DZIENNIK USTAW
RZECZYPOSPOLITEJ  POLSKIEJWarszawa, dnia 21 sierpnia 2019 r.
Poz. 1573
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO1)
z dnia 26 lipca 2019 r.
w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, 
farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego2)
Na podstawie art. 68 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 
poz. 1668, z późn. zm.3)) zarządza się, co następuje:
§ 1. Określa się standardy kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu:
1) lekarza – stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia;
2) lekarza dentysty – stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia;
3) farmaceuty – stanowiący załącznik nr 3 do rozporządzenia;
4) pielęgniarki – stanowiący załącznik nr 4 do rozporządzenia;
5) położnej – stanowiący załącznik nr 5 do rozporządzenia;
6) diagnosty laboratoryjnego – stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia;
7) fizjoterapeuty – stanowiący załącznik nr 7 do rozporządzenia;
8) ratownika medycznego – stanowiący załącznik nr 8 do rozporządzenia.
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.4)
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego:  J. Gowin
1) Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego kieruje działem administracji rządowej – szkolnictwo wyższe i nauka, na podstawie § 1 
ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Nauki 
i Szkolnictwa Wyższego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1530).
2) Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 
7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L 255 z 30.09.2005, str. 22, Dz. Urz. UE L 363 
z 20.12.2006, str. 141–237, Dz. Urz. UE L 320 z 06.12.2007, str. 3–11, Dz. Urz. UE L 205 z 01.08.2008, str. 10–12, Dz. Urz. UE L 93 
z 07.04.2009, str. 11–12, Dz. Urz. UE L 59 z 04.03.2011, str. 4–7, Dz. Urz. UE L 180 z 12.07.2012, str. 9–11, Dz. Urz. UE L 158 
z 10.06.2013, str. 368–375 oraz Dz. Urz. UE L 354 z 28.12.2013, str. 132–170).
3) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2024 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 276, 447, 534, 577, 730 i 823.
4) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone:
 1)  w zakresie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki i położ-
nej – rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie standardów kształcenia dla 
kierunków studiów: lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, farmacji, pielęgniarstwa i położnictwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 345),
 2)  w zakresie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego – rozporządzeniem Ministra  
Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r. w sprawie standardów kształcenia na kierunku analityka medyczna/
medycyna laboratoryjna (Dz. U. poz. 1434)
 – które tracą moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 349 pkt 6 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – 
Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669 oraz z 2019 r. poz. 39 i 534).
Dziennik Ustaw – 2 –  Poz. 1573 Załączniki do rozporządzenia 
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r.  (poz. …) 
Załącznik nr 1 
 
Standard kształcenia przygotowującego do wykonywani a zawodu lekarza 
 
 
I. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE 
1.1. Standard ma zastosowanie do kształcenia przygo towującego do wykonywania 
zawodu lekarza prowadzonego na studiach na kierunku  lekarskim, zwanych dalej „studiami”. 
1.2. Studia są jednolitymi studiami magisterskimi.  
1.3. Studia trwają 12 semestrów.  
1.4. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 5700. 
1.5. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów nie może być mniejsza 
niż 360. 
1.6. Kierunek lekarski jest przyporządkowany do dyscypliny naukowej – nauki 
medyczne, jako dyscypliny wiodącej. 
1.7. Studia mają profil ogólnoakademicki. 
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ   
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów (np. anatomii, 
mikrobiologii, chirurgii, okulistyce); 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więc ej zagadnień z dyscypliny naukowej, 
do której jest przyporządkowany kierunek studiów (n p. choroby wewnętrzne 
i diagnostykę laboratoryjną, choroby zakaźne i mikr obiologię); 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom 
(np. mechanizm i leczenie bólu, choroby autoimmunol ogiczne). Załączniki do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa 
Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. (poz. 1573)
Załącznik nr 1
STANDARD KSZTAŁCENIA PRZYGOTOWUJĄCEGO DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA
Dziennik Ustaw – 3 –  Poz. 1573 
– 4 – 
2.2. Program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane z prowadzoną 
w uczelni działalnością naukową w dyscyplinie nauko wej, do której jest przyporządkowany 
kierunek studiów, którym przypisano punkty ECTS w w ymiarze większym niż 50% liczby 
punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów i uwz ględnia udział studentów w zajęciach 
przygotowujących do prowadzenia działalności naukow ej lub udział w tej działalności. 
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH 
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się szczegółow e 
efekty uczenia się Liczba 
godzin Liczba 
punktów 
ECTS 
A. Nauki morfologiczne 300 25 
B. Naukowe podstawy medycyny 525 43 
C. Nauki przedkliniczne 525 43 
D. Nauki behawioralne i społeczne z elementami 
profesjonalizmu 240 12 
E. Nauki kliniczne niezabiegowe 1060 65 
F. Nauki kliniczne zabiegowe 900 50 
G. Prawne i organizacyjne aspekty medycyny 100 6 
H. Praktyczne nauczanie kliniczne (30 tygodni) i eg zaminy 900 60 
I. Praktyki zawodowe (20 tygodni) 600 20 
Razem 5150 324 
3.1. Program studiów konstruuje się tak, aby możliw e było przypisanie grupom zajęć 
powtarzalnej wartości punktowej wyrażonej w ECTS.  
3.2. W trakcie kształcenia w zakresie nauk kliniczn ych (grupy zajęć E i F) studentom 
zapewnia się bezpośredni dostęp do pacjentów, w tym pacjentów leczonych ambulatoryjnie, 
z chorobami ostrymi oraz przewlekłymi, które są uję te w treściach kształcenia przypisanych 
do zajęć lub grup zajęć. 
3.3. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej niż 550 godzin zajęć (36 punktów 
ECTS), które mogą być realizowane jako zajęcia uzupełniające wiedzę, umiejętności lub 
Dziennik Ustaw – 4 –  Poz. 1573 
– 5 – 
kompetencje społeczne, z tym że program studiów umożliwia studentowi wybór zajęć, 
którym przypisano punkty ECTS w wymiarze nie mniejs zym niż 3% liczby punktów ECTS 
koniecznej do ukończenia studiów. 
3.4. Nie więcej niż połowa godzin zajęć umożliwiają cych uzyskanie efektów uczenia 
się w grupie zajęć D jest przeznaczona na nauczanie  języka angielskiego. Dodatkowe godziny 
zajęć przeznaczone na nauczanie języka angielskiego  lub innego języka obcego mogą być 
realizowane w ramach godzin pozostawionych do dyspo zycji uczelni. W przypadku gdy 
łączna liczba godzin zajęć z języków obcych jest wi ększa niż 200, uczelnia zwiększa o tę 
nadwyżkę ogólną liczbę godzin zajęć w programie stu diów. 
3.5. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami o bowiązkowymi na studiach 
stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszy m niż 60 godzin. Zajęciom tym nie 
przypisuje się punktów ECTS. 
3.6. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie nie mniej niż 5 punktów ECTS 
w ramach zajęć z dziedziny nauk humanistycznych lub  nauk społecznych. 
3.7. Liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia 
z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odl egłość, nie może być większa niż 20% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w. 
 
4. PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE NA VI ROKU STUDIÓ W 
4.1. Praktyczne nauczanie kliniczne na VI roku stud iów obejmuje zajęcia służące 
osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć E i  F, realizowane w formie seminariów 
i ćwiczeń, w klinikach, oddziałach szpitalnych lub w symulowanych warunkach klinicznych, 
w wymiarze:  
Specjalność Liczba godzin Liczba punktów ECTS 
Choroby wewnętrzne 240 16 
Pediatria 120 8 
Chirurgia 120 8 
Ginekologia i położnictwo 60 4 
Psychiatria 60 4 
Medycyna ratunkowa 60 4 
Dziennik Ustaw – 5 –  Poz. 1573 
– 6 – 
Medycyna rodzinna 60 4 
Specjalność wybrana przez studenta 180 12 
Razem 900 60 
4.2. Zajęcia służące osiągnięciu efektów uczenia si ę w grupach zajęć E i F są 
prowadzone zgodnie z ramowym programem określonym w  przepisach wydanych na 
podstawie art. 5 ust. 14 ustawy z dnia 5 grudnia 19 96 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 537, z późn. zm.). 
 
5. PRAKTYKI ZAWODOWE  
5.1. Praktyki zawodowe obejmują doskonalenie umieję tności zawodowych 
w wymiarze: 
Zakres praktyk zawodowych Liczba tygodni 
Opieka nad chorym 4 
Podstawowa opieka zdrowotna (medycyna rodzinna) 3 
Pomoc doraźna 1 
Choroby wewnętrzne 4 
Intensywna terapia 2 
Pediatria 2 
Chirurgia 2 
Ginekologia i położnictwo 2 
Razem 20 
5.2. Praktyki zawodowe są realizowane w okresie wak acji. Praktyki zawodowe służą 
osiągnięciu wybranych efektów uczenia się. Program praktyk zawodowych, formę i terminy 
ich odbywania oraz sposób weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ustala uczelnia. 
 
6. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
6.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się, w skład której wch odzą w szczególności prosektorium 
Dziennik Ustaw – 6 –  Poz. 1573 
– 7 – 
i pracownia mikroskopowa i która umożliwia prowadze nie zajęć we wszystkich 
specjalnościach klinicznych. Zajęcia z zakresu nauk  klinicznych (grupy zajęć E i F) są 
prowadzone w podmiotach leczniczych, które ze wzglę du na swoją specyfikę oraz liczbę 
udzielanych przez nie świadczeń zdrowotnych, zapewn iają studentom możliwość osiągnięcia 
efektów uczenia się z zakresu nauk klinicznych.  
6.2. Praktyczne nauczanie kliniczne i praktyki zawodowe odbywają się w oparciu 
o infrastrukturę uczelni oraz infrastrukturę podmio tów leczniczych, z którymi uczelnie 
zawarły umowy lub porozumienia w tym zakresie, w ty m z wykorzystaniem symulowanych 
warunków klinicznych. Praktyczne nauczanie kliniczn e i praktyki zawodowe odbywają się w 
podmiotach leczniczych udzielających świadczeń zdro wotnych z zakresu leczenia 
szpitalnego, w szczególności w szpitalach, których specyfika pozwala na osiągnięcie efektów 
uczenia się, podmiotach leczniczych udzielających ś wiadczeń zdrowotnych z zakresu 
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej lub podstawo wej opieki zdrowotnej, jednostkach 
systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne i hospicjach . 
 
II. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się  w grupach zajęć jest prowadzone przez 
nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadając ych kompetencje zawodowe lub 
naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla  prowadzonych zajęć, z tym że w 
grupach zajęć E i F jest prowadzone przez nauczycie li akademickich lub inne osoby, 
posiadających dorobek naukowy, prawo wykonywania za wodu lekarza oraz tytuł specjalisty 
lub specjalizację w dziedzinie medycyny adekwatnej do prowadzonych zajęć, lub przez osoby 
posiadające prawo wykonywania zawodu lekarza, które  ukończyły w trakcie szkolenia 
specjalizacyjnego moduł podstawowy albo ukończyły 3  rok szkolenia specjalizacyjnego w 
specjalizacjach jednolitych w odpowiedniej dziedzin ie medycyny, jeżeli uzyskały pozytywną 
opinię kierownika specjalizacji, a także przy współ udziale innych osób posiadających 
dorobek naukowy lub doświadczenie kliniczne, w zakr esie właściwym do prowadzonych 
zajęć. 
 
III. EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ  
Dziennik Ustaw – 7 –  Poz. 1573 – 8 – 
 
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
1) rozwój, budowę i funkcje organizmu człowieka w w arunkach prawidłowych 
i patologicznych; 
2) objawy i przebieg chorób; 
3) sposoby postępowania diagnostycznego i terapeuty cznego właściwe dla określonych 
stanów chorobowych; 
4) etyczne, społeczne i prawne uwarunkowania wykony wania zawodu lekarza oraz zasady 
promocji zdrowia, a swoją wiedzę opiera na dowodach  naukowych; 
5) metody prowadzenia badań naukowych. 
 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi:  
1) rozpoznać problemy medyczne i określić priorytet y w zakresie postępowania 
lekarskiego; 
2) rozpoznać stany zagrażające życiu i wymagające natychmiastowej interwencji 
lekarskiej; 
3) zaplanować postępowanie diagnostyczne i zinterpr etować jego wyniki; 
4) wdrożyć właściwe i bezpieczne postępowanie terap eutyczne oraz przewidzieć jego 
skutki; 
5) planować własną aktywność edukacyjną i stale dok ształcać się w celu aktualizacji 
wiedzy; 
6) inspirować proces uczenia się innych osób; 7) komunikować się z pacjentem i jego rodziną w atm osferze zaufania, z uwzględnieniem 
potrzeb pacjenta oraz przekazać niekorzystne inform acje; 
8) komunikować się ze współpracownikami w zespole i dzielić się wiedzą; 
9) krytycznie oceniać wyniki badań naukowych i odpo wiednio uzasadniać stanowisko. 
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 
1) nawiązania i utrzymania głębokiego oraz pełnego szacunku kontaktu z pacjentem, 
a także okazywania zrozumienia dla różnic światopog lądowych i kulturowych; 
2) kierowania się dobrem pacjenta; 
3) przestrzegania tajemnicy lekarskiej i praw pacje nta; 
4) podejmowania działań wobec pacjenta w oparciu o zasady etyczne, ze świadomością 
społecznych uwarunkowań i ograniczeń wynikających z  choroby; 
Dziennik Ustaw – 8 –  Poz. 1573 
– 9 – 
5) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń  oraz dokonywania samooceny 
deficytów i potrzeb edukacyjnych; 
6) propagowania zachowań prozdrowotnych; 
7) korzystania z obiektywnych źródeł informacji; 
8) formułowania wniosków z własnych pomiarów lub obserwacji; 
9) wdrażania zasad koleżeństwa zawodowego i współpr acy w zespole specjalistów, w tym 
z przedstawicielami innych zawodów medycznych, takż e w środowisku 
wielokulturowym i wielonarodowościowym; 
10) formułowania opinii dotyczących różnych aspektó w działalności zawodowej; 
11) przyjęcia odpowiedzialności związanej z decyzja mi podejmowanymi w ramach 
działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpiec zeństwa własnego i innych osób. 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
A. NAUKI MORFOLOGICZNE  (w tym: anatomia, histologia, embriologia)  
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
A.W1. mianownictwo anatomiczne, histologiczne i emb riologiczne w językach polskim 
i angielskim; 
A.W2. budowę ciała ludzkiego w podejściu topografic znym (kończyny górna i dolna, klatka 
piersiowa, brzuch, miednica, grzbiet, szyja, głowa)  i czynnościowym (układ kostno- 
-stawowy, układ mięśniowy, układ krążenia, układ od dechowy, układ pokarmowy, 
układ moczowy, układy płciowe, układ nerwowy i narz ądy zmysłów, powłoka 
wspólna); 
A.W3. stosunki topograficzne między poszczególnymi narządami; 
A.W4. podstawowe struktury komórkowe i ich specjali zacje funkcjonalne; 
A.W5. mikroarchitekturę tkanek, macierzy pozakomórk owej i narządów; 
A.W6. stadia rozwoju zarodka ludzkiego, budowę i cz ynność błon płodowych i łożyska, 
etapy rozwoju poszczególnych narządów oraz wpływ cz ynników szkodliwych na 
rozwój zarodka i płodu (teratogennych). 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
A.U1. obsługiwać mikroskop optyczny, w tym w zakres ie korzystania z immersji; 
Dziennik Ustaw – 9 –  Poz. 1573 
– 10 – 
A.U2. rozpoznawać w obrazach z mikroskopu optyczneg o lub elektronowego struktury 
histologiczne odpowiadające narządom, tkankom, komó rkom i strukturom 
komórkowym, opisywać i interpretować ich budowę ora z relacje między budową 
i funkcją; 
A.U3. wyjaśniać anatomiczne podstawy badania przedmiotowego; 
A.U4. wnioskować o relacjach między strukturami ana tomicznymi na podstawie 
przyżyciowych badań diagnostycznych, w szczególnośc i z zakresu radiologii 
(zdjęcia przeglądowe, badania z użyciem środków kontrastowych, tomografia 
komputerowa i magnetyczny rezonans jądrowy); 
A.U5. posługiwać się w mowie i w piśmie mianownictw em anatomicznym, histologicznym 
oraz embriologicznym. 
 B. NAUKOWE PODSTAWY MEDYCYNY  (w tym: biofizyka, biologia molekularna, 
biochemia z elementami chemii, fizjologia z element ami fizjologii klinicznej, cytofizjologia, 
informatyka i biostatystyka) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
B.W1. gospodarkę wodno-elektrolitową w układach bio logicznych; 
B.W2. równowagę kwasowo-zasadową i mechanizm działa nia buforów oraz ich znaczenie 
w homeostazie ustrojowej; 
B.W3. pojęcia: rozpuszczalność, ciśnienie osmotyczn e, izotonia, roztwory koloidalne 
i równowaga Gibbsa-Donnana; 
B.W4. podstawowe reakcje związków nieorganicznych i organicznych w roztworach 
wodnych; 
B.W5. prawa fizyczne opisujące przepływ cieczy i cz ynniki wpływające na opór 
naczyniowy przepływu krwi; 
B.W6. naturalne i sztuczne źródła promieniowania jo nizującego oraz jego oddziaływanie 
z materią; 
B.W7. fizykochemiczne i molekularne podstawy działa nia narządów zmysłów; 
B.W8. fizyczne podstawy nieinwazyjnych metod obrazo wania; 
B.W9. fizyczne podstawy wybranych technik terapeuty cznych, w tym ultradźwięków 
i naświetlań; 
B.W10. budowę prostych związków organicznych wchodz ących w skład makrocząsteczek 
obecnych w komórkach, macierzy zewnątrzkomórkowej i płynów ustrojowych; 
Dziennik Ustaw – 10 –  Poz. 1573 
– 11 – 
B.W11. budowę lipidów i polisacharydów oraz ich fun kcje w strukturach komórkowych 
i pozakomórkowych; 
B.W12. struktury I-, II-, III- i IV-rzędową białek oraz modyfikacje potranslacyjne 
i funkcjonalne białka oraz ich znaczenie; 
B.W13. funkcje nukleotydów w komórce, struktury I- i II-rzędową DNA i RNA oraz 
strukturę chromatyny; 
B.W14. funkcje genomu, transkryptomu i proteomu człowieka oraz podstawowe metody 
stosowane w ich badaniu, procesy replikacji, napraw y i rekombinacji DNA, 
transkrypcji i translacji oraz degradacji DNA, RNA i białek, a także koncepcje 
regulacji ekspresji genów; 
B.W15. podstawowe szlaki kataboliczne i anaboliczne , sposoby ich regulacji oraz wpływ na 
nie czynników genetycznych i środowiskowych; 
B.W16. profile metaboliczne podstawowych narządów i układów; 
B.W17. sposoby komunikacji między komórkami i międz y komórką a macierzą 
zewnątrzkomórkową oraz szlaki przekazywania sygnałó w w komórce, a także 
przykłady zaburzeń w tych procesach prowadzące do r ozwoju nowotworów i innych 
chorób; 
B.W18. procesy: cykl komórkowy, proliferacja, różnicowanie i starzenie się komórek, 
apoptoza i nekroza oraz ich znaczenie dla funkcjono wania organizmu; 
B.W19. w podstawowym zakresie problematykę komórek macierzystych i ich zastosowania 
w medycynie; 
B.W20. podstawy pobudzenia i przewodzenia w układzie nerwowym oraz wyższe czynności 
nerwowe, a także fizjologię mięśni prążkowanych i g ładkich oraz funkcje krwi; 
B.W21. czynność i mechanizmy regulacji wszystkich n arządów i układów organizmu 
człowieka, w tym układu krążenia, układu oddechoweg o, układu pokarmowego, 
układu moczowego i powłok skórnych oraz zależności istniejące między nimi; 
B.W22. przebieg i regulację funkcji rozrodczych u k obiet i mężczyzn; 
B.W23. mechanizm starzenia się organizmu; 
B.W24. podstawowe ilościowe parametry opisujące wyd olność poszczególnych układów 
i narządów, w tym zakresy norm i czynniki demograficzne wpływające na wartość 
tych parametrów; 
B.W25. związek między czynnikami zaburzającymi stan  równowagi procesów biologicznych 
a zmianami fizjologicznymi i patofizjologicznymi; 
Dziennik Ustaw – 11 –  Poz. 1573 
– 12 – 
B.W26. podstawowe narzędzia informatyczne i biostat ystyczne wykorzystywane 
w medycynie, w tym medyczne bazy danych, arkusze ka lkulacyjne i podstawy 
grafiki komputerowej; 
B.W27. podstawowe metody analizy statystycznej wyko rzystywane w badaniach 
populacyjnych i diagnostycznych; 
B.W28. możliwości współczesnej telemedycyny jako na rzędzia wspomagania pracy lekarza; 
B.W29. zasady prowadzenia badań naukowych, obserwac yjnych i doświadczalnych oraz 
badań in vitro  służących rozwojowi medycyny. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
B.U1. wykorzystywać znajomość praw fizyki do wyjaśn ienia wpływu czynników 
zewnętrznych, takich jak temperatura, przyspieszeni e, ciśnienie, pole 
elektromagnetyczne i promieniowanie jonizujące, na organizm i jego elementy; 
B.U2. oceniać szkodliwość dawki promieniowania jonizującego i stosować się do zasad 
ochrony radiologicznej; 
B.U3. obliczać stężenia molowe i procentowe związków oraz stężenia substancji 
w roztworach izoosmotycznych, jedno- i wieloskładnikowych; 
B.U4. obliczać rozpuszczalność związków nieorganicz nych, określać chemiczne podłoże 
rozpuszczalności związków organicznych lub jej braku oraz jej praktyczne znaczenie 
dla dietetyki i terapii; 
B.U5. określać pH roztworu i wpływ zmian pH na zwią zki nieorganiczne i organiczne; 
B.U6. przewidywać kierunek procesów biochemicznych w zależności od stanu 
energetycznego komórek; 
B.U7. wykonywać proste testy czynnościowe oceniając e organizm człowieka jako układ 
regulacji stabilnej (testy obciążeniowe, wysiłkowe)  i interpretować dane liczbowe 
dotyczące podstawowych zmiennych fizjologicznych; 
B.U8. posługiwać się podstawowymi technikami labora toryjnymi, takimi jak analiza 
jakościowa, miareczkowanie, kolorymetria, pehametri a, chromatografia, 
elektroforeza białek i kwasów nukleinowych; 
B.U9. obsługiwać proste przyrządy pomiarowe i oceni ać dokładność wykonywanych 
pomiarów; 
B.U10. korzystać z baz danych, w tym internetowych,  i wyszukiwać potrzebne informacje za 
pomocą dostępnych narzędzi; 
Dziennik Ustaw – 12 –  Poz. 1573 
– 13 – 
B.U11. dobierać odpowiedni test statystyczny, przep rowadzać podstawowe analizy 
statystyczne, posługiwać się odpowiednimi metodami przedstawiania wyników, 
interpretować wyniki metaanalizy i przeprowadzać analizę prawdopodobieństwa 
przeżycia; 
B.U12. wyjaśniać różnice między badaniami prospekty wnymi i retrospektywnymi, 
randomizowanymi i kliniczno-kontrolnymi, opisami pr zypadków i badaniami 
eksperymentalnymi oraz szeregować je według wiarygo dności i jakości dowodów 
naukowych; 
B.U13. planować i wykonywać proste badania naukowe oraz interpretować ich wyniki 
i wyciągać wnioski. 
 
C. NAUKI PRZEDKLINICZNE  (w tym: genetyka, mikrobiologia, immunologia, 
patologia, farmakologia z toksykologią, elementy pa tofizjologii) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
C.W1. podstawowe pojęcia z zakresu genetyki; 
C.W2. zjawiska sprzężenia i współdziałania genów; 
C.W3. prawidłowy kariotyp człowieka i różne typy de terminacji płci; 
C.W4. budowę chromosomów i molekularne podłoże muta genezy; 
C.W5. zasady dziedziczenia różnej liczby cech, dzie dziczenia cech ilościowych, 
niezależnego dziedziczenia cech i dziedziczenia poz ajądrowej informacji 
genetycznej; 
C.W6. uwarunkowania genetyczne grup krwi człowieka i konfliktu serologicznego 
w układzie Rh; 
C.W7. aberracje autosomów i heterosomów będące przy czyną chorób, w tym onkogenezy 
i nowotworów; 
C.W8. czynniki wpływające na pierwotną i wtórną rów nowagę genetyczną populacji; 
C.W9. podstawy diagnostyki mutacji genowych i chromosomowych odpowiedzialnych za 
choroby dziedziczne oraz nabyte, w tym nowotworowe;  
C.W10. korzyści i zagrożenia wynikające z obecności  w ekosystemie organizmów 
modyfikowanych genetycznie (GMO); 
C.W11. genetyczne mechanizmy nabywania lekoopornośc i przez drobnoustroje i komórki 
nowotworowe; 
Dziennik Ustaw – 13 –  Poz. 1573 
– 14 – 
C.W12. drobnoustroje, z uwzględnieniem chorobotwórc zych i obecnych we florze 
fizjologicznej; 
C.W13. epidemiologię zarażeń wirusami i bakteriami oraz zakażeń grzybami i pasożytami, 
z uwzględnieniem geograficznego zasięgu ich występo wania; 
C.W14. wpływ abiotycznych i biotycznych (wirusy, ba kterie) czynników środowiska na 
organizm człowieka i populację ludzi oraz drogi ich wnikania do organizmu 
człowieka;  
C.W15. konsekwencje narażenia organizmu człowieka n a różne czynniki chemiczne 
i biologiczne oraz zasady profilaktyki; 
C.W16. inwazyjne dla człowieka formy lub stadia roz wojowe wybranych pasożytniczych 
grzybów, pierwotniaków, helmintów i stawonogów, z u względnieniem 
geograficznego zasięgu ich występowania; 
C.W17. zasadę funkcjonowania układu pasożyt – żywic iel i podstawowe objawy chorobowe 
wywoływane przez pasożyty; 
C.W18. objawy zakażeń jatrogennych, drogi ich rozpr zestrzeniania się i patogeny 
wywołujące zmiany w poszczególnych narządach; 
C.W19. podstawy diagnostyki mikrobiologicznej i par azytologicznej; 
C.W20. podstawy dezynfekcji, sterylizacji i postępo wania aseptycznego; 
C.W21. podstawy rozwoju i mechanizmy działania ukła du odpornościowego, w tym swoiste 
i nieswoiste mechanizmy odporności humoralnej i komórkowej; 
C.W22. główny układ zgodności tkankowej; 
C.W23. typy reakcji nadwrażliwości, rodzaje niedobo rów odporności i podstawy 
immunomodulacji; 
C.W24. zagadnienia z zakresu immunologii nowotworów ; 
C.W25. genetyczne podstawy doboru dawcy i biorcy or az podstawy immunologii 
transplantacyjnej; 
C.W26. nazewnictwo patomorfologiczne; C.W27. podstawowe mechanizmy uszkadzania komórek i tkanek; 
C.W28. przebieg kliniczny zapaleń swoistych i niesw oistych oraz procesy regeneracji tkanek 
i narządów; 
C.W29. definicję i patofizjologię wstrząsu, ze szczególnym uwzględnieniem różnicowania 
przyczyn wstrząsu oraz niewydolności wielonarządowe j; 
C.W30. etiologię zaburzeń hemodynamicznych, zmian w stecznych i zmian postępowych; 
Dziennik Ustaw – 14 –  Poz. 1573 
– 15 – 
C.W31. zagadnienia z zakresu szczegółowej patologii  narządowej, obrazy makro- 
i mikroskopowe oraz przebieg kliniczny zmian patomo rfologicznych 
w poszczególnych narządach; 
C.W32. konsekwencje rozwijających się zmian patolog icznych dla sąsiadujących 
topograficznie narządów; 
C.W33. czynniki chorobotwórcze zewnętrzne i wewnętr zne, modyfikowalne 
i niemodyfikowalne; 
C.W34. postacie kliniczne najczęstszych chorób posz czególnych układów i narządów, chorób 
metabolicznych oraz zaburzeń gospodarki wodno-elekt rolitowej, hormonalnej 
i kwasowo-zasadowej; 
C.W35. poszczególne grupy środków leczniczych; 
C.W36. główne mechanizmy działania leków i ich prze miany w ustroju zależne od wieku; 
C.W37. wpływ procesów chorobowych na metabolizm i e liminację leków; 
C.W38. podstawowe zasady farmakoterapii; 
C.W39. ważniejsze działania niepożądane leków, w ty m wynikające z ich interakcji; 
C.W40. problem lekooporności, w tym lekooporności w ielolekowej; 
C.W41. wskazania do badań genetycznych przeprowadza nych w celu indywidualizacji 
farmakoterapii; 
C.W42. podstawowe kierunki rozwoju terapii, w szcze gólności możliwości terapii 
komórkowej, genowej i celowanej w określonych choro bach; 
C.W43. podstawowe pojęcia z zakresu toksykologii og ólnej; 
C.W44. grupy leków, których nadużywanie może prowad zić do zatruć; 
C.W45. objawy najczęściej występujących ostrych zat ruć, w tym alkoholami, narkotykami 
i innymi substancjami psychoaktywnymi, metalami cię żkimi oraz wybranymi 
grupami leków; 
C.W46. podstawowe zasady postępowania diagnostyczne go w zatruciach; 
C.W47. wpływ stresu oksydacyjnego na komórki i jego  znaczenie w patogenezie chorób oraz 
w procesach starzenia się; 
C.W48. konsekwencje niedoboru witamin lub minerałów  i ich nadmiaru w organizmie; 
C.W49. enzymy biorące udział w trawieniu, mechanizm  wytwarzania kwasu solnego 
w żołądku, rolę żółci, przebieg wchłaniania produkt ów trawienia; 
C.W50. konsekwencje niewłaściwego odżywiania, w tym  długotrwałego głodowania, 
przyjmowania zbyt obfitych posiłków i stosowania niezbilansowanej diety oraz 
zaburzenia trawienia i wchłaniania produktów trawie nia; 
Dziennik Ustaw – 15 –  Poz. 1573 
– 16 – 
C.W51. mechanizm działania hormonów. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
C.U1. analizować krzyżówki genetyczne i rodowody ce ch oraz chorób człowieka, a także 
oceniać ryzyko urodzenia się dziecka z aberracjami chromosomowymi; 
C.U2. identyfikować wskazania do wykonania badań pr enatalnych; 
C.U3. podejmować decyzje o potrzebie wykonania bada ń cytogenetycznych 
i molekularnych; 
C.U4. wykonywać pomiary morfometryczne, analizować morfogram i zapisywać kariotypy 
chorób; 
C.U5. szacować ryzyko ujawnienia się danej choroby u potomstwa w oparciu 
o predyspozycje rodzinne i wpływ czynników środowiskowych; 
C.U6. oceniać zagrożenia środowiskowe i posługiwać się podstawowymi metodami 
pozwalającymi na wykrycie obecności czynników szkod liwych (biologicznych 
i chemicznych) w biosferze; 
C.U7. rozpoznawać najczęściej spotykane pasożyty cz łowieka na podstawie ich budowy, 
cykli życiowych i objawów chorobowych; 
C.U8. posługiwać się reakcją antygen – przeciwciało  w aktualnych modyfikacjach 
i technikach dla diagnostyki chorób zakaźnych, aler gicznych, autoimmunizacyjnych 
i nowotworowych oraz chorób krwi; 
C.U9. przygotowywać preparaty i rozpoznawać patogen y pod mikroskopem; 
C.U10. interpretować wyniki badań mikrobiologicznyc h; 
C.U11. powiązać obrazy uszkodzeń tkankowych i narzą dowych z objawami klinicznymi 
choroby, wywiadem i wynikami oznaczeń laboratoryjny ch; 
C.U12. analizować zjawiska odczynowe, obronne i prz ystosowawcze oraz zaburzenia 
regulacji wywoływane przez czynnik etiologiczny; 
C.U13. wykonywać proste obliczenia farmakokinetyczn e; 
C.U14. dobierać leki w odpowiednich dawkach w celu korygowania zjawisk patologicznych 
w ustroju i w poszczególnych narządach; 
C.U15. projektować schematy racjonalnej chemioterap ii zakażeń, empirycznej i celowanej; 
C.U16. przygotowywać zapisy wszystkich form receptu rowych substancji leczniczych;   
C.U17. posługiwać się informatorami farmaceutycznym i i bazami danych o produktach 
leczniczych; 
Dziennik Ustaw – 16 –  Poz. 1573 
– 17 – 
C.U18. szacować niebezpieczeństwo toksykologiczne w  określonych grupach wiekowych 
i w stanach niewydolności wątroby i nerek oraz zapo biegać zatruciom lekami; 
C.U19. interpretować wyniki badań toksykologicznych ; 
C.U20. opisywać zmiany w funkcjonowaniu organizmu w  sytuacji zaburzenia homeostazy, 
w szczególności określać jego zintegrowaną odpowied ź na wysiłek fizyczny, 
ekspozycję na wysoką i niską temperaturę, utratę kr wi lub wody, nagłą pionizację, 
przejście od stanu snu do stanu czuwania. 
 
D. NAUKI BEHAWIORALNE I SPOŁECZNE Z ELEMENTAMI 
PROFESJONALIZMU  (w tym: socjologia medycyny, psychologia lekarska,  etyka lekarska, 
historia medycyny, elementy profesjonalizmu, język angielski) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
D.W1. społeczny wymiar zdrowia i choroby, wpływ śro dowiska społecznego (rodziny, sieci 
relacji społecznych) i nierówności społecznych oraz  społeczno-kulturowych różnic 
na stan zdrowia, a także rolę stresu społecznego w zachowaniach zdrowotnych 
i autodestrukcyjnych; 
D.W2. społeczne czynniki wpływające na zachowania w  zdrowiu i w chorobie, szczególnie 
w chorobie przewlekłej; 
D.W3. formy przemocy, modele wyjaśniające przemoc w  rodzinie i przemoc w wybranych 
instytucjach, społeczne uwarunkowania różnych form przemocy oraz rolę lekarza 
w jej rozpoznawaniu; 
D.W4. postawy społeczne wobec znaczenia zdrowia, ch oroby, niepełnosprawności 
i starości, konsekwencje społeczne choroby i niepełnosprawności oraz bariery 
społeczno-kulturowe, a także koncepcję jakości życi a uwarunkowaną stanem 
zdrowia; 
D.W5. zasady i metody komunikacji z pacjentem i jeg o rodziną, które służą budowaniu 
empatycznej, opartej na zaufaniu relacji; 
D.W6. znaczenie komunikacji werbalnej i niewerbalne j w procesie komunikowania się 
z pacjentem oraz pojęcie zaufania w interakcji z pa cjentem; 
D.W7. psychospołeczne konsekwencje hospitalizacji i choroby przewlekłej; D.W8. funkcjonowanie podmiotów systemu ochrony zdro wia i społeczną rolę lekarza; 
D.W9. podstawowe psychologiczne mechanizmy funkcjon owania człowieka w zdrowiu 
i w chorobie; 
Dziennik Ustaw – 17 –  Poz. 1573 
– 18 – 
D.W10. rolę rodziny pacjenta w procesie leczenia; 
D.W11. problematykę adaptacji pacjenta i jego rodzi ny do choroby jako sytuacji trudnej oraz 
do związanych z nią wydarzeń, w tym umierania i pro cesu żałoby rodziny; 
D.W12. rolę stresu w etiopatogenezie i przebiegu ch orób oraz mechanizmy radzenia sobie ze 
stresem; 
D.W13. mechanizmy, cele i sposoby leczenia uzależni eń od substancji psychoaktywnych; 
D.W14. zasady promocji zdrowia, jej zadania i główn e kierunki działania, ze szczególnym 
uwzględnieniem znajomości roli elementów zdrowego s tylu życia; 
D.W15. zasady motywowania pacjenta do prozdrowotnyc h zachowań i informowania 
o niepomyślnym rokowaniu; 
D.W16. główne pojęcia, teorie, zasady etyczne służą ce jako ogólne ramy właściwego 
interpretowania i analizowania zagadnień moralno-me dycznych; 
D.W17. prawa pacjenta; D.W18. zasady pracy w zespole; 
D.W19. kulturowe, etniczne i narodowe uwarunkowania  zachowań ludzkich; 
D.W20. historię medycyny, medycynę ludów pierwotnyc h i najdawniejszych cywilizacji oraz 
charakterystyczne cechy medycyny średniowiecznej; 
D.W21. cechy medycyny nowożytnej i jej najważniejsz e odkrycia; 
D.W22. proces kształtowania się nowych specjalności w zakresie dyscypliny naukowej – 
nauki medyczne i osiągnięcia czołowych przedstawici eli medycyny polskiej 
i światowej; 
D.W23. podstawy medycyny opartej na dowodach.  
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
D.U1. uwzględniać w procesie postępowania terapeuty cznego subiektywne potrzeby 
i oczekiwania pacjenta wynikające z uwarunkowań spo łeczno-kulturowych; 
D.U2. dostrzegać oznaki zachowań antyzdrowotnych i autodestrukcyjnych oraz właściwie 
na nie reagować; 
D.U3. wybierać takie leczenie, które minimalizuje k onsekwencje społeczne dla pacjenta; 
D.U4. budować atmosferę zaufania podczas całego pro cesu diagnostycznego i leczenia; 
D.U5. przeprowadzać rozmowę z pacjentem dorosłym, d zieckiem i rodziną 
z zastosowaniem techniki aktywnego słuchania i wyra żania empatii oraz rozmawiać 
z pacjentem o jego sytuacji życiowej; 
Dziennik Ustaw – 18 –  Poz. 1573 
– 19 – 
D.U6. informować pacjenta o celu, przebiegu i ewent ualnym ryzyku proponowanych 
działań diagnostycznych lub terapeutycznych oraz uz yskać jego świadomą zgodę na 
podjęcie tych działań; 
D.U7. angażować pacjenta w proces terapeutyczny; 
D.U8. przekazać pacjentowi i jego rodzinie informac je o niekorzystnym rokowaniu; 
D.U9. udzielać porad w kwestii przestrzegania zalec eń terapeutycznych i prozdrowotnego 
trybu życia; 
D.U10. identyfikować czynniki ryzyka wystąpienia pr zemocy, rozpoznawać przemoc 
i odpowiednio reagować; 
D.U11. stosować w podstawowym zakresie psychologicz ne interwencje motywujące 
i wspierające; 
D.U12. komunikować się ze współpracownikami, udzielając informacji zwrotnej i wsparcia; D.U13. przestrzegać wzorców etycznych w działaniach  zawodowych; 
D.U14. rozpoznawać etyczny wymiar decyzji medycznyc h i odróżniać aspekty faktualne od 
normatywnych; 
D.U15. przestrzegać praw pacjenta; D.U16. wykazywać odpowiedzialność za podnoszenie sw oich kwalifikacji i przekazywanie 
wiedzy innym; 
D.U17. krytycznie analizować piśmiennictwo medyczne , w tym w języku angielskim, 
i wyciągać wnioski; 
D.U18. porozumiewać się z pacjentem w jednym z języ ków obcych na poziomie B2+ 
Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego.  
 
