyokrąglenia Szerokość obrzeża s Moduł a 
R r 
wielkie(*)(W)  1200 72 32 40 120 
duże       (D)  1050 63 28 35 105 
średnie   (S)  900 54 24 30 90 
małe(*)   (M)  750 45 20 25 75 
mini(*)   (MI)  600 36 16 20 60 
(*) Nie dotyczy znaków A-7, które mogą występować tylk o jako znaki duże i średnie. 
Dziennik Ustaw  – 50 –  Poz. 2311 – 45 – 
2.1.2. Odległość znaków ostrzegawczych od miejsc ni ebezpiecznych 
 
Odległość umieszczania znaków ostrzegawczych od wsk azywanego miejsca niebezpiecznego 
powinna być dostosowana do dopuszczalnej prędkości na drodze i wynosić:  
a)  150–300 m na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej 60 km/h,  
b)  do 100 m na pozostałych drogach, z wyjątkiem zn aku A-7, który umieszcza się według 
zasad określonych w punkcie 2.2.8.  
Możliwość umieszczenia znaków w podanych granicach należy wykorzystać w szczególności 
do wyboru takiego miejsca jego umieszczenia, aby by ł widoczny dla kierujących z jak 
największej odległości. Im większa jest dopuszczaln a prędkość na danym odcinku drogi, tym 
dalej należy umieszczać znak od miejsca niebezpiecz nego.  
Zaleca się, aby odległość znaku od miejsca niebezpi ecznego dla podanych niżej 
dopuszczalnych prędkości na drodze wynosiła:  
– dla v ≥ 100 km/h           300 m,  
– dla v = 90 km/h   250 m–300 m,  
– dla v = 80 km/h   200 m–250 m,  
– dla v = 70 km/h   150 m–200 m,  
– dla v ≤ 60 km/h      50 m–100 m.  
Dopuszcza się stosowanie dodatkowych znaków ostrzeg awczych z tabliczką T-1, w 
odległościach większych niż podane wyżej, w przypad kach uzasadnionych warunkami 
bezpieczeństwa ruchu, np. dla oznakowania czasowych  zmian organizacji ruchu na drogach 
dwujezdniowych.  W odległości mniejszej od 50 m można umieszczać zna k ostrzegawczy tylko wyjątkowo, np. 
na ulicach staromiejskich lub w innych miejscach o bardzo ograniczonej przestrzeni.  
 
2.1.3. Tabliczka T-1 
 
 
 
Rys. 2.1.3.1. Tabliczka T-1 
 
Tabliczka T-1 (rys. 2.1.3.1) podaje rzeczywistą odległość znaku ostrzegawczego od miejsca 
niebezpiecznego. Tabliczkę T-1 umieszcza się pod zn akiem ostrzegawczym w przypadku, 
gdy ze względów lokalnych nie można umieścić znaku w odległości określonej w punkcie 
2.1.2 oraz pod znakiem dodatkowym umieszczonym w od ległości większej niż określona w 
punkcie 2.1.2. Rzeczywistą odległość podaje się w metrach, z dokładnością do 10 m.  
Dziennik Ustaw  – 51 –  Poz. 2311 – 46 – 
 
2.1.4. Tabliczki T-2 i T-3 
 
 
 
Rys. 2.1.4.1. Tabliczka T-2  
Tabliczka T-2 (rys. 2.1.4.1) podaje długość odcinka  drogi, na którym występuje 
niebezpieczeństwo. Stosuje się ją ze znakami ostrze gawczymi, w celu poinformowania, że 
niebezpieczeństwo, o którym ostrzegają te znaki, po wtarza się lub występuje na odcinku 
drogi o długości przekraczającej 0,5 km. Długość te go odcinka podaje się w km z jedną cyfrą 
po przecinku z dokładnością do 0,5 km.  
 
 
 
Rys. 2.1.4.2. Tabliczka T-3 
 
Tabliczką T-3 (rys. 2.1.4.2) oznacza się koniec odc inka drogi, na którym występuje 
niebezpieczeństwo, jeżeli zastosowano znak z tablic zką T-2.  
W przypadku gdy tabliczkę T-2 zastosowano ze znakie m A-3 lub A-4, znaku z tabliczką T-3 
nie należy stosować, jeżeli miałby on być umieszczony w odległości mniejszej niż 500 m od 
następnego znaku ostrzegającego, uprzedzającego o n iebezpiecznych zakrętach, 
umieszczonego zgodnie z zasadami podanymi w punktac h 2.2.1–2.2.4.  
Jeżeli dla wyjeżdżających z drogi poprzecznej długość odcinka niebezpiecznego jest większa 
niż 500 m, wówczas bezpośrednio za skrzyżowaniem na leży powtórzyć znak ostrzegawczy z 
tabliczką T-2 (rys. 2.1.4.1) z odpowiednio zmniejsz onymi danymi o długości tego odcinka. 
Przykład oznakowania odcinka niebezpiecznego drogi,  na którym występuje skrzyżowanie, 
przedstawiono na rys. 2.1.4.3.  
 
Dziennik Ustaw  – 52 –  Poz. 2311 – 47 – 
 
 
Rys. 2.1.4.3. Oznakowanie odcinka niebezpiecznego d rogi, na którym występuje skrzyżowanie poza obszare m  
      zabudowanym 
 
2.2. Opisy szczegółowe  
 
2.2.1. Niebezpieczny zakręt w prawo 
 
Znak A-1 „niebezpieczny zakręt w prawo” (rys. 2.2.1 .1) stosuje się w celu oznakowania 
pojedynczo występującego łuku poziomego, na którym droga skręca w prawo, jeżeli kąt 
zwrotu łuku jest większy niż 5°, a promień łuku R w ynosi:  
–  R ≤ 450 m niezależnie od przechyłki łuku,  
– 450 m < R < 750 m w zależności od przechyłki poka zanej na rysunku 2.2.1.2,  
–  przy R ≥ 750 m znaku A-1 nie stosuje się bez wzg lędu na wielkość przechyłki.  
Dziennik Ustaw  – 53 –  Poz. 2311 – 48 – 
 
 
Rys. 2.2.1.1. Znak A -1 
 
Jeżeli jednak łuk poziomy posiada ograniczoną widoczność i wymaga oznakowania liniami 
P-3a lub P -4, wówczas znak A -1 należy stosować bez względu na wielkość kąta zwrotu, 
promienia i przechyłki. Zastrzeżenie to dotyczy również przypadków, gdy brak widocznoś ci 
wynika z nakładających się na siebie łuków poziomego i pionowego wypukłego.  
 
 
 
Rys. 2.2.1.2. Zakres stosowania znaku A -1 w zależności od przechyłki i promienia łuku, przy 450 m < R < 750  
       m 
 
Znak A -1 stosuje się także, jeżeli na łuku dochodzi d o częstych wypadków lub kolizji. Znak 
A-1 stosuje się na drogach poza miastami, a  w miastach gdy droga nie jest ulicą, a 
dopuszczalna prędkość na niej jest większa od 60 km/h. Na ulicach znak ten stosuje się w 
przypadkach uzasadnionych niekorzystnymi warun kami lokalnymi np. bardzo zła widoczność 
drogi, łuk o zwrocie powyżej 75°.  
Dziennik Ustaw  – 54 –  Poz. 2311 – 49 – 
2.2.2. Niebezpieczny zakręt w lewo 
 
 
Rys. 2.2.2.1. Znak A-2  
Znak A-2 „niebezpieczny zakręt w lewo” (rys. 2.2.2. 1) stosuje się w celu oznakowania 
pojedynczo występującego łuku poziomego, na którym droga skręca w lewo. Pozostałe 
zasady stosowania tego znaku są analogiczne jak dla  znaku A-1.  
 
2.2.3. Dwa niebezpieczne zakręty – pierwszy w prawo  
 
 
 
Rys. 2.2.3.1. Znak A-3 
 
Znak A-3 „dwa niebezpieczne zakręty – pierwszy w pr awo” (rys. 2.2.3.1) stosuje się 
wówczas, gdy odległość od końca pierwszego, wymagaj ącego oznakowania łuku, na którym 
droga skręca w prawo, do początku drugiego, wymagaj ącego oznakowania łuku jest mniejsza 
niż 300 m. Nie ma znaczenia, czy drugi łuk jest w t ym samym kierunku, czy przeciwnym. 
Pozostałe zasady stosowania tego znaku są analogicz ne jak dla znaku A-1.  
Jeżeli konieczne jest oznakowanie trzech łuków oddz ielonych od siebie odcinkami prostymi o 
długości mniejszej niż 300 m, pod znakiem A-3 umies zcza się tabliczkę T-4 (rys. 2.2.3.2). 
Gdy takich łuków jest więcej niż trzy, zamiast tabl iczki T-4 umieszcza się tabliczkę T-2.  
 
 
 
Rys. 2.2.3.2. Tabliczka T-4 
 
Na końcu ostatniego łuku oznakowanego znakiem A-3 z  tabliczką T-2 lub T-4 w miejscu, w 
którym łuk przechodzi w prostą, powtarza się znak A -3 z tabliczką T-3, z wyjątkiem 
opisanym w punkcie 2.1.4.  
Dziennik Ustaw  – 55 –  Poz. 2311 – 50 – 
Jeżeli liczba łuków jest większa niż 3, a krętość odcinka mierzonego od początku pierwszego 
łuku do końca ostatniego jest większa niż 160°/km, pod znakiem A-3 umieszcza się tabliczkę 
T-5 (rys. 2.2.3.3) wskazującą początek drogi krętej  oraz tabliczkę T-2 wskazującą długość 
odcinka.  
Przykłady opisanych wersji oznakowania drogi z nieb ezpiecznymi zakrętami pokazano na 
rysunku 2.2.3.3.  
 
 
 
Rys. 2.2.3.3. Tabliczka T-5  
Pozostałe zasady oznakowania odcinka drogi, na któr ej występują więcej niż dwa łuki 
wymagające oznakowania, oddzielone od siebie odcink ami prostymi o długości mniejszej niż 
300 m, są analogiczne jak dla innych znaków ostrzeg awczych z tabliczkami T-2 i T-3 i 
opisane są w punkcie 2.1.4.  
Łuki o dużych kątach zwrotu lub ograniczonej widocz ności należy oznakowywać tablicami 
prowadzącymi na łuku według zasad podanych w załącz niku nr 4 do rozporządzenia.  
Ograniczenia prędkości wyrażone znakiem B-33 stosuje się, jeżeli:  
– parametry łuku (promień, przechyłka, szorstkość n awierzchni, warunki widoczności) 
wymagają zmniejszenia prędkości,  
– w serii łuków występuje łuk o parametrach szczegó lnie odbiegających od parametrów 
pozostałych łuków,  
– istniejące oznakowanie pionowe, poziome i zastoso wane urządzenia bezpieczeństwa 
ruchu okazują się niewystarczające dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu na łuku.  
Dziennik Ustaw  – 56 –  Poz. 2311 – 51 – 
 
 
Rys. 2.2.3.4. Oznakowanie drogi z niebezpiecznymi z akrętami 
Dziennik Ustaw  – 57 –  Poz. 2311 – 52 – 
2.2.4. Dwa niebezpieczne zakręty – pierwszy w lewo 
 
 
 
Rys. 2.2.4.1. Znak A-4  
Znak A-4 „dwa niebezpieczne zakręty – pierwszy w le wo” (rys. 2.2.4.1) stosuje się, gdy na 
pierwszym łuku droga skręca w lewo. Zasady stosowan ia tego znaku są analogiczne jak dla 
znaku A-3.  
 
2.2.5. Skrzyżowanie dróg 
 
 
 
Rys. 2.2.5.1. Znak A-5 
 
Znak A-5 „skrzyżowanie dróg” (rys. 2.2.5.1) stosuje  się przed skrzyżowaniem dróg, z których 
żadnej nie nadano pierwszeństwa (pkt 2.2.6).  
Znak A-5 stosuje się w obszarze zabudowanym, jeżeli:  
– na skrzyżowaniu występuje wlot drogi, która na po przedzającym odcinku ma 
pierwszeństwo nadane znakiem D-1, A-6a, A-6b, A-6c,  A-6d lub A-6e,  
– w przypadkach, gdy skrzyżowanie może nie być wyst arczająco postrzegane przez 
kierujących lub geometria skrzyżowania może sugerow ać inne zasady pierwszeństwa.  
Zasadę nienadawania pierwszeństwa na skrzyżowaniu s tosuje się w szczególności na drogach 
klas L i D, jeżeli natężenia ruchu na wlotach są dużo mniejsze niż ich przepustowość i 
zapewniony jest dostateczny poziom swobody ruchu. R ozwiązanie takie stanowi naturalny 
element uspokojenia ruchu w obszarze zabudowanym. Z nak A-5 umieszcza się na wszystkich 
wlotach na skrzyżowanie.  
Dopuszcza się stosowanie znaku A-5 przed skrzyżowan iem dwóch dróg gruntowych, jeżeli 
uzasadnia to natężenie i struktura ruchu, a także gdy nawierzchnia umożliwia jazdę pojazdów samochodowych z prędkością 30–40 km/h.  
Dziennik Ustaw  – 58 –  Poz. 2311 – 53 – 
 
2.2.6. Skrzyżowanie z drogą podporządkowaną 
 
Znaki ostrzegające o skrzyżowaniu z drogą podporząd kowaną od A-6a do A-6c stosuje się w 
zasadzie poza obszarem zabudowanym dla wskazania, ż e pierwszeństwo mają pojazdy 
poruszające się po drodze, na której ten znak umies zczono. Znaki te stosuje się następująco:  
 
 
 
Rys. 2.2.6.1. Znak A-6a 
 
a)  znak A-6a „skrzyżowanie z drogą podporządkowaną  występującą po obu stronach” 
(rys. 2.2.6.1) – wówczas, gdy drogi podporządkowane  występują po obu stronach drogi 
z pierwszeństwem,  
 
 
 
Rys. 2.2.6.2. Znak A-6b 
 
b)  znak A-6b „skrzyżowanie z drogą podporządkowaną  występującą po prawej stronie” 
(rys. 2.2.6.2) – wówczas, gdy droga podporządkowana  występuje po prawej stronie 
drogi z pierwszeństwem,  
 
 
 
Rys. 2.2.6.3. Znak A-6c 
Dziennik Ustaw  – 59 –  Poz. 2311 – 54 – 
 
c)  znak A-6c „skrzyżowanie z drogą podporządkowaną  występującą po lewej stronie” 
(rys. 2.2.6.3) – wówczas, gdy droga podporządkowana  występuje po lewej stronie drogi 
z pierwszeństwem.  
Uwzględniając klasę dróg, pierwszeństwo należy nada wać drogom w następującej kolejności:  
1)  drogi ekspresowe;  
2)  drogi krajowe oznaczone numerem szlaku międzyna rodowego;  
3)  pozostałe drogi krajowe;  
4)  drogi wojewódzkie;  
5)  drogi powiatowe;  
6)  drogi gminne.  
Na skrzyżowaniach dróg o tej samej funkcji pierwsze ństwo należy nadawać drogom o 
większym natężeniu ruchu, drogom, po których przebiegają linie komunikacji publicznej, i 
drogom, którym nadanie pierwszeństwa jest uzasadnio ne cechami geometrycznymi 
skrzyżowania.  O ile to możliwe, pierwszeństwo należy nadawać dłuż szym ciągom dróg.  
Znaki A-6a, A-6b i A-6c stosuje się na drogach, któ re na skrzyżowaniu przebiegają w linii 
prostej, włączając w to również przebieg drogi w łu ku.  
Jeżeli droga z pierwszeństwem przejazdu zmienia kie runek na skrzyżowaniu, wówczas 
zamiast znaków A-6a–A-6c, nawet poza obszarem zabud owanym, stosuje się znak D-1 (rys. 
5.2.1.1) z odpowiednią odmianą tabliczki T-6a pokaz ującą przebieg drogi z pierwszeństwem i 
dróg podporządkowanych – zgodnie z zasadami określo nymi w punkcie 5.2.1.3.  
Dopuszcza się stosowanie znaków A-6a–A-6c w obszarz e zabudowanym:  
– gdy istnieje potrzeba nadania pierwszeństwa drodz e na pojedynczym skrzyżowaniu,  
– na drogach dwujezdniowych o dopuszczalnej prędkoś ci powyżej 60 km/h.  
Znaki A-6 mogą być umieszczane tylko wówczas, gdy n a drodze podporządkowanej 
ustawiono znak A-7 lub B-20.  
Znaki A-6a, A-6b i A-6c stosuje się niezależnie od tego, pod jakim kątem droga 
podporządkowana łączy się z drogą z pierwszeństwem przejazdu.  
Jeżeli przed skrzyżowaniem jest umieszczona tablica  przeddrogowskazowa, to znak A-6 
należy umieszczać nad tą tablicą według zasad okreś lonych w punkcie 6.3.1.1.  
 
Dziennik Ustaw  – 60 –  Poz. 2311 – 55 – 
 
 
Rys. 2.2.6.4. Tabliczka T-6b  
Jeżeli osie dróg poprzecznych nie przecinają się na  skrzyżowaniu, a nie można zastosować 
indywidualnego (dla każdego z nich) oznakowania, to  pod znakiem A-6a, A-6b lub A-6c 
umieszcza się tabliczkę T-6b. Tabliczkę T-6b stosuj e się także na skrzyżowaniach o 
nietypowym układzie dróg, np. jeżeli wloty drogi po dporządkowanej występują tylko po 
jednej stronie drogi z pierwszeństwem lub droga z p ierwszeństwem przebiega w łuku o 
dużym zwrocie lub małym promieniu. Na tabliczce T-6 b przedstawia się schematycznie 
rzeczywisty układ dróg na skrzyżowaniu. Przebieg dr ogi z pierwszeństwem oznacza się linią 
szerszą.  
Przykłady oznakowania skrzyżowań znakami A-6, A-6b i A-6c z tabliczkami T-6b pokazano 
na rysunku 2.2.6.5. Jeżeli osie dróg poprzecznych n ie przecinają się na skrzyżowaniu, a nie 
można zastosować indywidualnego (dla każdego z nich ) oznakowania, to pod znakiem A-6a, 
A-6b lub A-6c umieszcza się tabliczkę T-6b. Tablicz kę T-6b stosuje się także na 
skrzyżowaniach o nietypowym układzie dróg, np. jeże li wloty drogi podporządkowanej 
występują tylko po jednej stronie drogi z pierwszeń stwem lub droga z pierwszeństwem 
przebiega w łuku o dużym zwrocie lub małym promieni u. Na tabliczce T-6b przedstawia się 
schematycznie rzeczywisty układ dróg na skrzyżowani u. Przebieg drogi z pierwszeństwem 
oznacza się linią szerszą.  
Przykłady oznakowania skrzyżowań znakami A-6, A-6b i A-6c z tabliczkami T-6b pokazano 
na rysunku 2.2.6.5.  
Dziennik Ustaw  – 61 –  Poz. 2311 – 56 – 
Rys. 2.2.6.5. Oznakowanie sąsiadujących ze sobą skr zyżowań znakami A-6a–A-6c z tabliczkami T-6b      
     przedstawiającymi:  
 
 
 
a) dwie drogi podporządkowane po przeciwnych strona ch 
 
 
 
b) dwie drogi podporządkowane po jednej stronie 
 
Dziennik Ustaw  – 62 –  Poz. 2311 – 57 – 
 
 
c) trzy drogi podporządkowane na przemian po przeci wnych stronach 
 
2.2.7. Wlot drogi jednokierunkowej 
 
 
 
Rys. 2.2.7.1. Znak A-6d 
 
Znak A-6d „wlot drogi jednokierunkowej z prawej str ony” (rys. 2.2.7.1) stosuje się przed 
skrzyżowaniem z drogą będącą podporządkowanym wlote m jednokierunkowym z prawej 
strony, którym jest w szczególności łącznica lub in na droga kończąca się pasem włączania; 
przykład oznakowania skrzyżowania znakiem A-6d poka zano na rysunku 2.2.7.2.  
Dziennik Ustaw  – 63 –  Poz. 2311 – 58 – 
 
 
Rys. 2.2.7.2. Oznakowanie skrzyżowania znakiem A-6d  
 
 
 
 
Rys. 2.2.7.3. Znak A-6e 
 
Znak A-6e „wlot drogi jednokierunkowej z lewej stro ny” (rys. 2.2.7.3) stosuje się przed 
skrzyżowaniem z drogą będącą podporządkowanym wlote m jednokierunkowym z lewej 
strony, którym jest w szczególności łącznica lub in na droga kończąca się pasem włączania.  
 
2.2.8.11) Ustąp pierwszeństwa 
 
 
 
Rys. 2.2.8.1. Znak A-7 
                                                 
11) Ze zmianami wprowadzonymi przez § 1 pkt 1 lit. b r ozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7.  
Dziennik Ustaw  – 64 –  Poz. 2311 – 59 – 
 
Znak A-7 „ustąp pierwszeństwa” (rys. 2.2.8.1) umieszcza się na drodze podporządkowanej 
przed skrzyżowaniem z drogą z pierwszeństwem.  
Znak A-7 może być umieszczany także w innych miejsc ach przecinania się kierunków ruchu. 
Gdy na drodze podporządkowanej nie są spełnione war unki widoczności, wówczas zamiast 
znaku A-7 powinien być umieszczony znak B-20, które go zasady stosowania określono w pkt 
3.2.21.  
Znaki A-7 i B-20 umieszczone przed skrzyżowaniem nie mogą występować samodzielnie, 
lecz tylko z odpowiednimi znakami (A-6 lub D-1) na drodze z pierwszeństwem przejazdu. 
Nie dotyczy to znaków umieszczonych przed skrzyżowa niem z ruchem okrężnym oraz na 
drogach dla rowerów. 
Znak A-7 należy umieszczać możliwie blisko skrzyżow ania i nie dalej niż:  
– 50 m – na drogach o dopuszczalnej prędkości powyż ej 60 km/h,  
– 25 m – na pozostałych drogach.  
Na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej 60 km/h znak A-7 należy poprzedzić w 
odległości od 150 do 300 m znakiem A-7 z tabliczką T-1. Przykład tak oznakowanego 
skrzyżowania pokazano na rysunku 2.2.8.2.  
 
 
 
Rys. 2.2.8.2. Oznakowanie skrzyżowania znakiem A-7 z tabliczką T-1 dla v > 60 km/h 
 
Oznakowanie skrzyżowania dróg nierównorzędnych nale ży rozpoczynać od umieszczenia 
znaków A-7 lub B-20, a następnie znaków A-6 lub D-1 .  
Dziennik Ustaw  – 65 –  Poz. 2311 – 60 – 
Jeżeli przed skrzyżowaniem jest umieszczona tablica  przeddrogowskazowa, to znak A-7 
należy umieszczać nad tą tablicą według zasad okreś lonych w pkt 6.3.1.1. 
Pod znakiem A-7 może być umieszczona tabliczka T-6c , podająca przebieg drogi z 
pierwszeństwem przejazdu na skrzyżowaniu (rys. 2.2. 8.3), której zasady stosowania 
określono w punkcie 5.2.1.3.  
W razie konieczności zmiany pierwszeństwa przejazdu, na wlotach, które po wprowadzeniu 
zmiany utracą pierwszeństwo, należy umieścić znaki D-48 według zasad określonych w 
punkcie 5.2.54.  
 
 
 
Rys. 2.2.8.3. Tabliczka T-6c  
 
2.2.9. Skrzyżowanie o ruchu okrężnym 
 
 
 
Rys. 2.2.9.1. Znak A-8 
 
Znak A-8 „skrzyżowanie o ruchu okrężnym” (rys. 2.2. 9.1) stosuje się przed skrzyżowaniami, 
na których ruch odbywa się po obwiedni wyspy (z wyj ątkiem tramwajów, które mogą 
przecinać wyspę), a które są oznakowane znakami C-1 2. Znak A-8 stosuje się głównie poza 
obszarami zabudowanymi, a na obszarach zabudowanych  wtedy, gdy skrzyżowanie z ruchem 
okrężnym występuje na drodze oznakowanej wcześniej jako droga z pierwszeństwem i nie 
jest widoczne z dostatecznej odległości.  
 
Dziennik Ustaw  – 66 –  Poz. 2311 – 61 – 
2.2.10. Przejazd kolejowy z zaporami 
 
 
 
Rys. 2.2.10.1. Znak A-9  
Znak A-9 „przejazd kolejowy z zaporami” (rys. 2.2.1 0.1) stosuje się przed przejazdem 
kolejowym z zaporami zamykającymi całą szerokość je zdni (kategoria A) lub półzaporami 
zamykającymi wjazd na przejazd (kategoria B).  
Oprócz znaków A-9 przed przejazdem kolejowym stosuj e się słupki wskaźnikowe G-1, a 
mianowicie:  1)  z trzema kreskami, znak G-1a (rys. 2.2.10.2) um ieszczany pod tarczą znaku 
ostrzegawczego;  
2)  z dwiema kreskami, znak G-1b (rys. 2.2.10.3) um ieszczany na 2/3 odległości znaku 
ostrzegawczego od przejazdu;  
3)  z jedną kreską, znak G-1c (rys. 2.2.10.4) umieszczany na 1/3 odległości znaku 
ostrzegawczego od przejazdu.  
 
 
 
Rys. 2.2.10.2. Znak G-1a 
 
 
 
Rys. 2.2.10.3. Znak G-1b 
Dziennik Ustaw  – 67 –  Poz. 2311 – 62 – 
 
 
Rys. 2.2.10.4. Znak G-1c 
 
Odległość słupków wskaźnikowych od przejazdu w zale żności od odległości znaku A-9 od 
przejazdu kolejowego podano w tabeli 2.2.  
 
Tabela 2.2. Odległość słupków wskaźnikowych od prze jazdu kolejowego 
 
Droga o dopuszczalnej prędkości G-1a G-1b G-1c 
P r z e d z i a ł   o d l e g ł o ś c i   x 
I II III 
powyżej 60 km/h 150 - 300 m 100 - 200 m 50 - 100 m 
do 60 km/h 50 - 100 m 35 - 70 m 20 - 35 m 
 
Znak G-1a umieszcza się bezpośrednio pod tarczą zna ku ostrzegawczego lub pod tabliczką, 
jeżeli jest ona pod znakiem. Znaki G-1b i G-1c umie szcza się na tej samej wysokości co znak 
G-1a.  
 
 
 
Rys. 2.2.10.5. Znak G-1d 
 
 
 
Rys. 2.2.10.6. Znak G-1e 
Dziennik Ustaw  – 68 –  Poz. 2311 – 63 – 
 
 
 
Rys. 2.2.10.7. Znak G-1f  
Jeżeli na drodze o dopuszczalnej prędkości powyżej 60 km/h widoczność przejazdu z drogi 
jest mniejsza niż 100 m oraz na jezdniach jednokier unkowych, znak A-9 ze słupkami 
wskaźnikowymi umieszcza się także po lewej stronie jezdni, z tym że po tej stronie stosuje 
się słupki wskaźnikowe G-1d (rys. 2.2.10.5), G-1e ( rys. 2.2.10.6) i G-1f (rys. 2.2.10.7).  
 Rys. 2.2.10.8. Oznakowanie przejazdów kolejowych po łożonych w różnych odległościach od skrzyżowania:  
 
 
 a) od 150 do 300 m 
 
Dziennik Ustaw  – 69 –  Poz. 2311 – 64 – 
 
 
b) od 100 do 150 m i podporządkowaniu drogi prowadz ącej do przejazdu 
 
 
 
 
c) poniżej 100 m i podporządkowaniu drogi prowadząc ej do przejazdu 
 
 
Dziennik Ustaw  – 70 –  Poz. 2311 – 65 – 
 
 
d)  poniżej 100 m i podporządkowaniu drogi prowadzą cej do skrzyżowania, na którym zmienia się kierunek  z 
pierwszeństwem 
  
 
 
e)  poniżej 100 m i nadaniu pierwszeństwa drodze prowadzącej do skrzyżowania, na którym zmienia się 
kierunek z pierwszeństwem 
  
Jeżeli odległość znaku ostrzegawczego od przejazdu kolejowego jest mniejsza niż podana w 
tabeli 2.2:  
– w kolumnie I, a mieści się w przedziale podanym w  kolumnie II, to pod znakiem 
ostrzegawczym umieszcza się słupek wskaźnikowy G-1b , a w połowie odległości od 
przejazdu słupek G-1c,  
Dziennik Ustaw  – 71 –  Poz. 2311 – 66 – 
– w kolumnie II, to pod znakiem ostrzegawczym umies zcza się słupek wskaźnikowy G-
1c; wówczas znak A-9 i słupek wskaźnikowy G-1f nale ży umieścić również po lewej 
stronie drogi.  
Jeżeli droga biegnie równolegle do linii kolejowej,  w odległości mniejszej niż podano w 
kolumnie II tabeli 2.2, przed skrzyżowaniami z drog ami przecinającymi linię kolejową należy 
umieścić tablicę przeddrogowskazową, na której na s ymbolu drogi przecinającej linię 
kolejową umieszcza się odpowiedni znak ostrzegawczy  o przejeździe kolejowym (A-9 lub A-
10). Nazwy miejscowości na tablicy przeddrogowskazo wej i symbole należy podawać 
według zasad określonych w punkcie 6.2. Jeżeli nie ma uzasadnienia dla umieszczenia tablicy 
przeddrogowskazowej, należy zastosować odpowiednią odmianę znaku F-6a ze znakiem A-9 
lub A-10.  
Przykłady oznakowania przejazdów kolejowych położon ych blisko skrzyżowań pokazano na 
rysunku 2.2.10.8.  Przed przejazdami kolejowymi na zelektryfikowanej l inii kolejowej umieszcza się dodatkowo 
na osobnym wsporniku znak G-2 „sieć pod napięciem” określony w punkcie 2.2.11.  
Na drogach gruntowych znak A-9 umieszcza się łączni e ze słupkiem wskaźnikowym z jedną 
kreską (G-1c), w odległości 50–100 m od przejazdu k olejowego.  
 
2.2.11. Przejazd kolejowy bez zapór 
 
 
 
Rys. 2.2.11.1. Znak A-10 
 
Znak A-10 „przejazd kolejowy bez zapór” (rys. 2.2.1 1.1) stosuje się przed przejazdami 
kolejowymi bez zapór lub półzapór – wyposażonymi w samoczynną sygnalizację świetlną 
(kategoria C) lub niewyposażonymi w żadne z wymieni onych urządzeń (kategoria D). Zasady 
oznakowania przejazdów kolejowych znakiem A-10 są a nalogiczne jak znakiem A-9, które 
określono w punkcie 2.2.10.  
 
Dziennik Ustaw  – 72 –  Poz. 2311 – 67 – 
 
 
Rys. 2.2.11.2. Tabliczka T-7 
 
Przed przejazdami kolejowymi kategorii C i D szczeg ólnie niebezpiecznymi ze względu na:  
–  ostry kąt (poniżej 60°) przecięcia się drogi z l inią kolejową lub 
–  bliskość toru kolejowego przebiegającego równole gle do osi drogi, lub 
–   przebieg linii kolejowej w łuku  
należy stosować pod znakiem A-10 tabliczkę T-7 (rys . 2.2.11.2) podającą schematycznie 
rzeczywisty układ torów i drogi na takim przejeździ e. Bezpośrednio przed przejazdem 
kolejowym kategorii C i D oraz przed przejściami uż ytku publicznego dla pieszych (kategoria 
E), bez obsługiwanego urządzenia zabezpieczającego,  umieszcza się znak „Krzyż św. 
Andrzeja”:  
 
 
 
Rys. 2.2.11.3. Znak G-3 
 
– o pojedynczych ramionach, znak G-3 (rys. 2.2.11.3 ) przed przejazdami kolejowymi na 
liniach jednotorowych,  
– o podwójnych dolnych ramionach, znak G-4 (rys. 2. 2.11.4) przed przejazdami 
kolejowymi na liniach dwu- i wielotorowych.  
 
 
 
Rys. 2.2.11.4. Znak G-4 
 
Dziennik Ustaw  – 73 –  Poz. 2311 – 68 – 
Znaki G-3 i G-4 należy umieszczać w miejscu, w któr ym – w związku z ruchem pociągu – 
powinien być zatrzymany pojazd na drodze, a więc ni e bliżej niż 5 m od skrajnej szyny; przed 
przejściami odległość ta nie może być mniejsza niż 3 m od skrajnej szyny. Wymienione 
odległości mogą być zwiększone, jeżeli:  
– poprawi to widoczność znaku z drogi,  
– ze względu na ostry kąt przecięcia się linii kole jowej z drogą, konieczne jest 
zapewnienie co najmniej 3 m odległości pojazdu od s krajnej szyny, mierząc w linii 
prostopadłej do osi toru.  
Przy zwiększeniu odległości znaku od szyny należy s prawdzić, czy warunki widoczności 
pojazdu szynowego z drogi nie zostały naruszone. Um ieszczenie znaku G-3 (G-4) w 
odległości mniejszej niż 5 m od szyny może nastąpić  jedynie za zgodą zarządu kolei. Przed 
przejazdami kolejowymi na linii kolejowej zelektryf ikowanej umieszcza się dodatkowo, na 
tym samym wsporniku co znak „Krzyż św. Andrzeja” lu b na osobnym słupku, znak G-2 „sieć 
pod napięciem” (rys. 2.2.11.5).  
 
 
 
Rys. 2.2.11.5. Znak G-2 
 
Przed przejazdami kolejowymi kategorii D, na któryc h nie są zachowane warunki 
widoczności toru, umieszcza się dodatkowo znak B-20  według zasad podanych w punkcie 
3.2.21.  
Jeżeli droga przecina tor kolejowy będący bocznicą lub torem manewrowym albo jest on 
sporadycznie eksploatowany np. w celach turystyczny ch, a ruch na drodze jest 
wstrzymywany przez pracownika kolei, to przed takim  miejscem umieszcza się znak A-30 
„inne niebezpieczeństwo” z tabliczką T-10, zgodnie z zasadami określonymi w punkcie 
2.2.31.  
Dziennik Ustaw  – 74 –  Poz. 2311 – 69 – 
2.2.12. Nierówna droga 
 
 
 
Rys. 2.2.12.1. Znak A-11  
Znak A-11 „nierówna droga” (rys. 2.2.12.1) umieszcz a się przed odcinkami jezdni o dużych 
nierównościach, które mogą być niebezpieczne dla ruchu lub obniżają komfort jazdy. W 
szczególności należy oznakować odcinki, na których są:  
– nierówności występujące na przejazdach kolejowych ,  
– pofałdowania występujące na stromych zjazdach z m ostów i wiaduktów oraz na tych 
obiektach,  
– niewielkie zapadnięcia się jezdni,  
– zawyżony (zaniżony) most lub przepust,  
– poprzeczny ściek lub garb,  
– wyboje,  – poprzeczny uskok nawierzchni,  
– inne niż przełomy zniszczenia nawierzchni.  
Na odcinku drogi w łuku, na skrzyżowaniu lub przy d użym spadku należy oznakowywać 
nawet niewielkie nierówności.  
Przy ocenie nierówności wymagających oznakowania na leży brać pod uwagę ogólny standard 
drogi; im wyższy jest standard, tym mniejsze nierów ności należy oznakowywać.  
 
2.2.13. Próg zwalniający 
 
 
 
Rys. 2.2.13.1. Znak A-11a 
 
Znak A-11a „próg zwalniający” (rys. 2.2.13.1) umies zcza się przed zastosowanymi na jezdni 
progami zwalniającymi. Na odcinku drogi, na którym zastosowano progi zwalniające, 
Dziennik Ustaw  – 75 –  Poz. 2311 – 70 – 
prędkość powinna być ograniczona do wartości, przy której następuje łagodny przejazd przez 
próg zwalniający, zgodnie z zasadami podanymi w pun kcie 3.2.34.1. Jeżeli progi zwalniające 
znajdują się w strefie ograniczonej prędkości (znak B-43) lub w strefie zamieszkania (znak 
D-40), a przejazd przez nie może odbywać się z pręd kością większą lub równą ustalonej dla 
tej strefy, to znaków B-33 można nie stosować.  
 
2.2.14. Zwężenie jezdni 
 
Znaki od A-12a do A-12c stosuje się w celu ostrzeże nia o zbliżaniu się do zwężenia jezdni, 
które może być niebezpieczne dla kierujących.  
Znak A-12a „zwężenie jezdni – dwustronne” (rys. 2.2 .14.1) umieszcza się przed miejscami, 
w których jezdnia jest zwężona z obu stron.  
 
 
 
Rys. 2.2.14.1. Znak A-12a 
 
Znak A-12b „zwężenie jezdni – prawostronne” (rys. 2 .2.14.2) umieszcza się przed miejscami, 
w których jezdnia jest zwężona z prawej strony. 
 
 
 
Rys. 2.2.14.2. Znak A-12b 
 
Znak A-12c „zwężenie jezdni – lewostronne” (rys. 2. 2.14.3) umieszcza się przed miejscami, 
w których jezdnia jest zwężona z lewej strony.  
 
 
 
Rys. 2.2.14.3. Znak A-12c 
Dziennik Ustaw  – 76 –  Poz. 2311 – 71 – 
 
Znaki A-12a–A-12c umieszcza się przed miejscami, w których występuje co najmniej po 
jednej stronie jezdni zmniejszenie jej szerokości p owyżej 0,2 m oraz jeżeli szerokość 
zwężonego odcinka jezdni wynosi mniej niż 5,5 m.  
Znaków tych nie należy stosować do oznakowania zwęż enia pobocza lub zakończenia 
pobocza bitumicznego; w tym drugim przypadku stosuje się oznakowanie określone w 
punkcie 2.2.33.  
Przy zwężeniu, zwłaszcza dwustronnym, uniemożliwiającym wyminięcie się dwóch 
pojazdów o normatywnej szerokości, można dodatkowo umieszczać znaki B-31 i D-5, 
których zasady stosowania określono w punktach 3.2. 32 i 5.2.5.  
Jeżeli zwężony odcinek drogi, na którym nie jest mo żliwe wymijanie się pojazdów, jest 
dłuższy niż 150 m lub znajduje się w łuku pionowym lub poziomym i kierujący nie widzą 
pojazdów znajdujących się po przeciwnych stronach z wężenia, należy zastosować:  
– sygnalizację świetlną lub 
– ręczne kierowanie ruchem, lub 
– miejscowe poszerzenie zwężonego odcinka umożliwia jącego wyminięcie się pojazdów.  
Jeżeli pas ruchu kończy się na odcinku międzywęzłow ym, to na drodze o dopuszczalnej 
prędkości powyżej 60 km/h umieszcza się znaki A-12b  lub A-12c oraz w odległości do 100 m 
od końca pasa ruchu umieszcza się znak D-14 lub D-1 4a, a na drodze o dopuszczalnej 
prędkości do 60 km/h stosuje się tylko znaki D-14 l ub D-14a.  
 
2.2.15. Ruchomy most 
 
 
Rys. 2.2.15.1. Znak A-13 
 
Znak A-13 „ruchomy most” (rys. 2.2.15.1) stosuje si ę przed czynnymi, ruchomymi mostami 
(zwodzonymi, obrotowymi). Przed tymi obiektami mogą  być również stosowane znaki 
ograniczające ruch na moście lub przed nim, np. zakazujące wyprzedzania, ograniczające 
prędkość lub masę pojazdu dopuszczonego do przejazd u. Przed mostem powinna być 
zainstalowana sygnalizacja świetlna do nadawania co  najmniej sygnału czerwonego.  
 
Dziennik Ustaw  – 77 –  Poz. 2311 – 72 – 
2.2.16. Roboty na drodze 
 
Znak A-14 „roboty na drodze” (rys. 2.2.16.1) stosuj e się w celu ostrzeżenia o zbliżaniu się do 
miejsc, w których kierujący pojazdem może spotkać o soby pracujące na drodze lub 
przeszkody, takie jak np. maszyny lub materiały zna jdujące się na drodze i utrudniające ruch.  
 
 
 
Rys. 2.2.16.1. Znak A-14 
 
W zależności od sytuacji na drodze znaki A-14 stosu je się łącznie z innymi znakami 
pionowymi, poziomymi, sygnalizacją świetlną lub urz ądzeniami bezpieczeństwa ruchu 
drogowego.  
 
 
 
Rys. 2.2.16.2. Tabliczka T-19 
 
Znak A-14 z tabliczką T-19 wskazującą na malowanie znaków poziomych stosuje się w 
czasie, gdy na drodze prowadzone są prace związane z umieszczaniem lub odnową 
oznakowania poziomego (malowanie, nakładanie oznako wania grubowarstwowego lub taśm). 
Znaki A-14 z tabliczką T-19 powinny być usunięte niezwłocznie po usunięciu urządzeń 
bezpieczeństwa ruchu drogowego zabezpieczających św ieże oznakowanie poziome.  
 
2.2.17. Śliska jezdnia 
 
 
 
Rys. 2.2.17.1. Znak A-15 
Dziennik Ustaw  – 78 –  Poz. 2311 – 73 – 
 
Znak A-15 „śliska jezdnia” (rys. 2.2.17.1) stosuje się przed odcinkami drogi, stanowiącymi 
niebezpieczeństwo dla ruchu z powodu zmniejszonej s zorstkości jezdni, której kierujący 
może się nie spodziewać, a spowodowanej:  
– zmianą rodzaju nawierzchni (np. z betonu asfaltow ego na kostkową),  
– różnym czasem układania nawierzchni tego samego r odzaju,  
– stałym lub okresowym zawilgoceniem nawierzchni.  
 
2.2.18. Przejście dla pieszych 
 
 
 
Rys. 2.2.18.1. Znak A-16 
 
Znak A-16 „przejście dla pieszych” (rys. 2.2.18.1) umieszcza się przed wyznaczonym na 
drodze przejściem dla pieszych w przypadkach, gdy m oże nie być widoczne odpowiednio 
wcześnie przez kierujących pojazdami lub ze względów bezpieczeństwa konieczne jest 
ostrzeżenie o przejściu.  
Znaki A-16 umieszcza się przed przejściem dla piesz ych bez sygnalizacji świetlnej na drodze, 
na której prędkość wynosi powyżej 60 km/h, a przy innej prędkości – przed przejściami bez sygnalizacji świetlnej wyznaczonymi pomiędzy skrzyż owaniami.  
Szczegółowe zasady oznakowania przejść dla pieszych  zostały określone w punkcie 5.2.6.  
 
2.2.19. Dzieci 
 
 
 
Rys. 2.2.19.1. Znak A-17 
Dziennik Ustaw  – 79 –  Poz. 2311 – 74 – 
Znak A-17 „dzieci” (rys. 2.2.19.1) stosuje się w ce lu ostrzeżenia o miejscu na drodze 
szczególnie uczęszczanym przez dzieci w wieku od 7 do 15 lat lub o bliskości takiego 
miejsca. Znak umieszcza się zwłaszcza w pobliżu szkół podstawowych, gimnazjów, 
placówek prowadzących zajęcia z dziećmi, terenów za baw i innych.  
Znak można zastosować po dokonaniu indywidualnej oc eny miejsca, wywiadów z ludnością i 
obserwacji warunków ruchu oraz zachowywania się dzi eci.  
O konieczności stosowania znaku A-17 decydują przyp adki częstego pojawiania się dzieci na 
drodze, a nie odległość drogi od obiektu, do któreg o uczęszczają dzieci.  
Pozostałe sposoby i zasady zabezpieczenia przy drod ze miejsc szczególnie uczęszczanych 
przez dzieci (bariery, łańcuchy itp.) zostały okreś lone w załączniku nr 4 do rozporządzenia.  
 
2.2.20. Uwaga na zwierzęta 
 
Znaki ostrzegające o możliwości napotkania na drodz e zwierząt stosuje się przed miejscami, 
w których kierującym pojazdami mogą zagrażać zwierz ęta znajdujące się na drodze lub w jej 
pobliżu.  
 
 
 
Rys. 2.2.20.1. Znak A-18a 
 
Znak A-18a „zwierzęta gospodarskie” (rys. 2.2.20.1)  stosuje się do oznaczania miejsc, w 
których odbywa się regularny przepęd zwierząt gospo darskich wzdłuż lub w poprzek drogi, 
np. przy ośrodkach hodowlanych, pastwiskach itp.  
 
 
 Rys. 2.2.20.2. Znak A-18b 
 
Znak A-18b „zwierzęta dzikie” (rys. 2.2.20.2) stosu je się do oznaczania miejsc, w których 
zwierzęta dziko żyjące często przekraczają drogę, n p. przy wjeździe do lasu o dużej ilości 
Dziennik Ustaw  – 80 –  Poz. 2311 – 75 – 
zwierzyny lub w miejscu przecięcia przez drogę dojś cia do wodopoju. Miejsca takie można 
ustalić m. in. na podstawie informacji służby leśne j o szlakach wędrówek dzikich zwierząt.  
 
2.2.21. Boczny wiatr 
 
 
 
Rys. 2.2.21.1. Znak A-19  
Znak A-19 „boczny wiatr” (rys. 2.2.21.1) umieszcza się przed miejscami, gdzie często 
występuje silny boczny wiatr, np. przed wyjazdem z gęstego lasu, z głębokiego wykopu, z 
obszaru o zwartej zabudowie na otwarty teren oraz p rzed wjazdami na mosty w dolinach o 
silnych ciągach powietrza.  
Zaleca się, aby w miejscach występowania silnych po dmuchów wiatru był ustawiony 
sygnalizator wiatru pokazujący siłę i kierunek podmuchu wiatru w danej chwili. Zasady stosowania sygnalizatorów wiatru zostały określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia.  
Znak A-19 może być stosowany jako świetlny i włącza ć się, gdy podmuchy wiatru 
przekraczają 12 m/s.  
 
2.2.22. Odcinek jezdni o ruchu dwukierunkowym 
 
 
 
Rys. 2.2.22.1. Znak A-20 
 
Dziennik Ustaw  – 81 –  Poz. 2311 – 76 – 
 
 
Rys. 2.2.22.2. Oznakowanie niesymetrycznego połącze nia dwóch jezdni jednokierunkowych w jedną jezdnię  
      dwukierunkową 
 
Znak A-20 „odcinek jezdni o ruchu dwukierunkowym” ( rys. 2.2.22.1) stosuje się w celu 
ostrzeżenia jadących jezdnią jednokierunkową o miej scu, w którym rozpoczyna się ruch 
dwukierunkowy.  
Znak A-20 stosuje się, gdy dwie jezdnie jednokierun kowe łączą się w jedną jezdnię 
dwukierunkową (rys. 2.2.22.2) oraz przy wprowadzeni u ruchu w przeciwnym kierunku na 
jezdnię mającą dotychczas ruch jednokierunkowy. Jeż eli odcinek jezdni dwukierunkowej 
położony jest wzdłuż innej jezdni wyłączonej z ruch u, to na początku odcinka należy 
umieścić znak F-15 przedstawiający kierunki na pasa ch ruchu.  
Znaku A-20 nie stosuje się na jezdniach, gdy ruch d wukierunkowy wynika z kończącego się 
jednokierunkowego objazdu wysepki za skrzyżowaniem.  Jeżeli na początku odcinka 
umieszczony został znak D-3, to przed końcem odcink a, bez względu na jego długość, 
umieszcza się znak A-20.  
Dziennik Ustaw  – 82 –  Poz. 2311 – 77 – 
2.2.23. Tramwaj 
 
 
 
Rys. 2.2.23.1. Znak A-21 
 
Znak A-21 „tramwaj” (rys. 2.2.23.1) stosuje się, je żeli tory tramwajowe przecinają drogę w 
takim miejscu lub w taki sposób, że kierujący pojaz dami mogą nie zorientować się 
dostatecznie wcześnie o istnieniu tych torów lub o ich przebiegu. Znak ten umieszcza się dla 
tego kierunku ruchu, który jest przecinany przez to ry tramwajowe.  
Przykład umieszczenia znaku A-21 pokazano na rysunk u 2.2.23.2.  
Przed przejazdami tramwajowymi szczególnie niebezpi ecznymi, zwłaszcza gdy tory 
przecinają jezdnię pod ostrym kątem (poniżej 60°) l ub na łuku, przechodząc na przeciwną 
stronę drogi lub na jej środek, należy stosować pod  znakiem A-21 tabliczkę T-7 (rys. 
2.2.11.2).  
Jeżeli uzasadniają to warunki lokalne, znaki A-21 można uzupełnić znakami F-6 lub E-1 w 
sytuacjach opisanych w punkcie 2.2.10.  
Dla ostrzeżenia kierujących pojazdami nieszynowymi przed miejscami, w których pas ruchu 
jest skierowany na torowisko tramwajowe, zaleca się  stosować znak A-21 z tabliczką T-8 
(rys. 2.2.23.3) oznaczającą pas ruchu skierowany na  tory tramwajowe. Dopuszcza się 
stosowanie tabliczki T-8 ze znakiem A-30. Znak A-21  jako świetlny może być stosowany w 
sytuacjach, gdy jego włączenie inicjowane jest prze z nadjeżdżający tramwaj.  
 
Dziennik Ustaw  – 83 –  Poz. 2311 – 78 – 
 
 
Rys. 2.2.23.2. Oznakowanie miejsc, w których tory t ramwajowe przecinają drogę 
  
 
 
Rys. 2.2.23.3. Tabliczka T-8 
 
2.2.24. Niebezpieczny zjazd 
 
 
 
Rys. 2.2.24.1. Znak A-22 
 
Znak A-22 „niebezpieczny zjazd” (rys. 2.2.24.1) umieszcza się przed spadkami podłużnymi 
drogi wynoszącymi na drogach położonych w terenie g órzystym co najmniej 10%, a na 
pozostałych drogach co najmniej 7%. Jeżeli jednak jednocześnie występują takie warunki 
Dziennik Ustaw  – 84 –  Poz. 2311 – 79 – 
drogowe, jak np.: duży spadek poprzeczny, ostry zak ręt, zły stan lub mała szerokość jezdni, 
znak A-22 stosuje się nawet przy spadkach mniejszyc h niż wyżej podane. Pod znakiem 
umieszcza się tabliczkę T-9 wskazującą rzeczywistą wartość spadku z dokładnością do 1%. 
Znaku A-22 nie stosuje się do oznakowania pochyleń podłużnych łącznic.  
 
 
 
Rys. 2.2.24.2. Tabliczka T-9  
2.2.25. Stromy podjazd 
 
 
 
Rys. 2.2.25.1. Znak A-23 
 
Znak A-23 „stromy podjazd” (rys. 2.2.25.1) stosuje się przed podjazdami o wzniesieniu co 
najmniej 8% na drogach położonych w terenie górzyst ym i co najmniej 6% – na pozostałych 
drogach oraz przed innymi wzniesieniami, na które w jazd jest utrudniony, np. ze względu na 
ostre zakręty lub zły stan nawierzchni. Pod znakiem umieszcza się tabliczkę T-9 wskazującą 
rzeczywistą wartość nachylenia podjazdu z dokładnoś cią do 1%.  
 
2.2.26.12) Rowerzyści 
 
Znak A-24 „rowerzyści” (rys. 2.2.26.1) stosuje się przed miejscami, gdzie rowerzyści 
wjeżdżają na jezdnię lub przez nią przejeżdżają. 
Znak A-24 umieszcza się przed: 
– miejscem, gdzie rowerzyści wjeżdżają na jezdnię z  drogi dla rowerów, 
– przejazdem dla rowerzystów, na drodze, na której dopuszczalna prędkość jest większa 
niż 60 km/h, a w przypadku dopuszczalnej prędkości równej 60km/h lub mniejszej – 
jeżeli przejazd nie jest dobrze widoczny przez kier ujących pojazdami lub znajduje się na 
odcinku jezdni między skrzyżowaniami. 
                                                 
12) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzen ia, o którym mowa w odnośniku 6. 
Dziennik Ustaw  – 85 –  Poz. 2311 – 80 – 
Dopuszcza się stosowanie znaku A-24 przed innym mie jscem, gdzie rowerzyści wjeżdżają na 
jezdnię lub przez nią przejeżdżają, włączając się d o ruchu, jeżeli uzasadniają to względy 
bezpieczeństwa ruchu drogowego, z uwzględnieniem ta kich czynników, jak: natężenie i 
prędkość ruchu pojazdów, wzajemna widoczność, geome tria drogi.  
 
 
 
Rys. 2.2.26.1. Znak A-24  
Jeżeli kontynuacją drogi dla rowerów jest pas ruchu  dla rowerów wyznaczony na jezdni, 
oprócz znaku A-24 należy umieścić znak F-19 „pas ru chu dla określonych pojazdów” 
wskazujący pas dla rowerów. Szczegółowe zasady ozna kowania przejazdów dla rowerzystów 
zostały określone w punkcie 5.2.6.4.  
 
2.2.27. Spadające odłamki 
 
Znak A-25 „spadające odłamki” (rys. 2.2.27.1) stosu je się przed odcinkami jezdni, na które 
mogą staczać się odłamki skalne (kamienie), stanowi ące niebezpieczeństwo dla 
nadjeżdżających pojazdów.  
Potrzeba umieszczenia znaku powinna wynikać z obser wacji jezdni w pobliżu zboczy w 
terenie górskim.  
 
 
 Rys. 2.2.27.1. Znak A-25  
 
Dziennik Ustaw  – 86 –  Poz. 2311 – 81 – 
2.2.28. Lotnisko 
 
 
 
Rys. 2.2.28.1. Znak A-26 
 
Znak A-26 „lotnisko” (rys. 2.2.28.1) stosuje się pr zy lotniskach i lądowiskach lub w ich 
pobliżu, jeżeli nagłe pojawienie się przelatującego  nisko nad drogą samolotu lub śmigłowca 
może wywołać zaskoczenie (przestraszyć) kierującego pojazdem i w efekcie spowodować 
nieprawidłowy jego manewr lub odruch zagrażający be zpieczeństwu ruchu.  
 
2.2.29. Nabrzeże lub brzeg rzeki 
 
 
 
Rys. 2.2.29.1. Znak A-27 
 
Znak A-27 „nabrzeże lub brzeg rzeki” (rys. 2.2.29.1 ) stosuje się przed odcinkami dróg 
ogólnodostępnych, przebiegającymi po nabrzeżu lub p o wysokim brzegu rzeki albo kanału, 
gdy odległość ich brzegu od krawędzi jezdni jest mn iejsza od 10 m.  
Znak A-27 stosuje się również przed miejscami, w których droga prowadząca w kierunku 
obszaru wodnego znajduje się w ostrym łuku w bezpośrednim sąsiedztwie tego obszaru. 
Znaku A-27 nie stosuje się, gdy na wymagającym ozna kowania odcinku drogi umieszczono 
bariery ochronne.  
 
2.2.30. Sypki żwir 
 
 
 
Rys. 2.2.30.1. Znak A-28 
Dziennik Ustaw  – 87 –  Poz. 2311 – 82 – 
 
Znak A-28 „sypki żwir” (rys. 2.2.30.1) stosuje się w celu oznakowania odcinka drogi, na 
którym istnieje możliwość wyrzucania kamieni, ziare n grysu lub żwiru spod kół jadących 
pojazdów lub wzniecania kurzu w stopniu utrudniając ym ruch innym kierującym. Dotyczy to 
w szczególności nawierzchni tłuczniowych, nawierzch ni, na których przeprowadzono 
powierzchniowe utrwalenie warstwy ścieralnej – do c zasu stabilnego oblepienia ziaren 
kruszywa przez bitum, a także odcinków podbudowy tłuczniowej, na których dopuszczono 
ruch. Ponadto znak ten może być umieszczony przed w yjazdami z kamieniołomów i 
żwirowni.  
 
2.2.31. Sygnały świetlne 
 
Znak A-29 „sygnały świetlne” (rys. 2.2.31.1) stosuj e się w przypadkach, gdy ruch kierowany 
jest za pomocą sygnalizacji świetlnej w miejscu, w którym kierujący może się tego nie 
spodziewać.  
 
 
 
Rys. 2.2.31.1. Znak A-29 
 
Znak A-29 umieszcza się przed każdą sygnalizacją św ietlną zastosowaną na drodze poza 
obszarem zabudowanym. Na obszarze zabudowanym znak umieszcza się przed pierwszą 
sygnalizacją po wjeździe do tego obszaru oraz przed każdym miejscem, gdzie sygnalizacja 
świetlna (trójbarwna lub dwubarwna) zastosowana zos tała do kierowania ruchem 
wahadłowym. Ponadto znak ten stosuje się w każdym p rzypadku, gdy sygnalizator jest tylko 
zawieszony nad jezdnią.  
Dziennik Ustaw  – 88 –  Poz. 2311 – 83 – 
2.2.32.13) Inne niebezpieczeństwo 
 
Znak A-30 „inne niebezpieczeństwo” (rys. 2.2.32.1) stosuje się w celu ostrzeżenia o zbliżaniu 
się do niebezpiecznych miejsc innych niż te, o któr ych uprzedzają znaki od A-1 do A-29 i od 
A-31 do A-34.  
 
Rys. 2.2.32.1. Znak A-30 
 
Znak A-30 stosuje się łącznie z tabliczkami wskazuj ącymi, za pomocą symbolu lub (oraz) 
napisu, rodzaj niebezpieczeństwa, o którym ostrzega  znak. Najczęściej stosowane tabliczki są 
opisane w niniejszym punkcie oraz pokazane na rysun kach od 2.2.32.2 do 2.2.32.18.  
Inne symbole i napisy niż pokazane na tych rysunkac h powinny być równie czytelne i łatwo 
zrozumiałe; napisy powinny być ponadto zwięzłe i je dnoznaczne, jak np. „przełomy” – w 
celu ostrzeżenia o złym stanie jezdni w okresie wiosennym, „piesi” – w celu ostrzeżenia o 
intensywnym ruchu pieszych po jezdni; podobnie prze d miejscami szczególnie 
uczęszczanymi przez osoby niewidome lub głuche możn a stosować tabliczkę z napisem 
„niewidomi” lub „głusi”.  Stosowanie znaku A-30 bez tabliczek podających rodz aj niebezpieczeństwa dopuszcza się 
wyjątkowo w sytuacjach awaryjnych, w których znak n ależy umieścić niezwłocznie, np. w 
razie zalania jezdni lub znacznego parowania na skutek pęknięcia przewodów sieci 
wodociągowej lub ciepłowniczej w stopniu umożliwiającym jednak odbywanie się ruchu.  
Jeżeli na podstawie przepisów punktu 2.1.2 należy z astosować tabliczki T-1 lub T-2, to 
umieszcza się je pod tabliczkami wskazującymi rodza j niebezpieczeństwa. Gdy natomiast 
oznacza się koniec odcinka drogi, na którym występu je niebezpieczeństwo, to pod 
powtórzonym znakiem A-30 umieszcza się tylko tablic zkę z napisem „Koniec” (T-3). 
Najczęściej ze znakiem A-30 stosowane są następując e tabliczki wskazujące:  
1)  T-10 przecięcie drogi z bocznicą kolejową lub t orem o podobnym charakterze; w 
miejscu tak oznakowanym, ruch na drodze jest wstrzy mywany przez pracownika kolei 
podczas przejeżdżania (przetaczania) pociągu;  
                                                 
13) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 rozporządzen ia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2010 r. 
zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowyc h warunków technicznych dla znaków i sygnałów 
drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogow ego i warunków ich umieszczania na drogach 
(Dz. U. poz. 411), które weszło w życie z dniem 29 kwietnia 2010 r. 
Dziennik Ustaw  – 89 –  Poz. 2311 – 84 – 
2) T-11 przeprawę promową;  
3) T-12 podłużny uskok;  
4) T-13 koleiny;  
5) T-14 miejsce częstych wypadków o charakterze wsk azanym na znaku;  
6) T-15 miejsce częstych wypadków spowodowanych śli ską nawierzchnią jezdni ze 
względu na opady deszczu;  
7) T-16 miejsce wyjazdu pojazdów uprzywilejowanych wskazanych na tabliczce;  
8) T-17 granicę państwa;  
9) T-18 nieoczekiwaną zmianę kierunku ruchu o przeb iegu wskazanym na tabliczce. 
 
 
 
Rys. 2.2.32.2. Tabliczka T-10 
 
Tabliczkę T-10 (rys. 2.2.32.2) umieszcza się przed takimi miejscami przecięcia drogi przez 
bocznicę kolejową lub tor manewrowy lub linię kolejową wykorzystywaną sporadycznie np. 
w celach turystycznych, na których ruch na drodze p odczas przejeżdżania (przetaczania) 
pociągu jest wstrzymywany przez pracownika kolei. W  przypadkach określonych w punkcie 
2.2.11 pod tabliczką T-10 można umieścić tabliczkę T-7.  
 
 
 
Rys. 2.2.32.3. Tabliczka T-11 
 
Tabliczkę T-11 (rys. 2.2.32.3) umieszcza się przed dojazdem do promu. Bezpośrednio przed 
miejscem wjazdu na prom powinien być umieszczony zn ak B-32d uzupełniony ewentualnie 
sygnalizacją świetlną z sygnałem czerwonym.  
 
 
 Rys. 2.2.32.4. Tabliczka T-12 
Dziennik Ustaw  – 90 –  Poz. 2311 – 85 – 
 
Tabliczkę T-12 (rys. 2.2.32.4) umieszcza się przed początkiem podłużnego uskoku 
nawierzchni, powstałego wskutek okresowo przerywany ch robót drogowych lub podczas 
trwania takich robót.  
 
 
 
Rys. 2.2.32.5. Tabliczka T-13  
Tabliczkę T-13 (rys. 2.2.32.5) umieszcza się pod zn akiem A-11 przed początkiem odcinka 
jezdni, na nawierzchni której występują koleiny.  
 
 
 
Rys. 2.2.32.6. Tabliczka T-14 
 
Tabliczkę T-14 i jej pięć odmian stosuje się przed miejscami szczególnie niebezpiecznymi, 
ustalonymi na podstawie analizy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Analizę należy 
przeprowadzić, jeżeli w ciągu roku zdarzyły się co najmniej cztery wypadki określonego 
rodzaju z ofiarami w ludziach, na odcinku drogi o d ługości 1 km poza obszarem 
zabudowanym, a 0,5 km w obszarze zabudowanym lub co  najmniej dwa wypadki na 
przejeździe kolejowym. Znak A-30 z tabliczką pokazu jącą rodzaj zdarzających się wypadków 
umieszcza się wtedy, kiedy nie ma możliwości szybki ej poprawy istniejących warunków 
bezpieczeństwa ruchu. Tabliczki te są następujące:  
– tabliczka T-14 (rys. 2.2.32.6), którą umieszcza s ię przed miejscem częstych potrąceń 
pieszych,  
 
 
 Rys. 2.2.32.7. Tabliczka T-14a 
Dziennik Ustaw  – 91 –  Poz. 2311 – 86 – 
 
– tabliczka T-14a (rys. 2.2.32.7), którą umieszcza się przed miejscem częstych zderzeń z 
poprzedzającymi pojazdami,  
 
 
 
Rys. 2.2.32.8. Tabliczka T-14b  
– tabliczka T-14b (rys. 2.2.32.8), którą umieszcza się przed miejscem częstych zderzeń 
czołowych pojazdów,  
 
 
 
Rys. 2.2.32.9. Tabliczka T-14c 
 
– tabliczka T-14c (rys. 2.2.32.9), którą umieszcza się przed miejscem częstych zderzeń z 
tramwajami,  
 
 
 
Rys. 2.2.32.10. Tabliczka T-14d 
 
– tabliczka T-14d (rys. 2.2.32.10), którą umieszcza  się przed przejazdem kolejowym, na 
którym warunki powodują szczególne niebezpieczeństw o powstawania wypadków.  
 
 
 
Rys. 2.2.32.11. Tabliczka T-15 
Dziennik Ustaw  – 92 –  Poz. 2311 – 87 – 
 
Tabliczkę T-15 (rys. 2.2.32.11) umieszcza się przed  miejscem częstych wypadków lub kolizji 
spowodowanych śliską nawierzchnią drogi występującą  w czasie lub po opadach deszczu 
albo mżawki.  
Tabliczkę T-16 i jej odmianę stosuje się przed miej scami, w których pojazdy 
uprzywilejowane często wjeżdżają na drogę, np. przy  wyjazdach z garaży straży pożarnej.  
Znak A-30 z tabliczką T-16 powinien być stosowany z awsze, jeżeli podczas wyjazdu 
pojazdów uprzywilejowanych jest uruchamiana specjal na sygnalizacja świetlna zamykająca 
ruch na drodze. W wymienionych miejscach umieszcza się:  
 
 
 
Rys. 2.2.32.12. Tabliczka T-16 
 
– tabliczkę T-16 (rys. 2.2.32.12), jeżeli na drogę wyjeżdżają pojazdy straży pożarnej,  
 
 
 
Rys. 2.2.32.13. Tabliczka T-16a 
 
– tabliczkę T-16a (rys. 2.2.32.13), jeżeli na drogę  wyjeżdżają karetki pogotowia 
ratunkowego.  
Tabliczki T-16, T-16a stosuje się samodzielnie bezp ośrednio przed miejscem wyjazdu. 
 
 
 Rys. 2.2.32.14. Tabliczka T-17 
 
Tabliczkę T-17 (rys. 2.2.32.14) stosuje się bez wzg lędu na to, czy ruch przez granicę jest 
otwarty, a więc zastosowano znak F-1, czy zamknięty , a więc zastosowano znak F-2.  
Odległość umieszczenia znaku A-30 z tabliczką T-17 należy ustalać w stosunku do znaku B-
32, jeżeli przekraczanie granicy jest dozwolone, a do znaku F-2 – jeżeli jest zabronione.  
Dziennik Ustaw  – 93 –  Poz. 2311 – 88 – 
 
 
 
Rys. 2.2.32.15. Tabliczka T-18 
 
Tabliczkę T-18 (rys. 2.2.32.15) i jej odmiany (rys.  2.2.32.16, 2.2.32.17 i 2.2.32.18) stosuje się 
przed takimi miejscami, w których występuje nieocze kiwana dla kierowcy zmiana przebiegu 
drogi lub kierunku ruchu.  
Tabliczka T-18 wskazuje zmianę przebiegu drogi lub kierunku ruchu najpierw w lewo, a 
potem w prawo. W celu wskazania innego przebiegu dr ogi lub kierunku ruchu stosuje się 
odpowiednio:  
 
 
 
Rys. 2.2.32.16. Tabliczka T-18a 
 
– tabliczkę T-18a (rys. 2.2.32.16), gdy zmiana prze biegu drogi lub kierunku następuje 
najpierw w prawo, a potem w lewo,  
 
 
 
Rys. 2.2.32.17. Tabliczka T-18b 
 
– tabliczkę T-18b (rys. 2.2.32.17), gdy zmiana prze biegu drogi lub kierunku następuje w 
lewo,  
 
Dziennik Ustaw  – 94 –  Poz. 2311 – 89 – 
 
 
Rys. 2.2.32.18. Tabliczka T-18c  
– tabliczkę T-18c (rys. 2.2.32.18), gdy zmiana prze biegu drogi lub kierunku następuje w 
prawo. Przykład zastosowania tabliczki T-18c pokaza no na rysunku 2.2.21.2.  
Tabliczki T-18 i jej odmiany nie stosuje się na dro gach jednokierunkowych, gdzie umieszcza 
się odpowiednie odmiany znaku F-21.  
W przypadku prowadzenia na odcinku drogi publicznej badań, o których mowa w art. 140c 
ust. 2 pkt 3 ustawy, dotyczących znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń 
bezpieczeństwa ruchu drogowego, stosuje się znak A- 30 z tabliczką z napisem o 
odpowiedniej treści, w szczególności: „oznakowanie poziome doświadczalne (testowe)”. 
Jeżeli długość odcinka drogi objętego badaniem prze kracza 500 m, wraz z tym 
oznakowaniem stosuje się tabliczkę T-2, a na końcu tego odcinka drogi umieszcza się znak 
A-30 z tabliczką T-3. Dopuszcza się umieszczanie dodatkowych tablic informacyjnych 
określających miejsce i zakres prowadzonych badań. 
 
2.2.33. Niebezpieczne pobocze 
 
 
 
Rys. 2.2.33.1. Znak A-31 
 
Znak A-31 „niebezpieczne pobocze” (rys. 2.2.33.1) u mieszcza się przed odcinkami dróg o 
wąskim, miękkim, zbyt wysokim lub obniżonym poboczu . Znak A-31 stosuje się również do 
ostrzeżenia o zwężeniu lub końcu pobocza bitumiczne go przechodzącego w pobocze ziemne. 
Do oznakowania końca pobocza bitumicznego przechodz ącego w chodnik używa się tablic 
U-9 oznaczających ograniczenie skrajni poziomej dro gi. Znak A-31 z odwróconym 
symbolem ostrzega o niebezpiecznym poboczu występującym po lewej stronie jezdni.  
Dziennik Ustaw  – 95 –  Poz. 2311 – 90 – 
2.2.34. Oszronienie jezdni 
 
 
 
Rys. 2.2.34.1. Znak A-32  
Znak A-32 „oszronienie jezdni” (rys. 2.2.34.1) stosuje się wyłącznie w okresie zimowym 
przed mostami i wiaduktami, na których oszronienie jezdni lub gołoledź pojawia się w 
okresach, gdy jeszcze nie występuje na innych odcin kach drogi, np. na mostach z pomostem 
stalowym, oraz w pobliżu rzek i zbiorników wodnych,  na których często zdarza się lokalne 
oszronienie jezdni.  
Znak A-32 stosowany jako świetlny wskazuje rzeczywi sty stan oszronienia lub oblodzenia 
jezdni na podstawie pomiarów z urządzeń umieszczony ch przy drodze lub na nawierzchni.  
 
2.2.35. Zator drogowy 
 
 
 
Rys. 2.2.35.1. Znak A-33 
 
Znak A-33 „zator drogowy” (rys. 2.2.35.1) stosuje s ię przed odcinkami dróg, na których ze 
względu na natężenia ruchu pojazdów często występuje blokowanie ruchu, a stojące pojazdy 
mogą nie być w porę dostrzeżone przez kierujących n adjeżdżającymi pojazdami.  
Znak A-33 umieszcza się, gdy odcinek jezdni przed s krzyżowaniem z sygnalizacją świetlną 
jest niewidoczny ze względu na łuk pionowy lub poziomy.  
Znak A-33 stosowany jako świetlny ostrzega o pojazd ach stojących na jezdni w odległości do 
300 m.  
Dziennik Ustaw  – 96 –  Poz. 2311 – 91 – 
2.2.36. Wypadek drogowy 
 
 
 
Rys. 2.2.36.1. Znak A-34  
Znak A-34 „wypadek drogowy” (rys. 2.2.36.1) stosowa ny jest w celu ostrzeżenia o miejscu 
wypadku drogowego, w którym ze względu na osoby udz ielające pomocy lub usuwające 
skutki wypadku oraz możliwość zablokowania ruchu kierujący jest obowiązany zachować 
szczególną ostrożność. Znak umieszczany jest przez służby zabezpieczające miejsce 
wypadku.  
Znak A-34 jako świetlny stosowany jest na odcinkach  dróg objętych monitorowaniem, na 
których istnieje możliwość włączania znaku przez sł użby monitorujące ruch na drodze.  
 
3. Znaki zakazu 
 
3.1. Zasady ogólne  
 
3.1.1. Funkcja, kształt i wymiary znaków 
 
Znaki zakazu stanowią podstawową kategorię znaków, którymi są wyrażane ustalenia 
dotyczące organizacji ruchu.  
Za ich pomocą można między innymi zamknąć lub ogran iczyć wjazd pojazdów, zabronić 
wykonywania określonych manewrów np. skręcania lub wyprzedzania, wprowadzić ruch 
jednokierunkowy, a także ograniczyć lub zabronić za trzymywania lub postoju pojazdów. 
Znaki zakazu jako ograniczające swobodę korzystania  z dróg powinny być umieszczone po 
wnikliwej analizie skutków, jakie powodują dla ucze stników ruchu. Podstawowe wymiary 
znaków zakazu i znaków uchylających zakaz są oznacz one na rysunku 3.1.1.1 i określone w 
tabeli 3.1. Wyszczególnione w tabeli wymiary średni cy dla ośmiokątnego znaku B-20 
odnoszą się do średnicy koła wpisanego w ten ośmiok ąt. Znak ten nie występuje w grupie 
znaków wielkich, natomiast na drogach, na których s tosuje się znaki z grupy małych, znak B-
20 powinien mieć wymiar znaku średniego. Wymiary pr ostokątnych znaków B-39, B-40, B-
43 i B-44 są podane w rozdziale 9.  
Dziennik Ustaw  – 97 –  Poz. 2311 
– 92 – 
Rys. 3.1.1.1. Kształt i podstawowe wymiary znaków:  
 
 
 
a )  z a k a z u                        b )  u c h y l a j ą c y c h  z a k az  
 
 
Tabela 3.1. Wymiary znaków zakazu i znaków uchylają cych zakaz (w mm)  
 
 
Grupa wielkości 
znaków  
Średnica 
 
 
 
d  
Szerokość obrzeża 
znaków zakazu 
 
 
s  
Szerokość obwódki 
znaku uchylającego 
zakaz 
 
g  
Szerokość ukośnego 
pasa znaku 
uchylającego zakaz 
 
p   
Moduł 
  
a 
wielkie(*) 1000 100 10 150 100 
duże 900 90 9 135 90 
średnie 800 80 8 120 80 
małe(*) 600 60 6 90 60 
mini(*) 400 40 4 60 40 
 
(*) Nie dotyczy znaku B-20, który występuje tylko j ako duży i średni.  
 
3.1.2.14) Zakres obowiązywania i sposób umieszczania znaków 
 
Ze względu na różne funkcje spełniane przez znaki z akazu, dla niektórych z nich ustalono 
znaki uchylające wyrażane przez nie zakazy; są to z naki B-24 dla B-23, B-27 dla B-25, B-28 
dla B-26, B-30 dla B-29, B-34 dla B-33 i B-42 dla d owolnej liczby wymienionych tu znaków 
zakazu.  
                                                 
14) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  pierwsze rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku  7. 
Dziennik Ustaw  – 98 –  Poz. 2311 – 93 – 
Określone wyżej znaki zakazu, a także znaki od B-35  do B-38, obowiązują począwszy od 
miejsca ich umieszczenia do najbliższego skrzyżowania (znak B-23 także na najbliższym 
skrzyżowaniu), chyba że na drodze dwujezdniowej dro ga odgałęziająca znajduje się tylko z 
lewej strony i nie ma bezpośredniego połączenia z p rawą jezdnią. Sposób umieszczenia 
znaków zakazu w rejonie takiego skrzyżowania pokaza no na rysunku 3.1.2.1.  
 
 
 
Rys. 3.1.2.1. Zakres obowiązywania znaków zakazu na  drodze dwujezdniowej 
 
Jeżeli nie ma potrzeby utrzymywania zakazu aż do na jbliższego skrzyżowania, wówczas 
należy zastosować znak uchylający zakaz. Zasady i sposób uchylania zakazów wyrażonych 
znakami od B-35 do B-38 opisano w punktach: 3.2.36,  3.2.37, 3.2.38 i 3.2.39. Znaki B-39 i 
B-43 obowiązują aż do ich odwołania odpowiednio zna kami B-40 i B-44.  
Znak zakazu umieszcza się pod znakiem D-42 w celu w prowadzenia zakazu obowiązującego 
w całym obszarze zabudowanym, z wyjątkiem odcinków dróg, na których zakaz został 
zmieniony lub uchylony innym znakiem. Znaki zakazu umieszcza się pod wszystkimi 
znakami D-42 wyznaczającymi dany obszar zabudowany. Zakaz nie musi być odwołany 
Dziennik Ustaw  – 99 –  Poz. 2311 – 94 – 
znakiem oznaczającym koniec zakazu; jego uchylenie oznacza znak D-43 lub – w przypadku 
gdy obszary dwóch miejscowości łączą się i nie stos uje się znaku D-43 – znak E-18a.  
Znaki zakazu odnoszące się do kierunku jazdy oraz z abraniające wjazdu pojazdów o 
określonych wymiarach, masie lub naciskach osi nie dotyczą kierujących pojazdami 
szynowymi poruszającymi się po wyznaczonych dla nic h trasach. Oznacza to, że pod 
znakami wskazującymi odmienny sposób jazdy niż wynikający z przebiegu trasy pojazdu 
szynowego nie trzeba umieszczać tabliczki z napisem  wyłączającym pojazdy szynowe.  
Jeżeli znaki zakazu wprowadza się ze względu na duż e natężenie ruchu pojazdów, to należy 
ustalić, czy ich obowiązywanie nie powinno ogranicz ać się np. do godzin szczytu, pory doby 
lub innego okresu charakterystycznego dla warunków lokalnych.  
Zakazy wyrażone znakami mogą być też ograniczone do niektórych uczestników ruchu. 
Wyjątków takich nie można stosować do znaków: B-13,  od B-14 do B-17, B-20, B-29, B-31, 
B-32, B-37, B-38, B-41 i B-43. Informacje precyzują ce znaczenie znaku zakazu, w 
szczególności informujące, jakich pojazdów znak dot yczy, np. podające ich rodzaj lub masę, 
należy umieszczać na tabliczce pod znakiem lub na t arczy znaku.  
Napisy określające okres obowiązywania znaku zakazu  w ciągu doby podaje się w pełnych 
godzinach, przy czym należy stosować napis wymienia jący okres (okresy) obowiązywania 
zakazu, np. w godz. 7–10 i 15–19, nie zaś, kiedy ni e obowiązuje.  
Napisy na tabliczkach, w zależności od długości tek stu, powinny mieć wysokość 72 lub 42 
mm, przy czym napis powinien być tak skomponowany, aby szerokość tabliczki nie była 
większa od średnicy znaku.  
Jeżeli istnieje potrzeba wyłączenia z zakazu pewnyc h uczestników ruchu lub rodzajów 
pojazdów, to należy stosować zwrot „Nie dotyczy…”.  
Napisy powinny konkretnie określać rodzaj pojazdów lub uczestników ruchu. Nie dopuszcza 
się stosowania sformułowań ogólnikowych, np. „Nie d otyczy ruchu lokalnego”.  
Liczby określające, na znaku lub na tabliczce, szer okość lub wysokość pojazdu powinny być 
podawane z dokładnością do 0,1 m, przy czym w liczb ie całkowitej zera po przecinku nie 
zaznacza się. Długość pojazdu podaje się w metrach całkowitych, bez zaznaczenia zera po 
przecinku, zaś masę i nacisk osi – w tonach z dokła dnością do 0,5 t, przy czym w liczbie 
całkowitej zera po przecinku nie zaznacza się.  
Właściwy organ zarządzający ruchem na drogach umies zcza pod znakami: B-1, B-3, B-3a, B-
4, B-10, B-35, B-37, B-38 i B-39 tabliczkę z napise m „Dotyczy także” i symbolem osoby 
niepełnosprawnej, określonym na tabliczce T-29 w pr zypadku stwierdzenia występowania 
Dziennik Ustaw  – 100 –  Poz. 2311 – 95 – 
zagrożenia bezpieczeństwa osób, o których mowa w ar t. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 
1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, lub innych uczest ników ruchu drogowego. W przypadku 
umieszczenia pod znakami: B-1, B-3, B-3a, B-4, B-10 , B-35, B-37, B-38 i B-39 tabliczki z 
napisem „Dotyczy także” i symbolem osoby niepełnosp rawnej, szerokość tabliczki powinna 
być równa szerokości znaku.  
Dla wyrażenia zakazu wjazdu kilku rodzajów pojazdów  dopuszcza się umieszczenie dwóch 
lub trzech symboli odpowiednich pojazdów na jednej tarczy, zgodnie z zasadami opisanymi 
w punkcie 3.2.15.  
 
3.1.3. Tabliczki T-21 i T-20 
 
 
 
Rys. 3.1.3.1. Tabliczka T-21 
 
Jeżeli ze względu na warunki lokalne nie można umie ścić znaku w miejscu, od którego ma 
obowiązywać, lub istnieje potrzeba usunięcia wątpli wości co do miejsca, w którym 
obowiązuje zakaz (np. skręcania), to znak umieszcza  się w odpowiedniej odległości od tego 
miejsca, łącznie z tabliczką T-21 (rys. 3.1.3.1) po dającą tę odległość.  
Informację uprzedzającą o niektórych zakazach można  też przekazywać znakami F-5 lub F-6, 
których zasady stosowania określono w punktach 7.2. 5 i 7.2.6.  
 
 
 
Rys. 3.1.3.2. Tabliczka T-20 
 
Jeżeli zakaz wyrażony znakami B-33, B-35, B-36, B-3 7, B-38, B-41 obowiązuje pomiędzy 
skrzyżowaniami na odcinku o długości do 500 m, to d opuszcza się umieszczanie pod znakiem 
tabliczki T-20 (rys. 3.1.3.2) wskazującej długość o dcinka drogi, na którym zakaz obowiązuje.  
 
Dziennik Ustaw  – 101 –  Poz. 2311 – 96 – 
3.2. Opisy szczegółowe  
 
3.2.1.15) Zakaz ruchu w obu kierunkach 
 
 
 
Rys. 3.2.1.1. Znak B-1  
Znak B-1 „zakaz ruchu w obu kierunkach” (rys. 3.2.1 .1) stosuje się w celu zamknięcia 
odcinka drogi dla ruchu wszelkich pojazdów.  
Przyczynami zamknięcia ruchu na drodze są w szczegó lności:  
– prowadzenie robót w pasie drogowym,  – zły stan techniczny drogi zagrażający bezpieczeństwu ruchu, np. uszkodzenie jezdni, 
obiektu mostowego itp.,  
– przeznaczenie drogi do innych celów niż ruch poja zdów,  
– przeznaczenie drogi do ruchu tylko określonych ro dzajów pojazdów, np. autobusów 
komunikacji miejskiej i taksówek.  
Jeżeli dopuszcza się odstępstwa od stosowania się d o znaku B-1, to na tabliczce pod znakiem 
umieszcza się napis „Nie dotyczy” wraz z symbolem p ojazdu lub wyrażeniem określającym 
ten pojazd, np. o treści: „Nie dotyczy” i symbol po jazdu zgodnie z konstrukcją określoną w 
pkt 9, „Nie dotyczy MPK”, „Nie dotyczy TAXI”, „Nie dotyczy pojazdów zaopatrzenia”, „Nie 
dotyczy pojazdów służb miejskich” (przez pojazdy sł użb miejskich należy rozumieć pojazdy 
straży pożarnej, policji, pogotowia ratunkowego ora z przedsiębiorstw: oczyszczania miasta, 
utrzymania zieleni i dróg, wodociągowo-kanalizacyjn ych, gazowniczych, energetycznych, 
telekomunikacyjnych itp.), „Nie dotyczy mieszkańców  posesji od nr... do nr... ulicy…”. 
 
                                                 
15) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7 . 
Dziennik Ustaw  – 102 –  Poz. 2311 – 97 – 
Rys. 3.2.1.2. Zastosowanie znaku B-1:  
 
 
 
a) przy skrzyżowaniu  
 
 
 
b) poza skrzyżowaniem  
 
Jeżeli znak B-1 jest umieszczony na wylocie ze skrz yżowania, to na wlotach pozostałych 
dróg, odpowiednio do warunków lokalnych, stosuje si ę znaki dopełniające: zakazu B-21 i B-
22, znaki nakazu od C-1 do C-8 lub znaki F-6. W prz ypadku gdy pod znakiem B-1 
umieszczono tabliczkę z napisem „Nie dotyczy…”, wów czas pod zastosowanymi 
dopełniającymi znakami zakazu lub nakazu należy rów nież umieścić tabliczki z takimi 
Dziennik Ustaw  – 103 –  Poz. 2311 – 98 – 
samymi napisami. Przykłady pokazano na rysunku 3.2. 1.2. Stosując znaki dopełniające, 
należy uwzględnić to, że znak B-21 zabrania również  zawracania. Podobnie zabronienie tego 
manewru może wynikać ze znaków nakazu. Jeżeli wprow adzenie zakazu wykonywania tego 
manewru nie jest uzasadnione, to należy zastosować znak F-6.  
Jeżeli zakaz ruchu nie obowiązuje całą dobę, na zna ku podaje się, w jakich godzinach 
obowiązuje, np. „w godz. 16–19”, „w godz. 21–6” (ry s. 3.2.1.3).  
 
 
 
Rys. 3.2.1.3. Znak B-1 obowiązujący w określonych g odzinach 
 
3.2.2.16) Zakaz wjazdu 
 
 
 
Rys. 3.2.2.1. Znak B-2 
 
Znak B-2 „zakaz wjazdu” (rys. 3.2.2.1) stosuje się w celu wskazania zakazu wjazdu 
wszelkich pojazdów na drogę lub jezdnię od strony u mieszczenia znaku. Znak B-2 stosuje 
się:  
a) na drogach, na których ustalono jeden kierunek r uchu (rys. 3.2.2.2),  
b) na drogach o dwóch jezdniach jednokierunkowych, jeżeli szerokość pasa dzielącego 
jezdnie jest większa od 6 m; znak umieszcza się prz y lewej jezdni, również w miejscach 
do zawracania (rys. 3.2.2.3),  
c) na wysepkach kanalizujących ruch, jeżeli nie moż na umieścić znaku C-9 (rys. 3.2.2.4),  
d) w miejscach, w których ustalono tylko wyjazd z o biektu przydrożnego, np. parkingu, 
stacji paliwowej (rys. 3.2.2.5); w obiektach zajmujących znaczną powierzchnię znak ten 
                                                 
16) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  trzecie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 104 –  Poz. 2311 – 99 – 
można umieścić również dla wskazania, że wyjazd z obiektu, w miejscu wjazdu do 
niego, jest zabroniony,  
e) jeżeli istnieje potrzeba zamknięcia z jednej str ony wjazdu na drogę dwukierunkową (rys 
3.2.2.2).  
 
 
 
Rys. 3.2.2.2. Zastosowanie znaku B-2 na drodze jedn okierunkowej oraz na drodze dwukierunkowej 
 
Jeżeli na jezdni ruch jest otwarty w jednym kierunk u tylko dla określonych pojazdów w tym:  
– karetek pogotowia,  
– pojazdów straży pożarnej,  
– autobusów komunikacji publicznej,  
– rowerów,  
wówczas na wlocie, na którym dopuszcza się wjazd ty ch pojazdów, umieszcza się znak B-2 z 
tabliczką, na której umieszcza się napis „Nie dotyc zy” wraz z symbolem pojazdu lub 
wyrażeniem określającym ten pojazd, których zakaz nie dotyczy, np. „Nie dotyczy” i symbol 
pojazdu zgodnie z konstrukcją określoną w pkt 9, „N ie dotyczy MZA”. Na przeciwległym 
wlocie umieszcza się odpowiednio znak F-18, F-18a, F-18b (rys. 3.2.2.6) lub znak D-3 z 
tabliczką jak pod znakiem B-2. 
Dziennik Ustaw  – 105 –  Poz. 2311 – 100 – 
Dwukierunkowy ruch rowerów lub wózków rowerowych na  jezdni drogi jednokierunkowej 
może być wprowadzony tylko na drogach w obszarze za budowanym, na których 
dopuszczalna prędkość pojazdu lub zespołu pojazdów nie jest wyższa niż określona w 
ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu d rogowym. Jeżeli na wylocie ze 
skrzyżowania zastosowano znak B-2, to na wlotach po zostałych umieszcza się odpowiednio 
znaki dopełniające wraz z tabliczkami o takiej same j treści, jaką zastosowano pod znakiem B- 
2 (rys. 3.2.2.2 i 3.2.2.6). 
 
 
 
Rys. 3.2.2.3. Zastosowanie znaku B-2 na drodze o dw óch jezdniach jednokierunkowych 
Dziennik Ustaw  – 106 –  Poz. 2311 – 101 – 
 
 
 
Rys. 3.2.2.4. Zastosowanie znaku B-2 na wysepce kan alizującej ruch 
 
 
 
Rys. 3.2.2.5. Zastosowanie znaku B-2 w obiekcie prz ydrożnym 
 
Dziennik Ustaw  – 107 –  Poz. 2311 – 102 – 
 
 
Rys. 3.2.2.6. Zastosowanie znaku B-2 na drodze dwuk ierunkowej, na której dopuszczono ruch w jednym     
      kierunku dla określonego rodzaju pojazdów 
 
3.2.3. Zakaz wjazdu pojazdów silnikowych, z wyjątki em motocykli jednośladowych 
 
 
 
Rys. 3.2.3.1. Znak B-3 
 
Znak B-3 „zakaz wjazdu pojazdów silnikowych, z wyją tkiem motocykli jednośladowych” 
(rys. 3.2.3.1) stosuje się na odcinkach dróg o nied ostatecznej szerokości lub nośności 
obiektów, gdzie ruch pojazdów silnikowych nie może być dopuszczony i zezwala się tylko na 
wjazd motocykli jednośladowych. Znak ten zabrania w jazdu także motocykli jednośladowych 
z przyczepą wielośladową.  
Dziennik Ustaw  – 108 –  Poz. 2311 – 103 – 
3.2.4. Zakaz wjazdu autobusów 
 
 
 
Rys. 3.2.4.1. Znak B-3a 
 
Znak B-3a „zakaz wjazdu autobusów” (rys. 3.2.4.1) stosuje się w celu wyeliminowania ruchu 
autobusów z obszarów o charakterze turystycznym, w których duża ich liczba mogłaby 
powodować zakłócenia ruchu innych pojazdów. Jeżeli w obszarze objętym zakazem 
dopuszcza się ruch autobusów komunikacji publicznej, pod znakiem B-3a umieszcza się 
tabliczkę z napisem określającym rodzaj autobusów w yłączonych z zakazu. Przy stosowaniu 
znaków B-3a zaleca się podanie informacji o parkingach z miejscami przeznaczonymi dla 
autobusów.  
 
3.2.5. Zakaz wjazdu motocykli 
 
Znak B-4 „zakaz wjazdu motocykli” (rys. 3.2.5.1) stosuje się w zasadzie na drogach 
(ulicach), na których trzeba ograniczyć hałas wytwa rzany zwykle przez motocykle, co może 
być uciążliwe dla osób przebywających w pobliżu dro gi, np. w szpitalach, w budynkach przy 
wąskich ulicach, zwłaszcza staromiejskich, w zwarte j zabudowie, w parkach itp.  
 
 
 
Rys. 3.2.5.1. Znak B-4  
 
Dziennik Ustaw  – 109 –  Poz. 2311 – 104 – 
3.2.6. Zakaz wjazdu samochodów ciężarowych 
 
Rys. 3.2.6.1. Znak B-5 
 
Znak B-5 „zakaz wjazdu samochodów ciężarowych” (rys . 3.2.6.1) stosuje się w celu 
wyeliminowania ruchu samochodów ciężarowych, pojazd ów specjalnych i używanych do 
celów specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t.  
Znak B-5 stosuje się przede wszystkim na drogach, n a których występuje duże natężenie 
ruchu lub występują trudne warunki drogowe, np. mał a szerokość jezdni, małe promienie 
łuków na skrzyżowaniach. Ponadto, znak ten może być  zastosowany, gdy występuje potrzeba 
wyeliminowania ruchu wszelkich pojazdów ciężarowych  z zabytkowych czy 
reprezentacyjnych dzielnic.  
W przypadku gdy zakaz wjazdu ma dotyczyć samochodów  ciężarowych o określonej 
dopuszczalnej masie całkowitej, np. ponad 5 t, na z naku lub na tabliczce pod znakiem podaje 
się wartość tej masy (rys. 3.2.6.2 i 3.2.6.3).  
 
 
 
Rys. 3.2.6.2. Znak B-5 podający masę pojazdu 
 
 
 
Rys. 3.2.6.3. Znak B-5 z tabliczką podającą masę pojazdu 
Dziennik Ustaw  – 110 –  Poz. 2311 – 105 – 
3.2.7. Zakaz wjazdu ciągników rolniczych 
 
 
 
Rys. 3.2.7.1. Znak B-6  
Znak B-6 „zakaz wjazdu ciągników rolniczych” (rys. 3.2.7.1) stosuje się zwłaszcza na 
ulicach, na których występuje duże natężenie ruchu,  a poruszanie się ciągników 
powodowałoby tamowanie ruchu, szczególnie przy utru dnionym wyprzedzaniu.  
 
 
 
Rys. 3.2.7.2. Sposób oznakowania obszaru miasta bez  ruchu ciągników rolniczych 
 
Znak ten dotyczy również pojazdów wolnobieżnych. W razie konieczności wprowadzenia 
zakazu wjazdu tylko pojazdów wolnobieżnych, pod zna kiem B-6 należy umieścić tabliczkę z 
napisem „Dotyczy tylko pojazdów wolnobieżnych”.  
Na podstawie badań i analiz ruchu można tworzyć w m iastach obszary bez ruchu ciągników 
rolniczych i pojazdów wolnobieżnych. Umieszczenie z naków B-6 na ulicach prowadzących 
do tego obszaru spowoduje eliminację ruchu wymienio nych pojazdów z ustalonej części 
miasta (rys. 3.2.7.2). 
Dziennik Ustaw  – 111 –  Poz. 2311 – 106 – 
Poza miastami znak B-6 stosuje się na tych odcinkac h dróg, na których występuje potrzeba 
wyeliminowania ruchu powolnego i istnieje możliwość  przeniesienia go na inne drogi lub 
drogę równoległą do danej drogi.  
 
3.2.8. Zakaz wjazdu pojazdów silnikowych z przyczep ami 
 
 
 
Rys. 3.2.8.1. Znak B-7  
Znak B-7 „zakaz wjazdu pojazdów silnikowych z przyc zepami” (rys. 3.2.8.1) stosuje się w 
celu wyeliminowania z ruchu na drodze pojazdów siln ikowych z przyczepą dwu- lub więcej 
osiową, z wyłączeniem naczepy, jeżeli pojazdy te mo gą stanowić utrudnienie ruchu innych 
pojazdów. Warunki te mogą występować zwłaszcza na d rogach o dużym natężeniu ruchu 
lub o niekorzystnych warunkach drogowych, np. na spadkach lub śliskiej jezdni.  
Znak ten może być również stosowany w miejscach, gd zie skręcanie, np. ze względu na 
wąską jezdnię lub ostry kąt krzyżujących się dróg j est utrudnione, lub zawracanie na drodze 
bez przejazdu – niemożliwe.  
 
 
 
Rys. 3.2.8.2. Znak B-7 podający masę przyczepy 
 
W celu dopuszczenia wjazdu pojazdów silnikowych z p rzyczepami o określonej 
dopuszczalnej masie całkowitej, na znaku lub na tab liczce pod znakiem podaje się wartość 
dopuszczalnej masy całkowitej przyczepy (rys. 3.2.8 .2 i 3.2.8.3). Napis określający masę 
odnosi się do przyczepy, a w przypadku ciągnięcia d wóch przyczep – odnosi się do sumy ich 
dopuszczalnych mas całkowitych.  
 
Dziennik Ustaw  – 112 –  Poz. 2311 – 107 – 
 
 
Rys. 3.2.8.3. Znak B-7 z tabliczką podającą masę pr zyczepy 
 
3.2.9. Zakaz wjazdu pojazdów zaprzęgowych 
 
 
 
Rys. 3.2.9.1. Znak B-8 
 
Znak B-8 „zakaz wjazdu pojazdów zaprzęgowych” (rys.  3.2.9.1) stosuje się w celu 
wyeliminowania ruchu pojazdów zaprzęgowych na ulica ch lub obszarach miast o dużym 
natężeniu ruchu lub gdzie poruszanie się pojazdów z aprzęgowych tamuje ruch, a w 
szczególności, gdy utrudnia wyprzedzanie. 
Poza miastami znak B-8 stosuje się na tych odcinkac h dróg, na których występuje potrzeba 
wyeliminowania pojazdów zaprzęgowych i istnieje moż liwość przeniesienia ruchu tych 
pojazdów na inne drogi lub drogę równoległą do dane j drogi.   
Z zakazu mogą być wyłączone np. dorożki przez umies zczenie pod znakiem tabliczki z 
napisem:  „Nie dotyczy dorożek”.   
W miastach można tworzyć obszary wyłączone z ruchu pojazdów zaprzęgowych według 
zasad opisanych w punkcie 3.2.7.   
 
3.2.10.17) Zakaz wjazdu rowerów   
 
Znak B-9 „zakaz wjazdu rowerów” (rys. 3.2.10.1), wy rażający zakaz ruchu rowerów, stosuje 
się w celu wyeliminowania ruchu tych pojazdów przed e wszystkim z dróg o dużym natężeniu 
                                                 
17) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  czwarte rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 113 –  Poz. 2311 – 108 – 
ruchu lub dużej dopuszczalnej prędkości stanowiącej niebezpieczeństwo dla kierujących 
rowerami.  
Ponadto znak B-9 stosuje się na drogach, w obrębie których lub w pobliżu których 
wyznaczono drogę dla rowerów, a znak nakazujący kor zystanie z tej drogi może nie być 
widoczny dla kierujących rowerami. Na odcinku drogi  poprzedzającym miejsce umieszczenia 
znaku B-9 stosuje się odpowiedni znak (np. F-5, F-6 ) w celu poinformowania kierujących 
rowerem, że wjazd rowerów jest zabroniony, i poprowadzenia tych uczestników ruchu na 
część drogi przeznaczoną dla rowerów.   
  
 
 
Rys. 3.2.10.1. Znak B-9 
 
3.2.11. Zakaz wjazdu motorowerów 
 
 
 
Rys. 3.2.11.1. Znak B-10 
 
Znak B-10 „zakaz wjazdu motorowerów” (rys. 3.2.11.1 ) stosuje się na tych drogach, na 
których nie dopuszcza się ruchu jakichkolwiek pojaz dów wyposażonych w silnik, np. w 
pobliżu parków narodowych. Znak ten może być umiesz czony jako uzupełnienie znaku B-4 
(pkt 3.2.4), znaku B-3/4 (pkt 3.2.15) lub samodziel nie, jeżeli ruch pojazdów silnikowych jest 
już zamknięty na poprzedzającym odcinku drogi. Znak  B-10, symbol motoroweru może być 
umieszczony wspólnie z innymi symbolami, jak pokaza no na rysunku 3.2.15.5 (pkt 3.2.15).  
Dziennik Ustaw  – 114 –  Poz. 2311 – 109 – 
3.2.12.18) Zakaz wjazdu wózków rowerowych 
 
Znak B-11 „zakaz wjazdu wózków rowerowych” (rys. 3. 2.12.1) stosuje się na drogach 
(szczególnie na ulicach), na których występuje duże  natężenie ruchu i poruszanie się wózków 
rowerowych tamuje ruch, w szczególności przez utrud nienie wyprzedzania.  
Na odcinku drogi poprzedzającym miejsce umieszczeni a znaku B-11 stosuje się odpowiedni 
znak (np. F-5, F-6) w celu poinformowania kierujący ch wózkiem rowerowym o 
dopuszczalnym kierunku kontynuowania ruchu przez te  pojazdy.    
 
 
 
Rys. 3.2.12.1. Znak B-11 
 
3.2.13. Zakaz wjazdu wózków ręcznych 
 
 
 Rys. 3.2.13.1. Znak B-12 
 
Znak B-12 „zakaz wjazdu wózków ręcznych” (rys. 3.2. 13.1) stosuje się w analogicznych 
sytuacjach jak znak B-11 (pkt 3.2.12).  
 
3.2.14.19) Zakaz wjazdu pojazdów przewożących towary niebezpi eczne 
 
3.2.14.1. Zasady ogólne 
 
W celu wyeliminowania z ruchu pojazdów przewożących  towary niebezpieczne w ilościach, 
dla których wymagane jest oznakowanie pojazdów tabl icami ostrzegawczymi barwy 
pomarańczowej, stosuje się znaki B-13 „zakaz wjazdu  pojazdów z towarami wybuchowymi 
                                                 
18) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  piąte rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7.  
19) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  szóste rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7 . 
Dziennik Ustaw  – 115 –  Poz. 2311 – 110 – 
lub łatwo zapalnymi”, B-13a „zakaz wjazdu pojazdów z towarami niebezpiecznymi” lub B-
14 „zakaz wjazdu pojazdów z towarami, które mogą sk azić wodę”.  
Znaki stosuje się w przypadku, gdy możliwe jest skierowanie ruchu na drogę alternatywną, 
po której mogą poruszać się pojazdy przewożące towa ry niebezpieczne – na obwodnicę 
miasta, położony poniżej ujęcia wody most, drogę omijającą tunel itp. 
 
3.2.14.2. Zakaz wjazdu pojazdów z towarami wybuchow ymi lub łatwo zapalnymi 
 
 
 
Rys. 3.2.14.1. Znak B-13  
 
Znak B-13 „zakaz wjazdu pojazdów z towarami wybucho wymi lub łatwo zapalnymi” (rys. 
3.2.14.1) stosuje się w celu wyeliminowania z ruchu  pojazdów przewożących towary 
niebezpieczne klas: 1, 3, 4.1, 4.2, 4.3, 5.2 lub ga zy palne klasy 2, w ilościach, dla których 
wymagane jest oznakowanie pojazdów tablicami ostrze gawczymi barwy pomarańczowej.  
Znak B-13 umieszcza się na drogach, po których prze wożenie towarów wybuchowych lub 
łatwo zapalnych może stanowić duże zagrożenie w raz ie awarii pojazdu lub wypadku. 
Dotyczy to zagrożenia zarówno osób (przebywających na ulicach w zwartej zabudowie miast, 
na terenach rekreacyjnych), jak i budowli (tunele, zapory wodne, obiekty zabytkowe itp.). 
 
3.2.14.3. Zakaz wjazdu pojazdów z towarami niebezpi ecznymi 
 
Znak B-13a „zakaz wjazdu pojazdów z towarami niebez piecznymi” (rys. 3.2.14.2) stosuje 
się w celu wyeliminowania z ruchu wszelkich pojazdó w przewożących towary niebezpieczne 
w ilościach, dla których wymagane jest oznakowanie pojazdów tablicami ostrzegawczymi 
barwy pomarańczowej. Dotyczy to dróg, po których pr zewożenie towaru niebezpiecznego 
może w razie awarii pojazdu lub wypadku stanowić sz czególnie duże zagrożenie dla osób, 
mienia lub środowiska. 
Dziennik Ustaw  – 116 –  Poz. 2311 – 111 – 
 
 
Rys. 3.2.14.2. Znak B-13a 
 
W przypadku konieczności wyeliminowania ruchu tylko  określonych klas lub grup towarów 
niebezpiecznych albo określonego sposobu ich przewo zu pod znakiem B-13a umieszcza się 
tabliczkę T-31 z literą B, C, D lub E oznaczającą k ategorię tunelu (rys. 3.2.14.2a) lub 
tabliczkę z odpowiednim napisem, np. o treści: „Dot yczy towarów klasy 3”, „Dotyczy 
towarów klasy 3, II grupy pakowania”, „Dotyczy prze wozu towarów luzem”. Zakaz 
wyrażony znakiem B-13a może dotyczyć niektórych okr esów doby, np. godzin szczytu. 
 
 
 Rys. 3.2.14.2a. Tabliczka T-31 wskazująca kategorię  tunelu 
 
3.2.14.4. Zakaz wjazdu pojazdów z towarami, które m ogą skazić wodę 
 
 
 
Rys. 3.2.14.3. Znak B-14 
 
Znak B-14 „zakaz wjazdu pojazdów z towarami, które mogą skazić wodę” (rys. 3.2.14.3) 
stosuje się w celu wyeliminowania z ruchu pojazdów przewożących towary niebezpieczne, 
określone w przepisach o przewozie towarów niebezpi ecznych, klas 3, 4.3, 6.1, 6.2, 8, gazy 
trujące lub gazy żrące klasy 2 lub towary zagrażają ce środowisku klasy 9, w ilościach, dla 
których wymagane jest oznakowanie pojazdu tablicami  ostrzegawczymi barwy 
pomarańczowej.  
Dziennik Ustaw  – 117 –  Poz. 2311 – 112 – 
Znak B-14 umieszcza się na drogach przebiegających w pobliżu zbiorników lub cieków 
wodnych o wysokiej klasie czystości (źródła rzek, j eziora i zbiorniki wody pitnej, miejsca 
poboru wody do celów spożywczych lub przemysłowych) , które w razie awarii pojazdu lub 
wypadku mogą być skażone przewożonymi towarami.  
Jeżeli ujęcie wody znajduje się między mostami, to znak B-14 należy umieścić na drodze 
przebiegającej przez most umiejscowiony powyżej uję cia. 
 
3.2.15.20) Zakaz wjazdu różnych rodzajów pojazdów 
 
W celu wyeliminowania z ruchu niektórych rodzajów p ojazdów można na jednej tarczy 
znaku umieścić dwa lub wyjątkowo trzy symbole odpow iednich pojazdów.  
W przypadku trzech symboli na jednym znaku, kolejno ść ich umieszczania powinna być 
narastająca zgodnie z ruchem wskazówek zegara: w gó rnym lewym polu powinien być 
umieszczony symbol znaku zakazu o najniższym numerz e.  
 
 
 
Rys. 3.2.15.1. Znak B-3/4 
 
Znak B-3/4 „zakaz wjazdu pojazdów silnikowych” (rys . 3.2.15.1) stosuje się w celu 
zapobieżenia uciążliwościom, jakie powoduje ruch po jazdów silnikowych. Umieszcza się go 
na ulicach staromiejskich, odcinkach dróg przebiega jących przy obiektach zabytkowych, na 
drogach przebiegających przez parki lub rezerwaty p rzyrody.  
 
 
 
Rys. 3.2.15.2. Znak B-6/8 
 
                                                 
20) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  siódme rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7 . 
Dziennik Ustaw  – 118 –  Poz. 2311 – 113 – 
Znak B-6/8 „zakaz wjazdu ciągników rolniczych i pojazdów zaprzęgowych” (rys. 3.2.15.2) 
stosuje się w celu wyeliminowania ruchu pojazdów po wolnych. Umieszcza się go na drogach, 
gdzie poruszanie się tych pojazdów powodowałoby tamowanie ruchu innym pojazdom, szczególnie przy wyprzedzaniu.  
Znak B-9/12 „zakaz wjazdu rowerów i wózków ręcznych ” (rys. 3.2.15.3) stosuje się w tym 
samym celu i z tego samego powodu, co znak B-6/8 – szczególnie na ulicach.  
Znak B-13/14 „zakaz wjazdu pojazdów z towarami wybu chowymi lub zapalnymi oraz 
towarami mogącymi skazić wodę” (rys. 3.2.15.4) stos uje się w celu wyeliminowania ruchu 
pojazdów przewożących towary niebezpieczne z tych dróg, na których mają zastosowanie 
kryteria opisane dla znaków B-13 i B-14 (pkt 3.2.13  i 3.2.14), np. z dróg przebiegających 
przez osiedla mieszkaniowe, okolice rezerwatów, zbi orników wodnych, plaż itp.  
 
 
 
Rys. 3.2.15.3. Znak B-9/12 
 
 
 
Rys. 3.2.15.4. Znak B-13/14 
 
 
 
Rys. 3.2.15.5. Znak B-3/4/10 
 
Dziennik Ustaw  – 119 –  Poz. 2311 – 114 – 
Znak B-3/4/10 „zakaz wjazdu pojazdów silnikowych i motorowerów” (rys. 3.2.15.5) stosuje 
się w celu wyeliminowania ruchu pojazdów wytwarzają cych hałas lub powodujących 
zatruwanie powietrza spalinami. Stosuje się go ze w zględu na charakter drogi lub jej 
otoczenia, np. strefy ciszy, parki narodowe. 
 
 
 
Rys. 3.2.15.6. Znak B-6/8/9 
 
Znak B-6/8/9 „zakaz wjazdu pojazdów innych niż samo chodowe” (rys. 3.2.15.6) stosuje się 
na drogach prowadzących ruch bezpośrednio do autostrady lub drogi ekspresowej w celu 
wyeliminowania wjazdu pojazdów, których ruch na tyc h drogach jest zabroniony.  
Jeżeli występuje konieczność wprowadzenia zakazu wj azdu innych rodzajów pojazdów niż 
te, które podano na rysunkach od 3.2.15.1 do 3.2.15 .6, należy stosować inne, odpowiednie 
symbole.  
 
3.2.16. Zakaz wjazdu pojazdów o szerokości ponad .. . m 
 
 
 
Rys. 3.2.16.1. Znak B-15  
Znak B-15 „zakaz wjazdu pojazdów o szerokości ponad  ... m” (rys. 3.2.16.1) stosuje się przed 
wąskimi obiektami, jak np. tunele, mosty, wiadukty,  przez które nie można dopuścić 
przejazdu pojazdów o szerokości większej od podanej na znaku.  
 
Dziennik Ustaw  – 120 –  Poz. 2311 – 115 – 
 
 
Rys. 3.2.16.2. Zastosowanie znaku B-15 na zwężonym odcinku drogi 
 
Znak B-15 umieszcza się, gdy odległość między eleme ntami konstrukcyjnymi obiektu 
ograniczającymi skrajnię poziomą jest mniejsza niż 3,5 m. Liczba podana na znaku powinna 
być o 1,0 m mniejsza niż odległość między tymi elem entami. Należy przyjąć, że odległość 
przejeżdżającego pojazdu od obydwu ścian powinna wy nosić po 0,5 m. Jeżeli np. odległość 
między elementami konstrukcyjnymi obiektu wynosi 3, 2 m, na znaku należy podać wartość 
2,2 m.  
Znak B-15 stosuje się:  
– na drogach jednokierunkowych,  
– na drogach dwukierunkowych w połączeniu ze znakami B-31 i D-5 zgodnie z zasadami 
podanymi w punktach 2.2.12 i 3.2.32.  
Znak B-15 może być również stosowany w celu wyelimi nowania szerokich pojazdów, np. z 
wąskich ulic staromiejskich, na których wymijanie s ię szerokich pojazdów byłoby 
niemożliwe lub bardzo utrudnione. Przykład zastosow ania znaku B-15 pokazano na rysunku 
3.2.16.2.  
Na drogach wielopasowych znak B-15 stosuje się w ce lu wskazania pasa ruchu, na którym 
zabroniony jest ruch pojazdów o szerokości większej  od podanej na znaku. Znak umieszcza 
się nad pasem ruchu. Znak może być uzupełnieniem zn aku F-22.  
Dziennik Ustaw  – 121 –  Poz. 2311 – 116 – 
 
3.2.17. Zakaz wjazdu pojazdów o wysokości ponad ...  m 
 
 
 
Rys. 3.2.17.1. Znak B-16  
Znak B-16 „zakaz wjazdu pojazdów o wysokości ponad ... m” (rys. 3.2.17.1) należy 
umieszczać przed takimi obiektami, jak np. tunele l ub wiadukty, oraz przed miejscami, gdzie 
przebiega linia sieci napowietrznej, jeżeli wysokoś ć obiektu nad jezdnią jest mniejsza od 4,5 
m. Na znaku podaje się liczbę o 0,5 m mniejszą od w ysokości obiektu nad jezdnią. Z tego 
wynika, że największą wartością liczbową podaną na znaku może być 3,9 m. Wysokość 
obiektu mierzy się w obrębie drogi, w miejscu, w kt órym odległość sklepienia obiektu od 
jezdni jest najmniejsza.  
Znak B-16 należy powtórzyć, umieszczając go nad jez dnią, np. na obiekcie. Powyższe zasady 
ustalania wartości podanej na znaku stosuje się rów nież przy sklepieniach łukowych, z tym że 
pomiaru dokonuje się w taki sposób, aby odstęp bezp ieczeństwa 0,5 m był zachowany 
między sklepieniem a górną krawędzią pojazdu jadące go możliwie jak najbliżej ściany 
obiektu.  
W przypadkach gdy jezdnia pod obiektem ma więcej ni ż dwa pasy ruchu dla jednego 
kierunku, a sklepienie jest w kształcie łuku, wówcz as znaki ograniczające wysokość pojazdu 
umieszcza się nad każdym pasem z podaniem odpowiedniej wartości (rys. 3.2.17.2). Na 
znaku umieszczonym przed obiektem podaje się najwię kszą z wartości określonych na 
znakach umieszczonych na obiekcie.  
Przed obiektami, pod którymi może być dopuszczony t ylko ruch pojazdów o wysokości 
mniejszej od 4 m, można stosować urządzenia bramowe  U-10 według zasad określonych w 
załączniku nr 4 do rozporządzenia.  
 
Dziennik Ustaw  – 122 –  Poz. 2311 – 117 – 
 
 
Rys. 3.2.17.2. Zastosowanie znaku B-16 na łukowym s klepieniu tunelu 
 
3.2.18. Zakaz wjazdu pojazdów o długości ponad ... m 
 
 
 
Rys. 3.2.18.1. Znak B-17 
 
Znak B-17 „zakaz wjazdu pojazdów o długości ponad.. . m” (rys. 3.2.18.1) stosuje się przed 
miejscami, w których skręcanie lub zawracanie pojaz dów o długości większej niż wskazana 
na znaku jest bardzo utrudnione lub niemożliwe.  
Potrzeba zastosowania takiego znaku może wystąpić n a drogach o bardzo małych 
promieniach łuków poziomych, przy wjazdach na promy  nieprzystosowane do przewozu 
długich pojazdów, na ulicach bez przejazdu, na któr ych zawracanie długich pojazdów byłoby 
utrudnione lub niemożliwe, oraz w innych miejscach,  gdzie wjazd tego typu pojazdów 
powodowałby utrudnienia w ruchu.  
Dziennik Ustaw  – 123 –  Poz. 2311 – 118 – 
3.2.19. Zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej ponad ... t 
 
 
Rys. 3.2.19.1. Znak B-18 
 
Znak B-18 „zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej mas ie całkowitej ponad ... t” (rys. 
3.2.19.1) stosuje się przed odcinkami dróg, których  nośność jest niewystarczająca dla 
przejazdu pojazdów dopuszczonych do ruchu bez ogran iczeń. Na znaku podaje się wartość 
wynikającą z rzeczywistej nośności obiektu lub drog i.  
W uzasadnionych przypadkach znak ten może być stoso wany również w związku z 
istnieniem przy drodze obiektów zabytkowych lub inn ych, dla których wstrząsy wynikające z 
ruchu ciężkich pojazdów są szkodliwe.  
O ograniczeniach wynikających ze znaków B-18 kierow cy powinni być wcześniej 
informowani, zgodnie z zasadami określonymi w punktach 7.2.5 i 7.2.6.  
 
3.2.20. Zakaz wjazdu pojazdów o nacisku osi większy m niż ... t 
 
 
Rys. 3.2.20.1. Znak B-19 
 
Znak B-19 „zakaz wjazdu pojazdów o nacisku osi więk szym niż ... t” (rys. 3.2.20.1) stosuje 
się przed odcinkami dróg, których nośność nawierzch ni nie jest dostosowana do nacisku osi 
pojedynczej pojazdu wynoszącego 80 kN, a także prze d odcinkami dróg krajowych, których 
nośność nie jest dostosowana do nacisku 100 kN.  
Na drogach o nawierzchni dostosowanej do nośności 1 00 kN, na których jadący nie są 
informowani o podwyższonej nośności nawierzchni zna kami z numerem drogi, stosuje się 
znaki B-19 z wartością 10 t. Na odcinkach dróg o na wierzchni dostosowanej do nośności 115 
kN stosuje się znaki B-19 z wartością 11,5 t.  
Dziennik Ustaw  – 124 –  Poz. 2311 – 119 – 
3.2.21.21) Stop 
 
 
 
Rys. 3.2.21.1. Znak B-20 
 
Znak B-20 „stop” (rys. 3.2.21.1) stosuje się w celu  wprowadzenia w określonych warunkach 
obowiązku zatrzymania pojazdu przed wjazdem na skrz yżowanie z drogą z pierwszeństwem, 
na przejazd kolejowy niestrzeżony (kategorii D), na  przejazd tramwajowy, a także w innych 
miejscach przecinania się kierunków ruchu. Dopuszcz a się stosowanie znaku B-20 dla 
kierujących tramwajami, gdy torowisko przecina drog ę publiczną.  
Znak B-20 stosuje się, gdy brak jest dostatecznej w idoczności na zatrzymanie pojazdu przed 
skrzyżowaniem lub przejazdem. Widoczność na zatrzym anie się przed skrzyżowaniem dla 
jadących drogą podporządkowaną ustala się za pomocą  trójkąta widoczności (rys. 3.2.21.2).  
W celu wyznaczenia trójkąta widoczności należy okre ślić wielkości s i L. Wielkość s określa 
się z wykresu na rysunku 3.2.21.3. Wielkość L określa się ze wzoru:  
 
gdzie:  
s – widoczność na zatrzymanie się w m,  
vp1 – prędkość dopuszczalna dla drogi podporządkowanej  w km/h,  
vp2  – prędkość dopuszczalna dla drogi z pierwszeństwe m przejazdu w km/h,  
I – długość pojazdu w m.  
                                                 
21) Ze zmianami wprowadzonymi przez § 1 pkt 1 lit. c t iret ósme rozporządzenia, o którym mowa w odnoś- 
niku 7. 
Dziennik Ustaw  – 125 –  Poz. 2311 – 120 – 
 
 
Rys. 3.2.21.2. Widoczność na zatrzymanie się przed skrzyżowaniem 
 
Jeżeli okaże się, że w polu trójkąta widoczności znajdują się przeszkody, które w znaczny 
sposób utrudniają spostrzeganie pojazdów poruszając ych się po drodze z pierwszeństwem 
przejazdu, należy na drodze podporządkowanej umieśc ić znak B-20 lub ograniczyć prędkość 
na drodze podporządkowanej. W przypadku ograniczenia prędkości, należy ponownie ustalić trójkąt widoczności.  
Znak B-20 należy stosować z dużą rozwagą, aby nie u legł on deprecjacji. Znak ten może być 
umieszczony na jednym lub dwóch wlotach na skrzyżow anie, tam gdzie występuje brak 
widoczności.  
 
 
 
Rys. 3.2.21.3. Zależność odległości widoczności na zatrzymanie od prędkości i pochylenia podłużnego 
 
Dziennik Ustaw  – 126 –  Poz. 2311 – 121 – 
Warunki widoczności na przejazdach kolejowych kateg orii D regulują odrębne przepisy.  
Trójkąt widoczności dla przejazdu przez torowiska t ramwajowe wyznacza się w analogiczny 
sposób, jak dla przejazdów kolejowych.  
Znak B-20 umieszcza się możliwie najbliżej skrzyżow ania i nie dalej niż 25 m od niego w 
obszarze zabudowanym. Odległość umieszczenia znaku należy mierzyć od krawędzi jezdni 
drogi porzecznej lub od skrajnej szyny. Dopuszcza s ię umieszczenie znaku B-20 wraz ze 
znakiem G-3, G-4 albo ze znakiem D-6, D-6a, D-6b (n a jednym słupku).  
Na drogach o dopuszczalnej prędkości większej od 60  km/h znak B-20 powinien być 
poprzedzony w odległości 150–300 m znakiem A-7 z ta bliczką z napisem „Stop” i podaniem 
odległości od miejsca umieszczenia znaku B-20.  
Jeżeli znak B-20 umieszczony jest na drodze o nawie rzchni bitumicznej, to miejsce, w 
którym kierujący ma zatrzymać pojazd, powinno być u zupełnione linią bezwzględnego 
zatrzymania – stop. Znak B-20 nie może występować s amodzielnie na skrzyżowaniach. 
Należy go stosować odpowiednio ze znakami D-1 lub A -6 (pkt 5.2.1. lub 2.2.6). 
W przypadku gdy droga z pierwszeństwem przejazdu zm ienia kierunek na skrzyżowaniu, 
wówczas pod znakiem B-20 umieszcza się tabliczkę T- 6c (pkt 2.2.8, rys. 2.2.8.3).  
 
3.2.22. Zakaz skręcania w lewo 
 
Znak B-21 „zakaz skręcania w lewo” (rys. 3.2.22.1) zabraniający skręcania w lewo i 
zawracania na najbliższym skrzyżowaniu stosuje się przed skrzyżowaniami na tych drogach, 
na których przy dużym natężeniu ruchu na wprost w o bu kierunkach pojazdy skręcające w 
lewo utrudniają ruch i zmniejszają przepustowość sk rzyżowania.  
 
 
 
Rys. 3.2.22.1. Znak B-21 
 
Umieszczenie znaku B-21 w obrębie skrzyżowania ozna cza, że dotyczy on tylko najbliższej 
jezdni, przed którą się znajduje. Znak ten stosuje się także jako znak dopełniający w 
sytuacjach opisanych w punktach 3.2.1. i 3.2.2. Zna k B-21 powinien być umieszczony w 
Dziennik Ustaw  – 127 –  Poz. 2311 – 122 – 
odległości do 50 m przed skrzyżowaniem oraz na jezd ni jednokierunkowej powtórzony 
bezpośrednio przed skrzyżowaniem po lewej stronie ( rys. 3.2.22.2).  
 
 
 
Rys. 3.2.22.2. Powtórzenie znaku B-21 na drodze jed nokierunkowej 
 
Zaleca się powtórzyć znak ten bezpośrednio przed sk rzyżowaniem na jezdni dwukierunkowej 
po prawej stronie (rys. 3.2.22.3).  
 
 
 
Rys. 3.2.22.3. Powtórzenie znaku B-21 na drodze dwu kierunkowej 
 
Znak B-21 zaleca się uzupełniać odpowiednimi odmian ami znaku F-7 (pkt 7.2.7), 
wskazującymi możliwość wykonania skrętu przy wykorz ystaniu przyległego układu dróg.  
Dziennik Ustaw  – 128 –  Poz. 2311 – 123 – 
 
 
Rys. 3.2.22.4. Zastosowanie znaku B-21 ze znakiem F -7 wskazującym możliwość dojazdu do drogi poprzez   
       skręcanie w prawo na następnym skrzyżowaniu 
 
Znaki wskazujące sposób jazdy w związku z zakazem s kręcania w lewo na najbliższym 
skrzyżowaniu umieszcza się łącznie ze znakiem B-21, a znaki wskazujące sposób jazdy w 
związku z zakazem skręcania w lewo na następnym skr zyżowaniu samodzielnie przed 
skrzyżowaniem, na którym rozpoczyna się trasa objaz dowa. 
  
 
Rys. 3.2.22.5. Zastosowanie znaku B-21 ze znakiem F -7 wskazującym możliwość dojazdu do drogi poprzez   
       skręcanie w lewo na następnym skrzyżowaniu 
Dziennik Ustaw  – 129 –  Poz. 2311 – 124 – 
 
 
 
Rys. 3.2.22.6. Zastosowanie znaku B-21 ze znakiem F -7 wskazującym trasę objazdu w prawo w związku z    
        zakazem skręcania w lewo na następnym skrzy żowaniu 
 
 
 
 
 
Rys. 3.2.22.7. Zastosowanie znaku B-21 ze znakiem F -7 wskazującym trasę objazdu w lewo w związku z    
       zakazem skręcania w lewo na następnym skrzyż owaniu 
Dziennik Ustaw  – 130 –  Poz. 2311 – 125 – 
Przykłady zastosowania znaku B-21 ze znakami F-7 po kazano na rysunkach od 3.2.22.4. do 
3.2.22.7.  
Znak B-21 w postaci świetlnej może być stosowany na  skrzyżowaniach, na których warunki 
ruchu powodują konieczność okresowego zabronienia s kręcania pojazdów. Znak włączany 
jest automatycznie przy określonym natężeniu ruchu pojazdów lub przez służby monitorujące 
ruch.  
 
3.2.23. Zakaz skręcania w prawo 
 
Znak B-22 „zakaz skręcania w prawo” (rys. 3.2.23.1)  stosuje się w celu zabronienia skręcania 
pojazdów w prawo na najbliższym skrzyżowaniu, w szc zególności ze względu na:  
– mały promień łuku,  – małą szerokość jezdni drogi odgałęziającej się w prawo,  
– warunki ruchu wynikające z bardzo intensywnego ru chu pieszych (skręcające pojazdy 
mogą tamować ruch na pasie drogi, którą opuszczają) .  
 
 
 
Rys. 3.2.23.1. Znak B-22 
 
Znak ten stosuje się także jako znak dopełniający w  sytuacjach opisanych w punktach 3.2.1 i 
3.2.2. (rys. 3.2.1.2 i 3.2.2.6).  
Umieszczenie znaku B-22 w obrębie skrzyżowania ozna cza, że dotyczy on tylko najbliższej 
jezdni, przed którą się znajduje.  
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 131 –  Poz. 2311 – 126 – 
 
 
Rys. 3.2.23.2. Zastosowanie znaku B-22 ze znakiem F -7 wskazującym możliwość dojazdu do drogi poprzez   
       skręcanie w lewo na następnym skrzyżowaniu 
 
 
 Rys. 3.2.23.3. Zastosowanie znaku B-22 ze znakiem F -7 wskazującym trasę objazdu w lewo w związku z 
zakazem skręcania w prawo na następnym skrzyżowaniu  
 
Zasady umieszczania znaku B-22 są takie same jak znaku B-21, z tym że znak ten powtarza 
się bezpośrednio przed skrzyżowaniem tylko po prawe j stronie jezdni.  
Znak ten może być uzupełniony odpowiednią odmianą z naku F-7; znak F-7 wskazujący 
sposób jazdy w związku z zakazem skręcania w prawo na najbliższym skrzyżowaniu 
Dziennik Ustaw  – 132 –  Poz. 2311 – 127 – 
umieszcza się łącznie ze znakiem B-22, natomiast zn ak F-7 wskazujący sposób jazdy w 
związku z zakazem skręcania w prawo na najbliższym skrzyżowaniu przed skrzyżowaniem, 
na którym rozpoczyna się trasa objazdu. Przykłady z astosowania znaku B-22 ze znakiem F-7 
pokazano na rysunkach 3.2.23.2 i 3.2.23.3.  
Znak B-22 w postaci świetlnej może być stosowany na  skrzyżowaniach, na których warunki 
ruchu powodują konieczność okresowego zabronienia s kręcania pojazdów. Znak włączany 
jest automatycznie przy określonym natężeniu ruchu pojazdów lub przez służby monitorujące 
ruch.  
 
3.2.24. Zakaz zawracania 
 
 
 
Rys. 3.2.24.1. Znak B-23 
 
Znak B-23 „zakaz zawracania” (rys. 3.2.24.1) stosuj e się w celu zabronienia zawracania, 
jeżeli manewr ten, zwłaszcza gdy jest często wykony wany, może powodować utrudnienie 
ruchu, w szczególności podczas dużego jego natężenia i stosunkowo małej szerokości drogi 
(jezdni) lub pasa dzielącego jezdnie. Znak ten doty czy odcinka drogi od miejsca 
umieszczenia znaku do najbliższego skrzyżowania włą cznie. Znak umieszcza się:  
– w pobliżu skrzyżowania, jeżeli ma dotyczyć tylko skrzyżowania,  
– w oddaleniu od skrzyżowania, jeżeli zakaz ma obją ć również odcinek drogi 
poprzedzający skrzyżowanie.  
 
3.2.25. Koniec zakazu zawracania 
 
Znak B-24 „koniec zakazu zawracania” (rys. 3.2.25.1 ) stosuje się w celu uchylenia zakazu 
zawracania, jeżeli odcinek drogi objęty tym zakazem  kończy się przed skrzyżowaniem.  
Znak umieszcza się w tym miejscu, w którym zakaz pr zestaje obowiązywać.  
 
Dziennik Ustaw  – 133 –  Poz. 2311 – 128 – 
 
 
Rys. 3.2.25.1. Znak B-24  
3.2.26. Zakaz wyprzedzania 
 
 
 
Rys. 3.2.26.1. Znak B-25 
 
Znak B-25 „zakaz wyprzedzania” (rys. 3.2.26.1) stos uje się w celu zabronienia wyprzedzania 
pojazdami silnikowymi innych pojazdów silnikowych w ielośladowych, jeżeli wykonanie tego 
manewru stwarza zagrożenie bezpieczeństwa ruchu, w szczególności:  
– na wąskich jezdniach,  
– na stromych wzniesieniach,  
– przed zwężonymi odcinkami dróg lub na tych odcink ach, jeżeli pojazdy powinny 
poruszać się tylko po jednym pasie ruchu (w jednym kierunku),  
– w przypadku gdy brak widoczności niezbędnej do wy konania tego manewru jest 
niewłaściwie oceniany przez kierujących.  
Znaku tego nie stosuje się na jezdniach, na których  istnieją co najmniej dwa pasy ruchu dla 
jednego kierunku, nawet w tych przypadkach, gdy nas tępuje zmniejszenie liczby pasów 
ruchu, np. z czterech lub trzech do dwóch oraz z dw óch do jednego.  
W razie potrzeby wprowadzenia zakazu wyprzedzania t ylko dla określonych pojazdów pod 
znakiem B-25 umieszcza się tabliczkę T-23a–j (rys. 3.2.34.2) z symbolem pojazdu.  
Dziennik Ustaw  – 134 –  Poz. 2311 – 129 – 
3.2.27. Zakaz wyprzedzania przez samochody ciężarow e 
 
 
 
Rys. 3.2.27.1. Znak B-26 
 
Znak B-26 „zakaz wyprzedzania przez samochody cięża rowe” (rys. 3.2.27.1) stosuje się w 
celu zabronienia wyprzedzania samochodami ciężarowy mi o dopuszczalnej masie całkowitej 
przekraczającej 3,5 t innych pojazdów silnikowych w ielośladowych, jeżeli wykonywanie 
tego manewru stwarza zagrożenie bezpieczeństwa ruchu, w szczególności:  
– na wąskich jezdniach,  
– na stromych wzniesieniach lub spadkach,  
– przy dużym natężeniu ruchu i znacznym udziale sam ochodów ciężarowych.  
Ponadto znak B-26 może być stosowany, ze względu na  potrzeby organizacji ruchu, np. 
zachodzi potrzeba utrzymania samochodów ciężarowych  na prawym pasie ruchu.  
Znak B-26 zabrania wyprzedzania również przez pojaz dy specjalne lub używane do celów 
specjalnych o dopuszczalnej masie całkowitej przekr aczającej 3,5 t oraz ciągniki 
samochodowe.  
 
3.2.28. Koniec zakazu wyprzedzania 
 
Znak B-27 „koniec zakazu wyprzedzania” (rys. 3.2.28 .1) stosuje się w celu uchylenia zakazu 
wyprzedzania, jeżeli odcinek drogi objęty tym zakaz em kończy się przed skrzyżowaniem. 
Znak B-27 umieszcza się w tym miejscu, w którym zak az przestaje obowiązywać.  
 
 
 
Rys. 3.2.28.1. Znak B-27  
Dziennik Ustaw  – 135 –  Poz. 2311 – 130 – 
3.2.29. Koniec zakazu wyprzedzania przez samochody ciężarowe 
 
 
Rys. 3.2.29.1. Znak B-28 
 
Znak B-28 „koniec zakazu wyprzedzania przez samochody ciężarowe” (rys. 3.2.29.1) stosuje 
się w celu uchylenia zakazu wyprzedzania, jeżeli odcinek drogi objęty tym zakazem kończy 
się przed skrzyżowaniem. Znak B-28 umieszcza się w miejscu, w którym zakaz przestaje 
obowiązywać.  
 