E. NAUKI KLINICZNE NIEZABIEGOWE  (w tym: pediatria, choroby wewnętrzne, 
neurologia, geriatria, psychiatria, dermatologia, onkologia, medycyna rodzinna, choroby zakaźne, rehabilitacja, diagnostyka laboratoryjna, farmakologia kliniczna) 
 W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
E.W1. uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczne  najczęstszych chorób; 
E.W2. zasady żywienia dzieci zdrowych i chorych, w tym karmienia naturalnego, szczepień 
ochronnych i prowadzenia bilansu zdrowia dziecka; 
E.W3. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i pos tępowania terapeutycznego 
w przypadku najczęstszych chorób dzieci: 1) krzywicy, tężyczki, drgawek, 
Dziennik Ustaw – 19 –  Poz. 1573 
– 20 – 
2) wad serca, zapalenia mięśnia sercowego, wsierdzia i  osierdzia, kardiomiopatii, 
zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego, omdleń, 
3) ostrych i przewlekłych chorób górnych i dolnych dró g oddechowych, wad 
wrodzonych układu oddechowego, gruźlicy, mukowiscyd ozy, astmy, 
alergicznego nieżytu nosa, pokrzywki, wstrząsu anaf ilaktycznego, obrzęku 
naczynioworuchowego, 
4) niedokrwistości, skaz krwotocznych, stanów niewydol ności szpiku, chorób 
nowotworowych wieku dziecięcego, w tym guzów litych  typowych dla wieku 
dziecięcego, 
5) ostrych i przewlekłych bólów brzucha, wymiotów, bie gunek, zaparć, krwawień 
z przewodu pokarmowego, choroby wrzodowej, nieswoistych chorób jelit, 
chorób trzustki, cholestaz i chorób wątroby oraz in nych chorób nabytych i wad 
wrodzonych przewodu pokarmowego, 
6) zakażeń układu moczowego, wad wrodzonych układu moc zowego, zespołu 
nerczycowego, kamicy nerkowej, ostrej i przewlekłej niewydolności nerek, 
ostrych i przewlekłych zapaleń nerek, chorób układo wych nerek, zaburzeń 
oddawania moczu, choroby refluksowej pęcherzowo-moc zowodowej, 
7) zaburzeń wzrastania, chorób tarczycy i przytarczyc, chorób nadnerczy, 
cukrzycy, otyłości, zaburzeń dojrzewania i funkcji gonad, 
8) mózgowego porażenia dziecięcego, zapaleń mózgu i op on mózgowo- 
-rdzeniowych, padaczki, 
9) najczęstszych chorób zakaźnych wieku dziecięcego, 
10) zespołów genetycznych, 
11) chorób tkanki łącznej, gorączki reumatycznej, młodz ieńczego zapalenia stawów, 
tocznia układowego, zapalenia skórno-mięśniowego; 
E.W4. zagadnienia dziecka maltretowanego i wykorzys tywania seksualnego, upośledzenia 
umysłowego oraz zaburzeń zachowania – psychoz, uzależnień, zaburzeń odżywiania 
i wydalania u dzieci; 
E.W5. podstawowe sposoby diagnostyki i terapii płod u; 
E.W6. najczęściej występujące stany zagrożenia życi a u dzieci i zasady postępowania 
w tych stanach; 
E.W7. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i pos tępowania terapeutycznego 
w odniesieniu do najczęstszych chorób wewnętrznych występujących u osób 
dorosłych oraz ich powikłań: 
Dziennik Ustaw – 20 –  Poz. 1573 
– 21 – 
1) chorób układu krążenia, w tym choroby niedokrwienne j serca, wad serca, chorób 
wsierdzia, mięśnia serca, osierdzia, niewydolności serca (ostrej i przewlekłej), 
chorób naczyń tętniczych i żylnych, nadciśnienia tę tniczego – pierwotnego 
i wtórnego, nadciśnienia płucnego, 
2) chorób układu oddechowego, w tym chorób dróg oddech owych, przewlekłej 
obturacyjnej choroby płuc, astmy oskrzelowej, rozstrzenia oskrzeli, 
mukowiscydozy, zakażeń układu oddechowego, chorób ś ródmiąższowych płuc, 
opłucnej, śródpiersia, obturacyjnego i centralnego bezdechu sennego, 
niewydolności oddechowej (ostrej i przewlekłej), no wotworów układu 
oddechowego, 
3) chorób układu pokarmowego, w tym chorób jamy ustnej , przełyku, żołądka 
i dwunastnicy, jelit, trzustki, wątroby, dróg żółciowych i pęcherzyka 
żółciowego, 
4) chorób układu wydzielania wewnętrznego, w tym choró b podwzgórza 
i przysadki, tarczycy, przytarczyc, kory i rdzenia nadnerczy, jajników i jąder 
oraz guzów neuroendokrynnych, zespołów wielogruczoł owych, różnych typów 
cukrzycy i zespołu metabolicznego – hipoglikemii, o tyłości, dyslipidemii, 
5) chorób nerek i dróg moczowych, w tym ostrych i prze wlekłych niewydolności 
nerek, chorób kłębuszków nerkowych i śródmiąższowyc h nerek, torbieli nerek, 
kamicy nerkowej, zakażeń układu moczowego, nowotwor ów układu 
moczowego, w szczególności pęcherza moczowego i ner ki, 
6) chorób układu krwiotwórczego, w tym aplazji szpiku,  niedokrwistości, 
granulocytopenii i agranulocytozy, małopłytkowości,  białaczek ostrych, 
nowotworów mieloproliferacyjnych i mielodysplastycz no- 
-mieloproliferacyjnych, zespołów mielodysplastyczny ch, nowotworów 
z dojrzałych limfocytów B i T, skaz krwotocznych, trombofilii, stanów 
bezpośredniego zagrożenia życia w hematologii, zabu rzeń krwi w chorobach 
innych narządów, 
7) chorób reumatycznych, w tym chorób układowych tkank i łącznej, układowych 
zapaleń naczyń, zapaleń stawów z zajęciem kręgosłupa, chorób metabolicznych 
kości, w szczególności osteoporozy i choroby zwyrod nieniowej stawów, dny 
moczanowej, 
8) chorób alergicznych, w tym anafilaksji i wstrząsu a nafilaktycznego oraz obrzęku 
naczynioruchowego, 
Dziennik Ustaw – 21 –  Poz. 1573 
– 22 – 
9) zaburzeń wodno-elektrolitowych i kwasowo-zasadowych : stanów odwodnienia, 
stanów przewodnienia, zaburzeń gospodarki elektrolitowej, kwasicy 
i zasadowicy; 
E.W8. przebieg i objawy procesu starzenia się oraz zasady całościowej oceny geriatrycznej 
i opieki interdyscyplinarnej w odniesieniu do pacje nta w podeszłym wieku; 
E.W9. przyczyny i podstawowe odrębności w najczęsts zych chorobach występujących 
u osób starszych oraz zasady postępowania w podstawowych zespołach 
geriatrycznych; 
E.W10. podstawowe zasady farmakoterapii chorób osób  w podeszłym wieku; 
E.W11. zagrożenia związane z hospitalizacją osób w podeszłym wieku; 
E.W12. podstawowe zasady organizacji opieki nad oso bą starszą i obciążenia opiekuna 
osoby starszej; 
E.W13. podstawowe zespoły objawów neurologicznych; E.W14. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w najczęstszych chorobach układu nerwowego, w tym: 
1) bólach głowy: migrenie, napięciowym bólu głowy i ze społach bólów głowy oraz 
neuralgii nerwu V, 
2) chorobach naczyniowych mózgu, w szczególności udarz e mózgu, 
3) padaczce, 
4) zakażeniach układu nerwowego, w szczególności zapal eniu opon mózgowo- 
-rdzeniowych, boreliozie, opryszczkowym zapaleniu mózgu, chorobach 
neurotransmisyjnych, 
5) otępieniach, w szczególności chorobie Alzheimera, o tępieniu czołowym, 
otępieniu naczyniopochodnym i innych zespołach otęp iennych, 
6) chorobach jąder podstawy, w szczególności chorobie Parkinsona, 
7) chorobach demielinizacyjnych, w szczególności stwar dnieniu rozsianym, 
8) chorobach układu nerwowo-mięśniowego, w szczególności stwardnieniu 
bocznym zanikowym i rwie kulszowej, 
9) urazach czaszkowo-mózgowych, w szczególności wstrzą śnieniu mózgu; 
E.W15. podstawowe koncepcje patogenezy zaburzeń psy chicznych; 
E.W16. symptomatologię ogólną zaburzeń psychicznych  i zasady ich klasyfikacji według 
głównych systemów klasyfikacyjnych; 
E.W17. objawy, zasady diagnozowania i postępowania terapeutycznego w najczęstszych 
zaburzeniach psychicznych, w tym: 
Dziennik Ustaw – 22 –  Poz. 1573 
– 23 – 
1) schizofrenii, 
2) zaburzeniach afektywnych, 
3) zaburzeniach nerwicowych i adaptacyjnych, 
4) zaburzeniach odżywiania, 
5) zaburzeniach związanych z przyjmowaniem substancji psychoaktywnych, 
6) zaburzeniach snu; 
E.W18. zasady diagnostyki i postępowania w stanach nagłych w psychiatrii, 
z uwzględnieniem problematyki samobójstw; 
E.W19. specyfikę zaburzeń psychicznych i ich leczen ia u dzieci, młodzieży oraz w okresie 
starości; 
E.W20. objawy zaburzeń psychicznych w przebiegu cho rób somatycznych, ich wpływ na 
przebieg choroby podstawowej i rokowanie oraz zasad y ich leczenia; 
E.W21. problematykę seksualności człowieka i podsta wowych zaburzeń z nią związanych; 
E.W22. przepisy dotyczące ochrony zdrowia psychiczn ego, ze szczególnym uwzględnieniem 
zasad przyjęcia do szpitala psychiatrycznego; 
E.W23. uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczn e najczęstszych nowotworów; 
E.W24. podstawy wczesnej wykrywalności nowotworów i  zasady badań przesiewowych 
w onkologii; 
E.W25. możliwości współczesnej terapii nowotworów z  uwzględnieniem terapii 
wielomodalnej, perspektywy terapii komórkowych i ge nowych oraz ich niepożądane 
skutki; 
E.W26. zasady terapii skojarzonych w onkologii, alg orytmy postępowania diagnostyczno- 
-leczniczego w najczęściej występujących nowotworac h; 
E.W27. zasady diagnozowania i postępowania terapeut ycznego w najczęstszych problemach 
medycyny paliatywnej, w tym: 
1) leczeniu objawowym najczęstszych objawów somatyczny ch, 
2) postępowaniu w wyniszczeniu nowotworowym i w profil aktyce oraz leczeniu 
odleżyn, 
3) najczęstszych stanach nagłych w medycynie paliatywn ej; 
E.W28. zasady postępowania paliatywnego z pacjentem  w stanie terminalnym; 
E.W29. zasady leczenia bólu, w tym bólu nowotworowe go i przewlekłego; 
E.W30. pojęcie niepełnosprawności i inwalidztwa; E.W31. rolę rehabilitacji medycznej i metody w niej  stosowane; 
Dziennik Ustaw – 23 –  Poz. 1573 
– 24 – 
E.W32. podstawowe zagadnienia profilaktyki oraz zas ady postępowania w przypadku 
ekspozycji zawodowej na czynniki niebezpieczne i sz kodliwe; 
E.W33. zasady postępowania w przypadku wykrycia cho roby zakaźnej; 
E.W34. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego oraz 
profilaktycznego w najczęstszych chorobach bakteryj nych, wirusowych, 
pasożytniczych i grzybicach, w tym zakażeniach pneumokokowych, wirusowym 
zapaleniu wątroby, zespole nabytego niedoboru odpor ności (AIDS), sepsie 
i zakażeniach szpitalnych; 
E.W35. podstawowe cechy, uwarunkowania środowiskowe  i epidemiologiczne najczęstszych 
chorób skóry;  
E.W36. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w najczęstszych chorobach przenoszonych drogą płcio wą; 
E.W37. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w najczęstszych chorobach dziedzicznych; 
E.W38. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w najczęstszych chorobach i specyficznych problemac h w praktyce lekarza 
rodzinnego; 
E.W39. rodzaje materiałów biologicznych wykorzystyw anych w diagnostyce laboratoryjnej 
i zasady pobierania materiału do badań; 
E.W40. podstawy teoretyczne i praktyczne diagnostyk i laboratoryjnej; 
E.W41. możliwości i ograniczenia badań laboratoryjn ych w stanach nagłych; 
E.W42. wskazania do wdrożenia terapii monitorowanej; 
E.W43. podstawowe pojęcia farmakoekonomiczne. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
E.U1. przeprowadzać wywiad lekarski z pacjentem dor osłym; 
E.U2. przeprowadzać wywiad lekarski z dzieckiem i jego rodziną; E.U3. przeprowadzać pełne i ukierunkowane badanie f izykalne pacjenta dorosłego; 
E.U4. przeprowadzać badanie fizykalne dziecka w każ dym wieku; 
E.U5. przeprowadzać badanie psychiatryczne; E.U6. przeprowadzać orientacyjne badanie słuchu i p ola widzenia oraz badanie 
otoskopowe; 
E.U7. oceniać stan ogólny, stan przytomności i świa domości pacjenta; 
Dziennik Ustaw – 24 –  Poz. 1573 
– 25 – 
E.U8. oceniać stan noworodka w skali Apgar i jego d ojrzałość oraz badać odruchy 
noworodkowe; 
E.U9. zestawiać pomiary antropometryczne i ciśnieni a krwi z danymi na siatkach 
centylowych; 
E.U10. oceniać stopień zaawansowania dojrzewania pł ciowego; 
E.U11. przeprowadzać badania bilansowe; 
E.U12. przeprowadzać diagnostykę różnicową najczęstszych chorób osób dorosłych i dzieci; 
E.U13. oceniać i opisywać stan somatyczny oraz psyc hiczny pacjenta; 
E.U14. rozpoznawać stany bezpośredniego zagrożenia życia; 
E.U15. rozpoznawać stan po spożyciu alkoholu, narko tyków i innych używek; 
E.U16. planować postępowanie diagnostyczne, terapeu tyczne i profilaktyczne; 
E.U17. przeprowadzać analizę ewentualnych działań niepożądanych poszczególnych leków 
i interakcji między nimi; 
E.U18. proponować indywidualizację obowiązujących w ytycznych terapeutycznych i inne 
metody leczenia wobec nieskuteczności albo przeciww skazań do terapii 
standardowej; 
E.U19. rozpoznawać objawy lekozależności i proponow ać postępowanie lecznicze; 
E.U20. kwalifikować pacjenta do leczenia domowego i  szpitalnego; 
E.U21. rozpoznawać stany, w których czas dalszego t rwania życia, stan funkcjonalny lub 
preferencje pacjenta ograniczają postępowanie zgodne z wytycznymi określonymi 
dla danej choroby; 
E.U22. dokonywać oceny funkcjonalnej pacjenta z nie pełnosprawnością; 
E.U23. proponować program rehabilitacji w najczęsts zych chorobach; 
E.U24. interpretować wyniki badań laboratoryjnych i  identyfikować przyczyny odchyleń od 
normy; 
E.U25. stosować leczenie żywieniowe, z uwzględnieniem żywienia dojelitowego 
i pozajelitowego; 
E.U26. planować postępowanie w przypadku ekspozycji  na zakażenie przenoszone drogą 
krwi; 
E.U27. kwalifikować pacjenta do szczepień; E.U28. pobierać i zabezpieczać materiał do badań wy korzystywanych w diagnostyce 
laboratoryjnej; 
E.U29. wykonywać podstawowe procedury i zabiegi med yczne w tym: 
Dziennik Ustaw – 25 –  Poz. 1573 
– 26 – 
1) pomiar temperatury ciała (powierzchownej oraz głębokiej), pomiar tętna, 
nieinwazyjny pomiar ciśnienia tętniczego, 
2) monitorowanie parametrów życiowych przy pomocy kard iomonitora, 
pulsoksymetrię, 
3) badanie spirometryczne, leczenie tlenem, wentylację  wspomaganą i zastępczą, 
4) wprowadzenie rurki ustno-gardłowej, 
5) wstrzyknięcia dożylne, domięśniowe i podskórne, kan iulację żył obwodowych, 
pobieranie obwodowej krwi żylnej, pobieranie krwi n a posiew, pobieranie krwi 
tętniczej, pobieranie arterializowanej krwi włośnic zkowej, 
6) pobieranie wymazów z nosa, gardła i skóry, 
7) cewnikowanie pęcherza moczowego u kobiet i mężczyzn, zgłębnikowanie 
żołądka, płukanie żołądka, enemę, 
8) standardowy elektrokardiogram spoczynkowy wraz z in terpretacją, kardiowersję 
elektryczną i defibrylację serca, 
9) proste testy paskowe i pomiar stężenia glukozy we k rwi; 
E.U30. asystować przy przeprowadzaniu następujących  procedur i zabiegów medycznych: 
1) przetaczaniu preparatów krwi i krwiopochodnych, 
2) drenażu jamy opłucnowej, 
3) nakłuciu worka osierdziowego, 
4) nakłuciu jamy otrzewnowej, 
5) nakłuciu lędźwiowym, 
6) biopsji cienkoigłowej, 
7) testach naskórkowych, 
8) próbach śródskórnych i skaryfikacyjnych oraz interp retować ich wyniki; 
E.U31. interpretować charakterystyki farmaceutyczne  produktów leczniczych i krytycznie 
oceniać materiały reklamowe dotyczące leków; 
E.U32. planować konsultacje specjalistyczne; E.U33. wdrażać podstawowe postępowanie lecznicze w ostrych zatruciach; 
E.U34. monitorować stan pacjenta zatrutego substanc jami chemicznymi lub lekami; 
E.U35. oceniać odleżyny i stosować odpowiednie opatrunki; E.U36. postępować w przypadku urazów (zakładać opat runek lub unieruchomienie, 
zaopatrywać i zszywać ranę); 
E.U37. rozpoznać agonię pacjenta i stwierdzić jego zgon; 
E.U38. prowadzić dokumentację medyczną pacjenta. 
Dziennik Ustaw – 26 –  Poz. 1573 – 27 – 
 
F. NAUKI KLINICZNE ZABIEGOWE  (w tym: anestezjologia i intensywna terapia, 
chirurgia ogólna, ortopedia z traumatologią, medycy na ratunkowa, chirurgia onkologiczna, 
ginekologia i położnictwo, urologia, otorynolaryngo logia, okulistyka, neurochirurgia, 
transplantologia, diagnostyka obrazowa) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
F.W1. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i pos tępowania terapeutycznego 
w odniesieniu do najczęstszych chorób wymagających interwencji chirurgicznej, 
z uwzględnieniem odrębności wieku dziecięcego, w ty m w szczególności: 
1) ostrych i przewlekłych chorób jamy brzusznej, 
2) chorób klatki piersiowej, 
3) chorób kończyn i głowy, 
4) złamań kości i urazów narządów; 
F.W2. wybrane zagadnienia z zakresu chirurgii dziec ięcej, w tym traumatologii 
i otorynolaryngologii, oraz wady i choroby nabyte b ędące wskazaniem do leczenia 
chirurgicznego u dzieci; 
F.W3. zasady kwalifikacji do podstawowych zabiegów operacyjnych i inwazyjnych 
procedur diagnostyczno-leczniczych, zasady ich wyko nywania i najczęstsze 
powikłania; 
F.W4. zasady bezpieczeństwa okołooperacyjnego, przy gotowania pacjenta do operacji, 
wykonania znieczulenia ogólnego i miejscowego oraz kontrolowanej sedacji; 
F.W5. leczenie pooperacyjne z terapią przeciwbólową  i monitorowaniem pooperacyjnym; 
F.W6. wskazania i zasady stosowania intensywnej ter apii; 
F.W7. wytyczne w zakresie resuscytacji krążeniowo-o ddechowej noworodków, dzieci 
i dorosłych; 
F.W8. zasady funkcjonowania zintegrowanego systemu Państwowe Ratownictwo 
Medyczne; 
F.W9. funkcje rozrodcze kobiety, zaburzenia z nimi związane i postępowanie 
diagnostyczne oraz terapeutyczne dotyczące w szczeg ólności: 
1) cyklu miesiączkowego i jego zaburzeń, 
2) ciąży, 
3) porodu fizjologicznego i patologicznego oraz połogu , 
4) zapaleń i nowotworów w obrębie narządów płciowych, 
Dziennik Ustaw – 27 –  Poz. 1573 
– 28 – 
5) regulacji urodzeń, 
6) menopauzy, 
7) podstawowych metod diagnostyki i zabiegów ginekolog icznych; 
F.W10. problematykę współcześnie wykorzystywanych b adań obrazowych, w szczególności: 
1) symptomatologię radiologiczną podstawowych chorób, 
2) metody instrumentalne i techniki obrazowe wykorzyst ywane do wykonywania 
zabiegów medycznych, 
3) wskazania, przeciwwskazania i przygotowanie pacjent a do poszczególnych 
rodzajów badań obrazowych oraz przeciwwskazania do stosowania środków 
kontrastujących; 
F.W11. zagadnienia z zakresu chorób narządu wzroku,  w szczególności: 
1) przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i postępowa nia terapeutycznego 
w najczęstszych chorobach okulistycznych, 
2) okulistyczne powikłania chorób ogólnoustrojowych wr az z ich okulistyczną 
symptomatologią oraz prawidłowe metody postępowania  w tych przypadkach, 
3) postępowanie chirurgiczne w poszczególnych chorobac h oka, 
4) podstawowe grupy leków stosowanych w okulistyce, ic h działania niepożądane 
i interakcje, 
5) grupy leków stosowanych ogólnie, z którymi wiążą si ę powikłania 
i przeciwwskazania okulistyczne oraz ich mechanizm;  
F.W12. zagadnienia z zakresu laryngologii, foniatri i i audiologii, w tym: 
1) przyczyny, przebieg kliniczny, metody leczenia, pow ikłania i rokowanie 
w chorobach ucha, nosa, zatok przynosowych, jamy ustnej, gardła i krtani, 
2) choroby nerwu twarzowego i wybranych struktur szyi,  
3) zasady postępowania diagnostycznego i terapeutyczne go w urazach 
mechanicznych ucha, nosa, krtani i przełyku, 
4) zasady postępowania w stanach nagłych w otorynolary ngologii, w szczególności 
w duszności krtaniowej, 
5) zasady postępowania diagnostycznego i terapeutyczne go w zaburzeniach słuchu, 
głosu oraz mowy, 
6) zasady postępowania diagnostycznego i terapeutyczne go w nowotworach głowy 
i szyi; 
F.W13. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w przypadku najczęstszych chorób ośrodkowego układu  nerwowego w zakresie: 
Dziennik Ustaw – 28 –  Poz. 1573 
– 29 – 
1) obrzęku mózgu i jego następstw, ze szczególnym uwzg lędnieniem stanów 
nagłych, 
2) innych postaci ciasnoty wewnątrzczaszkowej z ich na stępstwami, 
3) urazów czaszkowo-mózgowych, 
4) wad naczyniowych centralnego systemu nerwowego, 
5) guzów nowotworowych centralnego systemu nerwowego, 
6) chorób kręgosłupa i rdzenia kręgowego; 
F.W14. w podstawowym zakresie problematykę transpla ntologii zabiegowej, wskazania do 
przeszczepienia nieodwracalnie uszkodzonych narządów i tkanek oraz procedury 
z tym związane; 
F.W15. zasady wysuwania podejrzenia i rozpoznawania  śmierci mózgu; 
F.W16. algorytm postępowania dla poszczególnych sta diów hipotermii przypadkowej oraz 
hipotermii pourazowej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
F.U1. asystować przy typowym zabiegu operacyjnym, p rzygotowywać pole operacyjne 
i znieczulać miejscowo okolicę operowaną; 
F.U2. posługiwać się podstawowymi narzędziami chiru rgicznymi; 
F.U3. stosować się do zasad aseptyki i antyseptyki;  
F.U4. zaopatrywać prostą ranę, zakładać i zmieniać jałowy opatrunek chirurgiczny; 
F.U5. zakładać wkłucie obwodowe; 
F.U6. badać sutki, węzły chłonne, gruczoł tarczowy i jamę brzuszną w aspekcie ostrego 
brzucha oraz wykonywać badanie palcem przez odbyt; 
F.U7. oceniać wynik badania radiologicznego w zakre sie najczęstszych typów złamań, 
szczególnie złamań kości długich; 
F.U8. wykonywać doraźne unieruchomienie kończyny, w ybierać rodzaj unieruchomienia 
konieczny do zastosowania w typowych sytuacjach klinicznych oraz kontrolować 
poprawność ukrwienia kończyny po założeniu opatrunk u unieruchamiającego; 
F.U9. zaopatrywać krwawienie zewnętrzne; 
F.U10. wykonywać podstawowe zabiegi resuscytacyjne z użyciem automatycznego 
defibrylatora zewnętrznego i inne czynności ratunkowe oraz udzielać pierwszej 
pomocy; 
F.U11. działać zgodnie z algorytmem zaawansowanych czynności resuscytacyjnych; 
Dziennik Ustaw – 29 –  Poz. 1573 
– 30 – 
F.U12. monitorować stan pacjenta w okresie pooperac yjnym w oparciu o podstawowe 
parametry życiowe; 
F.U13. rozpoznawać objawy podmiotowe i przedmiotowe  świadczące o nieprawidłowym 
przebiegu ciąży (nieprawidłowe krwawienia, czynność  skurczową macicy); 
F.U14. interpretować wyniki badania fizykalnego cię żarnej (ciśnienie tętnicze, czynność 
serca matki i płodu) i wyniki badań laboratoryjnych  świadczących o patologiach 
ciąży; 
F.U15. interpretować zapis kardiotokografii (KTG); 
F.U16. rozpoznawać rozpoczynający się poród i niepr awidłowy czas jego trwania; 
F.U17. interpretować objawy podmiotowe i przedmioto we w czasie połogu; 
F.U18. ustalać zalecenia, wskazania i przeciwwskaza nia dotyczące stosowania metod 
antykoncepcji; 
F.U19. przeprowadzać okulistyczne badania przesiewo we; 
F.U20. rozpoznawać stany okulistyczne wymagające na tychmiastowej pomocy 
specjalistycznej i udzielać wstępnej, kwalifikowane j pomocy w przypadkach urazów 
fizycznych i chemicznych oka; 
F.U21. oceniać stan pacjenta nieprzytomnego zgodnie  z międzynarodowymi skalami 
punktowymi; 
F.U22. rozpoznawać objawy narastającego ciśnienia ś ródczaszkowego; 
F.U23. oceniać wskazania do wykonania punkcji nadło nowej i uczestniczyć w jej 
wykonaniu; 
F.U24. asystować przy typowych procedurach urologic znych (endoskopii diagnostycznej 
i terapeutycznej układu moczowego, litotrypsji, pun kcji prostaty); 
F.U25. wykonywać podstawowe badanie laryngologiczne  w zakresie ucha, nosa, gardła 
i krtani; 
F.U26. przeprowadzać orientacyjne badanie słuchu.  
G. PRAWNE I ORGANIZACYJNE ASPEKTY MEDYCYNY  (w tym: higiena, 
epidemiologia, zdrowie publiczne, prawo medyczne, m edycyna sądowa) 
 W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
G.W1. metody oceny stanu zdrowia jednostki i popula cji, różne systemy klasyfikacji chorób 
i procedur medycznych; 
Dziennik Ustaw – 30 –  Poz. 1573 
– 31 – 
G.W2. sposoby identyfikacji i badania czynników ryz yka, wady i zalety różnego typu badań 
epidemiologicznych oraz miary świadczące o obecnośc i zależności przyczynowo- 
-skutkowej; 
G.W3. epidemiologię chorób zakaźnych i przewlekłych , sposoby zapobiegania ich 
występowaniu na różnych etapach naturalnej historii  choroby oraz rolę nadzoru 
epidemiologicznego; 
G.W4. pojęcie zdrowia publicznego, jego cele, zadania oraz strukturę i organizację systemu 
ochrony zdrowia na poziomie krajowym i światowym, a  także wpływ uwarunkowań 
ekonomicznych na możliwości ochrony zdrowia; 
G.W5. regulacje prawne dotyczące udzielania świadcz eń zdrowotnych, praw pacjenta, 
prawa pracy, podstaw wykonywania zawodu lekarza i f unkcjonowania samorządu 
lekarskiego; 
G.W6. podstawowe regulacje prawne dotyczące organiz acji i finansowania systemu ochrony 
zdrowia, powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego ora z zasady organizacji 
podmiotów leczniczych; 
G.W7. obowiązki prawne lekarza w zakresie stwierdze nia zgonu; 
G.W8. regulacje prawne i podstawowe metody dotycząc e eksperymentu medycznego oraz 
prowadzenia innych badań medycznych, z uwzględnieni em podstawowych metod 
analizy danych; 
G.W9. regulacje prawne dotyczące przeszczepów, sztu cznej prokreacji, przerywania ciąży, 
zabiegów estetycznych, leczenia paliatywnego, choró b psychicznych; 
G.W10. podstawowe regulacje z zakresu prawa farmace utycznego; 
G.W11. regulacje prawne dotyczące tajemnicy lekarskiej, prowadzenia dokumentacji 
medycznej, odpowiedzialności karnej, cywilnej i zaw odowej lekarza; 
G.W12. pojęcie śmierci gwałtownej i nagłego zgonu o raz różnice między urazem 
a obrażeniem; 
G.W13. podstawy prawne i zasady postępowania lekarz a podczas oględzin zwłok na miejscu 
ich ujawnienia oraz sądowo-lekarskiego badania zwło k; 
G.W14. zasady diagnostyki sądowo-lekarskiej i opiniowania w przypadkach dotyczących 
dzieciobójstwa i rekonstrukcji okoliczności wypadku  drogowego; 
G.W15. zasady sporządzania opinii w charakterze bie głego w sprawach karnych; 
G.W16. zasady opiniowania sądowo-lekarskiego dotycz ące zdolności do udziału 
w czynnościach procesowych, skutku biologicznego or az uszczerbku na zdrowiu; 
Dziennik Ustaw – 31 –  Poz. 1573 
– 32 – 
G.W17. pojęcie błędu medycznego, najczęstsze przycz yny błędów medycznych i zasady 
opiniowania w takich przypadkach; 
G.W18. zasady pobierania materiału do badań toksyko logicznych i hemogenetycznych. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
G.U1. opisywać strukturę demograficzną ludności i n a tej podstawie oceniać problemy 
zdrowotne populacji; 
G.U2. zbierać informacje na temat obecności czynników ryzyka chorób zakaźnych 
i przewlekłych oraz planować działania profilaktycz ne na różnym poziomie 
zapobiegania;  
G.U3. interpretować miary częstości występowania ch orób i niepełnosprawności; 
G.U4. oceniać sytuację epidemiologiczną chorób pows zechnie występujących w 
Rzeczypospolitej Polskiej i na świecie; 
G.U5. wyjaśniać osobom korzystającym ze świadczeń m edycznych ich podstawowe 
uprawnienia oraz podstawy prawne udzielania tych św iadczeń; 
G.U6. sporządzać zaświadczenia lekarskie na potrzeb y pacjentów, ich rodzin i innych 
podmiotów; 
G.U7. rozpoznawać podczas badania dziecka zachowani a i objawy wskazujące na 
możliwość wystąpienia przemocy wobec dziecka; 
G.U8. działać w sposób umożliwiający unikanie błędó w medycznych;  
G.U9. pobierać krew do badań toksykologicznych i za bezpieczać materiał do badań 
hemogenetycznych. 
 
IV. SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZENIA  SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w kategorii wiedzy  można weryfikować za pomocą 
egzaminów pisemnych lub ustnych. 
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania, testy wielokrotnego wybor u (Multiple Choice Questions,  MCQ), 
Dziennik Ustaw – 32 –  Poz. 1573 
– 33 – 
testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple Response Questions,  MRQ), testy wyboru Tak/Nie 
lub dopasowania odpowiedzi. 
4. Egzaminy powinny być standaryzowane i są ukierun kowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
5. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się w kategorii umiejętności w zakresie 
komunikowania się oraz proceduralnych (manualnych),  wymaga bezpośredniej obserwacji 
studenta demonstrującego umiejętność w czasie trady cyjnego egzaminu klinicznego lub 
egzaminu standaryzowanego ( Objective Structured Clinical Examination,  OSCE) i jego 
modyfikacji ( Mini-Cex ). Egzamin OSCE jest wskazany w szczególności jako forma 
sprawdzania całości umiejętności klinicznych nabyty ch w trakcie praktycznego nauczania 
klinicznego na VI roku studiów. 
 
Dziennik Ustaw – 33 –  Poz. 1573 
Załącznik nr 2 
 
Standard kształcenia przygotowującego do wykonywani a zawodu lekarza dentysty 
 
 
I. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE 
1.1. Standard ma zastosowanie do kształcenia przygo towującego do wykonywania 
zawodu lekarza dentysty prowadzonego na studiach na  kierunku lekarsko-dentystycznym, 
zwanych dalej „studiami”. 
1.2. Studia są jednolitymi studiami magisterskimi. 
1.3. Studia trwają 10 semestrów.  
1.4. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 5000. 
1.5. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów nie może być mniejsza 
niż 300. 
1.6. Kierunek lekarsko-dentystyczny jest przyporząd kowany do dyscypliny naukowej – 
nauki medyczne, jako dyscypliny wiodącej. 
1.7. Studia mają profil ogólnoakademicki. 
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególnym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więcej zagadnień z dyscypliny naukowej, 
do której jest przyporządkowany kierunek studiów, w  szczególności zajęć praktycznych 
(klinicznych); 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych określ onym zagadnieniom. 
2.2. Program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane z prowadzoną 
w uczelni działalnością naukową w dyscyplinie nauko wej, do której jest przyporządkowany 
kierunek studiów, którym przypisano punkty ECTS w w ymiarze większym niż 50% liczby Załącznik nr 2
STANDARD KSZTAŁCENIA PRZYGOTOWUJĄCEGO DO WYKONYWANIA ZAWODU LEKARZA DENTYSTY
Dziennik Ustaw – 34 –  Poz. 1573 
– 34 – 
punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów i uwz ględnia udział studentów w zajęciach 
przygotowujących do prowadzenia działalności naukow ej lub udział w tej działalności. 
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH 
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się 
szczegółowe efekty uczenia się Liczba godzin Liczba 
punktów 
ECTS 
A. Nauki morfologiczne 225 18 
B. Naukowe podstawy medycyny 330 24 
C. Nauki przedkliniczne 255 20 
D. Nauki behawioralne 135 8 
E. Nauki kliniczne ogólnolekarskie (niezabiegowe) 565 32 
F. Nauki kliniczne kierunkowe (zabiegowe) 1520 85 
G. Prawno-organizacyjne podstawy medycyny 75 5 
H. Praktyczne nauczanie kliniczne 900 60 
I. Praktyki zawodowe 480 16 
Razem 4485 268 
3.1. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej niż 515 godzin zajęć (32 punkty 
ECTS), które mogą być realizowane jako zajęcia uzupełniające wiedzę, umiejętności lub 
kompetencje społeczne, z tym że program studiów umożliwia studentowi wybór zajęć, 
którym przypisano punkty ECTS w wymiarze nie mniejs zym niż 2% liczby punktów ECTS 
koniecznej do ukończenia studiów. 
3.2. Zajęcia realizowane w warunkach symulacji stan owią nie więcej niż 30% godzin 
zajęć umożliwiających osiągnięcie efektów uczenia się w grupach zajęć C, E i F. 
3.3. Nie mniej niż 70% godzin zajęć umożliwiających  osiągnięcie efektów uczenia się 
w grupie zajęć F odbywa się w formie ćwiczeń do IV roku studiów włącznie. 
Dziennik Ustaw – 35 –  Poz. 1573 
– 35 – 
3.4. Na V roku studiów poza zajęciami praktycznymi mogą być realizowane inne 
zajęcia uwzględniające treści kształcenia związane z organizacją i zarządzaniem gabinetem 
stomatologicznym oraz przepisami prawa w zakresie m edycyny.  
3.5. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami o bowiązkowymi na studiach 
stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszy m niż 60 godzin. Zajęciom tym nie 
przypisuje się punktów ECTS. 
3.6. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie nie mniej niż 5 punktów ECTS 
w ramach zajęć z dziedziny nauk humanistycznych lub  nauk społecznych. 
3.7. Liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia 
z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odl egłość, nie może być większa niż 25% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w. 
 
4. PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE NA V ROKU STUDIÓW  
4.1. Praktyczne nauczanie kliniczne na V roku studiów obejmuje zajęcia realizowane 
w formie seminariów i ćwiczeń, w jednostkach organizacyjnych uczelni, w których 
prowadzone jest leczenie pacjentów, w szczególności  w klinikach i zakładach, w wymiarze: 
Zakres praktycznego nauczania klinicznego Liczba godzin 
Stomatologia zachowawcza z endodoncją 140 
Protetyka 140 
Chirurgia stomatologiczna 110 
Stomatologia dziecięca 100 
Choroby przyzębia i błony śluzowej 95 
Chirurgia szczękowo-twarzowa 60 
Radiologia stomatologiczna 15 
Ortodoncja 90 
Gerostomatologia 45 
Stomatologia zintegrowana wieku rozwojowego 40 
Stomatologia zintegrowana wieku dorosłego 65 
Razem 900 
Dziennik Ustaw – 36 –  Poz. 1573 
– 36 – 
4.2. Zajęcia służące osiągnięciu efektów uczenia si ę w grupach zajęć E i F są 
prowadzone zgodnie z ramowym programem określonym w  przepisach wydanych na 
podstawie art. 5 ust. 14 ustawy z dnia 5 grudnia 19 96 r. o zawodach lekarza i lekarza 
dentysty. 
4.3. Zajęcia w ramach praktycznego nauczania klinic znego są realizowane w grupach 
liczących nie więcej niż 5 studentów.  
4.4. Z ogólnej liczby godzin zajęć przewidzianych d o realizacji w ramach 
praktycznego nauczania klinicznego na V roku studió w, nie więcej niż 15% liczby godzin 
można przeznaczyć na zajęcia seminaryjne. 
 
5. PRAKTYKI ZAWODOWE 
5.1. Praktyki zawodowe obejmują doskonalenie umieję tności zawodowych 
w wymiarze: 
Zakres praktyk zawodowych Liczba tygodni Liczba godzin 
Organizacja ochrony zdrowia 2 60 
Chirurgia ogólna, choroby wewnętrzne lub chirurgia 
szczękowo-twarzowa 2 60 
Asysta lekarzowi dentyście 4 120 
Praktyka lekarsko-dentystyczna w gabinecie 
stomatologicznym 8 240 
Razem 16 480 
5.2. Praktyki zawodowe są realizowane w okresie wak acji. Praktyki zawodowe służą 
osiągnięciu wybranych efektów uczenia się. Program praktyk zawodowych, formę i terminy 
ich odbywania oraz sposób weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ustala uczelnia. 
 
6. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
6.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się, w skład której wch odzą w szczególności prosektorium 
i pracownia mikroskopowa  oraz niezbędny sprzęt i urządzenia stomatologiczne, 
umożliwiające prowadzenie zajęć we wszystkich specj alnościach klinicznych. Zajęcia z 
Dziennik Ustaw – 37 –  Poz. 1573 
– 37 – 
zakresu nauk klinicznych (grupy zajęć E i F) są pro wadzone w podmiotach leczniczych, które 
ze względu na swoją specyfikę, liczbę udzielanych ś wiadczeń zdrowotnych oraz posiadaną 
bazę kadrową i sprzętową, zapewniają studentom możl iwość osiągnięcia efektów uczenia się 
z zakresu nauk klinicznych. 
6.2. Praktyczne nauczanie kliniczne i praktyki zawodowe odbywają się w oparciu 
o infrastrukturę uczelni  oraz infrastrukturę podmiotów leczniczych, z którymi uczelnia 
zawarła umowy lub porozumienia w tym zakresie, w ty m z wykorzystaniem symulowanych 
warunków klinicznych.  
6.3. Praktyki zawodowe odbywają się w oparciu o kli niczną bazę dydaktyczną uczelni, 
a także w podmiotach leczniczych, z którymi uczelni a zawarła umowy lub porozumienia w 
tym zakresie. 
 
II. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się  w grupach zajęć jest prowadzone przez 
nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadając ych kompetencje zawodowe lub 
naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla  prowadzonych zajęć, z tym że w 
grupach zajęć E i F jest prowadzone przez nauczycie li akademickich lub inne osoby, 
posiadających dorobek naukowy, prawo wykonywania za wodu lekarza lub lekarza dentysty 
oraz tytuł specjalisty lub specjalizację w dziedzin ie medycyny adekwatnej do prowadzonych 
zajęć, a także przy współudziale innych osób posiad ających dorobek naukowy lub 
doświadczenie kliniczne, w zakresie właściwym do pr owadzonych zajęć. 
 
III. EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ  
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
1) zagadnienia z zakresu medycyny i nauk przyrodnic zych – w podstawowym zakresie; 
2) zagadnienia z zakresu stomatologii – w stopniu z aawansowanym; 
3) problematykę edukacji prozdrowotnej; 
4) zasady prowadzenia badań naukowych i upowszechni ania ich wyników; 
5) organizację praktyki lekarza dentysty i zasady z arządzania w systemie ochrony zdrowia. 
Dziennik Ustaw – 38 –  Poz. 1573 – 38 – 
 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
1) przeprowadzić diagnostykę najczęstszych chorób, ocenić i opisać stan somatyczny 
i psychiczny pacjenta; 
2) prowadzić profesjonalną opiekę dentystyczną w za kresie profilaktyki, leczenia, 
promocji zdrowia i edukacji prozdrowotnej; 
3) zaplanować leczenie w zakresie problemów stomatologicznych; 
4) prowadzić postępowanie kliniczne oparte na wiedz y i respektujące zasady 
humanitaryzmu; 
5) planować własną aktywność edukacyjną i stale dok ształcać się w celu aktualizacji 
wiedzy; 
6) inspirować proces uczenia się innych osób; 
7) komunikować się z pacjentem i jego rodziną w atm osferze zaufania, z uwzględnieniem 
potrzeb pacjenta; 
8) komunikować się ze współpracownikami w zespole i dzielić się wiedzą; 
9) krytycznie oceniać wyniki badań naukowych i odpo wiednio uzasadniać stanowisko. 
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 
1) nawiązania i utrzymania głębokiego oraz pełnego szacunku kontaktu z pacjentem, a 
także okazywania zrozumienia dla różnic światopoglą dowych i kulturowych; 
2) kierowania się dobrem pacjenta; 3) przestrzegania tajemnicy lekarskiej i praw pacje nta; 
4) podejmowania działań wobec pacjenta w oparciu o zasady etyczne, ze świadomością 
społecznych uwarunkowań i ograniczeń wynikających z  choroby; 
5) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń , dokonywania samooceny deficytów 
i potrzeb edukacyjnych; 
6) propagowania zachowań prozdrowotnych; 7) korzystania z obiektywnych źródeł informacji; 
8) formułowania wniosków z własnych pomiarów lub obserwacji; 9) wdrażania zasad koleżeństwa zawodowego i współpr acy w zespole specjalistów, w tym 
z przedstawicielami innych zawodów medycznych, takż e w środowisku 
wielokulturowym i wielonarodowościowym; 
Dziennik Ustaw – 39 –  Poz. 1573 
– 39 – 
10) formułowania opinii dotyczących różnych aspektó w działalności zawodowej; 
11) przyjęcia odpowiedzialności związanej z decyzja mi podejmowanymi w ramach 
działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpiec zeństwa własnego i innych osób. 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
A. NAUKI MORFOLOGICZNE 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
A.W1. struktury organizmu ludzkiego: komórki, tkank i, narządy i układy, ze szczególnym 
uwzględnieniem układu stomatognatycznego; 
A.W2. rozwój narządów i całego organizmu, ze szczeg ólnym uwzględnieniem narządu 
żucia; 
A.W3. budowę ciała ludzkiego w podejściu topografic znym i czynnościowym; 
A.W4. rolę układu nerwowego w funkcjonowaniu poszcz ególnych narządów; 
A.W5. znaczenie czynnościowe poszczególnych narządó w i tworzonych przez nie układów; 
A.W6. anatomiczne uzasadnienie badania przedmiotowe go. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
A.U1. interpretować relacje anatomiczne zilustrowane podstawowymi metodami badań 
diagnostycznych z zakresu radiologii (zdjęcia przeg lądowe i z użyciem środków 
kontrastowych); 
A.U2. obsługiwać mikroskop, w tym w zakresie korzys tania z immersji, oraz rozpoznawać 
pod mikroskopem strukturę histologiczną narządów i tkanek, a także dokonywać 
opisu i interpretacji budowy mikroskopowej komórek,  tkanek i narządów oraz ich 
funkcji. 
 
B. NAUKOWE PODSTAWY MEDYCYNY 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
B.W1. znaczenie pierwiastków głównych i śladowych w  procesach zachodzących 
w organizmie, z uwzględnieniem podaży, wchłaniania i transportu; 
B.W2. znaczenie elektrolitów, układów buforowych i reakcji chemicznych w układach 
biologicznych; 
Dziennik Ustaw – 40 –  Poz. 1573 
– 40 – 
B.W3. biochemiczne podstawy integralności organizmu  ludzkiego; 
B.W4. budowę i funkcje ważnych związków chemicznych  występujących w organizmie 
ludzkim, w szczególności właściwości, funkcje, meta bolizm i energetykę reakcji 
białek, kwasów nukleinowych, węglowodanów, lipidów,  enzymów i hormonów; 
B.W5. zasady gospodarki wapniowej i fosforanowej; 
B.W6. rolę i znaczenie płynów ustrojowych, z uwzglę dnieniem śliny; 
B.W7. zasady statyki i biomechaniki w odniesieniu d o organizmu ludzkiego; 
B.W8. mechanikę narządu żucia; 
B.W9. metody obrazowania tkanek i narządów oraz zas ady działania urządzeń 
diagnostycznych służących do tego celu; 
B.W10. zasady działania urządzeń ultradźwiękowych; 
B.W11. zasady fotometrii i światłowodów oraz wykorz ystania źródeł światła w stomatologii; 
B.W12. zasady działania laserów w stomatologii; B.W13. zasady działania sprzętu stomatologicznego; 
B.W14. podstawowe pojęcia z zakresu biologii i ekologii; 
B.W15. współzależności między organizmami w ekosystemie; 
B.W16. interakcje w układzie pasożyt – żywiciel; 
B.W17. wybrane zagadnienia z zakresu genetyki i bio logii molekularnej; 
B.W18. kliniczne zastosowanie zasad genetyki; B.W19. funkcje życiowe człowieka; 
B.W20. neurohormonalną regulację procesów fizjologicznych; 
B.W21. zasady równowagi kwasowo-zasadowej oraz tran sportu tlenu i dwutlenku węgla 
w organizmie; 
B.W22. zasady metabolizmu i żywienia; 
B.W23. wartość liczbową podstawowych zmiennych fizj ologicznych i zmiany wartości 
liczbowych. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
B.U1. odnosić zjawiska chemiczne do procesów zachod zących w jamie ustnej; 
B.U2. interpretować zjawiska fizyczne zachodzące w narządzie żucia; 
B.U3. wykorzystywać procesy fizyczne właściwe dla p racy lekarza dentysty; 
B.U4. wykorzystywać pojęcia biologiczne i ekologicz ne w kontekście człowiek – 
środowisko życia; 
B.U5. stosować wiedzę z zakresu genetyki i biologii molekularnej w pracy klinicznej. 
Dziennik Ustaw – 41 –  Poz. 1573 – 41 – 
 
C. NAUKI PRZEDKLINICZNE 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
C.W1. rodzaje i gatunki oraz budowę wirusów, bakter ii, grzybów i pasożytów, ich cechy 
biologiczne i mechanizmy chorobotwórczości; 
C.W2. fizjologiczną florę bakteryjną człowieka; 
C.W3. podstawy epidemiologii zarażeń wirusowych i b akteryjnych, zakażeń grzybiczych 
i pasożytniczych oraz dróg ich szerzenia się w orga nizmie człowieka; 
C.W4. gatunki bakterii, wirusów i grzybów będących najczęstszymi czynnikami 
etiologicznymi zarażeń, zakażeń i infekcji; 
C.W5. podstawy dezynfekcji, sterylizacji i postępow ania aseptycznego; 
C.W6. czynniki chorobotwórcze zewnętrzne i wewnętrz ne; 
C.W7. budowę układu odpornościowego i jego rolę; 
C.W8. humoralne i komórkowe mechanizmy odporności w rodzonej i nabytej oraz 
mechanizmy reakcji nadwrażliwości i procesów autoim munologicznych; 
C.W9. zjawisko powstawania lekooporności; 
C.W10. podstawy immunodiagnostyki i immunomodulacji ; 
C.W11. patomechanizm chorób alergicznych, wybranych  chorób uwarunkowanych 
nadwrażliwością, autoimmunizacyjnych i niedoborów o dporności; 
C.W12. pojęcia homeostazy, adaptacji, oporności, od porności, skłonności, podatności, 
mechanizmów kompensacyjnych, sprzężeń zwrotnych i m echanizmu „błędnego 
koła”; 
C.W13. pojęcie zdrowia i choroby, mechanizmów powstawania oraz rozwoju procesu 
chorobowego na poziomie molekularnym, komórkowym, tkankowym oraz 
ogólnoustrojowym, objawów klinicznych choroby, roko wań i powikłań choroby; 
C.W14. mechanizmy odczynu zapalnego i gojenia się r an; 
C.W15. podstawowe zaburzenia regulacji wydzielania hormonów, gospodarki wodnej 
i elektrolitowej, równowagi kwasowo-zasadowej, prac y nerek i płuc oraz 
mechanizmy powstawania i skutki zaburzeń w układzie  sercowo-naczyniowym, 
w tym wstrząs; 
C.W16. metody diagnostyczne wykorzystywane w patomo rfologii oraz rolę badań 
laboratoryjnych w profilaktyce i rozpoznawaniu zabu rzeń narządowych 
i układowych; 
Dziennik Ustaw – 42 –  Poz. 1573 
– 42 – 
C.W17. znamiona śmierci i zmiany pośmiertne oraz za sady techniki i diagnostyki sekcyjnej 
zwłok; 
C.W18. mechanizmy działania leków oraz farmakokinet ykę i biotransformację 
poszczególnych grup leków; 
C.W19. wskazania oraz przeciwwskazania do stosowania leków, ich dawkowanie, działania 
niepożądane i toksyczne oraz interakcje między leka mi; 
C.W20. zasady terapii zakażeń wirusowych, bakteryjn ych, grzybiczych i pasożytniczych; 
C.W21. zasady zapobiegania bólowi i lękowi oraz zwa lczania ich, a także farmakologię 
leków stosowanych w stanach zagrożenia życia; 
C.W22. zasady zapisywania wybranych postaci leków g otowych i recepturowych na 
recepcie; 
C.W23. wyposażenie gabinetu stomatologicznego i ins trumentarium stosowane w zabiegach 
stomatologicznych; 
C.W24. definicję oraz klasyfikację podstawowych i p omocniczych materiałów 
stomatologicznych; 
C.W25. skład, budowę, sposób wiązania, właściwości,  przeznaczenie i sposób użycia 
materiałów stomatologicznych; 
C.W26. właściwości powierzchniowe twardych tkanek z ęba oraz biomateriałów 
stomatologicznych; 
C.W27. zjawisko adhezji i mechanizmów wytwarzania a dhezyjnego połączenia oraz 
procedury adhezyjnego przygotowania powierzchni szk liwa, zębiny oraz 
biomateriałów stomatologicznych; 
C.W28. podstawowe procedury kliniczne rekonstrukcji tkanek twardych zębów i leczenia 
endodontycznego oraz metody i techniczno-laboratory jne procedury wykonywania 
uzupełnień protetycznych; 
C.W29. mechanizmy degradacji (korozji) biomateriałó w stomatologicznych w jamie ustnej 
i ich wpływ na biologiczne właściwości materiałów; 
C.W30. mechanizmy prowadzące do patologii narządowy ch i ustrojowych, w tym chorób 
infekcyjnych, inwazyjnych, autoimmunologicznych, z niedoboru odporności, 
metabolicznych i genetycznych; 
C.W31. wpływ na organizm pacjenta czynników fizyczn ych, chemicznych i biologicznych 
oraz awitaminoz i stresu; 
C.W32. podstawowe procedury kliniczne profilaktyki periodontologicznej; 
Dziennik Ustaw – 43 –  Poz. 1573 
– 43 – 
C.W33. podstawowe procedury kliniczne profilaktyki ortodontycznej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
C.U1. pobierać odpowiednio dobrany rodzaj materiału  biologicznego do badania 
mikrobiologicznego w zależności od umiejscowienia i  przebiegu zakażenia; 
C.U2. interpretować wyniki badań mikrobiologicznych , serologicznych i antybiogramu; 
C.U3. dobierać i wykonywać testy wskazujące na licz ebność bakterii w płynach 
ustrojowych; 
C.U4. przewidywać i wyjaśniać złożone patomechanizm y zaburzeń prowadzących do 
powstawania chorób; 
C.U5. analizować przebieg kliniczny chorób w proces ach patologicznych; 
C.U6. określać zmiany patologiczne komórek, tkanek i narządów w zakresie zaburzeń 
w krążeniu, zmian wstecznych, zmian postępowych ora z zapaleń; 
C.U7. określać zmiany patologiczne wywołane zakażen iem wirusem HIV i obserwowane 
u pacjentów z zespołem nabytego upośledzenia odporn ości (AIDS); 
C.U8. dobierać leki w odpowiednich dawkach i ordyno wać leki według wskazań; 
C.U9. przeprowadzać leczenie endodontyczne oraz rekonstruować brakujące 
zmineralizowane tkanki w zębie fantomowym; 
C.U10. stosować techniki adhezyjne; C.U11. dokonywać wyboru biomateriałów odtwórczych, protetycznych oraz łączących, 
w oparciu o własności materiałów i warunki kliniczn e; 
C.U12. odwzorowywać anatomiczne warunki zgryzowe i dokonywać analizy okluzji; 
C.U13. projektować uzupełnienia protetyczne zgodnie  z zasadami ich wykonania 
laboratoryjnego; 
C.U14. określać zmiany patologiczne komórek, tkanek  i narządów według podstawowych 
mechanizmów; 
C.U15. planować podstawowe etapy opieki profilaktyc znej u pacjentów z obszaru potrzeb 
periodontologicznych; 
C.U16. planować podstawowe etapy opieki profilaktyc znej u pacjentów z obszaru potrzeb 
ortodontycznych. 
 