3.2.30. Zakaz używania sygnałów dźwiękowych 
 
 
Rys. 3.2.30.1. Znak B-29 
 
Znak B-29 „zakaz używania sygnałów dźwiękowych” (ry s. 3.2.30.1) stosuje się poza 
obszarem zabudowanym przed obiektami (miejscami), które ze względu na swój charakter 
powinny być chronione przed hałasem. Należy zaliczy ć do nich zakłady lecznicze, sanatoria, 
szkoły, parki, rezerwaty przyrody, ośrodki wypoczyn kowe itp.  
Znak B-29 umieszcza się w odległości około 150 m pr zed chronionym obiektem (miejscem). 
 
3.2.31. Koniec zakazu używania sygnałów dźwiękowych  
 
 
Rys. 3.2.31.1. Znak B-30 
Dziennik Ustaw  – 136 –  Poz. 2311 – 131 – 
 
Znak B-30 „koniec zakazu używania sygnałów dźwiękow ych” (rys. 3.2.31.1) stosuje się w 
celu odwołania zakazu używania sygnałów dźwiękowych , jeżeli odcinek drogi objęty tym 
zakazem kończy się przed skrzyżowaniem. Znak B-30 u mieszcza się w tym samym przekroju 
drogi co znak B-29.  
 
3.2.32. Pierwszeństwo dla nadjeżdżających z przeciw ka 
 
 
 
Rys. 3.2.32.1. Znak B-31 
 
Znak B-31 „pierwszeństwo dla nadjeżdżających z prze ciwka” (rys. 3.2.32.1) stosuje się w 
celu wskazania obowiązku ustąpienia pierwszeństwa p rzejazdu jadącym z przeciwka.  
Znak stosuje się przed takimi zwężonymi odcinkami j ezdni, nieprzekraczającymi 150 m, na 
których nie mogą wyminąć się pojazdy o szerokości 2 ,5 m, i które są w całości (łącznie z 
wjazdem na nie) widoczne dla kierujących zbliżający ch się do miejsca umieszczenia znaku 
B-31. Jeżeli długość zwężenia przekracza 150 m, nal eży stosować zasady określone w 
punkcie 2.2.12.  
Znak B-31 należy umieszczać możliwie blisko zwężeni a, nie dalej niż 20 m od niego. Jeżeli 
takie umieszczenie nie jest możliwe, to na tabliczc e T-21 pod znakiem należy podać 
rzeczywistą odległość znaku od początku zwężenia.  
Jednocześnie z zastosowaniem znaku B-31, z przeciwn ej strony zwężenia należy umieścić 
znak D-5 (pkt 5.2.5). Jeżeli natężenie ruchu w prze ciwnych kierunkach ulega dużym 
wahaniom w ciągu doby, pierwszeństwo przejazdu prze z zwężony odcinek drogi może być 
zmieniane w ustalonych okresach doby przez zmianę z naków B-31 i D-5.  
Jeżeli zwężenie jezdni występujące jednostronnie zostało oznakowane znakami A-12b i A-
12c, a pierwszeństwo mają kierujący wjeżdżający na zwężony odcinek po stronie, na której 
nie występuje zwężenie, wówczas znaku B-31 nie stos uje się.  
Przy określaniu pierwszeństwa przejazdu na zwężonyc h odcinkach jezdni należy dokonać 
analizy warunków drogowo-ruchowych, a w szczególności:  
– kierunków pochyleń podłużnych jezdni przed i na z wężeniu,  
Dziennik Ustaw  – 137 –  Poz. 2311 – 132 – 
– natężenia ruchu pojazdów dla każdego kierunku,  
– struktury rodzajowej pojazdów,  
– udziału komunikacji zbiorowej dla każdego kierunk u.  
Kierunek z pierwszeństwem należy ustalić w taki spo sób, aby ruch pojazdów był 
ekonomiczny (minimalizacja globalnych strat czasu) i płynny, z zachowaniem 
bezpieczeństwa ruchu.  
 
3.2.33. Stój – kontrola celna 
 
 
 
Rys. 3.2.33.1. Znak B-32 
 
Znak B-32 „stój – kontrola celna” (rys. 3.2.33.1) stosuje się dla wskazania obowiązku 
zatrzymania pojazdu w celu kontroli celnej. Znak B- 32 po odpowiedniej zmianie napisu może 
być stosowany dla wskazania obowiązku zatrzymania s ię w innych celach omówionych w 
dalszym ciągu niniejszego punktu.  Odmiany znaku B-32 stosuje się w szczególności:  
– na przejściach granicznych,  
– na przejazdach kolejowych,  
– przed wjazdami na prom,  
– przed punktami kontroli drogowej.  
Dla oznaczenia miejsca kontroli celnej znak B-32 um ieszcza się w tym miejscu, w którym 
powinno nastąpić zatrzymanie pojazdu. W sprawie lok alizacji znaku należy zasięgnąć opinii 
miejscowego organu celnego. Na znaku pod czarną kre ską umieszcza się napis w takim 
brzmieniu i w takim alfabecie, jakie zastosowano na  analogicznym znaku ustawionym po 
przeciwnej stronie granicy, w kraju sąsiadującym w tym miejscu z Polską.  
W miejscach, w których odbywa się odprawa celna do krajów skandynawskich, w dolnej 
części białego tła umieszcza się napis „CUSTOMS”.  
Dziennik Ustaw  – 138 –  Poz. 2311 – 133 – 
 
 
 
Rys. 3.2.33.2. Znak B-32a 
 
Znak B-32a „kontrola graniczna” (rys. 3.2.33.2) sto suje się przed przejściem granicznym, 
miejscem przekraczania granicy państwowej lub innym  miejscem, w którym przeprowadzana 
jest kontrola graniczna, jeżeli kontrola ta nie odb ywa się łącznie z celną i wymaga odrębnego 
zatrzymania pojazdu. W sprawie lokalizacji znaku na leży zasięgnąć opinii właściwego 
organu Straży Granicznej.  
 
 
 
Rys. 3.2.33.3. Znak B-32b 
 
Znaki B-32b „rogatka uszkodzona” (rys. 3.2.33.3) i B-32c „sygnalizacja uszkodzona” (rys. 
3.2.33.4) stosuje się odpowiednio w razie uszkodzen ia rogatek lub półrogatek albo 
uszkodzenia sygnalizacji świetlnej na przejeździe k olejowym. W razie umieszczenia znaków 
B-32b lub B-32c konieczne jest zapewnienie stałej o becności osoby kierującej ruchem na 
przejeździe kolejowym.  
 
 
 Rys. 3.2.33.4. Znak B-32c 
Dziennik Ustaw  – 139 –  Poz. 2311 – 134 – 
 
 
 
Rys. 3.2.33.5. Znak B-32d 
 
Znak B-32d „wjazd na prom” (rys. 3.2.33.5) stosuje się przed wjazdami na promy 
przewożące pojazdy.  
 
 
 
Rys. 3.2.33.6. Znak B-32e 
 
Znak B-32e „kontrola drogowa” (rys. 3.2.33.6) stosu je się przed punktami kontroli drogowej.  
Jeżeli powodem zatrzymania pojazdu są inne przyczyn y niż wymienione wyżej, to na znaku 
B-32 umieszcza się napis podający powód zatrzymania .  
W przypadku gdy napisu nie można sformułować krótko ,  t a k  a b y  m i e ś c i ł  s i ę  n a  z n a k u  n a  
białym tle, wówczas napis należy umieścić na tablic zce pod znakiem.  
 
3.2.34. Ograniczenie prędkości 
 
3.2.34.1. Zasady ogólne 
 
Znak B-33 „ograniczenie prędkości” (rys. 3.2.34.1) powinien być umieszczony tylko w tych 
przypadkach, gdy warunki drogowe, otoczenie drogi lub zastosowane oznakowanie 
ostrzegawcze i urządzenia bezpieczeństwa ruchu drog owego mogą w niedostateczny sposób 
wskazywać kierującym na konieczność zmniejszenia pr ędkości.  
Dziennik Ustaw  – 140 –  Poz. 2311 – 135 – 
 
 
 
Rys. 3.2.34.1. Znak B-33 
 
Znak B-33 w zasadzie powinien być poprzedzony znaka mi ostrzegawczymi podającymi 
przyczynę ograniczenia prędkości, np. roboty na dro dze, niebezpieczny zakręt, śliska jezdnia, 
inne niebezpieczeństwo itp. Nie stosuje się znaków B-33, jeżeli kierujący w jednoznaczny, 
niebudzący wątpliwości sposób może ocenić geometrię  drogi oraz jej stan techniczny. Liczba 
podana na znaku wyraża prędkość w km/h; podaje się ją z dokładnością do 10 km/h.  
Prędkość podawana na znaku B-33 nie powinna być mni ejsza niż:  
–  50 km/h poza obszarem zabudowanym; niższe prędko ści można stosować wyjątkowo na 
krótkich odcinkach, jeżeli spowodowane jest to stan em technicznym drogi lub obiektu 
drogowego albo nagłą zmianą geometrii drogi niezauw ażalnej dla kierujących, np. mały 
promień łuku na łącznicy na węźle, a także przy cza sowych zmianach organizacji ruchu 
drogowego,  
–  30 km/h w obszarze zabudowanym, chyba że zastoso wano progi zwalniające.  
W przypadku ograniczenia prędkości wynikającego ze stosowania progów zwalniających 
dopuszcza się ograniczenie prędkości poniżej 30 km/ h odpowiednio do kształtu i wymiaru 
progów. W tym przypadku liczba wyrażająca ogranicze nie prędkości na znaku B-33 może 
być podawana z dokładnością do 5 km/h.  
 
3.2.34.2.22) Zasady ograniczania prędkości 
 
Znak B-33 umieszcza się, gdy działania techniczne w  zakresie poprawy geometrii drogi, 
stanu nawierzchni, oddzielenia ruchu pieszego od ru chu pojazdów itp. nie wpływają w 
dostateczny sposób na poprawę bezpieczeństwa.  
Ograniczenie prędkości wyrażone znakiem B-33 można stosować:  
–  jeżeli odcinek drogi o śliskiej nawierzchni jest  poprzedzony bardzo szorstką lub szorstką 
nawierzchnią,  
                                                 
22) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  dziewiąte rozporządzenia, o którym mowa w odnośnik u 7. 
Dziennik Ustaw  – 141 –  Poz. 2311 – 136 – 
– dla oznakowania robót prowadzonych w pasie drogow ym,  
– w innych uzasadnionych okolicznościach, np. na niektórych łukach, gdy ograniczenie 
prędkości powinno wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa  ruchu.  
W razie potrzeby ograniczenia prędkości, np. ze wzg lędu na stan nawierzchni, nośność 
obiektu mostowego, nadmierny hałas, geometrię drogi itp. tylko dla określonych rodzajów 
pojazdów, np. motocykli, samochodów ciężarowych, ciągników rolniczych, pojazdów 
silnikowych z przyczepą, pojazdów z przyczepą kempi ngową, autobusów, trolejbusów, 
pojazdów z towarami niebezpiecznymi, pojazdów z tow arami wybuchowymi lub łatwo 
zapalnymi, pojazdów z towarami, które mogą skazić w odę – pod znakiem B-33 należy 
umieścić tabliczkę z symbolem takiego pojazdu (rys.  3.2.34.2). 
 
Rys. 3.2.34.2. Tabliczki T-23a–j:   
 
 
a) T-23a tabliczka wskazująca motocykle 
 
 
 
b) T-23b tabliczka wskazująca samochody ciężarowe, pojazdy specjalne, pojazdy używane do celów 
specjalnych, o dopuszczalnej masie całkowitej przek raczającej 3,5 t, oraz ciągniki samochodowe 
 
 
 c) T-23c tabliczka wskazująca ciągniki rolnicze i p ojazdy wolnobieżne 
 
 
 
d) T-23d tabliczka wskazująca pojazdy silnikowe z p rzyczepą 
Dziennik Ustaw  – 142 –  Poz. 2311 – 137 – 
 
 
 
e) T-23e tabliczka wskazująca pojazdy z przyczepą k empingową 
 
 
 f) T-23f tabliczka wskazująca autobusy 
 
 
 
g) T-23g tabliczka wskazująca trolejbusy 
 
 
 
h) T-23h tabliczka wskazująca pojazdy z towarami ni ebezpiecznymi  
 
 
 i) T-23i tabliczka wskazująca pojazdy z towarami wy buchowymi lub łatwo zapalnymi  
 
 
 
j) T-23j tabliczka wskazująca pojazdy z towarami, k tóre mogą skazić wodę 
Dziennik Ustaw  – 143 –  Poz. 2311 – 138 – 
3.2.34.3.23) Wskazywanie podniesionej prędkości w obszarze zabu dowanym 
 
W celu podniesienia dopuszczalnej prędkości w obsza rze zabudowanym należy 
przeprowadzić szczegółową analizę bezpieczeństwa ruchu uwzględniającą w szczególności 
następujące kryteria:  
–  rodzaj i ilość zdarzeń drogowych,  
–  zagospodarowanie otoczenia drogi,  –  odległość między skrzyżowaniami,  
–  natężenie ruchu poprzecznego pojazdów i pieszych ,  
–  szerokość jezdni i liczbę pasów ruchu,  
–  natężenie ruchu pojazdów powolnych.  
Dopuszczalną prędkość w obszarze zabudowanym można podnieść do 70 km/h. W przypadku 
gdy na odcinkach pomiędzy skrzyżowaniami występuje separacja ruchu pojazdów 
samochodowych od ruchu pieszych, rowerów lub wózków  rowerowych, prędkość można 
podnieść do 80 km/h. 
 
3.2.34.4. Stosowanie znaku B-33 
 
Ze względu na ograniczenia prędkości obowiązujące na podstawie przepisów o ruchu 
drogowym na wszystkich drogach, zastosowanie znaku B-33 w praktyce powoduje zmianę 
istniejącego już ograniczenia, przy czym taka zmian a może dotyczyć również ograniczenia 
wskazanego znakiem B-33. Stosowanie znaków B-33 na kolejnych odcinkach drogi oznacza, 
że jedno ograniczenie dopuszczalnej prędkości „prze chodzi” w inne. Jeżeli natomiast stosuje 
się znak B-34 (pkt 3.2.35.1), oznacza to, że za zna kiem obowiązuje ograniczenie prędkości 
określone w ustawie – Prawo o ruchu drogowym.  Ograniczenie prędkości określone znakiem B-33 obowiązuje do miejsca umieszczenia znaku 
określającego początek strefy zamieszkania, począte k lub koniec obszaru zabudowanego. 
Jeżeli za znakiem określającym początek lub koniec obszaru zabudowanego ma obowiązywać 
prędkość wyrażona umieszczonym wcześniej znakiem B- 33, to znak z taką prędkością należy 
powtórzyć za znakiem D-42 lub D-43.  
 
Tabela 3.2. Wartość prędkości [km/h] przy jej stopn iowaniu 
 
                                                 
23) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  dziesiąte rozporządzenia, o którym mowa w odnośnik u 7. Prędkość 
dotychczasowa Prędkość 
pośrednia Prędkość,  
która ma być 
wprowadzona 
130 100 i 70 40 
130 100 i 80 50 
Dziennik Ustaw  – 144 –  Poz. 2311 – 139 – 
 
    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
W celu uniknięcia zaskakiwania kierowców koniecznoś cią nagłego znacznego ograniczenia 
prędkości należy stosować zasadę stopniowego jej zm niejszania, jeżeli różnica pomiędzy 
dopuszczalną prędkością na danym odcinku drogi a pr ędkością, która ma być wprowadzona, 
przekracza 30 km/h. W takich przypadkach należy stosować znaki stopniujące ograniczenie prędkości, to jest pokazujące prędkość pośrednią. D opuszcza się niestosowanie stopniowania 
prędkości przy różnicy prędkości 40 km/h, jeżeli po czątkowa prędkość dopuszczalna nie 
przekracza 90 km/h. Odpowiednie wartości na znakach  należy podawać zgodnie z 
przedstawionymi w tabeli 3.2.  
Przy stopniowym zmniejszaniu dopuszczalnej prędkośc i odległość między znakami B-33 
powinna wynosić od 100 m do 70 m.  
 
3.2.35. Koniec ograniczenia prędkości 
 
 
 
Rys. 3.2.35.1. Znak B-34 
 
Znak B-34 „koniec ograniczenia prędkości” (rys. 3.2 .35.1) stosuje się w celu uchylenia 
ograniczenia prędkości, wprowadzonego znakiem B-33,  w przypadkach określonych w 
punkcie 3.2.34.  130 100 i 80 60 
130 100 70 
130 100 80 
130 110 90 
110 80 i 60 40 
110 80 50 
110 80 60 
110 90 70 
100 70 40 
100 70 50 
100 80 60 
90 60 40 
90 70 50 
80 60 40 
Dziennik Ustaw  – 145 –  Poz. 2311 – 140 – 
Znak B-34 umieszcza się na końcu odcinka drogi o og raniczonej prędkości, jeżeli 
ograniczenie to nie zostało uchylone przez skrzyżow anie.  
 
3.2.36. Zakaz postoju 
 
 
 
Rys. 3.2.36.1. Znak B-35  
Znak B-35 „zakaz postoju” (rys. 3.2.36.1) stosuje się w miejscach, w których występuje 
konieczność ograniczenia postoju na drodze. Znak na leży umieszczać po tej stronie drogi, po 
której zakaz ma obowiązywać; dotyczy to także drogi  jednokierunkowej.  
W tych miejscach, gdzie obowiązuje zakaz, a możliwe  jest dopuszczenie postoju pojazdu 
poza jezdnią na poboczu, na chodniku lub w zatoce n ależy:  
–  wskazać możliwość postoju znakiem D-15, D-18 lub  D-19 albo znakiem poziomym P-
18 „stanowisko postojowe” lub P-19 „linia wyznaczaj ąca pas postojowy”, ewentualnie 
–  pod znakiem zakazu umieścić tabliczkę z napisem „Nie dotyczy chodnika (pobocza)”.  
Znak B-35 stosuje się także w miejscach, w których – ze względu na warunki ruchu – należy 
umożliwić krótkotrwałe unieruchomienie pojazdu w ce lu zabrania lub wysadzenia pasażera 
przed takimi obiektami, jak: urzędy, instytucje, bu dynki użyteczności publicznej itp.  
Dopuszcza się wykonywanie znaków B-35 jako dwustron nych; ich umieszczanie na drogach 
dwukierunkowych ułatwia orientację kierowcom zamier zającym podjechać do lewej 
krawędzi jezdni.  W celu oznaczenia początku, kontynuacji lub uchylen ia przed skrzyżowaniem zakazu 
wyrażonego znakiem B-35, B-36, B-37, B-38 stosuje się łącznie ze znakiem, odpowiednio:   a)  tabliczkę T-25a (rys. 3.2.36.2) wskazującą pocz ątek zakazu; stosuje się ją, gdy zakaz 
rozpoczyna się między skrzyżowaniami,  
Dziennik Ustaw  – 146 –  Poz. 2311 – 141 – 
 
 
 
Rys. 3.2.36.2. Tabliczka T-25a 
 
b)  tabliczkę T-25b (rys. 3.2.36.3) wskazującą kont ynuację zakazu; stosuje się ją:  
– za każdym miejscem przeznaczonym do zawracania (p oza skrzyżowaniem),  
– za wyjazdem z drogi gruntowej lub wewnętrznej na drogę publiczną,  
– za wyjazdem z obiektu przydrożnego,  
– co 200–250 m, jeżeli długość odcinka drogi objęte go zakazem postoju (między 
skrzyżowaniami) w obszarze zabudowanym wynosi ponad  400 m,  
– co 400–500 m, jeżeli długość odcinka drogi objęte go zakazem postoju (między 
skrzyżowaniami) poza obszarem zabudowanym wynosi po nad 800 m,  
 
 
 
Rys. 3.2.36.3. Tabliczka T-25b 
 
c)  tabliczkę T-25c (rys. 3.2.36.4) wskazującą koniec zakazu umieszcza się na końcu 
odcinka jezdni (drogi) objętego zakazem postoju, z wyjątkiem przypadku gdy na 
dalszym odcinku obowiązuje zakaz zatrzymywania się (rys. 3.2.37.2).  
 
 
 
Rys. 3.2.36.4. Tabliczka T-25c 
 
Dziennik Ustaw  – 147 –  Poz. 2311 – 142 – 
Przykład zastosowania tabliczek T-25a, T-25b, T-25c  pokazano na rysunku 3.2.36.6.  
 
 
 
Rys. 3.2.36.6. Zastosowanie tabliczek T-25a, T-25b,  T-25c 
 
W celu wskazania strony placu, przy której obowiązuje zakaz wyrażony znakiem B-35, B-36, 
B-37 lub B-38 pod znakiem umieszcza się tabliczkę T -26 (rys. 3.2.36.5).  
 
 
 
Rys. 3.2.36.5. Tabliczka T-26 
 
Znak z tabliczką T-26 umieszcza się w środku boku o bjętego zakazem, równolegle do jego 
krawędzi.  
Znaki B-35 lub B-36 z tabliczką T-26 stosuje się w celu zapewnienia przejezdności dróg 
pożarowych na placach, a także w pobliżu obiektów s pecjalnych (banki, obiekty MON itp.). 
Przykład zastosowania znaku B-36 z tabliczką T-26 p okazano na rysunku 3.2.36.7.  
 
Dziennik Ustaw  – 148 –  Poz. 2311 – 143 – 
 
 
Rys. 3.2.36.7. Zastosowanie znaku B-36 z tabliczką T-26 
 
Jeżeli zakaz postoju nie obowiązuje całą dobę, to na znaku lub na tabliczce pod znakiem 
podaje się godziny obowiązywania (rys. 3.2.36.8) we dług zasad określonych w punkcie 3.2.1. 
 
 
 
Rys. 3.2.36.8. Znak B-35 z informacją o okresie obo wiązywania zakazu 
 
Jeżeli dopuszczone jest zatrzymanie pojazdu na czas dłuższy niż 1 min, na znaku należy 
umieścić napis określający czas dopuszczonego posto ju (rys. 3.2.36.9).  
Przykłady innych zastosowań napisów na znakach i ta bliczkach zawierają rysunki: 3.2.36.10, 
3.2.36.11 i 3.2.36.12.  
 
 
 
Rys. 3.2.36.9. Znak B-35 z informacją o czasie post oju 
 
Dziennik Ustaw  – 149 –  Poz. 2311 – 144 – 
Napis podany na rysunku:  
– 3.2.36.10 oznacza, że w godzinach wymienionych na  znaku zabroniony jest postój 
trwający dłużej niż 15 minut,  
– 3.2.36.11 oznacza, że we wtorki i piątki w godzin ach od 6 do 12 postój pojazdu jest 
zabroniony,  
– 3.2.36.12 oznacza, że w godzinach od 7 do 18 zabr oniony jest postój trwający ponad 5 
minut.  
 
 
 
Rys. 3.2.36.10. Znak B-35 z informacją o okresie ob owiązywania zakazu i czasie postoju 
 
Jeżeli zachodzi konieczność wprowadzenia znakiem B- 35 okresowych ograniczeń postoju, to 
znak należy umieścić co najmniej z pięciodniowym wy przedzeniem i zaopatrzyć w tabliczkę 
z napisem np. „Od dnia ...”, „W dniach ...” itp. Dz ień miesiąca należy wpisać cyframi 
arabskimi, a miesiąc rzymskimi.  
 
 
 
Rys. 3.2.36.11. Znak B-35 z informacją na tabliczce  o okresie obowiązywania zakazu 
Dziennik Ustaw  – 150 –  Poz. 2311 – 145 – 
 
 
 
Rys. 3.2.36.12. Znak z informacją na tabliczce o ok resie obowiązywania zakazu i czasie postoju 
 
Odstępstwa od obowiązywania znaku dla niektórych ro dzajów pojazdów wyraża się przez 
umieszczenie tabliczki z napisem „Nie dotyczy ...”.   
 
3.2.37. Zakaz zatrzymywania się 
 
 
Rys. 3.2.37.1. Znak B-36 
 
Znak B-36 „zakaz zatrzymywania się” (rys. 3.2.37.1)  stosuje się w celu wyeliminowania 
zatrzymania się na tych odcinkach drogi, na których  nawet chwilowe unieruchomienie 
pojazdu może spowodować pogorszenie płynności ruchu , zmniejszenie przepustowości i 
wzrost zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, oraz w pobl iżu obiektów specjalnych (np. banki, 
obiekty MON itp.), których potrzeba oznakowania zna kiem B-36 wynika z odrębnych 
przepisów.  
Znak B-36 jako bardzo uciążliwy dla kierujących pow inien być umieszczony jedynie w 
niezbędnych, uzasadnionych warunkami ruchu przypadk ach. Zasadą powinien być 
ograniczony czas obowiązywania znaku.  
Ograniczenie zatrzymywania się powinno dotyczyć tyl ko godzin największego natężenia 
ruchu. Znak B-36 powinien być stosowany przede wszy stkim w miastach, na ulicach układu 
podstawowego, prowadzących komunikację zbiorową autobusową lub trolejbusową oraz na 
wąskich ulicach dwukierunkowych o dużym natężeniu r uchu.  
Dziennik Ustaw  – 151 –  Poz. 2311 – 146 – 
Zasady umieszczania tego znaku są analogiczne jak z naku B-35 (pkt 3.2.36) oraz dotyczą 
tych samych elementów drogi.  
W tych miejscach, gdzie obowiązuje zakaz, a możliwe  jest dopuszczenie postoju poza 
jezdnią, stosuje się te same zasady jak dla znaku B -35.  
Jeżeli w pobliżu miejsca, w którym obowiązuje zakaz zatrzymywania się, występują 
trudności z zaparkowaniem pojazdu, zaleca się stoso wanie pod znakiem B-36 drogowskazu 
ze znakiem D-18 (rys. 6.3.4.17) informującego o doj eździe do parkingu.  
Znak B-36 umieszcza się również przed liniami wysok iego napięcia, w odległości 20 m od 
skrajnego przewodu, jeżeli napięcie prądu jest więk sze od 400 kV.  
W przypadku gdy koniec odcinka objętego zakazem zat rzymywania się wyrażonego znakiem  
B-36 stanowi początek odcinka objętego zakazem post oju, wówczas w miejscu tym 
umieszcza się znak B-35 (rys. 3.2.37.2).  
 
 
 
Rys. 3.2.37.2. Sposób wskazywania zmian zakazów wyn ikających ze znaków B-35 i B-36 
Dziennik Ustaw  – 152 –  Poz. 2311 – 147 – 
 
W celu wskazania, że pojazd pozostawiony w miejscu, w którym obowiązuje zakaz wyrażony 
znakiem B-35 lub B-36, zostanie usunięty na koszt w łaściciela, pod znakiem umieszcza się 
tabliczkę T-24 (rys. 3.2.37.3).  
 
 
 
Rys. 3.2.37.3. Tabliczka T-24 
 
Znak z tabliczką T-24 stosuje się w pobliżu obiektó w specjalnych (banki, sądy, obiekty MON 
itp.), a także w miejscach, gdzie ze względu na war unki drogowe pozostawienie samochodu 
na drodze powoduje znaczne zagrożenie bezpieczeństw a ruchu drogowego.  
 
3.2.38. Zakaz postoju w dni nieparzyste 
 
 
 
Rys. 3.2.38.1. Znak B-37 
 
Znak B-37 „zakaz postoju w dni nieparzyste” (rys. 3 .2.38.1) stosuje się przede wszystkim w 
miastach, w celu udostępnienia jednej strony jezdni , co drugi dzień, dla potrzeb, np. 
zaopatrzenia sklepów, sprzątania drogi, usuwania śn iegu.  
Znak B-37 obowiązuje w dni nieparzyste miesiąca. Po winien być umieszczany po stronie 
nieparzystej ulicy (nieparzyste numery posesji).  
Zasady stosowania znaku B-37 (oprócz godzin obowiąz ywania i miejsca obowiązywania 
poza obszarem zabudowanym) są analogiczne jak na znaku B-35 (pkt 3.2.36). Znak B-37 
stosuje się w parze ze znakiem B-38 umieszczonym po  przeciwnej stronie drogi. 
Umieszczenie tych znaków dopuszcza postój pojazdu t rwający nie dłużej niż minutę.  
Dla wprowadzenia zakazu postoju w dni nieparzyste n a stronie placu stosuje się znak B-37 z 
tabliczką T-26. Na przeciwległej stronie placu stos uje się znak B-38 z tabliczką T-26.  
 
Dziennik Ustaw  – 153 –  Poz. 2311 – 148 – 
3.2.39. Zakaz postoju w dni parzyste 
 
Znak B-38 „zakaz postoju w dni parzyste” (rys. 3.2. 39.1) stosuje się w takim samym celu i 
według takich samych zasad jak znak B-37 (pkt 3.2.3 8).  
Znak ten obowiązuje w dni parzyste miesiąca. Powinien być umieszczany po stronie parzystej 
ulicy (parzyste numery posesji).  
 
 
Rys. 3.2.39.1. Znak B-38 
 
3.2.40. Strefa ograniczonego postoju 
 
 
 
Rys. 3.2.40.1. Znak B-39 
 
Znak B-39 „strefa ograniczonego postoju” (rys. 3.2. 40.1) stosuje się w celu oznakowania 
strefy, w której obowiązuje zakaz postoju pojazdów na wszystkich drogach poza miejscami 
wyznaczonymi do postoju pojazdów.  
Znaki B-39 mają wymiary jak duże znaki informacyjne . Na tarczy znaku podaje się 
informacje o zakresie obowiązywania znaku (dni, god ziny, wyjątki itp.) według zasad 
określonych w punkcie 3.2.36.  
Jeżeli zakaz dotyczy określonych pojazdów, na znaku  umieszcza się symbol pojazdu lub 
napis określający rodzaj pojazdu np. symbol samocho du ciężarowego, napis „Dotyczy 
taksówek”.  
Dziennik Ustaw  – 154 –  Poz. 2311 – 149 – 
Znaki B-39 umieszcza się na wszystkich ulicach dopr owadzających ruch do strefy 
ograniczonego postoju.  
Na drogach wewnątrz strefy można za pomocą znaków B -35 i B-36 wprowadzać dalej idące 
ograniczenia dotyczące postoju pojazdów.  
Znak B-39 może być również stosowany w celu uniknię cia konieczności umieszczania dużej 
liczby znaków B-35 na poszczególnych ulicach.  
 
3.2.41. Koniec strefy ograniczonego postoju 
 
Znak B-40 „koniec strefy ograniczonego postoju” (ry s. 3.2.41.1) stosuje się w celu wskazania 
wyjazdu ze strefy ograniczonego postoju. Umieszcza się go na wszystkich wylotach ze strefy 
oznakowanej znakami B-39, w tym samym przekroju pop rzecznym drogi co znak B-39.  
Znak B-40 ma kształt kwadratu o wymiarach jak duże znaki informacyjne.  
 
 
 
Rys. 3.2.41.1. Znak B-40 
 
3.2.42. Zakaz ruchu pieszych 
 
 
 Rys. 3.2.42.1. Znak B-41 
 
Znak B-41 „zakaz ruchu pieszych” (rys. 3.2.42.1) st osuje się w celu wyeliminowania 
pieszych z drogi w tych miejscach, w których ich ob ecność ze względu na warunki lokalne, 
np. brak chodnika i duży ruch samochodów, zwłaszcza  ciężarowych, może stwarzać 
niebezpieczeństwo nie tylko dla nich, ale i dla ruc hu pojazdów. Znak dotyczy tej strony drogi, 
po której jest umieszczony. Jeżeli zakaz ma dotyczy ć całej drogi, znaki B-41 umieszcza się 
po obu jej stronach.  
Dziennik Ustaw  – 155 –  Poz. 2311 – 150 – 
Znak B-41 stosuje się:  
– na odcinkach dróg posiadających wydzielony poza k oroną drogi ciąg pieszy, pieszo-
rowerowy, drogi dojazdowe, gdzie istnieje możliwość  obsługi ruchu pieszego poza 
pasem drogowym,  
– wzdłuż nowych odcinków dróg, zwłaszcza obwodnic, które nie służą obsłudze ruchu 
pieszego, a ruch ten może odbywać się wzdłuż ciągów  tradycyjnych.  
Umieszczając znak B-41, należy zapewnić pieszym (w razie potrzeby wskazać im) 
bezpieczny ciąg komunikacyjny. W tym celu zaleca si ę umieszczanie tabliczek, 
wskazujących możliwość korzystania z drogi, np. z n apisem „Przejście po drugiej stronie 
ulicy”.  
 
3.2.43. Koniec zakazów 
 
 
 
Rys. 3.2.43.1. Znak B-42 
 
Znak B-42 „koniec zakazów” (rys. 3.2.43.1) stosuje się na końcu odcinka drogi objętego 
więcej niż jednym zakazem, wyrażonym za pomocą znak ów B-23, B-25, B-26, B-29 i B-33, 
jeżeli zakazy mają być odwołane przed skrzyżowaniem . Jeżeli spośród np. dwóch lub trzech 
zakazów ma być uchylony tylko jeden, to stosuje się  znak z symbolem barwy szarej 
odwoływanego zakazu, np. B-24. 
 
3.2.44. Strefa ograniczonej prędkości 
 
 
 Rys. 3.2.44.1. Znak B-43 
 
Dziennik Ustaw  – 156 –  Poz. 2311 – 151 – 
Znak B-43 „strefa ograniczonej prędkości” (rys. 3.2 .44.1) stosuje się w celu ograniczenia 
prędkości w strefach o dużym natężeniu ruchu pojazd ów i pieszych oraz dużej liczbie 
skrzyżowań. Znaki te stosuje się także w centralnyc h częściach miasta w okolicach centrów 
handlowych. Strefa ograniczonej prędkości powinna o bejmować ulice o jednorodnym 
charakterze nieprowadzące ruchu tranzytowego.  
W zależności od warunków drogowych, natężenia ruchu  pojazdów i pieszych w strefach 
oznaczonych znakiem B-43 stosuje się ograniczenie p rędkości do 30, 40 lub 50 km/h.  
Znak B-43 umieszcza się na wszystkich ulicach dopro wadzających ruch do strefy 
ograniczonej prędkości. W strefie ograniczonej prędkości powinny być stosowane 
rozwiązania lub urządzenia wymuszające jazdę z prędkością podaną na znaku.  
W strefie ograniczonej prędkości nie powinno się st osować znaków określających 
pierwszeństwo na skrzyżowaniach. Zaleca się stosowa nie urządzeń bezpieczeństwa ruchu 
drogowego takich jak progi zwalniające oraz stosowa nie organizacji ruchu wymuszającej 
powolną jazdę (zmiana kierunku jazdy, miejscowe prz ewężenie). W strefach o dopuszczalnej 
prędkości 30 km/h lub mniejszej, urządzenia i rozwi ązania wymuszające powolną jazdę mogą 
nie być oznakowane znakami ostrzegawczymi.  
 
3.2.45. Koniec strefy ograniczonej prędkości 
 
 
 
Rys. 3.2.45.1. Znak B-44 
 
Znak B-44 „koniec strefy ograniczonej prędkości” (r ys. 3.2.45.1) stosuje się w celu 
wskazania wyjazdu ze strefy ograniczonej prędkości.  Umieszcza się go na wszystkich 
wylotach ze strefy oznakowanej znakami B-43, w tym samym przekroju poprzecznym drogi, 
w którym ustawiono ten znak.  
 
Dziennik Ustaw  – 157 –  Poz. 2311 – 152 – 
4. Znaki nakazu 
 
4.1. Zasady ogólne 
 
4.1.1.24) Funkcja, kształt i wymiary znaków 
 
Znaki nakazu stosuje się w celu wskazania:  
– wymaganego sposobu jazdy na skrzyżowaniu lub w in nym miejscu, gdzie występuje 
możliwość zmiany kierunku jazdy (znaki od C-1 do C- 12),  
– obowiązku korzystania przez określonych uczestnik ów ruchu z przeznaczonej dla nich 
drogi (znaki C-13 i C-16),  
– obowiązującej na drodze minimalnej prędkości (zna k C-14),  
– nakazanego kierunku jazdy dla pojazdów z towarami  niebezpiecznymi,  
– obowiązku używania łańcuchów przeciwpoślizgowych.   
Znaki nakazu nie dotyczą pojazdów szynowych porusza jących się zgodnie z przebiegiem ich 
trasy. Znaki nakazu, z wyjątkiem znaku C-17, mają k ształt koła o wymiarach oznaczonych na 
rysunku 4.1.1.1 i określonych w tabeli 4.1.  
 
 
 
Rys. 4.1.1.1. Kształt i wymiary znaków nakazu 
 Tabela 4.1. Wymiary znaków nakazu (mm)  
 
Grupa 
wielkości 
znaków Średnica  
d Szerokość 
obwódki  
g Moduł  
a 
wielkie 1000 10 100 
duże 900 9 90 
średnie 800 8 80 
małe 600 6 60 
mini 400 4 40 
                                                 
24) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. d tiret  pierwsze rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku  7. 
Dziennik Ustaw  – 158 –  Poz. 2311 – 153 – 
Znaki nakazujące skręcanie występują w dwóch odmian ach: C-1 i C-2 dla nakazu jazdy w 
prawo, C-3 i C-4 dla nakazu jazdy w lewo. Stosowani e tych odmian powinno być takie, aby 
kierującym jednoznacznie wskazać sposób i istniejąc e kierunki ruchu na drodze, do której się 
zbliżają. W skomplikowanych warunkach drogowych moż na umieścić dwa znaki, np. C-3 i 
C-4 wskazujące ten sam kierunek jazdy.  
Przed wyborem sposobu oznakowania należy zbadać, cz y zastosowanie znaku zakazu 
skręcania w lewo lub w prawo nie przekaże jadącym b ardziej wyraziście, niż odpowiedni 
znak nakazu, możliwości jazdy przez skrzyżowanie w określonych kierunkach. Znaki 
wskazujące wymagany sposób jazdy na skrzyżowaniu um ieszcza się w rejonie skrzyżowania, 
jednak nie dalej niż 25 m od krawędzi jezdni drogi poprzecznej.  
Znaki: C-2, C-4–C-8, C-12 i C-14 umieszcza się po o bu stronach jezdni jednokierunkowych 
wielopasowych.  
Jeżeli dopuszcza się wyłączenia od stosowania się d o znaków od C-1 do C-10, to należy pod 
tymi znakami umieścić tabliczkę z napisem „Nie doty czy” wraz z symbolem pojazdu albo 
wyrażeniem określającym ten pojazd, zezwalających n iektórym uczestnikom ruchu na 
niestosowanie się do tych znaków, według zasad okre ślonych w punktach 3.1, 3.2.1 i 3.2.2. 
Na znakach nakazu nie umieszcza się jakichkolwiek n apisów lub dodatkowych symboli.  
Znaki od C-1 do C-8 stosuje się również na wyjazdac h z obiektów przydrożnych, jeżeli 
istnieje potrzeba wskazania obowiązkowego kierunku jazdy, np. wyjazd ze stacji paliw, 
parkingu itp. 
 
4.2. Opisy szczegółowe 
 
4.2.1. Nakaz jazdy w prawo przed znakiem 
 
 
 
Rys. 4.2.1.1. Znak C-1 
 
Znak C-1 „nakaz jazdy w prawo przed znakiem” (rys. 4.2.1.1) stosuje się w celu wskazania 
kierującym obowiązku skręcania w prawo przed znakie m, w miejscu, w którym jazda ani na 
wprost ani w lewo nie jest możliwa. Znak powinien b yć umieszczony na przedłużeniu (w 
Dziennik Ustaw  – 159 –  Poz. 2311 – 154 – 
jego pobliżu) osi jezdni dla jadących jezdnią jedno kierunkową lub na przedłużeniu (w jego 
pobliżu) osi prawej połowy jezdni dla jadących jezd nią dwukierunkową.  
Znak C-1 umieszcza się na skrzyżowaniu typu „T”, pr zed wjazdem na drogę 
jednokierunkową o małym natężeniu ruchu (do 200 poj./h) z innej drogi lub obiektu 
przydrożnego. Stosuje się go w tych przypadkach, w których nie można zastosować znaku C-
2.  
 
4.2.2. Nakaz jazdy w prawo za znakiem 
 
 
 
Rys. 4.2.2.1. Znak C-2 
 
Znak C-2 „nakaz jazdy w prawo za znakiem” (rys. 4.2 .2.1) stosuje się w celu wskazania 
kierującym obowiązku skręcenia w prawo za znakiem. Znak C-2 stosuje się na wlotach, z 
których na skrzyżowaniu dopuszcza się ruch pojazdów  tylko w prawo.  
Na skrzyżowaniu typu „T” znak C-2 umieszcza się na:  
– wlocie prowadzącym do drogi jednokierunkowej,  
– wlocie prowadzącym do drogi dwukierunkowej, jeżeli konieczne jest wyeliminowanie 
skręcania pojazdów w lewo, np. z powodu znacznego n atężenia ruchu pojazdów na 
drodze poprzecznej, a skręcanie w lewo spowodowałob y utrudnienie ruchu i 
pogorszenie bezpieczeństwa.  
Na skrzyżowaniach o czterech wlotach znak C-2 umies zcza się na wlocie, jeżeli:  
– droga poprzeczna jest jednokierunkowa i przejazd na wprost nie jest dozwolony,  
– wjazd zarówno w drogę poprzeczną w lewo, jak i w drogę na wprost został zamknięty 
(rys. 4.2.2.2).  
Znak C-2 umieszcza się na drodze dochodzącej do dro gi poprzecznej, jeżeli kąt pomiędzy 
osiami obu dróg wynosi nie mniej niż 20°, zgodnie z  zasadami pokazanymi na rysunku 
4.2.2.3.  
 
Dziennik Ustaw  – 160 –  Poz. 2311 – 155 – 
 
 
Rys. 4.2.2.2. Zastosowanie znaku C-2 na skrzyżowani u o czterech wlotach 
 
 
 
Rys. 4.2.2.3. Zastosowanie znaku C-2 w zależności o d kąta pomiędzy osiami dróg na skrzyżowaniu typu „T ” 
 
Jeżeli droga dochodząca do drogi poprzecznej w obrę bie skrzyżowania przebiega w łuku 
poziomym, wówczas kąt mierzy się między krawędzią j ezdni drogi poprzecznej a styczną do 
osi tej drogi w punkcie A, jak pokazano na rysunku 4.2.2.4.  
Dziennik Ustaw  – 161 –  Poz. 2311 – 156 – 
 
 
 
Rys. 4.2.2.4. Ustalenie kąta pomiędzy drogami na sk rzyżowaniu typu „T”, gdy wlot przebiega w łuku pozi omym 
 
4.2.3. Nakaz jazdy w lewo przed znakiem 
 
 
 
Rys. 4.2.3.1. Znak C-3 
 
Znak C-3 „nakaz jazdy w lewo przed znakiem” (rys. 4 .2.3.1) stosuje się analogicznie jak znak 
C-1 w tych przypadkach, w których zachodzi konieczn ość skierowania ruchu pojazdów w 
lewo.  
Znak C-3 umieszcza się w tych przypadkach, w któryc h nie można zastosować znaku C-4.  
Znak C-3 należy stosować na skrzyżowaniach typu „T”  w przypadkach, gdy droga 
poprzeczna jest dwujezdniowa. Znak ten umieszcza si ę na przedłużeniu osi jezdni lub jej 
prawej połowy (rys. 4.2.3.2).  
Dziennik Ustaw  – 162 –  Poz. 2311 – 157 – 
 
 
 
Rys. 4.2.3.2. Zastosowanie znaku C-3 na skrzyżowani u typu „T” 
 
4.2.4. Nakaz jazdy w lewo za znakiem 
 
 
 
Rys. 4.2.4.1. Znak C-4 
 
Znak C-4 „nakaz jazdy w lewo za znakiem” (rys. 4.2. 4.1) stosuje się w celu wskazania 
kierującym obowiązku skręcenia w lewo za znakiem. Z nak C-4 stosuje się na wlotach, z 
których na skrzyżowaniu dopuszcza się ruch pojazdów  tylko w lewo. Na skrzyżowaniu typu 
„T” znak C-4 umieszcza się na:  
– wlocie prowadzącym do drogi jednokierunkowej,  
– wlocie prowadzącym do drogi dwukierunkowej, jeżeli konieczne jest wyeliminowanie 
skręcania pojazdów w prawo.  
Na skrzyżowaniach czterowlotowych znak C-4 umieszcz a się na wlocie, jeżeli:  
– droga poprzeczna jest jednokierunkowa i przejazd na wprost nie jest dozwolony,  
– wjazd zarówno w drogę poprzeczną w prawo, jak i w  drogę na wprost został zamknięty 
(rys. 4.2.4.2).  
 
Dziennik Ustaw  – 163 –  Poz. 2311 – 158 – 
 
 
Rys. 4.2.4.2. Zastosowanie znaku C-4 na skrzyżowani u o czterech wlotach 
 
4.2.5. Nakaz jazdy prosto 
 
 
 Rys. 4.2.5.1. Znak C-5 
 
Znak C-5 umieszcza się na skrzyżowaniach w szczególności, jeżeli:  
– skręcanie pojazdów w prawo i w lewo utrudnia w zn acznym stopniu ruch pieszych,  
– natężenie ruchu pojazdów na drodze poprzecznej je st znaczne i skręcanie w tę drogę 
byłoby utrudnione lub zagrażałoby bezpieczeństwu,  
– na drodze poprzecznej ruch został zamknięty znaka mi B-1 lub B-2.  
Znak C-5 stosuje się też na drodze dochodzącej do d rogi poprzecznej, jeżeli kąt między 
osiami obydwu dróg lub pomiędzy osią drogi dochodzą cej a krawędzią jezdni drogi 
poprzecznej jest mniejszy od 20° (rys. 4.2.2.3 i 4. 2.2.4).  
Poza skrzyżowaniami znak C-5 stosuje się w miejscac h krzyżowania się kierunków ruchu, 
jeżeli konieczne jest wyeliminowanie skręcania poja zdów, np. skręcania w lewo do obiektów 
przydrożnych, stacji paliw itp.  
Dziennik Ustaw  – 164 –  Poz. 2311 – 159 – 
 
4.2.6. Nakaz jazdy prosto lub w prawo 
 
 
 
Rys. 4.2.6.1. Znak C-6 
 
Znak C-6 „nakaz jazdy prosto lub w prawo” (rys. 4.2 .6.1) stosuje się w celu wskazania 
kierującym obowiązku jazdy na wprost lub w prawo.  
Na skrzyżowaniu, na którym w organizacji ruchu nie przewidziano skręcania z wlotu w lewo, 
stosuje się na tym wlocie znak B-21. Jeżeli na skrz yżowaniu o więcej niż czterech wlotach 
należy zabronić skręcania w lewo w dwie sąsiednie d rogi, to umieszcza się odpowiednio znak 
C-6 i – ewentualnie – dla przeciwnego kierunku, zna k C-7 (rys. 4.2.6.2).  
 
 
 
Rys. 4.2.6.2. Zastosowanie znaku C-6, C-7 i C-8 na skrzyżowaniu o więcej niż czterech wlotach 
 
Dziennik Ustaw  – 165 –  Poz. 2311 – 160 – 
4.2.7. Nakaz jazdy prosto lub w lewo 
 
 
 
Rys. 4.2.7.1. Znak C-7  
Znak C-7 „nakaz jazdy prosto lub w lewo” (rys. 4.2. 7.1) stosuje się w celu wskazania 
kierującym obowiązku jazdy na wprost lub w lewo.  
Na skrzyżowaniu, na którym w organizacji ruchu nie przewidziano skręcania z wlotu w 
prawo, stosuje się na tym wlocie znak B-22. Jeżeli na skrzyżowaniu o więcej niż czterech 
wlotach należy zabronić skręcania w prawo w dwie są siednie drogi, to umieszcza się 
odpowiednio znak C-7 i – ewentualnie – dla przeciwn ego kierunku ruchu, znak C-6 (rys. 
4.2.6.2).  
 
4.2.8. Nakaz jazdy w prawo lub w lewo 
 
 
 
Rys. 4.2.8.1. Znak C-8 
 
Znak C-8 „nakaz jazdy w prawo lub w lewo” (rys. 4.2 .8.1) stosuje się w celu wskazania 
kierującym obowiązku skręcenia w prawo lub w lewo. Znak C-8 umieszcza się przed 
skrzyżowaniem, gdy geometria skrzyżowania lub przyj ęta organizacja ruchu uniemożliwia 
przejazd pojazdów na wprost przez skrzyżowanie (rys . 4.2.8.2).  
 
Dziennik Ustaw  – 166 –  Poz. 2311 – 161 – 
 
 
Rys. 4.2.8.2. Zastosowanie znaku C-8 na skrzyżowani u o czterech wlotach 
 
4.2.9. Nakaz jazdy z prawej strony znaku 
 
 
 
Rys. 4.2.9.1. Znak C-9 
 
 
 Rys. 4.2.9.2. Zastosowanie znaku C-9 na wysepce kan alizującej ruch 
 
Znak C-9 „nakaz jazdy z prawej strony znaku” (rys. 4.2.9.1) stosuje się w celu wskazania 
kierującym obowiązku ominięcia wysepki (przeszkody na jezdni) po jej prawej stronie. Na 
Dziennik Ustaw  – 167 –  Poz. 2311 – 162 – 
pasach ruchu z prawej strony znaku nie może być dop uszczony ruch z przeciwnego kierunku 
(rys. 4.2.9.2).  
Znak C-9 umieszcza się w pasie dzielącym drogi dwuj ezdniowej, jeżeli szerokość pasa jest 
równa lub mniejsza od 6 m; w takim przypadku nie stosuje się znaku B-2 (rys. 4.2.9.3).  
 
 
 
Rys. 4.2.9.3. Zastosowanie znaku C-9 na początku pa sa dzielącego jezdnie 
 
4.2.10. Nakaz jazdy z lewej strony znaku 
 
 
 Rys. 4.2.10.1. Znak C-10 
 
Znak C-10 „nakaz jazdy z lewej strony znaku” (rys. 4.2.10.1) stosuje się w celu wskazania 
kierującym obowiązku ominięcia wysepki (przeszkody w jezdni) po jej lewej stronie.  
Znak ten można umieścić zarówno wtedy, gdy ruch po lewej stronie wysepki jest 
jednokierunkowy, jak i dwukierunkowy.  
Przykład zastosowania znaku C-10 podano na rysunku 4.2.10.2.  
 
Dziennik Ustaw  – 168 –  Poz. 2311 – 163 – 
 
 
Rys. 4.2.10.2. Zastosowanie znaku C-10  
 
4.2.11. Nakaz jazdy z prawej lub lewej strony znaku  
 
 
 
Rys. 4.2.11.1. Znak C-11 
 
Znak C-11 „nakaz jazdy z prawej lub lewej strony zn aku” (rys. 4.2.11.1) stosuje się w celu 
wskazania kierującym możliwości ominięcia wysepki ( przeszkody w jezdni) z dowolnej jej 
strony, nie powodując zmiany zamierzonego kierunku jazdy. Po prawej stronie znaku nie 
może być dopuszczony ruch z przeciwnego kierunku. N ie należy stosować znaku C-11, jeżeli 
zastosowano tablicę U-4 (załącznik nr 4 do rozporzą dzenia).  
Znak C-11 umieszcza się:  
– przed skrzyżowaniami, przez które możliwy jest pr zejazd dwoma jezdniami w tych 
samych lub różnych poziomach (rys. 4.2.11.2),  
Dziennik Ustaw  – 169 –  Poz. 2311 – 164 – 
– na początku wysepki lub przeszkody dzielącej jezd nię (rys. 4.2.11.3).  
 
 
 
Rys. 4.2.11.2. Zastosowanie znaku C-11 na skrzyżowa niu dróg w różnych poziomach 
 
 
Rys. 4.2.11.3. Zastosowanie znaku C-11 na wysepce d zielącej jezdnie 
Dziennik Ustaw  – 170 –  Poz. 2311 – 165 – 
4.2.12. Ruch okrężny 
 
 
 
Rys. 4.2.12.1. Znak C-12 
 
Znak C-12 „ruch okrężny” (rys. 4.2.12.1) stosuje si ę na skrzyżowaniach dróg w celu 
wskazania kierującym, że ruch pojazdów odbywa się d ookoła wyspy w kierunku wskazanym 
na znaku.  
Znak C-12 stosuje się łącznie ze znakiem A-7 i umie szcza się na każdym wlocie zgodnie z 
zasadami określonymi w punkcie 5.2.1.2. Znak C-12 u mieszcza się w odległości do 25 m 
przed skrzyżowaniem. Nie umieszcza się znaku C-12 p rzed takimi skrzyżowaniami z ruchem 
dookoła wyspy, przez które przebiega dodatkowo odcinek jezdni przecinający wyspę centralną, lub w przypadkach kiedy jednej z dróg pr zyznano pierwszeństwo.  
 
4.2.13.25) Droga dla rowerów 
 
 
 
Rys. 4.2.13.1. Znak C-13 
 
Znak C-13 „droga dla rowerów” (rys. 4.2.13.1) stosu je się w celu wyeliminowania z drogi 
innych niż rowery pojazdów. Znak ten umieszcza się bezpośrednio przy wjeździe na drogę 
dla rowerów.  
Na drogach dla rowerów umieszcza się także inne zna ki poziome i pionowe, dla których 
wymagania określają odpowiednie przepisy dla tych z naków. 
 
                                                 
25) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. d tiret  drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7 . 
Dziennik Ustaw  – 171 –  Poz. 2311 – 166 – 
4.2.14.26) Koniec drogi dla rowerów 
 
Znak C-13a „koniec drogi dla rowerów” (rys. 4.2.14. 1) stosuje się w celu wskazania miejsca, 
w którym kończy się droga dla rowerów i następuje w łączenie do jezdni, na której odbywa się 
ruch innych pojazdów. Znaku C-13a nie stosuje się, jeżeli kontynuacją drogi dla rowerów jest 
droga dla rowerów i pieszych, droga dla pieszych al bo strefa zamieszkania albo został 
zastosowany znak B-1 albo znak B-9. W miejscu połąc zenia z drogą dla pieszych umieszcza 
się odpowiednią odmianę znaku C-13/16.  
 
 
 
Rys. 4.2.14.1. Znak C-13a 
 
4.2.15. Prędkość minimalna 
 
 
 
Rys. 4.2.15.1. Znak C-14 
 
Znak C-14 „prędkość minimalna” (rys. 4.2.15.1) stos uje się w celu niedopuszczenia jazdy z 
prędkością mniejszą niż wskazana na znaku liczba ki lometrów na godzinę.  
Znak C-14 umieszcza się na drogach, na których zaob serwowano, że kierujący zmniejszają 
prędkość jazdy np. z powodu dużej atrakcyjności wid okowej otoczenia lub innych przyczyn 
niewynikających ze stanu technicznego i geometrii d rogi. Dotyczy to zwłaszcza dróg 
dwukierunkowych o dwóch pasach ruchu. Jeżeli na odc inku drogi, na którym ma 
obowiązywać znak C-14, występują skrzyżowania, nale ży przeprowadzić analizę, czy 
minimalna prędkość powinna obowiązywać do skrzyżowa nia, czy też powinna być odwołana 
przed skrzyżowaniem. Nie dopuszcza się obowiązywani a minimalnej prędkości na wlocie 
                                                 
26) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. d tiret  trzecie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 172 –  Poz. 2311 – 167 – 
drogi podporządkowanej oraz na odcinku, na którym w ystępuje przejście dla pieszych. Dla 
odwołania minimalnej prędkości stosuje się znak C-1 5 (pkt 4.2.16.1).  
 
4.2.16. Koniec minimalnej prędkości 
 
Znak C-15 „koniec minimalnej prędkości” (rys. 4.2.1 6.1) stosuje się dla zaznaczenia miejsca, 
w którym nakaz jazdy z minimalną prędkością wskazan ą znakiem C-14 przestaje 
obowiązywać. Umieszczenie znaku C-15 jest jedynym s posobem odwołania minimalnej 
prędkości.  
 
 
 
Rys. 4.2.16.1. Znak C-15 
 
4.2.17. Droga dla pieszych 
 
 
 
Rys. 4.2.17.1. Znak C-16 
 
Znak C-16 „droga dla pieszych” (rys. 4.2.17.1) stosuje się w celu wyeliminowania z drogi 
ruchu pojazdów i dopuszczenia wyłącznie ruchu piesz ych.  
Znak ten umieszcza się na początku drogi (ciągu) pr zeznaczonej wyłącznie dla pieszych.  
Znak C-16 umieszcza się przede wszystkim na drogach  położonych np. w centrach 
handlowych miast, na których występuje znaczne natę żenie ruchu pieszego – gdzie 
wyeliminowanie ruchu pojazdów wpłynie znacząco na p oprawę bezpieczeństwa pieszych i 
ułatwi im korzystanie z drogi.  Znak C-16 umieszcza się również w osiedlach mieszka niowych, na drogach publicznych, 
których przeznaczenie (tylko dla pieszych) może budzić wątpliwości. Znaku tego nie 
Dziennik Ustaw  – 173 –  Poz. 2311 – 168 – 
umieszcza się na chodnikach oraz innych drogach, kt órych przeznaczenie dla pieszych jest 
oczywiste.  
 
4.2.18. Koniec drogi dla pieszych 
 
 
 
Rys. 4.2.18.1. Znak C-16a  
Znak C-16a „koniec drogi dla pieszych” (rys. 4.2.18 .1) stosuje się w celu wskazania miejsca, 
w którym kończy się droga przeznaczona wyłącznie dl a pieszych oznaczona znakiem C-16.  
 
4.2.19.27) Droga dla rowerów i pieszych 
 
 
 
Rys. 4.2.19.1. Znak C-13/16 
 
Znak C-13/16 „droga dla rowerów i pieszych” (rys. 4 .2.19.1) stosuje się w celu oznaczenia 
dróg tylko dla kierujących rowerami i pieszych. Na znaku tym umieszcza się jednocześnie 
symbole znaków C-13 i C-16.  
Wspólne użytkowanie drogi przez rowerzystów i piesz ych może być stosowane, jeżeli 
natężenie ruchu pieszego nie przekracza 450 osób/h, a natężenie rowerów nie przekracza 50 rowerów/h lub też ruch pieszy jest nie większy niż 50 osób/h, a ruch rowerowy – nie 
przekracza 250 rowerów/h.  
W przypadku gdy ruch rowerów odbywa się po drodze d la rowerów, a ruch pieszych po 
drodze dla pieszych, położonych obok siebie, symbole roweru i pieszych oddziela się kreską 
pionową (rys. 4.2.19.2).  
 
                                                 
27) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. d tiret  czwarte rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 174 –  Poz. 2311 – 169 – 
 
 
Rys. 4.2.19.2. Znak C-13/16 wskazujący drogę dla ro werów i drogę dla pieszych, położone obok siebie 
 
4.2.20.28) Nakazany kierunek jazdy dla pojazdów z towarami ni ebezpiecznymi 
 
Znak C-17 „nakazany kierunek jazdy dla pojazdów z t owarami niebezpiecznymi” (rys. 
4.2.20.1) stosuje się, jeżeli jest konieczne wskaza nie kierunku przejazdu pojazdów 
przewożących określone w odrębnych przepisach towar y niebezpieczne w ilościach, dla 
których wymagane jest oznakowanie pojazdu tablicami  ostrzegawczymi barwy 
pomarańczowej.  
 
 
 
Rys. 4.2.20.1. Znak C-17 
 
Przy zastosowaniu znaku C-17 nie jest konieczne ozn akowanie znakami B-13a tych wylotów 
ze skrzyżowania, na które zabroniony jest wjazd pojazdów przewożących towary 
niebezpieczne.  
Na znaku C-17 umieszcza się znaki C-2, C-4 lub C-5,  jeżeli za skrzyżowaniem tylko na 
jednej drodze dopuszczony jest wjazd pojazdów przew ożących towary niebezpieczne, a znaki 
C-6, C-7 lub C-8, jeżeli przewóz towarów niebezpiec znych dopuszczony jest na dwóch 
drogach za skrzyżowaniem. Znak C-17 może być stosow any na dużych placach postojowych, 
terminalach odpraw celnych itp. w celu wskazania ki erunku do miejsc postojowych 
przeznaczonych dla pojazdów przewożących towary nie bezpieczne. 
 
                                                 
28) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. d tiret  piąte rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7.  
 
Dziennik Ustaw  – 175 –  Poz. 2311 – 170 – 
4.2.21. Nakaz używania łańcuchów przeciwpoślizgowyc h 
 
 
 
Rys. 4.2.21.1. Znak C-18  
Znak C-18 „nakaz używania łańcuchów przeciwpoślizgo wych” (rys. 4.2.21.1) stosuje się 
okresowo na drogach, na których w czasie opadów śni egu występują znaczne trudności do 
poruszania się pojazdów niewyposażonych w łańcuchy przeciwpoślizgowe. Jeżeli nakaz 
dotyczy tylko określonych pojazdów, pod znakiem umieszcza się odpowiednią tabliczkę T-
23.  
Znaki C-18 zaleca się stosować jako składane lub na  tablicach o zmiennej treści, odsłaniane 
tylko w czasie występowania śniegu lub zasłaniane p o usunięciu śniegu.  
Przed odcinkami, na których zastosowano znak C-18, za skrzyżowaniem lub wyjazdem z 
parkingu umieszcza się znak F-5 uprzedzający o naka zie używania łańcuchów 
przeciwpoślizgowych, odsłaniany wraz ze znakiem C-1 8.  
 
4.2.22. Koniec nakazu używania łańcuchów przeciwpoś lizgowych 
 
 
 
Rys. 4.2.22.1. Znak C-19 
 
Znak C-19 „koniec nakazu używania łańcuchów przeciw poślizgowych” (rys. 4.2.22.1) 
stosuje się w miejscu, w którym warunki terenowe um ożliwiają jazdę bez konieczności 
stosowania łańcuchów przeciwpoślizgowych.  
Podobnie jak znak C-18 znak C-19 zaleca się stosowa ć jako składany lub na tablicy o 
zmiennej treści i zasłania się wraz ze znakiem C-18 .  
 
Dziennik Ustaw  – 176 –  Poz. 2311 – 171 – 
5. Znaki informacyjne 
 
5.1. Zasady ogólne 
 
5.1.1. Funkcja, kształt i wymiary znaków 
 
Znaki informacyjne mają na celu poinformowanie kier ujących pojazdami o rodzaju drogi i 
sposobie korzystania oraz o obiektach znajdujących się przy drodze lub w jej pobliżu 
przeznaczonych dla użytkowników dróg.  
Znaki informacyjne mają kształt kwadratu lub prosto kąta o wymiarach oznaczonych na 
rysunku 5.1.1.1 i określonych w tabeli 5.1. Niektór e znaki mogą występować tylko w jednej 
wielkości bez względu na rodzaj drogi lub mieć zmni ejszone wymiary. Dotyczy to znaków: 
D-19, D-20, D-39, D-40 i D-41.  
 
Rys. 5.1.1.1. Kształt i wymiary znaków informacyjny ch:  
 
 
 a) bez białego pola  
 
Dziennik Ustaw  – 177 –  Poz. 2311 – 172 – 
 
 
b) z białym polem 
 
Zwiększenie wysokości znaku (n = 2) może nastąpić w  razie konieczności podania na nim 
informacji uzupełniających niemieszczących się na z naku o normalnej wysokości.  
Znaki informacyjne oznaczające obiekty dla podróżny ch umieszcza się bezpośrednio przed 
wjazdem do obiektu, oddzielnie dla obu kierunków ru chu. Jeżeli dojazd do obiektu możliwy 
jest tylko z jednego kierunku ruchu, to informację o obiekcie stosuje się tylko dla tego 
kierunku. Na drogach dwukierunkowych dwupasowych o małym natężeniu ruchu dopuszcza 
się umieszczenie znaku tylko po tej stronie jezdni,  po której znajduje się obiekt, stosując 
wówczas znak dwustronny (wykonany po obu stronach t arczy).  
Na drogach dwujezdniowych, na których możliwy jest bezpośredni dojazd do obiektu z obu 
kierunków, dopuszcza się umieszczenie znaków tylko po tej stronie jezdni, po której znajduje 
się obiekt, oddzielnie dla każdej z nich.  
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 178 –  Poz. 2311 – 173 – 
Tabela 5.1. Wymiary znaków informacyjnych (mm)  
 
 
 n = 0, 1, 2 
(*) Dla znaków D-1 i D-2 wymiar g wynosi 1/50 l, a dla  znaków D-42–D-47 wymiar g wynosi 1/60 l.  
 
Na znaku przy wjeździe do obiektu umieszcza się str załkę (rys. 5.1.1.2 lit. a lub 5.1.1.2 lit. b), 
a jeżeli obiekt jest oddalony od drogi – strzałkę z  napisem podającym odległość do obiektu 
(rys. 5.1.1.2 lit. c lub 5.1.1.2 lit. d). W tym dru gim przypadku można też stosować, zależnie 
od sytuacji, strzałki z napisami pokazane na rysunk u 5.1.1.4.  
 
Rys. 5.1.1.2. Rozmieszczenie strzałek na znaku przy  wjeździe do obiektu:  
 
 
 a) w prawo 
 
 
 
b) w lewo 
 
 
 
c) w prawo z podaniem odległości 
Dziennik Ustaw  – 179 –  Poz. 2311 – 174 – 
 
 
 
d) w lewo z podaniem odległości 
 
Na drogach poza obszarami zabudowanymi znaki informacyjne o obiektach poprzedza się 
takimi samymi znakami umieszczonymi w następujących  odległościach od wjazdu do 
obiektu:  
– 1 km lub 500 m na drogach powiatowych,  
– 2 km i 500 m na drogach wojewódzkich i krajowych.   
Dopuszcza się dodatkowo umieszczanie znaków poprzed zających w odległości:  
– 5 km na drogach krajowych,  – 10 i 5 km na drogach ekspresowych i autostradach.   
Znaków poprzedzających nie stosuje się, jeżeli odle głość pomiędzy obiektami o tym samym 
charakterze, np. stacjami paliwowymi, jest mniejsza  niż podana powyżej odległość 
umieszczenia znaków.  
Na drogach w obszarach zabudowanych znak informacyj ny o obiekcie można poprzedzać 
takim samym znakiem umieszczonym w odległości do 50 0 m od wjazdu do obiektu, podając 
odległość z dokładnością do 50 m.  
Napis podający odległość od obiektu umieszcza się w  dolnej części znaku, wyrażając tę 
odległość w metrach, np. 500 m, 300 m, 50 m itp., j ak pokazano na rysunku 5.1.1.3, lub w 
kilometrach, jeżeli znak jest umieszczony w odległo ści większej lub równej 1000 m od 
obiektu.  
 
 
 
Rys. 5.1.1.3. Rozmieszczenie na znaku napisu podają cego odległość 
 
Jeżeli obiekt znajduje się po lewej stronie drogi w ielopasowej lub dwujezdniowej albo po 
prawej stronie drogi, ale wjazd do niego może być t rudny do zauważenia przez kierujących, 
to na ostatnim znaku poprzedzającym znak informacyj ny o wjeździe do obiektu zaleca się 
Dziennik Ustaw  – 180 –  Poz. 2311 – 175 – 
umieszczenie również strzałek informacyjnych o położeniu obiektu w stosunku do drogi  
(rys. 5.1.1.4).  
 
Rys. 5.1.1.4. Rozmieszczenie strzałek i napisów na znaku oddalonym od obiektu:  
 
 
 a) po prawej stronie  
 
 
b) po lewej stronie 
 
Na drogach poza obszarem zabudowanym należy stosowa ć znaki informacyjne o tych 
obiektach, które zlokalizowane są bezpośrednio przy  drodze lub w odległości do 500 m od 
niej. Nie dotyczy to informacji o telefonach, jednostkach policji, szpitalach i punktach 
opatrunkowych, które można umieszczać również wówcz as, gdy obiekt taki znajduje się w 
odległości większej niż 500 m od drogi.  
Jeżeli po zjeździe z drogi trasa dojazdu do obiektu zmienia kierunek, to na skrzyżowaniach 
należy powtarzać znaki o obiekcie ze strzałkami według rysunku 5.1.1.2 lit. a lub 5.1.1.2 lit. 
b.  
 
Dziennik Ustaw  – 181 –  Poz. 2311 – 176 – 
Rys. 5.1.1.5. Oznakowanie wjazdu z obu kierunków do  obiektu przy drodze:  
 
 
 
a) dwukierunkowej wielopasowej 
 
 
 
 
b) dwukierunkowej o małym natężeniu ruchu 
  
Dziennik Ustaw  – 182 –  Poz. 2311 – 177 – 
 
 
c) dwujezdniowej 
 
 
 
 
d) oddalonego od drogi 
 
Przykład oznakowania dojazdu do obiektu oddalonego od drogi, do którego trasa dojazdu 
zmienia kierunek, pokazano na rysunku 5.1.1.6.  
 
Dziennik Ustaw  – 183 –  Poz. 2311 – 178 – 
 
 
Rys. 5.1.1.6. Oznakowanie dojazdu do obiektu oddalo nego od drogi 
 
W razie konieczności umieszczenia w tym samym miejscu kilku znaków informacyjnych o 
obiektach, stosuje się jedną tablicę zbiorczą, na której umieszcza się te znaki lub ich białe 
pola z symbolami. Tablice te mają kształt prostokąt a lub kwadratu, jak pokazano na rysunku 
5.1.1.7.  
Na tablicach zbiorczych informację o możliwości opr óżniania toalet zainstalowanych w 
autobusach lub przyczepach kempingowych podaje się w postaci pokazanej na rysunku 
5.1.1.7 lit. a.  W dolnej części tablicy dopuszcza się stosowanie st rzałek i napisów określających odległości 
analogicznie jak na pojedynczych znakach informacyj nych. Znaki lub ich symbole na białym 
polu umieszcza się na tablicy zbiorczej w następują cy sposób:  
– dwa lub trzy – obok siebie w jednym rzędzie,  – cztery – w dwóch rzędach po dwa,  
– wyjątkowo sześć – w dwóch lub trzech rzędach pozi omych.  
Dziennik Ustaw  – 184 –  Poz. 2311 – 179 – 
 
Rys. 5.1.1.7. Zbiorcza tablica informacyjna o obiek tach dla podróżnych:  
 
 
 
a) jednorzędowa 
 
 
 
b) dwurzędowa 
 
5.1.2.29) Tabliczka T-1a 
 
Znaki D-7, D-8, D-9 i D-10 można poprzedzać, w odle głości 1000 m, a znaki D-13 i D-14 
oraz ich odmiany – w odległości od 100 m do 400 m, takimi samymi znakami z tabliczką T-
1a (rys. 5.1.2.1).  
Dopuszcza się stosowanie tabliczki T-1a wraz ze zna kiem D-51a, zgodnie z warunkami 
określonymi w punkcie 5.2.56.2. 
 
 
 
Rys. 5.1.2.1. Tabliczka T-1a 
 
                                                 
29) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. a tiret  pierwsze rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 
12 lipca 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla 
znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpiecze ństwa ruchu drogowego i warunków ich 
umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1417), które w eszło w życie z dniem 14 sierpnia 2019 r. 
Dziennik Ustaw  – 185 –  Poz. 2311 – 180 – 
5.2. Opisy szczegółowe 
 
5.2.1. Droga z pierwszeństwem 
 
5.2.1.1. Zasady ogólne 
 
Znak D-1 „droga z pierwszeństwem” (rys. 5.2.1.1) st osuje się w celu oznaczenia początku 
drogi (trasy) w obszarze zabudowanym, na której kie rujący ma pierwszeństwo na 
skrzyżowaniach z innymi drogami aż do miejsca, w kt órym umieszczony jest znak D-2 (rys. 
5.2.2.1). Wzdłuż drogi z pierwszeństwem powtarza się znaki D-1 o zmniejszonej do 400 mm 
długości boku (pkt 5.2.1.3).  
 
 
 
Rys. 5.2.1.1. Znak D-1 
 
Znaki D-1 umieszcza się tak, aby jedna przekątna by ła w położeniu poziomym.  
Jeżeli droga z pierwszeństwem zmienia kierunek na s krzyżowaniu, to pod znakiem D-1 
umieszcza się tabliczkę T-6a (rys. 5.2.1.2), zgodnie z zasadami określonymi w punkcie 
5.2.1.3.  
 
 
 
Rys. 5.2.1.2. Tabliczka T-6a 
 
Poza obszarem zabudowanym znak D-1 łącznie z tablic zką T-6a stosuje się tylko w 
przypadkach, gdy trasa z pierwszeństwem zmienia kie runek na skrzyżowaniu.  
 
Dziennik Ustaw  – 186 –  Poz. 2311 – 181 – 
5.2.1.2. Ustalenie tras z pierwszeństwem 
 
Ustalając trasy z pierwszeństwem, należy kierować s ię następującymi zasadami:  
a) pierwszeństwo nadawać ulicom stanowiącym:  
– drogi krajowe,  
– drogi wojewódzkie,  
– drogi powiatowe,  
– połączenia międzydzielnicowe,  
– trasy komunikacji zbiorowej,  
b) w miarę możliwości ustalać przebieg trasy w taki  sposób, aby nie zmieniła kierunku na 
skrzyżowaniu,  
c) trasa z pierwszeństwem powinna swoimi cechami ge ometrycznymi odróżniać się od ulic 
przecinających ją lub dochodzących do niej,  
d) jeżeli dwie drogi z pierwszeństwem dochodzą do s krzyżowania innego niż o ruchu 
okrężnym, to należy utrzymać pierwszeństwo wzdłuż jednej z nich, charakteryzującej 
się znacznie większym natężeniem w stosunku do drog i, która zostaje 
podporządkowana, a gdy wartości natężeń są zbliżone , o wyborze pierwszeństwa 
decydują:  
– cechy geometryczne (szerokość jezdni, liczba pasów ruchu itp.),  
– przewaga ruchu tranzytowego,  
– przewaga ruchu komunikacji zbiorowej.  
Na skrzyżowaniach z ruchem okrężnym wokół placu lub  wyspy pierwszeństwo daje się 
kierującym znajdującym się na skrzyżowaniu przed ki erującymi wjeżdżającymi na 
skrzyżowanie poprzez zastosowanie znaków A-7 i C-12  (rys. 5.2.1.3 lit. a). Skrzyżowania z 
rozszerzonymi wlotami i ruchem wokół wyspy można oz nakować, nie stosując znaków C-12 
i zachowując pierwszeństwo na jednym kierunku (rys.  5.2.1.3 lit. b).  
 
Dziennik Ustaw  – 187 –  Poz. 2311 – 182 – 
Rys. 5.2.1.3. Sposoby oznakowania skrzyżowań o ruch u okrężnym:  
 
 
 
a) pierwszeństwo na obwiedni 
 
 
 
b) pierwszeństwo na skrzyżowaniu o rozszerzonych wl otach 
 
Dziennik Ustaw  – 188 –  Poz. 2311 – 183 – 
Rys. 5.2.1.4. Oznakowanie skrzyżowań, na których dr oga z pierwszeństwem zmienia kierunek:  
 
 
 
a) wzdłuż trasy z pierwszeństwem 
 
 
 
b) na samodzielnym skrzyżowaniu na obszarze zabudow anym 
 
W obszarze zabudowanym na skrzyżowaniach dróg lokalnych nie zaleca się określania 
pierwszeństwa znakami.  
Nie zaleca się stosowania zmiany kierunku drogi z p ierwszeństwem na skrzyżowaniach typu 
T, zwłaszcza w przypadkach, gdy natężenie ruchu poj azdów na jednym z wlotów jest 
niewielkie i nie powoduje zakłóceń ruchu pojazdów n a pozostałych wlotach.  
 
Dziennik Ustaw  – 189 –  Poz. 2311 – 184 – 
5.2.1.3. Umieszczanie znaków D-1 
 
Znaki D-1 umieszcza się na początku trasy, której n adano pierwszeństwo w obszarze 
zabudowanym oraz bez względu na rodzaj obszaru, jeż eli na skrzyżowaniu trasa  
z pierwszeństwem zmienia kierunek i zastosowano tab liczki T-6a.  
Znaki D-1 umieszcza się w odległości do 50 m od skr zyżowania.  
Jako zasadę należy przyjąć powtarzanie przed każdym  skrzyżowaniem wzdłuż trasy z 
pierwszeństwem znaków D-1 o zmniejszonych wymiarach  (pkt 5.2.1.1); można ich nie 
powtarzać, jeżeli odległość między skrzyżowaniami j est nie większa od 50 m. Jeżeli droga z 
pierwszeństwem zmienia kierunek na skrzyżowaniu, to  pod wszystkimi znakami 
określającymi pierwszeństwo (D-1, A-7, ewentualnie B-20) umieszcza się odpowiednie 
odmiany tabliczek T-6a i T-6c.  
Przykłady oznakowania skrzyżowań, na których droga z pierwszeństwem zmienia kierunek, 
pokazano na rysunku 5.2.1.4 (zob. też pkt 2.2.10, r ys. 2.2.10.8 lit. d i 2.2.10.8 lit. e).  
Znaki D-1 mogą być umieszczone na skrzyżowaniach po  umieszczeniu na nich znaków A-7 
lub B-20. Przykład oznakowania odcinków trasy z pie rwszeństwem pokazano na rysunku 
5.2.1.5.  
 
Dziennik Ustaw  – 190 –  Poz. 2311 – 185 – 
 
 
Rys. 5.2.1.5. Oznakowanie odcinków trasy z pierwsze ństwem 
Dziennik Ustaw  – 191 –  Poz. 2311 – 186 – 
 
5.2.2. Koniec drogi z pierwszeństwem 
 
 
 
Rys. 5.2.2.1. Znak D-2  
Znak D-2 „koniec drogi z pierwszeństwem” (rys. 5.2. 2.1) stosuje się w celu odwołania 
pierwszeństwa nadanego znakiem D-1.  
Znaki D-2 umieszcza się przed skrzyżowaniem z inną drogą z pierwszeństwem lub dróg 
równorzędnych, w szczególności przed skrzyżowaniem z ruchem okrężnym.  
Znaku D-2 nie stosuje się, jeżeli na drodze stanowiącej poza obszarem zabudowanym 
kontynuację drogi oznaczonej znakiem D-1, na najbli ższym skrzyżowaniu zastosowano znak 
A-6a, A-6b, A-6c, A-6d lub A-6e.  
Znak D-2 umieszcza się w odległości:  
– do 50 m przed skrzyżowaniem na drogach o dopuszcz alnej prędkości do 60 km/h,  
– do 150 m przed skrzyżowaniem na drogach o dopuszc zalnej prędkości powyżej 60 
km/h.  
Dziennik Ustaw  – 192 –  Poz. 2311 – 187 – 
 
 
 
Rys. 5.2.2.2. Umieszczenie na jednym wsporniku znak u D-2 ze znakiem A-7 i tabliczką uprzedzającą      
      o zastosowaniu znaku B-20 
 
Jeżeli na skrzyżowaniu zastosowano znak A-7, znak ten umieszcza się pod znakiem D-2.  
Jeżeli znak D-2 został umieszczony przed skrzyżowan iem w odległości mniejszej niż podano 
powyżej, dodatkowo pod znakiem D-2 umieszcza się ta bliczkę T-1 wskazującą rzeczywistą 
odległość umieszczenia znaku przed skrzyżowaniem. J eżeli na skrzyżowaniu zastosowano 
znak B-20, przed skrzyżowaniem, pod znakiem D-2 umieszcza się znak A-7 oraz tabliczkę z 
napisem „Stop” i odległością do skrzyżowania, jak p okazano na rys. 5.2.2.2.  
Na jezdniach jednokierunkowych znak D-2 należy powtarzać po lewej stronie jezdni.  
Przykłady zastosowania znaku D-2 pokazano na rysunk ach: 5.2.1.3, 5.2.1.4 lit. b i 5.2.1.5.  
 
5.2.3.30) Droga jednokierunkowa 
 
Znak D-3 „droga jednokierunkowa” (rys. 5.2.3.1) sto suje się w celu wskazania wjazdu na 
jezdnię, po której ruch wszelkich pojazdów odbywa s ię tylko w jednym kierunku określonym 
na znaku. Znak D-3 może być zastosowany pod warunki em zamknięcia wjazdu z 
przeciwnego kierunku na ten odcinek jezdni znakami B-2 (pkt 3.2.2) lub C-9 (pkt 4.2.9).  
                                                 
30) Ze zmianami wprowadzonymi przez § 1 pkt 1 lit. e t iret pierwsze rozporządzenia, o którym mowa w odnoś - 
niku 7. 
Dziennik Ustaw  – 193 –  Poz. 2311 – 188 – 
 
 
 
Rys. 5.2.3.1. Znak D-3  
Znak D-3 umieszcza się:  
– na początku każdej drogi jednokierunkowej,  
– przy wjeździe na jezdnię jednokierunkową drogi dw ujezdniowej, jeżeli na pasie 
dzielącym jezdnie zastosowano w tym samym przekroju drogi znak B-2 lub C-9, jeżeli również występują dodatkowe jezdnie dla obsługi prz yległej zabudowy.  
Znaki D-3 nie mogą być umieszczone wcześniej niż znaki B-2 lub C-9 dla przeciwnego 
kierunku. Jeżeli na jezdni jednokierunkowej wprowad za się ruch dwukierunkowy na odcinku 
między skrzyżowaniami, to przed tym miejscem umieszcza się znaki A-20 według zasad 
podanych w punkcie 2.2.20. Znaku D-3 nie umieszcza się przy jezdniach jednokierunkowych 
dróg dwujezdniowych za przejazdami przez pas dzielą cy jezdnie między skrzyżowaniami.  
Jeżeli na jezdni jednokierunkowej dopuszcza się ruc h rowerów w kierunku przeciwnym do 
ruchu pozostałych pojazdów, pod znakiem D-3 umieszc za się tabliczkę z napisem „Nie 
dotyczy” i symbolem roweru lub wózka rowerowego (zg odnie z przykładem na rys. 5.2.3.2). 
Szerokość tabliczki powinna mieć szerokość znaku D- 3. Na przeciwległym wlocie pod 
znakiem B-2 umieszcza się tabliczkę z napisem „Nie dotyczy” i symbolem roweru lub wózka 
rowerowego. 
 
 
 
Rys. 5.2.3.2. Przykład znaku D-3 z tabliczką z napi sem „Nie dotyczy” i symbolem roweru. 
 
Przykład zastosowania znaków D-3 na drodze dwujezdn iowej pokazano na rysunku 5.2.3.3.  
Dziennik Ustaw  – 194 –  Poz. 2311 – 189 – 
 
 
 
Rys, 5.2.3.3. Oznakowanie kierunków ruchu na drodze  dwujezdniowej 
 
5.2.4.31) Droga bez przejazdu 
 
Znak D-4a „droga bez przejazdu” (rys. 5.2.4.1) stosuje się w celu oznaczenia wjazdu na 
drogę, której przeciwległy koniec nie ma połączenia  z inną drogą. Stosuje się go także na 
drodze, która ma połączenia z innymi drogami, ale t worzą one układ zamknięty, a wyjazd z 
obszaru jest możliwy tylko w miejscu wjazdu. Przykł ady zastosowania znaków D-4a 
pokazano na rysunku 5.2.4.2. Znak D-4a umieszcza si ę bezpośrednio za skrzyżowaniem.  
                                                 
31) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. e tiret  drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7 . 
Dziennik Ustaw  – 195 –  Poz. 2311 – 190 – 
 
 
Rys. 5.2.4.1. Znak D-4a 
 
 
 
Rys. 5.2.4.2. Zastosowanie znaków D-4a 
 
Zaleca się stosowanie znaku D-4b przy zmianach orga nizacji ruchu powodujących czasową 
nieprzejezdność drogi oraz w sytuacjach, gdy znak D -4a może być trudny do zauważenia 
przez kierujących.  
 
 
 Rys. 5.2.4.3. Znak D-4b wskazujący drogę bez przeja zdu z prawej strony 
 
Dziennik Ustaw  – 196 –  Poz. 2311 – 191 – 
Znak D-4b „wjazd na drogę bez przejazdu” (rys. 5.2. 4.3) stosuje się w celu uprzedzenia, że 
droga znajdująca się za skrzyżowaniem jest drogą be z przejazdu. Znak D-4b umieszcza się 
przed skrzyżowaniem z taką drogą. W zależności od w arunków lokalnych może on być 
uzupełnieniem znaku D-4a lub występować samodzielni e, jeżeli wjazd możliwy jest tylko z 
jednego kierunku ruchu (rys. 5.2.4.4).  
 
 
 
Rys. 5.2.4.4. Zastosowanie znaku D-4b 
 
Stosownie do sytuacji na skrzyżowaniu znak D-4b moż e wskazywać drogę bez przejazdu 
położonego po prawej lub lewej stronie (rys. 5.2.4. 5).  
 
 
 
Rys. 5.2.4.5. Znak D-4b wskazujący drogę bez przeja zdu z lewej strony 
 
Jeżeli drogą bez przejazdu jest możliwy przejazd rowerem lub wózkiem rowerowym, to pod 
znakami: D-4a i D-4b umieszcza się tabliczkę z napi sem „Nie dotyczy” i symbolem roweru 
lub wózka rowerowego. 
Dziennik Ustaw  – 197 –  Poz. 2311 – 192 – 
 
5.2.5. Pierwszeństwo na zwężonym odcinku drogi 
 
Znak D-5 „pierwszeństwo na zwężonym odcinku drogi” (rys. 5.2.5.1) stosuje się w celu 
poinformowania kierujących o pierwszeństwie wjazdu na zwężony odcinek drogi przed 
pojazdami jadącymi z przeciwnego kierunku.  
Znak D-5 umieszcza się w odległości do 20 m przed p oczątkiem zwężonego odcinka drogi, 
którego przeciwległy kraniec został oznakowany znak iem B-31.  
Zasady ustalania pierwszeństwa na zwężonym odcinku drogi podano w punkcie 3.2.32, a 
oznakowanie takiego odcinka pokazano na rysunku 3.2 .16.2.  
 
 
 
Rys. 5.2.5.1. Znak D-5 
 
5.2.6. Przejście dla pieszych i przejazd dla rowerz ystów 
 
5.2.6.1. Zasady ogólne 
 
 
 
Rys. 5.2.6.1. Znak D-6 
 
Znak D-6 „przejście dla pieszych” (rys. 5.2.6.1) st osuje się w celu oznaczenia miejsca 
przeznaczonego do przechodzenia pieszych w poprzek drogi. Powierzchnię przejścia stanowi 
część drogi wyznaczona znakiem poziomym P-10.  
 
 
 
Rys. 5.2.6.2. Znak D-6a 
Dziennik Ustaw  – 198 –  Poz. 2311 – 193 – 
 
Znak D-6a „przejazd dla rowerzystów” (rys. 5.2.6.2)  stosuje się w celu oznaczenia miejsca 
przeznaczonego do przejeżdżania rowerzystów w poprz ek drogi. Powierzchnię przejazdu 
stanowi część drogi wyznaczona znakiem poziomym P-1 1.  
Znak D-6b „przejście dla pieszych i przejazd dla rowerzystów” (rys. 5.2.6.3) stosuje się w 
celu oznaczenia miejsca przeznaczonego do przechodz enia pieszych oraz miejsca 
przejeżdżania rowerzystów w poprzek drogi.  
Powierzchnię przejścia i przejazdu wyznacza się zna kami poziomymi P-10 i P-11 
umieszczonymi obok siebie.  Znaki D-6, D-6a i D-6b umieszcza się w odległości d o 0,5 m od krawędzi przejścia lub 
przejazdu od strony nadjeżdżających pojazdów.  
 
 
 
Rys. 5.2.6.3. Znak D-6b 
 
Na drogach dwukierunkowych jednojezdniowych zaleca się stosowanie znaku dwustronnego, 
a przy jezdniach jednokierunkowych znaki D-6, D-6a i D-6b należy powtarzać po lewej 
stronie (rys. 5.2.6.4).  
 
 
 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 199 –  Poz. 2311 – 194 – 
 
 
Rys. 5.2.6.4. Oznakowanie przejścia dla pieszych na  drodze dwujezdniowej 
 
Na drogach jednojezdniowych dwukierunkowych o szero kości ponad 15 m oraz na jezdniach 
jednokierunkowych o szerokości ponad 10 m zaleca się umieszczenie dodatkowo znaków D-
6, D-6a i D-6b nad jezdnią. W miejscach szczególnie  niebezpiecznych bądź o dużej 
wypadkowości dopuszcza się nanoszenie lic znaków D- 6, D-6a i D-6b na tle folii 
odblaskowo-fluorescencyjnej żółto-zielonej lub poma rańczowej.  
Dla oznaczenia miejsca przejść dla pieszych szczególnie uczęszczanych przez dzieci pod 
znakiem D-6 lub D-6b umieszcza się tabliczkę T-27.  
 
 
 
Rys. 5.2.6.5. Tabliczka T-27 
 
Tabliczka T-27 (rys. 5.2.6.5) ma kształt kwadratu o  boku długości 450 mm. Tabliczki te 
można stosować w celu dodatkowego poinformowania i ostrzeżenia kierujących pojazdami o 
tym, że z przejścia w znacznym stopniu korzystają dzieci. Znaki D-6 lub D-6b z tabliczkami 
T-27 umieszcza się przy przejściach w bezpośrednim sąsiedztwie wyjść z obiektów, do 
których uczęszczają dzieci w wieku od 7 do 15 lat. Tabliczka T-27 nie może występować 
Dziennik Ustaw  – 200 –  Poz. 2311 – 195 – 
samodzielnie bez znaku D-6 lub D-6b. Dopuszcza się wykonanie lica tabliczki T-27 z folii 
odblaskowo-fluorescencyjnej żółto-zielonej lub poma rańczowej.  
Ustalenie przejść podlegających oznakowaniu tablicz ką powinno być poprzedzone 
szczegółową analizą warunków lokalnych, a liczba te go typu przejść powinna być 
ograniczona. Przejście dla pieszych nie może być wy znaczone w osi wyjścia ze szkoły.   
Przykład oznakowania przejść przy szkole pokazano n a rysunku 5.2.6.6.  
 
 
 
Rys. 5.2.6.6. Oznakowanie przejść dla pieszych przy  szkole 
 
5.2.6.2. Zasady lokalizowania przejść dla pieszych 
 
Wyboru miejsca w celu wyznaczenia przejścia dla pie szych należy dokonać po 
przeprowadzeniu analizy warunków drogowych i ruchow ych oraz możliwości zapewnienia 
bezpieczeństwa uczestnikom ruchu, uwzględniając w s zczególności:  
– źródła i cele ruchu pieszych,  
– kierunki ruchu pieszych,  
– rozkład ruchu pieszych w ciągu doby,  
– natężenie ruchu pieszych,  
– natężenie ruchu kołowego na drodze, przez którą w yznaczone ma być przejście,  
– geometrię drogi.  
Dziennik Ustaw  – 201 –  Poz. 2311 – 196 – 
Potrzebę wyznaczenia przejścia oraz jego lokalizacj ę należy z tego względu szczegółowo 
przeanalizować i dokonać wyboru, stosując poniższe zasady:  
a) poza obszarami zabudowanymi przejścia można wyznaczać na obciążonych ruchem 
pieszym skrzyżowaniach oraz w rejonach przystanków autobusowych, szkół, zakładów 
pracy itp.,  
b) w obszarach zabudowanych wyznaczenie przejść prz ez drogi dwujezdniowe lub 
wyodrębnione z jezdni torowiska tramwajowe w rejona ch podanych w lit. a jest 
niezbędne,  
c) przejścia powinny koncentrować możliwie najwięks zą liczbę pieszych przekraczających 
drogę, przy czym lokalizacja tych przejść powinna uwzględniać najkrótszą drogę 
między źródłem a celem ruchu pieszych,  
d) przejścia należy lokalizować przede wszystkim pr zy skrzyżowaniach dróg,  
e) odległości między przejściami poza obszarem zabudowanym nie powinny być mniejsze 
niż 500 m, a w obszarze zabudowanym:  – 100 m na drogach jednojezdniowych,  
– 200 m na drogach dwujezdniowych,  
f) przejścia między skrzyżowaniami należy lokalizow ać w miejscach zapewniających 
wzajemną widoczność pieszych i kierujących pojazdam i; nie należy wyznaczać przejść 
za wzniesieniami, na łukach poziomych i za tymi łuk ami, w miejscach zasłoniętych 
przez budynki, zieleń lub inne obiekty znajdujące s ię przy drodze,  
g) przejścia w miastach należy wyznaczać w zasadzie  tylko przez ulice układu 
podstawowego uznane za trasy z pierwszeństwem; prze z pozostałe ulice dopuszcza się 
wyznaczanie przejść w rejonach szkół i innych obiektów, do których uczęszczają dzieci, 
lub zakładów przemysłowych, gdzie występuje duża ko ncentracja ruchu pieszych,  
h) wyznaczając przejścia w rejonie przystanków komu nikacji zbiorowej, należy, jeżeli to 
tylko możliwe, uwzględnić następującą jego lokaliza cję w stosunku do znaku 
oznaczającego przystanek:  – przed znakiem D-15 lub D-16 (rys. 5.2.6.7 lit. a) ,  
– za znakiem D-17 (rys. 5.2.6.7 lit. b),  
i) lokalizując przejścia na skrzyżowaniach, należy wyznaczać je na wszystkich jezdniach,  
w poprzek których dopuszczone zostało przekroczenie  jezdni; w sytuacjach 
wynikających z warunków ruchu można wyznaczyć przejścia nie na wszystkich 
wlotach, co pokazano na rysunku 5.2.6.8.  
Dziennik Ustaw  – 202 –  Poz. 2311 – 197 – 
 
Rys. 5.2.6.7. Wyznaczanie przejść dla pieszych w re jonie przystanków:  
 
 
 
a) autobusowych 
 
 
 
b) tramwajowych 
 
Dziennik Ustaw  – 203 –  Poz. 2311 – 198 – 
 
 
Rys. 5.2.6.8. Wyznaczenie przejść dla pieszych nie na wszystkich wlotach na skrzyżowanie 
 
Na przejściach wyznaczonych na drogach jednojezdniowych dwukierunkowych należy w 
miarę możliwości wydzielić w okolicy osi jezdni mie jsce dające pieszemu możliwość 
zatrzymania się, tzw. azyl.  
 
5.2.6.3. Zasady stosowania znaku D-6 
 
Znak D-6 należy stosować przy wszystkich przejściac h dla pieszych.  
Jeżeli przejście zostało wyznaczone na drodze, na której dopuszczalna prędkość pojazdów 
jest większa od 60 km/h, lub na odcinku międzywęzło wym, to należy dodatkowo stosować 
znaki A-16 według zasad podanych w punkcie 2.2.18.  
Dziennik Ustaw  – 204 –  Poz. 2311 – 199 – 
Jeżeli nawierzchnia jezdni nie nadaje się do umiesz czenia znaku poziomego oznaczającego 
przejście dla pieszych, a istnieje potrzeba ustalenia przejścia, przejście to można wyznaczyć 
tylko znakami D-6, umieszczając je po obu stronach drogi. Zaleca się, aby były to znaki 
dwustronne. 
 
 
 
Rys. 5.2.6.9. Oznakowanie przejść dla pieszych na s krzyżowaniu typu „T” 
 
 
 Rys. 5.2.6.10. Oznakowanie przejść dla pieszych odd alonych od skrzyżowania 
 
Dziennik Ustaw  – 205 –  Poz. 2311 – 200 – 
  
Rys. 5.2.6.11. Przejście dla pieszych wyznaczone w celu przeprowadzenia rowerów przez jezdnię na odcin ku   
      między skrzyżowaniami 
 
 
Rys. 5.2.6.12. Przejście dla pieszych wyznaczone na  skrzyżowaniu na wlocie z pierwszeństwem w celu     
      przeprowadzenia rowerów 
Dziennik Ustaw  – 206 –  Poz. 2311 – 201 – 
 
5.2.6.4.32) Zasady lokalizacji przejazdów dla rowerzystów 
 
Przejazdy dla rowerzystów lokalizuje się na przedłużeniu drogi dla rowerów albo drogi dla 
rowerów i pieszych. Przejazdy dla rowerzystów należ y wyznaczać w miejscach 
zapewniających wzajemną widoczność rowerzystów i kierujących pojazdami, przede wszystkim na skrzyżowaniach dróg. W przypadku gdy wzajemna widoczność nie jest 
zapewniona, należy zastosować środki spowalniające ruch, tak aby prędkość rowerów i 
innych pojazdów była dostosowana do warunków widocz ności.  
W przypadku przejazdu dla rowerzystów bez sygnaliza cji świetlnej, zlokalizowanego na 
drodze poza skrzyżowaniem, zaleca się zastosowanie rozwiązań wymuszających 
zmniejszenie prędkości pojazdów poruszających się n a tej drodze lub rowerów wjeżdżających 
na przejazd, dla zapewnienia bezpieczeństwa kierują cych rowerem na tym przejeździe. 
 
5.2.6.5. Zasady stosowania znaków D-6a i D-6b 
 
Znaki D-6a i D-6b stosuje się w każdym przypadku, g dy na jezdni został wyznaczony 
przejazd dla rowerzystów występujący samodzielnie l ub obok przejścia dla pieszych. 
Przejazdy dla rowerzystów należy wyznaczać na jezdni za pomocą znaku poziomego P-11.  
 
5.2.7. Droga ekspresowa 
 
 
 
Rys. 5.2.7.1. Znak D-7 
 
Znak D-7 „droga ekspresowa” (rys. 5.2.7.1) stosuje się w celu oznaczenia początku lub 
kontynuacji drogi ekspresowej.  
                                                 
32) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. e tiret  trzecie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 207 –  Poz. 2311 – 202 – 
Znaki D-7 umieszcza się:  
– na początku drogi ekspresowej,  
– na początkach łącznic wjazdowych lub na innych dr ogach dojazdowych do dróg 
ekspresowych.  Znak D-7 z tabliczką T-1a umieszcza się na drodze ogólnodostępnej, której przedłużeniem 
jest droga ekspresowa, w odległości 1000 m przed je j początkiem oraz dodatkowo za 
ostatnim skrzyżowaniem znajdującym się w odległości  mniejszej niż 1000 m od początku 
drogi ekspresowej.  Jeżeli wjazd na drogę ekspresową następuje z drogi leżącej w obszarze zabudowanym, to pod 
znakiem D-7 umieszcza się znak D-43 „koniec obszaru  zabudowanego”. Znak D-7 umieszcza 
się na tablicach przeddrogowskazowych i drogowskaza ch tablicowych, kierujących ruch do 
drogi ekspresowej, umieszczonych na drodze, z które j następuje wjazd na drogę ekspresową.  
Dla oznakowania drogi ekspresowej, za przejazd któr ą pobierana jest opłata, stosuje się 
dodatkowe oznakowanie zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 5.2.9.  
 
5.2.8. Koniec drogi ekspresowej 
 
 
 
Rys. 5.2.8.1. Znak D-8 
 
Znak D-8 „koniec drogi ekspresowej” (rys. 5.2.8.1) stosuje się w celu oznaczenia końca drogi 
przeznaczonej tylko dla ruchu pojazdów samochodowyc h, oznaczonej przy wjazdach 
znakiem D-7.  
Znak D-8 umieszcza się na końcu drogi ekspresowej o raz na łącznicach wyjazdowych z drogi 
ekspresowej. Jeżeli droga ekspresowa prowadzi do pr zejścia granicznego, wtedy znak D-8 
umieszcza się przed znakiem A-30 z tabliczką T-17 w skazującą granicę państwa. Jeżeli droga 
ekspresowa kończy się na skrzyżowaniu lub na odcink u międzywęzłowym, np. na przejściu 
granicznym, w odległości 1000 m przed jej końcem umieszcza się znak D-7 z tabliczką T-1a.  
Dziennik Ustaw  – 208 –  Poz. 2311 – 203 – 
5.2.9. Autostrada 
 
 
 
Rys. 5.2.9.1. Znak D-9 
 
Znak D-9 „autostrada” (rys. 5.2.9.1) stosuje się w celu oznaczenia początku lub kontynuacji 
autostrady. Znak D-9 umieszcza się:  
– na początku jezdni głównej autostrady,  
– na początkach łącznic wjazdowych.  
Znak D-9 z tabliczką T-1a umieszcza się na drodze ogólnodostępnej, której przedłużeniem 
jest autostrada, w odległości 1000 m przed jej pocz ątkiem oraz dodatkowo za ostatnim 
skrzyżowaniem znajdującym się w odległości mniejsze j niż 1000 m od początku autostrady.  
Jeżeli wjazd na autostradę następuje z drogi leżące j w obszarze zabudowanym, to pod 
znakiem D-9 umieszcza się znak D-43 „koniec obszaru  zabudowanego”.  
Znak D-9 z tabliczką T-28 (rys. 5.2.9.2) umieszcza się na początku łącznic wjazdowych na 
płatny odcinek autostrady oraz na jezdni głównej au tostrady bezpłatnej na ostatnim węźle 
przed punktem poboru opłat. W odległości 1000 m prz ed znakiem D-9 z tabliczką T-28 
umieszczonym na jezdni głównej umieszcza się dodatk owo znak D-9 z tabliczkami T-28 i T-
1a. 
 
 
Rys. 5.2.9.2. Tabliczka T-28 
 
Na początku odcinka autostrady bezpłatnej będącej kontynuacją autostrady płatnej umieszcza 
się znak D-9 z tabliczką T-28a (rys. 5.2.9.3) wskaz ującą koniec odcinka autostrady, za 
przejazd którym pobierana jest opłata.  
 
 
 
Rys. 5.2.9.3. Tabliczka T-28a 
Dziennik Ustaw  – 209 –  Poz. 2311 – 204 – 
Znak D-9 umieszcza się obok znaku E-15c z numerem a utostrady, na tablicach 
przeddrogowskazowych i drogowskazach tablicowych um ieszczonych na drodze, z której 
następuje wjazd na autostradę.  
W przypadku autostrady płatnej pod znakami D-9 i E- 15c umieszcza się napis „Płatna” jak na 
tabliczce T-28.  
 
5.2.10. Koniec autostrady 
 
 
 
Rys. 5.2.10.1. Znak D-10 
 
Znak D-10 „koniec autostrady” (rys. 5.2.10.1) stosu je się w celu oznaczenia końca 
autostrady.  
Znak D-10 umieszcza się na końcu jezdni głównej aut ostrady i łącznicach wyjazdowych z 
autostrady. Jeżeli autostrada prowadzi do przejścia  granicznego, wtedy znak D-8 umieszcza 
się pod znakiem A-30 z tabliczką T-17 wskazującą gr anicę państwa.  
Jeżeli autostrada kończy się na skrzyżowaniu lub na  odcinku międzywęzłowym, np. na 
przejściu granicznym, w odległości 1000 m przed jej końcem umieszcza się znak D-7 z 
tabliczką T-1a.  
 
5.2.11.33) Początek pasa ruchu dla autobusów 
 
 
 
Rys. 5.2.11.1. Znak D-11 
                                                 
33) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. e tiret  czwarte rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 210 –  Poz. 2311 – 205 – 
 
Znak D-11 „początek pasa ruchu dla autobusów” (rys.  5.2.11.1) stosuje się w celu oznaczenia 
początku pasa przeznaczonego tylko dla autobusów lu b trolejbusów oraz innych pojazdów 
wykonujących odpłatny przewóz osób na regularnych liniach, znajdującego się po prawej 
stronie. 
Znak D-11 powinien mieć wymiary takie, jak ustalono  dla znaków dużych. Znak D-11 
umieszcza się obok jezdni, w miejscu, od którego ob owiązywać ma zakaz poruszania się po 
wyznaczonym pasie ruchu pojazdów innych niż pojazdy  wykonujące odpłatny przewóz osób 
na regularnych liniach. Jeżeli na części jezdni, po której jeżdżą pojazdy szynowe, wyznacza się pas ruchu dla autobusów oznaczony znakiem D-11,  to na znaku D-11 pod napisem BUS 
należy umieścić napis TRAM. Jeżeli na tym pasie dop uszcza się także ruch innych pojazdów, 
to na znaku D-11 pod napisem BUS należy umieścić na pis określający rodzaj takich 
pojazdów np. TAXI lub symbol roweru. Dopuszczenie d o poruszania się po pasie ruchu dla 
autobusów innych pojazdów powinno być ograniczone w  takim stopniu, aby pojazdy te nie 
powodowały utrudnienia ruchu pojazdów wykonujących odpłatny przewóz osób na 
regularnych liniach, dla których pas jest przeznacz ony. 
Jeżeli konieczne jest wydzielenie tego pasa po lewe j stronie jezdni, to należy stosować 
odmianę znaku D-11 (D-11a) według rysunku 5.2.11.2.  
 
 
 
Rys. 5.2.11.2. Znak D-11a 
 
Wydzielenie pasów ruchu tylko dla pojazdów wykonują cych odpłatny przewóz osób na 
regularnych liniach jest jednym ze środków usprawniających ruch tych pojazdów na 
obciążonych ruchem ulicach i przyczynia się do popr awy regularności ich kursowania. 
Stosowanie wydzielonych pasów ruchu powinno być poprzedzone wszechstronną analizą warunków ruchu na jezdni, uwzględniającą oprócz natężenia ruchu różnych rodzajów 
pojazdów także czas przejazdu i czas zatrzymań. 
Dziennik Ustaw  – 211 –  Poz. 2311 – 206 – 
Szczegółowe pomiary tych parametrów należy wykonać przed wyznaczeniem pasów i po ich 
wyznaczeniu, w celu określania efektywności zastoso wanego rozwiązania. Wydzielanie 
pasów ruchu może być stosowane w zróżnicowanym zakr esie. Gdy ruch odbywa się 
swobodnie, a występują tylko punktowe utrudnienia w  przejeździe pojazdów komunikacji 
publicznej, wówczas zaleca się wydzielanie pasów ty lko na krótkich odcinkach w rejonach 
występujących w ruchu utrudnień. Można przy tym sto sować inne zmiany w organizacji 
ruchu, takie jak ograniczenie postoju lub zatrzymania pojazdów, eliminację skrętów, 
eliminację innych pojazdów z pewnych odcinków jezdn i. Na skrzyżowaniach, na których 
ruch jest kierowany przy użyciu sygnalizacji świetl nej, długość wydzielonego pasa ruchu 
powinna przekraczać długość kolejki pojazdów tworzą cych się na sąsiednich pasach ruchu. 
Jeżeli trudne warunki ruchu występują na kilku sąsiednich skrzyżowaniach i powodują 
blokowanie odcinków między nimi, to pas ruchu dla a utobusów może być przeprowadzony 
przez kilka sąsiednich skrzyżowań. Przeznaczenie cz ęści jezdni dla zbiorowej komunikacji 
publicznej i pozostawienie na pozostałej części ruc hu innych pojazdów może być 
uzasadnione nawet wówczas, gdy dla tych pojazdów po zostaje tylko jeden pas ruchu. Zależy 
to od liczby autobusów i przewożonych pasażerów. Mi nimalne natężenie ruchu autobusów, 
przy którym straty czasu ponoszone przez jadących i nnymi pojazdami są równoważone przez 
korzyści pasażerów komunikacji zbiorowej, zależy od stopnia nasycenia wlotów na 
skrzyżowaniu z sygnalizacją świetlną kierującą ruchem. Przy wysokim stopniu nasycenia 
(3000 pojazdów na godzinę sygnału zielonego na dwóc h pasach odpowiada nasyceniu 0,95) 
stosowanie wydzielonych pasów jest uzasadnione nawe t przy małym ruchu autobusów.  
Jeżeli warunki lokalne nie wymagają stosowania inny ch środków, to dla pojazdów 
wykonujących odpłatny przewóz osób na regularnych liniach należy wydzielać prawy skrajny 
pas jezdni. Wydzielenie pasa po lewej stronie może być uzasadnione skręcaniem tych 
pojazdów w lewo lub jazdą na wprost przy obowiązują cym zakazie skrętu w lewo. Dla 
oznakowania wydzielonych części jezdni dla pojazdów  wykonujących odpłatny przewóz 
osób na regularnych liniach w kierunku przeciwnym d o ruchu pozostałych pojazdów stosuje 
się znaki B-2 i F-18b zgodnie z zasadami określonym i w pkt 3.2.2 i 7.2.18. 
 
5.2.12.34) Pas ruchu dla autobusów 
 
Znak D-12 „pas ruchu dla autobusów” (rys. 5.2.12.1)  stosuje się w celu potwierdzenia 
występowania takiego pasa na całym odcinku między s krzyżowaniami.  
                                                 
34) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. e tiret  piąte rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7.  
Dziennik Ustaw  – 212 –  Poz. 2311 – 207 – 
Znak D-12 powinien mieć wymiary takie, jak ustalono  dla znaków dużych; stosuje się go, 
gdy długość odcinka pasa dla autobusów między skrzy żowaniami przekracza 400 m, oraz 
umieszcza obok jezdni w połowie tego odcinka.  
Jeżeli na części jezdni, po której jeżdżą pojazdy szynowe, wyznacza się pas ruchu dla 
autobusów oznaczony znakiem D-12, to na znaku D-12 pod napisem BUS należy umieścić 
napis TRAM. Jeżeli na pasie oznaczonym znakiem D-12  dopuszcza się ruch tramwajów, to 
na tym znaku pod napisem BUS należy umieścić napis TRAM. Jeżeli na tym pasie dopuszcza 
się także ruch innych pojazdów, to na znaku D-12 po d napisem BUS należy umieścić napis 
określający rodzaj takich pojazdów np. TAXI lub symbol roweru. 
 
 
Rys. 5.2.12.1. Znak D-12 
 
 
Rys. 5.2.12.2. Oznakowanie pasa ruchu dla autobusów  
Dziennik Ustaw  – 213 –  Poz. 2311 – 208 – 
 
Informację potwierdzającą występowanie pasa ruchu d la autobusów można stosować także 
nad jezdnią. Znak D-12 umieszczony nad jezdnią ma w ymiary takie, jak ustalono dla znaków 
średnich.  
Jeżeli wydziela się lewy pas jezdni, to na znaku D- 12 napis BUS i symbol autobusu 
umieszcza się po lewej stronie tarczy znaku. Odpowi ednio zamienia się również linie 
oznaczające krawędź jezdni i pas ruchu, analogiczni e jak pokazano na rysunku 5.2.11.2. 
Jeżeli pas ruchu dla autobusów kończy się przed skr zyżowaniem, to na końcu pasa stosuje się 
znak D-12 z tabliczką T-3a.  
Pas ruchu dla autobusów oddziela się od sąsiedniego , ogólnodostępnego pasa ruchu znakami 
poziomymi (linią przerywaną lub ciągłą). Przykład z astosowania znaków D-11 i D-12 do 
oznakowania pasa ruchu dla autobusów pokazano na ry sunku 5.2.12.2.  
 
5.2.13. Dodatkowe pasy ruchu 
 
5.2.13.1. Zasady ogólne 
 
Dodatkowe pasy ruchu na odcinkach pomiędzy skrzyżow aniami stosuje się na tych drogach, 
na których występują wzniesienia powodujące znaczne  zmniejszenie prędkości samochodów 
ciężarowych. Dodatkowe pasy ruchu stosuje się także  na odcinkach dróg dwukierunkowych 
poza wzniesieniami w celu zwiększenia możliwości wy przedzania. Dodatkowy pas ruchu na 
jezdni jednokierunkowej powinien występować po lewe j stronie jezdni. Na jezdni 
dwukierunkowej dodatkowy pas ruchu powinien występo wać jako pas środkowy oddzielony 
od pasa dla przeciwnego kierunku ruchu linią podwój ną ciągłą.  
 
 
 
Rys. 5.2.13.1. Znak D-13 
 
Na odcinkach oznakowanych znakiem D-13 „początek pa sa ruchu powolnego” (rys. 5.2.13.1) 
należy zastosować oznakowanie jak w punkcie 5.2.13. 2, ewentualnie dla jezdni 
dwukierunkowych zastosować przekrój dwupasowy.  
Dziennik Ustaw  – 214 –  Poz. 2311 – 209 – 
 
5.2.13.2. Początek pasa ruchu 
 
Znak D-13a „początek pasa ruchu” (rys. 5.2.13.2) st osuje się w celu wskazania początku 
dodatkowego pasa ruchu na jezdni jednokierunkowej. Na znaku D-13a wskazuje się 
rzeczywistą liczbę pasów ruchu. Znak D-13a umieszcz a się w odległości do 100 m przed 
początkiem dodatkowego pasa ruchu. Zaleca się umies zczenie dodatkowo znaku D-13a z 
tabliczką T-1a w odległości do 400 m przed początki em dodatkowego pasa ruchu.  
 
 
 
Rys. 5.2.13.2. Znak D-13a 
 
 
 
Rys. 5.2.13.3. Znak D-13b 
 
Znak D-13b „początek pasa ruchu na jezdni dwukierun kowej” (rys. 5.2.13.3) stosuje się w 
celu wskazania początku dodatkowego pasa ruchu na j ezdni dwukierunkowej. Znak D-13b 
umieszcza się w odległości do 50 m przed początkiem  dodatkowego pasa ruchu. Zaleca się 
umieszczenie dodatkowo znaku D-13b z tabliczką T-1a  w odległości do 200 m przed 
początkiem dodatkowego pasa ruchu. Na odcinku o trz ech pasach ruchu w odległościach co 
300–500 m umieszcza się znaki F-15 wskazujące niesy metryczny podział jezdni dla 
przeciwnych kierunków ruchu.  
Znaki D-13a i D-13b powinny mieć wymiary takie, jak  ustalono dla znaków wielkich lub 
dużych. Znaki wielkie stosuje się na autostradach, a znaki duże na pozostałych drogach.  
Dodatkowe pasy ruchu stosuje się na wzniesieniach, na których występuje znaczne 
zmniejszenie prędkości samochodów ciężarowych.  
Dziennik Ustaw  – 215 –  Poz. 2311 – 210 – 
Przy wyznaczaniu dodatkowego pasa ruchu na wzniesie niu należy uwzględnić:  
– wartość pochylenia podłużnego drogi,  
– długość odcinka wzniesienia,  
– natężenie ruchu pojazdów,  
– udział w ruchu samochodów ciężarowych i ciągników  rolniczych.  
Minimalna długość dodatkowego pasa ruchu wynosi 500  m.  
Poza wzniesieniami dodatkowe pasy ruchu stosuje się  na odcinkach jezdni 
dwukierunkowych, których nawierzchnia pozwala na wy znaczenie trzech pasów ruchu. 
Dodatkowe pasy ruchu na jezdniach dwukierunkowych w yznacza się poza skrzyżowaniami 
na odcinkach, na których nie występuje ruch pieszyc h i rowerzystów lub odbywa się on poza 
jezdnią. Na odcinkach, na których zastosowano dodatkowe pasy ruchu oznaczone znakiem D-
13a lub D-13b, nie dopuszcza się wyznaczenia przejś ć dla pieszych i przejazdów dla 
rowerzystów. Na odcinkach dróg z dodatkowymi pasami  ruchu nie powinny występować 
zjazdy. W przypadku występowania zjazdu na jezdni d wukierunkowej nie dopuszcza się 
możliwości skręcania w lewo ze zjazdu na drogę oraz  z drogi do zjazdu.  
Dodatkowe pasy ruchu poza wzniesieniami zaleca się stosować naprzemiennie, w celu 
wyznaczenia dla obu kierunków ruchu odcinków zapewn iających bezpieczne wyprzedzania.  
Dla dodatkowych pasów ruchu stosowanych naprzemienn ie na jezdniach dwukierunkowych 
zaleca się stosowanie pasów długości 800–1000 m. Pr zykład oznakowania dodatkowego pasa 
ruchu na jezdni jednokierunkowej pokazano na rys. 5 .2.13.4, a na jezdni dwukierunkowej na 
rys. 5.2.13.5.  
 
Dziennik Ustaw  – 216 –  Poz. 2311 – 211 – 
Rys. 5.2.13.4. Oznakowanie dodatkowego pasa ruchu n a jezdni jednokierunkowej:  
 
 
 
a) z poszerzeniem jezdni z lewej strony  
 
Dziennik Ustaw  – 217 –  Poz. 2311 – 212 – 
 
 
b) z poszerzeniem jezdni z prawej strony 
 
Dziennik Ustaw  – 218 –  Poz. 2311 – 213 – 
 
Rys. 5.2.13.5. Oznakowanie dodatkowego pasa ruchu n a jezdni dwukierunkowej 
 
5.2.14. Koniec pasa ruchu 
 
Rys. 5.2.14.1. Znak D-14  
Dziennik Ustaw  – 219 –  Poz. 2311 – 214 – 
 
Znak D-14 „koniec pasa ruchu” (rys. 5.2.14.1) stosu je się w celu oznaczenia końca pasa 
ruchu leżącego po prawej stronie jezdni. Znak stosu je się, gdy na jezdni o co najmniej dwóch 
pasach ruchu w kierunku, którego dotyczy znak, końc zy się prawy pas ruchu. Znaku nie 
stosuje się w celu oznakowania pasa włączania na wę źle lub skrzyżowaniu.  
Znak D-14 może być stosowany wyjątkowo w sytuacjach , gdy warunki terenowe wymuszają 
zmniejszenie liczby pasów ruchu poprzez zakończenie  prawego pasa ruchu. Jako zasadę 
należy przyjmować zmniejszenie liczby pasów ruchu p oprzez zakończenie lewego pasa 
ruchu.  
 
 
 
Rys. 5.2.14.2. Znak D-14a 
 
W celu oznaczenia końca lewego pasa ruchu na odcinku jezdni jednokierunkowej 
dwupasowej stosuje się znak D-14a „koniec lewego pa sa ruchu” (rys. 5.2.14.2).  
W przypadku końca lewego pasa ruchu na jezdni o wię cej niż dwóch pasach ruchu stosuje się 
odmianę znaku D-14a wskazującą rzeczywistą liczbę p asów ruchu (rys. 5.2.14.3).  
Dla wskazania końca dodatkowego pasa ruchu na jezdn i dwukierunkowej stosuje się znak D-
14b „koniec wewnętrznego pasa ruchu na jezdni dwukierunkowej” (rys. 5.2.14.4).  
 
 
 
Rys. 5.2.14.3. Znak D-14a wskazujący koniec lewego pasa ruchu na jezdni trzypasowej 
 
Dziennik Ustaw  – 220 –  Poz. 2311 – 215 – 
 
 
Rys. 5.2.14.4. Znak D-14b  
Znaki D-14, D-14a i D-14b powinny być umieszczone w  odległości:  
– 100–150 m przed końcem pasa ruchu na drogach o do puszczalnej prędkości większej 
niż 60 km/h,  
– 50–100 m przed końcem pasa ruchu na drogach o dop uszczalnej prędkości do 60 km/h.  
Znak D-14a powinien być powtórzony po lewej stronie  jezdni.  
Wymiary oraz zasady stosowania w zależności od rodz aju drogi są analogiczne jak dla znaku  
D-13a.  
Na drogach dwupasowych o dopuszczalnej prędkości do  60 km/h dopuszcza się stosowanie 
znaków D-14, D-14a o wymiarach jak dla znaków średn ich.  
Przykład zastosowania znaków D-14a i D-14b do oznak owania dodatkowego pasa ruchu 
pokazano na rysunkach 5.2.13.4 i 5.2.13.5.  
 
5.2.15. Przystanek autobusowy 
 
 
 Rys. 5.2.15.1. Znak D-15 
 
Znak D-15 „przystanek autobusowy” (rys. 5.2.15.1) s tosuje się w celu oznaczenia przystanku 
dla autobusów komunikacji publicznej. Znak D-15 ozn acza ponadto miejsce zatrzymywania 
się innych niż autobusy pojazdów samochodowych, wyk onujących odpłatny przewóz osób na 
regularnych liniach, i pojazdów przeznaczonych do p rzewozu dzieci do szkół i przedszkoli.  
Dziennik Ustaw  – 221 –  Poz. 2311 – 216 – 
Znak D-15 powinien mieć wymiary takie, jak ustalono  dla znaków średniej wielkości, jednak 
poza drogami krajowymi dopuszcza się stosowanie zna ków o wymiarach jak dla grupy 
wielkości mini.  
Na znaku D-15 nie dopuszcza się stosowania dodatkow ych napisów lub symboli.  
Informacje wskazujące:  
– nazwę przewoźnika, np. MPK, WPK, MZK, PKS itp., l ub jego symbol,  
– rodzaj przystanku, np. na żądanie, techniczny, dl a wsiadających, dla wysiadających itp.,  
– nazwę przystanku,  
– numery lub oznaczenie linii,  
– rozkład jazdy,  
można umieszczać:  
– na niezależnych konstrukcjach, słupkach itp.,  
– na elementach konstrukcji wiaty przystankowej,  
– na konstrukcji wsporczej znaku D-15.  
Znaki D-15 umieszcza się w odległości od 0,5 do 2,0  m od krawędzi jezdni lub krawędzi 
zatoki, po tej stronie jezdni, po której zatrzymuje  się autobus. Jeżeli na przystanku bez zatoki 
odcinek jezdni, na którym zastosowano znak poziomy P-17 „linia przystankowa”, jest 
dłuższy niż 30 m, zaleca się umieszczanie dwóch zna ków w odległości 15 m od początku i 
końca linii.  
 
5.2.16. Przystanek trolejbusowy 
 
 
 
Rys. 5.2.16.1. Znak D-16 
 
Znak D-16 „przystanek trolejbusowy” (rys. 5.2.16.1)  stosuje się w celu oznaczenia 
przystanku dla trolejbusów. Wymiary oraz zasady sto sowania i umieszczania znaków D-16 są 
analogiczne jak znaków D-15.  
 
Dziennik Ustaw  – 222 –  Poz. 2311 – 217 – 
5.2.17. Przystanek tramwajowy 
 
 
Rys. 5.2.17.1. Znak D-17  
Znak D-17 „przystanek tramwajowy” (rys. 5.2.17.1) stosuje się w celu oznaczenia przystanku 
dla tramwajów. Wymiary i zasady stosowania oraz umi eszczania znaku D-17 są takie same 
jak znaku D-15; jeżeli jednak przystanek jest wypos ażony w wyodrębnioną z jezdni wysepkę 
dla pasażerów, to znak D-17 umieszcza się na tej wy sepce, a nie przy krawędzi jezdni.  
 
5.2.18.35) Parking 
 
Znak D-18 „parking” (rys. 5.2.18.1) stosuje się w c elu oznaczenia miejsca przeznaczonego do 
postoju pojazdów (zespołów pojazdów), z wyjątkiem p rzyczep kempingowych. Jeżeli na 
parkingu dopuszczone jest pozostawienie na postoju przyczep kempingowych, pod znakiem  
D-18 umieszcza się tabliczkę T-23e. Jeżeli parking przeznaczony jest do postoju tylko 
określonego rodzaju pojazdów, w dolnej części znaku  umieszcza się symbol pojazdu barwy 
białej zgodny z przedstawionymi na tabliczkach T-23  lub na znaku F-20.  
 
 
 
Rys. 5.2.18.1. Znak D-18 
 
Jeżeli miejsce takie zostało specjalnie zbudowane p oza drogą, to znak D-18 stosuje się i 
umieszcza zgodnie z zasadami dotyczącymi znaków ozn aczających obiekt, określonymi w 
punkcie 5.1.  
                                                 
35) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. a tiret  pierwsze rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 
14 sierpnia 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla 
znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpiecze ństwa ruchu drogowego i warunków ich 
umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 1657), które w eszło w życie z dniem 29 sierpnia 2018 r.  
Dziennik Ustaw  – 223 –  Poz. 2311 – 218 – 
Znak D -18 stosuje się do oznaczenia początku odc inka chodnika, na którym dopuszczono 
postój pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t.  
W razie potrzeby wskazania określonego sposobu parkowania pojazdów na drodze, pod 
znakiem D- 18 umieszcza się odpowiednią odmianę tabliczki T -30 podającą sposób 
ustawiania pojazdów, a mianowicie:  
 
 
 
Rys. 5.2.18.2. Tabliczka T -30a 
 
– tabliczkę T -30a (rys. 5.2.18.2) oznaczającą postój całego pojazdu na chodniku 
równolegle do krawężnika,  
 
 
 
Rys. 5.2.18.3. Tabliczka T -30b 
 
– tabliczkę T -30b (rys. 5.2.18.3) oznaczającą postój całego pojazdu na chodniku 
prostopadle do krawężnika,  
 
 
 
Rys. 5.2.18.4. Tabliczka T -30c 
 
– tabliczkę T -30c (rys. 5.2.18.4) oznaczającą postój całego pojazdu na chodniku skośnie 
do krawężnika,  
  
 
 
Rys. 5.2.18.5. Tabliczka T -30d 
 
– tabliczkę T -30d (rys. 5.2.18.5) oznaczającą postój na chodniku kołami przedniej osi 
pojazdu prostopadle do krawężnika,  
Dziennik Ustaw  – 224 –  Poz. 2311 – 219 – 
 
 
 
Rys. 5.2.18.6. Tabliczka T -30e 
 
– tabliczkę T -30e (rys. 5.2.18.6) oznaczającą postój na chodniku kołam i przedniej osi 
pojazdu skośnie do krawężnika,  
 
 
 Rys. 5.2.18.7. Tabliczka T -30f 
 
– tabliczkę T -30f (rys. 5.2.18.7) oznaczającą postój całego pojazdu na jezdni prostopadle 
do krawężnika,  
 
 
 
Rys. 5.2.18.8. Tabliczka T -30g 
 
– tabliczkę T -30g (rys. 5.2.18 .8) oznaczającą postój całego pojazdu na jezdni skośnie do 
krawężnika,  
 
 
 Rys. 5.2.18.9. Tabliczka T -30h 
 
– tabliczkę T -30h (rys. 5.2.18.9) oznaczającą postój na chodniku kołami jednego boku 
pojazdu równolegle do krawężnika,  
 
 
 Rys. 5.2.18.10. Tabliczka T -30i 
 
– tabliczkę T -30i (rys. 5.2.18.10) oznaczającą postój całego pojazdu na jezdni równolegle 
do krawężnika.  
Dziennik Ustaw  – 225 –  Poz. 2311 – 220 – 
 
Dla wyznaczenia postoju po lewej stronie drogi stos uje się tabliczki T-30 o odpowiednio 
odwróconym symbolu.  
Jeżeli postój został wskazany znakami D-18 z tablic zkami T-30, wówczas na końcu odcinka 
przeznaczonego do postoju umieszcza się znak D-18 z  tabliczką T-3a (rys. 5.2.18.11). 
Oznakowanie takie dopuszcza się również w innych miejscach, w których występują 
wątpliwości co do miejsca i sposobu parkowania.  
 
 
 
Rys. 5.2.18.11. Tabliczka T-3a  
Wybór sposobu parkowania pojazdów na drodze wymaga szczegółowego przeanalizowania 
warunków ruchu pojazdów, natężenia ruchu pieszych, szerokości jezdni i chodników oraz 
istniejącej organizacji ruchu. Niedopuszczalne jest  wyznaczenie parkowania przy użyciu 
tabliczek od T-30d do T-30i, jeżeli na jezdni obowi ązuje zakaz zatrzymywania się lub 
postoju. Parkowanie skośne zaleca się stosować wówc zas, gdy wjazd na stanowisko możliwy 
jest tylko z jednego kierunku. Parkowanie pojazdów całkowicie na chodniku prostopadle do 
krawężnika możliwe jest przy szerokości chodnika po wyżej 6 m, pod warunkiem 
pozostawienia min. 1,5 m szerokości chodnika dla ru chu pieszego. Parkowanie pojazdów 
całkowicie na jezdni, skośne lub prostopadłe, można  wprowadzać na szerokich jezdniach o 
niewielkim natężeniu ruchu. Parkowanie częściowo na  jezdni, częściowo na chodniku jest 
rozwiązaniem pośrednim, gdy nie można dopuścić postoju pojazdu całkowicie na chodniku, 
ze względu na jego szerokość, a warunki ruchu pojaz dów umożliwiają postój na jezdni.  
Nie należy wyznaczać parkingu, choćby częściowo, na  chodniku z wysokim krawężnikiem. 
Na odcinkach chodnika, gdzie dopuszczone zostało pa rkowanie, zaleca się obniżenie 
krawężnika oraz fizyczne oddzielenie (w miarę możli wości) pojazdów od pieszych.  
Dziennik Ustaw  – 226 –  Poz. 2311 – 221 – 
 
 
 
Rys. 5.2.18.12. Znak D-18a 
 
W dolnej części znaku D-18 dopuszcza się umieszczen ie napisu określającego rodzaj 
parkingu, np. leśny, płatny, strzeżony itp., lub sy mbolu koperty.  
Znak D-18a „parking – miejsce zastrzeżone” (rys. 5. 2.18.12) oznacza miejsce przeznaczone 
na postój pojazdu uprawnionej osoby.  
Pod znakiem D-18a mogą być umieszczone tabliczki ok reślające użytkowników lub rodzaj 
pojazdów, dla których parking jest przeznaczony, np . tylko dla zaopatrzenia, tylko dla karetek 
pogotowia, tylko dla pojazdów elektrycznych (EE) it p., ewentualnie z podaniem, w jakim 
okresie wynikające stąd ograniczenia dotyczą uczest ników ruchu. 
W razie potrzeby wyznaczenia miejsca postoju przeznaczonego tylko dla pojazdu 
samochodowego uprawnionej osoby niepełnosprawnej o ograniczonej sprawności ruchowej 
oraz kierującego pojazdem przewożącego taką osobę, pod znakiem D-18a umieszcza się 
tabliczkę T-29 (rys. 5.2.18.13).  
 
 
 
Rys. 5.2.18.13. Tabliczka T-29 
 
Znak D-18b „parking zadaszony” (rys. 5.2.18.14) sto suje się w celu wskazania parkingu, na 
którym miejsca przeznaczone do postoju pojazdów zna jdują się w budynku lub pod wiatą.  
W dolnej części znaku D-18b lub na tabliczce pod zn akiem można umieszczać symbole lub 
napisy analogicznie jak dla znaku D-18.  
 
Dziennik Ustaw  – 227 –  Poz. 2311 – 222 – 
 
 
Rys. 5.2.18.14. Znak D -18b 
  
5.2.19.36) Postój taksówek  
 
 
 Rys. 5.2.19.1. Znak D -19 
 
Znak D -19 „postój taksówek” (rys. 5.2.19.1) stosuje się  w celu oznaczenia początku odcinka 
drogi przeznaczonego tylko dla postoju taksówek. Znak D -19 powinien mieć wymiary: 
długość podstawy 620 mm, wysokość 300 mm.  
Znak D -19 powinien być wykonywany jako d wustronny i umieszczany przy krawężniku 
obok miejsca, na które podjeżdża pierwsza z oczekujących taksówek. Przykład oznakowania 
postoju taksówek przedstawiono na rysunku 5.2.19.2.  
 