Dziennik Ustaw – 44 –  Poz. 1573 
– 44 – 
D. NAUKI BEHAWIORALNE 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
D.W1. aktualne poglądy na temat społecznego wymiaru zdrowia i choroby, wpływu 
środowiska społecznego (rodziny, sieci relacji społecznych) i nierówności 
społecznych oraz społeczno-kulturowych różnic na stan zdrowia, a także rolę stresu 
społecznego w zachowaniach zdrowotnych i autodestru kcyjnych; 
D.W2. formy przemocy, modele wyjaśniające przemoc w  rodzinie i przemoc w wybranych 
instytucjach, społeczne uwarunkowania różnych form przemocy oraz rolę lekarza 
i lekarza dentysty w jej rozpoznawaniu; 
D.W3. postawy społeczne wobec znaczenia zdrowia, ch oroby, niepełnosprawności 
i starości, konsekwencje społeczne choroby i niepełnosprawności oraz bariery społeczno-kulturowe, a także koncepcję jakości życi a uwarunkowaną stanem 
zdrowia; 
D.W4. znaczenie komunikacji werbalnej i niewerbalne j w procesie komunikowania się 
z pacjentem i pojęcie zaufania w interakcji z pacje ntem; 
D.W5. funkcjonowanie podmiotów systemu ochrony zdro wia oraz społeczną rolę lekarza 
i lekarza dentysty; 
D.W6. podstawowe psychologiczne mechanizmy funkcjon owania człowieka w zdrowiu 
i w chorobie; 
D.W7. prawidłowości rozwoju psychicznego człowieka i rolę rodziny pacjenta w procesie 
leczenia; 
D.W8. problematykę adaptacji pacjenta i jego rodzin y do choroby jako sytuacji trudnej oraz 
do związanych z nią wydarzeń, w tym umierania i pro cesu żałoby rodziny; 
D.W9. mechanizmy radzenia sobie ze stresem i jego r olę w etiopatogenezie i przebiegu 
chorób; 
D.W10. mechanizmy uzależnień od substancji psychoak tywnych oraz cele i sposoby leczenia; 
D.W11. zasady motywowania pacjenta do prozdrowotnyc h zachowań i informowania 
o niepomyślnym rokowaniu; 
D.W12. zasady altruizmu i odpowiedzialności klinicz nej; 
D.W13. zasady funkcjonowania zespołu terapeutyczneg o; 
D.W14. imperatyw i wzorzec zachowania lekarza i lek arza dentysty ustalony przez samorząd 
zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów; 
D.W15. prawa pacjenta; 
Dziennik Ustaw – 45 –  Poz. 1573 
– 45 – 
D.W16. historię medycyny, ze szczególnym uwzględnie niem historii stomatologii; 
D.W17. proces kształtowania się nowych specjalności w zakresie dyscypliny naukowej – 
nauki medyczne i osiągnięcia czołowych przedstawici eli medycyny polskiej 
i światowej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
D.U1. uwzględniać w procesie postępowania terapeuty cznego subiektywne potrzeby 
i oczekiwania pacjenta wynikające z uwarunkowań spo łeczno-kulturowych; 
D.U2. dostrzegać i reagować na oznaki zachowań anty zdrowotnych i autodestrukcyjnych; 
D.U3. wybierać takie leczenie, które minimalizuje k onsekwencje społeczne dla pacjenta; 
D.U4. budować atmosferę zaufania podczas całego pro cesu diagnostycznego i leczenia; 
D.U5. podejmować działania zmierzające do poprawy j akości życia pacjenta i zapobiegania 
pogorszeniu się jej w przyszłości; 
D.U6. przeprowadzać rozmowę z pacjentem dorosłym, d zieckiem i rodziną 
z zastosowaniem techniki aktywnego słuchania i wyra żania empatii; 
D.U7. identyfikować czynniki ryzyka wystąpienia prz emocy, rozpoznawać przemoc 
i odpowiednio reagować; 
D.U8. stosować w podstawowym zakresie psychologiczn e interwencje motywujące 
i wspierające; 
D.U9. rozpoznawać przesłanki podjęcia działań lekar skich bez zgody pacjenta lub 
z zastosowaniem przymusu wobec pacjenta i stosować środki przewidziane 
przepisami prawa powszechnie obowiązującego; 
D.U10. pracować w zespole wielospecjalistycznym, w środowisku wielokulturowym 
i wielonarodowościowym; 
D.U11. przestrzegać wzorców etycznych w działaniach  zawodowych; 
D.U12. przestrzegać praw pacjenta; 
D.U13. wykorzystywać i przetwarzać informacje, stos ując narzędzia informatyczne 
i korzystając z nowoczesnych źródeł wiedzy medyczne j; 
D.U14. planować pracę zespołu stomatologicznego ora z wyposażenie gabinetu 
stomatologicznego zgodnie z zasadami ergonomii i be zpieczeństwa pracy; 
D.U15. porozumiewać się z pacjentem w jednym z języ ków obcych na poziomie B2+ 
Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego; 
D.U16. krytycznie analizować piśmiennictwo medyczne , w tym w języku angielskim, 
i wyciągać wnioski. 
Dziennik Ustaw – 46 –  Poz. 1573 
– 46 – 
E. NAUKI KLINICZNE OGÓLNOLEKARSKIE (NIEZABIEGOWE) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
E.W1. związek między nieprawidłowościami morfologic znymi a funkcją zmienionych 
narządów i układów oraz objawami klinicznymi a możl iwościami diagnostyki 
i leczenia; 
E.W2. podstawowe metody badania lekarskiego oraz ro lę badań dodatkowych 
w rozpoznawaniu, monitorowaniu, rokowaniu i profila ktyce zaburzeń narządowych 
i układowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich odd ziaływania na tkanki jamy 
ustnej; 
E.W3. etiopatogenezę i symptomatologię chorób układ u oddechowego, krążenia, 
krwiotwórczego, moczowo-płciowego, immunologicznego , pokarmowego, ruchu 
oraz gruczołów dokrewnych, ze szczególnym uwzględnieniem chorób, których objawy występują w jamie ustnej; 
E.W4. zasady postępowania z poszkodowanymi w urazac h wielonarządowych; 
E.W5. zasady organizacji akcji ratunkowej w katastr ofach i awariach, fazy akcji ratunkowej 
i zakres udzielania pomocy poszkodowanym; 
E.W6. neurologiczne skutki przewlekłego zażywania l eków; 
E.W7. objawy ostrych chorób jamy brzusznej, zatrucia, zakażenia i posocznicy; E.W8. objawy wirusowego zapalenia wątroby, zakażeni a wirusem HIV i zespołu nabytego 
upośledzenia odporności (AIDS) w chorobach zakaźnyc h i pasożytniczych; 
E.W9. zasady uodparniania przeciw chorobom zakaźnym  u dzieci i dorosłych; 
E.W10. uwarunkowania hormonalne organizmu kobiety w  poszczególnych okresach życia; 
E.W11. wpływ odżywiania i uzależnień kobiety w ciąż y na rozwój płodu; 
E.W12. zasady opieki stomatologicznej nad kobietą w  ciąży; 
E.W13. zasady diagnostyki chorób oczu, w tym urazów  oka; 
E.W14. rolę zakażeń odogniskowych w chorobach narzą du wzroku; 
E.W15. metody diagnostyki cytologicznej oraz cytodi agnostyczne kryteria rozpoznawania 
i różnicowania chorób nowotworowych i nienowotworow ych; 
E.W16. immunologiczne aspekty transplantacji i krwi olecznictwa; 
E.W17. przyczyny i mechanizmy zatrzymania krążenia i oddychania oraz zasady 
prowadzenia reanimacji i postępowania po reanimacji ; 
E.W18. stany zagrożenia życia; 
E.W19. metody stosowane w rehabilitacji medycznej, jej cele i metodykę planowania; 
Dziennik Ustaw – 47 –  Poz. 1573 
– 47 – 
E.W20. przypadki, w których pacjenta należy skierow ać do szpitala. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
E.U1. przeprowadzać diagnostykę różnicową najczęsts zych chorób; 
E.U2. oceniać i opisywać stan somatyczny i psychicz ny pacjenta; 
E.U3. planować postępowanie diagnostyczne i terapeu tyczne w przypadku najczęstszych 
chorób; 
E.U4. interpretować wyniki badań laboratoryjnych; 
E.U5. identyfikować prawidłowe i patologiczne struk tury i narządy w dodatkowych 
badaniach obrazowych (RTG, USG, tomografia komputer owa – CT); 
E.U6. planować postępowanie w przypadku ekspozycji na zakażenie przenoszone drogą 
krwi; 
E.U7. dokonywać kwalifikacji pacjenta do szczepień;  
E.U8. rozpoznawać ryzyko zagrożenia życia; E.U9. opisywać i rozpoznawać objawy wstrząsu i ostr ej niewydolności krążenia; 
E.U10. rozpoznawać objawy urazów mózgu i chorób nac zyniowych mózgu, zespołów 
otępiennych i zaburzeń świadomości; 
E.U11. diagnozować bóle głowy i twarzy oraz choroby  neurologiczne dorosłych i dzieci 
stwarzające problemy w praktyce stomatologicznej; 
E.U12. rozpoznawać choroby jamy nosowo-gardłowej, i ch etiologię i patomechanizm; 
E.U13. wstępnie diagnozować zmiany nowotworowe w obrębie nosa, gardła i krtani; 
E.U14. diagnozować i leczyć choroby skóry: infekcyjne, alergiczne i przenoszone drogą 
płciową; 
E.U15. rozpoznawać nowotwory skóry i stany przednow otworowe; 
E.U16. rozpoznawać dermatozy i kolagenozy przebiega jące z objawami w obrębie błony 
śluzowej jamy ustnej; 
E.U17. rozpoznawać choroby związane z nałogiem pale nia tytoniu, alkoholizmem i innymi 
uzależnieniami; 
E.U18. diagnozować choroby przebiegające z powiększ eniem węzłów chłonnych szyi 
i okolicy podżuchwowej oraz choroby zakaźne, ze szc zególnym uwzględnieniem 
zmian w obrębie jamy ustnej; 
E.U19. omawiać i diagnozować wybrane choroby układu  optycznego i ochronnego oka; 
E.U20. wykonywać podstawowe procedury i zabiegi med yczne: pomiar temperatury, pomiar 
tętna, nieinwazyjny pomiar ciśnienia tętniczego, le czenie tlenem, wentylację 
Dziennik Ustaw – 48 –  Poz. 1573 
– 48 – 
wspomaganą i zastępczą, wprowadzenie rurki ustno-ga rdłowej, przygotowanie pola 
operacyjnego, higieniczne i chirurgiczne odkażanie rąk, wstrzyknięcie dożylne, 
domięśniowe i podskórne, pobieranie obwodowej krwi żylnej, pobieranie wymazów 
z nosa, gardła i skóry, proste testy paskowe, pomia r stężenia glukozy we krwi. 
 
F. NAUKI KLINICZNE KIERUNKOWE (ZABIEGOWE) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
F.W1. normy zgryzowe na różnych etapach rozwoju oso bniczego i odchylenia od norm; 
F.W2. zasady postępowania profilaktyczno-leczniczeg o w chorobach narządu żucia 
w różnym okresie rozwoju; 
F.W3. florę wirusową, bakteryjną i grzybiczą jamy u stnej i jej znaczenie; 
F.W4. objawy, przebieg i sposoby postępowania w okr eślonych chorobach jamy ustnej, 
głowy i szyi, z uwzględnieniem grup wiekowych; 
F.W5. zasady postępowania w przypadku chorób miazgi i zmineralizowanych tkanek 
zębów oraz urazów zębów i kości twarzy; 
F.W6. zasady postępowania w przypadku chorób tkanek  okołowierzchołkowych; 
F.W7. morfologię jam zębowych i zasady leczenia endodontycznego oraz instrumentarium 
stosowane w tym leczeniu; 
F.W8. zasady postępowania w przypadku torbieli, sta nów przednowotworowych oraz 
nowotworów głowy i szyi; 
F.W9. diagnostykę i sposoby leczenia przyzębia oraz  chorób błony śluzowej jamy ustnej; 
F.W10. wskazania i przeciwwskazania do leczenia z w ykorzystaniem wszczepów 
stomatologicznych; 
F.W11. wskazania i przeciwwskazania do wykonania za biegów w zakresie stomatologii 
estetycznej; 
F.W12. przyczyny powikłań chorób układu stomatognat ycznego i zasady postępowania 
w przypadku takich powikłań; 
F.W13. podstawy antybiotykoterapii i oporności prze ciwantybiotykowej; 
F.W14. metody rehabilitacji narządu żucia; 
F.W15. metody terapeutyczne ograniczania i znoszeni a bólu oraz ograniczania lęku i stresu; 
F.W16. zasady znieczulenia w zabiegach stomatologic znych i podstawowe środki 
farmakologiczne; 
F.W17. zasady budowy i działania aparatów ortodonty cznych ruchomych i stałych; 
Dziennik Ustaw – 49 –  Poz. 1573 
– 49 – 
F.W18. zasady diagnostyki radiologicznej; 
F.W19. patomechanizm oddziaływania chorób jamy ustn ej na ogólny stan zdrowia; 
F.W20. patomechanizm oddziaływania chorób ogólnych lub stosowanych terapii na jamę 
ustną; 
F.W21. profilaktykę chorób jamy ustnej; 
F.W22. zasady postępowania w przypadku chorób tkane k narządu żucia, urazów zębów 
i kości szczęk; 
F.W23. specyfikę opieki stomatologicznej nad pacjen tem obciążonym chorobą ogólną i 
zasady współpracy z lekarzem prowadzącym chorobę po dstawową. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
F.U1. przeprowadzać wywiad lekarski z pacjentem lub  jego rodziną; 
F.U2. przeprowadzać stomatologiczne badanie fizykal ne pacjenta; 
F.U3. wyjaśniać pacjentowi istotę jego dolegliwości , ustalać sposób leczenia potwierdzony 
świadomą zgodą pacjenta oraz rokowanie; 
F.U4. przekazać pacjentowi lub jego rodzinie informacje o niekorzystnym rokowaniu; 
F.U5. pobierać i zabezpieczać materiał do badań dia gnostycznych, w tym cytologicznych; 
F.U6. interpretować wyniki badań dodatkowych i konsultacji; 
F.U7. ustalać wskazania i przeciwwskazania do wykon ania określonego zabiegu 
stomatologicznego; 
F.U8. prowadzić leczenie ostrych i przewlekłych, zę bopochodnych i niezębopochodnych 
procesów zapalnych tkanek miękkich jamy ustnej, prz yzębia oraz kości szczęk; 
F.U9. postępować w przypadku wystąpienia powikłań o gólnych i miejscowych podczas 
zabiegów stomatologicznych i po zabiegach stomatolo gicznych; 
F.U10. przepisywać leki z uwzględnieniem ich intera kcji i działań ubocznych; 
F.U11. prowadzić bieżącą dokumentację pacjenta, wyp isywać skierowania na badania lub 
leczenie specjalistyczne stomatologiczne i ogólnome dyczne; 
F.U12. formułować problemy badawcze w zakresie stom atologii; 
F.U13. przedstawiać wybrane problemy medyczne w for mie ustnej lub pisemnej, w sposób 
adekwatny do poziomu odbiorców; 
F.U14. ocenić ryzyko próchnicy z zastosowaniem testów bakteriologicznych i badań śliny; 
F.U15. ustalać leczenie w chorobach tkanek układu s tomatognatycznego; 
F.U16. stosować odpowiednie leki w czasie i po zabi egu stomatologicznym w celu 
zniesienia bólu i lęku; 
Dziennik Ustaw – 50 –  Poz. 1573 
– 50 – 
F.U17. diagnozować i leczyć w podstawowym zakresie choroby przyzębia; 
F.U18. diagnozować, różnicować i klasyfikować wady zgryzu; 
F.U19. udzielać pomocy w przypadku uszkodzenia apar atu ortodontycznego; 
F.U20. wykonywać proste aparaty ortodontyczne; 
F.U21. przeprowadzać leczenie zapobiegające wadom z gryzu w okresie uzębienia 
mlecznego i wczesnej wymiany uzębienia; 
F.U22. przeprowadzać rehabilitację protetyczną w pr ostych przypadkach w zakresie 
postępowania klinicznego i laboratoryjnego; 
F.U23. opisywać zdjęcia zębowe i pantomograficzne. 
 
G. PRAWNO-ORGANIZACYJNE PODSTAWY MEDYCYNY 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
G.W1. pojęcie zdrowia publicznego oraz cele, zadani a i strukturę publicznego systemu 
opieki zdrowotnej; 
G.W2. koncepcje i modele promocji zdrowia; 
G.W3. podstawowe pojęcia z zakresu profilaktyki, pr omocji zdrowia oraz higieny 
środowiskowej; 
G.W4. podstawowe pojęcia związane ze zdrowiem, styl em życia i stanem zdrowia 
populacji; 
G.W5. metody określania potrzeb zdrowotnych społecz eństwa; 
G.W6. sytuację zdrowotną w Rzeczypospolitej Polskie j i na świecie; 
G.W7. strategię polityki zdrowotnej i społecznej Rz eczypospolitej Polskiej oraz Unii 
Europejskiej; 
G.W8. aspekty organizacyjne i prawne funkcjonowania  polskiego systemu opieki 
zdrowotnej; 
G.W9. zasady zarządzania podmiotami leczniczymi; 
G.W10. zasady funkcjonowania, zarządzania i informa tyzacji podmiotów leczniczych 
i innych instytucji zdrowia publicznego; 
G.W11. zasady funkcjonowania podstawowej opieki zdr owotnej; 
G.W12. zasady negocjacji i zawierania umów o udziel anie świadczeń zdrowotnych 
w sektorze publicznym i niepublicznym; 
G.W13. etiologię chorób zawodowych określonych w pr zepisach prawa, w tym związanych 
z wykonywaniem zawodu lekarza dentysty; 
Dziennik Ustaw – 51 –  Poz. 1573 
– 51 – 
G.W14. wskaźniki stanu zdrowia ludności i zasady ic h oceny; 
G.W15. zasady zapobiegania chorobom i poprawy stanu  zdrowia; 
G.W16. zasady epidemiologicznego opracowania ognisk a choroby zakaźnej; 
G.W17. zasady planowania i ewaluacji działań profil aktycznych; 
G.W18. zasady ergonomicznej organizacji pracy w gab inecie stomatologicznym 
i przeprowadzania zabiegów stomatologicznych; 
G.W19. zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w stomatologii; 
G.W20. zasady postępowania w sytuacji zagrożenia ep idemiologicznego; 
G.W21. źródła stresu i możliwości ich eliminacji; G.W22. zasady odpowiedzialności zawodowej lekarza d entysty (moralnej, etycznej, prawnej, 
materialnej i służbowej), a także obowiązki lekarza  dentysty wobec pacjenta; 
G.W23. problematykę błędu lekarskiego: diagnostyczn ego, technicznego, terapeutycznego 
i organizacyjnego; 
G.W24. zasady odpowiedzialności za naruszenie zasad  wykonywania zawodu lekarza 
dentysty; 
G.W25. podstawy prawne komunikowania się w medycyni e; 
G.W26. prawa pacjenta; G.W27. zasady etyki i deontologii lekarskiej, problemy etyczne współczesnej medycyny 
wynikające z dynamicznego rozwoju nauki i technolog ii biomedycznych, a także 
zasady etycznego postępowania lekarza dentysty;  
G.W28. podstawy prawne funkcjonowania zawodów medyc znych oraz samorządu 
zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów w Rzeczyposp olitej Polskiej; 
G.W29. przepisy prawa dotyczące prowadzenia działal ności w zakresie opieki zdrowotnej; 
G.W30. podstawowe obowiązki pracownika i pracodawcy ; 
G.W31. zasady udzielania świadczeń w razie choroby,  macierzyństwa, wypadków przy pracy 
i chorób zawodowych; 
G.W32. zasady orzekania o czasowej niezdolności do pracy, niezdolności do pracy dla celów 
rentowych, a także o niepełnosprawności; 
G.W33. zasady postępowania ze zwłokami; 
G.W34. zasady prowadzenia, przechowywania i udostęp niania dokumentacji medycznej oraz 
ochrony danych osobowych; 
G.W35. zagadnienia dotyczące serologii i genetyki s ądowo-lekarskiej; 
G.W36. podstawy toksykologii sądowo-lekarskiej; G.W37. zasady sporządzania opinii w charakterze bie głego w sprawach karnych; 
Dziennik Ustaw – 52 –  Poz. 1573 
– 52 – 
G.W38. sądowe aspekty etologii człowieka. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
G.U1. analizować dane o stanie zdrowia populacji, d ane epidemiologiczne i określać na ich 
podstawie stan zdrowia populacji; 
G.U2. opisywać wybrane zjawiska zdrowotne w skali p opulacyjnej oraz prognozować ich 
wpływ na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia; 
G.U3. oceniać skalę problemów zdrowotnych oraz wska zywać priorytety zdrowotne 
i określać ich znaczenie w polityce zdrowotnej; 
G.U4. analizować uwarunkowania sytuacji epidemiolog icznej w aspekcie procesów 
społecznych i demograficznych; 
G.U5. tworzyć proste programy badawcze z zakresu pr ofilaktyki i leczenia; 
G.U6. identyfikować czynniki wpływające na politykę  zdrowotną państwa; 
G.U7. planować działania z zakresu profilaktyki i p romocji zdrowia oraz wdrażać działania 
promocyjne dotyczące zdrowia populacji; 
G.U8. analizować różne systemy finansowania świadcz eń zdrowotnych w Rzeczypospolitej 
Polskiej i innych państwach; 
G.U9. przygotowywać oferty konkursowe związane z ud zielaniem świadczeń zdrowotnych; 
G.U10. zorganizować i prowadzić gabinet stomatologiczny; G.U11. pracować w zespole i kierować zespołem w gab inecie stomatologicznym; 
G.U12. rozpoznawać czynniki szkodliwe i uciążliwe w  miejscu pracy, zamieszkania lub 
nauki; 
G.U13. oceniać poziom zagrożeń dla zdrowia wynikają cych ze stanu powietrza, wody, gleby 
i jakości żywności; 
G.U14. potwierdzać lub wykluczać związek czynników środowiskowych z etiologią 
choroby, w tym choroby zawodowej; 
G.U15. dostarczać pacjentowi potrzebnych informacji  w zakresie promocji zdrowia jamy 
ustnej; 
G.U16. przekazywać pacjentowi informacje na temat c zynników ryzyka i sposobów 
zapobiegania najczęstszym chorobom społecznym w Rze czypospolitej Polskiej; 
G.U17. interpretować podstawowe wskaźniki epidemiologiczne, definiować i oceniać 
rzetelność i trafność testów stosowanych w badaniac h przesiewowych; 
G.U18. projektować badania epidemiologiczne; 
G.U19. przeprowadzać dochodzenie epidemiologiczne; 
Dziennik Ustaw – 53 –  Poz. 1573 
– 53 – 
G.U20. pracować z zachowaniem zasad ergonomicznej o rganizacji pracy; 
G.U21. stosować przepisy sanitarno-epidemiologiczne  oraz dotyczące bezpieczeństwa 
i higieny pracy; 
G.U22. działać w warunkach niepewności i stresu; 
G.U23. wskazywać podobieństwa i różnice między norm ami etycznymi i prawnymi; 
G.U24. stosować przepisy prawa dotyczące wykonywani a zawodu lekarza dentysty; 
G.U25. wyjaśniać i stosować normy zawarte w Kodeksi e Etyki Lekarskiej oraz 
międzynarodowe normy etyki lekarskiej; 
G.U26. prowadzić dokumentację medyczną; 
G.U27. wystawiać orzeczenia lekarskie; 
G.U28. oceniać zmiany pośmiertne; 
G.U29. dokonywać identyfikacji zwłok na podstawie b adania stomatologicznego; 
G.U30. oceniać skutki urazów twarzy i czaszki oraz dokonywać ich kwalifikacji 
w postępowaniu karnym i cywilnym. 
 
IV. SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZENIA  SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w kategorii wiedzy  można weryfikować za pomocą 
egzaminów pisemnych lub ustnych. 
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania, testy wielokrotnego wybor u (Multiple Choice Questions,  MCQ), 
testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple Response Questions,  MRQ), testy wyboru Tak/Nie 
lub dopasowania odpowiedzi. 
4. Egzaminy powinny być standaryzowane i są ukierun kowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
5. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się w kategorii umiejętności w zakresie 
komunikowania się oraz proceduralnych (manualnych),  wymaga bezpośredniej obserwacji 
studenta demonstrującego umiejętność w czasie trady cyjnego egzaminu klinicznego lub 
egzaminu standaryzowanego ( Objective Structured Clinical Examination,  OSCE) i jego 
Dziennik Ustaw – 54 –  Poz. 1573 
– 54 – 
modyfikacji ( Mini-Cex ). Egzamin OSCE jest wskazany w szczególności jako forma 
sprawdzania całości umiejętności klinicznych nabyty ch w trakcie praktycznego nauczania 
klinicznego na V roku studiów. 
 
Dziennik Ustaw – 55 –  Poz. 1573 Załącznik nr 3 
 
Standard kształcenia przygotowującego do wykonywani a zawodu farmaceuty 
 
 
I. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE 
1.1. Standard ma zastosowanie do kształcenia przygo towującego do wykonywania 
zawodu farmaceuty prowadzonego na studiach na kieru nku farmacja, zwanych dalej 
„studiami”. 
1.2. Studia są jednolitymi studiami magisterskimi. 
1.3. Studia trwają nie krócej niż 10 semestrów.  
1.4. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 5300. 
1.5. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów nie może być mniejsza 
niż 300. 
1.6. Kierunek farmacja jest przyporządkowany do dys cypliny naukowej – nauki 
farmaceutyczne, jako dyscypliny wiodącej. 
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej – nauki farmaceutyczne (np. synteza i technologia środków leczniczych, 
chemia leków, technologia postaci leku, farmakologi a, farmakodynamika, 
farmakokinetyka); 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więc ej zagadnień z dyscypliny naukowej 
– nauki farmaceutyczne (np. opieka farmaceutyczna i  farmacja społeczna, metody 
biologii molekularnej i biotechnologia farmaceutycz na); 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom 
(np. projektowanie leków, farmacja kliniczna, farma cja przemysłowa).  Załącznik nr 3
STANDARD KSZTAŁCENIA PRZYGOTOWUJĄCEGO DO WYKONYWANIA ZAWODU FARMACEUTY
Dziennik Ustaw – 56 –  Poz. 1573 
– 55 – 
2.2. W przypadku studiów o profilu: 
1) ogólnoakademickim – program studiów obejmuje zajęci a lub grupy zajęć, związane 
z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dysc yplinie naukowej, do której jest 
przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisan o punkty ECTS w wymiarze 
większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów, 
i uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotow ujących do prowadzenia 
działalności naukowej lub udział w tej działalności ;  
2) praktycznym – program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć kształtujące 
umiejętności praktyczne, którym przypisano punkty E CTS w wymiarze większym niż 
50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH 
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się 
szczegółowe efekty uczenia się Liczba godzin Liczba 
punktów 
ECTS 
A. Biomedyczne i humanistyczne podstawy farmacji 630 
78 
B. Fizykochemiczne podstawy farmacji  520 
C. Analiza, synteza i technologia leków 840 
145 
(w tym 20 
w grupie zajęć 
F) D. Biofarmacja i skutki działania leków 530 
E. Praktyka farmaceutyczna 635 
F. Metodologia badań naukowych 375 
G. Praktyki zawodowe 1280 45 
Razem 4810 268 
3.1. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej  niż 490 godzin zajęć (32 punkty 
ECTS), które mogą być realizowane jako zajęcia uzupełniające efekty uczenia się 
w kategoriach wiedzy, umiejętności lub kompetencji społecznych, z tym że program studiów 
umożliwia studentowi wybór zajęć, którym przypisano  punkty ECTS w wymiarze nie 
mniejszym niż 5% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów.  
3.2. Zajęcia z języka obcego są realizowane w grupi e zajęć E. Na nauczanie języka 
obcego mogą być przeznaczone również godziny zajęć w ramach godzin pozostawionych do 
Dziennik Ustaw – 57 –  Poz. 1573 
– 56 – 
dyspozycji uczelni. W przypadku gdy łączna liczba g odzin zajęć z języków obcych jest 
większa niż 180, uczelnia zwiększa o tę nadwyżkę og ólną liczbę godzin zajęć w programie 
studiów. 
3.3. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie nie mniej niż: 
1) 5 punktów ECTS w ramach zajęć z dziedziny nauk h umanistycznych lub nauk 
społecznych; 
2) 20 punktów ECTS za przygotowanie pracy dyplomowe j i przygotowanie do egzaminu 
dyplomowego. 
3.4. Program studiów  obejmuje zajęcia z zakresu oc hrony własności intelektualnej, 
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii. 
3.5. Nie mniej niż 60% godzin zajęć w grupach zajęć  A–F stanowią seminaria, 
ćwiczenia audytoryjne lub laboratoryjne. 
3.6. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami o bowiązkowymi na studiach 
stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszy m niż 60 godzin. Zajęciom tym  nie 
przypisuje się punktów ECTS. 
3.7. Liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia 
z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odl egłość, nie może być większa niż 25% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w. 
 
4. PRAKTYKI ZAWODOWE 
Rodzaj 
praktyk 
zawodowych Zakres praktyk zawodowych Liczba 
godzin Liczba 
punktów 
ECTS 
Praktyki 
wakacyjne miesięczna praktyka w aptece ogólnodostępnej (po II I 
roku studiów) 160 6 
miesięczna praktyka w aptece szpitalnej, z możliwością odbycia jej części – w wymiarze 
nieprzekraczającym 80 godzin – w 
przedsiębiorstwach z sektora przemysłu 
farmaceutycznego,  laboratoriach kontroli leków, 
 
stacjach sanitarno-epidemiologicznych lub oddziałach szpitalnych (po IV roku studiów) 160 6 
Dziennik Ustaw – 58 –  Poz. 1573 
– 57 – 
Praktyka 
w aptece sześciomiesięczna praktyka w aptece ogólnodostępnej, z możliwością odbycia jej części –  
w wymiarze nieprzekraczającym 3 miesięcy – w 
aptece szpitalnej (po przygotowaniu pracy 
dyplomowej i egzaminie dyplomowym) 960 33 
Razem 1280 45 
4.1. Sześciomiesięczna praktyka w aptece stanowi integralną część procesu 
kształcenia i jest odbywana zgodnie z art. 2b ust. 1 pkt 1 i art. 2c ust. 1–5 ustawy z dnia 
19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z  2019 r. poz. 1419) oraz przepisami 
wydanymi na podstawie art. 2c ust. 6 tej ustawy. Pr aktyka umożliwia nabycie umiejętności 
w zakresie: 
1) organizacji pracy w aptece; 
2) sporządzania, przechowywania i wydawania leków r ecepturowych i aptecznych oraz 
produktów leczniczych; 
3) udzielania informacji o lekach; 
4) prowadzenia opieki farmaceutycznej; 
5) stosowania zasad etyki zawodowej i obowiązująceg o prawa. 
4.2. Praktyki zawodowe służą osiągnięciu wybranych efektów uczenia się. 
Szczegółowy program praktyk, formę ich odbywania i sposób weryfikacji osiągniętych 
efektów uczenia się ustala uczelnia.   
5. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
5.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się. Zajęcia kształtują ce umiejętności praktyczne przewidziane 
programem studiów są realizowane w odpowiednio wypo sażonych pracowniach, 
laboratoriach, aptekach oraz  oddziałach szpitalnyc h. 
5.2. Nauczanie praktyczne może odbywać się w oparci u o infrastrukturę uczelni lub 
podmiotów wykonujących działalność leczniczą, z któ rymi uczelnie zawarły umowy lub 
porozumienia.  
 
Dziennik Ustaw – 59 –  Poz. 1573 
– 58 – 
II. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się  w grupach zajęć jest prowadzone przez 
nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadając ych kompetencje zawodowe lub 
naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla  prowadzonych zajęć, z tym że w 
grupach zajęć A–E jest prowadzone przez nauczycieli  akademickich lub inne osoby, 
posiadających kompetencje zawodowe lub naukowe oraz  doświadczenie w zakresie dyscyplin 
naukowych – nauki farmaceutyczne lub nauki medyczne , właściwym dla prowadzonych 
zajęć. 
 
III. EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ  
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
1) problematykę z zakresu dyscypliny naukowej – nau ki farmaceutyczne – w stopniu 
zaawansowanym;  
2) problematykę z zakresu dyscyplin naukowych – nau ki medyczne (w tym etiologię 
najczęstszych jednostek chorobowych), nauki biologiczne, nauki chemiczne, a także 
z dziedziny nauk społecznych – w stopniu ogólnym; 
3) produkty lecznicze, substancje lecznicze i subst ancje wykorzystywane do wytwarzania 
leków, technologię farmaceutyczną, skutki działania  substancji i produktów leczniczych 
na organizm człowieka; 
4) metody i techniki badania substancji i produktów  leczniczych pod względem 
fizykochemicznym, farmaceutycznym, farmakokinetyczn ym, farmakologicznym, 
toksykologicznym i klinicznym; 
5) zasady praktycznej farmakoterapii specjalistycznej w zakresie medycyny rodzinnej, 
chorób wewnętrznych, pediatrii i geriatrii; 
6) zasady postępowania farmakoterapeutycznego i sto sowania leków, wyrobów 
medycznych oraz środków spożywczych specjalnego prz eznaczenia żywieniowego w 
procesie terapeutycznym; 
7) zasady sprawowania opieki farmaceutycznej; 
8) etyczne, prawne i społeczne uwarunkowania wykony wania zawodu farmaceuty. 
 
Dziennik Ustaw – 60 –  Poz. 1573 
– 59 – 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
1) sporządzać leki i oceniać ich jakość oraz prowadzić obrót produktami leczniczymi 
i wyrobami medycznymi; 
2) sprawować nadzór na obrotem, przechowywaniem i s tosowaniem substancji i produktów 
leczniczych, wyrobów medycznych oraz środków spożyw czych specjalnego 
przeznaczenia żywieniowego; 
3) prowadzić badania chemiczne, farmaceutyczne, far makologiczne, toksykologiczne oraz 
badania skuteczności i bezpieczeństwa substancji i produktów leczniczych; 
4) wyszukiwać, analizować i interpretować informacj e dotyczące substancji i produktów 
leczniczych; 
5) wykorzystywać swoją wiedzę i umiejętności na rze cz pacjenta, w celu wspomagania 
i nadzorowania procesów związanych ze stosowaniem l eków w terapii, diagnostyce 
i profilaktyce chorób; 
6) udzielać porad farmaceutycznych i prowadzić opie kę farmaceutyczną; 
7) wykorzystywać wiedzę w zakresie racjonalizacji i  optymalizacji terapii, współpracując 
w zespole terapeutycznym;  
8) planować własną aktywność edukacyjną i stale dok ształcać się w celu aktualizacji 
wiedzy; 
9) inspirować proces uczenia się innych osób; 
10) komunikować się z pacjentem i jego rodziną w at mosferze zaufania, z uwzględnieniem 
potrzeb pacjenta i jego praw; 
11) komunikować się ze współpracownikami w zespole i dzielić się wiedzą; 
12) krytycznie oceniać wyniki badań naukowych i odp owiednio uzasadniać stanowisko. 
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 
1) nawiązywania relacji z pacjentem i współpracowni kami opartej na wzajemnym 
zaufaniu i poszanowaniu; 
2) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń , dokonywania samooceny deficytów 
i potrzeb edukacyjnych; 
3) wdrażania zasad koleżeństwa zawodowego i współpr acy w zespole specjalistów, w tym 
z przedstawicielami innych zawodów medycznych, takż e w środowisku 
wielokulturowym i wielonarodowościowym; 
4) przestrzegania tajemnicy dotyczącej stanu zdrowi a, praw pacjenta oraz zasad etyki 
zawodowej; 
Dziennik Ustaw – 61 –  Poz. 1573 
– 60 – 
5) prezentowania postawy etyczno-moralnej zgodnej z  zasadami etycznymi i 
podejmowania działań w oparciu o kodeks etyki w pra ktyce zawodowej; 
6) propagowania zachowań prozdrowotnych; 
7) korzystania z obiektywnych źródeł informacji; 
8) formułowania wniosków z własnych pomiarów lub obserwacji; 
9) formułowania opinii dotyczących różnych aspektów  działalności zawodowej; 
10) przyjęcia odpowiedzialności związanej z decyzja mi podejmowanymi w ramach 
działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpiec zeństwa własnego i innych osób. 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
A. BIOMEDYCZNE I HUMANISTYCZNE PODSTAWY FARMACJI  (biologia 
i genetyka, anatomia, fizjologia, patofizjologia, b iochemia, immunologia, biologia 
molekularna, mikrobiologia, botanika, kwalifikowana  pierwsza pomoc, historia filozofii, 
psychologia i socjologia) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
A.W1. organizację żywej materii i cytofizjologię ko mórki; 
A.W2. podstawy genetyki klasycznej, populacyjnej i molekularnej oraz genetyczne aspekty 
różnicowania komórek; 
A.W3. dziedziczenie monogenowe i poligenowe cech cz łowieka oraz genetyczny 
polimorfizm populacji ludzkiej; 
A.W4. budowę anatomiczną organizmu ludzkiego i pods tawowe zależności między budową 
i funkcją organizmu w warunkach zdrowia i choroby; 
A.W5. mechanizmy funkcjonowania organizmu człowieka  na poziomie molekularnym, 
komórkowym, tkankowym i systemowym; 
A.W6. podstawy patofizjologii komórki i układów org anizmu ludzkiego; 
A.W7. zaburzenia funkcji adaptacyjnych i regulacyjn ych organizmu ludzkiego; 
A.W8. budowę, właściwości i funkcje biologiczne aminokwasów, białek, nukleotydów, 
kwasów nukleinowych, węglowodanów, lipidów i witami n; 
A.W9. strukturę i funkcje błon biologicznych oraz mechanizmy transportu przez błony; 
A.W10. molekularne aspekty transdukcji sygnałów; 
A.W11. główne szlaki metaboliczne i ich współzależn ości, mechanizmy regulacji 
metabolizmu i wpływ leków na te procesy; 
Dziennik Ustaw – 62 –  Poz. 1573 
– 61 – 
A.W12. funkcjonowanie układu odpornościowego organi zmu i mechanizmy odpowiedzi 
immunologicznej; 
A.W13. zasady prowadzenia diagnostyki immunologiczn ej oraz zasady i metody 
immunoprofilaktyki i immunoterapii; 
A.W14. molekularne podstawy regulacji cyklu komórko wego, proliferacji, apoptozy 
i transformacji nowotworowej; 
A.W15. problematykę rekombinacji i klonowania DNA; 
A.W16. funkcje oraz metody badania genomu i transkr yptomu człowieka; 
A.W17. mechanizmy regulacji ekspresji genów oraz ro lę epigenetyki w tym procesie; 
A.W18. charakterystykę bakterii, wirusów, grzybów i  pasożytów oraz zasady diagnostyki 
mikrobiologicznej; 
A.W19. podstawy etiopatologii chorób zakaźnych; 
A.W20. zasady dezynfekcji i antyseptyki oraz wpływ środków przeciwdrobnoustrojowych 
na mikroorganizmy i zdrowie człowieka; 
A.W21. problemy zakażenia szpitalnego i zagrożenia ze strony patogenów alarmowych; 
A.W22. farmakopealne wymogi oraz metody badania czy stości mikrobiologicznej i jałowości 
leków; 
A.W23. mikrobiologiczne metody badania mutagennego działania leków; 
A.W24. charakterystykę morfologiczną i anatomiczną organizmów prokariotycznych, 
grzybów i roślin dostarczających surowców leczniczy ch i materiałów stosowanych 
w farmacji; 
A.W25. metody badawcze stosowane w systematyce oraz  poszukiwaniu nowych gatunków 
i odmian roślin leczniczych i grzybów leczniczych; 
A.W26. zasady prowadzenia zielnika, a także jego znaczenie i użyteczność w naukach 
farmaceutycznych; 
A.W27. metody oceny podstawowych funkcji życiowych człowieka w stanie zagrożenia oraz 
zasady udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy; 
A.W28. podstawowe problemy filozofii (metafizyka, e pistemologia, aksjologia i etyka); 
A.W29. narzędzia psychologiczne i zasady komunikacji interpersonalnej z pacjentami, ich 
opiekunami, lekarzami oraz pozostałymi pracownikami  systemu ochrony zdrowia; 
A.W30. społeczne uwarunkowania i ograniczenia wynik ające z choroby i niepełnosprawności 
człowieka; 
A.W31. psychologiczne i społeczne aspekty postaw i działań pomocowych; 
A.W32. techniki biologii molekularnej w biotechnolo gii farmaceutycznej i terapii genowej. 
Dziennik Ustaw – 63 –  Poz. 1573 – 62 – 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
A.U1. wykorzystywać wiedzę o genetycznym podłożu ró żnicowania organizmów oraz 
o mechanizmach dziedziczenia do scharakteryzowania polimorfizmu genetycznego; 
A.U2. oceniać uwarunkowania genetyczne rozwoju chor ób w populacji ludzkiej; 
A.U3. stosować mianownictwo anatomiczne do opisu st anu zdrowia; 
A.U4. opisywać mechanizmy funkcjonowania organizmu ludzkiego na poziomie 
molekularnym, komórkowym, tkankowym i systemowym; 
A.U5. opisywać mechanizmy rozwoju zaburzeń czynnośc iowych oraz interpretować 
patofizjologiczne podłoże rozwoju chorób; 
A.U6. stosować wiedzę biochemiczną do oceny procesó w fizjologicznych i patologicznych; 
A.U7. wykrywać i oznaczać białka, kwasy nukleinowe,  węglowodany, lipidy, hormony 
i witaminy; 
A.U8. wykonywać badania kinetyki reakcji enzymatycz nych; 
A.U9. opisywać i tłumaczyć mechanizmy i procesy imm unologiczne w warunkach zdrowia 
i choroby; 
A.U10. izolować, oznaczać, amplifikować kwasy nukle inowe i przeprowadzać ich analizę; 
A.U11. stosować podstawowe techniki pracy związanej  z drobnoustrojami oraz zasady pracy 
aseptycznej; 
A.U12. identyfikować drobnoustroje na podstawie cec h morfologicznych oraz właściwości 
fizjologicznych i hodowlanych; 
A.U13. wykorzystywać metody immunologiczne oraz tec hniki biologii molekularnej 
w diagnostyce mikrobiologicznej; 
A.U14. badać i oceniać aktywność środków przeciwdro bnoustrojowych; 
A.U15. przeprowadzać kontrolę mikrobiologiczną lekó w metodami farmakopealnymi; 
A.U16. identyfikować i opisywać składniki struktura lne komórek, tkanek i organów roślin 
metodami mikroskopowymi i histochemicznymi; 
A.U17. rozpoznawać gatunki roślin leczniczych na po dstawie cech morfologicznych 
i anatomicznych; 
A.U18. rozpoznawać sytuacje zagrażające zdrowiu lub  życiu człowieka i udzielać 
kwalifikowanej pierwszej pomocy w sytuacjach zagroż enia zdrowia i życia; 
A.U19. inicjować i wspierać działania grupowe, pomo cowe i zaradcze, wpływać 
na kształtowanie postaw oraz kierować zespołami lud zkimi; 
A.U20. oceniać działania oraz dylematy moralne w op arciu o zasady etyczne; 
Dziennik Ustaw – 64 –  Poz. 1573 
– 63 – 
A.U21. wykorzystywać narzędzia psychologiczne w kom unikacji interpersonalnej 
z pacjentami, ich opiekunami, lekarzami oraz pozost ałymi pracownikami systemu 
ochrony zdrowia. 
 