 
 
Rys. 5.2.19.2. Przykład oznakowania postoju taksówek  
 
                                                 
36) W brzmieniu ustalonym przez §  1 pkt 1 lit. e  tiret szóste rozporządzenia , o którym mowa w odnośniku 7.  
Dziennik Ustaw  – 228 –  Poz. 2311 – 223 – 
Postoje taksówek zaleca się ustalać w rejonach:  
– dworców,  
– domów towarowych,  
– hoteli,  
– restauracji,  
– obiektów kulturalno-rozrywkowych. 
Jeżeli to możliwe, postoje taksówek należy wyznacza ć na ulicach lokalnych, a na ulicach 
układu podstawowego – w zatokach, tak aby utrudnien ia w ruchu innych pojazdów były jak 
najmniejsze.  
Długość odcinka przeznaczonego do postoju taksówek powinna wynikać z zapotrzebowania 
na taksówki w danym rejonie, ale nie powinna być mn iejsza od 15 m (trzy taksówki) i 
większa niż 50 m (dziesięć taksówek). 
Jeżeli długość odcinka przeznaczonego do postoju nie została określona znakiem D-20, 
oznacza to, iż postój taksówek może odbywać się w o dległości do 20 m od znaku D-19. 
 
5.2.20.36) Koniec postoju taksówek 
 
 
 
Rys. 5.2.20.1. Znak D-20 
 
Znak D-20 „koniec postoju taksówek” (rys. 5.2.20.1)  stosuje się w celu oznaczenia końca 
odcinka jezdni przeznaczonego do postoju taksówek o sobowych i umieszcza na jego końcu. 
 
5.2.21. Szpital 
 
 
 Rys. 5.2.21.1. Znak D-21 
 
Dziennik Ustaw  – 229 –  Poz. 2311 – 224 – 
Znak D-21 „szpital” (rys. 5.2.21.1) stosuje się w c elu oznaczenia bliskości szpitala. Znak ten 
oprócz charakteru informacyjnego zawiera także naka z zachowania szczególnej ostrożności  
i niepowodowania nadmiernego hałasu.  
Zastosowanie znaku D-21 czyni zbędnym umieszczanie w rejonie szpitala znaku B-29. Znak  
D-21 umieszcza się na wszystkich ulicach przylegają cych do szpitala położonych w 
odległości nie większej niż 25 m od granicy tego ob iektu. W celu oznakowania szpitala 
oddalonego od drogi głównej stosuje się oznakowanie  przedstawione na rysunku 5.1.1.6.  
 
5.2.22. Policja 
 
 
 
Rys. 5.2.22.1. Znak D-21a 
 
Znak D-21a „policja” (rys. 5.2.22.1) stosuje się w celu wskazania siedziby jednostki policji. 
Znak umieszcza się w pobliżu siedziby. Znaki wskazu jące kierunek do jednostki policji 
nieznajdującej się bezpośrednio przy drodze można u mieszczać na drogach krajowych, 
wojewódzkich i powiatowych. Poza obszarem zabudowan ym znaki D-21a umieszcza się w 
celu wskazania posterunku policji prowadzącego nadz ór nad ruchem drogowym.  
 
5.2.23. Punkt opatrunkowy 
  
 
 Rys. 5.2.23.1. Znak D-22 
 
Znak D-22 „punkt opatrunkowy” (rys. 5.2.23.1) stosu je się w zasadzie poza miastami w celu 
wskazania obiektu, w którym uczestnik ruchu może uz yskać pomoc medyczną.  
 
Dziennik Ustaw  – 230 –  Poz. 2311 – 225 – 
5.2.24. Stacja paliwowa 
 
 
 
Rys. 5.2.24.1. Znak D-23  
Znak D-23 „stacja paliwowa” (rys. 5.2.24.1) stosuje  się w celu oznaczenia stacji paliw, na 
której prowadzona jest sprzedaż paliw do pojazdów s amochodowych, w tym benzyny 
bezołowiowej.  
Jeżeli stacja paliw prowadzi także sprzedaż gazu do pojazdów nim napędzanych, dopuszcza 
się umieszczenie w dolnej części znaku napisu „LPG- GAZ”.  
Znak D-23a „stacja paliwowa z gazem do napędu pojaz dów” (rys. 5.2.24.2) stosuje się w celu 
wskazania stacji nieprowadzącej sprzedaży paliw do napędu pojazdów innych niż gaz.  
 
 
 
Rys. 5.2.24.2. Znak D-23a 
 
5.2.25. Telefon 
 
 
 
Rys. 5.2.25.1. Znak D-24 
Dziennik Ustaw  – 231 –  Poz. 2311 – 226 – 
 
Znak D-24 „telefon” (rys. 5.2.25.1) stosuje się poz a miastami w celu oznaczenia obiektu z 
ogólnodostępnym aparatem telefonicznym.  
Znaku D-24 nie należy umieszczać łącznie z innymi z nakami o obiektach, w których na ogół 
znajdują się telefony ogólnodostępne, np. restaurac jach, hotelach, kempingach itp.  
Jeżeli telefon nie jest dostępny przez całą dobę, t o w dolnej części znaku podaje się, w jakich 
godzinach jest dostępny.  
 
5.2.26. Poczta 
 
Znak D-25 „poczta” (rys. 5.2.26.1) stosuje się poza  miastami w celu oznaczenia znajdujących 
się w pobliżu placówek pocztowych.  
 
 
 
Rys. 5.2.26.1. Znak D-25 
 
Jeżeli na poczcie znajduje się ogólnodostępny telef on, na znaku D-25 umieszcza się symbol 
słuchawki telefonicznej (rys. 5.2.26.2).  
 
 
 Rys. 5.2.26.2. Znak D-25 z symbolem słuchawki telef onicznej 
 
Dziennik Ustaw  – 232 –  Poz. 2311 – 227 – 
5.2.27. Stacja obsługi technicznej 
 
 
 
Rys. 5.2.27.1. Znak D-26 
 
Znak D-26 „stacja obsługi technicznej” (rys. 5.2.27 .1) stosuje się w celu oznaczenia 
zlokalizowanych, przede wszystkim przy drogach poza miejskich, zakładów usługowych 
prowadzących naprawy pojazdów samochodowych. Znak u mieszcza się przy takich 
zakładach, które wykonują naprawy pojazdów różnych typów, w szczególności dotyczące 
urządzeń i zespołów mających wpływ na bezpieczeństw o ruchu (hamulce, układ kierowniczy, 
oświetlenie).  
Jeżeli zakres usług jest ograniczony, to na znaku lub na tabliczce można umieścić napis 
określający te usługi.  
Umieszczony w dolnej części znaku symbol lub nazwa producenta samochodów oznacza 
autoryzowaną stację obsługi pojazdów tego producenta.  
 
5.2.28. Wulkanizacja 
 
 
 
Rys. 5.2.28.1. Znak D-26a 
 
Znak D-26a „wulkanizacja” (rys. 5.2.28.1) stosuje się w celu wskazania zakładu 
wulkanizacyjnego.  
Znak umieszcza się przy wjeździe do zakładu. Znaki wskazujące kierunek do zakładu 
wulkanizacyjnego zlokalizowanego w odległości do 50 0 m od drogi można umieszczać na 
drogach krajowych, wojewódzkich i powiatowych.  
Dziennik Ustaw  – 233 –  Poz. 2311 – 228 – 
 
5.2.29. Myjnia 
 
Znak D-26b „myjnia” (rys. 5.2.29.1) stosuje się w c elu wskazania myjni samochodowej. 
Zasady stosowania znaku D-26b są analogiczne do zna ku D-26a.  
 
 
 
Rys. 5.2.29.1. Znak D-26b  
 
5.2.30. Toaleta publiczna 
 
 
 Rys. 5.2.30.1. Znak D-26c 
 
Znak D-26c „toaleta publiczna” (rys. 5.2.30.1) umie szcza się przy zlokalizowanych przy 
drodze ogólnodostępnych toaletach. Jeżeli w toaleci e znajduje się urządzenie do opróżniania 
toalet zainstalowanych w autobusach i przyczepach kempingowych, w dolnej części znaku 
umieszcza się napis „BUS” (rys. 5.2.30.2).  
 
 
 
Rys. 5.2.30.2. Znak D-26c z napisem „BUS”   
Dziennik Ustaw  – 234 –  Poz. 2311 – 229 – 
5.2.31. Natrysk 
 
 
 
Rys. 5.2.31.1. Znak D-26d 
 
Znak D-26d „natrysk” (rys. 5.2.31.1) stosuje się w celu wskazania ogólnodostępnych 
natrysków zlokalizowanych w obiektach przy drogach.   
 
5.2.32. Bufet lub kawiarnia 
 
 
 
Rys. 5.2.32.1. Znak D-27 
 
Znak D-27 „bufet lub kawiarnia” (rys. 5.2.32.1) sto suje się poza miastami w celu oznaczenia 
obiektu, w którym uczestnicy ruchu mogą skorzystać z szybkich usług gastronomicznych w 
ograniczonym zakresie.  
 
5.2.33. Restauracja 
 
 
 
Rys. 5.2.33.1. Znak D-28 
Dziennik Ustaw  – 235 –  Poz. 2311 – 230 – 
 
Znak D-28 „restauracja” (rys. 5.2.33.1) stosuje się  w celu wskazania lokali przygotowanych 
do obsługi gastronomicznej uczestników ruchu w zakr esie większym niż lokale oznaczone 
znakiem D-27. Znaków D-27 i D-28 nie należy umieszc zać dla oznaczenia obiektów, przy 
których brak jest zorganizowanych poza drogą miejsc  postoju.  
 
5.2.34. Hotel (motel)  
 
Znak D-29 „hotel (motel)” (rys. 5.2.34.1) stosuje się w celu wskazania, w zasadzie poza 
miastami, obiektów świadczących usługi w zakresie w ynajmu pokoi lub łóżek na krótki 
okres. Znaków tych nie należy umieszczać przed obie ktami rezerwowanymi w całości na 
dłuższe pobyty wypoczynkowe lub związanymi z inną d ziałalnością, a użyczającymi 
noclegów uczestnikom ruchu tylko sporadycznie.  
 
 
 
Rys. 5.2.34.1. Znak D-29 
 
5.2.35. Obozowisko (kemping)  
 
 
 Rys. 5.2.35.1. Znak D-30 
 
Znak D-30 „obozowisko (kemping)” (rys. 5.2.35.1) st osuje się w celu wskazania miejsca 
umożliwiającego uczestnikom ruchu rozbicie namiotu,  ustawienie samochodu i przyczepy 
kempingowej. Znakiem tym należy oznaczać takie miej sca, które są wyposażone w niezbędne 
urządzenia sanitarne, określone odrębnymi przepisami.  
Dziennik Ustaw  – 236 –  Poz. 2311 – 231 – 
 
5.2.36. Obozowisko (kemping) wyposażone w podłączen ia elektryczne dla przyczep 
 
 
 
Rys. 5.2.36.1. Znak D-31 
 
Znak D-31 „obozowisko (kemping) wyposażone w podłąc zenia elektryczne dla przyczep” 
(rys. 5.2.36.1) stosuje się w celu oznaczenia kempingów, które posiadają podłączenia 
elektryczne dla przyczep kempingowych.  
 
5.2.37. Pole biwakowe 
 
 
 
Rys. 5.2.37.1. Znak D-32 
 
Znak D-32 „pole biwakowe” (rys. 5.2.37.1) stosuje się w celu wskazania lokalizacji miejsc 
umożliwiających rozbicie namiotu lub ustawienie prz yczepy kempingowej, wyposażonych 
jedynie w nieutwardzony plac postojowy i proste urz ądzenia, takie jak: stoły, daszki (wiaty)  
i ustęp.  
 
Dziennik Ustaw  – 237 –  Poz. 2311 – 232 – 
5.2.38. Schronisko młodzieżowe 
 
 
 
Rys. 5.2.38.1. Znak D-33  
Znak D-33 „schronisko młodzieżowe” (rys. 5.2.38.1) stosuje się w celu wskazania obiektów 
tego typu określonych odrębnymi przepisami przez Po lskie Towarzystwo Schronisk 
Młodzieżowych lub inną organizację.  
 
5.2.39. Punkt informacji turystycznej 
 
 
 
Rys. 5.2.39.1. Znak D-34 
 
Znak D-34 „punkt informacji turystycznej” (rys. 5.2 .39.1) stosuje się w celu wskazania 
uczestnikom ruchu obiektów, w których zorganizowana  jest informacja turystyczna 
zapewniona przez personel. Znaków tych nie należy s tosować do oznaczenia punktów z 
informacją wizualną (mapy, plakaty, schematy, wykaz y adresów itp.), umieszczoną np. na 
parkingach przydrożnych.  
 
Dziennik Ustaw  – 238 –  Poz. 2311 – 233 – 
5.2.40. Informacja radiowa o ruchu drogowym 
 
Rys. 5.2.40.1. Znak D-34a 
 
Znak D-34a „informacja radiowa o ruchu drogowym” (r ys. 5.2.40.1) stosuje się w celu 
poinformowania jadących o możliwości uzyskania prze z radio informacji dotyczących 
warunków ruchu, w szczególności jego płynności, prz ejezdności dróg oraz warunków 
atmosferycznych. Znak D-34a informuje wyłącznie o s tacjach, które w systemie RDS 
automatycznie przekazują komunikaty dotyczące warun ków ruchu drogowego.  
Na białym polu znaku umieszcza się napis „Radio”, a  pod nim znak identyfikacyjny (nazwę) 
stacji. Na dole na niebieskim tle podaje się dane o  częstotliwości, z wymienieniem jednostek 
(MHz, kHz). Dodatkowo można podać czas nadawania wi adomości dla kierujących.  
Zastosowanie na znaku D-34a napisu określającego da ne o falach radiowych należy uzgodnić 
z odpowiednią jednostką zajmującą się radiokomunika cją.  
Znak D-34a umieszcza się poza obszarem zabudowanym przede wszystkim na drogach o 
dużym natężeniu ruchu, na których tworzą się uciążl iwe dla jadących zatamowania („korki”). 
Jeżeli radiostacja ma zasięg lokalny (UKF), to znak i umieszcza się tylko w jej zasięgu. Znaki 
D-34a nie powinny być umieszczone w odległościach mniejszych niż co 30 km.  
 5.2.41. Przejście podziemne dla pieszych 
 
Znak D-35 „przejście podziemne dla pieszych” (rys. 5.2.41.1) stosuje się w celu wskazania 
pieszym miejsca, w którym mogą przedostać się na pr zeciwną stronę drogi, przechodząc pod 
jezdnią. 
 
Rys. 5.2.41.1. Znak D-35 
Dziennik Ustaw  – 239 –  Poz. 2311 – 234 – 
 
Znak D-35 należy umieszczać w sąsiedztwie wejścia do przejścia podziemnego, w miejscu 
zapewniającym widoczność tego wejścia.  
Jeżeli przejście podziemne wyposażone jest także w schody ruchome, to obok znaku D-35 lub 
bezpośrednio przy schodach umieszcza się dodatkowo znak D-35a „schody ruchome w dół” 
(rys. 5.2.41.2). Znak ten może być stosowany samodz ielnie.  
 
 
 
Rys. 5.2.41.2. Znak D-35a 
 
5.2.42. Przejście nadziemne dla pieszych 
 
 
 Rys. 5.2.42.1. Znak D-36 
 
Znak D-36 „przejście nadziemne dla pieszych” (rys. 5.2.42.1) stosuje się w celu wskazania 
pieszym miejsca, w którym mogą przedostać się na pr zeciwną stronę drogi, przechodząc nad 
jezdnią. Ze względu na to, że przejścia nadziemne ( kładki) i wejścia na nie są z reguły dobrze 
widoczne, stosowanie tego znaku powinno być ogranic zone.  
Jeżeli przejście nadziemne wyposażone jest także w schody ruchome, to obok znaku D-36 lub 
bezpośrednio przy schodach umieszcza się dodatkowo znak D-36a „schody ruchome w górę” 
(rys. 5.2.42.2). Znak ten może być stosowany samodz ielnie.  
Dziennik Ustaw  – 240 –  Poz. 2311 – 235 – 
 
 
 
Rys. 5.2.42.2. Znak D-36a  
5.2.43.37) Tunel 
 
 
 
Rys. 5.2.43.1. Znak D-37 
 
Znak D-37 „tunel” (rys. 5.2.43.1) stosuje się w cel u poinformowania kierujących o wjeździe 
do tunelu.  
Znak D-37 umieszcza się w odległości do 50 m przed wjazdem do tunelu. 
Rzeczywistą długość tunelu, gdy jego długość przekr acza 500 m, wskazuje się na tabliczce T-
1b (rys. 5.2.43.2) umieszczonej pod znakiem D-37 albo na znaku D-37 przez umieszczenie w 
dolnej części napisu i symboli odpowiadających treś ci tabliczki T-1b. W tunelach o długości 
przekraczającej 3000 m pozostałą długość tunelu pod aje się co 1000 m na tabliczce T-1b, 
umieszczanej samodzielnie. 
W przypadku potrzeby wskazania minimalnego odstępu między pojazdami w tunelu, 
większego niż określony ustawą z dnia 20 czerwca 19 97 r. – Prawo o ruchu drogowym, pod 
znakiem D-37 umieszcza się również tabliczkę T-32 ( rys. 5.2.43.3). 
 
 
 
Rys. 5.2.43.2. Tabliczka T-1b 
                                                 
37) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. e tiret  siódme rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7 . 
Dziennik Ustaw  – 241 –  Poz. 2311 – 236 – 
 
 
 
Rys. 5.2.43.3. Tabliczka T-32  
5.2.44. Koniec tunelu 
 
 
 
Rys. 5.2.44.1. Znak D-38 
 
Znak D-38 „koniec tunelu” (rys. 5.2.44.1) stosuje się w celu poinformowania kierujących 
o wyjeździe z tunelu. Znak D-38 umieszcza się w odległości do 50 m za wyjazdem z tunelu.  
 
5.2.45. Dopuszczalne prędkości 
 
 
 
Rys. 5.2.45.1. Znak D-39 
 
Dziennik Ustaw  – 242 –  Poz. 2311 – 237 – 
Znak D-39 „dopuszczalne prędkości” (rys. 5.2.45.1) stosuje się w celu poinformowania osób 
wjeżdżających do Polski o podstawowych prędkościach  dopuszczalnych na drogach w kraju. 
Znak D-39 powinien mieć wymiary: długość podstawy 3 500 mm, wysokość 4000 mm, bez 
względu na miejsce zastosowania.  
Znaki D-39 umieszcza się na drogach wjazdowych do k raju w pobliżu punktów kontroli 
celnej.  
 
5.2.45a.38) Opłaty drogowe 
 
 
 
Rys. 5.2.45a. Znak D-39a 
 
Znak D-39a „opłaty drogowe” (rys. 5.2.45a.) stosuje  się na drogach w pobliżu granicy 
Rzeczypospolitej Polskiej w celu poinformowania osó b wjeżdżających na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej o opłatach wnoszonych za przejazd po drogach publicznych. 
Dodatkowo można umieszczać znak D-39a na parkingach  w pobliżu granicy państwa oraz 
przed punktem poboru opłat położonym w pobliżu tej granicy. 
Dopuszcza się umieszczenie na tarczy tego znaku w t rzecim wierszu tekstu pod napisami w 
języku polskim i języku angielskim, napisu w języku  państwa, z którego droga prowadzi 
przez granicę państwa (przejście graniczne). 
 
                                                 
38) Dodany przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Inf rastruktury z dnia 3 czerwca 2011 r. zmieniającego 
rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków tec hnicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz 
urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 702), 
które weszło w życie z dniem 30 czerwca 2011 r. 
Dziennik Ustaw  – 243 –  Poz. 2311 – 238 – 
5.2.46. Strefa zamieszkania 
 
 
Rys. 5.2.46.1. Znak D-40 
 
Znak D-40 „strefa zamieszkania” (rys. 5.2.46.1) sto suje się w celu oznakowania ustalonej 
strefy zamieszkania, w której obowiązują szczególne  zasady ruchu drogowego 
(pierwszeństwo pieszych przed pojazdami, ograniczen ie prędkości do 20 km/h, parkowanie 
tylko w miejscach wyznaczonych).  
Znaki D-40 mają wymiary: długość podstawy 900 mm, w ysokość 600 mm.  
Umieszcza się je na początku strefy zamieszkania na  wszystkich drogach doprowadzających 
do niej ruch. Strefy te ustala się w obszarach zabu dowanych na ulicach, również 
pojedynczych, na których w zasadzie odbywa się ruch  tylko docelowy, przede wszystkim w 
osiedlach mieszkaniowych, w dzielnicach willowych i  zabytkowych (starówkach). Ustalenie 
takich stref powinno być poprzedzone szczegółową an alizą zasadności ich umieszczenia 
opartą m. in. na statystyce wypadków drogowych.  
Na odcinkach dróg w strefie zamieszkania, których p arametry geometryczne umożliwiają 
jazdę z prędkością przekraczającą prędkość dopuszcz alną, zaleca się stosowanie urządzeń lub 
rozwiązań wymuszających powolną jazdę (progi zwalni ające, zmiany kierunku jazdy, 
punktowe przewężenia jezdni). Rozwiązania takie mog ą nie być oznakowane znakami 
ostrzegawczymi.  
Na skrzyżowaniach dróg w strefie zamieszkania pierw szeństwo nie powinno być określone 
znakami, z wyjątkiem skrzyżowań, na których ze wzgl ędu na ograniczoną widoczność należy 
oznakować wlot znakiem B-20. W takim przypadku na d rodze z pierwszeństwem stosuje się 
znaki A-6a–A-6e.  
 
5.2.47. Koniec strefy zamieszkania 
 
 
Rys. 5.2.47.1. Znak D-41 
Dziennik Ustaw  – 244 –  Poz. 2311 – 239 – 
 
Znak D-41 „koniec strefy zamieszkania” (rys. 5.2.47 .1) stosuje się w celu wskazania wyjazdu 
ze strefy zamieszkania. Znak ten umieszcza się na w szystkich drogach wylotowych ze strefy 
oznakowanej znakami D-40, w tym samym przekroju pop rzecznym drogi co znak D-40. Znak 
ten może być umieszczony po lewej stronie jezdni, n a odwrotnej stronie znaku D-40.  
Wymiary znaku D-41 są takie same jak znaku D-40.  
 
5.2.48. Obszar zabudowany  
 
5.2.48.1. Zasady ogólne 
 
 
 
Rys. 5.2.48.1. Znak D-42 
 
Znak D-42 „obszar zabudowany” (rys. 5.2.48.1) stosowany jest w celu wskazania kierującym 
pojazdami, że wjeżdżają w obszar zabudowany.  
Znak D-42 umieszcza się po prawej stronie drogi wja zdowej do miejscowości, w miejscu 
ustalonym jako granica obszaru zabudowanego.  
Jeżeli droga przebiega na przemian przez obszar danej miejscowości uznany za zabudowany 
oraz nieuznany za taki obszar, wówczas znak D-42 umieszcza się na każdej granicy obszaru 
zabudowanego.  
Jeżeli w danej miejscowości granica pomiędzy kolejn ymi końcem i początkiem obszaru 
zabudowanego, wskazanymi znakami D-42 i D-43, byłab y mniejsza niż 300 m, to na tym 
odcinku nie umieszcza się znaków D-42 i D-43, wprow adzając ewentualne podwyższenie 
dopuszczalnej prędkości pojazdów znakiem B-33.  Znaki D-42 i D-43 mają wymiary: długość podstawy 12 00 mm, wysokość 700 mm. Na 
jednojezdniowych drogach powiatowych i gminnych dop uszcza się znaki D-42 i D-43 o 
wysokości 530 mm.  
 
Dziennik Ustaw  – 245 –  Poz. 2311 – 240 – 
5.2.48.2. Ustalenie granic obszaru zabudowanego 
 
Granica obszaru zabudowanego wyznaczonego znakiem D -42 powinna być powiązana  
z występującą wzdłuż drogi zabudową o charakterze mieszkalnym i występującym na drodze 
ruchem pieszych.  
Znak D-42 powinien być umieszczony w pobliżu miejsc a, w którym następuje wyraźna 
zmiana charakteru zagospodarowania otoczenia drogi. Znak D-42 powinien być powiązany z takimi elementami zagospodarowania drogi, jak:  
– początek chodnika,  
– wyjazdy bramowe z posesji,  
– pas postojowy lub parking wyznaczony wzdłuż jezdn i,  
– skrzyżowanie.  Jako obszar zabudowany nie powinny być oznakowane m iejsca, w których:  
– zabudowa mieszkalna jest oddalona od drogi i nie jest z nią bezpośrednio związana,  
– strefy przedmieść, w których zabudowa ma charakte r handlowo-usługowy (hurtownie, 
warsztaty, duże sklepy), jeżeli nie wiąże się z nią  intensywny ruch pieszych w pobliżu 
drogi,  
– konieczność ograniczenia prędkości wynika jedynie  z warunków geometrycznych 
i technicznych drogi,  
– występujący ruch pieszych wynika jedynie z lokali zacji przystanku autobusowego, 
skrzyżowania dróg lub ma charakter sezonowy.  
 
5.2.49. Koniec obszaru zabudowanego 
 
 
 
Rys. 5.2.49.1. Znak D-43  
 
Znak D-43 „koniec obszaru zabudowanego” (rys. 5.2.4 9.1) stosowany jest w celu wskazania 
kierującym, że wyjeżdżają z takiego obszaru.  
Znak D-43 umieszcza się po prawej stronie drogi, w tym samym przekroju co D-42 
zastosowany do kierunku przeciwnego.  
Dziennik Ustaw  – 246 –  Poz. 2311 – 241 – 
Jeżeli obszar zabudowany obejmuje sąsiadujące miejs cowości, to na ich granicy nie 
umieszcza się znaku D-43, a w odległości do 50 m za  znakiem E-17a wskazującym wjazd do 
następnej miejscowości umieszcza się znak D-42 stan owiący potwierdzenie kontynuacji 
obszaru zabudowanego. W takim przypadku na drogach jednojezdniowych dopuszcza się 
stosowanie znaku D-42 o wysokości 530 mm.  
 
5.2.50.39) Strefa płatnego parkowania 
 
Znak D-44 „strefa płatnego parkowania” (rys. 5.2.50 .1) stosuje się w celu wskazania strefy, w 
której w określone dni robocze, w określonych godzi nach lub całodobowo pobierana jest 
opłata za postój pojazdu samochodowego. 
Znak D-44 ma wymiary ustalone dla grupy znaków duży ch. Na znaku obok napisu „Postój 
płatny” wskazuje się sposób wnoszenia opłaty za pos tój pojazdu samochodowego przez 
umieszczenie napisu lub symbolu parkometru, karty z egarowej lub biletu. Jeżeli obowiązek 
wnoszenia opłaty za postój pojazdu samochodowego do tyczy określonych dni roboczych lub 
godzin, pod napisem „Postój płatny” umieszcza się i nformację określającą zakres stosowania 
znaku D-44. Symbole stosowane na znaku D-44 pokazan o na rys. 5.2.50.2. 
 
 
 
Rys. 5.2.50.1. Znak D-44 
 
Rys. 5.2.50.2. Symbole stosowane na znaku D-44:  
 
 
a) parkometru  
                                                 
39) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a rozpo rządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i 
Gospodarki Morskiej z dnia 23 września 2013 r. zmie niającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych 
warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowy ch oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego 
i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz.  1326), które weszło w życie z dniem 14 lutego 2014  r. 
Dziennik Ustaw  – 247 –  Poz. 2311 – 242 – 
 
b) karty zegarowej 
 
 
 
c) biletu   
Znak D-44 umieszcza się na wszystkich ulicach dopro wadzających ruch do obszaru, na 
którym została ustalona strefa płatnego parkowania.  
W strefie oznakowanej znakiem D-44 miejsca dla post oju pojazdu samochodowego wyznacza 
się znakami pionowymi określonymi w pkt 5.2.18 oraz  znakami poziomymi określonymi w 
załączniku nr 2 do rozporządzenia w: pkt 5.2.4, pkt 5.2.5, pkt 5.2.6 i pkt 5.2.9.2.  
 
5.2.51.39) Koniec strefy płatnego parkowania 
 
 
 
Rys. 5.2.51.1. Znak D-45 
 
Znak D-45 „koniec strefy płatnego parkowania” (rys.  5.2.51.1) stosuje się w celu wskazania 
końca strefy płatnego parkowania. 
Na jezdniach dwukierunkowych znak D-45 umieszcza się w tym samym przekroju co znak 
D-44. 
 
Dziennik Ustaw  – 248 –  Poz. 2311 – 243 – 
5.2.52.40) Droga wewnętrzna 
 
 
 
Rys. 5.2.52.1. Znak D-46 
 
Znak D-46 „droga wewnętrzna” (rys. 5.2.52.1) stosuj e się w celu wskazania wjazdu na drogę 
wewnętrzną, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dni a 21 marca 1985 r. o drogach publicznych 
(Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 oraz z 2019 r. poz. 698, 730, 1495, 1716 i 1815). 
Znak ten umieszcza się na połączeniu drogi wewnętrz nej z drogą publiczną. Znaku D-46 nie 
stosuje się na połączeniu drogi publicznej z nieruc homością położoną przy tej drodze, 
stanowiącym zjazd w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. 
Na takim połączeniu dopuszcza się stosowanie znaku D-46 w przypadkach, gdzie ze względu 
na rodzaj obiektu (kompleks budynków o różnym przez naczeniu, np. usługowo-handlowym) 
brak znaku miałby wpływ na bezpieczeństwo ruchu na drodze publicznej. Znaku D-46 nie 
stosuje się w przypadku wjazdu na drogę wewnętrzną,  znajdującą się w oznakowanej strefie 
ruchu. 
Na drodze wewnętrznej stosuje się znaki takie jak n a drodze publicznej z grupy wielkości 
małych lub mini. 
 
5.2.53.40) Koniec drogi wewnętrznej 
 
 
 
Rys. 5.2.53.1. Znak D-47 
 
Znak D-47 „koniec drogi wewnętrznej” (rys. 5.2.53.1 ) stosuje się w celu wskazania wyjazdu 
z drogi wewnętrznej na drogę publiczną. Znak ten mo że być umieszczony po lewej stronie 
jezdni, na odwrotnej stronie znaku D-46. 
Znak D-47 stosuje się również w przypadku, gdy na połączeniu drogi publicznej z 
nieruchomością, określonym w pkt 5.2.52, został zas tosowany znak D-46. 
                                                 
40) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a rozpo rządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 marca 2 011 r. 
zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowyc h warunków technicznych dla znaków i sygnałów 
drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogow ego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. 
U. poz. 508), które weszło w życie z dniem 14 maja 2011 r.  
Dziennik Ustaw  – 249 –  Poz. 2311 – 244 – 
Znaku D-47 nie stosuje się w przypadku wyjazdu z dr ogi wewnętrznej znajdującej się w 
oznakowanej strefie ruchu na drogę publiczną. 
 
5.2.54. Zmiana pierwszeństwa 
 
 
 
Rys. 5.2.54.1. Znak D-48 wskazujący skrzyżowanie dr óg równorzędnych 
 
Znak D-48 „zmiana pierwszeństwa” (rys. 5.2.54.1) st osuje się w celu uprzedzenia 
uczestników ruchu o mającej nastąpić zmianie obowią zujących dotychczas zasad 
pierwszeństwa na skrzyżowaniu.  
Znak D-48 ma takie wymiary, jak ustalono dla znaków  dużych.  
Znak D-48 według rysunku 5.2.54.1 stosuje się, gdy na skrzyżowaniu jedna z dróg miała 
pierwszeństwo, a zamierza się wprowadzić organizacj ę ruchu, w której na skrzyżowaniu 
pierwszeństwo nie jest określone znakami. Wtedy zna k D-48 umieszcza się na wszystkich 
wlotach.  
 
 
 Rys. 5.2.54.2. Znak D-48 wskazujący wlot podporządk owany 
 
Znak D-48 według rysunku 5.2.54.2 stosuje się, gdy droga mająca dotychczas pierwszeństwo 
ma stać się drogą podporządkowaną; umieszcza się ją  tylko na wlotach tej drogi.  
Na tabliczce pod znakiem D-48 podaje się datę wprow adzenia zmiany, np. „Od dnia 
15.12.2001”.  
Dziennik Ustaw  – 250 –  Poz. 2311 – 245 – 
Znak D-48 umieszcza się w następujących odległościa ch od skrzyżowania:  
– od 100 m do 150 m na drogach o dopuszczalnej pręd kości większej od 60 km/h,  
– do 50 m na pozostałych drogach.  
Jeżeli istniejące zasady pierwszeństwa na skrzyżowa niu są wyrażone znakami A-6, to znaki  
D-48 umieszcza się na odcinku między tymi znakami a  skrzyżowaniem, a jeżeli są wyrażone 
znakiem D-1, to znak D-48 umieszcza się przed tym z nakiem.  
Znak D-48 należy umieścić nie później niż siedem dn i przed planowaną zmianą organizacji 
ruchu i usunąć nie wcześniej niż po 14 dniach od wp rowadzenia zmiany.  
W obszarach zabudowanych na drogach o dopuszczalnej prędkości do 50 km/h znaki D-48 (bez tabliczek z datą) mogą być wyjątkowo umieszczo ne w dniu wprowadzenia zmiany.  
 
5.2.55. Pobór opłat 
 
 
 
Rys. 5.2.55.1. Znak D-49 
 
Znak D-49 „pobór opłat” (rys. 5.2.55.1) stosuje się  w celu uprzedzenia o miejscu na jezdni 
głównej autostrady lub drogi ekspresowej, w którym pobierane są opłaty za przejazd. Znak 
umieszcza się w odległości 1000 m przed stacją pobo ru opłat.  
 
5.2.55a.41) Zatoka 
 
Znak D-50 „zatoka” (rys. 5.2.55a.1) umieszcza się w  tunelu w odległości do 50 m przed 
zatoką awaryjną. W celu wskazania dostępności telef onu alarmowego i gaśnicy 
przeciwpożarowej w zatoce pod znakiem D-50 umieszcz a się tabliczkę  
T-33 (rys. 5.2.55a.2).   
                                                 
41) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. e tiret ósme rozporząd zenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 251 –  Poz. 2311 – 246 – 
 
 
 
Rys. 5.2.55a.1. Znak D-50 
 
 
 
Rys. 5.2.55a.2. Tabliczka T-33 
 
5.2.56.42) Znaki informujące o kontroli prędkości 
 
5.2.56.1. Automatyczna kontrola prędkości 
 
Znak D-51 „automatyczna kontrola prędkości” (rys. 5 .2.56.1.) stosuje się w celu 
poinformowania kierujących pojazdami o lokalizacji stacjonarnego urządzenia rejestrującego, 
kontrolującego i rejestrującego prędkość jazdy. 
                                                 
42) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Minis tra Infrastruktury z dnia 22 czerwca 2011 r. zmieni ającego 
rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków tec hnicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz 
urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 772), 
które weszło w życie z dniem 28 czerwca 2011 r.; oz naczenie pkt 5.2.56 nadane przez § 1 pkt 1 lit. d 
rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 39; wszed ł w życie z dniem 30 listopada 2013 r.; w brzmieniu  
ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. a tiret drugie rozpo rządzenia, o którym mowa w odnośniku 29.  
Dziennik Ustaw  – 252 –  Poz. 2311 – 247 – 
 
 
 
Rys. 5.2.56.1. Znak D-51  
Znak D-51 umieszcza się przed stacjonarnym urządzen iem rejestrującym w odległości: 
– od 100 m do 200 m – na drogach o dopuszczalnej pr ędkości do 60 km/h, 
– od 200 m do 500 m – na drogach o dopuszczalnej pr ędkości powyżej 60 km/h, 
z wyjątkiem dróg ekspresowych i autostrad, 
– od 500 m do 700 m – na drogach ekspresowych i aut ostradach. 
Znak ten stosuje się dla każdego kierunku ruchu, w którym stacjonarne urządzenie 
rejestrujące może dokonywać pomiarów prędkości. 
 
5.2.56.2. Automatyczna kontrola średniej prędkości 
 
Znak D-51a „automatyczna kontrola średniej prędkośc i” (rys. 5.2.56.2.) stosuje się w celu 
poinformowania kierujących pojazdami o początku odc inka drogi, na którym średnia 
prędkość jazdy jest kontrolowana i rejestrowana prz ez stacjonarne urządzenie rejestrujące.  
 
 
 Rys. 5.2.56.2. Znak D-51a 
Dziennik Ustaw  – 253 –  Poz. 2311 – 248 – 
 
Znak D-51a umieszcza się na początku odcinka drogi objętego automatyczną kontrolą 
średniej prędkości, w przekroju poprzecznym drogi, w którym znajduje się stacjonarne 
urządzenie rejestrujące, które rejestruje wjazd poj azdu na odcinek drogi objęty automatyczną 
kontrolą średniej prędkości.  
W przypadku gdy początek odcinka drogi objętego aut omatyczną kontrolą średniej prędkości 
znajduje się w miejscu o ograniczonej widoczności z e względu na geometrię drogi albo 
obiekty znajdujące się w jej bezpośrednim sąsiedztw ie, dopuszcza się umieszczenie 
dodatkowego znaku D-51a wraz z tabliczką T-1a. Znak  ten umieszcza się przed początkiem 
odcinka drogi objętego automatyczną kontrolą średni ej prędkości z zachowaniem odległości 
określonych jak dla znaku D-51 w pkt 5.2.56.1.  
 
5.2.56.3. Koniec automatycznej kontroli średniej pr ędkości 
 
Znak D-51b „koniec automatycznej kontroli średniej prędkości” (rys. 5.2.56.3.) stosuje się w 
celu poinformowania kierujących pojazdami o końcu o dcinka drogi, na którym średnia 
prędkość jazdy jest kontrolowana i rejestrowana prz ez stacjonarne urządzenie rejestrujące.  
 
 
 
Rys. 5.2.56.3. Znak D-51b 
 
Znak D-51b umieszcza się na końcu odcinka drogi objętego automatyczną kontrolą średniej 
prędkości, w przekroju poprzecznym drogi, w którym znajduje się stacjonarne urządzenie 
rejestrujące, które rejestruje wyjazd pojazdu z odc inka drogi objętego automatyczną kontrolą 
średniej prędkości. 
Dziennik Ustaw  – 254 –  Poz. 2311 – 249 – 
 
5.2.57.43) Strefa ruchu 
 
 
 
Rys. 5.2.57.1. Znak D-52 
 
Znak D-52 „strefa ruchu” (rys. 5.2.57.1) stosuje si ę w celu oznakowania ustalonej strefy 
ruchu. Znak ten umieszcza się na wszystkich wjazdac h do strefy ruchu. 
Decyzję o ustaleniu takiej strefy podejmuje podmiot  zarządzający drogami wewnętrznymi, o 
którym mowa w art. 10 ust. 7 ustawy z dnia 20 czerw ca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. 
W strefie ruchu stosuje się znaki takie jak na drog ach wewnętrznych (pkt 5.2.52), to jest z 
grupy wielkości małych lub mini. Dopuszcza się stos owanie znaków z grupy wielkości 
średnich, jeżeli droga wewnętrzna znajduje się w ci ągu drogi publicznej, wymienionej w pkt 
1.2.1 lit. c. 
Znaku D-52 nie stosuje się na drogach publicznych o raz na drogach wewnętrznych 
położonych w strefie zamieszkania. 
W przypadku umieszczenia znaku D-52 na wlocie drogi wewnętrznej, przy zjeździe z drogi 
publicznej, nie należy stosować znaku D-46, określo nego w pkt 5.2.52. 
 
5.2.58.44) Koniec strefy ruchu 
 
 
 
Rys. 5.2.58.1. Znak D-53 
                                                 
43) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o kt órym mowa w odnośniku 40; oznaczenie pkt 5.2.57 nad ane 
przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o którym mow a w odnośniku 39; wszedł w życie z dniem 30 listopa da 
2013 r.; w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit.  a rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budowni ctwa 
z dnia 8 kwietnia 2016 r. zmieniającego rozporządze nie w sprawie szczegółowych warunków technicznych 
dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpi eczeństwa ruchu drogowego i warunków ich 
umieszczania na drogach (Dz. U. poz. 647), które we szło w życie z dniem 25 maja 2016 r.   
44) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o kt órym mowa w odnośniku 40; oznaczenie pkt 5.2.58 nad ane 
przez § 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, o którym mow a w odnośniku 39; wszedł w życie z dniem 30 listopa da 
2013 r.; w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit.  a rozporządzenia wymienionego jako trzecie w odnoś - 
niku 43. 
Dziennik Ustaw  – 255 –  Poz. 2311 – 250 – 
 
Znak D-53 „koniec strefy ruchu” (rys. 5.2.58.1) sto suje się w celu wskazania wyjazdu z drogi 
wewnętrznej położonej w strefie ruchu. Znak ten umieszcza się na wszystkich wyjazdach ze 
strefy oznakowanej znakami D-52, w tym samym przekr oju poprzecznym drogi co znak D-
52. Znak D-53 „koniec strefy ruchu” może być umiesz czony po lewej stronie jezdni, na 
odwrotnej stronie znaku D-52. 
 
5.2.59.45) Strefa czystego transportu 
 
 
 
             Rys. 5.2.59.1. Znak D-54 
 
Znak D-54 „Strefa czystego transportu” stosuje się w celu wskazania granicy strefy czystego 
transportu. Znak ten umieszcza się na wszystkich wjazdach do strefy czystego transportu. 
 
5.2.60.45) Koniec strefy czystego transportu 
 
 
 
              R y s .  5 . 2 . 6 0 . 1  Z n a k  D - 5 5  
 
                                                 
45) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. a tiret drugie rozporz ądzenia, o którym mowa w odnośniku 35. 
Dziennik Ustaw  – 256 –  Poz. 2311 – 251 – 
Znak D-55 „Koniec strefy czystego transportu” stosu je się w celu wskazania wyjazdu ze 
strefy czystego transportu. Znak ten umieszcza się na wszystkich wyjazdach ze strefy 
czystego transportu. 
 
6. Znaki kierunku i miejscowości 
 
6.1. Zasady ogólne  
 
6.1.1. Funkcja i wymiary znaków 
 
Znaki kierunku i miejscowości stosuje się w celu ws kazania uczestnikom ruchu kierunków 
dojazdu do miejscowości i innych miejsc lub obiektó w zainteresowania podróżnych, 
przebiegu dróg oraz ich numerów.  
Rozróżnia się następujące znaki kierunku i miejscow ości:  
a) tablice przeddrogowskazowe (znak E-1 i jego odmiany),  
b) drogowskazy (znaki od E-2 do E-12 i ich odmiany oraz E-19a),  
c) tablice kierunkowe (znak E-13 i jego odmiany),  
d) tablice szlaku drogowego (znak E-14 i jego odmia ny),  
e) znaki z numerem drogi (znak E-15 i jego odmiany oraz E-16),  
f) znaki miejscowości (znaki E-17a i E-18a),  
g) tablice węzła drogowego (znak E-20),  
h) tablice oznaczające dzielnice miasta (znak E-21) ,  
i) znaki samochodowych szlaków turystycznych (znak E-22 i jego odmiany).  
 
Znaki kierunku, zwłaszcza tablice przeddrogowskazow e, drogowskazy i tablice szlaków 
drogowych są znakami wymagającymi z zasady indywidu alnego zaprojektowania 
uwzględniającego zarówno liczbę wskazywanych kierun ków, jak i podawanych dla tych 
kierunków informacji.  
Wymiary poszczególnych znaków, ich układ graficzny,  zasady umieszczania nazw 
miejscowości, symboli oraz liczb oznaczających odle głości są opisane i pokazane na 
rysunkach zamieszczonych w rozdziale 9. Długość pod stawy większości znaków zależy od 
długości umieszczanych na nich napisów. Na znakach kierunku podaje się urzędowe nazwy 
miejscowości. Dopuszcza się skróty długich nazw, po d warunkiem że będą zrozumiałe dla 
kierujących pojazdami, np. Strzemieszyce Wlkp., Ost rów Wlkp., Strzelce Op. Skraca się 
tylko część przymiotnikową nazwy.  
Dziennik Ustaw  – 257 –  Poz. 2311 – 252 – 
Wymiary liter, które powinny być stosowane na znaka ch kierunku, podano w tabeli 1.8, a 
grupy ich wielkości w tabeli 1.9, z uwzględnieniem zastrzeżeń dotyczących napisów na licach 
znaków kierunku i miejscowości wykonanych z folii o dblaskowych pryzmatycznych w 
grupie wielkości „wielkie”, a w szczególności tabli c: E-1a I, E-1a II, E-2c, E-2d, E-2f, E-14a 
i E-20, zlokalizowanych na autostradzie.  
Jeżeli ustalono to w opisach szczegółowych, to na z nakach kierunku można umieszczać inne 
znaki lub ich miniatury, np. oznaczające autostradę  lub numery dróg. Liczby kilometrów 
podawane na drogowskazach, tablicach kierunkowych i tablicach szlaku drogowego powinny 
oznaczać odległość od miejsca umieszczenia znaku do  centralnego punktu danej 
miejscowości, np. rynku, głównego placu, ratusza, s krzyżowania dróg przelotowych itp. 
Odległości należy podawać w pełnych kilometrach.  
Jeżeli odległość ta jest mniejsza od 2 km (dotyczy odległości podawanej na małym 
drogowskazie w kształcie strzały E-4), to podaje si ę ją z dokładnością do jednej dziesiątej 
kilometra, np. 0,7 km lub 1,4 km.  
Na drogowskazie do obiektu turystycznego, centrum miasta itp. odległość podaje się z 
dokładnością:  
– do 50 m, jeżeli odległość jest mniejsza od 500 m,   
– do 100 m, jeżeli odległość wynosi od 500 do 1000 m,  
– do 0, 1 km, jeżeli odległość wynosi od 1,0 do 2,0  km,  
– do 1 km, jeżeli odległość jest większa od 2 km.  Zespół znaków kierunku i miejscowości powinien zape wniać:  
– kompletność oznakowania, a więc zawierać wszelkie  niezbędne napisy i symbole,  
– spójność w zakresie podawania tych samych nazw miejscowości na tablicach 
przeddrogowskazowych i drogowskazach,  
– prawidłowość w podawaniu na drogowskazach i tabli cach kierunkowych nazw 
miejscowości i odległości od nich.  
Znaki kierunku stosuje się na odcinkach między skrz yżowaniami oraz w obrębie skrzyżowań 
i węzłów drogowych. Znaki umieszczone w obrębie skr zyżowań i węzłów drogowych na 
drogach krajowych oznaczonych numerami jedno- i dwu cyfrowymi powinny zapewniać 
informację uprzedzającą (przed skrzyżowaniem), wska zującą (na skrzyżowaniu) oraz 
potwierdzającą (za skrzyżowaniem).  
Dziennik Ustaw  – 258 –  Poz. 2311 – 253 – 
Przykłady oznakowania drogowskazowego skrzyżowań po za miastami – w zależności od 
kategorii krzyżujących się dróg – podane są w punkc ie 6.4, a skrzyżowań w miastach  
w punkcie 6.5.  
 
6.2.46) Zasady doboru miejscowości kierunkowych 
 
Miejscowość kierunkowa oznacza miejscowość, do któr ej kierowany jest ruch pojazdów, 
której nazwa jest wskazywana na wszystkich znakach E-1, E-2, E-3, E-4, E-5, E-13, E-14 
oraz ich odmianach, aż do miejsca umieszczenia tabl icy E-17a oznaczającej wjazd do tej 
miejscowości. Na drogach krajowych jako miejscowośc i kierunkowe podawane są 
miejscowości położone na tych drogach. Na drogach p ozostałych kategorii (wojewódzkie, 
powiatowe, gminne) jako miejscowości kierunkowe mog ą występować miejscowości 
położone na drodze tej samej kategorii lub wyższej.   
Miejscowość kierunkową ustala się według następując ej hierarchii:  
1) najbliższe miasto wojewódzkie;  
2) najbliższe miasto na prawach powiatu;  
3) najbliższe miasto z siedzibą powiatu;  
4) przejście graniczne, do którego prowadzi droga, przy czym za nazwą należy umieścić 
znak „PL” i znak wyróżniający państwo, do którego p rowadzi przejście, przyjęty do 
oznaczania pojazdów uczestniczących w ruchu międzyn arodowym;  
5) inna miejscowość, jeżeli nie można podać nazwy m iasta wojewódzkiego, powiatowego 
lub przejścia granicznego.  
Dopuszcza się stosowanie jako miejscowości kierunko wej nazwy miasta nieleżącego na danej 
drodze, pod warunkiem kontynuacji podawania miejsco wości kierunkowej na całym ciągu 
dróg do niej prowadzących.  Dopuszcza się ustalenie jako miejscowości kierunkow ej, zamiast nazwy najbliższego miasta 
wojewódzkiego, nazwy kolejnego miasta wojewódzkiego  lub nazwy miasta siedziby powiatu, 
a zamiast nazwy najbliższego miasta siedziby powiat u, nazwy kolejnego takiego miasta lub 
nazwy przejścia granicznego, w przypadkach gdy:  
                                                 
46) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. a rozpo rządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 24 kwietni a 
2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szcz egółowych warunków technicznych dla znaków 
i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na 
drogach (Dz. U. poz. 880), które weszło w życie z d niem 28 maja 2019 r. 
Dziennik Ustaw  – 259 –  Poz. 2311 – 254 – 
– na danym kierunku istnieją drogi alternatywne i r uch kierowany jest na drogę o lepszych 
parametrach technicznych lub ruch powoduje mniejszą  uciążliwość dla okolicznych 
mieszkańców lub środowiska naturalnego,  
– w mieście będącym siedzibą powiatu krzyżują się drogi krajowe lub wojewódzkie o 
dużym znaczeniu komunikacyjnym,  
– miasto jest tradycyjnie uznane jako kierunkowe ze  względu na znaczenie turystyczne.  
Obok nazwy przejścia granicznego podaje się znak z literami „PL” oraz znak wyróżniający 
państwo, do którego prowadzi przejście, przyjęty do  oznaczania pojazdów uczestniczących w 
ruchu międzynarodowym. Jeżeli przejście nie obsługu je wszystkich rodzajów pojazdów np. 
tylko pojazdy o określonej dopuszczalnej masie całk owitej, na tablicach 
przeddrogowskazowych i drogowskazach pod znakami wy różniającymi państwa graniczne 
zaleca się umieszczanie informacji o rodzaju ograni czeń. Pod znakami wyróżniającymi 
państwa można umieścić miniaturę znaku F-20 wskazującego, dla jakich pojazdów 
przeznaczone jest przejście, lub znaku zakazu wskaz ującego, jakie rodzaje pojazdów nie są 
odprawiane na przejściu.  
W przypadku gdy na tablicach przeddrogowskazowych i  drogowskazach tablicowych jest 
podawana nazwa dużego miasta sąsiedniego państwa, d o którego prowadzi droga, nazwę tę 
podaje się w języku polskim oraz w języku oryginaln ym, a w przypadku cyrylicy 
w transliteracji łacińskiej. Nazwy te umieszcza się  w  j e d n y m  w i e r s z u ,  z  t y m  ż e  n a z w a  w  
języku oryginalnym jest umieszczana w nawiasie. Jeż eli nazwa w języku oryginalnym ma 
tożsamą pisownię z nazwą w języku polskim albo gdy nazwa w języku oryginalnym nie ma 
odpowiednika w języku polskim, umieszcza się tylko tę nazwę w języku oryginalnym i nie 
stosuje się nawiasu. Z prawej strony nazwy dużego m iasta sąsiedniego państwa umieszcza się 
znak wyróżniający państwo przyjęty do oznaczania pojazdów uczestniczących w ruchu 
międzynarodowym.  
 
(skreślony)47) 
Rys. 6.2.1.  
 
Na tablicach przeddrogowskazowych i drogowskazach t ablicowych dopuszcza się podawanie 
dla danego kierunku dwóch nazw miejscowości, np.:  
– najbliższego miasta na prawach powiatu i miasta w ojewódzkiego,  
– przejścia granicznego i najbliższego dużego miast a sąsiedniego państwa,  
                                                 
47) Przez § 1 pkt 1 lit. b  rozporządzenia, o którym m owa w odnośniku 46. 
Dziennik Ustaw  – 260 –  Poz. 2311 – 255 – 
– najbliższego miasta siedziby powiatu i miasta sie dziby powiatu, w którym krzyżują się 
drogi krajowe.  
Jeżeli droga prowadzi przez miasto lub w jego pobli żu, na tablicach przeddrogowskazowych  
i drogowskazach tablicowych można umieścić dodatkow o informacje lokalne, np. nazwę 
dzielnicy, informację o centrum, informację o obiek cie komunikacyjnym itp.  
 
6.3. Zasady szczegółowe stosowania znaków kierunku i miejscowości 
 
6.3.1. Tablice przeddrogowskazowe  
 
6.3.1.1. Zasady ogólne 
 
Tablice przeddrogowskazowe, występujące jako odmian y znaku E-1, pokazane na rysunkach 
od 6.3.1.1 do 6.3.1.11, stosuje się w celu wskazani a kierującym, w formie schematycznej 
skrzyżowania, do jakich miejscowości prowadzą drogi wylotowe z tego skrzyżowania.  
Na znakach tych podaje się również numery dróg, ewe ntualnie ich rodzaj np. autostrada oraz,  
w razie potrzeby, inne informacje związane z drogą wylotową.  
Wymiary tablic zależą od liczby i rodzajów napisów,  symboli, znaków itp. oraz od 
obowiązującej dla danej drogi grupy wielkości liter .  
 
 
 
Rys. 6.3.1.1. Tablica E-1 przed czteroramiennym skrzyżowaniem dróg krajowych 
 
 
 Rys. 6.3.1.2. Tablica E-1 przed trzyramiennym skrzy żowaniem dróg międzynarodowych 
Dziennik Ustaw  – 261 –  Poz. 2311 – 256 – 
 
Wymiary podstawowych elementów tablicy przeddrogows kazowej, sposób rozmieszczenia 
treści i elementów znaku na tablicach opisano w punkcie 6.3.1.2. oraz pokazano na 
odpowiednich rysunkach w rozdziale 9.  
Tablice przeddrogowskazowe, w zależności od ich zas tosowania na drodze, dzielą się na:  
– tablice E-1 umieszczane na drogach ogólnodostępny ch i ekspresowych,  
– tablice E-1a umieszczane na autostradach,  
– tablice E-1b umieszczane na drogach ogólnodostępn ych i ekspresowych, przed 
wyjazdami z tych dróg na autostradę.  
Na tablicach przeddrogowskazowych podaje się:  
– schematyczny plan skrzyżowania z zaznaczeniem ust alonego pierwszeństwa przejazdu,  
– schematyczny plan wyjazdów na węźle drogowym,  
– nazwy miejscowości,  
– numery dróg.  
Dopuszcza się również umieszczanie znaków kategorii  A, B, D na liniach oznaczających 
kierunek oraz informacji lokalnej i turystycznej (c entrum, nazwa dzielnicy, obiektów 
komunikacyjnych itp.), a także – w prawym dolnym ro gu – liczby oznaczającej odległość 
ustawienia tablicy od skrzyżowania lub początku pas a wyłączania na węźle.  
Układ graficzny kierunków na tablicy powinien odpow iadać rzeczywistemu układowi dróg na 
tym skrzyżowaniu, przy czym przebieg drogi z pierws zeństwem oznacza się linią szerszą, a 
przebiegi dróg podporządkowanych liniami węższymi.  
Na jednej tablicy można umieścić nie więcej niż dwa  znaki kategorii A, B lub D, dla każdego 
kierunku.  
W tym przypadku zmniejsza się ich wymiary do 40 cm średnicy (dla znaku B) lub długości 
podstawy (dla znaków A i D).  
Nazwy miejscowości umieszcza się według następujący ch zasad:  
– nazwę miejscowości kierunkowej dla kierunku z pie rwszeństwem podaje się literami 
większymi o jedną grupę niż nazwy pozostałych miejs cowości,  
– wielkości liter i cyfr określających numer drogi umieszczane przy nazwie miejscowości 
powinny być mniejsze o jedną grupę od wysokości liter nazwy tej miejscowości.  
Numerów dróg nie należy umieszczać na liniach oznac zających kierunek.  
Jeżeli droga ma również numer drogi międzynarodowej , to umieszcza się go obok numeru 
drogi krajowej zgodnie z zasadami podanymi w punkcie 6.3.7.5.  
Dziennik Ustaw  – 262 –  Poz. 2311 – 257 – 
Na drogach poza miastami, nad tablicą przeddrogowsk azową przed skrzyżowaniem z drogą 
podporządkowaną, umieszcza się znaki ostrzegawcze o d A-6a do A-6c. Jeżeli tablice 
przeddrogowskazowe występują również na drogach pod porządkowanych, umieszcza się nad 
nimi znak ostrzegawczy A-7, niezależnie od znaku umieszczonego bezpośrednio przed 
skrzyżowaniem.  
 
 
 
Rys. 6.3.1.3. Tablica E-1 przed trzyramiennym skrzy żowaniem dróg krajowych 
 
 
 
Rys. 6.3.1.4. Tablica E-1 przed skrzyżowaniem o ruc hu okrężnym 
 
 
 
Rys. 6.3.1.5. Tablica E-1 ze znakiem ostrzegawczym 
Dziennik Ustaw  – 263 –  Poz. 2311 – 258 – 
 
 
 
Rys. 6.3.1.6. Tablica E-1 podająca informację lokal ną 
 
 
 Rys. 6.3.1.7. Tablica E-1 na początku drogi ekspres owej 
 
 
 
Rys. 6.3.1.8. Tablica E-1a I – na autostradzie prze d skrzyżowaniem z drogą krajową 
 
 
 
Rys. 6.3.1.9. Tablica E-1a II – na autostradzie prz ed skrzyżowaniem z drogą wojewódzką 
 
Dziennik Ustaw  – 264 –  Poz. 2311 – 259 – 
 
 
Rys. 6.3.1.10. Tablica E-1b na drodze krajowej ogól nodostępnej przed wjazdami na autostradę 
 
 
 
Rys. 6.3.1.11. Tablica E-1b przed węzłem, na którym  rozpoczyna się droga ekspresowa i następuje wjazd na   
      a u t o s t r a d ę  
 
6.3.1.2. Zasady rozmieszczania informacji na tablic ach przeddrogowskazowych 
 
Linia wskazująca drogę z pierwszeństwem powinna mie ć szerokość 15 cm, a drogę 
podporządkowaną – 7,5 cm, zaś na tablicach umieszcz anych na drogach ekspresowych, 
odpowiednio 20 cm i 10 cm. Rozmieszczenie na tablic y przeddrogowskazowej nazw 
miejscowości, znaków szlaku drogowego, informacji lokalnej i innej zależy od schematu 
skrzyżowania pokazanego na tablicy. Podstawową zasa dą jest, aby nazwy miast 
kierunkowych łącznie z występującymi przed nimi num erami dróg umieszczone były 
centralnie lub symetrycznie (w przypadku dwóch lub więcej miast kierunkowych albo miasta 
kierunkowego i informacji lokalnej dla jednego kier unku) w stosunku do linii oznaczającej 
kierunek wylotu ze skrzyżowania. Oś pozioma numeru drogi (numerów dróg i numeru drogi z 
miniaturą znaku D-7 lub D-9) powinna się pokrywać z  osią poziomą liter dużych i cyfr pisma. 
Znaki kategorii A, B lub D umieszcza się odpowiednio na liniach wskazujących kierunki 
dróg; środek wysokości znaku powinien znajdować się  w osi linii, na której jest umieszczony.  
Nazwy miast kierunkowych na tablicy przeddrogowskaz owej umieszcza się według 
następujących zasad: 
Dziennik Ustaw  – 265 –  Poz. 2311 – 260 – 
1) dla kierunku z pierwszeństwem:  
a) jeżeli linia oznaczająca kierunek wylotu ze skrz yżowania umieszczona jest na lewej 
stronie tablicy pionowo lub ukośnie (skrzyżowanie t ypu „T” lub „Y”), to środek 
dolnej krawędzi numeru drogi E-15a–E-15e lub środek  odcinka, na który składają 
się długości dolnych krawędzi numerów dróg E-15a (E -15c, E-15d) i E-16 oraz 
szerokość odstępu między nimi, powinien znajdować s ię na przedłużeniu osi linii 
oznaczającej kierunek wylotu,  
b) jeżeli linia oznaczająca kierunek wylotu umieszc zona jest na środku tablicy 
pionowo lub ukośnie (skrzyżowanie czterowylotowe i z ruchem po obwiedni), to 
środek odcinka wyznaczonego przez długość dolnej kr awędzi jednego lub dwóch 
numerów dróg (E-15a lub E-15b) i długość nazwy miasta kierunkowego oraz 
odstępów między nimi, zwany inaczej odcinkiem pomia rowym, powinien 
znajdować się na przedłużeniu osi linii oznaczające j kierunek wjazdu,  
c) jeżeli linia oznaczająca kierunek wlotu umieszcz ona jest na prawej stronie tablicy 
pionowo lub ukośnie (skrzyżowanie typu „T” lub „Y”) , to odcinek pomiarowy 
należy umieścić tak, aby z lewej strony przecięcia się przedłużenia osi linii 
oznaczającej kierunek wlotu pozostało od 0,5 do 0,8  długości tego odcinka,  
d) jeżeli linia oznaczająca kierunek wylotu ze skrz yżowania skierowana jest w prawo 
lub w lewo, nazwę miasta kierunkowego umieszcza się  zgodnie z zasadą 
umieszczoną w punkcie 2 lit. a; jeżeli dla kierunku  z pierwszeństwem należy podać 
dwie nazwy miast kierunkowych, to umieszcza się je jedna pod drugą według zasad 
określonych w lit. a, b lub c w odniesieniu do nazw y umieszczonej wyżej lub niżej, 
zależnie od potrzeb wynikających z konieczności est etycznego rozmieszczenia 
elementów graficznych tablicy;  
2) dla kierunku podporządkowanego:  
a) jeżeli linia oznaczająca kierunek wylotu umieszc zona jest poziomo, to nazwę 
miasta umieszcza się centralnie w stosunku do osi p oziomej (podłużnej) linii 
oznaczającej kierunek wylotu, tzn. oś pozioma liter  dużych i cyfr napisu jest w osi 
linii oznaczającej kierunek wylotu; jeżeli trzeba p odać dwie nazwy miast 
kierunkowych, to umieszcza się je symetrycznie po obu stronach osi linii 
oznaczającej kierunek wylotu,  
b) jeżeli linia oznaczająca kierunek wylotu skierow ana jest pionowo lub ukośnie, to 
nazwy miejscowości umieszcza się tak, aby ich odcinki pomiarowe usytuowane w 
Dziennik Ustaw  – 266 –  Poz. 2311 – 261 – 
stosunku do osi tej linii były zgodne z zasadami ok reślonymi w punkcie 1 lit. a, b i 
c, z następującymi wyjątkami:  
– dla przypadków opisanych w punkcie 1 lit. a, jeże li droga wylotowa nie ma 
numeru, odcinek pomiarowy należy umieścić tak, aby z lewej strony 
przedłużenia osi oznaczającej kierunek wylotu pozos tawało od 0,2 do 0,5 
długości tego odcinka,  
– dla przypadku opisanego w punkcie 1 lit. b (skrzy żowanie czterowlotowe), jeśli 
osie linii oznaczających kierunki wylotu są położon e ukośnie do góry, to 
odcinki pomiarowe z nazwami miast należy umieścić w  stosunku do osi tych 
linii tak, aby część odcinka pomiarowego od punktu przecięcia się z osią linii 
(w stronę linii oznaczającej kierunek z pierwszeńst wem przejazdu) była nie 
dłuższa niż 0,2 do 0,5 długości całego tego odcinka ,  
c) jeżeli osie linii oznaczającej kierunek wylotów skierowane są skośnie w dół, to 
odcinek pomiarowy wyznacza się na górnej linii wier sza pisma.  
Odległość końca linii oznaczającej kierunek wylotu (grotu strzały) od górnej ramki oraz jej 
początku od dolnej obwódki tablicy nie może być mni ejsza niż 2 gr.  
Odległość pomiędzy numerami krajowymi i międzynarod owymi wynosi 8 cm na tablicach 
stosowanych na drogach krajowych innych niż autostr ady i 16 cm na tablicach stosowanych 
na autostradach. Miniatury znaków D-7 i D-9 umieszc zane obok numerów dróg mają 
wspólną obwódkę i oddzielone są od siebie tylko lin ią pionową o szerokości równej grubości 
tej obwódki. Odległość nazwy miejscowości od numeru  drogi wynosi minimum 2 gr, przy 
czym większa odległość powinna zależeć od ilości mi ejsca na tablicy na umieszczenie danego 
odcinka pomiarowego i od optycznego rozmieszczenia wszystkich elementów, ułatwiając jak 
najlepsze zrozumienie ich przez kierujących pojazda mi.  
Podstawowe zasady rozmieszczania treści na tablicac h przeddrogowskazowych pokazane są 
na rysunkach szczegółowych.  
 
6.3.1.3. Stosowanie tablic przeddrogowskazowych 
 
Tablice przeddrogowskazowe stosuje się:  
a) na drogach krajowych przed skrzyżowaniami z drog ami krajowymi i wojewódzkimi,  
b) na drogach wojewódzkich o dużym znaczeniu komunikacyjnym, przed skrzyżowaniami 
z drogami krajowymi i wojewódzkimi,  
Dziennik Ustaw  – 267 –  Poz. 2311 – 262 – 
c) na drogach innych niż wymienione w lit. a i b – przed skrzyżowaniami o ruchu 
okrężnym lub jeżeli układ dróg na skrzyżowaniu jest skomplikowany i drogowskazy 
tablicowe nie dają kierującym pojazdami dostateczne j informacji.  
 
6.3.1.4. Umieszczanie tablic przeddrogowskazowych 
 
Tablice przeddrogowskazowe na drogach ogólnodostępn ych umieszcza się w odległości:  
– od 150 m do 300 m przed skrzyżowaniem poza miasta mi,  
– 100 m przed skrzyżowaniem w miastach, a bliżej, j eżeli wymagają tego warunki lokalne 
i umieszczenie tablicy ułatwi orientację kierującym  pojazdami.  
W miastach dopuszcza się też umieszczanie tablic pr zeddrogowskazowych poprzedzających,  
w odległości większej niż 100 m, podając na nich od ległość od skrzyżowania lub pasa 
wyłączania.  
Przykłady tablic przeddrogowskazowych umieszczanych  na drogach ogólnodostępnych 
pokazano na rysunkach od 6.3.1.1 do 6.3.1.6 i 6.3.1 .10.  
Tablice przeddrogowskazowe na drogach ekspresowych umieszcza się w odległości 500 m 
przed początkiem pasa wyłączania na węźle drogowym;  odległość tę podaje się w prawym 
dolnym rogu tablicy.  Przykłady tablic przeddrogowskazowych umieszczanych  na drodze ekspresowej podano na 
rysunkach 6.3.1.7 i 6.3.1.11.  
Na autostradzie przed początkiem pasa wyłączania um ieszcza się dwie tablice 
przeddrogowskazowe:  
– I poprzedzającą w odległości 1500 m,  
– II zasadniczą w odległości 500 m, przy czym odleg łości te podaje się w prawym dolnym 
rogu tablicy.  
Na strzałce symbolizującej drogę wyjazdową (łącznic ę) na tablicy zasadniczej można 
umieścić znak uprzedzający o ograniczeniu prędkości , jeżeli odpowiadający mu znak 
znajduje się na tej drodze. Przykłady tablic przeddrogowskazowych umieszczanych na 
autostradzie oraz na innych drogach przed skrzyżowa niami z autostradą pokazano na 
rysunkach od 6.3.1.8. do 6.3.1.11.  
 
Dziennik Ustaw  – 268 –  Poz. 2311 – 263 – 
6.3.2. Drogowskazy do miejscowości lub dzielnicy mi ast 
 
6.3.2.1. Zasady ogólne 
 
Drogowskazy od E-2a do E-5 występujące w wielu odmi anach stosuje się w celu wskazania 
kierującym pojazdami kierunku dojazdu do miejscowoś ci lub dzielnic miast.  
Różne rodzaje drogowskazów pokazane są na rysunkach  od 6.3.2.1 do 6.3.4.11, 6.3.10.1  
i 6.5.4.2. Wymiary drogowskazów zależą od liczby i rodzajów napisów, znaków itp. oraz od 
obowiązującej dla danej drogi wielkości liter.  
Rozróżnia się następujące rodzaje drogowskazów do miejscowości lub dzielnicy miast:  
– drogowskazy tablicowe od E-2a do E-2f,  
– drogowskazy E-3 w kształcie strzały do miejscowoś ci wskazujące numer drogi,  
– drogowskazy E-4 w kształcie strzały do miejscowoś ci podające do niej odległość,  
– drogowskazy E-5 do dzielnicy miasta.  
 
 
 
Rys. 6.3.2.1. Drogowskaz E-2a 
 
 
 
Rys. 6.3.2.2. Drogowskaz E-2a z nazwami dwóch miejs cowości kierunkowych na jednym kierunku 
 
 Rys. 6.3.2.3. Drogowskaz E-2a na skrzyżowaniach:  
 
 
 
a) typu ,,Y” 
 
Dziennik Ustaw  – 269 –  Poz. 2311 – 264 – 
 
 
b) dróg powiatowych 
 
 
 
 Rys. 6.3.2.4. Drogowskaz E-2a wskazujący dojazd do drogi ekspresowej 
  
 
 Rys. 6.3.2.5. Drogowskaz E-2c na autostradzie 
 
 
 
 
Rys. 6.3.2.6. Drogowskaz E-2e wskazujący dojazd do autostrady 
  
Dziennik Ustaw  – 270 –  Poz. 2311 – 265 – 
 
 
Rys. 6.3.2.7. Drogowskaz E-2a zawierający informacj ę lokalną 
 
6.3.2.2. Drogowskazy tablicowe 
 
W zależności od miejsca zastosowania drogowskazy ta blicowe dzielą się na umieszczane: 
1) obok jezdni:  
– na drogach ogólnodostępnych i ekspresowych (E-2a) ,  
– na autostradach (E-2c) dopuszczane tylko dla dwóc h pasów na jezdni głównej,  
– na drogach ogólnodostępnych i ekspresowych, przed  wjazdem na autostradę (E-2e);  
2) nad jezdnią:  
– na drogach ogólnodostępnych i ekspresowych (E-2b) ,  
– na autostradach (E-2d),  
– na drogach ogólnodostępnych i ekspresowych przed wjazdem na autostradę (E-2f). 
Drogowskazy E-2a, E-2c i E-2e umieszcza się po praw ej stronie jezdni, a drogowskazy E-2b,  
E-2d i E-2f nad jezdnią, w odległości do 50 m od sk rzyżowania.  
Jeżeli na wlocie zastosowano pas wyłączania, to dro gowskaz tablicowy umieszcza się na 
początku tego pasa.  
Drogowskazy tablicowe od E-2a do E-2f stosuje się w  celu wskazania na skrzyżowaniu lub 
bezpośrednio przed nim numerów dróg i kierunków do miejscowości, a także dzielnic miast, 
obiektów komunikacyjnych, turystycznych, wypoczynko wych itp.  
Drogowskazy tablicowe E-2a umieszcza się na:  
– drogach krajowych przed skrzyżowaniami z innymi d rogami krajowymi i z drogami 
wojewódzkimi oraz powiatowymi i gminnymi, gdy istni eje potrzeba wskazania 
kierunku do miejscowości,  
– drogach wojewódzkich, powiatowych i drogach gminn ych, przed skrzyżowaniami z 
innymi drogami. W miastach na drogach powiatowych i gminnych drogowskaz E-2 
Dziennik Ustaw  – 271 –  Poz. 2311 – 266 – 
umieszcza się tylko w sytuacjach, gdy istnieje koni eczność wskazania kierunku do innej 
miejscowości, a nie można stosować drogowskazu E-4.   
Podaje się na nich:  
– nazwy miejscowości oraz po ich lewej stronie nume ry dróg albo numery dróg z 
miniaturami znaków D-7 lub D-9, jeżeli wynika to z zasad określonych w punkcie 6.3.7,  
– informację lokalną, tj. nazwy miejscowości, dojaz dy do centrum, dzielnic, ulic itp. oraz 
napis „Tranzyt” według zasad omówionych w punkcie 6 .5,  
– strzałki wskazujące kierunek dróg na skrzyżowaniu , skierowane pod kątem 
odpowiadającym rzeczywistemu przebiegowi tych dróg.   
Strzałki skierowane na wprost, w lewo i skośnie w l ewo umieszcza się po lewej stronie nazwy 
miejscowości; strzałki skierowane w prawo lub skośn ie w prawo umieszcza się po prawej 
stronie. Kierunki powinny być umieszczone, licząc o d góry do dołu, w kolejności przeciwnej 
do ruchu wskazówek zegara, począwszy od kierunku na  wprost.  
Jeżeli przy strzałce wskazującej kierunek podano wi ęcej niż jedną nazwę miejscowości, to 
nazwy odnoszące się do poszczególnych kierunków należy oddzielić białymi poziomymi 
liniami o szerokości równej szerokości obwódki tablicy (rys. 6.3.2.2). Jeżeli nie spowoduje to 
zwiększenia wymiarów znaku, to numery szlaku drogow ego powinny być umieszczane 
osiowo jeden pod drugim.  
Na drogowskazie E-2a można umieścić najwyżej sześć nazw miejscowości, przy czym dla 
jednego kierunku:  
– na drogach poza miastami dwie lub wyjątkowo trzy nazwy,  
– na drogach w miastach wyjątkowo cztery nazwy.  
Na drogowskazach stosowanych w miastach, na skrzyżo waniach, na których należy podać 
informację o większej liczbie kierunków i nazw miej scowości kierunkowych, niż powyżej 
określono, umieszcza się wspólnie dla tych kierunkó w napis „Tranzyt” uzupełniony 
numerami dróg, według zasad określonych w punkcie 6 .5.2.3. 
Inne przykłady drogowskazów tablicowych podane są n a rysunkach od 6.3.2.3. do 6.3.2.7. 
Na drogowskazie E-2a umieszczonym na drodze krajowe j lub wojewódzkiej na 
czterowlotowym skrzyżowaniu z drogą powiatową o mał ym znaczeniu komunikacyjnym lub 
gminną dopuszcza się stosowanie tylko informacji o miejscowościach położonych przy 
drodze powiatowej lub gminnej. 
Na autostradach umieszcza się, a na innych drogach szczególnie w miastach – zaleca się 
umieszczać, drogowskazy nad jezdnią, jeżeli uzasadnia to liczba pasów ruchu w danym 
Dziennik Ustaw  – 272 –  Poz. 2311 – 267 – 
kierunku – większa od dwóch, oraz jeżeli taka lokal izacja polepszy widoczność i zapewni 
lepszą czytelność drogowskazu (rys. 6.3.2.8).  
 
Rys. 6.3.2.8. Drogowskazy umieszczane nad jezdnią;  
 
 
 
a) E-2b na drodze ogólnodostępnej 
 
 
 
b) E-2d na autostradzie 
 
 
 
c) E-2f wskazujący dojazd do autostrady 
 
Strzałki na drogowskazach E-2d i E-2f umieszcza się  po obydwu stronach nazw 
miejscowości, jednak dopuszcza się umieszczanie str załki tylko po prawej stronie nazwy 
miejscowości, do której droga odgałęzia się.  
Na drogowskazach E-2b umieszcza się po jednej strza łce dla każdego kierunku. 
Poszczególne człony drogowskazów umieszczanych nad jezdnią mogą być różnych 
wymiarów oraz mogą stykać się ze sobą lub nie. Oś p ionowa drogowskazu powinna się 
pokrywać z osią pionową pasa ruchu (pasów ruchu), k tórego drogowskaz dotyczy, oś 
pozioma zaś powinna się pokrywać z osią poziomą kon strukcji wsporczej. 
Na skrzyżowaniach, przed którymi ze względu na brak  miejsca lub z powodu dużej liczby 
pasów ruchu (trzy lub więcej) nie zastosowano tabli c przeddrogowskazowych, można 
stosować drogowskazy uprzedzające. Ich treść powinn a być analogiczna do treści 
drogowskazu umieszczonego bezpośrednio przed skrzyż owaniem.  
 
6.3.2.3. Drogowskaz w kształcie strzały do miejscow ości wskazujący numer drogi 
 
Znak E-3 „drogowskaz w kształcie strzały do miejsco wości wskazujący numer drogi” 
(rys. 6.3.2.9) stosuje się w celu zapewnienia lepsz ej informacji o przebiegu drogi lub jako 
uzupełnienie informacji podanej na drogowskazach ta blicowych, szczególnie w obrębie 
skrzyżowań innych niż o czterech wlotach. Drogowska zy E-3 stosuje się na drogach 
krajowych i wojewódzkich. W obszarze zabudowanym dr ogowskazy E-3 można umieszczać 
Dziennik Ustaw  – 273 –  Poz. 2311 – 268 – 
na drogach wylotowych z miasta w celu wskazania kie runku do drogi krajowej lub 
wojewódzkiej.  
 
 
 
Rys. 6.3.2.9. Drogowskaz E-3 
 
Na drogowskazie E-3 podaje się informacje według za sad określonych w punkcie 6.3.2.2.  
Drogowskazy E-3 umieszcza się:  
– na odgałęzieniach dróg dwujezdniowych,  
– na skrzyżowaniach typu „T” dla potwierdzenia kier unku,  
– na wylotach ze skrzyżowań z ruchem okrężnym; umie szcza się je na wylotach w 
miejscu zapewniającym najlepszą widoczność dla kier ującego pojazdem,  
– na skrzyżowaniu, gdy nie ma miejsca na umieszczenie przed skrzyżowaniem 
drogowskazu tablicowego.  
Drogowskazy E-3, z wyjątkiem umieszczonych w obrębi e skrzyżowania dla potwierdzenia 
kierunku, umieszcza się po prawej stronie jezdni, w  odległości do 50 m od skrzyżowania. 
Jeżeli na wlocie zastosowano pas wyłączania, to dro gowskaz E-3 umieszcza się na początku 
tego pasa.  
Jeżeli na tablicy przeddrogowskazowej lub drogowska zie tablicowym podano dla jednego 
kierunku dwie nazwy miejscowości kierunkowych, to n a drogowskazie E-3 powtarza się te 
nazwy (rys. 6.3.2.10).  
 
 
 
Rys. 6.3.2.10. Drogowskaz E-3 z dwiema nazwami miej scowości kierunkowych 
 
6.3.2.4. Drogowskaz w kształcie strzały do miejscow ości podający do niej odległość 
 
Znak E-4 „drogowskaz w kształcie strzały do miejsco wości podający do niej odległość” (rys. 
6.3.2.11) stosuje się na skrzyżowaniach, na których  istnieje potrzeba wskazania kierunku i 
odległości do miejscowości leżącej przy drodze powi atowej lub gminnej.  
Dziennik Ustaw  – 274 –  Poz. 2311 – 269 – 
Drogowskazy E-4 umieszcza się po prawej stronie jez dni w odległości do 50 m przed 
wjazdem na drogę, przy której położona jest miejsco wość. Na skrzyżowaniu typu „T” 
dopuszcza się umieszczenie znaku na przedłużeniu os i kończącej się drogi.  
 
Rys. 6.3.2.11. Drogowskaz E-4:   
 
 a) dla kierunku w prawo  
 
 
b) dla kierunku w lewo 
 
Na drogowskazie E-4 podaje się nazwę miejscowości, do której prowadzi droga. Po prawej 
stronie nazwy podaje się liczbę kilometrów wskazują cą odległość do niej. Zasady podawania 
odległości określono w punkcie 6.1.  
 
6.3.2.5. Drogowskaz do dzielnicy miasta 
 
 
 
Rys. 6.3.2.12. Znak E-5 
 
Znak E-5 „drogowskaz do dzielnicy miasta” (rys. 6.3 .2.12) stosuje się w celu wskazania 
dojazdu do dzielnicy lub ważnego dla podróżnych pla cu (ulicy) w mieście.  
W celu wskazania dojazdu do dzielnicy śródmiejskiej  stosuje się drogowskaz E-5a z napisem 
„Centrum” (rys. 6.3.2.13).  
 
 
 Rys. 6.3.2.13. Znak E-5a 
 
Napisy dotyczące informacji lokalnej według zasad o kreślonych odpowiednio w punktach 
6.3.1.1 i 6.3.2.2 mogą być umieszczane również na tablicach przeddrogowskazowych i 
drogowskazach tablicowych.  
 
Dziennik Ustaw  – 275 –  Poz. 2311 – 270 – 
6.3.3. Drogowskazy do obiektu komunikacyjnego lub u żyteczności publicznej 
 
6.3.3.1. Zasady ogólne 
 
Znaki E-6, E-6a, E-6b i E-6c stosuje się w celu wsk azania dojazdu do obiektów 
komunikacyjnych: lotnisk, dworców lub stacji kolejo wych, dworców autobusowych oraz 
portów. Znaki według analogicznego wzoru jak znak E -6 stosuje się w celu wskazania 
dojazdu do jednostki policji, pogotowia ratunkowego , urzędów administracji publicznej, 
zarządów drogi oraz jednostek prowadzących odprawę celną.  
Na znaku umieszcza się symbol lub nazwę obiektu, którego dotyczy. Symbole powinny 
znajdować się przy prostopadłym boku i zwrócone prz odem w tę stronę co grot strzały.  
Znaki umieszcza się po prawej stronie jezdni w odle głości do 50 m od skrzyżowania. Jeżeli 
na wlocie zastosowano pas wyłączania, to drogowskaz  tablicowy umieszcza się na początku 
tego pasa. Na skrzyżowaniu typu „T” dopuszcza się u mieszczanie znaku na przedłużeniu 
kończącej się drogi.  
Znaki umieszcza się przy drodze tranzytowej przechodzącej przez miejscowość lub w jej 
pobliżu. Jeżeli trasa dojazdowa zmienia kierunek, z naki umieszcza się na tych 
skrzyżowaniach, na których kierunek dojazdu ulega z mianie.  
 
6.3.3.2. Drogowskaz do lotniska 
 
Znak E-6 „drogowskaz do lotniska” (rys. 6.3.3.1) st osuje się w celu wskazania kierunku do 
lotniska (portu lotniczego). Na znaku obok symbolu umieszcza się nazwę lotniska. 
Bezpośrednio przed dojazdem do poszczególnych obiek tów portu lotniczego stosuje się 
odmiany drogowskazu E-6 z napisami wskazującymi rod zaj obiektu, np. krajowy, cargo, 
odloty, nr terminalu itp. 
 
 
 
Rys. 6.3.3.1. Znak E-6 
 
6.3.3.3. Drogowskaz do dworca lub stacji kolejowej 
 
Rys. 6.3.3.2. Znak E-6a:  
 
 
 
a) do dworca kolejowego z napisem PKP 
Dziennik Ustaw  – 276 –  Poz. 2311 – 271 – 
 
 
b) do stacji kolejowej z symbolem pociągu 
 
Znak E-6a „drogowskaz do dworca lub stacji kolejowe j” (rys. 6.3.3.2) stosuje się w celu 
wskazania kierunku do stacji kolejowej lub przystan ku kolejowego obsługujących ruch 
pasażerski. Dopuszcza się zamiast symbolu stosowani e napisu „PKP”. Jeżeli znak wskazuje 
kierunek do stacji obsługujących wyłącznie ruch tow arowy, na znaku umieszcza się 
odpowiedni napis np. „Dworzec towarowy”.  
 
6.3.3.4. Drogowskaz do dworca autobusowego 
 
 
 
Rys. 6.3.3.3. Znak E-6b 
 
Znak E-6b „drogowskaz do dworca autobusowego” (rys.  6.3.3.3) stosuje się w celu 
wskazania kierunku do dworca autobusowego. Dopuszcz a się stosowanie, zamiast symbolu, 
napisu z nazwą przedsiębiorstwa (grupy przedsiębior stw), którego pojazdy odprawiane są na 
dworcu, np. „PKS”.  
 
6.3.3.5. Drogowskaz do przystani promowej 
 
 
 Rys. 6.3.3.4. Znak E-6c 
 
Znak E-6c „drogowskaz do przystani promowej” (rys. 6.3.3.4) stosuje się w celu wskazania 
kierunku do przystani promu morskiego (dworca morsk iego) lub promu rzecznego. Na znaku 
podaje się nazwę miasta (portu), do którego kursują  promy morskie, lub nazwę miasta 
kierunkowego leżącego na drodze w przypadku promu r zecznego.  
Jeżeli w danej miejscowości lub rejonie znajduje si ę kilka obiektów tego samego typu, 
wówczas dopuszcza się umieszczenie na drogowskazie nazwy obiektu.  
 
Dziennik Ustaw  – 277 –  Poz. 2311 – 272 – 
6.3.3.6. Drogowskaz do obiektów użyteczności public znej 
 
Rys. 6.3.3.5. Drogowskazy:   
 
a) do pogotowia ratunkowego  
 
b) do urzędu administracji publicznej 
 
 
c) do punktu odpraw celnych  
 
 
d) do centrum handlowego 
 
Drogowskazy do obiektów użyteczności publicznej sto suje się w celu wskazania obiektów,  
w których świadczy się pomoc albo odbywa się obsług a administracyjna lub handlowa. 
Przykładowe drogowskazy obiektów użyteczności publicznej pokazano na rys. 6.3.3.5.  
 
6.3.4. Drogowskazy do obiektów turystycznych lub wy poczynkowych 
 
6.3.4.1. Zasady ogólne 
 
Znaki od E-7 do E-12 i E-12a stosowane są w celu wskazania kierunku do obiektów 
turystycznych lub wypoczynkowych, takich jak przyst ań wodna, plaża, muzeum, zabytek 
kultury, zabytek przyrody, punkt obserwacyjny, szla k rowerowy itp.  
Napisy, symbole i obrzeże tych znaków są barwy brąz owej. Na znakach do obiektu 
turystycznego można umieszczać także symbole obiekt ów oznaczonych znakami 
informacyjnymi. Dopuszcza się także podawanie infor macji o dużym obiekcie 
przemysłowym.  
Znaki do obiektu turystycznego umieszcza się po pra wej stronie jezdni, w odległości do 50 m 
od skrzyżowania. Jeżeli na wlocie zastosowano pas w yłączania, to drogowskaz tablicowy 
umieszcza się na początku tego pasa. Na skrzyżowani u typu „T” dopuszcza się umieszczanie 
znaku na przedłużeniu kończącej się drogi.  
Dziennik Ustaw  – 278 –  Poz. 2311 – 273 – 
Znaki umieszcza się przy drodze tranzytowej przechodzącej przez miejscowość lub w jej 
pobliżu. Jeżeli trasa dojazdowa zmienia kierunek, z naki umieszcza się na tych 
skrzyżowaniach, na których kierunek dojazdu ulega z mianie.  
 
6.3.4.2. Drogowskaz do przystani wodnej lub żeglugi  
 
 
 
Rys. 6.3.4.1. Znak E-7 
 
Znak E-7 „drogowskaz do przystani wodnej lub żeglug i” (rys. 6.3.4.1) stosuje się w celu 
wskazania dojazdu do tego obiektu.  
Jeżeli w danej miejscowości lub rejonie znajduje si ę kilka obiektów tego samego typu, 
wówczas dopuszcza się umieszczenie na drogowskazie nazwy obiektu.  
 
 
 
Rys. 6.3.4.2. Znak E-7 wskazujący kierunek na wpros t 
 
Na rysunku 6.3.4.2 pokazano drogowskaz E-7 wskazują cy kierunek do przystani – na wprost 
przez skrzyżowanie.  
 
6.3.4.3. Drogowskaz do plaży lub miejsca kąpielowego 
 
Znak E-8 „drogowskaz do plaży lub miejsca kąpielowe go” (rys. 6.3.4.3) stosuje się w celu 
wskazania dojazdu do plaży lub miejsca kąpielowego.  Stosowanie tego drogowskazu jest 
analogiczne jak drogowskazu E-7 opisanego w punkcie  6.3.4.2.  
 
 
 
Rys. 6.3.4.3. Drogowskaz E-8 
 
Na znaku E-8 zamiast symbolu plaży może być umieszc zany symbol jeźdźca na koniu 
(rys. 6.3.4.4) wskazujący kierunek do ośrodka jazdy  konnej.  
 
Dziennik Ustaw  – 279 –  Poz. 2311 – 274 – 
 
 
Rys. 6.3.4.4. Drogowskaz E -8 z symbolem jeźdźca  
 
6.3.4.4. Drogowskaz do muzeum  
 
 
 Rys. 6.3.4.5. Drogowskaz E -9 
 
Znak E -9 „drogowskaz do muzeum” (rys. 6.3.4.5) stosuje się w celu wskazania dojazdu do 
muzeum.  
Na drogowskazie umieszcza się nazwę muzeum ora z nazwę miejscowości, jeżeli jest on 
ustawiony poza granicami administracyjnymi tej miejscowości. Drogowskaz E -9 umieszcza 
się na wniosek właściwego terytorialnie organu administracji państwowej do spraw kultury.  
Zasady jego stosowania są takie same jak d rogowskazu E -7 (pkt 6.3.4.2).  
 
6.3.4.5. Drogowskaz do zabytku jako dobra kultury  
 
 
 Rys. 6.3.4.6. Drogowskaz E -10 
 
Znak E- 10 „drogowskaz do zabytku jako dobra kultury” (rys. 6.3.4.6) stosuje się w celu 
wskazania dojazdu do obiektu zabytkowego stanowiącego dobro kultury narodowej. Zasady 
jego stosowania są takie same jak drogowskazu E -7 (pkt 6.3.4.2).  
Na znaku E- 10 zam iast symbolu zamku mogą być umieszczane symbole:  
– kościoła (rys. 6.3.4.7), jeżeli znak wskazuje kierunek do zabytkowego obiektu o 
charakterze sakralnym — kościoła, katedry, bazyliki, cerkwi itp.,  
– cmentarza (rys. 6.3.4.8), jeżeli znak wskazuje dojazd d o zabytkowego cmentarza lub 
miejsca martyrologii.  
  
 
 
Rys. 6.3.4.7. Drogowskaz E -10 z symbolem kościoła  
Dziennik Ustaw  – 280 –  Poz. 2311 – 275 – 
 
 
 
Rys. 6.3.4.8. Drogowskaz E-10 z symbolem cmentarza  
 
6.3.4.6. Drogowskaz do zabytku przyrody 
 
 
 Rys. 6.3.4.9. Drogowskaz E-11  
Znak E-11 „drogowskaz do zabytku przyrody” (rys. 6. 3.4.9) stosuje się w celu wskazania 
obiektu uznanego za pomnik przyrody i umieszcza na wniosek właściwego terytorialnie 
Konserwatora Przyrody. Zasady jego stosowania są ta kie same jak drogowskazu E-7 
(pkt 6.3.4.2).  
Na znaku E-11 zamiast symbolu drzewa mogą być umies zczane symbole:  
– groty (rys. 6.3.4.10), jeżeli znak wskazuje kieru nek do groty lub jaskini,  
– skały (rys. 6.3.4.11), jeżeli znak wskazuje dojaz d do zabytków przyrody nieożywionej,  
– ostoi ptaków (rys. 6.3.4.12), jeżeli znak wskazuj e dojazd do rezerwatu (ostoi ptaków).  
 
 
Rys. 6.3.4.10. Drogowskaz E-11 z symbolem groty 
 
 
Rys. 6.3.4.11. Drogowskaz E-11 z symbolem skały  
 
Rys. 6.3.4.12. Drogowskaz E-11 z symbolem ostoi pta ków 
 
6.3.4.7. Drogowskaz do punktu widokowego 
 
 
Rys. 6.3.4.13. Drogowskaz E-12 
 
Dziennik Ustaw  – 281 –  Poz. 2311 – 276 – 
Znak E-12 „drogowskaz do punktu widokowego” (rys. 6.3.4.13) stosuje się w celu wskazania 
dojazdu do punktu, z którego istnieje dogodna możliwość obserwacji rejonów o walorach 
krajobrazowych.  
Zasady jego stosowania są takie same jak drogowskaz u E-7 (pkt 6.3.4.2).  
 
6.3.4.8.48) Drogowskaz do szlaku rowerowego 
 
 
 
Rys. 6.3.4.14. Drogowskaz E-12a  
Znak E-12a „drogowskaz do szlaku rowerowego” (rys. 6.3.4.14 i rys. 8.2.7) stosuje się w celu 
wskazania dojazdu do miejsca, w którym rozpoczyna s ię lub przebiega oznakowany szlak 
turystyczny dla rowerów.  
 
 
 
Rys. 6.3.4.15. Drogowskaz E-12a do szlaku turystyki  pieszej 
 
Na znaku E-12a zamiast symbolu roweru może być umie szczony symbol trasy pieszej 
(rys. 6.3.4.15) wskazujący kierunek do rozpoczynają cego się lub przebiegającego w pobliżu 
szlaku turystyki pieszej.  
 
6.3.4.9. Drogowskazy z symbolami znaków kategorii D  
 
W celu wskazania dojazdu do znajdujących się przy d rodze lub w jej pobliżu obiektów 
oznaczonych znakami D-18 i od D-21 do D-34 można sy mbole tych znaków umieszczać na 
białym tle drogowskazów podających informację lokal ną. W przypadku znaku D-18 
umieszcza się jego miniaturę.  
 
 
 
Rys. 6.3.4.16. Drogowskaz z symbolem znaku D-30 
 
                                                 
48) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 rozporządzen ia, o którym mowa w odnośniku 6. 
Dziennik Ustaw  – 282 –  Poz. 2311 – 277 – 
Na rysunku 6.3.4.16 pokazano przykład umieszczenia symbolu znaku D-30 na drogowskazie 
wskazującym kierunek w prawo, a na rysunku 6.3.4.17  – miniatury znaku D-18, na 
drogowskazie wskazującym kierunek na wprost.  
 
 
 
Rys. 6.3.4.17. Drogowskaz ze znakiem D-18  
6.3.4.10. Drogowskaz do obiektu przemysłowego 
 
 
 Rys. 6.3.4.18. Drogowskaz do obiektu przemysłowego 
 
Drogowskaz do obiektu przemysłowego (rys. 6.3.4.18)  stosuje się w celu wskazania 
właściwej drogi dojazdowej na teren dużego obiektu przemysłowego (np. huta, fabryka, 
kopalnia, stocznia) zajmującego rozległy teren.  
Zasady jego stosowania są takie same jak drogowskaz u E-7 (pkt 6.3.4.2).  
 
6.3.5. Tablica kierunkowa 
 
Znak E-13 „tablica kierunkowa” (rys. 6.3.5.1) stosu je się w celu potwierdzenia kierunku 
drogi i podania odległości do miejscowości na niej wymienionych.  
 
 
 
Rys. 6.3.5.1. Znak E-13 
 
Na tablicy E-13 (rys. 6.3.5.1) podaje się:  
– w górnym wierszu – nazwę miejscowości leżącej prz ed miejscowością kierunkową, 
siedziby gminy lub powiatu, lub o znaczeniu turysty cznym lub położonej na 
skrzyżowaniu z drogą krajową lub wojewódzką,  
– w dolnym wierszu – nazwę miejscowości kierunkowej ,  
– wyrażone w kilometrach odległości od wymienionych  miejscowości.  
Dziennik Ustaw  – 283 –  Poz. 2311 – 278 – 
Jeżeli przed miejscowością kierunkową nie ma innej miejscowości, to stosuje się tablicę E-13 
podającą tylko nazwę tej miejscowości.  
Tablice kierunkowe stosuje się poza obszarem zabudo wanym na drogach krajowych, jeżeli 
nie zastosowano tablicy szlaku drogowego (znaki E-1 4 lub E-14a), wojewódzkich i 
powiatowych.  
Tablice E-13 umieszcza się:  
– w odległości 50-100 m za znakiem E-18a,  
– za skrzyżowaniem z drogą krajową, wojewódzką lub powiatową o dużym znaczeniu 
komunikacyjnym,  
– pośrodku odcinka, na którego krańcach są umieszcz one tablice kierunkowe lub tablice 
szlaku drogowego, jeżeli długość tego odcinka przek racza 20 km.  
 
6.3.6. Tablica szlaku drogowego  
 
6.3.6.1. Zasady ogólne 
 
Znak E-14 „tablica szlaku drogowego” (rys. 6.3.6.1)  stosuje się w celu potwierdzenia 
przebiegu drogi krajowej, podania jej numeru (numer ów), głównych miejscowości leżących 
na danym szlaku i odległości do nich.  Dopuszcza się także stosowanie znaków szlaku drogow ego na drogach wojewódzkich o 
dużym znaczeniu komunikacyjnym.  
 
 
 
Rys. 6.3.6.1. Tablica E-14 
 
Dziennik Ustaw  – 284 –  Poz. 2311 – 279 – 
 
 
Rys. 6.3.6.2. Tablica E-14 z nazwami dwóch miejscow ości kierunkowych 
 
Wymiar tablicy E-14 zależy od liczby podawanych inf ormacji oraz wielkości liter i cyfr 
ustalonych dla danego rodzaju drogi.  
Znak E-14a „tablica szlaku drogowego na autostradzi e” (rys. 6.3.6.3) stosuje się w celu 
wskazania miejscowości leżących wzdłuż autostrady.  
 
6.3.6.2. Zasady rozmieszczania informacji na tablic y szlaku drogowego 
 
W górnej części tablicy umieszcza się znak z numere m drogi krajowej oraz znak z numerem 
szlaku międzynarodowego, jeżeli droga ma również ta ki numer. Znak (znaki) z numerem 
drogi umieszcza się centralnie w stosunku do osi pionowej tablicy.  
Zasadniczą treść tablicy E-14 stanowi wykaz głównyc h miejscowości leżących na danym 
szlaku oraz, wyrażone w kilometrach, odległości do nich. Liczba miejscowości powinna być 
tak dobrana, aby liczba wierszy podających ich nazw y nie przekraczała czterech na drogach 
ogólnodostępnych i ekspresowych, a trzech – na auto stradach.  
Jeżeli na tablicy szlaku drogowego miejscowość poda wana jest tylko dlatego, że leży w niej 
skrzyżowanie z inną drogą krajową, po prawej stronie nazwy miejscowości zaleca się umieszczanie numeru krzyżującej się drogi.  
Jeżeli na tablicy szlaku drogowego podawana jest na zwa przejścia granicznego, to po jej 
prawej stronie umieszcza się znak „PL” i znak wyróż niający państwo, do którego prowadzi 
przejście, przyjęty do oznaczania pojazdów uczestni czących w ruchu międzynarodowym.  
 
Dziennik Ustaw  – 285 –  Poz. 2311 – 280 – 
6.3.6.3.49) Nazwy miejscowości na tablicy szlaku drogowego 
 
Dobór nazw miejscowości ustala się po szczegółowej analizie ich znaczenia 
komunikacyjnego i gospodarczego.  
Na tablicach szlaku drogowego podaje się:  
– w wierszu górnym – nazwę najbliższej miejscowości  stanowiącej siedzibę gminy lub 
powiatu, miejscowości o znaczeniu turystycznym, mie jscowości na skrzyżowaniu z 
drogą krajową lub wojewódzką lub nazwę miejscowości kierunkowej,  
– w wierszu dolnym – nazwę przejścia granicznego, j eżeli szlak prowadzi za granicę, lub 
nazwę miasta sąsiedniego państwa na odcinku drogi p rzed przejściem granicznym albo 
nazwę miasta kierunkowego,  
– w wierszach pośrednich – nazwy miast o znaczeniu administracyjnym, turystycznym lub 
komunikacyjnym, w tym nazwę kierunkowego, jeżeli ni e jest podawane w wierszu 
dolnym lub górnym.  
Dopuszcza się umieszczenie na tablicy szlaku drogow ego nazwy miejscowości znajdującej 
się przy innej drodze. Z lewej strony nazwy miejsco wości umieszcza się numer drogi, przy 
której jest położona.  
Na odcinkach dróg o wspólnym przebiegu w górnej czę ści tablicy szlaku drogowego 
umieszcza się informacje o drodze o numerze niższym  — numer drogi i nazwy dwóch 
miejscowości, najbliższej i kierunkowej, a poniżej oddzielone białą linią analogiczne 
informacje o drodze i numerze wyższym. 
W przypadku gdy na tablicy szlaku drogowego jest po dawana nazwa miejscowości 
sąsiedniego państwa, nazwę tę podaje się zgodnie z zasadami określonymi w pkt 6.2 dla 
dużego miasta sąsiedniego państwa.  
 
6.3.6.4. Umieszczanie tablic szlaku drogowego 
 
Tablice szlaku drogowego umieszcza się na drogach k rajowych:  
– przy wylotach z miast siedzib powiatu oraz innych , o ważnym znaczeniu gospodarczym 
lub turystycznym,  
– za skrzyżowaniami (węzłami) z innymi drogami kraj owymi oraz wojewódzkimi o 
dużym znaczeniu komunikacyjnym,  
w następujących miejscach:  
a) około 100 m za wyjazdem z miejscowości,  
                                                 
49) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 2 rozporządzen ia, o którym mowa w odnośniku 46. 
Dziennik Ustaw  – 286 –  Poz. 2311 – 281 – 
b) około 200 m za skrzyżowaniem na drogach ogólnodo stępnych,  
c) 250 m za końcem pasa włączania na drogach ekspre sowych,  
d) 300 m za końcem pasa włączania przy głównej jezd ni autostrady.  
Tablicę szlaku drogowego E-14a umieszczaną na autos tradzie pokazano na rysunku 6.3.6.3.  
 
 
 
Rys. 6.3.6.3. Tablica E-14a  
6.3.7.50) Znaki z numerem drogi 
 
6.3.7.1. Zasady ogólne 
 
Znaki z numerem drogi stosuje się samodzielnie lub umieszcza się na znakach kierunku w 
celu wskazania dróg krajowych lub wojewódzkich. Num erów dróg pozostałych kategorii nie 
umieszcza się na znakach drogowych. 
 
6.3.7.2.51) Znak z numerem drogi krajowej 
 
Znak E-15a „numer drogi krajowej o dopuszczalnym na cisku osi pojazdu do 11,5 t” o tle 
barwy czerwonej z białą ramką tarczy znaku i napisi e barwy białej (rys. 6.3.7.1), znak E-15f 
„numer drogi krajowej o dopuszczalnym nacisku osi p ojazdu do 10 t” o tle barwy czerwonej 
z biało-czarną ramką tarczy znaku i napisie barwy b iałej (rys. 6.3.7.1a), znak E-15g „numer 
drogi krajowej o dopuszczalnym nacisku osi pojazdu do 8 t” o tle barwy czerwonej z czarną 
ramką tarczy znaku i napisie barwy białej, stosuje się w celu wskazania przebiegu drogi 
krajowej oznaczonej numerem wskazanym na znaku lub wjazdu na tę drogę.  
Na drogach oznaczonych tymi znakami dopuszcza się r uch pojazdów o nacisku osi 
pojedynczej nieprzekraczającym 11,5 t (znak E-15a),  10 t (znak E-15f) albo 8 t (znak E-15g) i 
odpowiednio większym nacisku osi wielokrotnej, zgod nie z przepisami określającymi sieć 
dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazd y o określonych parametrach, chyba że 
znak B-19 określa inny dopuszczalny nacisk osi poja zdu.  
                                                 
50) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzen ia, o którym mowa w odnośniku 38.  
51) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. f tiret  pierwsze rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku  7. 
Dziennik Ustaw  – 287 –  Poz. 2311 – 282 – 
 
Rys. 6.3.7.1. Znak E-15a: 
 
 
 a) z numerem jednocyfrowym  
 
 
b) z numerem dwucyfrowym 
 
 
 
Rys. 6.3.7.1a. Znak E-15f 
 
 
 Rys. 6.3.7.1b. Znak E-15g 
 
6.3.7.3.52) Znak z numerem drogi wojewódzkiej 
 
Znaki E-15b „numer drogi wojewódzkiej o dopuszczaln ym nacisku osi pojazdu do 8 t” (rys. 
6.3.7.2), E-15e „numer drogi wojewódzkiej o dopuszc zalnym nacisku osi pojazdu do 10 t” 
(rys. 6.3.7.3), E-15h „numer drogi wojewódzkiej o d opuszczalnym nacisku osi pojazdu do 
11,5 t” (rys. 6.3.7.3a) stosuje się w celu wskazani a przebiegu drogi wojewódzkiej lub wjazdu 
na tę drogę. Na drogach oznaczonych tymi znakami dopuszcza się ruch pojazdów o nacisku 
osi pojedynczej nieprzekraczającym odpowiednio 8 t (E-15b), 10 t (E-15e) i 11,5 t (E-15h). 
                                                 
52) W  b r z m i e n i u  u s t a l o n y m  p r z e z  §  1  p k t  1  l i t .  b  t i r e t  pierwsze rozporządzenia wymienionego jako trzecie 
w odnośniku 43. 
Dziennik Ustaw  – 288 –  Poz. 2311 – 283 – 
 
 
 
Rys. 6.3.7.2. Znak E-15b 
 
 
 
Rys. 6.3.7.3. Znak E-15e 
 
 
 
Rys. 6.3.7.3a. Znak E-15h  
 
6.3.7.4. Znak z numerem autostrady 
 
 
 
Rys. 6.3.7.4. Znak E-15c 
 
Znak E-15c „numer autostrady” (rys. 6.3.7.4) stosuj e się w celu wskazania przebiegu 
autostrady lub wjazdu na nią. Na znakach kierunku w skazujących kierunek do autostrady po 
lewej stronie umieszcza się znak D-9 (rys. 6.3.7.5) . 
Jeżeli istnieje konieczność wskazania dojazdu do au tostrady na drogach od niej oddalonych, 
dopuszcza się stosowanie drogowskazu w kształcie st rzały ze znakiem D-9, numerem 
autostrady i odległością do jej najbliższego węzła (rys. 6.3.7.6). 
 
 
 
Rys. 6.3.7.5. Znak E-15c z miniaturą znaku D-9 
 
 
 
Rys. 6.3.7.6. Drogowskaz w kształcie strzały do aut ostrady  
Dziennik Ustaw  – 289 –  Poz. 2311 – 284 – 
6.3.7.5. Znak z numerem drogi ekspresowej 
 
Znak E-15d „numer drogi ekspresowej” (rys. 6.3.7.7)  stosuje się w celu wskazania przebiegu 
drogi ekspresowej lub wjazdu na nią. Na znakach kie runku wskazujących kierunek do drogi 
ekspresowej, po lewej stronie znaku E-15d umieszcza  się znak D-7 (rys. 6.3.7.8). 
 
 
 
Rys. 6.3.7.7. Znak E-15d 
 
 
 
Rys. 6.3.7.8. Znak E-15d z miniaturą znaku D-7 
 
6.3.7.6. Znak szlaku drogowego z numerem drogi międ zynarodowej 
 
 
 
Rys. 6.3.7.9. Znak E-16 
 
Znak E-16 „numer szlaku międzynarodowego” (rys. 6.3 .7.9) stosuje się w celu 
poinformowania kierujących pojazdami, że droga krajowa jest także drogą międzynarodową. 
Znaki E-16 stosuje się na wszystkich drogach między narodowych. Numery oznaczające te 
drogi powinny występować zawsze jako uzupełnienie n umerów dróg krajowych bądź na 
samodzielnych znakach umieszczanych pod znakiem szl aku drogi krajowej (rys. 6.3.7.10), 
bądź jako numery (miniatury) stosowane na innych zn akach kierunku, jak pokazano na 
rysunkach: 6.3.1.2, 6.3.1.4, 6.3.2.3 lit. a, 6.3.2. 8 lit. b, 6.3.2.10, 6.3.6.2 i 6.3.6.3. 
 
 
 
Rys. 6.3.7.10. Znak E-16 jako uzupełnienie znaku E- 15a 
Dziennik Ustaw  – 290 –  Poz. 2311 – 285 – 
Znaki E-16 umieszcza się na tablicach przeddrogowskazowych i drogowskazach 
tablicowych:  
– na początku i końcu drogi oznaczonej numerem drog i międzynarodowej,  
– przed i za skrzyżowaniem, na którym droga krajowa  będącą drogą międzynarodową 
krzyżuje się z inną drogą krajową.  
 
6.3.7.7. Stosowanie znaków z numerem drogi 
 
Znaki z numerami dróg stosuje się na znakach kierun ku na skrzyżowaniach dróg krajowych i 
wojewódzkich pomiędzy sobą. Zaleca się ich stosowan ie także na skrzyżowaniach z innymi 
drogami. Znaki te jako samodzielne należy stosować możliwie często, gdyż w istotny sposób 
ułatwiają kierującym orientację, potwierdzając obra ny kierunek jazdy, szczególnie w 
miejscach, w których mogą powstać wątpliwości co do  przebiegu drogi. 
 
6.3.7.8.53) Umieszczanie znaków z numerem drogi 
 
Numery dróg umieszcza się: 
a) samodzielnie, w odległości do 50 m: 
– za skrzyżowaniem, bez względu na rodzaj obszaru, dla potwierdzenia kierunku, a 
szczególnie jeżeli szlak zmienia kierunek na skrzyż owaniu oraz w przypadkach, 
gdy układ skrzyżowania może stwarzać wątpliwości co  do przebiegu szlaku, 
– przed skrzyżowaniami w obszarze zabudowanym, jeże li zmiana przebiegu szlaku 
nie jest sygnalizowana tablicami przeddrogowskazowy mi oraz drogowskazami 
tablicowymi, 
b) na tablicach przeddrogowskazowych, drogowskazach  tablicowych i drogowskazach w 
kształcie strzały do miejscowości wskazujących nume r drogi oraz na tablicach szlaku 
drogowego – jako jeden z elementów treści tych tabl ic. 
Wysokość znaków E-15a, E-15b, E-15c, E-15d, E-15e, E-15f, E-15g i E-15h stosowanych 
samodzielnie wynosi 300 mm. Wymiary znaków stosowan ych samodzielnie są określone w 
tabeli 9.5.3. (oznaczone gwiazdką). Jeżeli istnieje potrzeba wskazania przebiegu drogi na skrzyżowaniu, to obok numeru drogi 
umieszcza się strzałkę kierunkową. Przykłady odmian znaków ze strzałkami kierunkowymi 
przedstawiono na rys. od 6.3.7.11 do 6.3.7.13. 
                                                 
53) W  b r z m i e n i u  u s t a l o n y m  p r z e z  §  1  p k t  1  l i t .  b  t i r e t  drugie rozporządzenia wymienionego jako trzecie 
w odnośniku 43. 
Dziennik Ustaw  – 291 –  Poz. 2311 – 286 – 
Rys. 6.3.7.11. Znak E-15a z numerem drogi krajowej ze strzałką kierunkową:  
 
 
 
a) skierowaną w lewo 
 
 
 
b) skierowaną skośnie w lewo 
 
 
 
Rys. 6.3.7.12. Znak E-15e ze strzałką kierunkową sk ierowaną w prawo 
 
 
 Rys. 6.3.7.13. Znak E-15b z numerem drogi wojewódzk iej ze strzałką kierunkową skierowaną na wprost 
 
6.3.7.9.54) Tabliczka T-34 
 
 
 
Rys. 6.3.7.14. Tabliczka T-34 
 
Tabliczka T-34 wskazująca pobór opłaty elektronicznej za przejazd drogą publiczną posiada 
tło barwy pomarańczowej z białą ramką tarczy tablic zki i symbol urządzenia instalowanego w 
pojeździe samochodowym na potrzeby systemu poboru o płat barwy czarnej. Lico tabliczki 
powinno być wykonane z folii odblaskowej typu 2. 
Tabliczkę T-34 (rys. 6.3.7.14) umieszcza się na dro gach krajowych objętych systemem 
elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numere m autostrady E-15c, drogi ekspresowej 
E-15d lub innej drogi krajowej E-15a albo E-15f alb o E-15g, występującym samodzielnie. 
                                                 
54) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. f tiret  trzecie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 292 –  Poz. 2311 – 287 – 
6.3.8. Miejscowość 
 
Znak E-17a „miejscowość” (rys. 6.3.8.1) stosowany j est w celu wskazania kierującym, że 
wjeżdżają do określonej znakiem miejscowości.  
Znak E-17a ma wysokość 530 mm, a długość podstawy z ależy od długości nazwy 
miejscowości i powinna wynosić co najmniej 1000 mm.   
Znak E-17a umieszcza się przed pierwszymi zabudowan iami miejscowości.  
 
 
 
Rys. 6.3.8.1. Znak E-17a 
 
Jeżeli pierwsze zabudowania lub skrzyżowanie znajdują się w pobliżu granicy 
administracyjnej miejscowości, znak E-17a należy um ieścić na tej granicy. W przypadku 
miejscowości, której zabudowania są znacznie oddalo ne od granicy administracyjnej 
miejscowości, znak E-17a umieszcza się w odległości  50–100 m przed pierwszymi 
zabudowaniami.  
Jeżeli granica pomiędzy miejscowościami przechodzi wzdłuż drogi, to znak wskazujący 
miejscowość położoną po lewej stronie drogi umieszc za się po lewej stronie drogi.  
Jeżeli granica miejscowości pokrywa się z granicą obszaru zabudowanego i znak E-17a 
umieszcza się razem ze znakiem D-42, wówczas znak D -42 umieszcza się pod znakiem E-
17a.  
 
6.3.9. Koniec miejscowości 
 
 
 
Rys. 6.3.9.1. Znak E-18a 
 
Dziennik Ustaw  – 293 –  Poz. 2311 – 288 – 
Znak E-18a „koniec miejscowości” (rys. 6.3.9.1) sto suje się w celu wskazania wyjazdu z 
miejscowości. Znak E-18a umieszcza się w tym samym przekroju drogi co znak E-17a.  
Na jezdniach dwukierunkowych dopuszcza się umieszcz anie znaku E-18a po lewej stronie 
drogi na odwrocie tablicy E-17a.  
W przypadku gdy obszary zabudowy dwóch miejscowości  położone przy jezdni 
jednokierunkowej łączą się ze sobą, znak E-17a umie szcza się nad znakiem E-18a.  
 
6.3.10. Obwodnica 
 
Znak E-19a „obwodnica” (rys. 6.3.10.1) stosuje się w celu wskazania kierunku do obwodnicy 
miasta.  
Znaki umieszcza się na drogach doprowadzających ruc h do obwodnicy klasy GP, G  
lub Z.  
 
 
 
Rys. 6.3.10.1. Znak E-19a 
 
6.3.11. Tablica węzła drogowego na autostradzie 
 
 
 Rys. 6.3.11.1. Znak E-20 
 
„Tablica węzła drogowego na autostradzie” E-20 (rys . 6.3.11.1) stosowana jest w celu 
uprzedzenia kierujących pojazdami o zbliżaniu się d o wyjazdu z autostrady. W górnej części 
tablicy należy podać numer wyjazdu z autostrady, w dolnej części – odległość do tego 
wyjazdu. Tablicę umieszcza się w odległości 3000 m przed początkiem pasa wyłączania.  
 
 
 Rys. 6.3.11.2. Znak E-20 z symbolem i nazwą węzła 
Dziennik Ustaw  – 294 –  Poz. 2311 – 289 – 
Dopuszcza się zamiast numeru wyjazdu umieszczanie na znaku E-20 symbolu i nazwy węzła 
(rys. 6.3.11.2.).  
Znak E-20 z nazwą węzła można stosować także na dro gach ekspresowych, wówczas tło 
znaku ma barwę zieloną.  
 
6.3.12. Dzielnica lub osiedle 
 
 
 
Rys. 6.3.12.1. Tablica E-21 
 
Znak E-21 „dzielnica (osiedle)” (rys. 6.3.12.1) sto sowany jest, w razie potrzeby, w miastach 
w celu lepszej orientacji kierujących pojazdami.  
 
6.3.13. Znaki samochodowych szlaków turystycznych 
 
Do oznakowania samochodowych szlaków turystycznych oraz obiektów turystycznych 
występujących na danym terenie stosuje się znaki:  
– E-22a „samochodowy szlak turystyczny”,  
– E-22b „obiekt na samochodowym szlaku turystycznym”,  
– E-22c „informacja o obiektach turystycznych”.  
Projekty znaków samochodowych szlaków turystycznych  opiniuje kapituła właściwej 
organizacji turystycznej.  
 
6.3.13.1. Samochodowy szlak turystyczny 
 
 
 
Rys. 6.3.13.1. Znak E-22a 
 
Znak E-22a „samochodowy szlak turystyczny” (rys. 6. 3.13.1) stosuje się w celu wskazania 
początku samochodowego szlaku turystycznego oraz je go kontynuacji na skrzyżowaniach. Na 
znaku umieszcza się nazwę szlaku, jego symbol oraz strzałkę wskazującą kierunek szlaku.  
Znaki umieszcza się na początku samochodowego szlak u turystycznego oraz na 
skrzyżowaniach dla wskazania kierunku szlaku.  
 
Dziennik Ustaw  – 295 –  Poz. 2311 – 290 – 
6.3.13.2. Obiekt na samochodowym szlaku turystyczny m 
 
 
 
Rys. 6.3.13.2. Znak E-22b 
 
Znak E-22b „obiekt na samochodowym szlaku turystycz nym” (rys. 6.3.13.2) stosuje się w 
celu wskazania kierunku do obiektu położonego przy samochodowym szlaku turystycznym. 
Na znaku umieszcza się symbol obiektu turystycznego , jego nazwę, symbol szlaku 
turystycznego oraz strzałkę wskazująca kierunek do obiektu. Stosownie do rodzaju obiektu 
turystycznego na znaku E-22b umieszcza się jeden z symboli określonych w pkt 6.3.4.  
Znak umieszcza się w odległości do 50 m przed skrzy żowaniem, na którym następuje zjazd 
do obiektu. Jeżeli trasa dojazdowa do obiektu zmien ia kierunek, znaki umieszcza się 
dodatkowo na tych skrzyżowaniach, na których kierun ek dojazdu ulega zmianie.  
 
 
 
Rys. 6.3.13.3. Znak E-22b wskazujący szczególną atr akcję turystyczną 
 
Znak E-22b wg rys. 6.3.13.3 stosuje się w celu wska zania szczególnej atrakcji turystycznej 
znajdującej się na szlaku. Na znaku umieszcza się s ylwetkę wskazywanego obiektu 
turystycznego – zamku, pałacu itp. Znak może być um ieszczony na początku szlaku 
turystycznego.  
 
6.3.13.3. Informacja o obiektach turystycznych 
 
 
 
Rys. 6.3.13.4. Znak E-22c 
 
Dziennik Ustaw  – 296 –  Poz. 2311 – 291 – 
Znak E-22c „informacja o obiektach turystycznych” ( rys. 6.3.13.3) stosuje się w celu 
wskazania obszaru (miasta), na którym znajduje się szereg godnych uwagi obiektów 
turystycznych. Na znaku umieszcza się nazwę obszaru  (miasta), na którym występują atrakcje 
turystyczne oraz ich symbole.  
Znaki umieszcza się przy drogach wjazdowych do obsz aru.  
 
6.4. Oznakowanie drogowskazowe poza miastami  
 
6.4.1. Zasady ogólne 
 
Oznakowanie drogowskazowe skrzyżowań poza miastami spełnia istotną rolę informacyjną 
dla uczestników ruchu, umożliwiając szybką orientac ję co do przebiegu drogi, a tym samym 
podnosi sprawność ruchu oraz optymalizuje długość i czas podróży. Funkcje poszczególnych 
znaków kierunku podane zostały w punktach 6.1. i 6. 3, w których określono dane dotyczące 
między innymi drogowskazów oraz różnice w zakresie stosowania ich na drogach mających 
różne funkcje.  Znaki kierunku należy umieszczać zgodnie z zasadami  określonymi w punktach 6.1 i 6.3 oraz 
w tabeli 6.1 do użycia pomocniczego.  
 
6.4.2. Stosowanie znaków kierunku na skrzyżowaniach  poza miastami 
 
6.4.2.1. Oznakowanie jezdni głównej autostrady w ob rębie węzła 
 
Do oznakowania jezdni głównej autostrady w obrębie węzła stosuje się następujące znaki 
oraz urządzenia bezpieczeństwa ruchu (rys. 6.4.2.1) :  
– E-20 umieszczany 3000 m przed początkiem pasa wył ączania; jeżeli ze względu na 
niewielkie odcinki międzywęzłowe odległość umieszczania znaku nie może być 
zachowana, umieszcza się go w odległości 50–100 m z a tablicą szlaku drogowego 
poprzedniego węzła; znaku można nie stosować, jeżel i odległość jego umieszczenia od 
początku pasa wyłączania byłaby mniejsza niż 2000 m ,  
– E-1a I umieszczany w odległości 1500 m przed pocz ątkiem pasa wyłączania,  
– E-1a II umieszczany w odległości 500 m przed pocz ątkiem pasa wyłączania,  
– F-14a, F-14b, F-14c „tablice wskaźnikowe na autostradzie” umieszczane w odległości 
300, 200 i 100 m przed początkiem pasa wyłączania,  
– E-2d – jako zasada lub E-2c umieszczane w tym mie jscu wyjazdu, w którym szerokość 
pasa wyłączania wynosi 1,0 m,  
Dziennik Ustaw  – 297 –  Poz. 2311 – 292 – 
– U-4 umieszczana za wyjazdem na wysepce oddzielają cej jezdnię główną od łącznicy w 
miejscu, w którym wysepka ma szerokość co najmniej 1,6 m,  
– E-5 lub E-6 umieszczane za wyjazdem na wysepce, g dy do jednego miasta prowadzi 
kilka wyjazdów,  
– A-6d „wlot drogi jednokierunkowej z prawej strony ” umieszczany przed każdym 
wjazdem na autostradę w odległości 150–300 m. Jeżeli odległość ta jest mniejsza od 150 
m – pod znakiem umieszcza się tabliczkę T-1,  
– E-14a umieszczany za wjazdem na autostradę w odle głości 300 m od końca pasa 
włączania.  
Na autostradach o trzech lub więcej pasach ruchu dopuszcza się, zwłaszcza przy blisko położonych węzłach, zastosowanie zamiast tablic prz eddrogowskazowych dodatkowego 
drogowskazu E-2c w odległości 1000 m przed początkiem pasa wyłączania.  
 
6.4.2.2. Oznakowanie jezdni głównej drogi ekspresow ej w obrębie węzła 
 
Do oznakowania jezdni głównej drogi ekspresowej w o brębie węzła stosuje się następujące 
znaki i urządzenia bezpieczeństwa ruchu (rys. 6.4.2 .2):  
– E-1 lub E-1b umieszczane w odległości 500 m przed  początkiem pasa wyłączania,  
– E-2a (E-2e) lub E-2b (E-2f) umieszczane w miejscu ,  w  k t ó r y m  p a s  w y ł ą c z a n i a  m a  
szerokość 1 m,  
– U-4 umieszczana za wyjazdem na wysepce oddzielają cej jezdnię główną od łącznicy w 
miejscu, w którym wysepka ma szerokość co najmniej 1,6 m,  
– E-5 lub E-6 umieszczane za wyjazdem na wysepce, g dy do jednego miasta prowadzi 
kilka wyjazdów,  
– A-6d umieszczany przed każdym wjazdem na drogę ek spresową w odległości 150–300 
m. Jeżeli odległość ta jest mniejsza od 150 m, pod znakiem umieszcza się tabliczkę T-1,  
– E-14 umieszczany za wjazdem na drogę ekspresową w  odległości 250 m od końca pasa 
włączania.  
 
6.4.2.3. Skrzyżowania dróg ogólnodostępnych 
 
Do oznakowania skrzyżowań dróg ogólnodostępnych pom iędzy sobą należy stosować znaki 
kierunku E, zgodnie z zasadami podanymi w tabeli 6. 1.  
Przykłady oznakowania tych skrzyżowań przedstawiono  na rysunkach od 6.4.2.3 do 6.4.2.14.  
Dziennik Ustaw  – 298 –  Poz. 2311 – 293 – 
 
Dziennik Ustaw  – 299 –  Poz. 2311 – 294 – 
 
Rys. 6.4.2.1. Oznakowanie jezdni głównej autostrady  w obrębie węzła 
Dziennik Ustaw  – 300 –  Poz. 2311 – 295 – 
 
 
Rys. 6.4.2.2. Oznakowanie jezdni głównej drogi eksp resowej w obrębie węzła 
Dziennik Ustaw  – 301 –  Poz. 2311 – 296 – 
 
 
 
Rys. 6.4.2.3. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania dróg krajowych  
 
Dziennik Ustaw  – 302 –  Poz. 2311 – 297 – 
 
 
 
Rys. 6.4.2.4. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowan ia drogi krajowej z drogą wojewódzką o dużym     
      znaczeniu komunikacyjnym  
 
 
Dziennik Ustaw  – 303 –  Poz. 2311 – 298 – 
 
 
Rys. 6.4.2.5. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania dróg wojewódzkich o dużym znaczeniu       
      komunikacyjnym  
  
Dziennik Ustaw  – 304 –  Poz. 2311 – 299 – 
 
 
Rys. 6.4.2.6. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania drogi krajowej z drogą wojewódzką o małym    
      znaczeniu komunikacyjnym  
  
Dziennik Ustaw  – 305 –  Poz. 2311 
– 300 – 
 
 
Rys. 6.4.2.7. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania drogi krajowej z drogą powiatową o dużym     
      znaczeniu ko munikacyjnym  
  
Dziennik Ustaw  – 306 –  Poz. 2311 – 301 – 
 
Rys. 6.4.2.8. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania dróg wojewódzkich o małym znaczeniu       
      komunikacyjnym  
 
 
Rys. 6.4.2.9. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania drogi krajowej z drogą powiatową o małym     
      znaczeniu komunikacyjnym lub  z drogą gminną  
Dziennik Ustaw  – 307 –  Poz. 2311 – 302 – 
 
 
 
Rys. 6.4.2.10. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania drogi powiatowej o dużym znaczeniu       
      komunikacyjnym z inną drogą powiatową  
  
 
 
Rys. 6.4.2.11. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania drogi powiatowej o dużym znaczeniu       
      komunikacyjnym z drogą gminną  
 
 
Dziennik Ustaw  – 308 –  Poz. 2311 – 303 – 
 
 
Rys. 6.4.2.12. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania typu innego niż  „T” dróg powiatowych o małym  
      znaczeni u komunikacyjnym lub dróg gminnych  
 
 
 
 Rys. 6.4.2.13. Oznakowanie znakami kierunku skrzyżowania typu „T” dróg powiatowych o małym znaczeniu  
        komunikacyjnym lub dróg gminnych  
 
Dziennik Ustaw  – 309 –  Poz. 2311 – 304 – 
6.5. Oznakowanie drogowskazowe w miastach  
 
6.5.1. Zasady ogólne 
 
Oznakowanie drogowskazowe w miastach pełni bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu 
systemu komunikacyjnego, przepustowości dróg oraz b ezpiecznym korzystaniu z dróg przez 
uczestników ruchu. Zespół zastosowanych w tym celu znaków kierunku powinien być tak 
dobrany, aby kierowca nieznający miasta mógł przeje chać przez nie, korzystając tylko z 
ustawionych znaków i podanych na nich informacji. P rzy ustalaniu treści znaków kierunku 
należy stosować następujący tryb postępowania:  
a) ustalenie sieci dróg układu podstawowego,  
b) określenie połączeń pomiędzy poszczególnymi miej scowościami (kierunkami),  
c) określenie obiektów charakterystycznych wymagają cych zastosowania informacji 
lokalnej,  
d) ustalenie dróg dojazdowych do obiektów charakter ystycznych,  
e) po nałożeniu i powiązaniu ze sobą wszystkich połączeń na sieć dróg, sprawdzenie 
prawidłowości tych połączeń,  
f) wybranie informacji do zastosowania na znakach k ierunku na poszczególnych 
skrzyżowaniach dróg (nazwy miejscowości, numery dró g, informacja lokalna).  
Obowiązywać powinna przy tym taka sama zasada dobor u  d r ó g  i  t r e ś c i ,  a b y  z  k a ż d e j  
miejscowości (kierunku) do każdej innej miejscowośc i ruch był prowadzony tylko jedną 
trasą.  
Wyjątek stanowić może prowadzenie do tej samej miej scowości innej drogi, którą 
wyznaczono objazd dla niektórych rodzajów pojazdów,  np. tranzyt TIR, samochody 
ciężarowe o określonej masie itp.  
Oznakowanie drogowskazowe stosuje się na podstawowy m układzie komunikacyjnym (rys. 
6.5.1.1), który tworzą drogi krajowe (z wyłączeniem autostrad) i wojewódzkie, stanowiące:  – drogi przelotowe i docelowe,  
– obwodnice,  
– drogi wyjazdowe.  
 
Dziennik Ustaw  – 310 –  Poz. 2311 – 305 – 
 
 
Rys. 6.5.1.1. Schemat podstawowego układu komunikac yjnego miasta 
 
6.5.2. Charakterystyczne modele sieci drogowej w mi astach 
 
6.5.2.1. Miasto z jedną drogą przelotową 
 
Wzdłuż drogi przelotowej stosuje się:  
– znaki oznaczające wjazd i wyjazd do miejscowości,   
– tablice kierunkowe lub tablice szlaku drogowego u mieszczane za wyjazdem z 
miejscowości,  
– drogowskazy zawierające informację o centrum lub w miarę potrzeby inną informację 
lokalną,  
– znaki z numerem drogi.  
 
Rys. 6.5.2.1. Tablica z napisem „Tranzyt”:  
 
 
 
a) z numerami dróg 
 
Dziennik Ustaw  – 311 –  Poz. 2311 – 306 – 
 
 
b) ze strzałką kierunkową 
 
 
 
c) bez numeru drogi i strzałki kierunkowej  
6.5.2.2. Miasto z dwoma drogami przelotowymi 
 
Wzdłuż dróg przelotowych stosuje się znaki kierunku  i miejscowości według zasad podanych 
w punkcie 6.5.2.1.  
Na skrzyżowaniu dróg przelotowych między sobą stosu je się tablice przeddrogowskazowe, 
drogowskazy tablicowe i znaki, według zasad podanyc h w punkcie 6.5.3.1.  
Stosowanie informacji o centrum i innej informacji lokalnej uzależnione jest od potrzeb i 
warunków miejscowych.  
 
6.5.2.3. Miasto z kilkoma drogami przelotowymi i do celowymi 
 
Oznakowanie drogowskazowe wzdłuż dróg przelotowych i kierunkowych stosuje się według 
zasad określonych w punkcie 6.5.2.1, a na skrzyżowa niach tych dróg – w punkcie 6.5.3.1.  
Jeżeli liczba dróg mających wspólny przebieg w obsz arze miasta jest większa niż dwa, to 
zamiast wymieniania nazw wszystkich miejscowości na  tablicach przeddrogowskazowych  
i drogowskazach umieszcza się napis „Tranzyt” i num ery poszczególnych dróg (rys. 6.5.2.1 
lit. a). Dopuszcza się umieszczanie w ciągu tej dro gi odmian tablicy z napisem „Tranzyt”,  
a mianowicie:  
– tablicy ze strzałką kierunkową (rys. 6.5.2.1 lit.  b) przed skrzyżowaniem,  
– tablicy tylko z napisem „Tranzyt” (rys. 6.5.2.1 lit. c) za skrzyżowaniem.  Stosowanie informacji o centrum i innej informacji lokalnej uzależnione jest od potrzeb  
i warunków miejscowych.  
 