B. FIZYKOCHEMICZNE PODSTAWY FARMACJI  (biofizyka, chemia ogólna 
i nieorganiczna, chemia analityczna, chemia fizyczn a, chemia organiczna, matematyka, 
statystyka, technologia informacyjna) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
B.W1. fizyczne podstawy procesów fizjologicznych (k rążenia, przewodnictwa nerwowego, 
wymiany gazowej, ruchu, wymiany substancji); 
B.W2. wpływ czynników fizycznych i chemicznych środ owiska na organizm człowieka; 
B.W3. metodykę pomiarów wielkości biofizycznych; B.W4. biofizyczne podstawy technik diagnostycznych i terapeutycznych; 
B.W5. budowę atomu i cząsteczki, układ okresowy pie rwiastków chemicznych i 
właściwości pierwiastków, w tym izotopów promieniot wórczych w aspekcie ich 
wykorzystania w diagnostyce i terapii; 
B.W6. mechanizmy tworzenia i rodzaje wiązań chemicz nych oraz mechanizmy 
oddziaływań międzycząsteczkowych; 
B.W7. rodzaje i właściwości roztworów oraz metody ich sporządzania; 
B.W8. podstawowe typy reakcji chemicznych; 
B.W9. charakterystykę metali i niemetali oraz nomen klaturę i właściwości związków 
nieorganicznych stosowanych w diagnostyce i terapii chorób; 
B.W10. metody identyfikacji substancji nieorganiczn ych, w tym metody farmakopealne; 
B.W11. klasyczne metody analizy ilościowej; B.W12. podstawy teoretyczne i metodyczne technik sp ektroskopowych, elektrochemicznych, 
chromatograficznych i spektrometrii mas oraz zasady  funkcjonowania urządzeń 
stosowanych w tych technikach; 
B.W13. kryteria wyboru metody analitycznej; 
B.W14. zasady walidacji metody analitycznej; 
B.W15. podstawy termodynamiki i kinetyki chemicznej  oraz kwantowe podstawy budowy 
materii; 
B.W16. fizykochemię układów wielofazowych i zjawisk  powierzchniowych oraz 
mechanizmy katalizy; 
Dziennik Ustaw – 65 –  Poz. 1573 
– 64 – 
B.W17. podział związków węgla i nomenklaturę związk ów organicznych; 
B.W18. strukturę związków organicznych w ujęciu teo rii orbitali atomowych i 
molekularnych oraz efekt rezonansowy i indukcyjny; 
B.W19. typy i mechanizmy reakcji chemicznych związk ów organicznych (substytucja, 
addycja, eliminacja); 
B.W20. systematykę związków organicznych według gru p funkcyjnych i ich właściwości; 
B.W21. budowę i właściwości związków heterocykliczn ych oraz wybranych związków 
naturalnych: węglowodanów, steroidów, terpenów, lip idów, peptydów i białek; 
B.W22. budowę, właściwości i sposoby otrzymywania polimerów stosowanych w 
technologii farmaceutycznej; 
B.W23. preparatykę oraz metody spektroskopowe i chr omatograficzne analizy związków 
organicznych; 
B.W24. funkcje elementarne, podstawy rachunku różniczkowego i całkowego; 
B.W25. elementy rachunku prawdopodobieństwa i staty styki matematycznej (zdarzenia 
i prawdopodobieństwo, zmienne losowe, dystrybuanta zmiennej losowej, wartość 
przeciętna i wariancja), podstawowych rozkładów zmi ennych losowych, estymacji 
punktowej i przedziałowej parametrów; 
B.W26. metody testowania hipotez statystycznych ora z znaczenie korelacji i regresji; 
B.W27. metody teoretyczne stosowane w farmacji oraz  podstawy bioinformatyki 
i modelowania cząsteczkowego w zakresie projektowan ia leków. 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
B.U1. mierzyć lub wyznaczać wielkości fizyczne, biofizyczne i fizykochemiczne 
z zastosowaniem odpowiedniej aparatury laboratoryjn ej oraz wykonywać obliczenia 
fizyczne i chemiczne; 
B.U2. interpretować właściwości i zjawiska biofizyc zne oraz oceniać wpływ czynników 
fizycznych środowiska na organizmy żywe; 
B.U3. analizować zjawiska oraz procesy fizyczne wyk orzystywane w diagnostyce i terapii 
chorób; 
B.U4. identyfikować substancje nieorganiczne, w tym metodami farmakopealnymi; 
B.U5. przeprowadzać analizę wody do celów farmaceut ycznych; 
B.U6. przeprowadzać walidację metody analitycznej; 
B.U7. wykonywać analizy jakościowe i ilościowe pier wiastków oraz związków 
chemicznych oraz oceniać wiarygodność wyniku analiz y; 
Dziennik Ustaw – 66 –  Poz. 1573 
– 65 – 
B.U8. przeprowadzać badania kinetyki reakcji chemic znych; 
B.U9. analizować właściwości i procesy fizykochemic zne stanowiące podstawę działania 
biologicznego leków i farmakokinetyki; 
B.U10. oceniać i przewidywać właściwości związków o rganicznych na podstawie ich 
struktury, planować i wykonywać syntezę związków or ganicznych w skali 
laboratoryjnej oraz dokonywać ich identyfikacji; 
B.U11. wykorzystywać narzędzia matematyczne, statys tyczne i informatyczne 
do opracowywania, interpretacji i przedstawiania wy ników doświadczeń, analiz 
i pomiarów; 
B.U12. stosować narzędzia informatyczne do opracowy wania i przedstawiania danych oraz 
twórczego rozwiązywania problemów. 
 
C. ANALIZA, SYNTEZA I TECHNOLOGIA LEKÓW  (chemia leków, synteza 
i technologia środków leczniczych, biotechnologia f armaceutyczna, technologia postaci leku, 
farmakognozja) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
C.W1. podział substancji leczniczych według klasyfi kacji anatomiczno-terapeutyczno- 
-chemicznej (ATC); 
C.W2. strukturę chemiczną podstawowych substancji leczniczych; 
C.W3. zależności pomiędzy strukturą chemiczną, właś ciwościami fizykochemicznymi 
i mechanizmami działania substancji leczniczych; 
C.W4. pierwiastki i związki znakowane izotopami sto sowane w diagnostyce i terapii 
chorób; 
C.W5. strukturę farmakopei oraz jej znaczenie dla j akości substancji i produktów 
leczniczych; 
C.W6. metody stosowane w ocenie jakości substancji do celów farmaceutycznych i w 
analizie produktów leczniczych oraz sposoby walidac ji tych metod; 
C.W7. metody kontroli jakości leków znakowanych izo topami; 
C.W8. trwałość podstawowych substancji leczniczych i możliwe reakcje ich rozkładu oraz 
czynniki wpływające na ich trwałość; 
C.W9. problematykę leków sfałszowanych; 
C.W10. metody wytwarzania przykładowych substancji leczniczych, stosowane operacje 
fizyczne oraz jednostkowe procesy chemiczne; 
Dziennik Ustaw – 67 –  Poz. 1573 
– 66 – 
C.W11. wymagania dotyczące opisu sposobu wytwarzania i oceny jakości substancji 
leczniczej w dokumentacji rejestracyjnej; 
C.W12. metody otrzymywania i rozdzielania optycznie  czynnych substancji leczniczych oraz 
metody otrzymywania różnych form polimorficznych; 
C.W13. metody poszukiwania nowych substancji leczniczych; 
C.W14. problematykę ochrony patentowej substancji d o celów farmaceutycznych i 
produktów leczniczych; 
C.W15. właściwości fizykochemiczne i funkcjonalne p odstawowych substancji 
pomocniczych stosowanych w technologii postaci leku ; 
C.W16. potencjał produkcyjny żywych komórek i organ izmów oraz możliwości jego 
regulacji metodami biotechnologicznymi; 
C.W17. warunki hodowli żywych komórek i organizmów oraz procesy wykorzystywane 
w biotechnologii farmaceutycznej wraz z oczyszczani em otrzymywanych substancji 
leczniczych; 
C.W18. metody i techniki zmiany skali oraz optymali zacji parametrów procesu 
w biotechnologii farmaceutycznej; 
C.W19. podstawowe grupy, właściwości biologiczne i zastosowania biologicznych substancji 
leczniczych; 
C.W20. postacie biofarmaceutyków i problemy związane z ich trwałością; C.W21. podstawowe szczepionki, zasady ich stosowani a i przechowywania; 
C.W22. podstawowe produkty krwiopochodne i krwiozastępcze oraz sposób ich 
otrzymywania; 
C.W23. wymagania farmakopealne, jakie powinny spełn iać leki biologiczne i zasady 
wprowadzania ich do obrotu; 
C.W24. nowe osiągnięcia w obszarze badań nad lekiem biologicznym i syntetycznym; C.W25. nazewnictwo, skład, strukturę i właściwości poszczególnych postaci leku; 
C.W26. wymagania stawiane różnym postaciom leku ora z zasady doboru postaci leku 
w zależności od właściwości substancji leczniczej i  przeznaczenia produktu 
leczniczego; 
C.W27. zasady sporządzania i kontroli leków receptu rowych oraz warunki ich 
przechowywania; 
C.W28. rodzaje niezgodności fizykochemicznych pomię dzy składnikami preparatów 
farmaceutycznych; 
Dziennik Ustaw – 68 –  Poz. 1573 
– 67 – 
C.W29. podstawowe procesy technologiczne oraz urząd zenia stosowane w technologii 
postaci leku; 
C.W30. metody sporządzania płynnych, półstałych i s tałych postaci leku w skali 
laboratoryjnej i przemysłowej oraz wpływ parametrów  procesu technologicznego na 
właściwości postaci leku; 
C.W31. metody postępowania aseptycznego oraz uzyskiwania jałowości produktów 
leczniczych, substancji i materiałów; 
C.W32. rodzaje opakowań i systemów dozujących; 
C.W33. zasady Dobrej Praktyki Wytwarzania określone j w przepisach wydanych 
na podstawie art. 39 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 6 w rześnia 2001 r. – Prawo 
farmaceutyczne (Dz. U. z 2019 r. poz. 499, z późn. zm.), w tym zasady 
dokumentowania procesów technologicznych; 
C.W34. metody badań jakości postaci leku oraz sposó b analizy serii produkcyjnej; 
C.W35. czynniki wpływające na trwałość postaci leku  oraz metody badania ich trwałości; 
C.W36. zakres badań chemiczno-farmaceutycznych wyma ganych do dokumentacji 
rejestracyjnej produktu leczniczego; 
C.W37. zakres wykorzystania w produkcji farmaceutyc znej analizy ryzyka, projektowania 
jakości i technologii opartej o analizę procesu; 
C.W38. zasady sporządzania preparatów homeopatyczny ch; 
C.W39. metody sporządzania ex tempore  produktów radiofarmaceutycznych; 
C.W40. możliwości zastosowania nanotechnologii w fa rmacji; 
C.W41. rodzaje i metody wytwarzania oraz oceny jako ści przetworów roślinnych; 
C.W42. surowce pochodzenia roślinnego stosowane w l ecznictwie oraz wykorzystywane 
do produkcji leków, suplementów diety i kosmetyków; 
C.W43. grupy związków chemicznych decydujących o właściwościach leczniczych 
substancji i przetworów roślinnych; 
C.W44. struktury chemiczne związków występujących w  roślinach leczniczych, ich działanie 
i zastosowanie; 
C.W45. metody badań substancji i przetworów roślinn ych oraz metody izolacji składników 
z materiału roślinnego; 
C.W46. nanocząstki i ich wykorzystanie w diagnostyc e i terapii; 
C.W47. polimery biomedyczne oraz wielkocząsteczkowe  koniugaty substancji leczniczych 
i ich zastosowanie w medycynie i farmacji. 
 
Dziennik Ustaw – 69 –  Poz. 1573 
– 68 – 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
C.U1. dokonywać podziału substancji czynnych według  klasyfikacji anatomiczno- 
-terapeutyczno-chemicznej (ATC) z uwzględnieniem mi anownictwa 
międzynarodowego oraz nazw handlowych; 
C.U2. wyjaśniać zastosowanie radiofarmaceutyków w d iagnostyce i terapii chorób; 
C.U3. oceniać, na podstawie budowy chemicznej, właś ciwości substancji do użytku 
farmaceutycznego; 
C.U4. korzystać z farmakopei, wytycznych oraz liter atury dotyczącej oceny jakości 
substancji do użytku farmaceutycznego oraz produktu  leczniczego; 
C.U5. planować kontrolę jakości substancji do użytk u farmaceutycznego oraz produktu 
leczniczego zgodnie z wymaganiami farmakopealnymi; 
C.U6. przeprowadzać badania tożsamości i jakości substancji leczniczej oraz dokonywać 
analizy jej zawartości w produkcie leczniczym metod ami farmakopealnymi, w tym 
metodami spektroskopowymi i chromatograficznymi; 
C.U7. interpretować wyniki uzyskane w zakresie ocen y jakości substancji do użytku 
farmaceutycznego i produktu leczniczego oraz potwie rdzać zgodność uzyskanych 
wyników ze specyfikacją; 
C.U8. wykrywać na podstawie obserwacji produktu lec zniczego jego wady kwalifikujące 
się do zgłoszenia do organu właściwego w sprawach n adzoru nad bezpieczeństwem 
stosowania produktów leczniczych; 
C.U9. wytypować etapy i parametry krytyczne w proce sie syntezy substancji leczniczej 
oraz przygotować schemat blokowy przykładowego proc esu syntezy; 
C.U10. przeprowadzać syntezę substancji leczniczej oraz zaproponować metodę jej 
oczyszczania; 
C.U11. wyjaśniać obecność pozostałości rozpuszczaln ików i innych zanieczyszczeń 
w substancji leczniczej; 
C.U12. analizować etapy i parametry procesu biotech nologicznego; 
C.U13. dokonywać oceny jakości i trwałości substanc ji leczniczej otrzymanej 
biotechnologicznie i proponować jej specyfikację;  
C.U14. korzystać z farmakopei, receptariuszy i prze pisów technologicznych, wytycznych 
oraz literatury dotyczącej technologii postaci leku , w szczególności w odniesieniu do 
leków recepturowych; 
C.U15. proponować odpowiednią postać leku w zależno ści od właściwości substancji 
leczniczej i jej przeznaczenia; 
Dziennik Ustaw – 70 –  Poz. 1573 
– 69 – 
C.U16. wykonywać leki recepturowe, dobierać opakowa nia oraz określać okres przydatności 
leku do użycia i sposób jego przechowywania; 
C.U17. rozpoznawać i rozwiązywać problemy wynikając e ze składu leku recepturowego, 
dokonywać kontroli dawek tego leku i weryfikować je go skład; 
C.U18. sporządzać przetwory roślinne w warunkach la boratoryjnych i dokonywać oceny ich 
jakości metodami farmakopealnymi; 
C.U19. oceniać właściwości funkcjonalne substancji pomocniczych do użytku 
farmaceutycznego; 
C.U20. wykonywać preparaty w warunkach aseptycznych  i wybierać metodę wyjaławiania; 
C.U21. wykonywać mieszaniny do żywienia pozajelitow ego; 
C.U22. przygotowywać leki cytostatyczne w postaci g otowej do podania pacjentom; 
C.U23. przygotowywać procedury operacyjne i sporząd zać protokoły czynności 
prowadzonych w czasie sporządzania leku recepturowe go i aptecznego; 
C.U24. planować etapy wytwarzania postaci leku w wa runkach przemysłowych, dobierać 
aparaturę oraz wytypować metody kontroli międzyproc esowej; 
C.U25. wykonywać badania w zakresie oceny jakości p ostaci leku, obsługiwać odpowiednią 
aparaturę kontrolno-pomiarową oraz interpretować wy niki badań; 
C.U26. oceniać ryzyko wystąpienia złej jakości prod uktu leczniczego i wyrobu medycznego 
oraz konsekwencji klinicznych; 
C.U27. proponować specyfikację dla produktu lecznic zego oraz planować badania trwałości 
substancji leczniczej i produktu leczniczego; 
C.U28. określać czynniki wpływające na trwałość pro duktu leczniczego i dobierać warunki 
przechowywania; 
C.U29. rozpoznawać leczniczy surowiec roślinny i kw alifikować go do właściwej grupy 
botanicznej na podstawie jego cech morfologicznych i anatomicznych; 
C.U30. określać metodami makro- i mikroskopowymi to żsamość roślinnej substancji 
leczniczej; 
C.U31. oceniać jakość leczniczego surowca roślinneg o w oparciu o monografię 
farmakopealną oraz przeprowadzać jego analizę farma kognostycznymi metodami 
badań; 
C.U32. przeprowadzać analizę prostego i złożonego leku roślinnego oraz identyfikować 
zawarte w nim substancje czynne metodami chromatogr aficznymi lub 
spektroskopowymi; 
Dziennik Ustaw – 71 –  Poz. 1573 
– 70 – 
C.U33. udzielać informacji o składzie chemicznym or az właściwościach leczniczych 
substancji i przetworów roślinnych; 
C.U34. wyszukiwać informacje naukowe dotyczące subs tancji i produktów leczniczych. 
 
D. BIOFARMACJA I SKUTKI DZIAŁANIA LEKÓW  (biofarmacja, farmakokinetyka, 
farmakologia i farmakodynamika, toksykologia, broma tologia, leki pochodzenia naturalnego) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
D.W1. procesy, jakim podlega lek w organizmie w zależności od drogi i sposobu podania; 
D.W2. budowę i funkcję barier biologicznych w organ izmie, które wpływają na wchłanianie 
i dystrybucję leku; 
D.W3. wpływ postaci leku i sposobu podania na wchła nianie i czas działania leku; 
D.W4. procesy farmakokinetyczne (LADME) oraz ich zn aczenie w badaniach rozwojowych 
leku oraz w optymalizacji farmakoterapii; 
D.W5. parametry opisujące procesy farmakokinetyczne  i sposoby ich wyznaczania; 
D.W6. uwarunkowania fizjologiczne, patofizjologiczn e i środowiskowe wpływające 
na przebieg procesów farmakokinetycznych; 
D.W7. interakcje leków w fazie farmakokinetycznej, farmakodynamicznej i 
farmaceutycznej; 
D.W8. podstawy terapii monitorowanej stężeniem subs tancji czynnej i zasady zmian 
dawkowania leku u pacjenta; 
D.W9. sposoby oceny dostępności farmaceutycznej i b iologicznej oraz zagadnienia 
związane z korelacją wyników badań in vitro – in vivo  (IVIVC); 
D.W10. znaczenie czynników wpływających na poprawę dostępności farmaceutycznej 
i biologicznej produktu leczniczego; 
D.W11. zagadnienia związane z oceną biofarmaceutycz ną leków oryginalnych i 
generycznych, w tym sposoby oceny biorównoważności;  
D.W12. punkty uchwytu i mechanizmy działania leków oraz osiągnięcia biologii 
strukturalnej w tym zakresie; 
D.W13. właściwości farmakologiczne poszczególnych g rup leków; 
D.W14. czynniki wpływające na działanie leków w faz ie farmakodynamicznej, w tym 
czynniki dziedziczne oraz założenia terapii persona lizowanej; 
D.W15. podstawy strategii terapii molekularnie ukie runkowanej i mechanizmy 
lekooporności; 
Dziennik Ustaw – 72 –  Poz. 1573 
– 71 – 
D.W16. drogi podania i sposoby dawkowania leków; 
DW.17. wskazania, przeciwwskazania i działania niep ożądane swoiste dla leku oraz zależne 
od dawki;  
D.W18. klasyfikację działań niepożądanych; 
D.W19. zasady prawidłowego kojarzenia leków oraz ro dzaje interakcji leków, czynniki 
wpływające na ich występowanie i możliwości ich unikania; 
D.W20. podstawowe pojęcia farmakogenetyki i farmako genomiki oraz nowe osiągnięcia 
w obszarze farmakologii; 
D.W21. podstawowe pojęcia dotyczące toksykokinetyki, toksykometrii i toksykogenetyki; 
D.W22. procesy, jakim podlega ksenobiotyk w ustroju , ze szczególnym uwzględnieniem 
procesów biotransformacji, w zależności od drogi po dania lub narażenia; 
D.W23. zagadnienia związane z rodzajem narażenia na  trucizny (toksyczność ostra, 
toksyczność przewlekła, efekty odległe); 
D.W24. czynniki endogenne i egzogenne modyfikujące aktywność enzymów 
metabolizujących ksenobiotyki; 
D.W25. toksyczne działanie wybranych leków, substan cji uzależniających, psychoaktywnych 
i innych substancji chemicznych oraz zasady postępo wania w zatruciach; 
D.W26. zasady oraz metody monitoringu powietrza i m onitoringu biologicznego w ocenie 
narażenia na wybrane ksenobiotyki; 
D.W27. metody in vitro  oraz in vivo  stosowane w badaniach toksyczności ksenobiotyków; 
D.W28. zasady planowania i metodykę badań toksykolo gicznych wymaganych w procesie 
poszukiwania i rejestracji nowych leków; 
D.W29. zagrożenia i konsekwencje zdrowotne związane  z zanieczyszczeniem środowiska 
przyrodniczego; 
D.W30. podstawowe składniki odżywcze, zapotrzebowan ie na nie organizmu, ich znaczenie, 
fizjologiczną dostępność i metabolizm oraz źródła ż ywieniowe; 
D.W31. metody stosowane do oceny wartości odżywczej  żywności; 
D.W32. problematykę substancji dodawanych do żywnoś ci, zanieczyszczeń żywności oraz 
niewłaściwej jakości wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością; 
D.W33. problematykę żywności wzbogaconej, suplementów diety i środków specjalnego 
przeznaczenia żywieniowego; 
D.W34. metody oceny sposobu żywienia człowieka zdro wego i chorego; 
D.W35. podstawy interakcji lek – żywność; 
Dziennik Ustaw – 73 –  Poz. 1573 
– 72 – 
D.W36. wymagania i metody oceny jakości suplementów  diety, w szczególności 
zawierających witaminy i składniki mineralne; 
D.W37. metody żywienia pacjentów dojelitowo; 
D.W38. zasady projektowania złożonych leków roślinn ych; 
D.W39. kryteria oceny jakości roślinnych produktów leczniczych i suplementów diety; 
D.W40. molekularne mechanizmy działania substancji pochodzenia roślinnego, ich 
metabolizm i dostępność biologiczną; 
D.W41. produkty lecznicze pochodzenia roślinnego or az wskazania terapeutyczne ich 
stosowania; 
D.W42. problematykę badań klinicznych leków roślinn ych oraz pozycję i znaczenie 
fitoterapii w systemie medycyny konwencjonalnej; 
D.W43. procedurę standaryzacji leku roślinnego i je j wykorzystanie w procesie rejestracji; 
D.W44. nowe osiągnięcia dotyczące leków roślinnych.  
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
D.U1. oceniać różnice we wchłanianiu substancji lec zniczej w zależności od składu leku, 
jego formy oraz warunków fizjologicznych i patologicznych; 
D.U2. wyjaśniać znaczenie transportu błonowego w pr ocesach farmakokinetycznych 
(LADME); 
D.U3. obliczać i interpretować parametry farmakokinetyczne leku wyznaczone 
z zastosowaniem modeli farmakokinetycznych lub inny mi metodami; 
D.U4. przedstawiać znaczenie, proponować metodykę o raz interpretować wyniki badań 
dostępności farmaceutycznej, biologicznej i badań b iorównoważności;  
D.U5. korzystać z przepisów prawa, wytycznych i publikacji naukowych na temat badań 
dostępności biologicznej i biorównoważności leków; 
D.U6. przedstawiać i wyjaśniać profile stężeń subst ancji czynnej we krwi w zależności 
od drogi podania i postaci leku; 
D.U7. przeprowadzać badanie uwalniania z doustnych postaci leku, w celu wykazania 
podobieństwa różnych produktów leczniczych z wykorz ystaniem farmakopealnych 
metod i aparatów;  
D.U8. uzasadniać możliwość zwolnienia produktu lecz niczego z badań biorównoważności 
in vivo  w oparciu o system klasyfikacji biofarmaceutycznej (BCS); 
D.U9. przewidywać skutki zmiany dostępności farmace utycznej i biologicznej substancji 
leczniczej w wyniku modyfikacji postaci leku; 
Dziennik Ustaw – 74 –  Poz. 1573 
– 73 – 
D.U10. wyjaśniać przyczyny i skutki interakcji w fa zie farmakokinetycznej oraz określać 
sposoby zapobiegania tym interakcjom; 
D.U11. wyjaśniać właściwości farmakologiczne leku w  oparciu o punkt uchwytu i 
mechanizm działania;  
D.U12. uzasadniać konieczność zmian dawkowania leku  w zależności od stanów 
fizjologicznych i patologicznych oraz czynników gen etycznych; 
D.U13. przewidywać działania niepożądane poszczególnych grup leków w zależności 
od dawki i mechanizmu działania; 
D.U14. wyjaśniać przyczyny i skutki interakcji w fa zie farmakodynamicznej oraz określać 
sposoby zapobiegania tym interakcjom; 
D.U15. udzielać informacji o wskazaniach i przeciww skazaniach do stosowania leków oraz 
w zakresie właściwego ich dawkowania i przyjmowania ; 
D.U16. przekazywać informacje z zakresu farmakologi i w sposób zrozumiały dla pacjenta; 
D.U17. współdziałać z przedstawicielami innych zawo dów medycznych w zakresie 
zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności farmakote rapii; 
D.U18. oceniać zagrożenia związane z zanieczyszczeniem środowiska przez trucizny 
środowiskowe oraz substancje lecznicze i ich metabo lity; 
D.U19. charakteryzować biotransformację ksenobiotyk ów oraz oceniać jej znaczenie 
w aktywacji metabolicznej i detoksykacji; 
D.U20. przewidywać kierunek i siłę działania toksyc znego ksenobiotyku w zależności od 
jego budowy chemicznej i rodzaju narażenia; 
D.U21. przeprowadzać izolację trucizn z materiału biologicznego i dobierać odpowiednią 
metodę wykrywania; 
D.U22. przeprowadzać ocenę narażenia (monitoring bi ologiczny) na podstawie analizy 
toksykologicznej w materiale biologicznym; 
D.U23. charakteryzować produkty spożywcze pod kątem  ich składu i wartości odżywczej; 
D.U24. przeprowadzać ocenę wartości odżywczej żywno ści metodami obliczeniowymi 
i analitycznymi (w tym metodami chromatografii gazo wej i cieczowej oraz 
spektrometrii absorpcji atomowej);  
D.U25. oceniać sposób żywienia w zakresie pokrycia zapotrzebowania na energię oraz 
podstawowe składniki odżywcze w stanie zdrowia i ch oroby; 
D.U26. wyjaśniać zasady i rolę prawidłowego żywieni a w profilaktyce i przebiegu chorób; 
D.U27. oceniać narażenia organizmu ludzkiego na zan ieczyszczenia obecne w żywności; 
Dziennik Ustaw – 75 –  Poz. 1573 
– 74 – 
D.U28. przewidywać skutki zmian stężenia substancji czynnej we krwi w wyniku 
spożywania określonych produktów spożywczych; 
D.U29. wyjaśniać przyczyny i skutki interakcji międ zy lekami oraz lekami a pożywieniem; 
D.U30. udzielać porad pacjentom w zakresie interakc ji leków z żywnością; 
D.U31. udzielać informacji o stosowaniu preparatów żywieniowych i suplementów diety; 
D.U32. oceniać jakość produktów zawierających roślinne surowce lecznicze; 
D.U33. projektować lek roślinny o określonym działa niu; 
D.U34. oceniać profil działania roślinnego produktu  leczniczego na podstawie jego składu; 
D.U35. udzielać pacjentowi porad w zakresie stosowa nia, przeciwwskazań, interakcji i 
działań niepożądanych leków pochodzenia naturalnego . 
 
E. PRAKTYKA FARMACEUTYCZNA  (farmacja praktyczna, opieka farmaceutyczna, 
farmakoterapia i informacja o lekach, prawo farmace utyczne, farmakoekonomika, 
farmakoepidemiologia, historia farmacji, etyka zawo dowa, język obcy, farmacja kliniczna) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
E.W1. podstawy prawne oraz zasady organizacji rynku  farmaceutycznego w zakresie obrotu 
detalicznego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz funkc jonowania aptek 
ogólnodostępnych i szpitalnych; 
E.W2. zasady organizacji rynku farmaceutycznego w z akresie obrotu hurtowego w 
Rzeczypospolitej Polskiej oraz funkcjonowania hurto wni farmaceutycznych; 
E.W3. zasady wystawiania, ewidencjonowania i realiz acji recept oraz zasady wydawania 
leków z apteki; 
E.W4. podstawy prawne i zasady wykonywania zawodu f armaceuty, regulacje dotyczące 
uzyskania prawa wykonywania zawodu farmaceuty oraz funkcjonowania samorządu 
aptekarskiego; 
E.W5. podstawy prawne oraz organizację procesu wytw arzania produktów leczniczych; 
E.W6. zasady organizacji i finansowania systemu och rony zdrowia w Rzeczypospolitej 
Polskiej oraz rolę farmaceuty w tym systemie; 
E.W7. znaczenie prawidłowej gospodarki lekami w sys temie ochrony zdrowia; 
E.W8. ideę opieki farmaceutycznej oraz pojęcia zwią zane z opieką farmaceutyczną, 
w szczególności odnoszące się do problemów i potrze b związanych ze stosowaniem 
leków; 
Dziennik Ustaw – 76 –  Poz. 1573 
– 75 – 
E.W9. zasady monitorowania skuteczności i bezpiecze ństwa farmakoterapii pacjenta 
w procesie opieki farmaceutycznej; 
E.W10. zasady indywidualizacji farmakoterapii uwzgl ędniające różnice w działaniu leków 
spowodowane czynnikami fizjologicznymi w stanach ch orobowych w warunkach 
klinicznych; 
E.W11. podstawowe źródła naukowe informacji o lekac h; 
E.W12. zasady postępowania terapeutycznego oparte n a dowodach naukowych ( evidence 
based); 
E.W13. standardy terapeutyczne oraz wytyczne postęp owania terapeutycznego; 
E.W14. rolę farmaceuty i przedstawicieli innych zaw odów medycznych w zespole 
terapeutycznym; 
E.W15. zagrożenia związane z samodzielnym stosowani em leków przez pacjentów; 
E.W16. problematykę uzależnienia od leków i innych substancji oraz rolę farmaceuty 
w zwalczaniu uzależnień; 
E.W17. zasady użycia leku w zależności od postaci l eku, a także rodzaju opakowania i 
systemu dozującego; 
E.W18. zasady wprowadzania do obrotu produktów lecz niczych, wyrobów medycznych, 
suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego 
oraz kosmetyków; 
E.W19. podstawy ekonomiki zdrowia i farmakoekonomik i; 
E.W20. metody i narzędzia oceny kosztów i efektów n a potrzeby analiz ekonomicznych; 
E.W21. wytyczne w zakresie przeprowadzania oceny te chnologii medycznych, 
w szczególności w obszarze oceny efektywności koszt owej, a także metodykę oceny 
skuteczności i bezpieczeństwa leków; 
E.W22. podstawy prawne oraz zasady przeprowadzania i organizacji badań nad lekiem, w 
tym badań eksperymentalnych oraz z udziałem ludzi; 
E.W23. prawne, etyczne i metodyczne aspekty prowadz enia badań klinicznych oraz rolę 
farmaceuty w ich prowadzeniu; 
E.W24. znaczenie wskaźników zdrowotności populacji; 
E.W25. zasady prowadzenia różnych rodzajów badań o charakterze epidemiologicznym; 
E.W26. zasady monitorowania bezpieczeństwa produktó w leczniczych po wprowadzeniu ich 
do obrotu; 
Dziennik Ustaw – 77 –  Poz. 1573 
– 76 – 
E.W27. historię aptekarstwa i zawodu farmaceuty ora z kierunki rozwoju kształcenia 
przygotowującego do wykonywania zawodu farmaceuty, a także światowe 
organizacje farmaceutyczne i inne organizacje zrzeszające farmaceutów; 
E.W28. podstawowe pojęcia z zakresu etyki, deontolo gii i bioetyki oraz zagadnienia z 
zakresu deontologii zawodu farmaceuty; 
E.W29. zasady etyczne współczesnego marketingu farmaceutycznego; 
E.W30. zasady promocji zdrowia, jej zadania oraz ro lę farmaceuty w propagowaniu 
zdrowego stylu życia. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
E.U1. określać zasady gospodarki lekiem w szpitalu i aptece; 
E.U2. realizować recepty, wykorzystując dostępne na rzędzia informatyczne oraz udzielać 
informacji dotyczących wydawanego leku; 
E.U3. ustalać zakres obowiązków, nadzorować i organ izować pracę personelu w aptece; 
E.U4. określać warunki przechowywania produktów lec zniczych, wyrobów medycznych 
i suplementów diety, wskazywać produkty wymagające specjalnych warunków 
przechowywania oraz prowadzić kontrolę warunków prz echowywania; 
E.U5. planować, organizować i prowadzić opiekę farmaceutyczną; E.U6. przeprowadzać konsultacje farmaceutyczne w pr ocesie opieki farmaceutycznej 
i doradztwa farmaceutycznego; 
E.U7. współpracować z lekarzem w zakresie optymaliz acji i racjonalizacji terapii 
w lecznictwie zamkniętym i otwartym; 
E.U8. dobierać leki bez recepty w stanach chorobowy ch niewymagających konsultacji 
lekarskiej; 
E.U9. przygotowywać plan monitorowania farmakoterap ii, określając metody i zasady 
oceny skuteczności i bezpieczeństwa terapii; 
E.U10. wykonywać i objaśniać indywidualizację dawko wania leku u pacjenta w warunkach 
klinicznych; 
E.U11. dobierać postać leku dla pacjenta, uwzględni ając zalecenia kliniczne, potrzeby 
pacjenta i dostępność produktów; 
E.U12. wskazywać właściwy sposób postępowania z lek iem w czasie jego stosowania przez 
pacjenta i udzielać informacji o leku; 
E.U13. wskazywać właściwy sposób postępowania z lek iem przez pracowników systemu 
ochrony zdrowia; 
Dziennik Ustaw – 78 –  Poz. 1573 
– 77 – 
E.U14. przeprowadzać edukację pacjenta związaną ze stosowanymi przez niego lekami oraz 
innymi problemami dotyczącymi jego zdrowia i chorob y oraz przygotowywać dla 
pacjenta zindywidualizowane materiały edukacyjne; 
E.U15. wykorzystywać narzędzia informatyczne w prac y zawodowej; 
E.U16. przewidywać wpływ różnych czynników na właśc iwości farmakokinetyczne 
i farmakodynamiczne leków oraz rozwiązywać problemy  dotyczące indywidualizacji 
i optymalizacji farmakoterapii; 
E.U17. monitorować i raportować niepożądane działan ia leków, wdrażać działania 
prewencyjne, udzielać informacji związanych z powikłaniami farmakoterapii 
pracownikom systemu ochrony zdrowia, pacjentom lub ich rodzinom; 
E.U18. określać zagrożenia związane ze stosowaną fa rmakoterapią w różnych grupach 
pacjentów oraz planować działania prewencyjne; 
E.U19. identyfikować rolę oraz zadania poszczególny ch organów samorządu aptekarskiego 
oraz prawa i obowiązki jego członków; 
E.U20. oceniać i interpretować wyniki badań epidemi ologicznych i wyciągać z nich wnioski 
oraz wskazywać podstawowe błędy pojawiające się w t ych badaniach; 
E.U21. wskazywać właściwą organizację farmaceutyczn ą lub urząd zajmujący się danym 
problemem zawodowym; 
E.U22. identyfikować podstawowe problemy etyczne do tyczące współczesnej medycyny, 
ochrony życia i zdrowia oraz prowadzenia badań nauk owych; 
E.U23. aktywnie uczestniczyć w pracach zespołu tera peutycznego, współpracując 
z pracownikami systemu ochrony zdrowia; 
E.U24. aktywnie uczestniczyć w prowadzeniu badań klinicznych, w szczególności w 
zakresie nadzorowania jakości badanego produktu lec zniczego, i monitorowaniu 
badania klinicznego oraz zarządzać gospodarką produ któw leczniczych i wyrobów 
medycznych przeznaczonych do badań klinicznych; 
E.U25. korzystać z różnych źródeł informacji o leku  i krytycznie interpretować te 
informacje; 
E.U26. brać udział w działaniach na rzecz promocji zdrowia i profilaktyki; 
E.U27. szacować koszty i efekty farmakoterapii, wyliczać i interpretować współczynniki 
kosztów i efektywności, wskazywać procedurę efektyw niejszą kosztowo oraz 
określać wpływ nowej technologii medycznej na finan sowanie systemu ochrony 
zdrowia; 
Dziennik Ustaw – 79 –  Poz. 1573 
– 78 – 
E.U28. przeprowadzać krytyczną analizę publikacji d otyczących skuteczności, 
bezpieczeństwa i aspektów ekonomicznych farmakotera pii oraz publikacji 
dotyczących praktyki zawodowej i rynku farmaceutycz nego; 
E.U29. porównywać częstotliwość występowania zjawisk zdrowotnych oraz wyliczać 
i interpretować wskaźniki zdrowotności populacji; 
E.U30. stosować się do zasad deontologii zawodowej,  w tym do Kodeksu Etyki Aptekarza 
Rzeczypospolitej Polskiej; 
E.U31. przestrzegać praw pacjenta; 
E.U32. porozumiewać się z pacjentami i personelem s ystemu ochrony zdrowia w jednym 
z języków obcych na poziomie B2+ Europejskiego Syst emu Opisu Kształcenia 
Językowego. 
 
F. METODOLOGIA BADAŃ NAUKOWYCH  (ćwiczenia specjalistyczne, metodologia 
badań) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
F.W1. metody i techniki badawcze stosowane w ramach  realizowanego badania 
naukowego. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
F.U1. zaplanować badanie naukowe i omówić jego cel oraz spodziewane wyniki; 
F.U2. zinterpretować badanie naukowe i odnieść je d o aktualnego stanu wiedzy: 
F.U3. korzystać ze specjalistycznej literatury nauk owej krajowej i zagranicznej; 
F.U4. przeprowadzić badanie naukowe, zinterpretować  i udokumentować jego wyniki; 
F.U5. zaprezentować wyniki badania naukowego. 
 
IV. SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZENIA  SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w kategorii wiedzy  można weryfikować za pomocą 
egzaminów pisemnych lub ustnych.  
Dziennik Ustaw – 80 –  Poz. 1573 
– 79 – 
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania, testy wielokrotnego wybor u (Multiple choice questions,  MCQ), 
testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple response questions,  MRQ), testy wyboru Tak/Nie lub 
dopasowania odpowiedzi. 
4. Egzaminy powinny być standaryzowane i są ukierun kowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
5. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się w kategorii umiejętności w zakresie 
komunikowania się oraz proceduralnych (manualnych),  wymaga bezpośredniej obserwacji 
studenta demonstrującego umiejętność w warunkach za pewniających przejrzystość 
i obiektywizm formułowania ocen. 
6. Egzamin dyplomowy powinien być przeprowadzony w formie umożliwiającej 
sprawdzenie wiedzy i umiejętności zdobytych w okres ie studiów. 
 
Dziennik Ustaw – 81 –  Poz. 1573 
Załącznik nr 4 
 
Standard kształcenia przygotowującego do wykonywani a zawodu pielęgniarki 
Standard ma zastosowanie do kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu 
pielęgniarki, prowadzonego na studiach pierwszego i  studiach drugiego stopnia na kierunku 
pielęgniarstwo. 
A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA 
I.A. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA  
1. WYMAGANIA OGÓLNE 
1.1. Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. 
1.2. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 4720. 
1.3. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów pierwszego stopnia nie 
może być mniejsza niż 180. 
1.4. Kierunek pielęgniarstwo jest przyporządkowany do dyscypliny naukowej – nauki 
medyczne albo dyscypliny naukowej – nauki o zdrowiu , jako dyscypliny wiodącej.  
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więc ej zagadnień z dyscypliny naukowej, 
do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom.  
2.2. W przypadku studiów o profilu: 
1) ogólnoakademickim – program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane 
z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dysc yplinie naukowej, do której jest 
przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisan o punkty ECTS w wymiarze 
większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów Załącznik nr 4
STANDARD KSZTAŁCENIA PRZYGOTOWUJĄCEGO DO WYKONYWANIA ZAWODU PIELĘGNIARKI
Dziennik Ustaw – 82 –  Poz. 1573 
– 81 – 
i uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotow ujących do prowadzenia 
działalności naukowej lub udział w tej działalności ;  
2) praktycznym – program studiów obejmuje zajęcia l ub grupy zajęć kształtujące 
umiejętności praktyczne, którym przypisano punkty E CTS w wymiarze większym niż 
50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów.  
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH  
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się szczegółow e 
efekty uczenia się 
 Liczba 
godzin 
 Liczba 
punktów 
ECTS 
A. Nauki podstawowe 500 20 
B. Nauki społeczne i humanistyczne 420 17 
C. Nauki w zakresie podstaw opieki pielęgniarskiej 600 22 
D. Nauki w zakresie opieki specjalistycznej 900 34 
E. Zajęcia praktyczne 1100 41 
F. Praktyki zawodowe 1200 46 
Razem 4720 180 
3.1. Program studiów konstruuje się tak, aby możliw e było przypisanie grupom zajęć 
powtarzalnej wartości punktowej wyrażonej w ECTS. 
3.2. W ramach kształcenia w grupie zajęć B są prowa dzone zajęcia z języka 
angielskiego w wymiarze nie mniejszym niż 120 godzi n. Zajęcia te obejmują język 
specjalistyczny z zakresu pielęgniarstwa. Zajęciom tym przypisuje się nie mniej niż 
5 punktów ECTS. 
3.3. W ramach kształcenia w grupie zajęć D przypisuje się nie mniej niż 5 punktów 
ECTS za przygotowanie pracy dyplomowej i przygotowa nie do egzaminu dyplomowego. 
3.4. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami o bowiązkowymi na studiach 
stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszy m niż 60 godzin. Zajęciom tym nie 
przypisuje się punktów ECTS. 
Dziennik Ustaw – 83 –  Poz. 1573 
– 82 – 
3.5. W ramach realizacji programu studiów w grupach  zajęć: 
1) A i B – po 25% wymiaru godzin w każdej z tych gr up zajęć (łącznie nie więcej niż 
230 godzin) oraz 
2) C i D – po 35% wymiaru godzin w każdej z tych gr up (łącznie nie więcej niż 
525 godzin) – może być realizowane  jako praca włas na studenta pod kierunkiem nauczycieli 
akademickich. 
3.6. Kształcenie w zakresie grup zajęć A, B, C i D może być prowadzone 
z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odl egłość. Liczba punktów ECTS, jaka 
może być uzyskana w ramach tego kształcenia, nie może być większa niż 10% liczby 
punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 
4. ZAJĘCIA PRAKTYCZNE I PRAKTYKI ZAWODOWE  
4.1. Zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe mają na  celu umożliwienie osiągnięcia 
efektów uczenia się ujętych w grupach zajęć C i D. 
Zakres zajęć praktycznych 
i praktyk zawodowych Zajęcia praktyczne Praktyki zawodowe 
Liczba 
godzin/tygodni  Liczba 
punktów 
ECTS Liczba 
godzin/tygodni  Liczba 
punktów 
ECTS 
Podstawy pielęgniarstwa 80 godzin/ 
2 tygodnie 3 120 godzin/ 
3 tygodnie 4 
 
Promocja zdrowia 20 godzin/ 
0,5 tygodnia 1 
 –  –  
Podstawowa opieka zdrowotna 120 godzin/ 
3 tygodnie 4 
 160 godzin/ 
4 tygodnie 6 
 
Położnictwo, ginekologia 
i pielęgniarstwo położniczo-
ginekologiczne 80 godzin/ 
2 tygodnie 3 
 40 godzin/ 
1 tydzień 2 
 
Pediatria i pielęgniarstwo 
pediatryczne 160 godzin/ 
4 tygodnie 6 
 160 godzin/ 
4 tygodnie 6 
 
Choroby wewnętrzne i pielęgniarstwo internistyczne 120 godzin/ 
3 tygodnie 4 
 160 godzin/ 
4 tygodnie 6 
 
Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne 120 godzin/ 
3 tygodnie 4 
 160 godzin/ 
4 tygodnie, 6 
 
Dziennik Ustaw – 84 –  Poz. 1573 
– 83 – 
w tym 0,5 
tygodnia na 
bloku 
operacyjnym 
Pielęgniarstwo w opiece 
długoterminowej 40 godzin/ 
1 tydzień 2 40 godzin/ 
1 tydzień 2 
Geriatria i pielęgniarstwo geriatryczne 80 godzin/ 2 tygodnie 3 
 80 godzin/ 2 tygodnie 3 
 
Neurologia i pielęgniarstwo 
neurologiczne 80 godzin/ 2 tygodnie 3 
 80 godzin/ 2 tygodnie 3 
 
Psychiatria i pielęgniarstwo 
psychiatryczne 80 godzin/ 
2 tygodnie 3 
 80 godzin/ 2 tygodnie 3 
 
Anestezjologia i pielęgniarstwo w zagrożeniu życia 80 godzin/ 2 tygodnie 3 
 80 godzin/ 2 tygodnie 3 
 
Opieka paliatywna 40 godzin/ 
1 tydzień 2 
 40 godzin/ 
1 tydzień 2 
 
Razem 1100 godzin/ 
27,5 tygodnia 41 1200 godzin/ 
30 tygodni 46 
 
4.2. Zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe organiz uje się tak, aby zdobywanie 
umiejętności praktycznych w warunkach naturalnych b yło poprzedzone zdobywaniem tych 
umiejętności w warunkach symulowanych niskiej wiern ości (w pracowniach umiejętności 
pielęgniarskich). 
4.3. Program praktyk zawodowych, formę i terminy ic h odbywania oraz sposób 
weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ustala  uczelnia. 
 
5. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
5.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się, w skład której wch odzi w szczególności pracownia 
umiejętności pielęgniarskich.   
5.2. Zajęcia praktyczne odbywają się warunkach symu lowanych i w oparciu 
o infrastrukturę podmiotów wykonujących działalność  leczniczą, z którymi uczelnia zawarła 
umowy lub porozumienia. Praktyki zawodowe odbywają się w podmiotach wykonujących 
Dziennik Ustaw – 85 –  Poz. 1573 
– 84 – 
działalność leczniczą, z którymi uczelnia zawarła u mowy lub porozumienia. Zajęcia 
praktyczne i praktyki zawodowe w podmiotach wykonuj ących działalność leczniczą są 
prowadzone w szczególności w: 
1) oddziałach internistycznych, geriatrycznych, chi rurgicznych, pediatrycznych, 
neurologicznych, psychiatrycznych, intensywnej tera pii, opieki długoterminowej, 
położniczych, ginekologicznych i noworodkowych;  
2) gabinetach podstawowej opieki zdrowotnej (pielęg niarki podstawowej opieki zdrowotnej, 
pielęgniarki środowiska nauczania i wychowania oraz  lekarza podstawowej opieki 
zdrowotnej); 
3) hospicjach. 
5.3. Zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe odbywają się również w żłobkach, z 
którymi uczelnia zawarła umowy lub porozumienia.  
 
II.A. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
1. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć A, B, C i D 
jest prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających kompetencje 
zawodowe lub naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć. 
2. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia s i ę  w  g r u p a c h  z a j ę ć  C  i  D ,  
w ramach zajęć obejmujących treści kształcenia z za kresu opieki pielęgniarskiej i położniczej, 
jest prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających prawo 
wykonywania zawodu pielęgniarki lub zawodu położnej oraz co najmniej roczną praktykę 
zawodową w zakresie właściwym dla prowadzonych zaję ć. 
3. Zajęcia praktyczne są prowadzone przez nauczycie li akademickich lub inne 
osoby, posiadających prawo wykonywania zawodu pielę gniarki lub zawodu położnej oraz co 
najmniej roczną praktykę zawodową w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć. 
4. Praktyki zawodowe są prowadzone pod kierunkiem o soby posiadającej prawo 
wykonywania zawodu pielęgniarki lub zawodu położnej, będącej pracownikiem danego 
podmiotu wykonującego działalność leczniczą, w któr ym odbywa się praktyka, a nadzór nad 
realizacją praktyk sprawuje opiekun praktyk z uczel ni.  
5. Promotorem pracy dyplomowej jest nauczyciel akademicki posiadający co 
najmniej tytuł zawodowy magistra lub równorzędny or az prawo wykonywania zawodu 
pielęgniarki. 
Dziennik Ustaw – 86 –  Poz. 1573 – 85 – 
 
 
III.A. EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
1) rozwój, budowę i funkcje organizmu człowieka w waru nkach prawidłowych 
i patologicznych; 
2) etiologię, patomechanizm, objawy kliniczne, przebie g i sposoby postępowania 
diagnostycznego i terapeutycznego w wybranych jedno stkach chorobowych; 
3) uwarunkowania i mechanizmy funkcjonowania człowieka  zdrowego i chorego; 
4) system opieki zdrowotnej w Rzeczypospolitej Polskie j i wybranych państwach 
członkowskich Unii Europejskiej; 
5) zasady promocji zdrowia i profilaktyki chorób; 
6) modele opieki pielęgniarskiej nad osobą zdrową, cho rą, z niepełnosprawnością 
i umierającą; 
7) etyczne, społeczne i prawne uwarunkowania wykonywan ia zawodu pielęgniarki. 
 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
1) udzielać świadczeń w zakresie promocji zdrowia i pr ofilaktyki chorób; 
2) udzielać pierwszej pomocy i podejmować działania ra townicze w ramach resuscytacji 
krążeniowo-oddechowej; 
3) rozpoznawać problemy zdrowotne i określać priorytet y w opiece pielęgniarskiej; 
4) samodzielnie organizować, planować i sprawować całościową i zindywidualizowaną opiekę pielęgniarską nad osobą chorą, z niepełnospr awnością i umierającą, 
wykorzystując wskazania aktualnej wiedzy medycznej;  
5) samodzielnie udzielać świadczeń zapobiegawczych, di agnostycznych, leczniczych 
i rehabilitacyjnych (w zakresie określonym w przepi sach); 
6) decydować o rodzaju i zakresie świadczeń opiekuńczo -pielęgnacyjnych; 
7) współpracować z rodziną lub opiekunem pacjenta w re alizacji ustalonych celów opieki 
pielęgniarskiej oraz prowadzonych działań edukacyjn ych; 
8) przeprowadzać badanie podmiotowe i przedmiotowe w c elu postawienia diagnozy 
pielęgniarskiej; 
Dziennik Ustaw – 87 –  Poz. 1573 
– 86 – 
9) wystawiać recepty na leki, środki spożywcze specjal nego przeznaczenia żywieniowego 
i wyroby medyczne, niezbędne do kontynuacji leczeni a w ramach realizacji zleceń 
lekarskich; 
10) dokonywać analizy jakości opieki pielęgniarskiej; 
11) organizować pracę własną i podległego personelu ora z współpracować w zespołach 
opieki zdrowotnej.  
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 
1) kierowania się dobrem pacjenta, poszanowania god ności i autonomii osób 
powierzonych opiece, okazywania zrozumienia dla róż nic światopoglądowych 
i kulturowych oraz empatii w relacji z pacjentem i jego rodziną;  
2) przestrzegania praw pacjenta; 
3) samodzielnego i rzetelnego wykonywania zawodu zg odnie z zasadami etyki, w tym 
przestrzegania wartości i powinności moralnych w op iece nad pacjentem; 
4) ponoszenia odpowiedzialności za wykonywane czynn ości zawodowe; 
5) zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudnośc i z samodzielnym rozwiązaniem 
problemu; 
6) przewidywania i uwzględniania czynników wpływają cych na reakcje własne i pacjenta; 
7) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń  w zakresie wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych oraz dokonywania samoocen y deficytów i potrzeb 
edukacyjnych. 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
A. NAUKI PODSTAWOWE  (anatomia, fizjologia, patologia, genetyka, bioche mia 
i biofizyka, mikrobiologia i parazytologia, farmakologia, radiologia) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
A.W1. budowę ciała ludzkiego w podejściu topografic znym (kończyny górna i dolna, klatka 
piersiowa, brzuch, miednica, grzbiet, szyja, głowa)  i czynnościowym (układ kostno- 
-stawowy, układ mięśniowy, układ krążenia, układ od dechowy, układ pokarmowy, 
układ moczowy, układy płciowe, układ nerwowy, narzą dy zmysłów, powłoka 
wspólna); 
Dziennik Ustaw – 88 –  Poz. 1573 
– 87 – 
A.W2. neurohormonalną regulację procesów fizjologic znych i elektrofizjologicznych 
zachodzących w organizmie; 
A.W3. udział układów i narządów organizmu w utrzyma niu jego homeostazy; 
A.W4. fizjologię poszczególnych układów i narządów organizmu;  
A.W5. podstawy działania układów regulacji (homeostaza) oraz rolę sprzężenia zwrotnego 
dodatniego i ujemnego; 
A.W6. podstawowe pojęcia z zakresu patologii ogólne j i patologii poszczególnych układów 
organizmu; 
A.W7. wybrane zagadnienia z zakresu patologii narzą dowej układu krążenia, układu 
oddechowego, układu trawiennego, układu hormonalneg o, układu metabolicznego, 
układu moczowo-płciowego i układu nerwowego; 
A.W8. czynniki chorobotwórcze zewnętrzne i wewnętrz ne, modyfikowalne 
i niemodyfikowalne; 
A.W9. uwarunkowania genetyczne grup krwi człowieka oraz konfliktu serologicznego 
w układzie Rh; 
A.W10. problematykę chorób uwarunkowanych genetyczn ie; 
A.W11. budowę chromosomów i molekularne podłoże mutagenezy; 
A.W12. zasady dziedziczenia różnej liczby cech, dzi edziczenia cech ilościowych, 
niezależnego dziedziczenia cech i dziedziczenia poz ajądrowej informacji 
genetycznej; 
A.W13. podstawy fizykochemiczne działania zmysłów w ykorzystujących fizyczne nośniki 
informacji (fale dźwiękowe i elektromagnetyczne); 
A.W14. witaminy, aminokwasy, nukleozydy, monosachar ydy, kwasy karboksylowe i ich 
pochodne, wchodzące w skład makrocząsteczek obecnyc h w komórkach, macierzy 
zewnątrzkomórkowej i płynach ustrojowych; 
A.W15. mechanizmy regulacji i biofizyczne podstawy funkcjonowania metabolizmu 
w organizmie;  
A.W16. wpływ na organizm czynników zewnętrznych, ta kich jak temperatura, grawitacja, 
ciśnienie, pole elektromagnetyczne oraz promieniowa nie jonizujące; 
A.W17. klasyfikację drobnoustrojów z uwzględnieniem mikroorganizmów 
chorobotwórczych i obecnych w mikrobiocie fizjologi cznej człowieka; 
A.W18. podstawowe pojęcia z zakresu mikrobiologii i parazytologii oraz metody stosowane 
w diagnostyce mikrobiologicznej; 
Dziennik Ustaw – 89 –  Poz. 1573 
– 88 – 
A.W19. poszczególne grupy środków leczniczych, głów ne mechanizmy ich działania 
i powodowane przez nie przemiany w ustroju i działa nia uboczne; 
A.W20. podstawowe zasady farmakoterapii; 
A.W21. poszczególne grupy leków, substancje czynne zawarte w lekach, zastosowanie leków 
oraz postacie i drogi ich podawania;   
A.W22. wpływ procesów chorobowych na metabolizm i e liminację leków; 
A.W23. ważniejsze działania niepożądane leków, w ty m wynikające z ich interakcji, 
i procedurę zgłaszania działań niepożądanych leków;  
A.W24. zasady wystawiania recept w ramach realizacj i zleceń lekarskich; 
A.W25. zasady leczenia krwią i środkami krwiozastęp czymi; 
A.W26. metody obrazowania i zasady przeprowadzania obrazowania tymi metodami oraz 
zasady ochrony radiologicznej. 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
A.U1. posługiwać się w praktyce mianownictwem anato micznym oraz wykorzystywać 
znajomość topografii narządów ciała ludzkiego; 
A.U2. łączyć obrazy uszkodzeń tkankowych i narządow ych z objawami klinicznymi 
choroby, wywiadem i wynikami badań diagnostycznych;  
A.U3. szacować ryzyko ujawnienia się danej choroby w oparciu o zasady dziedziczenia 
i wpływ czynników środowiskowych; 
A.U4. wykorzystywać uwarunkowania chorób genetyczny ch w profilaktyce chorób; 
A.U5. współuczestniczyć w doborze metod diagnostycz nych w poszczególnych stanach 
klinicznych z wykorzystaniem wiedzy z zakresu bioch emii i biofizyki; 
A.U6. rozpoznawać najczęściej spotykane pasożyty cz łowieka na podstawie ich budowy, 
cykli życiowych oraz wywoływanych przez nie objawów  chorobowych; 
A.U7. szacować niebezpieczeństwo toksykologiczne w określonych grupach wiekowych 
oraz w różnych stanach klinicznych; 
A.U8. posługiwać się informatorami farmaceutycznymi  i bazami danych o produktach 
leczniczych; 
A.U9. wystawiać recepty na leki niezbędne do kontyn uacji leczenia w ramach realizacji 
zleceń lekarskich; 
A.U10. przygotowywać zapis form recepturowych subst ancji leczniczych i środków 
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego zleconych przez lekarza; 
A.U11. stosować zasady ochrony radiologicznej. 
Dziennik Ustaw – 90 –  Poz. 1573 – 89 – 
 
B. NAUKI SPOŁECZNE I HUMANISTYCZNE  (psychologia, socjologia, pedagogika, 
prawo medyczne, zdrowie publiczne, język angielski)  
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
B.W1. psychologiczne podstawy rozwoju człowieka, je go zachowania prawidłowe 
i zaburzone; 
B.W2. problematykę relacji człowiek – środowisko sp ołeczne i mechanizmy 
funkcjonowania człowieka w sytuacjach trudnych; 
B.W3. etapy rozwoju psychicznego człowieka i występ ujące na tych etapach 
prawidłowości; 
B.W4. pojęcie emocji i motywacji oraz zaburzenia os obowościowe; 
B.W5. istotę, strukturę i zjawiska zachodzące w pro cesie przekazywania i wymiany 
informacji oraz modele i style komunikacji interper sonalnej; 
B.W6. techniki redukowania lęku, metody relaksacji oraz mechanizmy powstawania 
i zapobiegania zespołowi wypalenia zawodowego; 
B.W7. pojęcia oraz zasady funkcjonowania grupy, org anizacji, instytucji, populacji, 
społeczności i ekosystemu; 
B.W8. wybrane obszary odrębności kulturowych i reli gijnych; 
B.W9. zakres interakcji społecznej i proces socjali zacji oraz działanie lokalnych 
społeczności i ekosystemu; 
B.W10. pojęcia dewiacji i zaburzenia, ze szczególny m uwzględnieniem patologii dziecięcej; 
B.W11. zjawisko dyskryminacji społecznej, kulturowe j, etnicznej oraz ze względu na płeć; 
B.W12. podstawowe pojęcia i zagadnienia z zakresu p edagogiki jako nauki stosowanej 
i procesu wychowania w aspekcie zjawiska społeczneg o (chorowania, zdrowienia, 
hospitalizacji, umierania); 
B.W13. problematykę procesu kształcenia w ujęciu ed ukacji zdrowotnej; 
B.W14. metodykę edukacji zdrowotnej dzieci, młodzie ży i dorosłych; 
B.W15. podstawowe pojęcia z zakresu prawa i rolę pr awa w życiu społeczeństwa, ze 
szczególnym uwzględnieniem praw człowieka i prawa p racy;  
B.W16. podstawowe regulacje prawne z zakresu ubezpi eczeń zdrowotnych obowiązujące 
w Rzeczypospolitej Polskiej i innych państwach czło nkowskich Unii Europejskiej 
oraz wybrane trendy w polityce ochrony zdrowia w Rz eczypospolitej Polskiej i 
innych państwach członkowskich Unii Europejskiej; 
Dziennik Ustaw – 91 –  Poz. 1573 
– 90 – 
B.W17. podstawy prawne wykonywania zawodu pielęgnia rki, w tym prawa i obowiązki 
pielęgniarki, organizację i zadania samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych 
oraz prawa i obowiązki jego członków; 
B.W18. zasady odpowiedzialności karnej, cywilnej, p racowniczej i zawodowej związanej 
z wykonywaniem zawodu pielęgniarki; 
B.W19. prawa człowieka, prawa dziecka i prawa pacje nta; 
B.W20. zadania z zakresu zdrowia publicznego; 
B.W21. kulturowe, społeczne i ekonomiczne uwarunkow ania zdrowia publicznego; 
B.W22. podstawowe pojęcia dotyczące zdrowia i choro by; 
B.W23. istotę profilaktyki i prewencji chorób; 
B.W24. zasady funkcjonowania rynku usług medycznych  w Rzeczypospolitej Polskiej 
i wybranych państwach członkowskich Unii Europejski ej; 
B.W25. swoiste zagrożenia zdrowotne występujące w ś rodowisku zamieszkania, edukacji 
i pracy; 
B.W26. międzynarodowe klasyfikacje statystyczne, w tym chorób i problemów zdrowotnych 
(ICD-10), procedur medycznych (ICD-9) oraz funkcjon owania, niepełnosprawności 
i zdrowia (ICF). 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi:  
B.U1. rozpoznawać zachowania prawidłowe, zaburzone i patologiczne; 
B.U2. oceniać wpływ choroby i hospitalizacji na sta n fizyczny i psychiczny człowieka; 
B.U3. oceniać funkcjonowanie człowieka w sytuacjach  trudnych (stres, frustracja, konflikt, 
trauma, żałoba) oraz przedstawiać elementarne formy  pomocy psychologicznej; 
B.U4. identyfikować błędy i bariery w procesie komu nikowania się;  
B.U5. wykorzystywać techniki komunikacji werbalnej i pozawerbalnej w opiece 
pielęgniarskiej; 
B.U6. tworzyć warunki do prawidłowej komunikacji z pacjentem i członkami zespołu 
opieki; 
B.U7. wskazywać i stosować właściwe techniki reduko wania lęku i metody relaksacyjne; 
B.U8. stosować mechanizmy zapobiegania zespołowi wy palenia zawodowego; 
B.U9. proponować działania zapobiegające dyskrymina cji i rasizmowi oraz dewiacjom 
i patologiom wśród dzieci i młodzieży; 
B.U10. rozpoznawać potrzeby edukacyjne w grupach od biorców usług pielęgniarskich; 
Dziennik Ustaw – 92 –  Poz. 1573 
– 91 – 
B.U11. opracowywać programy edukacyjne w zakresie d ziałań prozdrowotnych dla różnych 
grup odbiorców; 
B.U12. stosować przepisy prawa dotyczące praktyki z awodowej pielęgniarki; 
B.U13. oceniać światowe trendy dotyczące ochrony zd rowia w aspekcie najnowszych 
danych epidemiologicznych i demograficznych; 
B.U14. analizować i oceniać funkcjonowanie różnych systemów opieki medycznej oraz 
identyfikować źródła ich finansowania; 
B.U15. stosować międzynarodowe klasyfikacje statyst yczne, w tym chorób i problemów 
zdrowotnych (ICD-10), procedur medycznych (ICD-9) o raz funkcjonowania 
niepełnosprawności i zdrowia (ICF); 
B.U16. analizować piśmiennictwo medyczne w języku a ngielskim; 
B.U17. porozumiewać się w języku angielskim na poziomie B2 Europejskiego Systemu 
Opisu Kształcenia Językowego. 
 
C. NAUKI W ZAKRESIE PODSTAW OPIEKI PIELĘGNIARSKIEJ  (podstawy 
pielęgniarstwa, etyka zawodu pielęgniarki, promocja  zdrowia, podstawowa opieka zdrowotna, 
dietetyka, organizacja pracy pielęgniarskiej, badan ie fizykalne, zakażenia szpitalne, system 
informacji w ochronie zdrowia, zajęcia fakultatywne  do wyboru: język migowy  lub 
współpraca w zespołach opieki zdrowotnej) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
C.W1. uwarunkowania rozwoju pielęgniarstwa na tle t ransformacji opieki pielęgniarskiej 
i profesjonalizacji współczesnego pielęgniarstwa; 
C.W2. pojęcie pielęgnowania, w tym wspierania, poma gania i towarzyszenia; 
C.W3. funkcje i zadania zawodowe pielęgniarki oraz rolę pacjenta w procesie realizacji 
opieki pielęgniarskiej; 
C.W4. proces pielęgnowania (istota, etapy, zasady) i primary nursing  (istota, odrębności) 
oraz wpływ pielęgnowania tradycyjnego na funkcjonow anie praktyki pielęgniarskiej; 
C.W5. klasyfikacje diagnoz i praktyk pielęgniarskic h;  
C.W6. istotę opieki pielęgniarskiej opartej o wybra ne założenia teoretyczne (Florence 
Nightingale, Virginia Henderson, Dorothea Orem, Callista Roy, Betty Neuman);  
C.W7. istotę, cel, wskazania, przeciwwskazania, pow ikłania, obowiązujące zasady 
i technikę wykonywania podstawowych czynności pielę gniarskich, diagnostycznych, 
leczniczych i rehabilitacyjnych; 
Dziennik Ustaw – 93 –  Poz. 1573 
– 92 – 
C.W8. zadania pielęgniarki w opiece nad pacjentem z drowym, zagrożonym chorobą, 
chorym i o niepomyślnym rokowaniu; 
C.W9. zakres i charakter opieki pielęgniarskiej w w ybranych stanach pacjenta, sytuacjach 
klinicznych, w deficycie samoopieki, zaburzonym kom forcie, zaburzonej sferze 
psychoruchowej; 
C.W10. zakres opieki pielęgniarskiej i interwencji pielęgniarskich w wybranych diagnozach 
pielęgniarskich;  
C.W11. udział pielęgniarki w zespole interdyscyplin arnym w procesie promowania zdrowia, 
profilaktyki, diagnozowania, leczenia i rehabilitac ji; 
C.W12. przedmiot etyki ogólnej i zawodowej; 
C.W13. istotę podejmowania decyzji etycznych i rozw iązywania dylematów moralnych 
w pracy pielęgniarki; 
C.W14. problematykę etyki normatywnej, w tym aksjologii wartości, powinności 
i sprawności moralnych istotnych w pracy pielęgniar ki; 
C.W15. kodeks etyki zawodowej pielęgniarki i położn ej; 
C.W16. zasady promocji zdrowia i profilaktyki zdrow otnej; 
C.W17. zasady konstruowania programów promocji zdro wia; 
C.W18. strategie promocji zdrowia o zasięgu lokalny m, krajowym i światowym; 
C.W19. organizację i funkcjonowanie podstawowej opi eki zdrowotnej w Rzeczypospolitej 
Polskiej i innych państwach, z uwzględnieniem zadań  pielęgniarki i innych 
pracowników systemu ochrony zdrowia; 
C.W20. warunki realizacji i zasady finansowania świ adczeń pielęgniarskich w podstawowej 
opiece zdrowotnej; 
C.W21. metody oceny środowiska nauczania i wychowan ia w zakresie rozpoznawania 
problemów zdrowotnych dzieci i młodzieży; 
C.W22. zapotrzebowanie organizmu na składniki pokar mowe; 
C.W23. zasady żywienia osób zdrowych i chorych w ró żnym wieku oraz żywienia 
dojelitowego i pozajelitowego; 
C.W24. zasady leczenia dietetycznego i powikłania d ietoterapii; 
C.W25. rodzaje i zastosowanie środków spożywczych s pecjalnego przeznaczenia 
żywieniowego; 
C.W26. pojęcie stanowiska pracy, zakres obowiązków,  uprawnień i odpowiedzialności; 
C.W27. przepisy prawa dotyczące czasu pracy, pracy zmianowej, rozkładu czasu pracy 
i obciążenia na stanowiskach pielęgniarskich; 
Dziennik Ustaw – 94 –  Poz. 1573 
– 93 – 
C.W28. podstawowe metody organizacji opieki pielęgn iarskiej i ich znaczenie dla jakości tej 
opieki; 
C.W29. etapy planowania pracy własnej i podległego personelu; 
C.W30. możliwości planowania kariery zawodowej i uw arunkowania własnego rozwoju 
zawodowego; 
C.W31. problematykę jakości w opiece zdrowotnej; 
C.W32. pojęcie i zasady prowadzenia badania podmiot owego i jego dokumentowania;  
C.W33. metody i techniki kompleksowego badania prze dmiotowego; 
C.W34. znaczenie wyników badania podmiotowego i prz edmiotowego w formułowaniu 
oceny stanu zdrowia pacjenta dla potrzeb opieki pie lęgniarskiej; 
C.W35. sposoby przeprowadzania badania fizykalnego z wykorzystaniem systemów 
teleinformatycznych lub systemów łączności; 
C.W36. pojęcie zakażeń związanych z udzielaniem świ adczeń zdrowotnych, w tym zakażeń 
szpitalnych, z uwzględnieniem źródeł i rezerwuaru drobnoustrojów w środowisku 
pozaszpitalnym i szpitalnym, w tym dróg ich szerzen ia; 
C.W37. sposoby kontroli szerzenia się, zapobiegania  i zwalczania zakażeń szpitalnych; 
C.W38. mechanizm i sposoby postępowania w zakażeniu  krwi, zakażeniu 
ogólnoustrojowym, szpitalnym zapaleniu płuc, zakaże niu dróg moczowych 
i zakażeniu miejsca operowanego; 
C.W39. zasady budowy i funkcjonowania Systemu Infor macji Medycznej (SIM), 
dziedzinowych systemów teleinformatycznych oraz rej estrów medycznych, a także 
zasady ich współdziałania; 
C.W40. metody, narzędzia i techniki pozyskiwania da nych; 
C.W41. podstawy języka migowego, znaki daktylograficzne i ideograficzne, w zakresie 
niezbędnym do gromadzenia informacji o sytuacji zdr owotnej pacjenta; 
C.W42. zasady komunikowania się z pacjentem niesłys zącym; 
C.W43. priorytety pracy zespołowej i czynniki wpływ ające na efektywność pracy zespołu; 
C.W44. znaczenie motywacji członków zespołu dla jak ości i efektywności pracy; 
C.W45. rolę przywództwa i style zarządzania w pracy  zespołowej oraz ich wady i zalety; 
C.W46. proces podejmowania decyzji w zespole; 
C.W47. metody samooceny pracy zespołu; 
C.W48. czynniki zakłócające pracę zespołową i metod y rozwiązywania konfliktów 
w zespole.  
 
Dziennik Ustaw – 95 –  Poz. 1573 
– 94 – 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:  
C.U1. stosować wybraną metodę pielęgnowania w opiec e nad pacjentem; 
C.U2. gromadzić informacje metodą wywiadu, obserwac ji, pomiarów, badania 
przedmiotowego, analizy dokumentacji w celu rozpozn awania stanu zdrowia 
pacjenta i sformułowania diagnozy pielęgniarskiej; 
C.U3. ustalać cele i plan opieki pielęgniarskiej or az realizować ją wspólnie z pacjentem 
i jego rodziną; 
C.U4. monitorować stan zdrowia pacjenta podczas pob ytu w szpitalu lub innych 
jednostkach organizacyjnych systemu ochrony zdrowia ; 
C.U5. dokonywać bieżącej i końcowej oceny stanu zdr owia pacjenta i podejmowanych 
działań pielęgniarskich; 
C.U6. wykonywać testy diagnostyczne dla oznaczenia ciał ketonowych i glukozy we krwi 
i w moczu oraz cholesterolu we krwi oraz inne testy  paskowe; 
C.U7. prowadzić, dokumentować i oceniać bilans płyn ów pacjenta; 
C.U8. wykonywać pomiar temperatury ciała, tętna, od dechu, ciśnienia tętniczego krwi, 
ośrodkowego ciśnienia żylnego, obwodów, saturacji, szczytowego przepływu 
wydechowego oraz pomiary antropometryczne (pomiar m asy ciała, wzrostu, 
wskaźnika BMI, wskaźników dystrybucji tkanki tłuszc zowej: WHR, WHtR, grubości 
fałdów skórno-tłuszczowych); 
C.U9. pobierać materiał do badań laboratoryjnych i mikrobiologicznych oraz asystować 
lekarzowi przy badaniach diagnostycznych; 
C.U10. stosować zabiegi przeciwzapalne; 
C.U11. przechowywać i przygotowywać leki zgodnie z obowiązującymi standardami; 
C.U12. podawać pacjentowi leki różnymi drogami, zgo dnie z pisemnym zleceniem lekarza 
lub zgodnie z posiadanymi kompetencjami oraz oblicz ać dawki leków; 
C.U13. wykonywać szczepienia przeciw grypie, WZW i tężcowi;  
C.U14. wykonywać płukanie jamy ustnej, gardła, oka,  ucha, żołądka, pęcherza moczowego, 
przetoki jelitowej i rany; 
C.U15. zakładać i usuwać cewnik z żył obwodowych, w ykonywać kroplowe wlewy dożylne 
oraz monitorować i pielęgnować miejsce wkłucia obwodowego, wkłucia centralnego 
i portu naczyniowego; 
C.U16. wykorzystywać dostępne metody karmienia pacj enta (doustnie, przez zgłębnik, 
przetoki odżywcze); 
C.U17. przemieszczać i pozycjonować pacjenta z wyko rzystaniem różnych technik i metod; 
Dziennik Ustaw – 96 –  Poz. 1573 
– 95 – 
C.U18. wykonywać gimnastykę oddechową i drenaż ułoż eniowy, odśluzowywanie dróg 
oddechowych i inhalację;  
C.U19. wykonywać nacieranie, oklepywanie, ćwiczenia  czynne i bierne; 
C.U20. wykonywać zabiegi higieniczne; 
C.U21. pielęgnować skórę i jej wytwory oraz błony śluzowe z zastosowaniem środków 
farmakologicznych i materiałów medycznych, w tym st osować kąpiele lecznicze; 
C.U22. oceniać ryzyko rozwoju odleżyn i stosować dz iałania profilaktyczne; 
C.U23. wykonywać zabiegi doodbytnicze; C.U24. zakładać cewnik do pęcherza moczowego, monitorować diurezę i usuwać cewnik; 
C.U25. zakładać zgłębnik do żołądka oraz monitorowa ć i usuwać  zgłębnik; 
C.U26. prowadzić dokumentację medyczną oraz posługiwać się nią;  C.U27. rozwiązywać dylematy etyczne i moralne w pra ktyce pielęgniarskiej; 
C.U28. oceniać potencjał zdrowotny pacjenta i jego rodziny z wykorzystaniem skal, siatek 
i pomiarów; 
C.U29. rozpoznawać uwarunkowania zachowań zdrowotny ch pacjenta i czynniki ryzyka 
chorób wynikających ze stylu życia; 
C.U30. dobierać metody i formy profilaktyki i prewe ncji chorób oraz kształtować 
zachowania zdrowotne różnych grup społecznych; 
C.U31. uczyć pacjenta samokontroli stanu zdrowia; C.U32. opracowywać i wdrażać indywidualne programy promocji zdrowia pacjentów, rodzin 
i grup społecznych; 
C.U33. realizować świadczenia zdrowotne w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej; 
C.U34. oceniać środowisko zamieszkania, nauczania i wychowania oraz pracy w zakresie 
rozpoznawania problemów zdrowotnych; 
C.U35. oceniać stan odżywienia organizmu z wykorzys taniem metod antropometrycznych, 
biochemicznych i badania podmiotowego oraz prowadzi ć poradnictwo w zakresie 
żywienia; 
C.U36. stosować diety terapeutyczne w wybranych sch orzeniach; 
C.U37. dobierać środki spożywcze specjalnego przezn aczenia żywieniowego i wystawiać na 
nie recepty w ramach realizacji zleceń lekarskich o raz udzielać informacji na 
temat ich stosowania; 
C.U38. podejmować decyzje dotyczące doboru metod pr acy oraz współpracy w zespole; 
C.U39. monitorować zagrożenia w pracy pielęgniarki i czynniki sprzyjające występowaniu 
chorób zawodowych oraz wypadków przy pracy; 
Dziennik Ustaw – 97 –  Poz. 1573 
– 96 – 
C.U40. współuczestniczyć w opracowaniu standardów i  procedur praktyki pielęgniarskiej 
oraz monitorować jakość opieki pielęgniarskiej; 
C.U41. nadzorować i oceniać pracę podległego person elu;  
C.U42. planować własny rozwój zawodowy i rozwijać u miejętności aktywnego 
poszukiwania pracy; 
C.U43. przeprowadzać badanie podmiotowe pacjenta, a nalizować i interpretować jego 
wyniki; 
C.U44. rozpoznawać i interpretować podstawowe odręb ności w badaniu dziecka i osoby 
dorosłej, w tym osoby w podeszłym wieku; 
C.U45. wykorzystywać techniki badania fizykalnego d o oceny fizjologicznych 
i patologicznych funkcji skóry, zmysłów, głowy, kla tki piersiowej, gruczołów 
piersiowych, jamy brzusznej, narządów płciowych, uk ładu sercowo-naczyniowego, 
układu oddechowego, obwodowego układu krążenia, ukł adu mięśniowo-
szkieletowego i układu nerwowego oraz dokumentować wyniki badania fizykalnego 
i wykorzystywać je do oceny stanu zdrowia pacjenta; 
C.U46. przeprowadzać kompleksowe badanie podmiotowe  i przedmiotowe pacjenta, 
dokumentować wyniki badania oraz dokonywać ich analizy dla potrzeb opieki 
pielęgniarskiej; 
C.U47. przeprowadzać badanie fizykalne z wykorzysta niem systemów teleinformatycznych 
lub systemów łączności; 
C.U48. wdrażać standardy postępowania zapobiegające go zakażeniom szpitalnym; 
C.U49. stosować środki ochrony własnej, pacjentów i  współpracowników przed 
zakażeniami; 
C.U50. interpretować i stosować założenia funkcjona lne systemu informacyjnego 
z wykorzystaniem zaawansowanych metod i technologii  informatycznych 
w wykonywaniu i kontraktowaniu świadczeń zdrowotnyc h;  
C.U51. posługiwać się w praktyce dokumentacją medyc zną oraz przestrzegać zasad 
bezpieczeństwa i poufności informacji medycznej ora z prawa ochrony własności 
intelektualnej; 
C.U52. posługiwać się znakami języka migowego i inn ymi sposobami oraz środkami 
komunikowania się w opiece nad pacjentem z uszkodze niem słuchu; 
C.U53. analizować korzyści wynikające z pracy zespo łowej; 
C.U54. korzystać z wybranych modeli organizowania p racy własnej i zespołu; 
C.U55. wskazywać sposoby rozwiązywania problemów cz łonków zespołu; 
Dziennik Ustaw – 98 –  Poz. 1573 
– 97 – 
C.U56. planować pracę zespołu i motywować członków zespołu do pracy; 
C.U57. identyfikować czynniki zakłócające pracę zespołu i wskazywać sposoby zwiększenia 
efektywności w pracy zespołowej. 
 
D. NAUKI W ZAKRESIE OPIEKI SPECJALISTYCZNEJ  (choroby wewnętrzne 
i pielęgniarstwo internistyczne, pediatria i pielęg niarstwo pediatryczne, chirurgia 
i pielęgniarstwo chirurgiczne, położnictwo, ginekol ogia i pielęgniarstwo położniczo-
ginekologiczne, psychiatria i pielęgniarstwo psychi atryczne, anestezjologia i pielęgniarstwo 
w zagrożeniu życia, pielęgniarstwo opieki długoterm inowej, neurologia i pielęgniarstwo 
neurologiczne, geriatria i pielęgniarstwo geriatryc zne, opieka paliatywna, podstawy 
rehabilitacji, podstawy ratownictwa medycznego, badania naukowe w pielęgniarstwie, 
seminarium dyplomowe) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
D.W1. czynniki ryzyka i zagrożenia zdrowotne u pacj entów w różnym wieku; 
D.W2. etiopatogenezę, objawy kliniczne, przebieg, l eczenie, rokowanie i zasady opieki 
pielęgniarskiej nad pacjentami w wybranych chorobac h; 
D.W3. zasady diagnozowania i planowania opieki nad pacjentem w pielęgniarstwie 
internistycznym, chirurgicznym, położniczo-ginekolo gicznym, pediatrycznym, 
geriatrycznym, neurologicznym, psychiatrycznym, w i ntensywnej opiece medycznej, 
opiece paliatywnej, opiece długoterminowej; 
D.W4. rodzaje badań diagnostycznych i zasady ich zl ecania; 
D.W5. zasady przygotowania pacjenta w różnym wieku i stanie zdrowia do badań oraz 
zabiegów diagnostycznych, a także zasady opieki w t rakcie oraz po tych badaniach 
i zabiegach; 
D.W6. właściwości grup leków i ich działanie na układy i narządy pacjenta w różnych 
chorobach w zależności od wieku i stanu zdrowia, z uwzględnieniem działań 
niepożądanych, interakcji z innymi lekami i dróg po dania; 
D.W7. standardy i procedury pielęgniarskie stosowan e w opiece nad pacjentem w różnym 
wieku i stanie zdrowia; 
D.W8. reakcje pacjenta na chorobę, przyjęcie do szp itala i hospitalizację; 
D.W9. proces starzenia się w aspekcie biologicznym,  psychologicznym, społecznym 
i ekonomicznym; 
Dziennik Ustaw – 99 –  Poz. 1573 
– 98 – 
D.W10. zasady organizacji opieki specjalistycznej ( geriatrycznej, intensywnej opieki 
medycznej, neurologicznej, psychiatrycznej, pediatr ycznej, internistycznej, 
chirurgicznej, paliatywnej, długoterminowej oraz na  bloku operacyjnym); 
D.W11. etiopatogenezę najczęstszych schorzeń wieku podeszłego; 
D.W12. narzędzia i skale oceny wsparcia osób starsz ych i ich rodzin oraz zasady ich 
aktywizacji; 
D.W13. patofizjologię, objawy kliniczne, przebieg, leczenie i rokowanie chorób wieku 
rozwojowego: układu oddechowego, układu krążenia, u kładu nerwowego, dróg 
moczowych, układu pokarmowego oraz chorób endokryno logicznych, 
metabolicznych, alergicznych i krwi; 
D.W14. patofizjologię, objawy kliniczne chorób i st anów zagrożenia życia noworodka, 
w tym wcześniaka oraz podstawy opieki pielęgniarskiej w tym zakresie; 
D.W15. cel i zasady opieki prekoncepcyjnej oraz zas ady planowania opieki nad kobietą 
w ciąży fizjologicznej; 
D.W16. okresy porodu fizjologicznego i zasady opiek i nad kobietą w okresie połogu; 
D.W17. etiopatogenezę schorzeń ginekologicznych; 
D.W18. metody, techniki i narzędzia oceny stanu świadomości i przytomności; 
D.W19. etiopatogenezę i objawy kliniczne podstawowy ch zaburzeń psychicznych; 
D.W20. zasady obowiązujące przy zastosowaniu przymu su bezpośredniego; 
D.W21. możliwości stosowania psychoterapii u pacjen tów z zaburzeniami psychicznymi; 
D.W22. zasady żywienia pacjentów, z uwzględnieniem leczenia dietetycznego, wskazań 
przed- i pooperacyjnych według protokołu kompleksow ej opieki okołooperacyjnej 
dla poprawy wyników leczenia ( Enhanced Recovery After Surgery , ERAS); 
D.W23. czynniki zwiększające ryzyko okołooperacyjne ; 
D.W24. zasady przygotowania pacjenta do zabiegu ope racyjnego w trybie pilnym 
i planowym, w chirurgii jednego dnia oraz zasady op ieki nad pacjentem po zabiegu 
operacyjnym w celu zapobiegania wczesnym i późnym p owikłaniom; 
D.W25. zasady opieki nad pacjentem z przetoką jelit ową i moczową; 
D.W26. podstawowe kierunki rehabilitacji leczniczej  i zawodowej; 
D.W27. przebieg i sposoby postępowania rehabilitacy jnego w różnych chorobach; 
D.W28. standardy i procedury postępowania w stanach  nagłych i zabiegach ratujących życie; 
D.W29. zasady obserwacji pacjenta po zabiegu operac yjnym, obejmującej monitorowanie 
w zakresie podstawowym i rozszerzonym; 
D.W30. metody znieczulenia i zasady opieki nad pacj entem po znieczuleniu; 
Dziennik Ustaw – 100 –  Poz. 1573 
– 99 – 
D.W31. patofizjologię i objawy kliniczne chorób sta nowiących zagrożenie dla życia 
(niewydolność oddechowa, niewydolność krążenia, nie wydolność układu 
nerwowego, wstrząs, sepsa); 
D.W32. metody i skale oceny bólu, poziomu sedacji o raz zaburzeń snu oraz stanów 
delirycznych u pacjentów w stanach zagrożenia życia ; 
D.W33. metody i techniki komunikowania się z pacjen tem niezdolnym do nawiązania 
i podtrzymania efektywnej komunikacji ze względu na  stan zdrowia lub stosowane 
leczenie; 
D.W34. zasady profilaktyki powikłań związanych ze s tosowaniem inwazyjnych technik 
diagnostycznych i terapeutycznych u pacjentów w sta nie krytycznym; 
D.W35. zasady udzielania pierwszej pomocy i algorytmy postępowania resuscytacyjnego 
w zakresie podstawowych zabiegów resuscytacyjnych ( Basic Life Support , BLS) 
i zaawansowanego podtrzymywania życia ( Advanced Life Support , ALS); 
D.W36. zasady organizacji i funkcjonowania systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne; 
D.W37. procedury zabezpieczenia medycznego w zdarze niach masowych, katastrofach 
i innych sytuacjach szczególnych; 
D.W38. przedmiot, cel, obszar badań naukowych i par adygmaty pielęgniarstwa; 
D.W39. metody i techniki prowadzenia badań naukowyc h; 
D.W40. zasady etyki w prowadzeniu badań naukowych i  podstawowe regulacje prawne 
z zakresu prawa autorskiego i prawa ochrony własności intelektualnej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:  
D.U1. gromadzić informacje, formułować diagnozę pie lęgniarską, ustalać cele i plan opieki 
pielęgniarskiej, wdrażać interwencje pielęgniarskie  oraz dokonywać ewaluacji opieki 
pielęgniarskiej; 
D.U2. prowadzić poradnictwo w zakresie samoopieki p acjentów w różnym wieku i stanie 
zdrowia dotyczące wad rozwojowych, chorób i uzależn ień; 
D.U3. prowadzić profilaktykę powikłań występujących  w przebiegu chorób; 
D.U4. organizować izolację pacjentów z chorobą zaka źną w miejscach publicznych 
i w warunkach domowych; 
D.U5. oceniać rozwój psychofizyczny dziecka, wykony wać testy przesiewowe i wykrywać 
zaburzenia w rozwoju; 
D.U6. dobierać technikę i sposoby pielęgnowania ran y, w tym zakładania opatrunków; 
D.U7. dobierać metody i środki pielęgnacji ran na p odstawie ich klasyfikacji; 
Dziennik Ustaw – 101 –  Poz. 1573 
– 100 – 
D.U8. rozpoznawać powikłania po specjalistycznych b adaniach diagnostycznych 
i zabiegach operacyjnych; 
D.U9. doraźnie podawać pacjentowi tlen i monitorowa ć jego stan podczas tlenoterapii; 
D.U10. wykonywać badanie elektrokardiograficzne i r ozpoznawać zaburzenia zagrażające 
życiu; 
D.U11. modyfikować dawkę stałą insuliny szybko- i k rótkodziałającej; 
D.U12. przygotowywać pacjenta fizycznie i psychiczn ie do badań diagnostycznych; 
D.U13. wystawiać skierowania na wykonanie określony ch badań diagnostycznych; 
D.U14. przygotowywać zapisy form recepturowych substancji leczniczych w ramach 
kontynuacji leczenia;  
D.U15. dokumentować sytuację zdrowotną pacjenta, dy namikę jej zmian i realizowaną 
opiekę pielęgniarską, z uwzględnieniem narzędzi inf ormatycznych do gromadzenia 
danych; 
D.U16. uczyć pacjenta i jego opiekuna doboru oraz u żytkowania sprzętu pielęgnacyjno-
rehabilitacyjnego i wyrobów medycznych; 
D.U17. prowadzić u osób dorosłych i dzieci żywienie  dojelitowe (przez zgłębnik i przetokę 
odżywczą) oraz żywienie pozajelitowe; 
D.U18. rozpoznawać powikłania leczenia farmakologic znego, dietetycznego, 
rehabilitacyjnego i leczniczo-pielęgnacyjnego; 
D.U19. pielęgnować pacjenta z przetoką jelitową ora z rurką intubacyjną i tracheotomijną; 
D.U20. prowadzić rozmowę terapeutyczną; 
D.U21. prowadzić rehabilitację przyłóżkową i aktywizację z wykorzystaniem elementów 
terapii zajęciowej; 
D.U22. przekazywać informacje członkom zespołu tera peutycznego o stanie zdrowia 
pacjenta; 
D.U23. asystować lekarzowi w trakcie badań diagnost ycznych; 
D.U24. oceniać poziom bólu, reakcję pacjenta na ból  i jego nasilenie oraz stosować 
farmakologiczne i niefarmakologiczne postępowanie p rzeciwbólowe;  
D.U25. postępować zgodnie z procedurą z ciałem zmar łego pacjenta; 
D.U26. przygotowywać i podawać pacjentom leki różny mi drogami, samodzielnie lub na 
zlecenie lekarza; 
D.U27. udzielać pierwszej pomocy w stanach bezpośre dniego zagrożenia życia; 
D.U28. doraźnie unieruchamiać złamania kości, zwich nięcia i skręcenia oraz przygotowywać 
pacjenta do transportu; 
Dziennik Ustaw – 102 –  Poz. 1573 
– 101 – 
D.U29. doraźnie tamować krwawienia i krwotoki;  
D.U30. wykonywać podstawowe zabiegi resuscytacyjne u osób dorosłych i dzieci oraz 
stosować automatyczny defibrylator zewnętrzny ( Automated External Defibrillator , 
AED) i bezprzyrządowe udrożnienie dróg oddechowych oraz przyrządowe 
udrażnianie dróg oddechowych z zastosowaniem dostęp nych urządzeń 
nadgłośniowych;  
D.U31. krytycznie analizować publikowane wyniki bad ań naukowych;  
D.U32. przeprowadzać badanie jakościowe, posługując  się narzędziami badawczymi. 
 
IV.A. SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZEN IA SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w zakresie wiedzy można weryfikować za pomocą 
egzaminów pisemnych lub ustnych.  
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania, testy wielokrotnego wybor u (Multiple Choice Questions , MCQ), 
testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple Response Questions , MRQ), testy wyboru Tak/Nie 
lub dopasowania odpowiedzi. 
4. Egzaminy powinny być standaryzowane i są ukierun kowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
5. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się w kategorii umiejętności wymaga 
bezpośredniej obserwacji studenta demonstrującego u miejętność w czasie obiektywnego 
standaryzowanego egzaminu klinicznego ( Objective Structured Clinical Examination , 
OSCE), który może stanowić formę egzaminu dyplomowe go.   
6. Studia pierwszego stopnia kończą się egzaminem d yplomowym, składającym się 
z części teoretycznej i praktycznej. Egzamin dyplom owy obejmuje weryfikację osiągniętych 
efektów uczenia się objętych programem studiów.  
7. Pracę dyplomową student przygotowuje w oparciu o  analizę indywidualnego 
przypadku. 
Dziennik Ustaw – 103 –  Poz. 1573 
– 103 – 
B. STUDIA DRUGIEGO STOPNIA  
 
I.B. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE  
1.1.  Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż  4 semestry. 
1.2.  Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych , nie może być mniejsza 
niż 1300. 
1.3.  Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia s tudiów drugiego stopnia nie 
może być mniejsza niż 120. 
1.4. Kierunek pielęgniarstwo jest przyporządkowany do dy scypliny naukowej – nauki 
medyczne albo dyscypliny naukowej – nauki o zdrowiu , jako dyscypliny wiodącej.  
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa albo wię cej zagadnień z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom. 
2.2. W przypadku studiów o profilu: 
1) ogólnoakademickim – program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane 
z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dysc yplinie naukowej, do której jest 
przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisan o punkty ECTS w wymiarze 
większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów i 
uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotowujących do prowadzenia 
działalności naukowej lub udział w tej działalności ;  
2) praktycznym – program studiów obejmuje zajęcia l ub grupy zajęć kształtujące 
umiejętności praktyczne, którym przypisano punkty E CTS w wymiarze większym niż 
50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 
2.3. Proces kształcenia na studiach drugiego stopnia jest zorganizowany w sposób 
umożliwiający studentom będącym absolwentami studió w pierwszego stopnia, którzy 
rozpoczęli kształcenie przed rokiem akademickim 201 6/2017 i nie ukończyli kursu 
Dziennik Ustaw – 104 –  Poz. 1573 
– 104 – 
specjalistycznego, o którym mowa w art. 15a ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o 
zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 576, z późn. zm.), osiągnięcie 
szczegółowych efektów uczenia się określonych dla s tudiów pierwszego stopnia w zakresie 
wystawiania recept na leki, środki spożywcze specja lnego przeznaczenia żywieniowego i 
wyroby medyczne, niezbędne do kontynuacji leczenia w ramach realizacji zleceń lekarskich. 
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH 
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się 
szczegółowe efekty uczenia się Liczba godzin Liczba punktów 
ECTS 
A. Nauki społeczne i humanistyczne 270 23 
B. Zaawansowana praktyka pielęgniarska  510 40 
C. Badania naukowe i rozwój pielęgniarstwa 
 170 15 
D. Praktyki zawodowe 200 10 
Razem 1150 88 
3.1. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej niż 150 godzin zajęć 
dydaktycznych (12 punktów ECTS), które mogą być rea lizowane jako zajęcia uzupełniające 
efekty uczenia się w grupach zajęć A, B i C, z tym, że program studiów umożliwia 
studentowi wybór zajęć, którym przypisano punkty EC TS w wymiarze nie mniejszym niż 5% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w. 
3.2. W ramach kształcenia w zakresie grupy zajęć A są prowadzone zajęcia z języka 
angielskiego w wymiarze nie mniejszym niż 90 godzin . Zajęcia te obejmują język 
specjalistyczny z zakresu pielęgniarstwa. Zajęciom tym przypisuje się nie mniej niż 
6 punktów ECTS.  
3.3. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie nie mniej niż 20 punktów 
ECTS za przygotowanie pracy dyplomowej i przygotowa nie do egzaminu dyplomowego.  
3.4. Kształcenie w zakresie grup zajęć A, B i C moż e być prowadzone 
z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odl egłość. Liczba punktów ECTS, jaka 
Dziennik Ustaw – 105 –  Poz. 1573 
– 105 – 
może być uzyskana w ramach tego kształcenia, nie może być większa niż 10% liczby 
punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 
 
4. PRAKTYKI ZAWODOWE 
4.1. Praktyki zawodowe mają na celu osiągnięcie efe któw uczenia się ujętych w 
grupach zajęć A i B.  
Zakres praktyk zawodowych Liczba godzin 
Zarządzanie w pielęgniarstwie 20 
Edukacja terapeutyczna w wybranych chorobach przewl ekłych 40 
Opieka onkologiczna 40 
Wentylacja mechaniczna długoterminowa w opiece stac jonarnej i domowej 
(oddział intensywnej terapii, oddział chorób płuc i  poradnia leczenia 
domowego tlenem) 40 
Pracownia endoskopowa 40 
Podstawowa opieka zdrowotna (gabinet pielęgniarki p odstawowej opieki 
zdrowotnej i gabinet lekarza podstawowej opieki zdr owotnej) 20 
Razem 200 
4.2. Program praktyk zawodowych, formę i terminy ic h odbywania oraz sposób 
weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ustala  uczelnia. 
 
5. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
5.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się.  
5.2. Praktyki zawodowe odbywają się w podmiotach wy konujących działalność 
leczniczą, z którymi uczelnia zawarła umowy lub por ozumienia, w szczególności 
w oddziałach szpitalnych oraz gabinetach podstawowe j opieki zdrowotnej (pielęgniarki 
podstawowej opieki zdrowotnej i lekarza podstawowej  opieki zdrowotnej).  
 
Dziennik Ustaw – 106 –  Poz. 1573 
– 106 – 
II.B. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
1. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć A, B i C jest 
prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających kompetencje 
zawodowe lub naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć. 
2. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia s i ę  w  g r u p i e  z a j ę ć  A ,  B  i  C ,  
w ramach zajęć obejmujących treści kształcenia z za kresu opieki pielęgniarskiej, jest 
prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających prawo 
wykonywania zawodu pielęgniarki oraz co najmniej ro czną praktykę zawodową w zakresie 
właściwym dla prowadzonych zajęć. 
3. Praktyki zawodowe są prowadzone pod kierunkiem o soby posiadającej prawo 
wykonywania zawodu pielęgniarki będącej pracownikie m danego podmiotu wykonującego 
działalność leczniczą, w którym odbywa się praktyka , a nadzór nad realizacją praktyk 
sprawuje opiekun praktyk z uczelni.  
 
III.B.  EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ 1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
1) zasady i metody monitorowania stanu zdrowia pacj enta oraz realizacji działań 
promocyjno-profilaktycznych w populacji osób zdrowy ch; 
2) standardy realizacji zaawansowanych i samodzieln ych świadczeń pielęgniarskich; 
3) mechanizmy działania produktów leczniczych i zas ady ich ordynowania; 
4) wytyczne terapeutyczne i standardy opieki pielęg niarskiej w chorobach przewlekłych; 
5) zasady i metody edukacji osób zdrowych i chorych  w chorobach przewlekłych; 
6) rolę pielęgniarki w koordynowanej opiece zdrowotnej;  
7) problematykę zarządzania zespołami pielęgniarski mi i organizacjami opieki 
zdrowotnej; 
8) uwarunkowania rozwoju jakości usług zdrowotnych;  
9) regulacje prawne dotyczące wykonywania zawodu pi elęgniarki i udzielania świadczeń 
zdrowotnych; 
10) metodologię badań naukowych i zasady ich prowad zenia; 
11) wymagania dotyczące przygotowywania publikacji naukowych; 
Dziennik Ustaw – 107 –  Poz. 1573 
– 107 – 
12) kierunki rozwoju pielęgniarstwa w Europie i na świecie; 
13) zasady udzielania świadczeń zdrowotnych w opiec e długoterminowej; 
14) uwarunkowania kulturowe i religijne sprawowania  opieki pielęgniarskiej nad 
pacjentami różnych narodowości i wyznań; 
15) metodykę kształcenia zawodowego przeddyplomoweg o i podyplomowego. 
 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
1) monitorować stan zdrowia dzieci i osób dorosłych, w  tym osób starszych, oraz wdrażać 
działania edukacyjne i promocyjno-profilaktyczne; 
2) rozwiązywać problemy zawodowe, szczególnie związane  z podejmowaniem decyzji 
w sytuacjach trudnych, wynikających ze specyfiki za dań zawodowych i warunków ich 
realizacji; 
3) dobierać, zlecać i interpretować badania diagnostyc zne w ramach posiadanych 
uprawnień; 
4) opracowywać program edukacji terapeutycznej pacjent a z chorobą przewlekłą, 
prowadzić tę edukację i dokonywać ewaluacji tego pr ogramu; 
5) samodzielnie pielęgnować pacjenta z raną przewlekłą  i przetoką; 
6) koordynować opiekę zdrowotną nad pacjentem w systemie ochrony zdrowia;  
7) ordynować leki, środki specjalnego przeznaczenia ży wieniowego i wyroby medyczne, 
w tym wystawiać na nie recepty lub zlecenia; 
8) udzielać samodzielnych porad zdrowotnych w zakresie  posiadanych kompetencji 
zawodowych;  
9) tworzyć standardy opieki pielęgniarskiej oraz wdraż ać je do praktyki pielęgniarskiej;  
10) stosować odpowiednie przepisy prawa w działalności zawodowej; 
11) określać zapotrzebowanie pacjentów na opiekę pielęg niarską oraz opracowywać 
założenia pielęgniarskiej polityki kadrowej; 
12) komunikować się z pacjentem, uwzględniając uwarunko wania kulturowe i wyznaniowe; 
13) organizować i nadzorować pracę zespołu pielęgniarsk iego i personelu pomocniczego; 
14) prowadzić badania naukowe i upowszechniać ich wynik i; 
15) wykorzystywać wyniki badań naukowych i światowy dor obek pielęgniarstwa dla 
rozwoju praktyki pielęgniarskiej; 
16) zapewniać opiekę pacjentowi wentylowanemu mechanicz nie w warunkach opieki 
długoterminowej stacjonarnej i domowej; 
Dziennik Ustaw – 108 –  Poz. 1573 
– 108 – 
17) stosować metodykę nauczania oraz ewaluacji w realiz acji zadań z zakresu kształcenia 
zawodowego. 
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:  
1) dokonywania krytycznej oceny działań własnych i dzi ałań współpracowników 
z poszanowaniem różnic światopoglądowych i kulturow ych; 
2) formułowania opinii dotyczących różnych aspektów dz iałalności zawodowej i 
zasięgania porad ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem 
problemu; 
3) okazywania dbałości o prestiż związany z wykonywani em zawodu pielęgniarki 
i solidarność zawodową; 
4) rozwiązywania złożonych problemów etycznych związan ych z wykonywaniem zawodu 
pielęgniarki i wskazywania priorytetów w realizacji  określonych zadań; 
5) ponoszenia odpowiedzialności za realizowane świadcz enia zdrowotne; 
6) wykazywania profesjonalnego podejścia do strategii marketingowych przemysłu 
farmaceutycznego i reklamy jego produktów. 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ  
A. NAUKI SPOŁECZNE I HUMANISTYCZNE (psychologia zdrowia, prawo 
w praktyce pielęgniarskiej, zarządzanie w pielęgnia rstwie, dydaktyka medyczna, 
pielęgniarstwo wielokulturowe, język angielski) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
A.W1. modele i podejścia stosowane w psychologii zd rowia;  
A.W2. znaczenie wsparcia społecznego i psychologicz nego w zdrowiu i chorobie; 
A.W3. teorie stresu psychologicznego, zależności między stresem a stanem zdrowia oraz 
inne psychologiczne determinanty zdrowia; 
A.W4. podejście salutogenetyczne podmiotowych uwaru nkowań optymalnego stanu 
zdrowia i podejście patogenetyczne uwarunkowane cho robą;  
A.W5.  procesy adaptacji człowieka do życia z przew lekłą chorobą i uwarunkowania tych 
procesów;  
A.W6. skutki prawne zdarzeń medycznych; A.W7. istotę błędów medycznych w pielęgniarstwie w kontekście niepowodzenia 
w działaniach terapeutyczno-pielęgnacyjnych; 
Dziennik Ustaw – 109 –  Poz. 1573 
– 109 – 
A.W8. system ubezpieczeń w zakresie odpowiedzialnoś ci cywilnej; 
A.W9. uwarunkowania prawne przetwarzania danych wra żliwych w systemie ochrony 
zdrowia; 
A.W10. poziomy uprawnień do udzielania świadczeń zd rowotnych przez pielęgniarkę 
w odniesieniu do poziomów kwalifikacji pielęgniarsk ich; 
A.W11. metody zarządzania w systemie ochrony zdrowia; 
A.W12. zasady funkcjonowania organizacji i budowania struktur; 
A.W13. pojęcie kultury organizacyjnej i czynników ją determinujących; 
A.W14. mechanizmy podejmowania decyzji w zarządzani u; 
A.W15. style zarządzania i znaczenie przywództwa w rozwoju pielęgniarstwa; 
A.W16. zasady świadczenia usług pielęgniarskich i s posób ich finansowania;  
A.W17. specyfikę funkcji kierowniczych, w tym istotę delegowania zadań; A.W18. metody diagnozy organizacyjnej, koncepcję i teorię zarządzania zmianą oraz zasady 
zarządzania strategicznego;  
A.W19. problematykę zarządzania zasobami ludzkimi; 
A.W20. uwarunkowania rozwoju zawodowego pielęgniare k; 
A.W21. naukowe podstawy ergonomii w środowisku prac y; 
A.W22. modele i strategie zarządzania jakością; 
A.W23. podstawowe pojęcia z zakresu dydaktyki medyc znej; 
A.W24. zasady przygotowania do działalności dydakty cznej; 
A.W25. metody nauczania i środki dydaktyczne stosow ane w kształceniu przeddyplomowym 
i podyplomowym; 
A.W26. Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowie ka i Podstawowych Wolności; 
A.W27. teorię pielęgniarstwa wielokulturowego Madeleine Leininger; 
A.W28. kulturowe uwarunkowania zapewnienia opieki z  uwzględnieniem zachowań 
zdrowotnych i podejścia do leczenia; 
A.W29.  różnice kulturowe i religijne w postrzeganiu człowieka i w komunikacji 
międzykulturowej.  
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:  
A.U1. wskazywać rolę wsparcia społecznego i psychol ogicznego w opiece nad osobą 
zdrową i chorą;  
A.U2. wskazywać metody radzenia sobie ze stresem;  
Dziennik Ustaw – 110 –  Poz. 1573 
– 110 – 
A.U3. oceniać zdarzenia w praktyce zawodowej pielęg niarki w kontekście zgodności 
z przepisami prawa oraz możliwości i sposobów docho dzenia roszczeń, a także 
wskazywać możliwości rozwiązania danego problemu; 
A.U4. kwalifikować daną sytuację zawodową w odniesi eniu do prawa cywilnego, karnego 
i zawodowego; 
A.U5. analizować przyczyny błędów medycznych i prop onować działania zapobiegawcze;  
A.U6. analizować strukturę zadań zawodowych pielęgn iarek w kontekście posiadanych 
kwalifikacji; 
A.U7. stosować metody analizy strategicznej niezbęd ne dla funkcjonowania podmiotów 
wykonujących działalność leczniczą; 
A.U8. organizować i nadzorować prace zespołów pielę gniarskich; 
A.U9. stosować różne metody podejmowania decyzji za wodowych i zarządczych;  
A.U10. planować zasoby ludzkie, wykorzystując różne  metody, organizować rekrutację 
pracowników i realizować proces adaptacji zawodowej; 
A.U11. opracowywać plan rozwoju zawodowego własnego  i podległego personelu 
pielęgniarskiego;  
A.U12. przygotowywać opisy stanowisk pracy dla piel ęgniarek oraz zakresy obowiązków, 
uprawnień i odpowiedzialności; 
A.W13. opracowywać harmonogramy pracy personelu w o parciu o ocenę zapotrzebowania 
na opiekę pielęgniarską; 
A.U14. nadzorować jakość opieki pielęgniarskiej w p odmiotach wykonujących działalność 
leczniczą, w tym przygotować ten podmiot do zewnętr znej oceny jakości; 
A.U15. dobierać odpowiednie środki i metody nauczan ia w działalności dydaktycznej; 
A.U16. dokonywać weryfikacji osiągniętych efektów u czenia się i organizacji procesu 
kształcenia zawodowego; 
A.U17. wykorzystywać w pracy zróżnicowanie w zakres ie komunikacji interpersonalnej 
wynikające z uwarunkowań kulturowych, etnicznych, r eligijnych i społecznych; 
A.U18. stosować w praktyce założenia teorii pielęgn iarstwa wielokulturowego Madeleine 
Leininger; 
A.U19. rozpoznawać kulturowe uwarunkowania żywienio we i transfuzjologiczne; 
A.U20. uwzględniać uwarunkowania religijne i kultur owe potrzeb pacjentów w opiece 
zdrowotnej; 
A.U21. porozumiewać się w języku angielskim na poziomie B2+ Europejskiego Systemu 
Kształcenia Językowego. 
Dziennik Ustaw – 111 –  Poz. 1573 – 111 – 
 
B. ZAAWANSOWANA PRAKTYKA PIELĘGNIARSKA  (farmakologia i ordynowanie 
produktów leczniczych; pielęgniarstwo epidemiologic zne; endoskopia; poradnictwo 
w pielęgniarstwie; koordynowana opieka zdrowotna; p romocja zdrowia i świadczenia 
profilaktyczne; opieka i edukacja terapeutyczna w c horobach przewlekłych, w tym: 
niewydolność krążenia i zaburzenia rytmu, nadciśnie nie tętnicze, niewydolność oddechowa,  
leczenie nerkozastępcze, cukrzyca, choroba nowotwor owa, rany przewlekłe i przetoki, ból, 
leczenie żywieniowe, tlenoterapia ciągła i wentylac ja mechaniczna, zaburzenia układu 
nerwowego, zaburzenia zdrowia psychicznego)  
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
B.W1. mechanizmy działania produktów leczniczych or az ich przemiany w ustroju zależne 
od wieku i problemów zdrowotnych; 
B.W2. regulacje prawne związane z refundacją leków,  wyrobów medycznych i środków 
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego;  
B.W3. zasady ordynowania produktów leczniczych zawierających określone substancje 
czynne, z wyłączeniem leków zawierających substancj e bardzo silnie działające, 
środki odurzające i substancje psychotropowe, oraz określonych wyrobów 
medycznych, w tym wystawiania na nie recept lub zle ceń;  
B.W4. objawy i skutki uboczne działania leków zawie rających określone substancje czynne; 
B.W5. założenia organizacji i nadzoru epidemiologic znego w zakładach opieki zdrowotnej;  
B.W6. uwarunkowania występowania, kontroli i profil aktyki zakażeń szpitalnych w różnych 
oddziałach szpitalnych, z uwzględnieniem czynników etologicznych, w tym 
patogenów alarmowych;  
B.W7. zasady planowania, opracowania, wdrażania i n adzorowania działań 
zapobiegawczych oraz przeciwepidemicznych;  
B.W8. organizację i funkcjonowanie pracowni endosko powej oraz zasady wykonywania 
procedur endoskopowych; 
B.W9. diagnostyczne i terapeutyczne możliwości endo skopii w zakresie przewodu 
pokarmowego, dróg oddechowych, urologii, ginekologi i, laryngologii, anestezjologii 
i ortopedii;  
B.W10. zasady prowadzenia dokumentacji medycznej ob owiązujące w pracowni 
endoskopowej; 
Dziennik Ustaw – 112 –  Poz. 1573 
– 112 – 
B.W11. założenia teoretyczne poradnictwa w pracy pi elęgniarki bazujące na regulacjach 
prawnych i transteoretycznym modelu zmiany (Prochas ka i DiClemente); 
B.W12. predyktory funkcjonowania człowieka zdrowego  i chorego, z uwzględnieniem 
choroby przewlekłej; 
B.W13. metody oceny stanu zdrowia pacjenta w poradn ictwie pielęgniarskim; 
B.W14. zasady postępowania terapeutycznego w przypa dku najczęstszych problemów 
zdrowotnych;  
B.W15. zasady doboru badań diagnostycznych i interp retacji ich wyników w zakresie 
posiadanych uprawnień zawodowych;  
B.W16. modele opieki koordynowanej funkcjonujące w Rzeczypospolitej Polskiej i 
wybranych państwach;  
B.W17. regulacje prawne w zakresie koordynacji opie ki zdrowotnej nad świadczeniobiorcą 
w systemie ochrony zdrowia;   
B.W18. zasady koordynowania programów zdrowotnych o raz procesu organizacji 
i udzielania świadczeń zdrowotnych w różnych obszar ach systemu ochrony zdrowia; 
B.W19. zasady funkcjonowania zespołów interdyscyplinarnych w opiece zdrowotnej;  
B.W20. założenia i zasady opracowywania standardów postępowania pielęgniarskiego z 
uwzględnieniem praktyki opartej na dowodach naukowy ch w medy cy nie ( evidence 
based medicine ) i w pielęgniarstwie ( evidence based nursing practice ); 
B.W21. założenia i zasady tworzenia oraz ewaluacji programów zdrowotnych oraz metody 
edukacji terapeutycznej;  
B.W22. zakres profilaktyki i prewencji chorób zakaź nych, chorób społecznych i chorób 
cywilizacyjnych; 
B.W23. procedurę i zakres bilansu zdrowia dziecka i osoby dorosłej;  
B.W24. badania profilaktyczne oraz programy profila ktyczne finansowane ze środków 
publicznych przez Narodowy Fundusz Zdrowia;  
B.W25. zasady postępowania diagnostyczno-terapeutyc znego i opieki nad pacjentami 
z nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami rytmu serca , przewlekłą niewydolnością 
krążenia oraz nowoczesne technologie wykorzystywane  w terapii i monitorowaniu 
pacjentów z chorobami układu krążenia; 
B.W26. patomechanizm, objawy, diagnostykę i postępo wanie pielęgniarskie w przewlekłej 
niewydolności oddechowej;  
B.W27. technikę badania spirometrycznego; 
Dziennik Ustaw – 113 –  Poz. 1573 
– 113 – 
B.W28. standardy specjalistycznej opieki pielęgniar skiej nad pacjentem w przebiegu leczenia 
nerkozastępczego  w technikach przerywanych i technikach ciągłych ( Continuous 
Renal Replacement Therapy , CRRT); 
B.W29. zasady funkcjonowania stacji dializ i leczen ia nerkozastępczego (ciągła 
ambulatoryjna dializa otrzewnowa CADO, ambulatoryjn a dializa otrzewnowa ADO, 
hemodializa, hiperalimentacja); 
B.W30. przyczyny i zasady postępowania diagnostyczn o-terapeutycznego oraz opieki nad 
pacjentami z niewydolnością narządową; 
B.W31. zasady opieki nad pacjentem przed i po przes zczepieniu narządów; 
B.W32. zasady i metody prowadzenia edukacji terapeutycznej pacjenta, jego rodziny 
i opiekuna w zakresie samoobserwacji i samopielęgna cji w cukrzycy, astmie 
i przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc;  
B.W33. patomechanizm cukrzycy, astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc oraz 
powikłania i zasady koordynacji działań związanych z prowadzeniem edukacji 
terapeutycznej;  
B.W34. etiopatogenezę nowotworzenia, epidemiologię i profilaktykę chorób 
nowotworowych;  
B.W35. zasady leczenia i opieki nad pacjentem z chorobą nowotworową, w tym terapii 
spersonalizowanej;  
B.W36. zasady i sposoby pielęgnowania pacjenta po r adioterapii i chemioterapii; 
B.W37. metody rozpoznawania reakcji pacjenta na cho robę i leczenie onkologiczne; 
B.W38. metody oceny ran przewlekłych i ich klasyfik ację;  
B.W39. nowoczesne metody terapii i rolę hiperbarii tlenowej oraz terapii podciśnieniowej 
w procesie leczenia najczęściej występujących ran przewlekłych, w szczególności 
owrzodzeń żylnych, owrzodzeń niedokrwiennych, odleż yn, odmrożeń, zespołu stopy 
cukrzycowej; 
B.W40. zasady doboru opatrunków w leczeniu ran prze wlekłych;  
B.W41. zasady przygotowania pacjenta i jego rodziny  w zakresie profilaktyki występowania 
ran oraz ich powikłań;  
B.W42. zasady oceny funkcjonowania przetoki jelitow ej i moczowej oraz ich powikłań;  
B.W43. zasady przygotowania pacjenta z przetoką jel itową i moczową oraz jego rodziny do 
samoobserwacji i samoopieki oraz zasady doboru sprz ętu stomijnego i jego 
refundacji;  
Dziennik Ustaw – 114 –  Poz. 1573 
– 114 – 
B.W44. metody oceny bólu w różnych sytuacjach klinicznych i farmakologiczne 
oraz niefarmakologiczne metody jego leczenia;  
B.W45. zasady współpracy z zespołem żywieniowym w p lanowaniu i realizacji metod, 
technik oraz rodzajów żywienia dojelitowego i pozaj elitowego w ramach profilaktyki 
powikłań; 
B.W46. zasady stosowania nowoczesnych metod tlenote rapii, monitorowania stanu pacjenta 
leczonego tlenem i toksyczności tlenu; 
B.W47. wskazania i zasady stosowania wentylacji mec hanicznej inwazyjnej i nieinwazyjnej 
oraz możliwe powikłania jej zastosowania;  
B.W48. wpływ choroby przewlekłej na funkcjonowanie psychofizyczne człowieka 
i kształtowanie więzi międzyludzkich;  
B.W49. przyczyny, objawy i przebieg depresji, zabur zeń lękowych oraz uzależnień;  
B.W50. zasady opieki pielęgniarskiej nad pacjentem z zaburzeniami psychicznymi, w tym 
depresją i zaburzeniami lękowymi, oraz pacjentem uz ależnionym; 
B.W51. zakres pomocy i wsparcia w ramach świadczeń oferowanych osobom z problemami 
zdrowia psychicznego i ich rodzinom lub opiekunom; 
B.W52. zasady opieki pielęgniarskiej nad pacjentem z zaburzeniami układu nerwowego, w 
tym chorobami degeneracyjnymi. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:  
B.U1. dobierać i przygotowywać zapis form recepturo wych leków zawierających określone 
substancje czynne, na podstawie ukierunkowanej ocen y stanu pacjenta; 
B.U2. interpretować charakterystyki farmaceutyczne produktów leczniczych; B.U3. ordynować leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego 
i wyroby medyczne oraz wystawiać na nie recepty lub  zlecenia; 
B.U4. dobierać i zlecać środki spożywcze specjalneg o przeznaczenia żywieniowego 
i wyroby medyczne w zależności od potrzeb pacjenta;   
B.U5. stosować zasady zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych oraz nadzoru 
epidemiologicznego w różnych zakładach opieki zdrow otnej; 
B.U6. planować i przeprowadzać edukację personelu w  zakresie profilaktyki i zwalczania 
zakażeń i chorób zakaźnych;  
B.U7. wykorzystywać wskaźniki jakości zarządzania o pieką pielęgniarską w nadzorze 
epidemiologicznym; 
Dziennik Ustaw – 115 –  Poz. 1573 
– 115 – 
B.U8. uczyć pacjenta i jego rodzinę postępowania pr zed planowanym i po wykonanym 
procesie diagnostyki i terapii endoskopowej;  
B.U9. współuczestniczyć w procesie diagnostyki i te rapii endoskopowej;  
B.U10. prowadzić dokumentację medyczną w pracowni e ndoskopowej; 
B.U11. diagnozować zagrożenia zdrowotne pacjenta z chorobą przewlekłą; 
B.U12. oceniać adaptację pacjenta do choroby przewl ekłej; 
B.U13. udzielać porad osobom zagrożonym uzależnieniami i uzależnionym, wykorzystując 
transteoretyczny model zmian (Prochaska i DiClement e);  
B.U14. przygotowywać materiały edukacyjne dla pacje nta i jego rodziny w ramach 
poradnictwa zdrowotnego;  
B.U15. wykorzystywać zasoby technologiczne dla potr zeb poradnictwa zdrowotnego;  
B.U16. dobierać i stosować metody oceny stanu zdrow ia pacjenta w ramach udzielania porad 
pielęgniarskich; 
B.U17. dokonywać wyboru i zlecać badania diagnostyc zne w ramach posiadanych 
uprawnień zawodowych; 
B.U18. wdrażać działanie terapeutyczne w zależności  od oceny stanu pacjenta w ramach 
posiadanych uprawnień zawodowych; 
B.U19. koordynować realizację świadczeń zdrowotnych  dla pacjentów ze schorzeniami 
przewlekłymi;  
B.U20. opracowywać diagnozę potrzeb zdrowotnych i p lan organizacji opieki oraz leczenia 
na poziomie organizacji i międzyinstytucjonalnym;  
B.U21. planować i koordynować proces udzielania świ adczeń zdrowotnych, 
z uwzględnieniem kryterium jakości i efektywności; 
B.U22. dostosowywać do rozpoznanych potrzeb zdrowot nych dostępne programy promocji 
zdrowia i edukacji zdrowotnej; 
B.U23. wdrażać programy promocji zdrowia dla pacjen tów i ich rodzin; 
B.U24. stosować wybrane metody edukacji zdrowotnej; 
B.U25. prowadzić działania w zakresie profilaktyki i prewencji chorób zakaźnych, chorób 
społecznych i chorób cywilizacyjnych; 
B.U26. reagować na swoiste zagrożenia zdrowotne występujące w środowisku zamieszkania, 
edukacji i pracy; 
B.U27. przygotowywać pacjenta z nadciśnieniem tętni czym, przewlekłą niewydolnością 
krążenia i zaburzeniami rytmu serca do samoopieki i  samopielęgnacji; 
Dziennik Ustaw – 116 –  Poz. 1573 
– 116 – 
B.U28. planować i przeprowadzać edukację terapeutyc zną pacjenta, jego rodziny i opiekuna 
w zakresie samoobserwacji i samopielęgnacji przy na dciśnieniu tętniczym, 
w przewlekłej niewydolności krążenia i przy zaburze niach rytmu serca; 
B.U29 wykorzystywać nowoczesne technologie informac yjne do monitorowania pacjentów 
z chorobami układu krążenia; 
B.U30. wykonywać badania spirometryczne i interpretować ich wyniki;  
B.U31. sprawować specjalistyczną opiekę pielęgniars ką nad pacjentem w przebiegu leczenia 
nerkozastępczego w technikach przerywanych oraz tec hnikach ciągłych ( Continuous 
Renal Replacement Therapy , CRRT); 
B.U32. planować i przeprowadzać edukację terapeutyc zną pacjenta, jego rodziny i opiekuna 
w zakresie samoobserwacji i samopielęgnacji podczas  dializy i hemodializy;  
B.U33. planować i sprawować opiekę pielęgniarską na d pacjentem z niewydolnością 
narządową, przed i po przeszczepieniu narządów; 
B.U34. wykorzystywać aktualną wiedzę w celu zapewnienia wysokiego poziomu edukacji 
terapeutycznej pacjentów chorych na cukrzycę, ich r odzin i opiekunów; 
B.U35. planować i koordynować opiekę nad pacjentem chorym na cukrzycę; 
B.U36. motywować pacjenta chorego na cukrzycę do ra dzenia sobie z chorobą i do 
współpracy w procesie leczenia; 
B.U37.  planować opiekę nad pacjentami z wybranymi chorobam i nowotworowymi 
leczonymi systemowo; 
B.U38. stosować metody i środki łagodzące skutki ub oczne chemioterapii i radioterapii;  
B.U39. rozpoznawać sytuację psychologiczną pacjenta  i jego reakcje na chorobę oraz proces 
leczenia, a także udzielać mu wsparcia motywacyjno- edukacyjnego; 
B.U40. oceniać i klasyfikować rany przewlekłe;  
B.U41. dobierać opatrunki z uwzględnieniem rodzaju i stanu rany;  
B.U42. przygotowywać pacjenta i jego rodzinę do pro filaktyki, samokontroli i pielęgnacji 
rany;  
B.U43. stosować nowoczesne techniki pielęgnacji prz etok jelitowych i moczowych; 
B.U44. przygotowywać pacjenta ze stomią do samoopie ki i zapewniać doradztwo w doborze 
sprzętu stomijnego;  
B.U45. oceniać natężenie bólu według skal z uwzględ nieniem wieku pacjenta i jego stanu 
klinicznego;  
B.U46. dobierać i stosować metody leczenia farmakol ogicznego bólu oraz stosować metody 
niefarmakologicznego leczenia bólu w zależności od stanu klinicznego pacjenta;   
Dziennik Ustaw – 117 –  Poz. 1573 
– 117 – 
B.U47. monitorować skuteczność leczenia przeciwbólo wego; 
B.U48. prowadzić edukację pacjenta w zakresie samok ontroli i samopielęgnacji w terapii 
bólu;  
B.U49. wykorzystywać standaryzowane narzędzia w prz eprowadzaniu oceny stanu 
odżywienia pacjenta; 
B.U50. monitorować stan ogólny pacjenta w czasie le czenia żywieniowego; 
B.U51. prowadzić żywienie dojelitowe z wykorzystaniem różnych technik, w tym pompy 
perystaltycznej i żywienia pozajelitowego drogą żył  centralnych i obwodowych; 
B.U52. przygotowywać sprzęt i urządzenia do wdrożen ia wentylacji mechanicznej 
inwazyjnej, w tym wykonywać test aparatu;  
B.U53. obsługiwać respirator w trybie wentylacji nieinwazyjnej;  
B.U54. przygotowywać i stosować sprzęt do prowadzen ia wentylacji nieinwazyjnej;  
B.U55. zapewniać pacjentowi wentylowanemu mechanicz nie w sposób inwazyjny 
kompleksową opiekę pielęgniarską;  
B.U56. komunikować się z pacjentem wentylowanym mec hanicznie z wykorzystaniem 
alternatywnych metod komunikacji; 
B.U57. oceniać potrzeby zdrowotne pacjenta z zaburz eniami psychicznymi, w tym depresją 
i zaburzeniami lękowymi, oraz pacjenta uzależnioneg o, a także planować 
interwencje zdrowotne; 
B.U58. analizować i dostosowywać do potrzeb pacjenta dostępne programy promocji 
zdrowia psychicznego;  
B.U59. rozpoznawać sytuację życiową pacjenta w celu  zapobiegania jego izolacji 
społecznej; 
B.U60. prowadzić psychoedukację pacjenta z zaburzeniami psychicznymi, w tym depresją 
i zaburzeniami lękowymi, oraz pacjenta uzależnioneg o i jego rodziny (opiekuna), 
a także stosować treningi umiejętności społecznych jako formę rehabilitacji 
psychiatrycznej; 
B.U61. sprawować zaawansowaną opiekę pielęgniarką n ad pacjentem z zaburzeniami układu 
nerwowego, w tym z chorobami degeneracyjnymi. 
 
C. BADANIA NAUKOWE I ROZWÓJ PIELĘGNIARSTWA (badania naukowe 
w pielęgniarstwie, statystyka medyczna, informacja naukowa, praktyka pielęgniarska oparta 
na dowodach naukowych, pielęgniarstwo w perspektywi e międzynarodowej, seminarium 
dyplomowe) 
Dziennik Ustaw – 118 –  Poz. 1573 – 118 – 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
C.W1.  kierunki, zakres i rodzaj badań naukowych w pielęgniarstwie; 
C.W2.  reguły dobrych praktyk w badaniach naukowych ; 
C.W3. metody i techniki badawcze stosowane w badaniach naukowych w pielęgniarstwie; 
C.W4. zasady przygotowywania baz danych do analiz s tatystycznych;  
C.W5.  narzędzia informatyczne, testy statystyczne i zasady opracowywania wyników badań 
naukowych; 
C.W6. źródła naukowej informacji medycznej; C.W7.  sposoby wyszukiwania informacji naukowej w b azach danych; 
C.W8. zasady praktyki opartej na dowodach naukowych  w  m e d y c y n i e  ( evidence based 
medicine ) i w pielęgniarstwie ( evidence based nursing practice ); 
C.W9. systemy kształcenia przeddyplomowego i podyplomowego pielęgniarek 
w wybranych państwach członkowskich Unii Europejski ej;  
C.W10. procedurę uznawania kwalifikacji zawodowych pielęgniarek w Rzeczypospolitej 
Polskiej i innych państwach członkowskich Unii Euro pejskiej;  
C.W11. systemy opieki pielęgniarskiej i współczesne  kierunki rozwoju opieki 
pielęgniarskiej;  
C.W12. zasady dostępu obywateli państw członkowskic h Unii Europejskiej do świadczeń 
zdrowotnych w świetle prawa Unii Europejskiej;  
C.W13. rolę i priorytety polityki zdrowotnej Świato wej Organizacji Zdrowia oraz Komisji 
Europejskiej. 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: C.U1. wskazywać kierunki i zakres badań naukowych w  pielęgniarstwie; 
C.U2. zaplanować badanie naukowe i omówić jego cel oraz spodziewane wyniki;  
C.U3. przeprowadzić badanie naukowe, zaprezentować i zinterpretować jego wyniki oraz 
odnieść je do aktualnego stanu wiedzy; 
C.U4. przygotowywać bazy danych do obliczeń statyst ycznych; 
C.U5. stosować testy parametryczne i nieparametrycz ne dla zmiennych zależnych 
i niezależnych;  
C.U6. korzystać ze specjalistycznej literatury naukowej krajowej i zagranicznej, 
naukowych baz danych oraz informacji i danych przek azywanych przez 
międzynarodowe organizacje i stowarzyszenia pielęgniarskie; 
Dziennik Ustaw – 119 –  Poz. 1573 
– 119 – 
C.U7.  przygotowywać rekomendacje w zakresie opieki pielęgniarskiej w oparciu o dowody 
naukowe. 
 
IV.B.  SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZE NIA SIĘ  
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w kategorii wiedzy  można weryfikować za pomocą 
egzaminów pisemnych lub ustnych.  
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania, testy wielokrotnego wybor u (Multiple Choice Questions , MCQ), 
testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple Response Questions , MRQ), testy wyboru Tak/Nie 
lub dopasowania odpowiedzi.  
4. Egzaminy powinny być standaryzowane i są ukierun kowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
Możliwe jest wykorzystanie opisów przypadków klinic znych, na podstawie których student 
ustala i prezentuje plan specjalistycznej opieki pi elęgniarskiej.  
5. Studia drugiego stopnia kończą się egzaminem dyp lomowym obejmującym 
weryfikację osiągniętych efektów uczenia się objęty ch programem studiów.  
Dziennik Ustaw – 120 –  Poz. 1573 
Załącznik nr 5  
 
Standard kształcenia przygotowującego do wykonywani a zawodu położnej 
 
Standard ma zastosowanie do kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu 
położnej, prowadzonego na studiach pierwszego stopn ia i studiach drugiego stopnia na 
kierunku położnictwo. 
 
A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA 
 
I.A. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE 
1.1. Studia pierwszego stopnia trwają nie krócej niż 6 semestrów. 
1.2. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 4720. 1.3. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów pierwszego stopnia nie 
może być mniejsza niż 180. 
1.4. Kierunek położnictwo jest przyporządkowany do dyscypliny naukowej – nauki 
medyczne albo dyscypliny naukowej – nauki o zdrowiu , jako dyscypliny wiodącej. 
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więc ej zagadnień z dyscypliny naukowej, 
do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom.  
2.2. W przypadku studiów o profilu: 
1) ogólnoakademickim – program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane 
z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dysc yplinie naukowej, do której jest 
przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisan o punkty ECTS w wymiarze 
większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów Załącznik nr 5
STANDARD KSZTAŁCENIA PRZYGOTOWUJĄCEGO DO WYKONYWANIA ZAWODU POŁOŻNEJ
Dziennik Ustaw – 121 –  Poz. 1573 
– 120 – 
i uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotow ujących do prowadzenia 
działalności naukowej lub udział w tej działalności ;  
2) praktycznym – program studiów obejmuje zajęcia l ub grupy zajęć kształtujące 
umiejętności praktyczne, którym przypisano punkty E CTS w wymiarze większym niż 
50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów.  
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH 
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się szczegółow e 
efekty uczenia się Liczba 
godzin Liczba punktów 
ECTS 
A. Nauki podstawowe 500 19 
B. Nauki społeczne i humanistyczne 420 15 
C. Nauki w zakresie podstaw opieki położniczej 600 22 
D. Nauki w zakresie opieki specjalistycznej 900 35 
E. Zajęcia praktyczne 1100 43 
F. Praktyki zawodowe 1200 46 
Razem 4720 180 
3.1. Program studiów konstruuje się tak, aby możliw e było przypisanie grupom zajęć 
powtarzalnej wartości punktowej wyrażonej w ECTS. 
3.2. W ramach kształcenia w zakresie grupy zajęć B są prowadzone zajęcia z języka 
angielskiego w wymiarze nie mniejszym niż 120 godzi n. Zajęcia te obejmują język 
specjalistyczny z zakresu położnictwa. Zajęciom tym  przypisuje się nie mniej niż 5 punktów 
ECTS. 
3.3. W ramach kształcenia w zakresie grupy zajęć D przypisuje się nie mniej niż 
5 punktów ECTS za przygotowanie pracy dyplomowej i przygotowanie do egzaminu 
dyplomowego. 
3.4. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami o bowiązkowymi na studiach 
stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszy m niż 60 godzin. Zajęciom tym nie 
przypisuje się punktów ECTS. 
Dziennik Ustaw – 122 –  Poz. 1573 
– 121 – 
3.5. W ramach realizacji programu studiów w zakresie grup zajęć: 
1) A i B – po 25% wymiaru godzin w każdej z tych gr up zajęć (łącznie nie więcej niż 
230 godzin) oraz 
2) C i D – po 35% wymiaru godzin w każdej z tych gr up zajęć (łącznie nie więcej niż 
525 godzin) 
– może być realizowane jako praca własna studenta p od kierunkiem nauczycieli 
akademickich. 
3.6. Kształcenie z wykorzystaniem metod i technik k ształcenia na odległość może być 
prowadzone w grupach zajęć A, B, C i D. Liczba punk tów ECTS, jaka może być uzyskana 
w ramach tego kształcenia, nie może być większa niż  10% liczby punktów ECTS koniecznej 
do ukończenia studiów. 
 
4. ZAJĘCIA PRAKTYCZNE I PRAKTYKI ZAWODOWE 
4.1. Zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe mają na  celu osiągnięcie efektów uczenia 
się ujętych w grupach zajęć C i D. 
Zakres zajęć praktycznych  
i praktyk zawodowych Zajęcia praktyczne  Praktyki zawodowe 
Liczba 
godzin/tygodni  Liczba 
punktów 
ECTS Liczba 
godzin/tygodni  Liczba 
punktów 
ECTS 
Podstawy opieki położniczej 160 godzin/ 
4 tygodnie  6 80 godzin/  
2 tygodnie 3 
Techniki położnicze i 
przyjmowanie porodu 320 godzin/  
8 tygodni 11 360 godzin/  
9 tygodni 13 
Promocja zdrowia 20 godzin/ 
0,5 tygodnia 1 – – 
Podstawowa opieka zdrowotna 40 godzin/ 
1 tydzień 2 80 godzin/ 
2 tygodnie 3 
Położnictwo i opieka położnicza  120 godzin/ 
3 tygodnie 4 200 godzin/ 
5 tygodni 7 
Ginekologia i opieka 
ginekologiczna 120 godzin/  
3 tygodnie 4 200 godzin/ 
5 tygodni 7 
Dziennik Ustaw – 123 –  Poz. 1573 
– 122 – 
Neonatologia i opieka 
neonatologiczna 80 godzin/  
2 tygodnie 3 80 godzin/  
2 tygodnie 3 
Pediatria i pielęgniarstwo 
pediatryczne 40 godzin/ 
1 tydzień 2 40 godzin/  
1 tydzień 2 
Choroby wewnętrzne 40 godzin/  
1 tydzień 2 40 godzin/  
1 tydzień 2 
Chirurgia 40 godzin/  
1 tydzień 2 40 godzin/ 
1 tydzień 2 
Psychiatria 40 godzin/  
1 tydzień 2 40 godzin/ 
1 tydzień 2 
Anestezjologia i stany 
zagrożenia życia 40 godzin/ 
1 tydzień 2 40 godzin/ 
1 tydzień 2 
Rehabilitacja w położnictwie, 
neonatologii i ginekologii 40 godzin/  
1 tydzień 2 – – 
Razem 1100 godzin/  
27,5 tygodnia 43 1200 godzin/ 
30 tygodni 46 
4.2. W trakcie zajęć praktycznych i praktyk zawodow ych w zakresie podstaw opieki 
położniczej i opieki specjalistycznej student: 
1) udziela porad kobietom ciężarnym, w tym przeprow adza co najmniej 100 badań 
prenatalnych; 
2) sprawuje opiekę nad co najmniej 40 kobietami cię żarnymi; 
3) przyjmuje co najmniej 40 porodów albo przyjmuje co najmniej 30 porodów i bierze 
aktywny udział w przyjmowaniu co najmniej 20 porodó w; 
4) bierze aktywny udział w przyjmowaniu porodu z po łożenia miednicowego, a w 
przypadku gdy jest to niemożliwe – w warunkach symu lowanych; 
5) wykonuje nacięcia krocza i zakładanie szwów, a w  przypadku gdy jest to niemożliwe – 
w warunkach symulowanych; 
6) sprawuje opiekę nad co najmniej 40 kobietami, u których mogą wystąpić powikłania 
w trakcie ciąży, porodu i połogu; 
7) sprawuje opiekę nad co najmniej 100 kobietami w okresie połogu i zdrowymi 
noworodkami, w tym przeprowadza ich badania; 
8) prowadzi obserwację noworodków niedonoszonych, przenoszonych, z niską masą 
urodzeniową i chorych oraz sprawuje nad nimi opiekę ; 
Dziennik Ustaw – 124 –  Poz. 1573 
– 123 – 
9) sprawuje opiekę nad kobietami z objawami patolog icznymi ginekologicznymi 
i położniczymi. 
4.3. Zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe organiz uje się tak, aby zdobywanie 
umiejętności praktycznych w warunkach naturalnych b yło poprzedzone zdobywaniem tych 
umiejętności w warunkach symulowanych niskiej wiern ości (w pracowniach umiejętności 
położniczych). Uczelnia realizuje co najmniej 5% li czby godzin zajęć praktycznych 
w warunkach symulowanych. 
4.4. Program praktyk zawodowych, formę i terminy ic h odbywania oraz sposób 
weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ustala  uczelnia. 
 
5. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
5.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się, w skład której wch odzi w szczególności pracownia 
umiejętności położniczych.  
5.2. Zajęcia praktyczne odbywają się w warunkach sy mulowanych i w oparciu 
o infrastrukturę podmiotów wykonujących działalność  leczniczą, z którymi uczelnia zawarła 
umowy lub porozumienia. Praktyki zawodowe odbywają się w podmiotach wykonujących 
działalność leczniczą, z którymi uczelnia zawarła u mowy lub porozumienia. Zajęcia 
praktyczne i praktyki zawodowe w podmiotach wykonuj ących działalność leczniczą są 
prowadzone w szczególności w: 
1) salach porodowych, oddziałach położniczych, nowo rodkowych (położniczo-
noworodkowych), patologii ciąży, ginekologicznych, onkologii ginekologicznej lub 
ginekologii onkologicznej, pediatrycznych (niemowlę cych, patologii noworodka), 
internistycznych, chirurgicznych oraz intensywnej t erapii; 
2) gabinetach podstawowej opieki zdrowotnej (położn ej podstawowej opieki zdrowotnej 
i lekarza podstawowej opieki zdrowotnej); 
3) specjalistycznych ambulatoriach (poradniach gine kologicznych i ginekologiczno- 
-położniczych); 
4) szkołach rodzenia; 
5) poradniach laktacyjnych.  
 
Dziennik Ustaw – 125 –  Poz. 1573 
– 124 – 
II.A. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
1. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć A, B, C i D 
jest prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających kompetencje 
zawodowe lub naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć. 
2. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia s i ę  w  g r u p a c h  z a j ę ć  C  i  D ,  
w ramach zajęć obejmujących treści kształcenia z za kresu opieki położniczej i pielęgniarskiej, 
jest prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających prawo 
wykonywania zawodu położnej lub zawodu pielęgniarki oraz co najmniej roczną praktykę 
zawodową w zakresie właściwym dla prowadzonych zaję ć. 
3. Zajęcia praktyczne są prowadzone przez nauczycie li akademickich lub inne 
osoby, posiadających prawo wykonywania zawodu położ nej lub zawodu pielęgniarki oraz co 
najmniej roczną praktykę zawodową w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć. 
4. Praktyki zawodowe są prowadzone pod kierunkiem o soby posiadającej prawo 
wykonywania zawodu położnej lub zawodu pielęgniarki, będącej pracownikiem danego 
podmiotu wykonującego działalność leczniczą, w któr ym odbywa się praktyka, a nadzór nad 
prowadzeniem praktyk sprawuje opiekun praktyk z ucz elni.  
5. Promotorem pracy dyplomowej jest nauczyciel akademicki posiadający co 
najmniej tytuł zawodowy magistra lub równorzędny i prawo wykonywania zawodu położnej. 
 
III.A. EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
1) specjalistyczną problematykę z zakresu położnict wa, neonatologii i ginekologii; 
2) rozwój, budowę i funkcje organizmu człowieka w w arunkach prawidłowych 
i patologicznych; 
3) etiologię, patomechanizm, objawy, przebieg i spo soby postępowania diagnostycznego 
i terapeutyczno-opiekuńczego w wybranych jednostkac h chorobowych w chorobach 
wewnętrznych, chirurgii, pediatrii i psychiatrii;  
4) uwarunkowania i mechanizmy funkcjonowania człowieka zdrowego i chorego;  
Dziennik Ustaw – 126 –  Poz. 1573 
– 125 – 
5) system opieki zdrowotnej w Rzeczypospolitej Pols kiej i wybranych państwach 
członkowskich Unii Europejskiej;  
6) zasady promocji zdrowia i profilaktyki chorób; 
7) modele opieki położniczej nad kobietą w każdym o kresie życia i stanie zdrowia;  
8) etyczne, społeczne i prawne uwarunkowania wykony wania zawodu położnej. 
 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
1) udzielać świadczeń zdrowotnych w przypadku: kobiety ciężarnej, kobiety rodzącej, 
kobiety w okresie połogu i noworodka oraz kobiety c horej ginekologicznie, w zakresie 
promocji zdrowia, profilaktyki i profesjonalnej opi eki położniczo-ginekologicznej, 
prekoncepcyjnej, prenatalnej, perinatalnej, a także  w przypadku kobiety w okresie 
przekwitania i senium; 
2) rozpoznawać ciążę, sprawować opiekę nad kobietą w ciąży fizjologicznej i wykonywać 
badania niezbędne do monitorowania jej przebiegu; 
3) samodzielnie prowadzić i przyjmować poród fizjol ogiczny (w warunkach szpitalnych 
i pozaszpitalnych) i poród z położenia miednicowego , także z nacięciem i szyciem krocza; 
4) monitorować płód z wykorzystaniem aparatury medy cznej oraz wykrywać stany 
odbiegające od normy u matki i dziecka w okresie ci ąży, porodu i połogu; 
5) podejmować do czasu przybycia lekarza konieczne działania w sytuacjach nagłych, 
w tym ręcznie wydobyć łożysko i ręcznie zbadać maci cę; 
6) sprawować opiekę nad matką i noworodkiem, promuj ąc karmienie naturalne, 
monitorując przebieg okresu poporodowego oraz badaj ąc noworodka, a także 
podejmując w sytuacjach nagłych wszelkie niezbędne działania, w tym natychmiastową 
reanimację; 
7) sprawować opiekę ginekologiczno-położniczą nad k obietą; 
8) prowadzić działalność edukacyjno-zdrowotną w zak resie przygotowania do życia 
w rodzinie, metod planowania rodziny, ochrony macie rzyństwa i ojcostwa, 
przygotowania do rodzicielstwa i urodzenia dziecka,  łącznie z poradnictwem na temat 
higieny i żywienia, w tym poradnictwem laktacyjnym,  oraz prowadzić profilaktykę 
chorób kobiecych i patologii położniczych; 
9) udzielać pierwszej pomocy i podejmować działania  ratownicze w ramach resuscytacji 
krążeniowo-oddechowej; 
10) przeprowadzać badanie podmiotowe i przedmiotowe  w celu postawienia diagnozy 
pielęgniarskiej lub położniczej; 
Dziennik Ustaw – 127 –  Poz. 1573 
– 126 – 
11) wystawiać recepty na leki, środki spożywcze spe cjalnego przeznaczenia żywieniowego 
i wyroby medyczne, niezbędne do kontynuacji leczeni a w ramach realizacji zleceń 
lekarskich; 
12) decydować o rodzaju i zakresie świadczeń opieku ńczo-pielęgnacyjnych; 
13) samodzielnie udzielać świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych 
i rehabilitacyjnych w zakresie określonym w przepis ach; 
14) dokonywać analizy jakości opieki położniczo-neo natologicznej i ginekologicznej; 
15) organizować pracę własną i podległego personelu  oraz współpracować w zespołach 
opieki zdrowotnej. 
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 
1) kierowania się dobrem pacjenta, poszanowania god ności i autonomii osób 
powierzonych opiece, okazywania zrozumienia dla róż nic światopoglądowych i 
kulturowych oraz empatii w relacji z pacjentem i je go rodziną;  
2) przestrzegania praw pacjenta; 
3) samodzielnego i rzetelnego wykonywania zawodu zg odnie z zasadami etyki, w tym 
przestrzegania wartości i powinności moralnych w op iece nad pacjentem;  
4) ponoszenia odpowiedzialności za wykonywane czynn ości zawodowe; 
5) zasięgania opinii ekspertów w przypadku trudnośc i z samodzielnym rozwiązaniem 
problemu; 
6) przewidywania i uwzględniania czynników wpływają cych na reakcje własne i pacjenta; 
7) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń  w zakresie wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych oraz dokonywania samoocen y deficytów i potrzeb 
edukacyjnych. 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
A. NAUKI PODSTAWOWE  (anatomia, fizjologia, patologia, embriologia i ge netyka, 
biochemia i biofizyka, mikrobiologia i parazytologi a, farmakologia, radiologia) 
 W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
A.W1. budowę ciała ludzkiego w podejściu topografic znym (kończyny górna i dolna, 
klatka piersiowa, brzuch, grzbiet, szyja, głowa) or az czynnościowym (układ 
kostno-stawowy, układ mięśniowy, układ krążenia, uk ład oddechowy, układ 
Dziennik Ustaw – 128 –  Poz. 1573 
– 127 – 
pokarmowy, układ moczowy, układy płciowe, układ ner wowy i narządy zmysłów, 
powłoka wspólna, krążenie matczyno-płodowe), w tym różnice w budowie ciała 
człowieka dorosłego, niemowlęcia i noworodka; 
A.W2. budowę i funkcjonowanie miednicy kostnej i mięśni dna miednicy jako kanału 
rodnego; 
A.W3. neurohormonalną regulację procesów fizjologic znych i elektrofizjologicznych 
zachodzących w organizmie; 
A.W4. udział układów i narządów organizmu w utrzyma niu jego homeostazy oraz zmiany 
w funkcjonowaniu organizmu jako całości w przypadku  zaburzenia jego 
homeostazy; 
A.W5. podstawy działania układów regulacji (homeostaza) oraz rolę sprzężenia zwrotnego 
dodatniego i ujemnego; 
A.W6. fizjologię poszczególnych układów i narządów organizmu; 
A.W7. fizjologię rozrodu i laktacji; 
A.W8. podstawowe pojęcia z zakresu patologii ogólne j i patologii poszczególnych 
układów organizmu; 
A.W9. wybrane zagadnienia z zakresu patologii narzą dowej układu krążenia, układu 
oddechowego, układu trawiennego, układu hormonalneg o, układu metabolicznego, 
układu moczowo-płciowego i układu nerwowego; 
A.W10. czynniki chorobotwórcze zewnętrzne i wewnętr zne, modyfikowalne 
i niemodyfikowalne; 
A.W11. procesy spermatogenezy, spermiogenezy i owog enezy, zaplemnienia i 
zapłodnienia; 
A.W12. stadia rozwoju zarodka ludzkiego, budowę i c zynność błon płodowych i łożyska 
oraz etapy rozwoju poszczególnych narządów; 
A.W13. uwarunkowania genetyczne grup krwi człowieka  oraz konfliktu serologicznego 
w układzie Rh; 
A.W14. budowę chromosomów oraz molekularne podłoże mutagenezy; 
A.W15. zasady dziedziczenia różnej liczby cech, dzi edziczenia cech ilościowych, 
niezależnego dziedziczenia cech oraz dziedziczenia pozajądrowej informacji 
genetycznej; 
A.W16. problematykę chorób uwarunkowanych genetyczn ie i jej znaczenie w diagnostyce 
prenatalnej; 
Dziennik Ustaw – 129 –  Poz. 1573 
– 128 – 
A.W17. podstawy fizykochemiczne działania zmysłów w ykorzystujących fizyczne nośniki 
informacji (fale dźwiękowe i elektromagnetyczne); 
A.W18. rolę witamin, aminokwasów, nukleozydów, mono sacharydów, kwasów 
karboksylowych i ich pochodnych, wchodzących w skła d makrocząsteczek 
obecnych w komórkach, macierzy zewnątrzkomórkowej i w płynach ustrojowych; 
A.W19. mechanizmy regulacji i biofizyczne podstawy funkcjonowania metabolizmu 
w organizmie; 
A.W20. wpływ na organizm czynników zewnętrznych tak ich jak: temperatura, grawitacja, 
ciśnienie, pole elektromagnetyczne i promieniowanie  jonizujące; 
A.W21. podstawowe pojęcia z zakresu mikrobiologii i parazytologii oraz metody stosowane 
w diagnostyce mikrobiologicznej; 
A.W22. klasyfikację drobnoustrojów, z uwzględnienie m mikroorganizmów 
chorobotwórczych i obecnych w mikrobiocie fizjologi cznej człowieka; 
A.W23. poszczególne grupy środków leczniczych, głów ne mechanizmy ich działania oraz 
powodowane przez nie przemiany w ustroju zależne od  wieku, a także ich działania 
uboczne; 
A.W24. poszczególne grupy leków, substancje czynne zawarte w lekach, zastosowanie 
leków oraz postacie i drogi ich podawania;  
A.W25. wpływ procesów chorobowych na metabolizm i e liminację leków; 
A.W26. ważniejsze działania niepożądane leków, w ty m wynikające z ich interakcji, oraz 
procedurę zgłaszania działań niepożądanych leków; 
A.W27. podstawowe zasady farmakoterapii; 
A.W28. zasady farmakoterapii i fitoterapii w położn ictwie, neonatologii i ginekologii oraz 
wpływ leków na płód i noworodka karmionego piersią,  w tym teratogenne 
i embriotoksyczne działanie leków; 
A.W29. zasady wystawiania recept w ramach realizacj i zleceń lekarskich; 
A.W30. zasady leczenia krwią i środkami krwiozastęp czymi; 
A.W31. metody obrazowania i zasady przeprowadzania obrazowania tymi metodami oraz 
zasady ochrony radiologicznej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
A.U1. posługiwać się w praktyce mianownictwem anato micznym i wykorzystywać 
znajomość topografii narządów oraz wykazywać różnic e w budowie noworodka, 
niemowlęcia i człowieka dorosłego; 
Dziennik Ustaw – 130 –  Poz. 1573 
– 129 – 
A.U2. opisywać zmiany w funkcjonowaniu organizmu ja ko całości w sytuacji zaburzenia 
jego homeostazy oraz interpretować fizjologiczne pr ocesy, ze szczególnym 
uwzględnieniem neurohormonalnej regulacji procesów fizjologicznych; 
A.U3. łączyć obrazy uszkodzeń tkankowych i narządow ych z objawami klinicznymi 
choroby, wywiadem i wynikami badań diagnostycznych oraz wskazywać 
konsekwencje rozwijających się zmian patologicznych  dla sąsiadujących 
topograficznie narządów; 
A.U4. szacować ryzyko ujawnienia się danej choroby w oparciu o zasady dziedziczenia 
i wpływ czynników środowiskowych; 
A.U5. wykorzystywać uwarunkowania chorób genetyczny ch w profilaktyce chorób oraz 
diagnostyce prenatalnej; 
A.U6. współuczestniczyć w doborze metod diagnostycz nych w poszczególnych stanach 
klinicznych z wykorzystaniem wiedzy z zakresu bioch emii i biofizyki; 
A.U7. rozpoznawać najczęściej spotykane pasożyty cz łowieka na podstawie ich budowy 
i cykli życiowych oraz wywoływanych przez nie objaw ów chorobowych; 
A.U8. szacować niebezpieczeństwo toksykologiczne w określonych grupach wiekowych 
oraz w różnych stanach klinicznych, ze szczególnym uwzględnieniem okresu ciąży 
i karmienia piersią; 
A.U9. posługiwać się informatorami farmaceutycznymi  i bazami danych o produktach 
leczniczych; 
A.U10. wystawiać recepty na leki niezbędne do konty nuacji leczenia w ramach realizacji 
zleceń lekarskich; 
A.U11. przygotowywać zapisy form recepturowych substancji leczniczych i środków 
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego zleconych przez lekarza; 
A.U12. stosować się do zasad ochrony radiologicznej . 
 
B. NAUKI SPOŁECZNE I HUMANISTYCZNE  (psychologia, socjologia, pedagogika, 
prawo medyczne, zdrowie publiczne, język angielski)  
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
B.W1. psychologiczne podstawy rozwoju człowieka, je go zachowania prawidłowe 
i zaburzone; 
B.W2. problematykę relacji człowiek – środowisko sp ołeczne i mechanizmy 
funkcjonowania człowieka w sytuacjach trudnych; 
Dziennik Ustaw – 131 –  Poz. 1573 
– 130 – 
B.W3. etapy rozwoju psychicznego człowieka i występ ujące na tych etapach 
prawidłowości; 
B.W4. pojęcie emocji i motywacji oraz zaburzenia os obowościowe; 
B.W5. podstawowe zagadnienia z zakresu psychologii prenatalnej i prokreacyjnej; 
B.W6. etapy rozwoju dziecka od poczęcia do narodzin , czynniki psychospołeczne 
warunkujące jego rozwój w okresie prenatalnym i czy nniki sprzyjające tworzeniu 
się więzi rodziców z dzieckiem poczętym; 
B.W7. psychospołeczne aspekty kolejnych okresów w ż yciu kobiety od pokwitania do 
senium; 
B.W8. istotę, strukturę i zjawiska zachodzące w pro cesie przekazywania i wymiany 
informacji oraz modele i style komunikacji interper sonalnej; 
B.W9. specyficzne problemy występujące w poszczegól nych okresach życia kobiety 
(okres dojrzewania, okołoporodowy, klimakterium), s zczególnie wynikające z 
barier w komunikowaniu się; 
B.W10. techniki redukowania lęku, metody relaksacji  i mechanizmy powstawania, 
działania i zapobiegania zespołowi wypalenia zawodo wego; 
B.W11. pojęcia i zasady funkcjonowania: rodziny, gr upy, organizacji, instytucji, populacji, 
społeczności i ekosystemu; 
B.W12. wybrane obszary odrębności kulturowych i rel igijnych; 
B.W13. zakres interakcji społecznej i proces socjal izacji oraz działanie lokalnych 
społeczności i ekosystemu; 
B.W14. pojęcia dewiacji i zaburzenia, ze szczególny m uwzględnieniem patologii 
dziecięcej; 
B.W15. zjawisko dyskryminacji społecznej, kulturowe j, etnicznej oraz ze względu na płeć; 
B.W16. społeczne konsekwencje choroby, bezdzietnośc i i ciąży niepożądanej oraz 
problemy małoletnich i samotnych matek;  
B.W17. podstawowe pojęcia i zagadnienia z zakresu p edagogiki jako nauki stosowanej 
i procesu wychowania jako zjawiska społecznego (cho rowania, zdrowienia, 
hospitalizacji i umierania); 
B.W18. metodykę edukacji zdrowotnej dzieci, młodzie ży i osób dorosłych; 
B.W19. podstawowe pojęcia z zakresu prawa i rolę pr awa w życiu społeczeństwa, ze 
szczególnym uwzględnieniem praw człowieka i prawa p racy; 
B.W20. podstawowe regulacje prawne z zakresu ubezpi eczeń zdrowotnych obowiązujące 
w Rzeczypospolitej Polskiej i innych państwach czło nkowskich Unii Europejskiej 
Dziennik Ustaw – 132 –  Poz. 1573 
– 131 – 
oraz wybrane trendy w polityce ochrony zdrowia w Rz eczypospolitej Polskiej i 
innych państwach członkowskich Unii Europejskiej; 
B.W21. podstawy prawne wykonywania zawodu położnej,  w  t y m  p r a w a  i  o b o w i ą z k i  
położnej, organizację i zadania samorządu zawodoweg o pielęgniarek i położnych 
oraz prawa i obowiązki jego członków; 
B.W22. zasady odpowiedzialności karnej, cywilnej, p racowniczej i zawodowej związanej 
z wykonywaniem zawodu położnej; 
B.W23. prawa człowieka, prawa dziecka, prawa pacjenta i prawa kobiety rodzącej; 
B.W24. zadania z zakresu zdrowia publicznego; 
B.W25. kulturowe, społeczne i ekonomiczne uwarunkow ania zdrowia publicznego; 
B.W26. podstawowe pojęcia dotyczące zdrowia i choro by;  
B.W27. istotę profilaktyki i prewencji chorób; 
B.W28. zasady funkcjonowania rynku usług medycznych  w Rzeczypospolitej Polskiej i 
wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej ;  
B.W29. swoiste zagrożenia zdrowotne występujące w ś rodowisku zamieszkania, edukacji 
i pracy; 
B.W30. międzynarodowe klasyfikacje statystyczne: ch orób i problemów zdrowotnych 
(ICD-10), procedur medycznych (ICD-9) oraz funkcjon owania niepełnosprawności 
i zdrowia (ICF). 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
B.U1. rozpoznawać zachowania prawidłowe, zaburzone i patologiczne; 
B.U2. oceniać wpływ choroby i hospitalizacji na sta n fizyczny i psychiczny człowieka; 
B.U3. oceniać funkcjonowanie człowieka w sytuacjach  trudnych (stres, frustracja, 
konflikt, trauma, żałoba) oraz informować o element arnych formach pomocy 
psychologicznej; 
B.U4. rozpoznawać problemy psychospołeczne macierzy ństwa małoletnich i kobiet 
w późnym wieku oraz wskazywać rolę wychowania seksu alnego w życiu 
człowieka; 
B.U5. rozpoznawać problemy psychologiczne związane z prokreacją (zaburzenia 
płodności, aborcja, poronienie, utrata dziecka w ok resie okołoporodowym) i 
udzielać wsparcia psychicznego; 
B.U6. rozpoznawać problemy psychologiczne i zaburze nia psychiczne występujące 
u kobiet w okresie ciąży, porodu i połogu oraz w ok resie klimakterium; 
Dziennik Ustaw – 133 –  Poz. 1573 
– 132 – 
B.U7. identyfikować błędy i bariery w procesie komu nikowania się oraz wykazywać 
umiejętność aktywnego słuchania; 
B.U8. wykorzystywać techniki komunikacji werbalnej i pozawerbalnej w opiece 
położniczej; 
B.U9. wskazywać i stosować właściwe techniki reduko wania lęku i metody relaksacyjne; 
B.U10. stosować mechanizmy zapobiegania zespołowi w ypalenia zawodowego; 
B.U11. proponować działania zapobiegające dyskrymin acji i rasizmowi oraz dewiacjom 
i patologiom wśród dzieci i młodzieży; 
B.U12. rozpoznawać potrzeby edukacyjne w grupach od biorców usług położnej; 
B.U13. opracowywać programy edukacyjne dotyczące dz iałań prozdrowotnych dla różnych 
grup odbiorców; 
B.U14. stosować przepisy prawa dotyczące praktyki z awodowej położnej; 
B.U15. oceniać światowe trendy dotyczące ochrony zd rowia w aspekcie najnowszych 
danych epidemiologicznych i demograficznych; 
B.U16. analizować i oceniać funkcjonowanie różnych systemów opieki medycznej oraz 
identyfikować źródła ich finansowania; 
B.U17. stosować międzynarodowe klasyfikacje: statys tyczne chorób i problemów 
zdrowotnych (ICD-10), procedur medycznych (ICD-9) o raz funkcjonowania 
niepełnosprawności i zdrowia (ICF); 
B.U18. analizować piśmiennictwo medyczne w języku a ngielskim; 
B.U19. porozumiewać się w języku angielskim na pozi omie B2 Europejskiego Systemu 
Opisu Kształcenia Językowego. 
 
C. NAUKI W ZAKRESIE PODSTAW OPIEKI POŁOŻNICZEJ  (podstawy opieki 
położniczej, etyka zawodu położnej, promocja zdrowi a, podstawowa opieka zdrowotna, 
dietetyka, organizacja pracy położnej, badanie fizy kalne, zakażenia szpitalne, system 
informacji w ochronie zdrowia, zajęcia fakultatywne  do wyboru: język migowy lub 
współpraca w zespołach opieki zdrowotnej) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
C.W1. status i istotę zawodu położnej, rolę zawodow ą położnej w ujęciu historycznym 
i współczesnym oraz uwarunkowania rozwoju zawodu po łożnej; 
C.W2. rolę, funkcje zawodowe i zadania położnej w o piece nad kobietą w różnych 
okresach jej życia i różnym stanie zdrowia oraz nad  jej dzieckiem i rodziną; 
Dziennik Ustaw – 134 –  Poz. 1573 
– 133 – 
C.W3. rolę położnej w zespole interdyscyplinarnym w  procesie promowania zdrowia, 
profilaktyki, diagnozowania, leczenia i rehabilitac ji kobiety w różnych okresach jej 
życia i różnym stanie zdrowia; 
C.W4. istotę opieki pielęgniarskiej i położniczej o partej o wybrane założenia teoretyczne 
(Florence Nightingale, Dorothea Orem, Betty Neuman,  Callista Roy, Madeleine 
Leininger, Ramona Mercer, Aaron Beck); 
C.W5. istotę, cel, wskazania, przeciwwskazania, pow ikłania, niebezpieczeństwa, 
obowiązujące zasady i technikę wykonywania przez po łożną podstawowych 
czynności pielęgniarskich, diagnostycznych, lecznic zych i rehabilitacyjnych; 
C.W6. metody, sposoby, zasady, techniki i procedury  stosowane w pracy położnej, 
w specjalistycznej opiece nad kobietą ciężarną, kobietą rodzącą, kobietą w okresie 
połogu i jej dzieckiem oraz nad kobietą zagrożoną c horobą i chorą ginekologicznie; 
C.W7. zasady postępowania aseptycznego i antyseptyc znego w celu zapobiegania 
zakażeniom szpitalnym; 
C.W8. zasady dokumentowania stanu zdrowia i prowadz enia dokumentacji medycznej; 
C.W9. przedmiot etyki ogólnej i zawodowej; 
C.W10. problematykę etyki normatywnej, w tym aksjologii wartości, powinności 
i sprawności moralnych istotnych w pracy położnej; 
C.W11. istotę podejmowania decyzji etycznych i rozw iązywania dylematów moralnych 
w pracy położnej; 
C.W12. treść kodeksu etyki zawodowej pielęgniarki i położnej; 
C.W13. problemy bioetyczne w aspekcie: sztucznej pr okreacji, transplantacji, 
eksperymentów medycznych (np. klonowanie embrionów ludzkich) i eutanazji; 
C.W14. zasady promocji zdrowia i profilaktyki zdrow otnej; 
C.W15. zadania położnej w promocji zdrowia i zasady  konstruowania programów promocji 
zdrowia; 
C.W16. strategie promocji zdrowia o zasięgu lokalny m, krajowym i światowym; 
C.W17. organizację i funkcjonowanie podstawowej opieki zdrowotnej w Rzeczypospolitej 
Polskiej i innych państwach, z uwzględnieniem zadań  położnej i innych 
pracowników ochrony zdrowia; 
C.W18. kompetencje położnej podstawowej opieki zdro wotnej oraz warunki realizacji 
i zasady finansowania świadczeń położniczych w pods tawowej opiece zdrowotnej; 
C.W19. zasady żywienia osób zdrowych i chorych w ró żnym wieku oraz żywienia 
dojelitowego i pozajelitowego; 
Dziennik Ustaw – 135 –  Poz. 1573 
– 134 – 
C.W20. zasady żywienia kobiety w różnych okresach j ej życia i różnym stanie zdrowia, ze 
szczególnym uwzględnieniem okresu ciąży oraz zasady  żywienia noworodków 
i niemowląt; 
C.W21. zasady leczenia dietetycznego i powikłania d ietoterapii; 
C.W22. środki spożywcze specjalnego przeznaczenia ż ywieniowego; 
C.W23. pojęcie stanowiska pracy, zakresu obowiązków , uprawnień i odpowiedzialności; 
C.W24. regulacje prawne dotyczące czasu pracy, prac y zmianowej, rozkładu czasu pracy 
i obciążenia na stanowiskach pielęgniarki i położne j; 
C.W25. podstawowe metody organizacji opieki położniczej i ich znaczenie dla jakości tej 
opieki; 
C.W26. etapy planowania pracy własnej i podległego personelu; 
C.W27. możliwości planowania kariery zawodowej i uw arunkowania własnego rozwoju 
zawodowego; 
C.W28. problematykę jakości w opiece zdrowotnej; 
C.W29. zasady prowadzenia i dokumentowania badania podmiotowego i przedmiotowego; 
C.W30. metody i techniki kompleksowego badania prze dmiotowego, ze szczególnym 
uwzględnieniem kobiety i noworodka, dla potrzeb opieki położniczej; 
C.W31. sposoby przeprowadzania badania fizykalnego z wykorzystaniem systemów 
teleinformatycznych lub systemów łączności; 
C.W32. znaczenie wyników badania podmiotowego i prz edmiotowego w formułowaniu 
oceny stanu zdrowia pacjenta dla potrzeb opieki poł ożniczej;  
C.W33. pojęcie zakażeń związanych z opieką zdrowotną, w tym zakażeń szpitalnych, 
z uwzględnieniem źródeł i rezerwuaru drobnoustrojów  w środowisku 
pozaszpitalnym i szpitalnym, w tym dróg ich szerzen ia; 
C.W34. sposoby kontroli szerzenia się i zwalczania zakażeń szpitalnych; 
C.W35. mechanizm i sposoby postępowania w zakażeniu  krwi, zakażeniu 
ogólnoustrojowym, szpitalnym zapaleniu płuc, zakaże niu dróg moczowych 
i zakażeniu miejsca operowanego; 
C.W36. zasady budowy i funkcjonowania Systemu Infor macji Medycznej (SIM), 
dziedzinowych systemów teleinformatycznych oraz rej estrów medycznych, a także 
zasady ich współdziałania; 
C.W37. metody, narzędzia i techniki pozyskiwania da nych; 
C.W38. podstawy języka migowego, znaki daktylograficzne i ideograficzne w zakresie 
niezbędnym do gromadzenia informacji o sytuacji zdr owotnej pacjenta; 
Dziennik Ustaw – 136 –  Poz. 1573 
– 135 – 
C.W39. zasady komunikacji z pacjentem niesłyszącym;  
C.W40. priorytety pracy zespołowej i czynniki wpływ ające na efektywność pracy zespołu; 
C.W41. znaczenie motywacji członków zespołu dla jak ości i efektywności pracy zespołu; 
C.W42. rolę przywództwa i style zarządzania w pracy  zespołowej oraz ich wady i zalety; 
C.W43. proces podejmowania decyzji w zespole; 
C.W44. metody samooceny pracy zespołu; 
C.W45. czynniki zakłócające pracę zespołową i metod y rozwiązywania konfliktów 
w zespole. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
C.U1. posługiwać się właściwym nazewnictwem z zakre su opieki położniczej, 
neonatologicznej i ginekologicznej oraz interpretow ać podstawowe pojęcia z 
zakresu praktyki zawodowej położnej; 
C.U2. gromadzić informacje metodą wywiadu, obserwac ji, pomiarów, badania 
przedmiotowego i analizy dokumentacji w celu rozpoz nania stanu zdrowia kobiety 
chorej ginekologicznie, kobiety ciężarnej, kobiety rodzącej, kobiety w okresie 
połogu oraz noworodka, a także interpretować i doku mentować uzyskane wyniki na 
potrzeby diagnozy położniczej; 
C.U3. prowadzić dokumentację medyczną i posługiwać się nią; 
C.U4. przygotowywać kobietę, jej dziecko, siebie i stanowisko pracy do przeprowadzenia 
badań i zabiegów diagnostycznych, pielęgnacyjnych o raz leczniczych stosowanych 
w położnictwie, neonatologii i ginekologii, a także  uczestniczyć w ich 
przeprowadzaniu; 
C.U5. prowadzić, dokumentować i oceniać bilans płyn ów pacjenta; 
C.U6. wykonywać pulsoksymetrię, pomiary podstawowyc h parametrów życiowych, 
pomiary antropometryczne, w tym noworodka po porodz ie, i gazometrię, w tym 
z krwi pępowinowej; 
C.U7. pobierać materiał do badań laboratoryjnych i bakteriologicznych oraz asystować 
lekarzowi przy badaniach diagnostycznych stosowanyc h w położnictwie, 
neonatologii i ginekologii; 
C.U8. pobierać wymaz do oceny biocenozy z pochwy i szyjki macicy oraz wymaz 
cytoonkologiczny, a także zabezpieczać pobrany mate riał; 
C.U9. wykonywać testy diagnostyczne dla oznaczenia ciał ketonowych i glukozy we krwi 
i w moczu oraz cholesterolu we krwi, a także inne testy paskowe; 
Dziennik Ustaw – 137 –  Poz. 1573 
– 136 – 
C.U10. wykonywać badania przesiewowe noworodka; 
C.U11. wykonywać badanie piersi i oceniać gruczoł p iersiowy;  
C.U12. przechowywać i przygotowywać leki zgodnie z obowiązującymi standardami, 
podawać pacjentom leki różnymi drogami oraz oblicza ć dawki leków i 
modyfikować dawki insuliny; 
C.U13. wykonywać szczepienia przeciwko grypie, WZW i HPV; 
C.U14. zakładać i usuwać cewnik z żył obwodowych, w ykonywać kroplowe wlewy 
dożylne oraz monitorować i pielęgnować miejsce wkłu cia obwodowego; 
C.U15. zakładać cewnik do pęcherza moczowego i usuw ać go oraz monitorować diurezę; 
C.U16. wykonywać zabiegi doodbytnicze; 
C.U17. zakładać zgłębnik do żołądka, monitorować i usuwać ten zgłębnik, w tym 
u noworodka i niemowlęcia; 
C.U18. wykorzystywać dostępne metody karmienia pacj enta, w tym noworodka 
i niemowlęcia; 
C.U19. wykonywać zabiegi higieniczne, pielęgnować s kórę i jej wytwory oraz błony 
śluzowe z zastosowaniem środków farmakologicznych i materiałów medycznych, w tym stosować kąpiele lecznicze; 
C.U20. dobierać metody, techniki i środki pielęgnac ji ran na podstawie ich klasyfikacji 
oraz oceniać ryzyko rozwoju odleżyn, a także stosow ać działania profilaktyczne; 
C.U21. przemieszczać i pozycjonować pacjenta z wykorzystaniem różnych technik i 
metod, wykonywać ćwiczenia czynne i bierne oraz gim nastykę oddechową, drenaż 
ułożeniowy, inhalację i odśluzowywanie dróg oddecho wych; 
C.U22. stosować zabiegi przeciwzapalne; 
C.U23. stosować zasady aseptyki i antyseptyki oraz planować i wdrażać postępowanie 
w przypadku ekspozycji na zakażenie; 
C.U24. rozwiązywać dylematy etyczne i moralne w pra ktyce zawodowej położnej; 
C.U25. oceniać potencjał zdrowotny kobiety i jej ro dziny z rozpoznaniem czynników 
ryzyka chorób wynikających ze stylu życia oraz uczy ć kobietę samokontroli stanu 
zdrowia; 
C.U26. opracowywać i wdrażać indywidualne programy promocji zdrowia jednostek, 
rodzin i grup społecznych; 
C.U27. realizować świadczenia zdrowotne w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej 
zgodnie z kompetencjami położnej; 
Dziennik Ustaw – 138 –  Poz. 1573 
– 137 – 
C.U28. diagnozować sytuację kobiety i jej rodziny w  środowisku zamieszkania w zakresie 
rozpoznawania problemów zdrowotnych i podejmować dz iałania na rzecz ochrony 
zdrowia kobiety i jej rodziny; 
C.U29. współpracować z zespołem podstawowej opieki zdrowotnej sprawującym opiekę 
nad kobietą i jej rodziną (z pielęgniarką i lekarze m podstawowej opieki zdrowotnej 
oraz asystentem rodziny); 
C.U30. rozpoznawać przemoc domową i inne patologie społeczne oraz dokonywać 
interwencji w sytuacji kryzysu w rodzinie; 
C.U31. oceniać stan odżywienia i sposób żywienia, p rowadzić poradnictwo w zakresie 
żywienia zdrowych i chorych dzieci i dorosłych, w s zczególności kobiet w różnych 
okresach ich życia i różnym stanie zdrowia; 
C.U32. stosować diety terapeutyczne w wybranych cho robach, nadzorować odrębności 
żywienia zbiorowego i rozpoznawać powikłania dietot erapii; 
C.U33. planować podstawowe diety pod względem ilośc iowym i jakościowym, w tym 
zalecenia żywieniowe dla kobiety w okresie ciąży i karmienia piersią; 
C.U34. dobierać środki spożywcze specjalnego przezn aczenia żywieniowego i wystawiać 
na nie recepty w ramach realizacji zleceń lekarskic h oraz udzielać informacji na 
temat ich stosowania; 
C.U35. monitorować zagrożenia w pracy położnej oraz  czynniki sprzyjające występowaniu 
chorób zawodowych i wypadków przy pracy; 
C.U36. planować własny rozwój zawodowy i rozwijać u miejętności aktywnego 
poszukiwania pracy; 
C.U37. współuczestniczyć w opracowywaniu standardów  i procedur praktyki położniczej 
oraz monitorować jakość opieki położniczej; 
C.U38. podejmować decyzje dotyczące doboru metod pr acy i współpracy w zespole; 
C.U39. nadzorować i oceniać pracę podległego zespołu; 
C.U40. przeprowadzać badanie podmiotowe pacjenta or az analizować i interpretować jego 
wyniki;  
C.U41. rozpoznawać i interpretować podstawowe odręb ności w badaniu noworodka i 
osoby dorosłej, w tym kobiety w różnych okresach je j życia; 
C.U42. wykorzystywać techniki badania fizykalnego d o oceny fizjologicznych 
i patologicznych funkcji skóry, zmysłów, głowy, kla tki piersiowej, gruczołów 
piersiowych, jamy brzusznej, narządów płciowych, uk ładu sercowo-naczyniowego, 
układu oddechowego, obwodowego układu krążenia, ukł adu mięśniowo-szkieletowego 
Dziennik Ustaw – 139 –  Poz. 1573 
– 138 – 
i układu nerwowego oraz dokumentować wyniki badania  fizykalnego i wykorzystywać 
je do oceny stanu zdrowia pacjenta; 
C.U43. przeprowadzać badanie fizykalne z wykorzysta niem systemów teleinformatycznych 
lub systemów łączności; 
C.U44. wdrażać standardy postępowania zapobiegające go zakażeniom szpitalnym; 
C.U45. stosować środki ochrony własnej, pacjentów i  współpracowników przed 
zakażeniami; 
C.U46. posługiwać się znakami języka migowego oraz innymi sposobami i środkami 
komunikowania się w opiece nad pacjentem z uszkodze niem słuchu; 
C.U47. interpretować i stosować założenia funkcjona lne systemu informacji w ochronie 
zdrowia z wykorzystaniem zaawansowanych metod i tec hnologii informatycznych 
w wykonywaniu i kontraktowaniu świadczeń zdrowotnyc h; 
C.U48. posługiwać się dokumentacją medyczną oraz pr zestrzegać zasad bezpieczeństwa 
i poufności informacji medycznej, a także prawa och rony własności intelektualnej; 
C.U49. analizować korzyści wynikające z pracy zespo łowej; 
C.U50. korzystać z wybranych modeli organizowania p racy własnej i zespołu; 
C.U51. wskazywać sposoby rozwiązywania problemów cz łonków zespołu; 
C.U52. planować pracę zespołu i motywować członków zespołu do pracy; 
C.U53. identyfikować czynniki zakłócające pracę zespołu i wskazywać sposoby 
zwiększenia efektywności pracy zespołowej. 
 