6.5.2.4. Miasto z obwodnicą śródmiejską 
 
Oznakowanie drogowskazowe wzdłuż dróg przelotowych i kierunkowych oraz na 
skrzyżowaniach tych dróg między sobą stosuje się we dług zasad określonych w punkcie 
6.5.2.3.  
Dziennik Ustaw  – 312 –  Poz. 2311 – 307 – 
Wzdłuż obwodnicy podaje się informację lokalną o do jeździe do centrum, na każdym 
skrzyżowaniu wprowadzającym ruch do obszaru położon ego wewnątrz niej.  
Informacja o centrum powinna być także podawana wzd łuż poszczególnych dróg 
przelotowych i kierunkowych, na których stosuje się  oznakowanie drogowskazowe, 
począwszy od pierwszych skrzyżowań za granicą obsza ru zabudowanego.  
Na tablicach przeddrogowskazowych i drogowskazach z lokalizowanych na skrzyżowaniu 
drogi przelotowej lub docelowej (również z obwodnic ą) nazwy miejscowości, do których 
prowadzony jest ruch, podaje się w taki sposób, aby  kierować jadących na najkrótszą drogę 
prowadzącą od tego skrzyżowania do danej miejscowoś ci.  
W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się możliwość  wskazania na skrzyżowaniu:  
– alternatywnych dróg prowadzących do tej samej mie jscowości lub 
– dłuższej drogi (trasy),  
jeżeli uzasadniają to niekorzystne parametry techni czne lub warunki ruchu na najkrótszej 
drodze prowadzącej do danej miejscowości.  
Jeżeli odległości te są zbliżone, wówczas o wyborze  kierunku decyduje krótszy czas 
przejazdu wynikający z parametrów drogi i warunków ruchu.  
Na skrzyżowaniach wzdłuż obwodnicy stosuje się napi s „Tranzyt” i numery dróg 
prowadzących danym odcinkiem obwodnicy (pkt 6.5.2.3 ), a na kierunkach wyjazdowych z 
obwodnicy, nazwę miejscowości kierunkowej z numerem drogi.  
Za skrzyżowaniami obwodnicy z drogami wylotowymi mo żna nie stosować znaków szlaku 
drogowego. Zamiast nich można powtórzyć napis „Tran zyt”. Informację lokalną stosuje się w 
zależności od potrzeb i warunków miejscowych według  zasad określonych w punkcie 6.5.4.  
Na drogach innych niż przelotowe lub docelowe, dopr owadzających ruch do obwodnicy, 
stosuje się znaki E-19a „obwodnica”.  
 
6.5.3. Stosowanie znaków kierunku na skrzyżowaniach  w miastach 
 
6.5.3.1. Skrzyżowania dróg układu podstawowego międ zy sobą 
 
Do oznakowania drogowskazowego dróg układu podstawo wego stosuje się:  
– tablice przeddrogowskazowe, jeżeli są przewidziane dla danego skrzyżowania (pkt 
6.3.1.3),  
– drogowskazy tablicowe (można ich nie stosować na skrzyżowaniach o ruchu okrężnym),  
– znaki z numerem drogi – za skrzyżowaniami.  
Dziennik Ustaw  – 313 –  Poz. 2311 – 308 – 
Na skrzyżowaniach z ruchem okrężnym, zamiast tablic  przeddrogowskazowych, można 
stosować drogowskazy tablicowe umieszczane nad jezd nią. Przykłady zastosowania znaków 
kierunku na skrzyżowaniach dróg układu podstawowego  między sobą pokazano na rysunkach 
6.5.3.1 i 6.5.3.2.  
 
6.5.3.2. Skrzyżowania dróg układu podstawowego z in nymi drogami o dużym znaczeniu 
   komunikacyjnym 
 
W miastach podzielonych na dzielnice znaczna część ulic nawet mających duże znaczenie 
komunikacyjne nie wchodzi w skład dróg układu podstawowego, na których stosuje się 
oznakowanie drogowskazowe podające nazwy miejscowoś ci. Są to ulice stanowiące 
połączenia międzydzielnicowe i wewnątrzdzielnicowe lub dojazdy do obiektów 
charakterystycznych w danym mieście.  
Na skrzyżowaniach dróg układu podstawowego z tymi d rogami stosuje się:  
a) na drogach układu podstawowego znaki z numerem d rogi (przed i za skrzyżowaniem) 
lub z napisem „Tranzyt”; dopuszcza się stosowanie d rogowskazów zawierających 
informację o dojeździe do centrum lub inną informac ję lokalną,  
b) na drogach o dużym znaczeniu komunikacyjnym:  
– tablice przeddrogowskazowe, jeżeli są przewidziane dla danego skrzyżowania 
(pkt 6.3.1.3),  
– drogowskazy tablicowe lub drogowskazy w kształcie  strzały do miejscowości, 
wskazujące numer drogi.  
Przykład oznakowania drogowskazowego na skrzyżowani u drogi przelotowej z inną drogą o 
dużym znaczeniu komunikacyjnym dla miasta pokazano na rysunku 6.5.3.3.  
Jeżeli droga przecinająca drogę układu podstawowego  (lub dochodząca do niej) prowadzi 
ruch do centrum lub obiektów charakterystycznych, o  których należy poinformować 
kierujących, to na drodze stanowiącej układ podstaw owy umieszcza się przed skrzyżowaniem 
drogowskazy tablicowe lub w kształcie strzały zawie rające informację lokalną (rys. 6.5.3.4). 
Jeżeli droga układu podstawowego zmienia swój kieru nek na skrzyżowaniu, to na wszystkich 
drogach przed skrzyżowaniem stosuje się drogowskazy  tablicowe (rys. 6.5.3.5).  
Na skrzyżowaniach typu „T” lub „Y” dopuszcza się st osowanie drogowskazów w kształcie 
strzały (rys. 6.5.3.6).  
Jeżeli wzdłuż drogi układu podstawowego prowadzonyc h jest kilka kierunków, wówczas na 
tej drodze przed skrzyżowaniem stosuje się tablice ze znakami szlaków drogowych z 
Dziennik Ustaw  – 314 –  Poz. 2311 – 309 – 
numerami wszystkich kierunków prowadzących tą drogą . Jeżeli liczba kierunków jest 
większa od dwóch, wówczas zamiast znaków szlaków dr ogowych z numerami dróg na 
tablicy umieszcza się napis „Tranzyt” (pkt 6.5.2.3) .  
 
6.5.3.3. Skrzyżowania dróg układu podstawowego z in nymi drogami 
 
Na skrzyżowaniach dróg układu podstawowego z drogam i niemającymi istotnego znaczenia 
komunikacyjnego dla miasta nie stosuje się w zasadz ie informacji drogowskazowej.  
Jeżeli jednak przebieg drogi układu podstawowego mo że u kierującego budzić wątpliwości, 
to na tej drodze za skrzyżowaniem stosuje się znaki  z numerem drogi, a na wszystkich 
wlotach drogowskazy tablicowe (rys. 6.5.3.7).  
Na drodze układu podstawowego dopuszcza się umieszc zanie przed skrzyżowaniem 
drogowskazów w kształcie strzały podających informa cję lokalną lub turystyczną.  
 
6.5.3.4. Skrzyżowania inne niż wymienione w punktac h od 6.5.3.1 do 6.5.3.3.  
 
W miastach podzielonych na dzielnice, w których ukł ad komunikacyjny jest bardzo 
rozbudowany, a tylko część dróg stanowi podstawowy układ komunikacyjny podlegający 
oznakowaniu drogowskazowemu, dopuszcza się stosowan ie oznakowania drogowskazowego 
na skrzyżowaniach innych niż opisane w punktach od 6.5.3.1 do 6.5.3.3.  
Oznakowanie to nie musi stanowić systemu, ale powin no ułatwić kierującym wyjazd z 
obszaru i dojazd do dróg układu podstawowego lub do jazd do obszarów lub obiektów 
charakterystycznych. Na skrzyżowaniach takich dróg stosuje się w zależności od potrzeb i 
warunków lokalnych:  
– tablice przeddrogowskazowe,  
– drogowskazy tablicowe lub w kształcie strzały i u mieszcza na nich:  
a) informację lokalną (pkt od 6.3.2.5 do 6.3.3.6 i 6.3.4.10),  
b) informację turystyczną (pkt od 6.3.4.2 do 6.3.4. 9),  
c) nazwy miejscowości występujące na drogach układu  podstawowego,  
d) informację o obwodnicy, jeżeli ruch doprowadzany  jest do obwodnicy.  
Przykład oznakowania drogi wyjazdowej do obwodnicy pokazano na rysunku 6.5.3.8.  
 
Dziennik Ustaw  – 315 –  Poz. 2311 – 310 – 
 
 
Rys. 6.5.3.1. Oznakowanie skrzyżowania dróg przelot owych 
 
 
Dziennik Ustaw  – 316 –  Poz. 2311 – 311 – 
 
Rys. 6.5.3.2. Oznakowanie skrzyżowania o ruchu okrę żnym dróg przelotowych 
 
 
Rys. 6.5.3.3. Oznakowanie skrzyżowania drogi układu  podstawowego z drogą o dużym znaczeniu        
      komunikacyjnym 
Dziennik Ustaw  – 317 –  Poz. 2311 – 312 – 
 
 
Rys. 6.5.3.4. Sposób podania informacji lokalnej przed skrzyżowaniem na drodze krajowej 
 
 
 
 
Rys. 6.5.3.5. Oznakowanie skrzyżowania, na którym d roga układu podstawowego zmienia kierunek 
Dziennik Ustaw  – 318 –  Poz. 2311 – 313 – 
  
Rys. 6.5.3.6. Zastosowanie drogowskazów w kształcie strzały na skrzyżowaniu typu „T”  
 
 
 
Rys. 6.5.3.7. Oznakowanie skrzyżowania drogi układu podstawowego z inną drogą (lokalną miejską)  
Dziennik Ustaw  – 319 –  Poz. 2311 – 314 – 
 
 
 
 
Rys. 6.5.3.8. Oznakowanie drogi wyjazdowej do obwod nicy 
 
Dziennik Ustaw  – 320 –  Poz. 2311 – 315 – 
6.5.4. Stosowanie informacji lokalnej 
 
Oznakowanie dojazdu do obiektu powinno się rozpoczy nać od skrzyżowania z drogą układu 
podstawowego podlegającą oznakowaniu drogowskazowem u i powinno być kontynuowane 
do miejsca, w którym kierujący nie będzie miał trud ności z trafieniem do wskazanego 
obiektu. 
 
 
 
Rys. 6.5.4.1. Oznakowanie dojazdu do dworca autobus owego wewnątrz obszaru centrum 
 
Drogowskazy zawierające informację lokalną należy umieszczać na skrzyżowaniach, na 
których trasa dojazdu zmienia kierunek lub gdy mają  one skomplikowany układ 
geometryczny.  Jeżeli wybrana trasa dojazdu prowadzi ruch do kilku  obiektów, to informacje na 
drogowskazach rozmieszcza się analogicznie jak nazw y miejscowości.  
Informację o dojeździe do centrum podaje się w mias tach, w których:  
– zbiega się dowolna liczba dróg, a centrum leży poza nimi lub tylko przy niektórych z 
nich,  
Dziennik Ustaw  – 321 –  Poz. 2311 – 316 – 
– kilka dróg zbiega się w centrum, a odległość od g ranicy obszaru zabudowanego do 
centrum wynosi ponad 4 km,  
– podstawowy układ komunikacyjny jest szczególnie s komplikowany i mało czytelny,  
– występuje obwodnica śródmiejska.  
Na granicy centrum lub dzielnicy dopuszcza się stos owanie znaku E-21. Na dalszym odcinku 
drogi nie stosuje się już napisu centrum lub nazwy dzielnicy, a na znakach kierunku można 
jedynie umieszczać inną informację lokalną lub nazw y miejscowości.  
Przykład oznakowania wjazdu do centrum i dojazdu do  dworca autobusowego pokazano na 
rysunku 6.5.4.1.  
Jeżeli istnieje potrzeba wskazania kierującemu doja zdu do centrum lub dzielnicy danego 
miasta, na skrzyżowaniu znajdującym się poza tym mi astem, to stosuje się napis podający 
nazwę miasta i napis Centrum lub nazwę dzielnicy (r ys. 6.5.4.2).  
 
 
 
Rys. 6.5.4.2. Drogowskaz umieszczony poza miastem, wskazujący dojazd do dzielnicy miasta 
 
7. Znaki uzupełniające  
 
7.1. Zasady ogólne  
 
7.1.1. Funkcje znaków 
 
Znaki uzupełniające stosuje się w celu podania ucze stnikom ruchu dodatkowych informacji 
ułatwiających orientację w terenie (znaki od F-1 do F-4), uprzedzających o zakazach lub 
niebezpieczeństwach występujących za skrzyżowaniem (znaki F-5 i F-6) lub sposobu 
poruszania się po drodze (znaki od F-7 do F-14). Ni ektóre z nich stanowią uzupełnienie 
innych znaków przekazujących podstawowe ustalenia d otyczące organizacji ruchu i nie są 
stosowane jako znaki samodzielne, np. F-5, F-7.  
Dziennik Ustaw  – 322 –  Poz. 2311 – 317 – 
7.2. Opisy szczegółowe  
 
7.2.1. Przejścia graniczne 
 
 
 
Rys. 7.2.1.1. Znak F-1 
 
Znak F-1 „przejście graniczne” (rys. 7.2.1.1) stosu je się w celu poinformowania uczestników 
ruchu o przejściu granicznym otwartym dla ruchu.  
Jako nazwę przejścia granicznego podaje się oficjal nie używaną nazwę tego przejścia.  
Znak F-1 umieszcza się przed dojazdem do miejsca, w  którym rozpoczyna się teren, na 
którym znajdują się urządzenia i budynki służące do  obsługi osób korzystających z przejścia.  
 
7.2.2. Przekraczanie granicy zabronione 
 
Znak F-2 „przekraczanie granicy zabronione” (rys. 7 .2.2.1) stosuje się w celu 
poinformowania uczestników ruchu o tym, że droga pr zecinająca granicę państwa jest 
zamknięta dla ruchu.  
Znak F-2 umieszcza się w pobliżu zapory granicznej;  jest on w zasadzie uzupełnieniem 
zapory granicznej zamkniętej na stałe, opisanej w z ałączniku nr 4 do rozporządzenia.  
 
 
 
Rys. 7.2.2.1. Znak F-2  
Dziennik Ustaw  – 323 –  Poz. 2311 – 318 – 
7.2.2a.55) Granica państwa 
 
  
Rys. 7.2.2a.1. Znak F-2a 
 
Znak F-2a „granica państwa” (rys. 7.2.2a.1) stosuje  się w celu wskazania uczestnikowi ruchu 
miejsca, gdzie drogę przecina granica Rzeczypospoli tej Polskiej na wewnętrznej granicy Unii 
Europejskiej. Znak F-2a umieszcza się w pobliżu mie jsca, w którym drogę przecina granica 
państwa. 
 
7.2.3. Granica obszaru administracyjnego 
 
Znak F-3 „granica obszaru administracyjnego” (rys. 7.2.3.1) stosuje się na drogach twardych 
w celu oznakowania granic obszarów administracyjnyc h województw, powiatów i gmin.  
 
 
 Rys. 7.2.3.1. Znak F-3 
 
Znak F-3 (rys. 7.2.3.1) stosuje się na granicy woje wództwa.  
 
                                                 
55) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. g tiret pierwsze rozpo rządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 324 –  Poz. 2311 – 319 – 
 
 
Rys. 7.2.3.2. Znak F-3a 
 
Znak F-3a (rys. 7.2.3.2) stosuje się na granicy pow iatu.  
 
 
 Rys. 7.2.3.3. Znak F-3b 
 
Znak F-3b (rys. 7.2.3.3) stosuje się na granicy gmi ny. Jeżeli granicę powiatu lub 
województwa stanowi jednostka administracyjna mając a prawa miejskie, na znaku F-3 
umieszcza się tylko nazwę województwa i powiatu, a na znaku F-3a tylko nazwę powiatu.  
Dla miast na prawach powiatu stosuje się znak F-3c (rys. 7.2.3.4). Znaku F-3b nie stosuje się 
dla jednostek administracyjnych posiadających prawa  miejskie.  
 
 
 
Rys. 7.2.3.4. Znak F-3c  
 
7.2.4. Nazwa rzeki 
 
 
 Rys. 7.2.4.1. Znak F-4 
 
Znak F-4 „nazwa rzeki” (rys. 7.2.4.1) umieszcza się  przed mostami o długości co najmniej 30 
m, przebiegającymi nad rzekami.  
Dopuszcza się oznakowanie innych cieków wodnych, np . ze względu na zainteresowanie 
turystyczne.  
 
Dziennik Ustaw  – 325 –  Poz. 2311 – 320 – 
7.2.5. Uprzedzenie o zakazie obowiązującym w oddale niu od skrzyżowania 
 
 
 
Rys. 7.2.5.1. Znak F-5 
 
 
Znak F-5 „uprzedzenie o zakazie” (rys. 7.2.5.1) sto suje się w celu poinformowania 
uczestników ruchu, że wjazd wszystkich lub niektóry ch pojazdów jest zabroniony po 
przejechaniu odcinka drogi o długości określonej na  znaku.  
Znak zakazu znajdujący się na znaku F-5 powinien od powiadać rzeczywistemu znakowi, o 
którym uprzedza.  
W dolnym prawym rogu znaku F-5 należy podać odległo ść do miejsca, od którego 
obowiązuje zakaz. Odległość należy podać dla odcink ów o długości poniżej 1 km w metrach 
z dokładnością do 50 m, a dla pozostałych odcinków w kilometrach z dokładnością do 0,1 
km.  
Znak F-5 umieszcza się bezpośrednio za skrzyżowanie m w miejscu dobrze widocznym dla 
dojeżdżających do skrzyżowania.  Znak F-5 może być umieszczony pod warunkiem, że pojazdy pokazane na znaku zakazu mają 
możliwość zawrócenia przed miejscem, w którym ich w jazd jest zamknięty.  
Dopuszcza się zastosowanie znaku F-5 jako uprzedzaj ącego o nakazie używania łańcuchów 
przeciwpoślizgowych.  
 
7.2.6. Uprzedzenie o zakazie lub niebezpieczeństwie  występującym za skrzyżowaniem 
 
 
 
Rys. 7.2.6.1. Znak F-6 
Dziennik Ustaw  – 326 –  Poz. 2311 – 321 – 
Znak F-6 „znak uprzedzający umieszczany przed skrzy żowaniem” (rys. 7.2.6.1) stosuje się w 
celu poinformowania uczestników ruchu, że wjazd wsz ystkich lub niektórych pojazdów jest 
zabroniony począwszy od skrzyżowania.  
Na znaku F-6 należy przedstawić schematyczny układ skrzyżowania, umieszczając 
odpowiedni znak zakazu na strzałce symbolizującej d rogę, na której zakaz obowiązuje. 
Zasady umieszczania znaku zakazu na znaku F-6 są ta kie same, jak określono dla znaku F-5 
(pkt 7.2.5).  
Znak F-6 umieszcza się w takiej odległości przed sk rzyżowaniem, jaką określono dla znaków 
ostrzegawczych w punkcie 2.1.2.  Jeżeli przed skrzyżowaniem znajduje się tablica prz eddrogowskazowa, to na niej umieszcza 
się odpowiedni znak zakazu, nie stosując znaku F-6.   
W razie potrzeby uprzedzenia o niebezpieczeństwie w ystępującym bezpośrednio za 
skrzyżowaniem stosuje się znak F-6a (rys. 7.2.6.2),  umieszczając na tarczy znaku odpowiedni 
znak ostrzegawczy, np. A-9, A-22, w sposób analogic zny jak znak zakazu.  
 
 
 
Rys. 7.2.6.2. Znak F-6a 
 
Dopuszcza się zastosowanie znaku F-6 jako uprzedzaj ącego o nakazie używania łańcuchów 
przeciwpoślizgowych lub jako uprzedzającego o znaku  informacyjnym, z którego wynika 
zakaz wjazdu określonych rodzajów pojazdów, np. zna ku D-7.  
 
7.2.7. Wskazanie sposobu jazdy w związku z zakazem skręcania w lewo 
 
 
 
Rys. 7.2.7.1. Znak F-7 wskazujący możliwość dojazdu  do drogi poprzez skręcanie w prawo na najbliższym    
      s k r z y ż o w a n i u  
Dziennik Ustaw  – 327 –  Poz. 2311 – 322 – 
Znak F-7 „sposób jazdy w związku z zakazem skręcani a w lewo” stosuje się w celu 
wskazania kierującym pojazdami sposobu jazdy w zwią zku z zakazem skręcania w lewo, 
wyrażonym znakiem B-21. Znaki F-7 pokazują schematy cznie najłatwiejszy zalecany sposób 
wjazdu na drogę po lewej stronie z pominięciem skrę cania w lewo na skrzyżowaniu ze 
znakiem B-21.  
 
 
 
Rys. 7.2.7.2. Znak F-7 wskazujący możliwość skręcan ia w lewo na następnym skrzyżowaniu 
 
Przykładowe odmiany znaku F-7 pokazane na rys. 7.2. 7.1 i 7.2.7.2 stosuje się wtedy, gdy 
przez skrzyżowanie ze znakiem B-21 należy przejecha ć na wprost i następnie skorzystać z 
zalecanej trasy objazdu po prawej lub lewej stronie . Znak F-7 umieszcza się pod znakiem B-
21.  
Przykładowe odmiany znaku F-7 pokazane na rys. 7.2. 7.3 i 7.2.7.4 stosuje się wtedy, gdy 
zalecana trasa objazdu rozpoczyna się przed skrzyżowaniem ze znakiem B-21. Znaki te umieszcza się samodzielnie przed skrzyżowaniem, na którym rozpoczyna się trasa objazdu.  
Przy wyborze trasy objazdu należy w pierwszej kolej ności stosować te warianty, które 
pokazują znaki na rys. 7.2.7.1 i 7.2.7.2. Organizac ję ruchu przedstawioną na znakach 
pokazanych na rys. 7.2.7.3 i 7.2.7.4 można stosować  wtedy, gdy, ze względu na układ ulic lub 
ich stan, organizacja odpowiadająca znakom pokazany m na rys. 7.2.7.1 i 7.2.7.2 nie jest 
możliwa lub jest utrudniona. Należy zwracać uwagę na to, aby zastosowanie znaków według rys. 7.2.7.3 i 7.2.7.4 nie spowodowało dużych utrudnień w ruchu na skrzyżowaniu. Zaleca się 
je stosować, jeżeli na wlocie istnieją wydzielone p asy ruchu dla pojazdów skręcających w 
lewo.  
Przykłady zastosowania znaku F-7 w związku z zakaze m skręcania w lewo pokazano w 
punkcie 3.2.22 na rysunkach od 3.2.22.4 do 3.2.22.7 .  
W razie konieczności wskazania sposobu jazdy w zwią zku z zakazem skrętu w prawo stosuje 
się, w zależności od trasy objazdu, znaki F-7 będąc e lustrzanym odbiciem znaków według 
rys. 7.2.7.1 do 7.2.7.4.  
Dziennik Ustaw  – 328 –  Poz. 2311 – 323 – 
Przykłady zastosowania znaku F-7 w związku z zakaze m skręcania w prawo pokazano w 
punkcie 3.2.23 na rysunkach od 3.2.23.2 do 3.2.23.3 . 
 
 
 
Rys. 7.2.7.3. Znak F-7 stosowany w związku z zakaze m skręcania w lewo na następnym skrzyżowaniu      
      wskazujący trasę objazdu w prawo 
 
 
 
Rys. 7.2.7.4. Znak F-7 stosowany w związku z zakaze m skręcania w lewo na następnym skrzyżowaniu      
      wskazujący trasę objazdu w lewo 
 
 
7.2.8. Wskazanie objazdu 
 
Znak F-8 „objazd w związku z zamknięciem drogi” (ry s. 7.2.8.1) stosuje się w celu 
wskazania trasy objazdu sąsiednimi drogami; umieszc za się go przed odcinkiem drogi 
zamkniętej dla ruchu, w odległości od 20 m do 100 m od początku objazdu (miejsca, w 
którym jadący opuszcza dotychczasową drogę).  
Dopuszcza się różne odmiany znaku F-8. Projektuje s ię je indywidualnie w dostosowaniu do 
potrzeb wynikających z warunków lokalnych, a zwłasz cza długości objazdu i jego przebiegu. 
Na rysunku 7.2.8.1 podano ogólne zasady projektowan ia odmian znaku F-8.  
Odcinki dróg, po których odbywa się objazd, oznacza  się pełną linią szeroką, a odcinki 
zamknięte dla ruchu przelotowego – dwiema liniami c ienkimi.  
Znaki F-8 stosuje się również, gdy zamknięcie drogi dotyczy tylko określonego rodzaju 
pojazdów. Wtedy zamiast znaku B-1 umieszcza się zna k zakazu określający rodzaj pojazdu 
lub parametry pojazdów, których znak dotyczy.  
 
Dziennik Ustaw  – 329 –  Poz. 2311 – 324 – 
 
 
Rys. 7.2.8.1. Znak F-8  
 
7.2.9. Prowadzenie objazdu 
 
 
 
Rys. 7.2.9.1. Znak F-9 
 
Znak F-9 „znak prowadzący na drodze objazdowej” (ry s. 7.2.9.1) stosuje się w związku z 
zamknięciem drogi dla ruchu i zorganizowaniem trasy  objazdu sąsiednimi drogami. Znak ten 
występuje w wielu odmianach, które powinny być dost osowane do przebiegu drogi 
objazdowej na skrzyżowaniu.  
 
7.2.10. Kierunki na pasach ruchu 
 
 
 
Rys. 7.2.10.1. Znak F-10 
 
Znak F-10 „kierunki na pasach ruchu” (rys. 7.2.10.1 ) stosuje się w celu wskazania na wlocie 
skrzyżowania obowiązujących kierunków jazdy przez s krzyżowanie z określonych pasów 
ruchu. Znak F-10 należy stosować, gdy organizacja r uchu na wlocie na skrzyżowanie jest 
odmienna od ustalonej ogólnymi przepisami lub gdy u czestnicy ruchu mogą mieć 
wątpliwości co do obowiązującej organizacji ruchu, np. ze względu na dużą liczbę pasów 
ruchu.  
Dziennik Ustaw  – 330 –  Poz. 2311 – 325 – 
Kierunki na pasach ruchu na wlocie na skrzyżowanie powinny wynikać ze szczegółowej 
analizy uwzględniającej przede wszystkim natężenie ruchu na poszczególnych kierunkach, 
szerokość jezdni i występowania wypadków na skrzyżo waniu.  
Strzałki umieszczone na znaku powinny odpowiadać pr zyjętej organizacji ruchu i być w pełni 
zgodne z odpowiadającymi im strzałkami kierunkowymi  umieszczonymi na jezdni.  
Znak F-10 może mieć wiele odmian uwzględniających r zeczywistą liczbę pasów ruchu i 
ustalone na nich kierunki.  
Na rysunku 7.2.10.2 pokazano przykład znaku dla wlo tu o czterech pasach ruchu.  
 
 
 
Rys. 7.2.10.2. Odmiana znaku F-10 dla czterech pasó w ruchu 
 
Znak F-10 należy umieszczać w odległości do 50 m od  miejsca wskazanej oznakowaniem 
poziomym organizacji ruchu.  
Jeżeli liczba pasów ruchu na wlocie wyznaczonych dl a tego samego kierunku jest większa niż 
trzy, to znak F-10 należy powtarzać po lewej stronie na pasie dzielącym jezdnie, a w razie 
jego braku, zastosować oznakowanie opisane w punkcie 7.2.11.  
 
7.2.11. Kierunki na pasie ruchu 
 
 
 
Rys. 7.2.11.1. Znak F-11 
 
Znak F-11 „kierunki na pasie ruchu” (rys. 7.2.11.1)  umieszcza się nad jezdnią w celu 
wskazania obowiązujących kierunków jazdy przez skrz yżowanie z określonych pasów ruchu. 
Znak F-11 występuje w odmianach stosownie do kierun ku ruchu.  
Znaki F-11, zamiast znaku F-10, zaleca się stosować  w przypadku, gdy jezdnia na wlocie na 
skrzyżowanie posiada minimum cztery pasy ruchu.  
Dopuszcza się stosowanie znaków F-11 również w inny ch przypadkach, np. gdy duże 
natężenie ruchu może powodować trudności w odczytan iu znaku F-10. Jeżeli uzasadniają to 
warunki lokalne, na tym samym wlocie mogą być zasto sowane jednocześnie znaki F-10 i F-
11.  
Dziennik Ustaw  – 331 –  Poz. 2311 – 326 – 
Znaki F-11 umieszcza się nad każdym pasem ruchu w m iejscu, w którym zaczyna 
obowiązywać ustalona organizacja ruchu.  
Pozostałe zasady stosowania znaku F-11 są takie sam e jak dla znaku F-10.  
Przykłady odmian znaku F-11 pokazano na rysunku 7.2 .11.2.  
 
 
 
Rys. 7.2.11.2. Odmiany znaku F-11 
 
7.2.12. Wskazanie przejazdu tranzytowego przed skrz yżowaniem 
 
 
 
Rys. 7.2.12.1. Znak F-12 
 
Znak F-12 „znak wskazujący przejazd tranzytowy umie szczany przed skrzyżowaniem” 
(rys. 7.2.12.1) stosuje się w celu wskazania kieruj ącym określonym rodzajem pojazdów 
zalecanej drogi tranzytowej (odcinka drogi objazdow ej).  
Na znaku umieszcza się symbol (symbole) pojazdu, dla którego wyznaczono drogę 
objazdową, taki jak na tabliczkach od T-23a do T-23 g.  
Dziennik Ustaw  – 332 –  Poz. 2311 – 327 – 
Symbol pojazdu powinien być umieszczony w taki spos ób, aby przednia część pojazdu była 
skierowana w tę stronę, w którą następuje objazd. D la kierunku na wprost symbol powinien 
być skierowany w lewo.  
Jeżeli znak F-12 jest stosowany dla wskazania przej azdu tranzytowego:  
– pojazdów z materiałami wybuchowymi lub łatwo zapa lnymi,  
– pojazdów z materiałami niebezpiecznymi oznakowany ch tablicami ostrzegawczymi 
barwy pomarańczowej,  
– pojazdów z materiałami mogącymi skazić wodę,  
to nad strzałką wskazującą kierunek jazdy, na biały m tle umieszcza się symbol pojazdu o 
barwach stosowanych na tabliczkach T-23h – T-23j.  
Jeżeli znak F-12 jest stosowany dla wskazania przej azdu tranzytowego pojazdów, których 
szerokość, wysokość, długość, rzeczywista masa całk owita lub nacisk osi wymaga 
skierowania na wskazaną trasę przejazdu, to na biał ym symbolu zgodnym z symbolem 
stosowanym na znaku B-5 umieszcza się symbol odpowi adający symbolowi stosowanemu na 
znakach od B-15 do B-19.  
Na znaku F-12 dopuszcza się umieszczenie napisu, np . „TIR”.  
Znak F-12 umieszcza się przed każdym skrzyżowaniem na trasie tranzytowej, na którym 
kierujący mogą mieć wątpliwości co do kierunku prze jazdu tranzytowego. Odległość 
umieszczania znaku F-12 od skrzyżowania powinna być  taka jak odległość umieszczania 
znaków ostrzegawczych.  W przypadku umieszczania na drodze tablic przeddrog owskazowych, znak F-12 powinien 
być umieszczony w odpowiedniej odległości przed nią , aby kierujący mieli możliwość 
odczytania obu informacji. Zaleca się, aby znak F-12 był uzupełniony znakiem F-13 
umieszczonym na skrzyżowaniu.  
Jeżeli objazd tranzytowy jest tylko przejazdem zale canym, to znaki F-12 powinny być 
stosowane samodzielnie. Natomiast, gdy jest to prze jazd obowiązujący, znaki F-12 należy 
stosować jako uzupełnienie odpowiednich znaków zaka zu (od B-5 do B-8) i ewentualnie 
odpowiednich znaków uprzedzających o zakazie (F-5 i F-6).  
 
7.2.13. Wskazanie przejazdu tranzytowego na skrzyżowaniu 
 
Rys. 7.2.13.1. Znak F-13 
Dziennik Ustaw  – 333 –  Poz. 2311 – 328 – 
 
Znak F-13 „przejazd tranzytowy” (rys. 7.2.13.1) sto suje się w celu wskazania kierującym 
zalecanej drogi tranzytowej (odcinka trasy dojazdow ej) i umieszcza się na skrzyżowaniu.  
Znak F-13 należy stosować jako uzupełnienie znaku F -12.  
 
 
 
Rys. 7.2.13.2. Znak F-13 wskazujący przejazd tranzy towy do miejscowości 
 
Znak F-13 można umieszczać nad znakiem E-3. W razie  potrzeby podania kierunku 
przejazdu tranzytowego do określonej miejscowości, należy stosować odmianę znaku F-13 
pokazaną na rysunku 7.2.13.2.  
 
 
7.2.14. Tablice wskaźnikowe na autostradzie 
 
„Tablice wskaźnikowe na autostradzie ...” F-14a (ry s. 7.2.14.1), F-14b (rys. 7.2.14.2) i F-14c 
(rys. 7.2.14.3) stosuje się tylko na autostradzie w  celu poinformowania kierujących o 
zbliżaniu się do początku pasa wyłączania (wyjazdu z autostrady). Tablice wskaźnikowe na 
autostradzie umieszcza się w odległościach na nich podanych, licząc je do początku pasa 
wyłączania.  
Jeżeli warunki lokalne, np. blisko siebie położone wyjazdy na węźle drogowym, 
uniemożliwiają zastosowanie wszystkich tablic wskaźnikowych, to stosuje się tylko dwie lub 
jedną tablicę.  
 
 
 
Rys. 7.2.14.1. Znak F-14a 
Dziennik Ustaw  – 334 –  Poz. 2311 – 329 – 
 
 
 
Rys. 7.2.14.2. Znak F-14b 
 
 
 
Rys. 7.2.14.3. Znak F-14c  
7.2.15. Niesymetryczny podział jezdni dla przeciwny ch kierunków ruchu 
 
Znak F-15 „niesymetryczny podział jezdni dla przeci wnych kierunków ruchu” wskazuje 
nietypową organizację ruchu na ustalonych odcinkach  dróg, między innymi w związku z 
prowadzonymi objazdami spowodowanymi zamknięciem dr óg. Liczba pasów 
przeznaczonych do ruchu w poszczególnych kierunkach , wskazanych strzałkami na znakach, 
powinna być ustalona na podstawie szczegółowej analizy warunków ruchu.  
Linie oddzielające pasy ruchu na znakach powinny by ć zgodne z zastosowanymi na jezdni.  
Znaki F-15 umieszcza się w miejscu, w którym rozpoc zyna się pokazana na znaku 
organizacja ruchu; jeżeli jest ona kontynuowana za skrzyżowaniem, znak powtarza się 
bezpośrednio za tym skrzyżowaniem.  
Na odcinku pomiędzy skrzyżowaniami znak powtarza się, jeżeli długość odcinka jest większa 
niż 500 m.  
 
Rys. 7.2.15.1. Znak F-15:  
 
 
 
a) dla jezdni trzypasowej 
 
Dziennik Ustaw  – 335 –  Poz. 2311 – 330 – 
 
 
b) dla jezdni trzypasowej dla przeciwnego kierunku ruchu 
 
Znak F-15 (rys. 7.2.15.1 lit. a) stosuje się w celu  oznakowania jednojezdniowej drogi 
trzypasowej, na której pasy prawy i środkowy są prz eznaczone do jazdy w jednym kierunku, 
a pas lewy – w kierunku przeciwnym. Jeżeli przekrój  taki rozpoczyna się na odcinku między 
skrzyżowaniami i poprzedzony jest odcinkiem o dwóch  pasach ruchu, na początku zmiany 
przekroju stosuje się znak D-13b „początek pasa ruc hu na jezdni dwukierunkowej”, a znak F-
15 według rys. 7.2.15.1 lit. a stosuje się wzdłuż o dcinka w odległościach co 300–500 m.  
Dla kierunku przeciwnego umieszczać należy odmianę znaku F-15 według rys. 7.2.15.1 lit. b. 
Odmianę znaku F-15 (rys. 7.2.15.2) wskazującą kieru nki ruchu na jezdni dwukierunkowej 
dwupasowej stosuje się na odcinkach dróg dwujezdnio wych, na których zamknięta jest jedna 
jezdnia, a po drugiej jezdni odbywa się ruch w obu kierunkach.  
Znak umieszcza się na początku odcinka dwukierunkow ego i powtarza się co 300–500 m. 
Znak stosuje się dla obu kierunków ruchu.  
 
 
 
Rys. 7.2.15.2. Znak F-15 dla jezdni dwupasowej dwuk ierunkowej 
 
7.2.16. Koniec pasa ruchu na jezdni dwukierunkowej 
 
 
 
Rys. 7.2.16.1. Znak F-16 
 
Znak F-16 „koniec pasa ruchu na jezdni dwukierunkow ej” (rys. 7.2.16.1) i jego odmiany 
polegające na zwiększeniu liczby pasów ruchu na zna ku stosuje się w celu oznakowania 
końca wewnętrznego pasa ruchu drogi jednojezdniowej  o trzech lub więcej pasach ruchu.  
Dziennik Ustaw  – 336 –  Poz. 2311 – 331 – 
Znak F-16 i jego odmiany stosuje się na drogach o d opuszczalnej prędkości do 60 km/h. Na 
drogach o dopuszczalnej większej prędkości stosuje się odmiany znaku D-14.  
 
7.2.17. Koniec pasa ruchu na jezdni jednokierunkowe j 
 
 
 
Rys. 7.2.17.1. Znak F-17  
Znak F-17 „koniec pasa ruchu na jezdni jednokierunk owej” (rys. 7.2.17.1) i jego odmiany 
polegające na dostosowaniu liczby pasów ruchu na zn aku do rzeczywistej liczby tych pasów 
stosuje się na drogach o co najmniej trzech pasach ruchu w tym samym kierunku, w celu 
wskazania, że wewnętrzny pas (pasy) ruchu kończy si ę przed skrzyżowaniem.  
Na znaku, w środkowej części pasa ruchu, który nie jest kontynuowany, umieszcza się 
symbol znaku D-4. Znak stosuje się w przypadku zamk nięcia pasa ruchu z powodu czynności 
lub robót prowadzonych na zamkniętym pasie ruchu. Z nak umieszcza się w odległości od 
końca pasa ruchu:  
– od 150 do 300 m na drogach o dopuszczalnej prędko ści powyżej 60 km/h,  
– od 50 do 100 m na pozostałych drogach.  Dla wskazania końca skrajnego pasa ruchu na drodze o trzech lub więcej pasach ruchu, o 
dopuszczalnej prędkości do 60 km/h, stosuje się odm ianę znaku F-17 zgodnie z rys. 7.2.17.2.  
 
 
 
Rys. 7.2.17.2. Znak F-17 wskazujący koniec lewego pasa ruchu na jezdni jednokierunkowej trzypasowej 
 
7.2.18.56) Przeciwny kierunek ruchu dla określonych pojazdów 
 
 
 
Rys. 7.2.18.1. Znak F-18 
                                                 
56) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. g tiret  drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7 . 
Dziennik Ustaw  – 337 –  Poz. 2311 – 332 – 
Znak F-18 „przeciwny kierunek ruchu dla określonych  pojazdów” (rys. 7.2.18.1) i jego 
odmiany wskazujące rodzaj pojazdu stosuje się w cel u oznakowania drogi jednojezdniowej, 
na której pas lewy jest przeznaczony dla karetek pogotowia ratunkowego, pojazdów straży 
pożarnej, pojazdów komunikacji publicznej lub rower ów, poruszających się w kierunku 
przeciwnym.  
 
 
 
Rys. 7.2.18.2. Znak F-18a 
 
Znak F-18a (rys. 7.2.18.2) dla wskazania pasa ruchu  przeznaczonego dla pojazdów straży 
pożarnej, a F-18b (rys. 7.2.18.3) dla wskazania pasa ruchu przeznaczonego dla autobusów 
komunikacji publicznej.  
 
 
 
Rys. 7.2.18.3. Znak F-18b 
 
Zasady stosowania innych znaków pionowych przy taki ej organizacji ruchu przedstawione 
zostały w punkcie 3.2.2.  
 
 
7.2.19.57) Pas ruchu dla określonych pojazdów 
 
 
 
Rys. 7.2.19.1. Znak F-19 
 
Znak F-19 „pas ruchu dla określonych pojazdów” (rys. 7.2.19.1) stosuje się na jezdni 
jednokierunkowej w celu wskazania pasa ruchu wyznac zonego dla pojazdów 
                                                 
57) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. g tiret  trzecie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 338 –  Poz. 2311 – 333 – 
przedstawionych na znaku. Jeżeli na jezdni został w yznaczony pas ruchu dla określonych 
pojazdów, na znaku umieszcza się symbol tego pojazd u taki, jak na znaku C-13 lub 
tabliczkach od T-23a do T-23g oraz T-16 lub T-16a, zgodnie z konstrukcją określoną w pkt 9, 
lub wyrażenie BUS lub TAXI. W przypadku wyznaczenia  pasa ruchu dla rowerów w 
kierunku przeciwnym do kierunku wyznaczonego znakie m D-3, na znaku F-19 umieszcza się 
pas (pasy) ruchu z symbolem roweru. Znak F-19 umies zcza się za skrzyżowaniem lub w 
odległości 10–30 m przed początkiem pasów ruchu wsk azanych na znaku, a na odcinku 
pomiędzy skrzyżowaniami znak powtarza się co 300 m.  
 
7.2.20. Część drogi dla określonych pojazdów 
 
Znak F-20 „część drogi (pas ruchu) dla określonych pojazdów” stosuje się w celu wskazania 
drogi lub jej części (pasa ruchu, jezdni) przeznacz onej dla pojazdów, których symbol został 
umieszczony na znaku. Znak F-20 według rys. 7.2.20. 1 wskazuje część drogi przeznaczonej 
dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3, 5 t.  
 
 
 
Rys. 7.2.20.1. Znak F-20 
 
W celu wskazania innych rodzajów pojazdów na znaku umieszcza się symbol (symbole) 
pojazdu taki jak na tabliczkach T-23a do T-23g. Zna ki F-20 stosuje się w celu wskazania 
przeznaczenia pasów ruchu na dojeździe lub w obrębie przejścia granicznego, na jezdniach o 
dwóch lub więcej pasach ruchu w jednym kierunku, je żeli jest to uzasadnione względami 
bezpieczeństwa ruchu, a także w miejscach obsługi p odróżnych (duże parkingi, stacje paliw), 
na których osobno prowadzony jest ruch poszczególny ch rodzajów pojazdów.  
Znak F-20 umieszcza się nad pasem (pasami) ruchu lub jezdnią przeznaczoną dla ruchu 
pojazdów wskazanych na znaku.  
 
Dziennik Ustaw  – 339 –  Poz. 2311 – 334 – 
7.2.21. Ruch skierowany na sąsiednią jezdnię 
 
 
 
Rys. 7.2.21.1. Znak F-21  
Znak F-21 „ruch skierowany na sąsiednią jezdnię” st osowany jest w celu wskazania wjazdu 
na sąsiednią jezdnię w związku z tymczasową organiz acją ruchu. Znak stosuje się w związku 
z prowadzonymi na jezdni czynnościami lub robotami,  a także gdy droga dwujezdniowa 
budowana jest etapami i druga jezdnia nie została na danym odcinku wybudowana lub 
oddana do użytku.  
Znak F-21 według rys. 7.2.21.1 stosuje się w przypa dku, gdy szerokość jezdni, na którą 
skierowany jest ruch, umożliwia prowadzenie ruchu d woma pasami. W zależności od sytuacji 
na drodze stosuje się odmiany znaku pokazane na rys . 7.2.21.2.  
 
Rys. 7.2.21.2. Odmiany znaku F-21:  
 
 
 a) dla jednego pasa ruchu skierowanego na przeciwną  jezdnię  
 
Dziennik Ustaw  – 340 –  Poz. 2311 – 335 – 
 
 
b) dla ruchu skierowanego na sąsiednią jezdnię przy  powrocie na jezdnię prawą  
 
7.2.22. Ograniczenie na pasie ruchu 
 
Znak F-22 „ograniczenie na pasie ruchu” (rys. 7.2.2 2.1) stosuje się dla wskazania pasa ruchu, 
na którym zabroniony jest ruch pojazdów określonych  symbolem znaku zakazu.  
Na znaku F-22 umieszcza się symbol znaku zakazu pojazdów przekraczających określone 
wymiary, np. B-15, B-6. Na znaku można umieszczać d wa znaki zakazu dotyczące pasa 
ruchu, np. B-3a i B-5.  
W przypadku ograniczeń na pasie ruchu połączonych z e zmianą kierunku ruchu lub jeżeli na 
znaku należy wskazać schemat pasów ruchu zgodny z z astosowaną organizacją ruchu, np. jak 
na rys. 7.2.22.2, stosuje się znak F-22a.  
 
 
 
Rys. 7.2.22.1. Znak F-22 
 
Dziennik Ustaw  – 341 –  Poz. 2311 – 336 – 
 
 
Rys. 7.2.22.2. Znak F-22a  
8. Dodatkowe znaki pionowe  
 
8.1. Dodatkowe znaki dla kierujących tramwajami 
 
 
 
Rys. 8.1.1. Znak AT-1 
 
Znak AT-1 „sygnalizacja świetlna” (rys. 8.1.1) ostr zega o zbliżaniu się do miejsca, w którym 
ruch tramwajów jest kierowany za pomocą sygnalizacji świetlnej.  
 
 
 Rys. 8.1.2. Znak AT-2 
 
Znak AT-2 „sygnalizacja świetlna wzbudzana” (rys. 8 .1.2) ostrzega o zbliżaniu się do 
skrzyżowania, na którym tramwaj wzbudza wydzieloną dla siebie fazę.  
 
Dziennik Ustaw  – 342 –  Poz. 2311 – 337 – 
 
 
Rys. 8.1.3. Znak AT-3  
Znak AT-3 „niebezpieczny zjazd” (rys. 8.1.3) ostrze ga o znacznym spadku podłużnym toru 
tramwajowego, o wartości podanej na znaku.  
 
 
 
Rys. 8.1.4. Znak AT-4 
 
Znak AT-4 „stromy podjazd” (rys. 8.1.4) ostrzega o znacznym wzniesieniu toru 
tramwajowego, o wartości podanej na znaku.  
 
 
 
Rys. 8.1.5. Znak AT-5 
 
Znak AT-5 „ruch kolizyjny” (rys. 8.1.5) ostrzega o zbliżaniu się do skrzyżowania z 
sygnalizacją świetlną, na którym skręcający motorni czy, opuszczając skrzyżowanie, jest 
obowiązany ustąpić pierwszeństwa uczestnikom ruchu poruszającym się w kierunku na 
wprost.  
Znaki AT-1–AT-5 umieszczane są po prawej stronie to ru, nad torem przeznaczonym dla 
danego kierunku ruchu albo między torami na słupach  sieci trakcyjnej – w odległości od 50 
do 200 m od miejsca niebezpiecznego.  
 
Dziennik Ustaw  – 343 –  Poz. 2311 – 338 – 
 
 
Rys. 8.1.6. Znak BT-1 
 
Znak BT-1 „ograniczenie prędkości” (rys. 8.1.6) ozn acza zakaz przekraczania prędkości 
określonej na znaku liczbą kilometrów na godzinę pr zez kierującego tramwajem jadącym 
torem, przy którym jest on umieszczony. Zakaz wyraż ony znakiem BT-1 obowiązuje od 
miejsca umieszczenia znaku do najbliższego skrzyżow ania (rozwidlenia) torów lub miejsca 
ustawienia znaku BT-2 „koniec ograniczenia prędkośc i” przedstawionego na rysunku 8.1.7.  
 
 
 
Rys. 8.1.7. Znak BT-2 
 
 
 
Rys. 8.1.8. Znak BT-3 
 
Znak BT-3 „blokada zwrotnicy” (rys. 8.1.8) oznacza zakaz wjazdu kierującemu tramwajem 
pod urządzenie sterujące zwrotnicą, aż poprzedni tr amwaj nie opuści zwrotnicy.  
 
 
 
Rys. 8.1.9. Znak BT-4 
Dziennik Ustaw  – 344 –  Poz. 2311 – 339 – 
Znak BT-4 „stop – zwrotnica eksploatowana jednostro nnie” (rys. 8.1.9) oznacza zakaz 
wjazdu kierującemu tramwajem na zwrotnicę bez zatrz ymania się przed zwrotnicą i 
obowiązek sprawdzenia, czy położenie iglicy jest pr awidłowe.  
Znaki BT-1–BT-4 są umieszczane nad torem lub po pra wej stronie toru przeznaczonego dla 
danego kierunku ruchu.  
 
8.2.58) Dodatkowe znaki szlaków rowerowych 
 
Do oznakowania szlaków rowerowych, których przebieg  został wyznaczony tylko na 
obszarze Rzeczypospolitej Polskiej lub które mają k ontynuację poza jej granicami, stosuje się 
znaki: 
– R-1 „szlak rowerowy lokalny” (rys. 8.2.1), 
– R-1a „początek (koniec) szlaku rowerowego lokalne go” (rys. 8.2.2), 
– R-1b „zmiana kierunku szlaku rowerowego lokalnego ” (rys. 8.2.3), 
– R-3 „tablica szlaku rowerowego lokalnego” (rys. 8 .2.4), 
– R-4 „informacja o szlaku rowerowym” (rys. 8.2.5),  
– R-4a „informacja o rzeczywistym przebiegu szlaku rowerowego” (rys. 8.2.8), 
– R-4b „zmiana kierunku szlaku rowerowego” (rys. 8. 2.9), 
– R-4c „drogowskaz tablicowy szlaku rowerowego” (ry s. 8.2.11), 
– R-4d „drogowskaz szlaku rowerowego w kształcie st rzały podający odległość” (rys. 
8.2.12), 
– R-4e „tablica przeddrogowskazowa szlaku drogowego ” (rys. 8.2.13). 
Na znakach R-1, R-1a i R-1b umieszcza się symbol ro weru oraz odpowiednio prostokąt, koło 
lub strzałkę, oznaczające odpowiednio kontynuację, początek (koniec) lub zmianę kierunku 
szlaku rowerowego. Barwa prostokąta, koła i strzałk i odpowiada oznaczeniu (nazwie) szlaku 
rowerowego. 
Znak R-1 umieszcza się między połączeniami (skrzyżowaniami) dróg lub szlaków w celu 
potwierdzenia szlaku rowerowego. Znak R-1a umieszcz a się na początku i na końcu szlaku. 
Znak R-1b umieszcza się przed skrzyżowaniami, na kt órych szlak zmienia kierunek. 
                                                 
58) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 4 rozporządzen ia, o którym mowa w odnośniku 6. 
Dziennik Ustaw  – 345 –  Poz. 2311 – 340 – 
 
 
 
Rys. 8.2.1. Znak R-1 
 
 
 
Rys. 8.2.2. Znak R-1a  
 
 
Rys. 8.2.3. Znak R-1b 
 
Znak R-3 wskazuje odległość do głównych miejscowośc i położonych przy szlaku 
rowerowym. Na znaku R-3 można podać nazwę organizac ji turystycznej wytyczającej szlak. 
 
 
 
Rys. 8.2.4. Znak R-3 
 
Znak R-4 (rys. 8.2.5) umieszcza się na szlaku rower owym za każdym połączeniem dróg lub 
szlaków rowerowych, w tym za przejazdem dla rowerzy stów, w odległości od 5 m do 25 m 
od połączenia dróg lub szlaków rowerowych oraz nie rzadziej niż co 1 km, chyba że na 
danym odcinku szlaku rowerowego nie ma możliwości k ontynuacji jazdy w innym kierunku. 
 Rys. 8.2.5. Przykłady znaku R-4: 
 
 
 
a)  znak R-4 z numerem szlaku rowerowego 
 

Dziennik Ustaw  – 346 –  Poz. 2311 – 341 – 
 
 
b)  znak R-4 z numerem szlaku rowerowego i jego bar wnym oznaczeniem 
 
 
 
c)  znak R-4 z barwnym oznaczeniem szlaku roweroweg o. 
 
W przypadku utrudnień występujących na szlaku rower owym pod znakiem R-4 może być 
umieszczona tabliczka zawierająca symbole wskazując e na rodzaj utrudnienia, w 
szczególności: nierówną drogę, zwężenie jezdni, nie bezpieczny zjazd, stromy podjazd, wraz z 
napisem podającym rzeczywistą wartość nachylenia zj azdu lub podjazdu z dokładnością do 
1% (rys. 8.2.6). Tabliczkę pod znakiem R-4 informuj ącą o zjeździe lub podjeździe na szlaku 
rowerowym umieszcza się w przypadku, gdy wartość na chylenia jest większa niż 3%. 
Tabliczki zawierającej symbole wskazujące na rodzaj  utrudnienia nie stosuje się, jeżeli na 
danym odcinku drogi, na którym występuje utrudnienie, zostały umieszczone odpowiednie 
znaki ostrzegawcze (np. A-11, A-12, A-22, A-23). 
Tabliczka posiada tło barwy pomarańczowej z czarną ramką tarczy tabliczki i symbolem lub 
napisem barwy czarnej. Tarcza tabliczki powinna mie ć szerokość znaku R-4, a wysokość 
równą 60% jego szerokości. Sposób umieszczenia symb olu lub napisu na tarczy tabliczki 
określa rys. 9.10.13. Lico tabliczki powinno być wy konane z foli odblaskowej tego samego 
typu co folia odblaskowa na licu znaku R-4. 
 
Rys. 8.2.6. Przykład tabliczki umieszczonej pod zna kiem R-4: 
 
 
 
a)  dla szlaku rowerowego ze spadkiem 
 
 
 
b)  dla szlaku rowerowego ze wzniesieniem 
 
Dziennik Ustaw  – 347 –  Poz. 2311 – 342 – 
 
 
c)  dla szlaku rowerowego z jego zwężeniem 
 
 
 d) dla szlaku rowerowego, na którym występują nieró wności. 
 
Znak R-4 można również umieścić na znaku E-12a „dro gowskaz do szlaku rowerowego” 
zamiast symbolu roweru. Przykład połączenia znaku R -4 ze znakiem E-12a przedstawia rys. 
8.2.7. 
 
 
 
Rys. 8.2.7. Przykład połączenia znaku R-4 ze znakie m E-12a 
 
Znak R-4a umieszcza się pod innymi znakami kategori i R w odległości od 5 m do 100 m 
przed połączeniem dróg lub szlaków rowerowych, na k tórym szlak zmienia kierunek. 
 
 
 Rys. 8.2.8. Znak R-4a 
 
Znak R-4b umieszcza się w odległości od 5 m do 15 m przed połączeniem dróg lub szlaków 
rowerowych, na którym szlak zmienia kierunek. Pod z nakiem R-4b może być stosowana 
tabliczka wskazująca rodzaj utrudnienia występujące go na szlaku rowerowym podobnie jak 
pod znakiem R-4 (rys. 8.2.6). 
Jeżeli istnieje potrzeba wskazania odległości do zm iany kierunku szlaku rowerowego, pod 
znakiem R-4b umieszcza się tabliczkę podającą odleg łość do połączenia dróg lub szlaków 
rowerowych, na którym szlak wskazany na znaku R-4b zmienia kierunek. Tabliczka 
wskazująca odległość do zmiany kierunku powinna spe łniać wymagania takie jak dla 
tabliczki wskazującej rodzaj utrudnienia występując ego na szlaku rowerowym. 
 
Dziennik Ustaw  – 348 –  Poz. 2311 – 343 – 
 
 
Rys. 8.2.9. Znak R-4b 
 
Znaki R-4c i R-4d umieszcza się na szlaku rowerowym  przed połączeniami dróg lub szlaków 
rowerowych, na których istnieje potrzeba wskazania kierunku i odległości do określonej 
miejscowości lub miejsca na szlaku albo poza nim. 
 
 
 Rys. 8.2.11. Znak R-4c 
 
 
 
Rys. 8.2.12. Znak R-4d 
 
Znak R-4e umieszcza się na szlaku rowerowym w odleg łości od 100 m do 200 m przed 
połączeniem dróg lub szlaków rowerowych. 
 
 
 Rys. 8.2.13. Znak R-4e 
 
Lica znaków szlaku rowerowego R-1, R-1a, R-1b i R-3  mogą być wykonane z folii typu 1 
niezależnie od kategorii drogi. Lica pozostałych zn aków kategorii R wykonuje się z folii typu 
2. 
Dziennik Ustaw  – 349 –  Poz. 2311 – 344 – 
Znaki kategorii R umieszcza się na szlaku rowerowym  zgodnie z wymaganiami określonymi 
w pkt 1.5.3, z wyjątkiem wysokości ich umieszczenia , która może wynosić od 1 m do 2,5 m 
(do najniższej krawędzi znaku), przy czym w przypad ku ruchu pieszego wysokość ta wynosi 
nie mniej niż 2,2 m. 
Konstrukcję i wymiary znaków kategorii R określa pk t 9.10. 
W przypadku znaków drogowskazowych dla rowerzystów umieszczonych na drogach 
publicznych dopuszcza się wykorzystanie konstrukcji wsporczych istniejących znaków, pod 
warunkiem że nie spowoduje to błędnego odczytywania  istniejących znaków drogowych. Nie 
należy umieszczać tych znaków pod znakami określają cymi pierwszeństwo na skrzyżowaniu 
oraz pod znakami kategorii zakazu i nakazu, z wyjąt kiem znaków C-13 oraz C-13/C-16. 
Znaki R-4, R-4a i R-4b mogą być stosowane na szlaka ch rowerowych w oznakowaniu 
poziomym jako powtórzenie zastosowanych znaków pion owych. Dopuszcza się stosowanie 
znaków R-4, R-4a i R-4b wyłącznie w oznakowaniu poz iomym (bez umieszczania znaków 
pionowych). 
Znaki te powinny być wykonywane w sposób określony w pkt 5.2.10 załącznika nr 2 do 
rozporządzenia. Wymiary znaków R-4, R-4a i R-4b w o znakowaniu poziomym wynoszą 
250% wymiarów określonych na rys. 9.10.7–9.10.9. 
Dopuszcza się, aby wysokość znaku szlaku rowerowego , mierzona wzdłuż osi jezdni, 
wynosiła od 250% do 500% wymiarów określonych na ry s. 9.10.7–9.10.9. 
W przypadku gdy szlak rowerowy biegnie drogą public zną, znaki R-4, R-4a i R-4b w 
oznakowaniu poziomym umieszcza się tak, aby oś syme trii znaku znajdowała się 0,5 m od 
prawej krawędzi jezdni. 
 
8.3. Dodatkowe znaki dla kierujących pojazdami wojs kowymi 
 
8.3.1. Zasady ogólne 
 
Znaki dla kierujących pojazdami wojskowymi stosuje się na stałe lub doraźnie na drogach, na 
których ze względu na częste wykorzystywanie przez pojazdy wojskowe istnieje konieczność 
wskazania klasy obiektów mostowych występujących na  drodze lub wymiarów pojazdów 
wojskowych, które mogą przejechać przez obiekty mos towe lub tunele znajdujące się na 
drodze. Rozróżnia się następujące rodzaje znaków dl a kierujących pojazdami wojskowymi:  
– znaki wskazujące klasę obciążenia mostu – w kszta łcie koła,  
– znaki wskazujące wymiary skrajni obiektu – w kształcie prostokąta.  
Dziennik Ustaw  – 350 –  Poz. 2311 – 345 – 
 
8.3.2. Znaki wskazujące klasę obciążenia mostu 
 
Znaki wskazujące klasę obciążenia mostu mają kształ t koła o wymiarach 400 mm dla znaków 
wskazujących klasę obciążenia mostu o ruchu jednoki erunkowym i 600 mm dla znaków 
wskazujących klasę obciążenia mostu o ruchu dwukier unkowym.  
Znaki wskazujące klasę obciążenia mostu umieszcza s ię na początku trasy wykorzystywanej 
przez pojazdy wojskowe oraz powtarza przed obiektam i mostowymi leżącymi na trasie. 
Znaki te umieszcza się w odległości do 100 m przed przyczółkiem.  
Dla oznakowania danej trasy należy zastosować znaki  wskazujące klasę dla zlokalizowania 
na trasie mostu o najniższej nośności.  
Dla wskazania klasy obciążenia mostu stosuje się na stępujące znaki:  
– W-1 „klasa obciążenia mostu o ruchu jednokierunko wym” (rys. 8.3.1),  
– W-2 „klasa obciążenia mostu o ruchu dwukierunkowy m” (rys. 8.3.2),  
– W-3 „klasa obciążenia mostu o ruchu jednokierunko wym dla pojazdów kołowych  
i gąsienicowych” (rys. 8.3.3),  
– W-4 „klasa obciążenia mostu o ruchu dwukierunkowy m dla pojazdów kołowych” 
(rys. 8.3.4),  
– W-5 „klasa obciążenia mostu o ruchu dwukierunkowy m dla pojazdów gąsienicowych” 
(rys. 8.3.5).  
 
 
 
Rys. 8.3.1. Znak W-1 
 
 
 
Rys. 8.3.2. Znak W-2 
 
Dziennik Ustaw  – 351 –  Poz. 2311 – 346 – 
 
 
Rys. 8.3.3. Znak W-3  
 
 
Rys. 8.3.4. Znak W-4 
 
 
 Rys. 8.3.5. Znak W-5 
 
Znaki W-4 i W-5 mogą być stosowane łącznie.  
Jeżeli znaki W-1, W-2, W-3 lub W-4 wskazujące dla p ojazdów kołowych klasę obciążenia 
mostu:  – 24 lub większą zastosowano na drodze, na której d opuszcza się ruch pojazdów, których 
nacisk osi pojedynczej wynosi 80 kN, to pod znakiem  wskazującym klasę obciążenia 
mostu umieszcza się znak B-19 „zakaz wjazdu pojazdó w o nacisku osi większym niż 8 
t”,  
– 40 lub większą zastosowano na drodze, na której d opuszcza się ruch pojazdów, których 
nacisk osi pojedynczej wynosi 100 kN, to pod znakie m wskazującym klasę obciążenia 
mostu umieszcza się znak B-19 „zakaz wjazdu pojazdó w o nacisku osi większym niż 10 
t”.  
 
Dziennik Ustaw  – 352 –  Poz. 2311 – 347 – 
8.3.3. Znaki wskazujące wymiary skrajni obiektu 
  
Rys. 8.3.6. Znak W-6 
Znak W-6 „szerokość mostu lub środka przeprawowego”  (rys. 8.3.6) wskazujący wymiary 
skrajni obiektu stosuje się, jeżeli minimalna szero kość użytkowa jezdni między krawężnikami 
jest mniejsza niż wynikająca z klasy obiektu mostow ego.  
Dla mostów o ruchu jednokierunkowym, w zależności o d klasy, minimalna szerokość jezdni 
powinna wynosić:  
– dla klas 4 – 12      2,75 m,  
– dla klas 13 – 30     3,35 m,  
– dla klas 31 – 60     4,00 m,  – dla klas 61 i wyższych  4,50 m.  
Dla mostów o ruchu dwukierunkowym, w zależności od klasy, minimalna szerokość jezdni 
powinna wynosić:  
– dla klas 4 – 30      5,50 m,  
– dla klas 31 – 60     7,30 m,  – dla klas 61 – 100    8,20 m.  
Znak W-7 „wysokość skrajni pionowej na moście lub w  tunelu” (rys. 8.3.7) stosuje się, jeżeli 
wymiar skrajni pionowej na moście lub w tunelu jest mniejszy niż 4,5 m.  
 
 
Rys. 8.3.7. Znak W-7 
Dziennik Ustaw  – 353 –  Poz. 2311 – 348 – 
Znaków W-6 i W-7 nie stosuje się, jeżeli na obiekci e zastosowano odpowiednie znaki B-15  
i B-16.  
 
9. Konstrukcje znaków drogowych pionowych  
 
9.1. Znaki ostrzegawcze 
 
 
 
Rys. 9.1.1. Konstrukcja znaku A-1 (dla A-2 odbicie lustrzane)  
  
 
 
Rys. 9.1.2. Konstrukcja znaku A-3 (dla A-4 odbicie lustrzane)  
  
Dziennik Ustaw  – 354 –  Poz. 2311 – 349 – 
 
 
Rys. 9.1.3. Konstrukcja znaku A-5  
 
 
 
 Rys. 9.1.4. Konstrukcja znaku A-6a 
  
Dziennik Ustaw  – 355 –  Poz. 2311 – 350 – 
 
 
Rys. 9.1.5. Konstrukcja znaku A-6b (dla A-6c odbici e lustrzane) 
 
 
 
 Rys. 9.1.6. Konstrukcja znaku A-6d (dla A-6e odbici e lustrzane)  
  
Dziennik Ustaw  – 356 –  Poz. 2311 – 351 – 
 
 
Rys. 9.1.7. Konstrukcja znaku A-7 
 
 
 
 Rys. 9.1.8. Konstrukcja znaku A-8 
 
 
Dziennik Ustaw  – 357 –  Poz. 2311 – 352 – 
 
 
Rys. 9.1.9. Konstrukcja znaku A-9 
 
 
 
 Rys. 9.1.10. Konstrukcja znaku A-10 
 
 
Dziennik Ustaw  – 358 –  Poz. 2311 – 353 – 
 
 
Rys. 9.1.11. Konstrukcja znaku A-11 
 
 
 
 
Rys. 9.1.12. Konstrukcja znaku A-11a 
 
 
Dziennik Ustaw  – 359 –  Poz. 2311 – 354 – 
 
 
Rys. 9.1.13. Konstrukcja znaku A-12a 
 
 
 
 
Rys. 9.1.14. Konstrukcja znaku A-12b (dla A-12c odbicie lustrzane)  
  
Dziennik Ustaw  – 360 –  Poz. 2311 – 355 – 
 
 
Rys. 9.1.15. Konstrukcja znaku A-13  
 
 
 
 Rys. 9.1.16. Konstrukcja znaku A-14 
 
 
 
 
 
 
  
 
  
 
Dziennik Ustaw  – 361 –  Poz. 2311 – 356 – 
                                                     
     Szablon samochodu wg rys. 9.2.3 
 
 
Rys. 9.1.17. Konstrukcja znaku A-15  
 
 
 
 
Rys. 9.1.18. Konstrukcja znaku A-16 
 
 
Dziennik Ustaw  – 362 –  Poz. 2311 – 357 – 
 
 
Rys. 9.1.19. Konstrukcja znaku A-17  
 
 
 
 Rys. 9.1.20. Konstrukcja znaku A-18a 
 
 
Dziennik Ustaw  – 363 –  Poz. 2311 – 358 – 
 
 
Rys. 9.1.21. Konstrukcja znaku A-18b  
 
 
r1 = a r 2=15/16 a r 3 = 5/8 a r 4 = 13/16 a 
r5 =3/4 a r 6=11/16 a r 7 = 5/8 a  
 
 Rys. 9.1.22. Konstrukcja znaku A-19 
 
 
Dziennik Ustaw  – 364 –  Poz. 2311 – 359 – 
 
 
Rys. 9.1.23. Konstrukcja znaku A-20   
 
 
 
Rys. 9.1.24. Konstrukcja znaku A-21 
 
 
Dziennik Ustaw  – 365 –  Poz. 2311 – 360 – 
 
 
R y s .  9 . 1 . 2 5 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  A - 2 2                                      
       Szablon samochodu wg rys. 9.1.38 
 
 
 
 
R y s .  9 . 1 . 2 6 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  A - 2 3                                     
       Szablon samochodu wg rys. 9.1.38 
 
 
Dziennik Ustaw  – 366 –  Poz. 2311 – 361 – 
 
 
Rys. 9.1.27. Konstrukcja znaku A-24 
 
 
 
 Rys. 9.1.28. Konstrukcja znaku A-25 
 
 
Dziennik Ustaw  – 367 –  Poz. 2311 – 362 – 
 
 
Rys. 9.1.29. Konstrukcja znaku A-26 
 
 
 
 
R y s .  9 . 1 . 3 0 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  A - 2 7                                     
       Szablon samochodu wg rys. 9.1.38 
 
 
Dziennik Ustaw  – 368 –  Poz. 2311 – 363 – 
 
 
Rys. 9.1.31. Konstrukcja znaku A-28  
 
 
 
 Rys. 9.1.32. Konstrukcja znaku A-29 
 
 
Dziennik Ustaw  – 369 –  Poz. 2311 – 364 – 
 
 
Rys. 9.1.33. Konstrukcja znaku A-30  
                
    Szablon samochodu według rys. 9.2.3 
 
 
 
Rys. 9.1.34. Konstrukcja znaku A-31 
 
 
Dziennik Ustaw  – 370 –  Poz. 2311 – 365 – 
 
 
Rys. 9.1.35. Konstrukcja znaku A-32  
 
                                                     
    Szablon samochodu według rys. 9.2.3 
 
 
 Rys. 9.1.36. Konstrukcja znaku A-33 
  
    
 
 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 371 –  Poz. 2311 – 366 – 
                                                     
 Szablon samochodu według rys. 9.2.3 
 
 
 
Rys. 9.1.37. Konstrukcja znaku A-34  
 
 
 
 
Rys. 9.1.38. Symbol samochodu 
 
 
Dziennik Ustaw  – 372 –  Poz. 2311 – 367 – 
9.2. Znaki zakazu 
 
 
 
Rys. 9.2.1. Konstrukcja znaku B-1  
 
 
 
 
Rys. 9.2.2. Konstrukcja znaku B-2 
 
 
Dziennik Ustaw  – 373 –  Poz. 2311 – 368 – 
 
 
Rys. 9.2.3. Konstrukcja znaku B-3  
 
 
 
 Rys. 9.2.4. Konstrukcja znaku B-3a 
 
 
Dziennik Ustaw  – 374 –  Poz. 2311 – 369 – 
 
 
Rys. 9.2.5. Konstrukcja znaku B-4  
 
 
 
Grupy wielkości 
znaków d [mm] d1 
[mm] wartość 
całkowitoliczbowa  wartość  
z dokładn. 0,1 t 
duże 210 162 i 132 132 
średnie 162 132 i 102 102 
małe 132 102 i 72 72 
 
 
 Rys. 9.2.6. Konstrukcja znaku B-5 
 
 
Dziennik Ustaw  – 375 –  Poz. 2311 – 370 – 
 
 
Rys. 9.2.7. Konstrukcja znaku B-6   
 
Grupy wielkości 
znaków d [mm] d1 
[mm] wartość 
całkowitoliczbowa wartość  
z dokładn. 0,1 t 
duże 210 162 i 132 132 
średnie 162 132 i 102 102 
małe 132 102 i 72 72 
 
 
 
Rys. 9.2.8. Konstrukcja znaku B-7 
 
 
Dziennik Ustaw  – 376 –  Poz. 2311 – 371 – 
 
 
Rys. 9.2.9. Konstrukcja znaku B-8  
 
 
                                                     
     Szablon roweru wg rys. 9.3.7 
 
 
 Rys. 9.2.10. Konstrukcja znaku B-9 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 377 –  Poz. 2311 – 372 – 
 
1 = a/4    2 = 7/8 a    3 = 9/8 a    4 = 5/4 a    5  = 3/4 a 
 
 
Rys. 9.2.11. Konstrukcja znaku B-10  
 
 
 
 
Rys. 9.2.12. Konstrukcja znaku B-11 
 
 
Dziennik Ustaw  – 378 –  Poz. 2311 – 373 – 
 
 
Rys. 9.2.13. Konstrukcja znaku B-12 
 
 
 
 
Rys. 9.2.14. Konstrukcja znaku B-13 
 
 
Dziennik Ustaw  – 379 –  Poz. 2311 – 374 – 
 
 
Rys. 9.2.15. Konstrukcja znaku B-13a  
  
 
 Rys. 9.2.16. Konstrukcja znaku B-14  
 
 
  
 
  
 
 
Dziennik Ustaw  – 380 –  Poz. 2311 – 375 – 
                                                     
     S z a b l o n  s a m o c h o d u  w g  r y s .  9 . 2 . 3 .                                 
     Szablon motocykla wg rys. 9.2.5. 
 
 
 
Rys. 9.2.17. Konstrukcja znaku B-3/4  
 
 
   Szablon ciągnika rolniczego wg rys. 9.2.7. 
   Szablon pojazdu zaprzęgowego wg rys. 9.2.9. 
 
 
Rys. 9.2.18. Konstrukcja znaku B-6/8 
 
  
 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 381 –  Poz. 2311 – 376 – 
   Szablon roweru wg rys. 9.3.7. 
    Szablon wózka ręcznego wg rys. 9.2.13. 
 
 
 
Rys. 9.2.19. Konstrukcja znaku B-9/12  
 
                                                     
 Szablon samochodu z materiałami wybuchowymi                            
 lub łatwopalnymi wg rys. 9.2.14. 
                                                     
 S z a b l o n  s a m o c h o d u  z  m a t e r i a ł a m i ,                                  
 które mogą skazić wodę wg rys. 9.2.16. 
 
 
 
Rys. 9.2.20. Konstrukcja znaku B-13/14 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 382 –  Poz. 2311 – 377 – 
                                                     
   S z a b l o n  s a m o c h o d u  w g  r y s .  9 . 2 . 3 .                                   
   S z a b l o n  m o t o c y k l a  w g  r y s .  9 . 2 . 5 .                                   
   Szablon motoroweru wg rys. 9.2.11.  
 
 
 
Rys. 9.2.21. Konstrukcja znaku B-3/4/10  
 
                                                     
 Szablon ciągnika rolniczego wg rys. 9.2.7.                                
 Szablon pojazdu zaprzęgowego wg rys. 9.2.9.                               
 Szablon roweru wg rys. 9.2.10.  
 
 
 
Rys. 9.2.22. Konstrukcja znaku B-6/8/9 
 
  
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 383 –  Poz. 2311 – 378 – 
Szerokość b c d e f 
z dokład. do 0,1 m  5/2a 2a 2a 15/4a  13/6a  
całkowitoliczbowa  3a 3a 9/4a 13/4a  12/5a  
 
 
 
Rys. 9.2.23. Konstrukcja znaku B-15  
 
 
Wysokość b c d e f 
z dokład. do 0,1 m 5/2a 2a 2a 15/4a  2a 
całkowitoliczbowa  7/2a 7/2a 17/8a  13/4a  2a 
 
 
 Rys. 9.2.24. Konstrukcja znaku B-16 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 384 –  Poz. 2311 – 379 – 
Grupy wielkości 
znaków d d 1 
[mm] [mm] 
duże 162 132 
średnie 132 102 
małe 102 72 
 
  
Rys. 9.2.25. Konstrukcja znaku B-17  
 
 
Wartość d 
< 10 t ≥ 10 t 
z dokład. do 0,5t 7/2 a 5/2 a 
całkowitoliczbowa  4 a 3 a 
 
  
Rys. 9.2.26. Konstrukcja znaku B-18 
Dziennik Ustaw  – 385 –  Poz. 2311 – 380 – 
 
 
 
 
Rys. 9.2.27. Konstrukcja znaku B-19  
 
 
b = a/3    r 1 = 13/6 b    r 2 = 7/6 b    r 3 = 9/4b    r 4 = 5/4 b  
 
 
 
Rys. 9.2.28. Konstrukcja znaku B-20 
 
 
Dziennik Ustaw  – 386 –  Poz. 2311 – 381 – 
 
 
Rys. 9.2.29. Konstrukcja znaku B-21 (B-22 – linia przerywana)  
 
 
 
 Rys. 9.2.30. Konstrukcja znaku B-23 
 
 
Dziennik Ustaw  – 387 –  Poz. 2311 – 382 – 
 
 
Rys. 9.2.31. Konstrukcja znaku B-24  
 
                                                     
     Szablon samochodu wg rys. 9.2.3 
 
 
 
Rys. 9.2.32. Konstrukcja znaku B-25 
 
  
 
 
 
  
 
Dziennik Ustaw  – 388 –  Poz. 2311 – 383 – 
                                                     
    Szablon samochodu według rys. 9.2.3 
 
 
 
Rys. 9.2.33. Konstrukcja znaku B-26  
 
                                                     
    Szablon samochodu według rys. 9.2.3 
 
 
 Rys. 9.2.34. Konstrukcja znaku B-27 
 
 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 389 –  Poz. 2311 – 384 – 
                                                     
    Szablon samochodu według rys. 9.2.3 
 
 
 
Rys. 9.2.35. Konstrukcja znaku B-28  
 
 
 
 
Rys. 9.2.36. Konstrukcja znaku B-29 
 
 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 390 –  Poz. 2311 – 385 – 
                                                     
 Szablon sygnału dźwiękowego według rys. 9.2.36 
 
 
 
Rys. 9.2.37. Konstrukcja znaku B-30  
 
 
 
 
Rys. 9.2.38. Konstrukcja znaku B-31 
 
 
Dziennik Ustaw  – 391 –  Poz. 2311 – 386 – 
 
 
Rys. 9.2.39. Konstrukcja znaku B-32  
 
 
Wysokość liter d dla napisu należy dobrać tak,  
aby szerokość dłuższego z wyrazów nie przekraczała 6 a.  
 
 
 Rys. 9.2.40. Konstrukcja znak B-32a 
 
 
 
 
 
 
  
 
Dziennik Ustaw  – 392 –  Poz. 2311 – 387 – 
 
Prędkość d 
<100 km/h 9/2 a 
≥100 km/h 7/2 a 
 
 
 
Rys. 9.2.41. Konstrukcja znaku B-33  
 
 
Prędkość d 
<100 km/h 9/2 a 
≥100 km/h 7/2 a 
 
Dziennik Ustaw  – 393 –  Poz. 2311 
– 388 – 
 
 
Rys. 9.2.42. Konstrukcja znaku B-34 
 
 
 
 Rys. 9.2.43. Konstrukcja znaku B-35  
 
 
Dziennik Ustaw  – 394 –  Poz. 2311 – 389 – 
 
 
Rys. 9.2.44. Konstrukcja znaku B-36 
 
 
 
 Rys. 9.2.45. Konstrukcja znaku B-37 
 
 
Dziennik Ustaw  – 395 –  Poz. 2311 – 390 – 
 
 
Rys. 9.2.46. Konstrukcja znaku B-38 
 
 
 
                                                     
                 R y s .  9 . 2 . 4 7 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  B - 3 9 
 
 
Dziennik Ustaw  – 396 –  Poz. 2311 – 391 – 
 
                                                     
                R y s .  9 . 2 . 4 8 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  B - 4 0  
 
 
 
 Rys. 9.2.49. Konstrukcja znaku B-41  
 
Dziennik Ustaw  – 397 –  Poz. 2311 – 392 – 
 
 
Rys. 9.2.50. Konstrukcja znaku B-42 
 
 
 
 Rys. 9.2.51. Konstrukcja znaku B-43 
 
 
Dziennik Ustaw  – 398 –  Poz. 2311 – 393 – 
 
 
Rys. 9.2.52. Konstrukcja znaku B-44 
 
 
9.3. Znaki nakazu 
 
 
 Rys. 9.3.1. Konstrukcja znaku C-5 
                                                     
  
Wzór znaku na siatce kwadratów może być wykorzystan y do kopiowania znaków C-1, C-3, C-5, C-9  
i C-10 po dokonaniu obrotu osi strzałki o 135° i 90 ° w prawo lub w lewo.  
  
Dziennik Ustaw  – 399 –  Poz. 2311 – 394 – 
 
 
Rys. 9.3.2. Konstrukcja znaku C-2 (dla C-4 odbicie lustrzane)  
  
 
 
Rys. 9.3.3. Konstrukcja znaku C-6 (dla C-7 odbicie lustrzane)  
 
 
Dziennik Ustaw  – 400 –  Poz. 2311 – 395 – 
 
 
Rys. 9.3.4. Konstrukcja znaku C-8 
 
 
 
 
Rys. 9.3.5. Konstrukcja znaku C-11  
 
 
Dziennik Ustaw  – 401 –  Poz. 2311 – 396 – 
 
 
Rys. 9.3.6. Konstrukcja znaku C-12 
 
 
 
 
Rys. 9.3.7. Konstrukcja znaku C-13  
 
                                                     
     
  
 
  
 
 
Dziennik Ustaw  – 402 –  Poz. 2311 – 397 – 
Konstrukcja roweru według rys. 9.3.7 
 
 
 
Rys. 9.3.8. Konstrukcja znaku C-13a 
 
 
 
 
Rys. 9.3.9. Konstrukcja znaku C-14 
 
 
Dziennik Ustaw  – 403 –  Poz. 2311 – 398 – 
 
 
Rys. 9.3.10. Konstrukcja znaku C-15 
 
 
 
 Rys. 9.3.11. Konstrukcja znaku C-16  
 
                                                     
   
 
 
 
 
 
 
  
Dziennik Ustaw  – 404 –  Poz. 2311 – 399 – 
  Konstrukcja postaci według rys. 9.3.11 
 
 
 
Rys. 9.3.12. Konstrukcja znaku C-16a 
 
                                                     
  Konstrukcja samochodu według rys. 9.2.15 
 
 
 
Rys. 9.3.13. Konstrukcja znaku C-17  
 
  
 
 
Dziennik Ustaw  – 405 –  Poz. 2311 – 400 – 
 
                                                    
    Ogniwa łańcucha według rys. 9.3.16 
 
 
 
Rys. 9.3.14. Konstrukcja znaku C-18 
 
                                                     
  Konstrukcja koła i łańcucha według rys. 9.3.14 
 
 
 
Rys. 9.3.15. Konstrukcja znaku C-19  
 
  
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 406 –  Poz. 2311 – 401 – 
 
  Parametry elips  
 
 
 
Rys. 9.3.16. Konstrukcja ogniwa łańcucha 
 
 
9.4. Znaki informacyjne 
 
 
                                                     
          Rys. 9.4.1. Konstrukcja jednorzędowej zbi orczej tablicy informacyjnej 
 
 
Dziennik Ustaw  – 407 –  Poz. 2311 – 402 – 
 
 
           Rys. 9.4.2. Konstrukcja dwurzędowej zbio rczej tablicy informacyjnej 
 
 
   Tabela 9.4.1. Wymiary konstrukcyjne dla zbiorczy ch tabel informacyjnych (n=0 lub 1)  
 
Grupy wielkości 
znaków  
s  
b  
c  
d  
e 
wielkie 880 160 160 + 300n 282 80 
duże 660 120 120 + 225n 210 60 
średnie i małe 440 80 80 + 150n 132 50 
 
Dziennik Ustaw  – 408 –  Poz. 2311 – 403 – 
 
 
Rys. 9.4.3. Konstrukcja znaku D-1  
 
 
 
 Rys. 9.4.4. Konstrukcja znaku D-2 
 
 
Dziennik Ustaw  – 409 –  Poz. 2311 – 404 – 
 
 
Rys. 9.4.5. Konstrukcja znaku D-3   
 
 
 
Rys. 9.4.6. Konstrukcja znaku D-4a  
 
Dziennik Ustaw  – 410 –  Poz. 2311 – 405 – 
 
 
Rys. 9.4.7. Konstrukcja znaku D-4b  
 
 
 
 Rys. 9.4.8. Konstrukcja znaku D-5 
  
 
 
 
 
 
 
  
 
  
 
 
Dziennik Ustaw  – 411 –  Poz. 2311 – 406 – 
                                                     
  Sylwetka pieszego według konstrukcji na rys. 9.1. 18. 
 
 
 
Rys. 9.4.9. Konstrukcja znaku D-6  
 
 
Szablon roweru według konstrukcji na rys. 9.3.7. 
 
 
 
Rys. 9.4.10. Konstrukcja znaku D-6a 
 
 
  
 
 
Dziennik Ustaw  – 412 –  Poz. 2311 – 407 – 
                                                     
    S y l w e t k a  p i e s z e g o  w e d ł u g  r y s .  9 . 1 . 1 8 .                               
    Szablon rowerzysty według rys. 9.4.10. 
 
 
 
Rys. 9.4.11. Konstrukcja znaku D-6b  
 
 
 
 
Rys. 9.4.12. Konstrukcja znaku D-7 
 
 
Dziennik Ustaw  – 413 –  Poz. 2311 – 408 – 
 
 
Rys. 9.4.13. Konstrukcja znaku D-8  
 
 
 
 Rys. 9.4.14. Konstrukcja znaku D-9 
 
 
Dziennik Ustaw  – 414 –  Poz. 2311 – 409 – 
 
 
Rys. 9.4.15. Konstrukcja znaku D-10  
 
 
 
 Rys. 9.4.16. Konstrukcja znaku D-11 
 
 
Dziennik Ustaw  – 415 –  Poz. 2311 – 410 – 
 
 
Rys. 9.4.17. Konstrukcja znaku D-12  
 
 
 
 Rys. 9.4.18. Konstrukcja znaku D-13 
 
 
Dziennik Ustaw  – 416 –  Poz. 2311 – 411 – 
Uwaga: Dla znaku D-13a moduł odpowiadający jednemu pasowi ruchu wynosi 5 a.  
 
  
Rys. 9.4.19. Konstrukcja znaku D-13b 
 
 
Uwaga: Dla odmian znaku D-14 moduł odpowiadający je dnemu pasowi ruchu wynosi 5 a.  
 
  
Rys. 9.4.20. Konstrukcja znaku D-14  
Dziennik Ustaw  – 417 –  Poz. 2311 – 412 – 
 
 
Rys. 9.4.21. Konstrukcja znaku D-15 
 
 
 
Rys. 9.4.22. Konstrukcja znaku D-16 
 
 
Dziennik Ustaw  – 418 –  Poz. 2311 – 413 – 
 
 
Rys. 9.4.23. Konstrukcja znaku D-17 
 
 
 
 Rys. 9.4.24. Konstrukcja znaku D-18 
 
 
Dziennik Ustaw  – 419 –  Poz. 2311 – 414 – 
 
 
Rys. 9.4.25. Konstrukcja znaku D-18a 
 
 
 Rys. 9.4.26. Konstrukcja znaku D-18b 
 
Dziennik Ustaw  – 420 –  Poz. 2311 – 415 – 
 
Rys. 9.4.27. Konstrukcja znaku D-19 
 
(skreślony)59) 
Rys. 9.4.28.  
 
Rys. 9.4.29. Konstrukcja znaku D-20 
 
 
(skreślony)59) 
Rys. 9.4.30.  
 
 
Rys. 9.4.31. Konstrukcja znaku D-21  
                                                 
59) Przez § 1 pkt 1 lit. h tiret pierwsze podwójne tir et pierwsze rozporządzenia, o którym mowa w odnośni ku 7. 
Dziennik Ustaw  – 421 –  Poz. 2311 – 416 – 
 
 
 
Rys. 9.4.32. Konstrukcja znaku D-21 a 
 
 
 
 
Rys. 9.4.33. Konstrukcja znaku D-22  
 
 
Dziennik Ustaw  – 422 –  Poz. 2311 – 417 – 
 
 
Rys. 9.4.34. Konstrukcja znaku D-23 
 
 
 
 
Rys. 9.4.35. Konstrukcja znaku D-23a  
 
 
Dziennik Ustaw  – 423 –  Poz. 2311 – 418 – 
 
 
Rys. 9.4.36. Konstrukcja znaku D-24 
 
 
 
 
Rys. 9.4.37. Konstrukcja znaku D-25  
 
 
Dziennik Ustaw  – 424 –  Poz. 2311 – 419 – 
 
 
Rys. 9.4.38. Konstrukcja znaku D-25 z symbolem słuc hawki 
  
 
 
Rys. 9.4.39. Konstrukcja znaku D-26 
 
 
Dziennik Ustaw  – 425 –  Poz. 2311 – 420 – 
 
 
Rys. 9.4.40. Konstrukcja znaku D-26a 
 
 
 
 Rys. 9.4.41. Konstrukcja znaku D-26b  
 
 
Dziennik Ustaw  – 426 –  Poz. 2311 – 421 – 
 
 
Rys. 9.4.42. Konstrukcja znaku D-26c 
 
 
 
 
Rys. 9.4.43. Konstrukcja znaku D-26d  
 
Uwaga: Sylwetka pieszego wg rys. 9.2.49 w skali 9/1 2.  
 
Dziennik Ustaw  – 427 –  Poz. 2311 – 422 – 
 
 
 
Rys. 9.4.44. Konstrukcja znaku D-27 
 
 
 
 
Rys. 9.4.45. Konstrukcja znaku D-28  
 
 
Dziennik Ustaw  – 428 –  Poz. 2311 – 423 – 
 
 
Rys. 9.4.46. Konstrukcja znaku D-29 
 
 
 
 
Rys. 9.4.47. Konstrukcja znaku D-30  
 
 
Dziennik Ustaw  – 429 –  Poz. 2311 – 424 – 
 
 
Rys. 9.4.48. Konstrukcja znaku D-31 
 
 
 
 
Rys. 9.4.49. Konstrukcja znaku D-32  
 
 
Dziennik Ustaw  – 430 –  Poz. 2311 – 425 – 
 
 
Rys. 9.4.50. Konstrukcja znaku D-33 
 
 
 
 
Rys. 9.4.51. Konstrukcja znaku D-34 
 
 
Dziennik Ustaw  – 431 –  Poz. 2311 – 426 – 
 
 
Rys. 9.4.52. Konstrukcja znaku D-34a 
 
 
Tabela do rys. 9.4.48 
 
Grupy wielkości s b c x y z 
wielkie 880 160 760 162 210 81 
duże 660 120 570 132 162 66 
średnie 440 80 380 102 132 51 
 
Dziennik Ustaw  – 432 –  Poz. 2311 – 427 – 
 
 
Rys. 9.4.53. Konstrukcja znaku D-35  
 
 
 
 Rys. 9.4.54. Konstrukcja znaku D-35a 
 
 
Dziennik Ustaw  – 433 –  Poz. 2311 – 428 – 
 
 
Rys. 9.4.55. Konstrukcja znaku D-36  
 
 
 
  
 
Rys. 9.4.56. Konstrukcja znaku D-36a 
 
  
Dziennik Ustaw  – 434 –  Poz. 2311 – 429 – 
 
 
Rys. 9.4.57. Konstrukcja znaku D-37  
 
 
 
 
Rys. 9.4.58. Konstrukcja znaku D-38 
 
 
Dziennik Ustaw  – 435 –  Poz. 2311 – 430 – 
① Szablon wyróżnika ,,PL” – rys. 9.4.60. 
② Szablon samochodu osobowego – rys. 9.1.38. 
③ Szablon motocyklisty – rys. 9.2.5. 
④ Szablon samochodu osobowego z przyczepą  – rys. 9. 4.61. 
⑤ Szablon autobusu  – rys. 9.2.4. 
⑥ Szablon samochodu ciężarowego  – rys. 9.4.62. 
⑦ Szablon samochodu ciężarowego  – rys. 9.4.62. 
⑧ Szablon pojazdu – rys. 9.2.15. 
⑨ Szablon drogi jednojezdniowej – rys. 9.4.63. 
⑩ Szablon drogi dwujezdniowej – rys. 9.4.64.  
 
                 R y s .  9 . 4 . 5 9 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  D - 3 9 
Dziennik Ustaw  – 436 –  Poz. 2311 – 431 – 
 
 
 
Rys. 9.4.59a.60) Konstrukcja znaku D-39a 
 
Konstrukcja szablonów: wyróżnika „PL”, motocyklisty , samochodu osobowego, samochodu osobowego  
z przyczepą, samochodu ciężarowego i autobusu, umie szczonych na znaku D-39a zgodnie z opisem na  
rysunku 9.4.59. Konstrukcja znaku D-39 
                                                 
60) Dodany przez § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia, o kt órym mowa w odnośniku 38. 
Dziennik Ustaw  – 437 –  Poz. 2311 – 432 – 
 
 
 
Rys. 9.4.60. Konstrukcja wyróżnika „PL” (a=100)  
 
 
 
                                                     
  Szablon samochodu według rys. 9.1.38 
 
 
 
Rys. 9.4.61. Konstrukcja przyczepy szablonu 
  
 
 
 
 
Rys. 9.4.62. Konstrukcja szablonów
  i 
 (a=80)  
 
Dziennik Ustaw  – 438 –  Poz. 2311 – 433 – 
 
 
 
Rys. 9.4.63. Konstrukcja szablonu 
   
 
 
 
 
Rys. 9.4.64. Konstrukcja szablonu 
  
 
 
 
 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 439 –  Poz. 2311 – 434 – 
 
  
 
Rys. 9.4.65. Konstrukcja znaku D-40 
 
 
 
 
 
 
          S z a b l o n  s a m o c h o d u  w g  r y s .  9 . 2 . 3 .         
          Szablon pieszego wg rys. 9.1.18.   
 
 
 
 
Rys. 9.4.66. Konstrukcja znaku D-41 
Dziennik Ustaw  – 440 –  Poz. 2311 – 435 – 
 
               R y s .  9 . 4 . 6 7 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  D - 4 2  
                 
 
                R y s .  9 . 4 . 6 8 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  D - 4 3  
 
 
Dziennik Ustaw  – 441 –  Poz. 2311 – 436 – 
 
          Rys. 9.4.69. Konstrukcja znaku D-42 o zmn iejszonej wysokości 
 
 
          Rys. 9.4.70. Konstrukcja znaku D-43 o zmn iejszonej wysokości 
 
Dziennik Ustaw  – 442 –  Poz. 2311 – 437 – 
 
     Szablon znaku D-18 wg rys. 9.4.24 
 
 
Rys. 9.4.71. Konstrukcja znaku D-44  
 
                                                     
     Szablon znaku D-18 wg rys. 9.4.24 
 
 
Rys. 9.4.72. Konstrukcja znaku D-45 
Dziennik Ustaw  – 443 –  Poz. 2311 – 438 – 
Tabela do rys. 9.4.71 
 
Grupy 
wielkości s b c x y z 
duże 660 120 570 72 24 66 
średnie 440 80 380  42 14 51 
 
 
 
Rys. 9.4.73. Konstrukcja znaku D-46  
 
 
 
 
Rys. 9.4.74. Konstrukcja znaku D-47 
 
 
Dziennik Ustaw  – 444 –  Poz. 2311 – 439 – 
 
     Rys. 9.4.75. Konstrukcja znaku D-48 
 
                                                   
 Szablon znaku B-32 według rys. 9.2.39 
 
 
     Rys. 9.4.76. Konstrukcja znaku D-49 
Dziennik Ustaw  – 445 –  Poz. 2311 – 440 – 
 
 
 
Rys. 9.4.76a.61) Konstrukcja znaku D-50 
  
Tabela 9.4.2.
62) Wymiary do konstrukcji znaku D-51 
 
Grupy wielkości znaków  L h a r g d 
wielkie 1200 1500 120 30 12 132 
duże 900 1125 90 30 9 102 
średnie i małe 600 750 60 30 6 72 
  
                                                 
61) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. h tiret pierwsze podwó jne tiret drugie rozporządzenia, o którym mowa w od noś- 
niku 7. 
62) Tabela dodana przez § 1 pkt 1 lit. b tiret pierwsz e rozporządzenia wymienionego jako pierwsze w odnoś - 
niku 42. 
Dziennik Ustaw  – 446 –  Poz. 2311 – 441 – 
 
 
Rys. 9.4.77.63) Konstrukcja znaku D-51 
 
                                                 
 
63) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. b tiret drugie rozporz ądzenia wymienionego jako pierwsze w odnośniku 42. 
Dziennik Ustaw  – 447 –  Poz. 2311 – 442 – 
 
 
Rys. 9.4.77a.64) Konstrukcja znaku D-51a. Wymiary szablonu stacjona rnego urządzenia rejestrującego 
       umieszczonego w dolnej części tarczy znaku D -51a są większe o 33% w stosunku do 
       wymiarów szablonu stacjonarnego urządzenia rejestrującego umieszczonego w górnej części 
       t a r c z y  z n a k u  
                                                 
64) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o kt órym mowa w odnośniku 29. 
 
Dziennik Ustaw  – 448 –  Poz. 2311 – 443 – 
 
 
Rys. 9.4.77b.64) Konstrukcja znaku D-51b. Wymiary szablonu stacjona rnego urządzenia rejestrującego 
       umieszczonego w dolnej części tarczy znaku D -51b są większe o 33% w stosunku do 
       wymiarów szablonu stacjonarnego urządzenia rejestrującego umieszczonego w górnej części 
       t a r c z y  z n a k u  
 
 
  
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 449 –  Poz. 2311 – 444 – 
 
 
Rys. 9.4.78.65) Konstrukcja znaku D-52 
 
 
 
Rys. 9.4.79.66) Konstrukcja znaku D-53 
 
 
                                                 
65) Dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mo wa w odnośniku 40; opis pod rysunkiem w brzmieniu 
ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 39; wszedł w życie z dniem 
30 listopada 2013 r.  
66) Dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mo wa w odnośniku 40; opis pod rysunkiem w brzmieniu 
ustalonym przez § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 39; wszedł w życie z dniem 
30 listopada 2013 r.  
Dziennik Ustaw  – 450 –  Poz. 2311 – 445 – 
 
                                                     
 Rys. 9.4.80.67) Konstrukcja znaku D-54 
 
 
                                                   
 Rys. 9.4.81.67) Konstrukcja znaku D-55 
 
 
9.5. Znaki kierunku i miejscowości 
 Tabela 9.5.1. Wymiary do konstrukcji znaków kategorii E 
 
Grupy wielkości 
znaków a a 1 d d 1  d 2  d 3 d 4 
mm 
wielkie 300 125 420 348 420 348 282 
duże 200 100 282 210 210 162 132 
średnie 150 75 210 162 162 132 — 
 
 
                                                 
67) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia, o kt órym mowa w odnośniku 35. 
Dziennik Ustaw  – 451 –  Poz. 2311 – 446 – 
 
 
Rys. 9.5.1. Konstrukcja znaku E-1  
 
Tabela 9.5.2. Wymiary do konstrukcji znaków kategorii E 
 
Grupy wielkości 
znaków r c e 
mm 
wielkie 100 5 30 
duże 100 5 30 
średnie 50 5 20 
 
b   — długość napisu nazwy miejscowości  
b1  — szerokość znaku z numerem drogi  
c   — szerokość obwódki tablicy  d   — wysokość liter dużych nazwy miejscowości  
d
1  — wysokość cyfr numeru drogi  
e   — szerokość ramki tablicy  i    — interlinia  
2i  — odległość pionowa od podstawowej linii pisma do najbliższego elementu graficznego (ostrze strzał y)  
h
1 — wysokość znaku z numerem drogi  
r   — promień wyokrąglenia narożnika tablicy 
 
 
 
Rys. 9.5.2. Szczegóły konstrukcji znaku E-1 
 
Dziennik Ustaw  – 452 –  Poz. 2311 – 447 – 
 
Tabela 9.5.3.68) Wymiary znaków z numerami dróg umieszczanych na zn akach kierunku w zależności od     
         wysokości liter d nazwy miejscowości kieru nkowej 
 
d d 1 h b o r m P 
132 102 180 30 9 30 80 51 
162 132 220 35 9 30 100 66 
210 162 270 (300)* 45 (49)* 9 (20)* 30 122 81 
282 210 350 55 15 30 158 105 
348 282 470 74 20 30 212 141 
420 348 580 91 25 30 261 174 
 
* – Wymiary znaków E-15a, E-15b, E-15c, E-15d, E-15 e, E-15f, E-15g, E-15h stosowanych samodzielnie. 
 
 
 
Rys. 9.5.3. Szczegóły konstrukcji znaku E-1  
 
 
 
 Rys. 9.5.4. Szczegóły konstrukcji znaku E-1 
 
 
                                                 
68) Tabela w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. h tiret drugie podwójne tiret pierwsze rozporządzen ia, 
o którym mowa w odnośniku 7; ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. c tiret pierwsze rozporządzeni a 
wymienionego jako trzecie w odnośniku 43. 
Dziennik Ustaw  – 453 –  Poz. 2311 – 448 – 
 
 
Rys. 9.5.5. Szczegóły konstrukcji znaku E-1   
 
 
 Rys. 9.5.6. Szczegóły konstrukcji znaku E-1 
 
 
 
 
Rys. 9.5.7. Szczegóły konstrukcji znaku E-1  
 
 
Dziennik Ustaw  – 454 –  Poz. 2311 – 449 – 
 
 
Rys. 9.5.8. Szczegóły konstrukcji znaku E-1   
 
 
Rys. 9.5.9. Szczegóły konstrukcji znaku E-1  
  
 
 Rys. 9.5.10. Szczegóły konstrukcji znaku E-1 
 
 
Dziennik Ustaw  – 455 –  Poz. 2311 – 450 – 
 
 
Rys. 9.5.11. Szczegóły konstrukcji znaku E-1  
 
 
 Rys. 9.5.12. Szczegóły konstrukcji znaku E-1 
 
 
 
 
Rys. 9.5.13. Szczegóły konstrukcji znaku E-1 
 
 
Dziennik Ustaw  – 456 –  Poz. 2311 – 451 – 
 
 
Rys. 9.5.14. Szczegóły konstrukcji znaku E-1  
 
 
                                                     
               R y s .  9 . 5 . 1 5 .  S z c z e g ó ł y  k o n s t r u k c j i  z naku E-1 
 
 
 
                                                     
               R y s .  9 . 5 . 1 6 .  S z c z e g ó ł y  k o n s t r u k c j i  z naku E-1a 
 
 
Dziennik Ustaw  – 457 –  Poz. 2311 – 452 – 
 
 
Rys. 9.5.17. Element tablicy E-1b na drodze krajowe j ogólnodostępnej przed wyjazdami do autostrady 
 
 
Tabela 9.5.4. Wymiary konstrukcyjne drogowskazów ta blicowych 
 
Grupy wielkości 
znaków b b 1 h d d 1 d 2 o r 
mm 
wielkie 
duże 
średnie 
małe*) 2170    950 580 420 348 282 30 100 
1500  600 350 282 210 - 20 100 
1200  500 270 210 162 - 20 50 
760 320 220 132 102 - 15 35 
 
*)   Drogowskazy tablicowe małe stosuje się na drogac h powiatowych i gminnych oraz dopuszcza się na drog ach 
zakładowych.  
 
 
Tabela 9.5.5. Wielkości międzynarodowych wyróżników  państw 
 
Wysokość liter dużych i cyfr „d”  
                            mm he w e 
420 500 734 
348 400 587 
282 321 471 
210 240 352 
162 180 264 
132 160 235 
102 120 176 
72 — — 
42 — — 
 
Dziennik Ustaw  – 458 –  Poz. 2311 – 453 – 
 
Tabela 9.5.6. Wymiary elementów strzałek kierunkowy ch umieszczanych na drogowskazach tablicowych 
 
Grupy wielkości 
znaków a a 1 c  c 1 
mm 
duże 200 80 360 160 
średnie 150 60 270 120 
małe 100 40 180 80 
 
 
 
 
Rys. 9.5.18. Strzałka kierunkowa umieszczana na dro gowskazach tablicowych 
 
 
 
 
Rys. 9.5.19. Wyróżnik międzynarodowy państwa 
 
 
 
 
                                                     
          Rys. 9.5.20. Szczegóły konstrukcji drogow skazów tablicowych 
Dziennik Ustaw  – 459 –  Poz. 2311 – 454 – 
 
 
 
                                                     
  Rys. 9.5.21. Konstrukcja znaku E-2a na skrzyżowan iu typu „Y” (analogiczna konstrukcja dla znaku E-2e )  
 
 
 
                                                     
         Rys. 9.5.22. Konstrukcja znaku E-2b (analo giczna konstrukcja dla znaku E-2f)  
  
 
 
Rys. 9.5.23. Konstrukcja znaku E-2d (analogiczna ko nstrukcja dla znaku E-2e)  
Dziennik Ustaw  – 460 –  Poz. 2311 – 455 – 
 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 5 . 2 4 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 3 
 
 
 
 
                                                     
         Rys. 9.5.25. Znak E-3a z dwoma nazwami mie jscowości docelowych 
 
 
 
 
                  R y s .  9 . 5 . 2 6 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 4 
 
 
Tabela 9.5.7. Wymiary drogowskazów strzałowych 
 
Grupy wielkości 
znaków c  d b 
mm 
wielkie 30 282 650 
duże 25 210 450 
średnie i małe 25 132 300 
Dziennik Ustaw  – 461 –  Poz. 2311 – 456 – 
 
Tabela dotyczy znaków E-5, E-6, E-21 i ich odmian.  
Tabela nie dotyczy znaków od E-7 do E-12a oraz ich odmian, które występują tylko w jednej wysokości  
250 mm.  
 
Szczegóły dla odmian drogowskazów E-6:  
– samolot wg szablonu do znaku A-26,  – lokomotywa wg szablonu do znaku A-10,  – autobus wg szablonu do znaku B-3a,  
– prom samochodowy wg znaku T-11.  
 
 Poniższy schemat konstrukcji „strzały” dotyczy drog owskazów: E-5, E-6, E-6a, E-6b, E-6c, E-7, E-8, E-9 ,  
E-10, E-11, E-12, E-12a, E-19a.  
 
 
 Rys. 9.5.27. Konstrukcja drogowskazów strzałowych 
 
 
 
 
Rys. 9.5.28. Szczegół drogowskazu E-7  
 
 
Dziennik Ustaw  – 462 –  Poz. 2311 – 457 – 
 
 
Rys. 9.5.29. Szczegół drogowskazu E-8  
 
 
 
Rys. 9.5.30. Szczegół jeźdźca na koniu dla drogowsk azu E-8  
 
 
 
 Rys. 9.5.31. Szczegół drogowskazu E-9 
 
Dziennik Ustaw  – 463 –  Poz. 2311 – 458 – 
                                                     
                               ( 4 2 * )  —  d l a  w y r a z ó w  dłuższych od 800 mm 
 
 
 
                                                     
                 R y s .  9 . 5 . 3 2 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 1 0 
 
 
 
 
Rys. 9.5.33. Szczegół kościoła z drogowskazu E-10 
 
 
 
 Rys. 9.5.34. Szczegół cmentarza z drogowskazu E-10 
 
Dziennik Ustaw  – 464 –  Poz. 2311 – 459 – 
 
 
 
Rys. 9.5.35. Szczegół drzewa z drogowskazu E-11  
 
 
 Rys. 9.5.36. Szczegół groty z drogowskazu E-11 
 
 
 
 Rys. 9.5.37. Szczegół skały z drogowskazu E-11 
 
 
 
 
Rys. 9.5.38. Szczegół ostoi ptaków z drogowskazu E- 11 
 
Dziennik Ustaw  – 465 –  Poz. 2311 – 460 – 
 
 
 
Rys. 9.5.39. Szczegół drogowskazu E-12  
 
 
 
Rys. 9.5.40. Symbol trasy pieszej dla drogowskazu E-12a 
 
 
 
 
Rys. 9.5.41. Symbol roweru dla drogowskazu E-12a.                             
     Rysunek konstrukcyjny wg znaku C-13 grupa MI.  
 
 
Dziennik Ustaw  – 466 –  Poz. 2311 – 461 – 
 
 
Rys. 9.5.41a.69) Konstrukcja drogowskazu E-12a ze znakiem R-4 
 
 
 
                                                     
             R y s .  9 . 5 . 4 2 .  D r o g o w s k a z  d o  o b i e k t u  p r z emysłowego 
 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 5 . 4 3 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 13 
 
                                                 
69) Dodany przez § 1 pkt 5 lit. a rozporządzenia, o kt órym mowa w odnośniku 6. 
Dziennik Ustaw  – 467 –  Poz. 2311 – 462 – 
 
 
                                                     
               R y s .  9 . 5 . 4 4 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 1 4  
 
 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 5 . 4 5 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 14a 
 
Dziennik Ustaw  – 468 –  Poz. 2311 – 463 – 
 
 
Rys. 9.5.46.70) Konstrukcja znaków E-15a, E-15b, E-15e, E-15f, E-1 5g, E-15h 
  
 
 
Rys. 9.5.47. Konstrukcja znaków E-15c, E-15d i E-16  
  
 
 
 
Rys. 9.5.48. Sposób umieszczania strzałki kierunkow ej 
  
                                                 
70) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. c tiret  drugie rozporządzenia wymienionego jako trzecie 
w odnośniku 43. 
Dziennik Ustaw  – 469 –  Poz. 2311 – 464 – 
 
 
 
Rys. 9.5.49.71) Konstrukcja znaków E-15e i E-15f 
  
 
 
                                                     
           R y s .  9 . 5 . 4 9 a .72) Konstrukcja tabliczki T-34 
 
 
                                                 
71) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 lit. h tiret  drugie podwójne tiret trzecie rozporządzenia, o kt órym 
mowa w odnośniku 7. 
72) Dodany przez § 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, o kt órym mowa w odnośniku 38. 
Dziennik Ustaw  – 470 –  Poz. 2311 – 465 – 
                                                     
              D l a  n a p i s ó w  o  d ł u g o ś c i  b  ≤  8 0 0  n a l e ż y  p r z y j ą ć  L  =  1 0 0 0 .             
              D l a  n a p i s ó w  o  d ł u g o ś c i  b  >  8 0 0  n a l e ż y  przyjąć a > 75.  
 
 
                                                     
          Rys. 9.5.50. Konstrukcja znaków E-17a i E-21 (bez linii przerywanej) 
 
 
 
                                                     
                R y s .  9 . 5 . 5 1 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 1 8 a 
 
 
 
                                                     
                 R y s .  9 . 5 . 5 2 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 2 0 
 
 
Dziennik Ustaw  – 471 –  Poz. 2311 – 466 – 
 
                                                     
            Rys. 9.5.53. Konstrukcja znaku E-20 z s ymbolem i nazwą węzła 
 
 
 
                                                     
                 R y s .  9 . 5 . 5 4 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 2 2a 
 
 
 
Tabela 9.5.8. Wymiary znaków E-22b 
 
Grupy wielkości 
znaków a B c d 2i r s 
wielkie 30 3 600 5 282 188 100 100 
duże 30 3 000 5 210 140 100 80 
średnie 20 2 250 5 162 108 50 70 
 
Dziennik Ustaw  – 472 –  Poz. 2311 – 467 – 
 
 
Rys. 9.5.55. Konstrukcja strzałki kierunkowej dla z naków turystycznych 
 
 
 
 Rys. 9.5.56. Konstrukcja znaku E-22b 
 
 
Dziennik Ustaw  – 473 –  Poz. 2311 – 468 – 
 
                                                     
                R y s .  9 . 5 . 5 7 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  E - 2 2 c 
 
 
 
 
 
  
 
Tabela 9.5.9. Wymiary znaków E-22c 
 
Grupy wielkości 
znaków a B c d(*) i k r s t 
wielkie 30 3280 5 282 94 160 100 880 800 
duże 30 2460 5 210 70 50 100 660 600 
średnie 20 1640 5 162 54 115 50 440 400 
 
t — maksymalny wymiar symbolu atrakcji turystycznej . 
(*) Dla długich nazw dopuszcza się mniejszą wysokość l iter d.  
 
Dziennik Ustaw  – 474 –  Poz. 2311 – 469 – 
9.6. Znaki uzupełniające 
 
 
                                                     
                 R y s .  9 . 6 . 1 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 1  
 
 
 
 
                                                     
                   R y s .  9 . 6 . 2 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 2 
 
Dziennik Ustaw  – 475 –  Poz. 2311 – 470 – 
 
                                                     
      Rys. 9.6.2a.73) Konstrukcja znaku F-2a 
 
 
 
                                                     
            R y s .  9 . 6 . 3 .74) Szablon orła do znaków F-1, F-2 i F-2a 
                                                 
73) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. h tiret trzecie podwój ne tiret pierwsze rozporządzenia, o którym mowa 
w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 476 –  Poz. 2311 – 471 – 
 
 
 
                                                     
          W y m i a r y  w  n a w i a s a c h  s t o s o w a ć  d l a  d r ó g  p o w i a t o w y c h  i  g m i n n y c h            
                                                    
                R y s .  9 . 6 . 4 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 3 a  
 
 
 
                                                     
           W y m i a r y  w  n a w i a s a c h  s t o s o w a ć  d l a  d r ó g  p o wiatowych i gminnych 
 
                   R y s .  9 . 6 . 5 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 3b 
  
                                                                                                                                                        
74) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 1 lit. h tiret  trzecie podwójne tiret drugie rozporządzenia, o kt órym 
mowa w odnośniku 7. 
 
Dziennik Ustaw  – 477 –  Poz. 2311 – 472 – 
 
                                                     
            W y m i a r y  w  n a w i a s a c h  s t o s o w a ć  d l a  d r ó g  p owiatowych i gminnych         
                                                    
                 R y s .  9 . 6 . 6 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 3 c  
 
 
 
                                                     
               J e ż e l i  b  ≤  6 7 2  ( 4 9 2 ) ,  t o  L  =  8 0 0  ( 6 0 0 ) .                    
               J e ż e l i  b  >  6 7 2  ( 4 9 2 ) ,  t o  a  ≥  4 4  ( 3 4 ) .                       
                                                    
            W y m i a r y  w  n a w i a s a c h  s t o s o w a ć  d l a  d r ó g  p owiatowych i gminnych 
 
                  R y s .  9 . 6 . 7 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 4  
  
Dziennik Ustaw  – 478 –  Poz. 2311 – 473 – 
 
                                                     
         Wymiary w nawiasach stosować dla dróg powi atowych i gminnych  
                                                     
               R y s .  9 . 6 . 8 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 5  
 
                               6 0 0  d l a  z n a k ó w  o s t r z egawczych 
 
 
                                                     
                 R y s .  9 . 6 . 9 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 6  
 
Dziennik Ustaw  – 479 –  Poz. 2311 – 474 – 
 
 
 
Rys. 9.6.10. Konstrukcja znaku F-7 
 
 
 
 
Rys. 9.6.11. Konstrukcja znaku F-8 
 
Dziennik Ustaw  – 480 –  Poz. 2311 – 475 – 
Wymiary w nawiasach stosować dla dróg powiatowych i  gminnych 
 
 
 
Rys. 9.6.12. Konstrukcja znaku F-9 
  
 
 
Rys. 9.6.13. Konstrukcja znaku F-10 
 
 
 
 
Rys. 9.6.14. Konstrukcja znaku F-11 na wprost oraz na wprost i w lewo 
 
Dziennik Ustaw  – 481 –  Poz. 2311 – 476 – 
 
 
 
Rys. 9.6.15. Odmiany strzałek znaku F-11  
 
 
 
Rys. 9.6.16. Konstrukcja znaku F-12 
 
 
 
 
Rys. 9.6.17. Konstrukcja znaku F-13 
Dziennik Ustaw  – 482 –  Poz. 2311 – 477 – 
 
 
 
Rys. 9.6.18. Konstrukcja znaku F-14a  
 
 
 
 
Rys. 9.6.19. Konstrukcja znaku F-14b  
 
Dziennik Ustaw  – 483 –  Poz. 2311 – 478 – 
 
 
 
Rys. 9.6.20. Konstrukcja znaku F-14c 
 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 6 . 2 1 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 15 
 
Dziennik Ustaw  – 484 –  Poz. 2311 – 479 – 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 6 . 2 2 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 16 
 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 6 . 2 3 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 17 
 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 6 . 2 4 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  F - 18 
 
Dziennik Ustaw  – 485 –  Poz. 2311 – 480 – 
 
 
                                                    
 Rys. 9.6.25. Konstrukcja znaku F-18a  
 
 
 
 Rys. 9.6.26. Konstrukcja znaku F-18b 
 
 
 
 
Rys. 9.6.27. Konstrukcja znaku F-19 (szablon roweru  wg znaku C-13)  
 
Dziennik Ustaw  – 486 –  Poz. 2311 – 481 – 
                                                     
 Szablon samochodu wg znaku A-22 
 
 
 
Rys. 9.6.28. Konstrukcja znaku F-20 
 
 
 
                                                     
    Rys. 9.6.29. Konstrukcja znaku F-21 
 
Dziennik Ustaw  – 487 –  Poz. 2311 – 482 – 
 
 
                                                     
    Rys. 9.6.30. Konstrukcja znaku F-22 
 
 
9.7. Tabliczki do znaków drogowych 
 
Tabela 9.7.1. Wymiary tabliczek do znaków drogowych  
 
Znaki d d 1 h c r z l g g 1 k gr 
wielkie i duże 162 132 350 10 30 70 84 80 54 125 27  
średnie i małe 132 102 250 10 30 20 49 65 44 82 22 
 
 
                                                     
  Rys. 9.7.1. Konstrukcja tabliczek T-1 i T-1a  
 
Dziennik Ustaw  – 488 –  Poz. 2311 – 483 – 
 
 
 
Rys. 9.7.1a.75) Konstrukcja tabliczki T-1b 
  
 
                                                     
       Rys. 9.7.2. Konstrukcja tabliczki T-2 
  
 
                                                     
  Rys. 9.7.3. Konstrukcja tabliczek T-3 i T-3a 
 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.4. Konstrukcja tabliczki T-4 
 
 
                                                 
75) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. h tiret czwarte podwój ne tiret pierwsze rozporządzenia, o którym mowa w o dnoś- 
niku 7. 
Dziennik Ustaw  – 489 –  Poz. 2311 – 484 – 
 
                                                     
 Rys. 9.7.5. Konstrukcja tabliczki T-5 
 
 
 
                                                     
 Rys. 9.7.6. Konstrukcja tabliczki T-6c (dla T-6a o brót o 180°)  
 
 
 
                                                     
 Rys. 9.7.7. Konstrukcja tabliczki T-6b (dla T-6d o brót o 90°)  
 
Dziennik Ustaw  – 490 –  Poz. 2311 – 485 – 
 
 
                                                     
 Rys. 9.7.8. Konstrukcja tabliczki T-7  
 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.9. Konstrukcja tabliczki T-8 
 
Dziennik Ustaw  – 491 –  Poz. 2311 – 486 – 
 
 
                                                     
    Rys. 9.7.10. Konstrukcja tabliczki T-9 
 
 
                                                      
  S z a b l o n  l o k o m o t y w y  w e d ł u g  r y s .  9 . 1 . 1 0                                
       a 1=a (znaku) 
 
                                                     
   Rys. 9.7.11. Konstrukcja tabliczki T-10  
  
 
                                                     
             a 1= 5 0                                      
     Szablon samochodu według rys. 9.1.38 
 
Rys. 9.7.12. Konstrukcja tabliczki T-11 
Dziennik Ustaw  – 492 –  Poz. 2311 – 487 – 
Szablon samochodu według rys. 9.2.3 
a1 = 60 
 
                                                     
  Rys. 9.7.13. Konstrukcja tabliczki T-12 
 
 
  Szablon samochodu według rys. 9.2.3                                  
         a 1 = 60 
 
                                                     
   Rys. 9.7.14. Konstrukcja tabliczki T-13 
Dziennik Ustaw  – 493 –  Poz. 2311 – 488 – 
                                                     
  Szablon samochodu według rys. 9.1.38                                 
          a 1 = 60 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.15. Konstrukcja tabliczki T-14 
 
                                                     
  S z a b l o n  s a m o c h o d u  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 3                                  
         a 1 = 60 
 
 
Rys. 9.7.16. Konstrukcja tabliczki T-15 
Dziennik Ustaw  – 494 –  Poz. 2311 – 489 – 
                                                     
   S z a b l o n  s a m o c h o d u  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 3                                 
           a 1=60 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.17. Konstrukcja tabliczki T-16 
 
 
 
Tabela 9.7.2. Wymiary tabliczki T-17 
 
Grupy wielkości 
znaków d h b 
wielkie i duże 162 600 1050 
średnie i małe 132 500 900 
  
 
                                                     
   Rys. 9.7.18. Konstrukcja tabliczki T-17 
 
 
Dziennik Ustaw  – 495 –  Poz. 2311 – 490 – 
 
 
Rys. 9.7.19. Konstrukcja tabliczek T-18 i T-18a 
 
 
 
 Rys. 9.7.20. Konstrukcja tabliczek T-18b i T-18c 
 
 
Dziennik Ustaw  – 496 –  Poz. 2311 – 491 – 
 
                                                    
   Rys. 9.7.21. Konstrukcja tabliczki T-19 
 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.22. Konstrukcja tabliczki T-20                                
         ( s z c z e g ó ł y  w g  r y s .  9 . 7 . 2 )   
 
 
 
 
Rys. 9.7.23. Konstrukcja tabliczki T-21                                    
     (szczegóły wg rys. 9.7.1)  
 
(skreślony)76) 
Rys. 9.7.24. 
 
    S z a b l o n  m o t o c y k l a  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 5                                 
        a 1=0,8 a (znaku) 
 
                                                     
    Rys. 9.7.25. Konstrukcja tabliczki T-23a  
                                                 
76) Przez § 1 pkt 1 lit. h tiret czwarte podwójne tire t drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 497 –  Poz. 2311 – 492 – 
   S z a b l o n  c i ę ż a r ó w k i  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 6                                  
       a 1=0,8 a (znaku) 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.26. Konstrukcja tabliczki T-23b 
 
    S z a b l o n  c i ą g n i k a  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 7                                  
       a 1=0,8 a (znaku) 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.27. Konstrukcja tabliczki T-23c  
 
    S z a b l o n  c i ę ż a r ó w k i  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 6                                 
        a 1 = 0,8 a (znaku) 
 
 
                                                     
    Rys. 9.7.28. Konstrukcja tabliczki T-23d 
Dziennik Ustaw  – 498 –  Poz. 2311 – 493 – 
   S z a b l o n  s a m o c h o d u  w e d ł u g  r y s .  9 . 1 . 3 8                                 
       a 1 =0,8 a (znaku) 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.29. Konstrukcja tabliczki T-23e  
 
 
                                                     
   S z a b l o n  a u t o b u s u  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 4                                  
        a 1=0,8 a (znaku) 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.30. Konstrukcja tabliczki T-23f 
 
 
                                                     
   Szablon trolejbusu według rys. 9.4.22                                
        a 1 =0,8 a (znaku) 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.31. Konstrukcja tabliczki T-23g 
 
Dziennik Ustaw  – 499 –  Poz. 2311 – 494 – 
   S z a b l o n  c i ę ż a r ó w k i  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 1 5                                  
       a 1=0,8 a (znaku) 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.32. Konstrukcja tabliczki T-23h 
 
  Szablon samochodu według rys. 9.2.14                                 
      a 1=0,8 a (znaku) 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.33. Konstrukcja tabliczki T-23i 
 
   S z a b l o n  c i ę ż a r ó w k i  w e d ł u g  r y s .  9 . 2 . 1 6                                 
        a 1=0,8 a (znaku) 
 
 
  Rys. 9.7.34. Konstrukcja tabliczki T-23j 
Dziennik Ustaw  – 500 –  Poz. 2311 – 495 – 
  Szablon samochodu według rys. 9.1.38                                
 a1 = 0 , 8  a  ( z n a k u )         a 2=1,2 a (znaku) 
 
 
 
   Rys. 9.7.35. Konstrukcja tabliczki T-24  
 
 
 
       a
1=a (znaku) 
 
 
Rys. 9.7.36. Konstrukcja tabliczki T-25a                                   
         (dla T-25c obrót o 180°) 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 501 –  Poz. 2311 – 496 – 
       a 1=a (znaku) 
 
 
Rys. 9.7.37. Konstrukcja tabliczki T-25b                                   
     (dla T-26 obrót o 90°)  
 
 
 
                                                     
    Rys. 9.7.38. Konstrukcja tabliczki T-27 
 
 
 
   Rys. 9.7.39. Konstrukcja tabliczki T-28 
Dziennik Ustaw  – 502 –  Poz. 2311 – 497 – 
 
 
   Rys. 9.7.40. Konstrukcja tabliczki T-28a  
 
        a
1=a (znaku) 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.41. Konstrukcja tabliczki T-29 
  
 
   Rys. 9.7.42. Konstrukcja tabliczki T-30a                               
        a 1 = a (znaku) 
 
 
Dziennik Ustaw  – 503 –  Poz. 2311 – 498 – 
 
                                              
       Rys. 9.7.43. Konstrukcja tabliczki T-30b                                
   a1 = a (znaku) 
 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.44. Konstrukcja tabliczki T-30c                               
         a 1= a (znaku) 
  
 
                                                     
  Rys. 9.7.45. Konstrukcja tabliczki T-30d                                
        a 1 = a (znaku) 
 
 
  
 
Dziennik Ustaw  – 504 –  Poz. 2311 – 499 – 
 
                                                     
   Rys. 9.7.46. Konstrukcja tabliczki T-30e                               
         a 1 = a (znaku) 
 
 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.47. Konstrukcja tabliczki T-30f                              
         a 1 = a (znaku) 
  
 
 
                                                     
  Rys. 9.7.48. Konstrukcja tabliczki T-30g                                
        a 1 = a (znaku) 
 
 
 
Dziennik Ustaw  – 505 –  Poz. 2311 – 500 – 
 
                                                     
  Rys. 9.7.49. Konstrukcja tabliczki T-30h                                
        a 1 = a (znaku) 
 
 
 
                                                     
   Rys. 9.7.50. Konstrukcja tabliczki T-30i                               
         a 1 = a (znaku) 
  
 
 Rys. 9.7.51.
77) Konstrukcja tabliczki T-31 
                                                 
77) Dodany przez § 1 pkt 1 lit. h tiret czwarte podwój ne tiret trzecie rozporządzenia, o którym mowa 
w odnośniku 7. 
Dziennik Ustaw  – 506 –  Poz. 2311 – 501 – 
 
 
Rys. 9.7.52.77) Konstrukcja tabliczki T-32 
  
 
 
Rys. 9.7.53.77) Konstrukcja tabliczki T-33 
 
 
Dziennik Ustaw  – 507 –  Poz. 2311 – 502 – 
9.8. Dodatkowe znaki przed przejazdami kolejowymi 
 
Rys. 9.8.1. Konstrukcja znaku G-1a  
 
 
 
Rys. 9.8.2. Konstrukcja znaku G-1b  
 
Dziennik Ustaw  – 508 –  Poz. 2311 – 503 – 
 
 
Rys. 9.8.3. Konstrukcja znaku G-1c 
 
 
 
Rys. 9.8.4. Konstrukcja znaku G-1d 
Dziennik Ustaw  – 509 –  Poz. 2311 – 504 – 
 
 
Rys. 9.8.5. Konstrukcja znaku G-1e  
 
 
 
 
Rys. 9.8.6. Konstrukcja znaku G-1f 
 
Dziennik Ustaw  – 510 –  Poz. 2311 – 505 – 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 8 . 7 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  G - 2  
 
 
 
                                                    Rys. 9.8.8. Konstrukcja znaku G-3  
 
 
Dziennik Ustaw  – 511 –  Poz. 2311 – 506 – 
 
 
Rys. 9.8.9. Konstrukcja znaku G-4  
 
9.9. Dodatkowe znaki dla kierujących tramwajami 
 
 
                                                     
     Rys. 9.9.1. Konstrukcja znaku AT-1  
 
Dziennik Ustaw  – 512 –  Poz. 2311 – 507 – 
 
 
                                                     
     Rys. 9.9.2. Konstrukcja znaku AT-2 
 
 
 
                                                     
    Rys. 9.9.3. Konstrukcja znaku AT-3  
 
 
Dziennik Ustaw  – 513 –  Poz. 2311 – 508 – 
 
                                                     
    Rys. 9.9.4. Konstrukcja znaku AT-4 
 
 
 
                                                     
    Rys. 9.9.5. Konstrukcja znaku AT-5  
 
 
Dziennik Ustaw  – 514 –  Poz. 2311 – 509 – 
 
                                                     
     Rys. 9.9.6. Konstrukcja znaku BT-1 
 
 
 
                                                     
    Rys. 9.9.7. Konstrukcja znaku BT-2  
 
 
Dziennik Ustaw  – 515 –  Poz. 2311 – 510 – 
 
                                                     
     Rys. 9.9.8. Konstrukcja znaku BT-3 
 
 
 
                                                     
                  R y s .  9 . 9 . 9 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  B T - 4 
 
 
Dziennik Ustaw  – 516 –  Poz. 2311 – 511 – 
9.10. Dodatkowe znaki szlaków rowerowych 
 
                                                     
    Szablon roweru według rys. 9.3.7. 
                                                     
  Rys. 9.10.1. Konstrukcja znaku R-1 
 
 
 
                                                     
     Szablon roweru według rys. 9.3.7. 
                                                     
  Rys. 9.10.2. Konstrukcja znaku R-1a 
 
 
Dziennik Ustaw  – 517 –  Poz. 2311 – 512 – 
 
                                                     
  Szablon roweru według rys. 9.3.7. 
                                                     
 Rys. 9.10.3. Konstrukcja znaku R-1b 
 
(skreślony)78) 
Rys. 9.10.4.  
 
(skreślony)78) 
Rys. 9.10.5.  
  
 
                                                     
                  S z a b l o n  r o w e r u  w e d ł u g  r y s .  9 . 3 . 7 .  
                                                     
             R y s .  9 . 1 0 . 6 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  R - 3  
 
 
                                                 
78) Przez § 1 pkt 5 lit. b rozporządzenia, o którym mo wa w odnośniku 6. 
Dziennik Ustaw  – 518 –  Poz. 2311 – 513 – 
Rys. 9.10.7.79) Konstrukcja znaku R-4 
 
 
 
a) z numerem szlaku rowerowego 
 
 
 
 
 
b) z symbolem albo barwnym oznaczeniem szlaku rowerowego 
                                                 
79) Dodany przez § 1 pkt 5 lit. b rozporządzenia, o kt órym mowa w odnośniku 6. 
Dziennik Ustaw  – 519 –  Poz. 2311 – 514 – 
  
Rys. 9.10.8.79) Konstrukcja znaku R-4a 
 
  Rys. 9.10.9.79) Konstrukcja znaku R-4b 
 
  Rys. 9.10.10.79) Konstrukcja znaku R-4c 
Dziennik Ustaw  – 520 –  Poz. 2311 – 515 – 
 
 
 
Rys. 9.10.11.79) Konstrukcja znaku R-4d 
  Rys. 9.10.12.
79) Konstrukcja znaku R-4e 
 
 
 a) górnej jego części 
 
Dziennik Ustaw  – 521 –  Poz. 2311 – 516 – 
 
 
b) dolnej jego części. 
 
 
Rys. 9.10.13.79) Konstrukcja tabliczki umieszczanej pod znakami R-4  i R-4b: 
 
 
 
a) z symbolami wzniesienia i spadku 
 
Dziennik Ustaw  – 522 –  Poz. 2311 
– 517 – 
 
 
b) z symbolami zwężenia i nierówności. 
 
 
9.11. Dodatkowe znaki dla kierujących pojazdami woj skowymi 
 
 
                                                     
    Rys. 9.11.1. Konstrukcja znaku W-1  
  
Dziennik Ustaw  – 523 –  Poz. 2311 – 518 – 
 
                                                     
    Rys. 9.11.2. Konstrukcja znaku W-2 
 
 
 
                                                     
    Rys. 9.11.3. Konstrukcja znaku W-3  
 
 
Dziennik Ustaw  – 524 –  Poz. 2311 – 519 – 
 
                                                     
    Rys. 9.11.4. Konstrukcja znaku W-4 
 
 
 
                                                     
                 R y s .  9 . 1 1 . 5 .  K o n s t r u k c j a  z n a k u  W - 5  
 
 
Dziennik Ustaw  – 525 –  Poz. 2311 – 520 – 
 
                                                     
    Rys. 9.11.6. Konstrukcja znaku W-6 
 
 
 
 
Rys. 9.11.7. Konstrukcja znaku W-7