D. NAUKI W ZAKRESIE OPIEKI SPECJALISTYCZNEJ  (techniki położnicze 
i prowadzenie porodu, położnictwo i opieka położnic za, ginekologia i opieka ginekologiczna, 
neonatologia i opieka neonatologiczna, pediatria i pielęgniarstwo pediatryczne, choroby 
wewnętrzne, chirurgia, psychiatria, anestezjologia i stany zagrożenia życia, rehabilitacja 
w położnictwie, neonatologii i ginekologii, podstaw y ratownictwa medycznego, badania 
naukowe w położnictwie, seminarium dyplomowe) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
D.W1. zasady opieki położniczej podczas porodu fizjologicznego, porodu przedwczesnego 
i porodu patologicznego oraz zasady prowadzenia i p rzyjmowania porodu 
w warunkach pozaszpitalnych; 
D.W2. mechanizmy porodów w położeniu podłużnym głów kowym, w ułożeniach 
odgięciowych, przy nieprawidłowym ułożeniu główki ( asynklityzm przedni i 
Dziennik Ustaw – 140 –  Poz. 1573 
– 139 – 
tylny), w położeniach miednicowych, przy nieprawidłowej budowie miednicy 
kostnej i porodów bliźniaczych; 
D.W3. niefarmakologiczne i farmakologiczne metody i ndukcji i stymulacji czynności 
skurczowej; 
D.W4. zadania położnej podczas porodu o nieprawidło wym przebiegu i porodu 
zabiegowego; 
D.W5. zasady postępowania w sytuacjach nagłych w op iece okołoporodowej (krwotoki 
położnicze, dystocja barkowa, wypadnięcie pępowiny i części drobnych płodu); 
D.W6. zasady psychoprofilaktyki porodu, ze szczególnym uwzględnieniem metod 
łagodzenia bólu porodowego; 
D.W7. standardy prowadzenia porodu przez położną zg odnie z obowiązującymi 
regulacjami prawnymi; 
D.W8. zasady opieki nad noworodkiem po porodzie; D.W9. zadania położnej w monitorowaniu ciąży fizjol ogicznej i ocenie ryzyka 
położniczego; 
D.W10. etiologię, patogenezę, metody diagnostyczne,  leczenie i postępowanie 
pielęgnacyjno-położnicze w patologicznym przebiegu ciąży i połogu; 
D.W11. zasady monitorowania i metody oceny dobrosta nu płodu w ciąży o przebiegu 
fizjologicznym, o nieprawidłowym czasie trwania ora z w wybranych stanach 
klinicznych matki i płodu, a także wydolności łożys ka, oraz udział położnej 
w procesie diagnostyki w okresie okołoporodowym; 
D.W12. rekomendacje, wytyczne i algorytm postępowan ia diagnostycznego i 
profilaktyczno-leczniczego oraz standardy sprawowan ia opieki położniczej nad 
kobietą ciężarną, kobietą rodzącą, kobietą w okresi e połogu oraz patomechanizm, 
diagnostykę i sposoby terapii w przebiegu ciąży, po rodu i połogu w przypadku 
współistnienia chorób niepołożniczych, chorób wynik ających z reakcji organizmu 
kobiety na ciążę oraz zaburzeń psychicznych; 
D.W13. udział położnej w profilaktyce i czynnościac h diagnostyczno-leczniczych 
w przypadku powikłanego przebiegu ciąży, porodu i p ołogu oraz występowania 
chorób wynikających z reakcji organizmu kobiety na ciążę i chorób 
niepołożniczych; 
D.W14. definicję połogu prawidłowego i nieprawidłow ego oraz zakres opieki sprawowanej 
przez położną nad kobietą w okresie połogu, noworod kiem i ich rodziną; 
D.W15. proces laktacji i czynniki ryzyka niepowodze ń w karmieniu piersią; 
Dziennik Ustaw – 141 –  Poz. 1573 
– 140 – 
D.W16. działania edukacyjne dotyczące promocji karm ienia piersią i rozwiązywania 
problemów laktacyjnych;  
D.W17. zasady postępowania w sytuacjach nagłych występujących podczas ciąży, porodu 
i połogu oraz udział położnej w prowadzeniu intensy wnego nadzoru położniczego; 
D.W18. metody diagnostyczne w położnictwie oraz zad ania położnej w przygotowaniu 
pacjentki i sprzętu do ich stosowania; 
D.W19. wpływ chorób zakaźnych i infekcyjnych na pło dność kobiety, zasady profilaktyki 
nieswoistej i swoistej chorób zakaźnych, stosowanej  u kobiet w okresie ciąży 
i połogu, mechanizmy zakażenia płodu w przebiegu ch orób bakteryjnych, 
pasożytniczych i wirusowych oraz wytyczne dotyczące  postępowania z kobietą 
ciężarną, kobietą rodzącą i noworodkiem w przypadku  wystąpienia takich chorób; 
D.W20. wskazania do poradnictwa genetycznego i zakr es diagnostyki wewnątrzmacicznej 
płodu; 
D.W21. techniki wspomaganego rozrodu i zasady monitorowania ciąży po zapłodnieniu 
pozaustrojowym; 
D.W22. przyczyny krwawienia w pierwszej i drugiej p ołowie ciąży oraz zasady 
postępowania we wstrząsie i koagulopatii w położnic twie; 
D.W23. zmiany zachodzące w organizmie kobiety w róż nych okresach jej życia 
i nieprawidłowości w budowie narządów płciowych; 
D.W24. prawidłowy przebieg cyklu miesiączkowego i jego zaburzenia; 
D.W25. naturalne metody regulacji poczęć i rodzaje antykoncepcji; 
D.W26. granice norm i patologii seksualnych oraz za burzenia seksualne występujące u 
kobiet w okresie rozrodczym; 
D.W27. cele i zasady opieki prekoncepcyjnej oraz ro lę położnej w opiece prekoncepcyjnej; 
D.W28. czynniki wpływające na płodność kobiety i mę żczyzny oraz metody diagnozowania 
i leczenia niepłodności; 
D.W29. etiologię dysfunkcji mięśni dna miednicy ora z zasady profilaktyki zaburzeń statyki 
narządu rodnego i nietrzymania moczu; 
D.W30. postępowanie diagnostyczne, lecznicze i piel ęgnacyjne u pacjentek ze stanami 
zapalnymi narządów rodnych, chorobami przenoszonymi drogą płciową, 
zaburzeniami statyki narządu rodnego i wysiłkowym n ietrzymaniem moczu; 
D.W31. zasady postępowania z pacjentką przed przepr owadzeniem zabiegów 
ginekologicznych i po ich przeprowadzeniu oraz w tr akcie radioterapii 
i chemioterapii, a także rolę i zadania położnej w tym zakresie; 
Dziennik Ustaw – 142 –  Poz. 1573 
– 141 – 
D.W32. zmiany zachodzące w organizmie kobiety w okr esie menopauzy; 
D.W33. udział położnej w badaniach diagnostycznych pacjentek z chorobami 
ginekologicznymi i ze zmianami w gruczole piersiowy m; 
D.W34. etiologię i patogenezę chorób nowotworowych narządów płciowych żeńskich 
i gruczołu piersiowego oraz postępowanie leczniczo- pielęgnacyjne i rehabilitacyjne 
w tych chorobach; 
D.W35. charakterystykę poszczególnych nowotworów na rządu rodnego pod względem 
etiologii, rozpoznania histopatologicznego, objawów  klinicznych, podziału na 
stopnie kliniczne według Międzynarodowej Federacji Ginekologów i Położników 
(International Federation of Gynecology and Obsterics , FIGO) oraz 
zaawansowania nowotworu według klasyfikacji TNM ( tumor modus metastases ); 
D.W36. zasady i programy profilaktyki chorób nowotw orowych narządu rodnego i piersi; 
D.W37. czynniki warunkujące prawidłowy rozwój prena talny i postnatalny; 
D.W38. patofizjologię i objawy kliniczne chorób i s tanów zagrożenia życia noworodka 
i wcześniaka oraz żywienie i specyfikę opieki nad noworodkiem w zależności od 
jego dojrzałości i stanu klinicznego; 
D.W39. zasady pielęgnowania noworodka zdrowego, cho rego oraz z wadami i urazami 
okołoporodowymi, w tym noworodka pacjentki chorej n a AIDS lub zakażonej 
wirusem HIV; 
D.W40. zasady prowadzenia fototerapii i tlenoterapi i noworodka; 
D.W41. zasady organizacji opieki neonatologicznej i  intensywnego nadzoru nad 
noworodkiem; 
D.W42. działania profilaktyczne podejmowane wobec o sób w wieku rozwojowym, 
z uwzględnieniem noworodków i niemowląt; 
D.W43. metody diagnostyczne i terapeutyczne chorób wieku rozwojowego; 
D.W44. zasady racjonalnego żywienia dziecka i zabur zenia w odżywianiu; 
D.W45. metody oceny rozwoju fizycznego i psychoruch owego dziecka; 
D.W46. zasady opieki pielęgniarskiej nad dzieckiem w najczęściej występujących 
chorobach układowych, alergicznych, zakaźnych i met abolicznych oraz stanach 
niedoborowych; 
D.W47. zasady udzielania pierwszej pomocy w oparzen iach i sposoby pielęgnowania rany 
oparzeniowej; 
D.W48. etiopatogenezę, objawy kliniczne, przebieg, leczenie, rokowania oraz zasady opieki 
pielęgniarskiej w najczęstszych chorobach układów i  narządów organizmu; 
Dziennik Ustaw – 143 –  Poz. 1573 
– 142 – 
D.W49. rodzaje badań diagnostycznych i zasady ich z lecania oraz zasady wykonywania 
badania elektrokardiograficznego; 
D.W50. właściwości grup leków oraz ich działanie na  układy i narządy organizmu pacjenta 
z różnymi chorobami, a także w zależności od jego w ieku i stanu zdrowia, 
z uwzględnieniem działań niepożądanych, interakcji z innymi lekami i dróg 
podania; 
D.W51. czynniki zwiększające ryzyko okołooperacyjne  i profilaktykę zakażeń 
chirurgicznych; 
D.W52. zasady przygotowania pacjenta do zabiegu ope racyjnego w trybie pilnym 
i planowym, w chirurgii jednego dnia oraz specyfikę  pracy na bloku operacyjnym, 
a także zasady opieki nad pacjentem po zabiegu oper acyjnym w celu zapobiegania 
wczesnym i późnym powikłaniom; 
D.W53. zasady opieki nad pacjentem z przetoką jelit ową i moczową oraz pacjentem 
objętym terapią żywieniową; 
D.W54. zasady postępowania z kobietą ciężarną z ura zem, zakażeniem tkanek miękkich 
i chorobami chirurgicznymi; 
D.W55. etiopatogenezę, objawy kliniczne i zasady po stępowania w podstawowych 
zaburzeniach psychicznych, w tym depresji poporodow ej i psychozach 
okołoporodowych oraz zaburzeniach psychicznych w ok resie klimakterium 
i senium; 
D.W56. zasady postępowania psychoterapeutycznego w sytuacji poronienia, urodzenia 
dziecka martwego, z niepełnosprawnością lub nieulec zalnie chorego; 
D.W57. psychologiczne konsekwencje porodu matki małoletniej, w późnym wieku 
i samotnej oraz rodzaje i formy jej wsparcia; 
D.W58. zasady resuscytacji krążeniowo-oddechowej; 
D.W59. zasady prowadzenia intensywnej opieki medycz nej bezprzyrządowej i 
przyrządowej; 
D.W60. farmakologiczne sposoby łagodzenia bólu poro dowego; 
D.W61. metody rehabilitacji i fizjoterapii stosowan e w ginekologii, położnictwie 
i neonatologii; 
D.W62. rolę i zadania położnej oraz instytucji rząd owych i pozarządowych w 
podejmowaniu działań na rzecz osób z niepełnosprawn ościami; 
D.W63. zasady usprawniania pacjentek po operacjach ginekologicznych; 
D.W64. zasady organizacji i funkcjonowania systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne; 
Dziennik Ustaw – 144 –  Poz. 1573 
– 143 – 
D.W65. procedury zabezpieczenia medycznego w zdarze niach masowych, katastrofach 
i innych sytuacjach szczególnych; 
D.W66. zasady udzielania pierwszej pomocy i algoryt my postępowania resuscytacyjnego 
w zakresie podstawowych zabiegów resuscytacyjnych ( Basic Life Support,  BLS) 
i zaawansowanego podtrzymywania życia ( Advanced Life Support, ALS); 
D.W67. przedmiot, cel, obszar badań naukowych i par adygmaty położnictwa; 
D.W68. metody i techniki prowadzenia badań naukowyc h; 
D.W69. zasady etyki w prowadzeniu badań naukowych i  podstawowe regulacje prawne 
z zakresu prawa autorskiego i prawa ochrony własności intelektualnej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
D.U1. dokonywać oceny stanu zdrowia kobiety ciężarn ej, kobiety rodzącej, płodu, kobiety 
w okresie połogu i noworodka oraz sytuacji położnic zej przy pomocy dostępnych 
metod i środków, interpretować wyniki badań, wdraża ć interwencje położnicze 
oraz dokonywać ewaluacji opieki położniczej; 
D.U2. rozpoznawać i eliminować czynniki ryzyka w pr zebiegu porodu, a w razie 
konieczności zapewniać pacjentce i jej dziecku opie kę specjalistów; 
D.U3. podejmować działania profilaktyczne i w zakre sie promocji zdrowia w stosunku do 
kobiet w okresie okołoporodowym oraz stosować w opi ece okołoporodowej zasady 
wynikające z regulacji prawnych; 
D.U4. wykorzystywać założenia psychoprofilaktyki po łożniczej oraz dokonywać wyboru 
niefarmakologicznych metod łagodzenia bólu porodowe go i stosować te metody; 
D.U5. ustalać indywidualny plan porodu, a w razie k onieczności dokonywać jego 
modyfikacji; 
D.U6. rozpoznawać początek porodu i oceniać jego po stęp na podstawie badania 
położniczego zewnętrznego, wewnętrznego i obserwacji zachowania kobiety 
rodzącej oraz prognozować prawdopodobny przebieg po rodu i oceniać możliwości 
odbycia porodu siłami natury; 
D.U7. monitorować i oceniać różnymi metodami dobros tan płodu podczas porodu oraz 
interpretować wyniki tej oceny, w tym wykonywać bad anie KTG i interpretować 
jego wynik oraz rozpoznawać zagrożenia dla płodu wy nikające z nieprawidłowego 
wyniku badania KTG; 
Dziennik Ustaw – 145 –  Poz. 1573 
– 144 – 
D.U8. sprawować opiekę położniczą nad kobietą rodzą cą w poszczególnych okresach 
porodu i stosować konieczne procedury zgodne ze sta ndardem opieki 
okołoporodowej; 
D.U9. nacinać krocze, rozpoznawać pęknięcie krocza różnego stopnia i szyć krocze 
nacięte lub pęknięte I stopnia; 
D.U10. przyjmować poród fizjologiczny i miednicowy;  
D.U11. wdrażać standardy opieki położniczej w przyp adku porodu pacjentki zarażonej 
wirusem HIV i w innych sytuacjach trudnych wskazany ch w standardzie opieki 
okołoporodowej; 
D.U12. rozpoznawać stany naglące w przebiegu porodu , w tym łożysko przodujące, 
łożysko przedwcześnie odklejone, krwotok położniczy , dystocję barkową oraz 
wypadnięcie pępowiny i części drobnych płodu, a tak że postępować zgodnie z 
rekomendacjami w tym zakresie; 
D.U13. udzielać pierwszej pomocy położniczej (zabez pieczać dostęp do żyły obwodowej, 
podawać wlew kroplowy, stosować tlenoterapię, utrzy mywać drożność dróg 
oddechowych, wykonywać czynności resuscytacyjne u p acjentki i noworodka, 
zabezpieczać ranę krocza lub szyjki macicy, wykonyw ać ręczne wydobycie 
łożyska, udzielać pomocy ręcznej w porodzie miednic owym); 
D.U14. wykonywać zabiegi okołoporodowe u noworodka i oceniać jego stan według 
obowiązujących skal oceny; 
D.U15. rozpoznawać i eliminować czynniki ryzyka w p rzebiegu ciąży i połogu, a w razie 
konieczności zapewniać pacjentce i jej dziecku opie kę specjalistów; 
D.U16. ustalać indywidualny plan opieki prenatalnej w odniesieniu do kobiety ciężarnej, 
a w razie konieczności dokonywać jego modyfikacji; 
D.U17. planować postępowanie położnicze i obejmować  opieką położniczą kobietę 
ciężarną i kobietę w okresie połogu, w zależności od rozpoznanej sytuacji 
położniczej; 
D.U18. wdrażać standardy dotyczące opieki nad kobie tą ciężarną z zagrożeniem porodu 
przedwczesnego i w przebiegu porodu przedwczesnego;  
D.U19. promować karmienie naturalne, prowadzić pora dnictwo laktacyjne w okresie 
przygotowania do laktacji i jej przebiegu, rozpozna wać problemy laktacyjne 
i podejmować działania prewencyjne w tym zakresie; 
D.U20. realizować zadania położnej w opiece profila ktycznej, diagnostycznej, 
terapeutycznej i rehabilitacyjnej nad kobietami w c iąży i w okresie połogu; 
Dziennik Ustaw – 146 –  Poz. 1573 
– 145 – 
D.U21. rozpoznawać ciążę na podstawie objawów domyś lnych, prawdopodobnych 
i pewnych; 
D.U22. stosować profilaktykę ogólną i swoistą choró b zakaźnych wobec kobiet 
przygotowujących się do macierzyństwa i kobiet cięż arnych; 
D.U23. planować i sprawować opiekę położniczą nad k obietą ciężarną, kobietą rodzącą 
i kobietą w okresie okołoporodowym, powikłanym wspó łistniejącymi chorobami 
położniczymi i niepołożniczymi; 
D.U24. monitorować stan matki i dziecka oraz zapewn iać wsparcie w sytuacji ciężkiej 
choroby lub wady noworodka, poronienia, urodzenia d ziecka martwego, 
niezdolnego do życia lub z urazem okołoporodowym; 
D.U25. sprawować opiekę psychologiczną nad pacjentk ą po stracie ciąży, matką małoletnią 
i w innych sytuacjach szczególnych w położnictwie; 
D.U26. przygotowywać kobietę i jej partnera do funk cji prokreacyjnej i do rodzicielstwa 
oraz prowadzić edukację w zakresie właściwych zacho wań prekoncepcyjnych; 
D.U27. prowadzić działania edukacyjne w zakresie na turalnych metod regulacji poczęć 
oraz w zakresie środków antykoncepcyjnych; 
D.U28. sprawować opiekę ginekologiczną nad kobietą w różnych okresach jej życia 
i różnym stanie zdrowia;  
D.U29. planować i sprawować opiekę nad kobietą i je j partnerem w okresie 
prekoncepcyjnym i w przypadku wystąpienia problemu niepłodności; 
D.U30. planować i sprawować opiekę nad pacjentami d oświadczającymi niepowodzeń 
w prokreacji i nad rodziną obciążoną chorobami gene tycznymi; 
D.U31. rozpoznawać choroby gruczołu piersiowego ora z edukować pacjentkę w zakresie 
samobadania i samoobserwacji; 
D.U32. rozpoznawać wczesne objawy chorób nowotworow ych i stany przednowotworowe 
narządów płciowych; 
D.U33. rozpoznawać zaburzenia statyki narządu rodne go oraz uczestniczyć w leczeniu 
i profilaktyce nietrzymania moczu; 
D.U34. rozpoznawać zaburzenia i patologie seksualne ; 
D.U35. przygotowywać pacjentkę do zabiegów operacyj nych ginekologicznych 
przeprowadzanych z zastosowaniem różnych technik or az planować opiekę po 
takich zabiegach, przygotowując do samoopieki i sam opielęgnacji w warunkach 
domowych, we współpracy z rodziną pacjentki; 
Dziennik Ustaw – 147 –  Poz. 1573 
– 146 – 
D.U36. planować i sprawować specjalistyczną opiekę nad noworodkiem w zależności od 
jego dojrzałości, masy urodzeniowej ciała i stanu k linicznego w warunkach 
szpitalnych i pozaszpitalnych; 
D.U37. dokonywać oceny stanu noworodka i uczestnicz yć w badaniach diagnostycznych 
noworodka; 
D.U38. oceniać wydolność opiekuńczą rodziców noworo dka zdrowego, chorego i z 
wadami rozwojowymi oraz podejmować wobec rodziców n oworodka działania 
edukacyjne promujące zdrowie, przygotowując ich do opieki nad dzieckiem w 
domu; 
D.U39. rozpoznawać problemy zdrowotne dziecka i pla nować opiekę w najczęściej 
występujących chorobach układowych, alergicznych, z akaźnych i metabolicznych 
oraz stanach niedoborowych; 
D.U40. rozpoznawać problemy zdrowotne i planować op iekę nad pacjentem w przebiegu 
najczęściej występujących chorób wewnętrznych; 
D.U41. rozpoznawać wskazania do wykonania badań dia gnostycznych i wystawiać 
skierowanie na wykonanie określonych badań diagnost ycznych oraz wykonywać 
badanie elektrokardiograficzne i rozpoznawać zaburz enia zagrażające życiu; 
D.U42. przygotowywać zapisy form recepturowych substancji leczniczych w porozumieniu 
z lekarzem albo na jego zlecenie; 
D.U43. planować opiekę nad pacjentem w przebiegu ch orób chirurgicznych, rozpoznawać 
wczesne i późne powikłania po zabiegach operacyjnyc h i zapobiegać im oraz 
pielęgnować pacjenta z przetoką jelitową; 
D.U44. prowadzić intensywną opiekę pooperacyjną; 
D.U45. rozpoznawać problemy pacjenta z najczęściej występującymi zaburzeniami 
psychicznymi, określać cel działania medycznego i planować interwencje 
terapeutyczne; 
D.U46. prowadzić rozmowę terapeutyczną; 
D.U47. wykonywać resuscytację krążeniowo-oddechową;  
D.U48. wdrażać konieczne postępowanie w sytuacji za grożenia zdrowia lub życia; 
D.U49. przygotowywać pacjentkę do znieczulenia i mo nitorować jej stan w trakcie 
znieczulenia; 
D.U50. uczestniczyć w farmakoterapii i leczeniu ból u; 
D.U51. prowadzić rehabilitację przyłóżkową w uspraw nianiu po operacjach 
ginekologicznych, po porodzie drogami natury i po c ięciu cesarskim; 
Dziennik Ustaw – 148 –  Poz. 1573 
– 147 – 
D.U52. stosować różne formy aktywności ruchowej w o piece nad kobietą w różnych 
okresach jej życia i różnym stanie zdrowia, w szcze gólności nad kobietą ciężarną, 
kobietą rodzącą i pacjentką chorą ginekologicznie; 
D.U53. przeprowadzać ćwiczenia usprawniające w chor obach ginekologicznych oraz 
prowadzić rehabilitację późną kobiet po mastektomii  i operacjach w onkologii 
ginekologicznej; 
D.U54. udzielać pierwszej pomocy w stanach bezpośre dniego zagrożenia życia; 
D.U55. doraźnie unieruchamiać złamania kości, zwich nięcia i skręcenia oraz 
przygotowywać pacjenta do transportu w takich przyp adkach; 
D.U56. doraźnie tamować krwawienia i krwotoki; 
D.U57. wykonywać podstawowe zabiegi resuscytacyjne u osób dorosłych i dzieci oraz 
stosować automatyczny defibrylator zewnętrzny ( Automated External Defibrillator,  
AED) i bezprzyrządowe udrażnianie dróg oddechowych; 
D.U58. krytycznie analizować publikowane wyniki bad ań naukowych w zakresie 
położnictwa; 
D.U59. przeprowadzać badanie jakościowe, posługując  się narzędziem badawczym. 
 
IV.A. SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZEN IA SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w kategorii wiedzy  można weryfikować za pomocą 
egzaminów pisemnych lub ustnych.  
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania oraz testy wielokrotnego w yboru ( Multiple Choice Questions,  
MCQ), testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple Response Questions,  MRQ), testy wyboru 
Tak/Nie lub dopasowania odpowiedzi.  
4. Egzaminy ustne powinny być standaryzowane i są u kierunkowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
Dziennik Ustaw – 149 –  Poz. 1573 
– 148 – 
5. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się w kategorii umiejętności wymaga 
bezpośredniej obserwacji studenta demonstrującego u miejętność w czasie obiektywnego 
standaryzowanego egzaminu klinicznego ( Objective Structured Clinical Examination,  
OSCE), który może stanowić formę egzaminu dyplomowe go.  
6. Studia pierwszego stopnia kończą się egzaminem d yplomowym składającym się 
z części teoretycznej i praktycznej, obejmującym we ryfikację osiągniętych efektów uczenia 
się objętych programem studiów.  
7. Pracę dyplomową student przygotowuje w oparciu o  analizę indywidualnego 
przypadku. 
 
  
Dziennik Ustaw – 150 –  Poz. 1573 
– 149 – 
B. STUDIA DRUGIEGO STOPNIA 
 
I.B. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE 
1.1. Studia drugiego stopnia trwają nie krócej niż 4 semestry. 
1.2. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 1300. 
1.3. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów drugiego stopnia nie 
może być mniejsza niż 120. 
1.4. Kierunek położnictwo jest przyporządkowany do dyscypliny naukowej – nauki 
medyczne albo dyscypliny naukowej – nauki o zdrowiu , jako dyscypliny wiodącej.  
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa albo wię cej zagadnień z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom. 
2.2. W przypadku studiów o profilu: 
1) ogólnoakademickim – program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane 
z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dysc yplinie naukowej, do której jest 
przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisan o punkty ECTS w wymiarze 
większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów 
i uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotow ujących do prowadzenia 
działalności naukowej lub udział w tej działalności ;  
2) praktycznym – program studiów obejmuje zajęcia l ub grupy zajęć kształtujące 
umiejętności praktyczne, którym przypisano punkty E CTS w wymiarze większym niż 
50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 
2.3. Proces kształcenia na studiach drugiego stopnia jest zorganizowany w taki 
sposób, aby umożliwiał studentom będącym absolwenta mi studiów pierwszego stopnia, 
Dziennik Ustaw – 151 –  Poz. 1573 
– 150 – 
którzy rozpoczęli kształcenie przed rokiem akademic kim 2016/2017 i nie ukończyli kursu 
specjalistycznego, o którym mowa w art. 15a ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o 
zawodach pielęgniarki i położnej, osiągnięcie szcze gółowych efektów uczenia się 
określonych dla studiów pierwszego stopnia w zakresie wystawiania recept na leki, środki 
spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne, niezbędne do 
kontynuacji leczenia w ramach realizacji zleceń lek arskich. 
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH 
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się szczegółow e 
efekty uczenia się Liczba godzin Liczba punktów 
ECTS 
A. Nauki społeczne i humanistyczne 270 23 
B. Zaawansowana praktyka położnicza 510 40 
C. Badania naukowe i rozwój praktyki położniczej 170 15 
D. Praktyki zawodowe 200 10 
Razem 1150 88 
3.1. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej niż 150 godzin zajęć (12 punktów 
ECTS), które mogą być realizowane jako zajęcia uzupełniające wiedzę, umiejętności 
i kompetencje społeczne w grupach zajęć A, B i C, z  tym że program studiów umożliwia 
studentowi wybór zajęć, którym przypisano punkty EC TS w wymiarze nie mniejszym niż 5% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w.  
3.2. W trakcie kształcenia w grupie zajęć A są prow adzone zajęcia z języka 
angielskiego w wymiarze nie mniejszym niż 90 godzin . Zajęcia te obejmują język 
specjalistyczny z zakresu położnictwa. Zajęciom tym  przypisuje się nie mniej niż 6 punktów 
ECTS. 
3.3. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie nie mniej niż 20 punktów 
ECTS za przygotowanie pracy dyplomowej i przygotowa nie do egzaminu dyplomowego. 
3.4. Kształcenie z wykorzystaniem metod i technik k ształcenia na odległość może być 
prowadzone w grupach zajęć A, B i C. Liczba punktów  ECTS, jaka może być uzyskana 
w ramach tego kształcenia, nie może być większa niż  10% liczby punktów ECTS koniecznej 
do ukończenia studiów. 
Dziennik Ustaw – 152 –  Poz. 1573 
– 151 – 
4. PRAKTYKI ZAWODOWE 
4.1. Praktyki zawodowe mają na celu umożliwienie os iągnięcia efektów uczenia się 
ujętych w grupach zajęć A i B.  
Zakres praktyk zawodowych Liczba godzin 
Zarządzanie w położnictwie 20 
Diagnostyka ultrasonograficzna w położnictwie 
i ginekologii 60 
Opieka specjalistyczna nad pacjentką i jej rodziną 
w ujęciu interdyscyplinarnym 60 
Edukacja w praktyce zawodowej położnej 60 
Razem 200 
4.2. Program praktyk zawodowych, formę i terminy ic h odbywania oraz sposób 
weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ustala  uczelnia. 
 
5. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
5.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się.  
5.2. Praktyki zawodowe odbywają się w podmiotach wy konujących działalność 
leczniczą, z którymi uczelnia zawarła umowy lub por ozumienia, w szczególności w:  
1) oddziałach ginekologii onkologicznej, onkologii ginekologicznej lub chirurgii 
onkologicznej; 
2) poradniach leczenia bólu; 
3) poradniach laktacyjnych; 
4) poradniach diabetologicznych;  
5) pracowniach ultrasonograficznych. 
 
II.B. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
1. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć A, B i C jest 
prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających kompetencje 
zawodowe lub naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć. 
Dziennik Ustaw – 153 –  Poz. 1573 
– 152 – 
2. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia s i ę  w  g r u p a c h  z a j ę ć  A ,  B  i  C ,  
w ramach zajęć obejmujących treści z zakresu opieki  położniczej i pielęgniarskiej, jest 
prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających prawo 
wykonywania zawodu położnej lub zawodu pielęgniarki oraz co najmniej roczną praktykę 
zawodową w zakresie właściwym dla prowadzonych zaję ć. 
3. Praktyki zawodowe są prowadzone pod kierunkiem o soby posiadającej prawo 
wykonywania zawodu położnej, będącej pracownikiem d anego podmiotu wykonującego 
działalność leczniczą, a nadzór nad prowadzeniem pr aktyk sprawuje opiekun praktyk z 
uczelni. Praktyki zawodowe w zakresie diagnostyki u ltrasonograficznej w położnictwie i 
ginekologii są prowadzone pod kierunkiem osoby posi adającej kompetencje zawodowe oraz 
doświadczenie w tym zakresie. 
 
III.B. EFEKTY UCZENIA SIĘ  
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie spec jalistyczną problematykę z 
zakresu położnictwa, neonatologii, ginekologii, onk ologii ginekologicznej, diagnostyki 
ultrasonograficznej w położnictwie i ginekologii or az metodologię badań naukowych. 
 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
1) rozwiązywać problemy zawodowe, szczególnie związ ane z podejmowaniem decyzji 
w sytuacjach trudnych wynikających ze specyfiki pod ejmowanych czynności 
zawodowych i warunków ich realizacji;  
2) prowadzić badania naukowe i upowszechniać ich wy niki; 
3) stosować odpowiednie przepisy prawa w działalnoś ci zawodowej; 
4) opracowywać założenia polityki kadrowej odpowied nie do zapotrzebowania pacjentów 
na opiekę położniczą, położniczo-neonatologiczną i ginekologiczną; 
5) stosować metody i techniki organizacji i zarządz ania w badaniu i rozwiązywaniu 
problemów organizacyjnych oraz usprawnianiu praktyk i zawodowej położnej; 
6) planować własną aktywność edukacyjną i stale dok ształcać się w celu aktualizacji 
wiedzy; 
Dziennik Ustaw – 154 –  Poz. 1573 
– 153 – 
7) określać standardy profesjonalnej opieki położniczej w okresie prekoncepcyjnym 
i okołoporodowym, opieki położniczej nad kobietą za grożoną chorobą i chorą 
ginekologicznie oraz kobietą w różnych okresach jej życia i różnym stanie zdrowia, 
a także wdrażać je do praktyki zawodowej położnej;  
8) wykonywać podstawowe badanie ultrasonograficzne narządów jamy brzusznej 
i miednicy mniejszej oraz ciąży niskiego ryzyka, a także wstępnie oceniać i opisywać 
wynik tego badania; 
9) opracowywać i wdrażać programy edukacji zdrowotn ej, w tym prowadzić poradnictwo 
laktacyjne; 
10) prowadzić edukację terapeutyczną kobiety w różn ych okresach jej życia i różnym stanie 
zdrowia; 
11) samodzielnie udzielać określonych świadczeń spe cjalistycznych z zakresu opieki nad 
kobietą ciężarną, kobietą rodzącą i kobietą w okres ie połogu, pacjentkami chorymi na 
cukrzycę i choroby nowotworowe narządów rodnych ora z piersi w różnych etapach 
tych chorób, a także świadczeń specjalistycznych z zakresu terapii bólu ostrego 
i przewlekłego; 
12) samodzielnie ordynować wybrane produkty lecznic ze, środki spożywcze specjalnego 
przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne, w tym  wystawiać na nie recepty albo 
zlecenia. 
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 
1) krytycznej oceny działań własnych i współpracown ików przy zachowaniu szacunku dla 
różnic światopoglądowych i kulturowych; 
2) formułowania opinii dotyczących różnych aspektów  działalności zawodowej i 
zasięgania porad ekspertów w przypadku trudności z samodzielnym rozwiązaniem 
problemów; 
3) okazywania dbałości o prestiż związany z wykonyw aniem zawodu położnej i 
solidarność zawodową; 
4) okazywania troski o bezpieczeństwo własne, otocz enia i współpracowników; 
5) rozwiązywania złożonych problemów etycznych zwią zanych z wykonywaniem zawodu 
położnej i wskazywania priorytetów w realizacji czy nności zawodowych; 
6) ponoszenia odpowiedzialności za realizowanie świadczeń zdrowotnych; 7) wykazywania profesjonalnego podejścia do strateg ii marketingowych przemysłu 
farmaceutycznego i reklamy jego produktów. 
Dziennik Ustaw – 155 –  Poz. 1573 – 154 – 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
A. NAUKI SPOŁECZNE I HUMANISTYCZNE  (psychologia zdrowia, prawo 
w praktyce położniczej, zarządzanie w położnictwie, dydaktyka medyczna, wielokulturowość 
w opiece nad kobietą, język angielski) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
A.W1. modele i podejścia stosowane w psychologii zd rowia;  
A.W2. znaczenie wsparcia społecznego i psychologicz nego w zdrowiu i chorobie oraz 
sytuacjach szczególnych w położnictwie i ginekologi i;  
A.W3. teorie stresu psychologicznego, zależności między stresem a stanem zdrowia i 
innych psychologicznych determinantów zdrowia;  
A.W4. podejście salutogenetyczne podmiotowych uwaru nkowań optymalnego stanu 
zdrowia i podejście patogenetyczne uwarunkowane cho robą;  
A.W5. procesy adaptacji człowieka do życia z przewl ekłą chorobą i uwarunkowania tych 
procesów;  
A.W6. skutki prawne zdarzeń medycznych; A.W7. istotę błędów medycznych w położnictwie w kon tekście niepowodzenia 
w działaniach terapeutyczno-pielęgnacyjnych; 
A.W8. systemy ubezpieczeń w zakresie odpowiedzialno ści cywilnej; 
A.W9. uwarunkowania prawne przetwarzania danych wra żliwych w systemie informacji 
w ochronie zdrowia; 
A.W10. poziomy uprawnień do realizowania świadczeń zdrowotnych przez położną 
w odniesieniu do poziomów kwalifikacji; 
A.W11. metody zarządzania w systemie ochrony zdrowia; 
A.W12. zasady funkcjonowania organizacji i budowania struktur; 
A.W13. pojęcie kultury organizacyjnej i czynniki ją  determinujące; 
A.W14. zasady świadczenia usług położniczych i spos ób ich finansowania;  
A.W15. style zarządzania i cechy współczesnego przy wództwa; 
A.W16. specyfikę funkcji kierowniczych, istotę dele gowania zadań oraz proces 
i mechanizmy podejmowania decyzji; 
A.W17. zasady zarządzania strategicznego, marketing  usług zdrowotnych oraz segmentację 
rynku usług położniczych i zasady ich finansowania;  
Dziennik Ustaw – 156 –  Poz. 1573 
– 155 – 
A.W18. zasady zarządzania zasobami ludzkimi i sposo by planowania rekrutacji 
kandydatów do pracy; 
A.W19. zakres obowiązków, odpowiedzialności i upraw nień zawodowych w zależności od 
zakresu kompetencji oraz uwarunkowania rozwoju zawo dowego położnych; 
A.W20. naukowe podstawy ergonomii w środowisku prac y; 
A.W21. istotę procesu zmian w organizacji oraz tech niki organizatorskie i zarządzania; 
A.W22. modele i strategie zarządzania jakością; 
A.W23. modele opieki koordynowanej funkcjonujące w Rzeczypospolitej Polskiej i 
wybranych państwach, w szczególności opieki koordyn owanej nad kobietą 
ciężarną;  
A.W24. podstawowe pojęcia z zakresu dydaktyki medyc znej; 
A.W25. zasady przygotowania do działalności dydakty cznej; 
A.W26. metody nauczania i środki dydaktyczne stosow ane w kształceniu 
przeddyplomowym i podyplomowym; 
A.W27. teorie i modele opieki w odniesieniu do wiel okulturowości podopiecznych w 
opiece położniczo-neonatologicznej i ginekologiczne j; 
A.W28. religijne, kulturowe, etniczne i narodowe uw arunkowania zachowań zdrowotnych 
oraz komunikację międzykulturową w aspekcie zdrowia  prokreacyjnego, 
macierzyństwa i ojcostwa; 
A.W29. uwarunkowania społeczno-kulturowe i religijn e w odniesieniu do opieki nad 
kobietą i jej rodziną. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
A.U1. rozpoznawać zaburzenia w funkcjonowaniu społe cznym człowieka oraz oceniać 
proces adaptacji człowieka w różnych kontekstach zd rowia i choroby; 
A.U2. wskazywać rolę wsparcia społecznego i psychol ogicznego w opiece nad 
człowiekiem zdrowym i chorym; 
A.U3. wskazywać metody radzenia sobie ze stresem;  A.U4. oceniać zdarzenia w praktyce zawodowej położn ej w kontekście zgodności 
z przepisami prawa oraz możliwości i sposobów docho dzenia roszczeń, a także 
wskazywać możliwości rozwiązania danego problemu; 
A.U5. kwalifikować zdarzenia w praktyce zawodowej p ołożnej zgodnie z przepisami 
prawa cywilnego, karnego i prawa pracy; 
Dziennik Ustaw – 157 –  Poz. 1573 
– 156 – 
A.U6. analizować przyczyny błędów medycznych i prop onować działania naprawcze;  
A.U7. analizować strukturę zadań zawodowych położny ch w kontekście posiadanych 
kwalifikacji; 
A.U8. stosować metody analizy strategicznej niezbędne do funkcjonowania podmiotów 
wykonujących działalność leczniczą; 
A.U9. organizować i nadzorować pracę zespołów pielę gniarskich i położniczych; 
A.U10. stosować różne metody podejmowania decyzji z awodowych i zarządczych; 
A.U11. planować zasoby ludzkie, wykorzystując różne  metody, organizować rekrutację 
pracowników i planować proces adaptacji zawodowej; 
A.U12. opracowywać harmonogramy pracy personelu w o parciu o ocenę zapotrzebowania 
na opiekę położniczą; 
A.U13. opracowywać plany rozwoju zawodowego własneg o i podległego personelu 
położniczego; 
A.U14. przygotowywać opisy stanowisk pracy dla położnych oraz zakresy obowiązków, 
uprawnień i odpowiedzialności; 
A.U15. nadzorować jakość opieki położniczej w podmiocie wykonującym działalność 
leczniczą, w tym przygotowywać ten podmiot do zewnę trznej oceny jakości; 
A.U16. koordynować realizację świadczeń zdrowotnych  dla kobiet w zakresie opieki 
okołoporodowej; 
A.U17. organizować proces dydaktyczny z wykorzystan iem nowoczesnych technologii 
stosowanych w kształceniu przeddyplomowym i podyplo mowym; 
A.U18. dobierać odpowiednie środki i metody nauczan ia w działalności dydaktycznej; 
A.U19. dokonywać weryfikacji osiągniętych efektów u czenia się i organizacji procesu 
kształcenia zawodowego; 
A.U20. stosować różne metody komunikacji z kobietą i jej rodziną, uwzględniając różnice 
kulturowe, konsekwencje uchodźctwa, imigracji i rep atriacji; 
A.U21. analizować religijno-kulturowe aspekty opiek i nad kobietą i jej rodziną w okresie 
okołoporodowym i opieki neonatologicznej; 
A.U22. stosować uwarunkowania religijne i kulturowe  w odniesieniu do potrzeb kobiet 
w różnych okresach ich życia i różnym stanie zdrowia oraz ich rodzin; 
A.U23. analizować relację położna-pacjentka i wskaz ywać na bariery w komunikacji 
międzykulturowej; 
Dziennik Ustaw – 158 –  Poz. 1573 
– 157 – 
A.U24. identyfikować problemy pacjentek oraz ich ro dzin (niepowodzenia prokreacyjne, 
transplantologia, transfuzja, żywienie) wynikające z uwarunkowań kulturowych, 
religijnych i etnicznych kobiet w różnych okresach ich życia i różnym stanie 
zdrowia; 
A.U25. porozumiewać się w języku angielskim na poziomie B2+ Europejskiego Systemu 
Opisu Kształcenia Językowego. 
 
B. ZAAWANSOWANA PRAKTYKA POŁOŻNICZA (farmakologia i ordynowanie 
produktów leczniczych, terapia bólu ostrego i przew lekłego, diagnostyka ultrasonograficzna 
w położnictwie i ginekologii, opieka specjalistyczn a nad kobietą i jej rodziną w ujęciu 
interdyscyplinarnym, edukacja w praktyce zawodowej położnej) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
B.W1. mechanizmy działania leków i ich przemiany w ustroju zależne od wieku 
i problemów zdrowotnych; 
B.W2. regulacje prawne związane z odpłatnością za l eki oraz refundacją środków 
spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych; 
B.W3. zasady ordynowania leków zawierających określ one substancje czynne, 
z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie działające, środki 
odurzające i substancje psychotropowe; 
B.W4. zasady ordynowania określonych wyrobów medycz nych, w tym wystawiania na nie 
recept albo zleceń; 
B.W5. skutki i objawy uboczne działania leków zawie rających określone substancje 
czynne; 
B.W6. definicję bólu ostrego i przewlekłego, jego r odzaje, mechanizm i drogi 
przewodzenia oraz czynniki wpływające na jego odczu wanie; 
B.W7. kategorie bólu, metody diagnostyki i monitoro wania bólu nowotworowego oraz 
metody i narzędzia kontroli i oceny odczuwania bólu  przez pacjenta; 
B.W8. zasady postępowania i leczenia przeciwbóloweg o zgodnego z najnowszymi 
rekomendacjami i zaleceniami Polskiego Towarzystwa Badania Bólu; 
B.W9. mechanizmy działania leków przeciwbólowych z różnych grup i ich działania 
uboczne w czasie terapii bólu przewlekłego; 
B.W10. niefarmakologiczne metody w terapii bólu; 
Dziennik Ustaw – 159 –  Poz. 1573 
– 158 – 
B.W11. zasady i odrębności w postępowaniu przy tera pii przeciwbólowej pacjentów w 
wieku podeszłym oraz w terminalnej fazie choroby no wotworowej; 
B.W12. źródła i metody łagodzenia bólu u noworodka;  
B.W13. możliwości obrazowania przy różnych drogach dostępu z zastosowaniem 
nowoczesnej aparatury do diagnostyki ultrasonograficznej; 
B.W14. zasady wykonywania badania ultrasonograficzn ego narządów jamy brzusznej 
i miednicy mniejszej oraz narządu rodnego kobiety, w tym kobiety ciężarnej, 
kobiety rodzącej i kobiety w okresie połogu; 
B.W15. techniki wykonywania i zasady asystowania pr zy zabiegach wykonywanych przy 
użyciu ultrasonografu; 
B.W16. zastosowanie badania ultrasonograficznego w diagnostyce niepłodności; 
B.W17. zasady opisu i interpretacji diagnostyki ult rasonograficznej ciąży pojedynczej 
i wielopłodowej; 
B.W18. zasady wykonywania, oceny i dokumentowania b adania serca płodu za pomocą 
różnych technik ultrasonograficznych; 
B.W19. regulacje prawne i zasady etyczne dotyczące udzielania specjalistycznych 
świadczeń zdrowotnych w zakresie diagnostyki ultras onograficznej w położnictwie 
i ginekologii; 
B.W20. aktualne standardy postępowania w opiece oko łoporodowej nad pacjentką 
z chorobami układowymi, metabolicznymi, endokrynolo gicznymi i 
onkologicznymi, z zaburzeniami psychicznymi oraz na d pacjentką z 
niepełnosprawnością; 
B.W21. psychologiczne aspekty niepełnosprawności i ich znaczenie dla funkcjonowania 
kobiety z niepełnosprawnością w różnych okresach je j życia oraz dla 
funkcjonowania jej rodziny; 
B.W22. psychologiczne aspekty komplikacji ciążowo-p ołożniczych i problemy 
psychoseksualne kobiet po porodzie; 
B.W23. zalecenia dietetyczne dla kobiet z patologic znym przebiegiem ciąży oraz z różnymi 
nawykami żywieniowymi i zaburzeniami odżywiania; 
B.W24. formy wsparcia kobiet w sytuacjach trudnych w okresie okołoporodowym oraz 
rodziców po urodzeniu dziecka z niepełnosprawnością , chorobą o złym rokowaniu 
lub po śmierci dziecka; 
B.W25. najczęstsze problemy neurologiczne w okresie  prokreacji, okołoporodowym 
i okołoklimakterycznym; 
Dziennik Ustaw – 160 –  Poz. 1573 
– 159 – 
B.W26. zasady diagnostyki, profilaktyki i leczenia chorób uwarunkowanych genetycznie 
oraz organizację opieki w tym zakresie; 
B.W27. rodzaje działań medycznych i prawnych w przy padku przemocy wobec 
dziewczynek i kobiet; 
B.W28. schorzenia układu moczowo-płciowego w okresie okołomenopauzalnym i 
problemy kobiet w okresie senium; 
B.W29. zasady opieki nad kobietą i noworodkiem uzależnionymi od środków odurzających 
i psychotropowych; 
B.W30. międzynarodowe procedury mające na celu mini malizowanie ryzyka transmisji 
wertykalnej wirusa HIV od matki do płodu; 
B.W31. programy wczesnej rehabilitacji i wspierania  rozwoju noworodka oraz zasady 
profilaktyki, pielęgnacji, rehabilitacji i wczesneg o leczenia u noworodków wad 
związanych z funkcjonowaniem narządu ruchu, z zespo łem przykurczów i tym 
podobnych; 
B.W32. specyfikę ginekologii wieku dziecięcego i ro zwojowego; 
B.W33. problemy kobiet wynikające z zaburzeń układu  wewnątrzwydzielniczego, 
w szczególności dotyczące ginekologii endokrynologi cznej; 
B.W34. zasady przygotowania pacjentki chorej na cuk rzycę do zajścia w ciążę, metody 
edukacji w zakresie samokontroli i monitorowania gl ikemii, glikozurii i acetonurii, 
zasady postępowania w przypadku hipoglikemii i hipe rglikemii oraz pojawienia się 
stanów zagrożenia życia występujących w cukrzycy; 
B.W35. wytyczne i programy organizacji promujących karmienie piersią w 
Rzeczypospolitej Polskiej i innych państwach oraz p rzepisy prawa w tym zakresie; 
B.W36. czynniki sprzyjające laktacji i zaburzające laktację; 
B.W37. zasady postępowania w przypadku sytuacji tru dnych w laktacji, relaktacji i laktacji 
indukowanej; 
B.W38. wpływ leków, używek i chorób zakaźnych na la ktację oraz możliwość karmienia 
piersią; 
B.W39. metody oceny siły mięśni dna miednicy oraz z asady treningu i profilaktyki 
dysfunkcji mięśni dna miednicy w wysiłkowym nietrzy maniu moczu, zespole 
pęcherza nadreaktywnego i obniżeniu pęcherza nadrea ktywnego oraz dysfunkcji 
występujących po operacjach w obrębie podbrzusza, p o ciąży i po porodzie; 
Dziennik Ustaw – 161 –  Poz. 1573 
– 160 – 
B.W40. zasady kompleksowej opieki nad pacjentką z c horobą nowotworową narządu 
rodnego i piersi w różnym stopniu zaawansowania ora z prowadzenia edukacji 
terapeutycznej; 
B.W41. zasady edukacji pacjentki i jej rodziny w za kresie podawania i świadomego 
dozowania leków przeciwbólowych oraz monitorowania bólu nowotworowego; 
B.W42. specyfikę opieki nad pacjentką w terminalnej  fazie choroby nowotworowej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
B.U1. dobierać i przygotowywać zapisy form receptur owych leków zawierających 
określone substancje czynne, na podstawie ukierunko wanej oceny stanu pacjenta; 
B.U2. interpretować charakterystyki farmaceutyczne produktów leczniczych; 
B.U3. ordynować leki, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego 
i wyroby medyczne oraz wystawić na nie recepty albo  zlecenia; 
B.U4. prowadzić edukację pacjenta w zakresie stosow anej farmakoterapii; 
B.U5. oceniać ból ostry przy zastosowaniu skali jeg o natężenia dobranej do danej grupy 
pacjentów; 
B.U6. oceniać kliniczne przyczyny zmian w wartościa ch parametrów życiowych 
wynikające z odczuwanego bólu i podejmować w tym za kresie działania adekwatne 
do stanu pacjenta; 
B.U7. podawać odpowiednimi drogami leki przeciwbólo we, modyfikując dawkę leku 
w zależności od stanu pacjenta; 
B.U8. stosować odpowiednie metody niefarmakologiczn e łagodzenia bólu w zależności 
od stanu pacjenta; 
B.U9. dokumentować procedury realizowane w ramach t erapii bólu ostrego i 
przewlekłego oraz prowadzić kartę leczenia bólu; 
B.U10. oceniać poziom sprawności poznawczej pacjenta i natężenia bólu według 
odpowiedniej skali; 
B.U11. oceniać skuteczność terapii bólu ostrego i p rzewlekłego; 
B.U12. prowadzić edukację pacjenta w zakresie samoobserwacji i samopielęgnacji w 
terapii bólu przewlekłego; 
B.U13. oceniać nasilenie bólu u noworodka oraz stos ować zasady postępowania 
przeciwbólowego i sedacyjnego na Oddziale Intensywn ej Terapii Noworodka; 
B.U14. wykonywać badanie ultrasonograficzne narządó w jamy brzusznej i miednicy 
mniejszej oraz wstępnie oceniać i opisywać wynik ba dania; 
Dziennik Ustaw – 162 –  Poz. 1573 
– 161 – 
B.U15. różnicować anatomię ultrasonograficzną narzą du rodnego w różnych okresach 
życia kobiety i wstępnie interpretować podstawowe w yniki badań 
ultrasonograficznych; 
B.U16. rozpoznawać wczesną ciążę i jej umiejscowienie oraz oceniać prawidłowość 
rozwoju pęcherzyka ciążowego, a także wiek ciążowy, masę, dojrzałość płodu i 
jego położenie; 
B.U17. wykonywać badanie ultrasonograficzne ciąży n iskiego ryzyka, oceniać 
prawidłowość jej rozwoju, wielkość płodu, wykluczać  duże wady anatomiczne 
płodu, oceniać stan płodu i popłodu (łożyska i płyn u owodniowego) oraz opisywać 
wynik tego badania; 
B.U18. dokonywać wstępnej oceny płodu i struktur w otoczeniu płodu oraz pogłębionej 
oceny serca, układu krążenia i innych struktur płod u za pomocą różnych technik 
ultrasonograficznych; 
B.U19. wykonywać badanie ultrasonograficzne w ginek ologii w ocenie nieprawidłowych 
zmian w obrębie narządu rodnego; 
B.U20. interpretować podstawowe wyniki badań ultras onograficznych z wykorzystaniem 
techniki przezpochwowej, przezodbytniczej i przezbr zusznej w położnictwie 
i ginekologii; 
B.U21. określać, w jakich stanach klinicznych, przy  jakich podejrzeniach i przy uzyskaniu 
jakich obrazów powinno być wykonane konsultacyjne b adanie ultrasonograficzne; 
B.U22. oceniać stan zdrowia pacjentki w okresie oko łoporodowym z chorobami 
układowymi, metabolicznymi, endokrynologicznymi i o nkologicznymi oraz 
z zaburzeniami psychicznymi, a także pacjentki z ni epełnosprawnością, na 
podstawie badania fizykalnego, oraz określać standa rd opieki położniczej nad nią; 
B.U23. wskazywać różne formy wsparcia dla kobiet w sytuacjach trudnych w ciąży 
i w okresie połogu; 
B.U24. organizować i podejmować współpracę z członk ami zespołu interdyscyplinarnego 
w zakresie opieki nad kobietą i jej rodziną w przyp adku choroby przewlekłej, 
niepełnosprawności i choroby o złym rokowaniu; 
B.U25. wdrażać międzynarodowe procedury mające na c elu zminimalizowanie ryzyka 
transmisji wertykalnej wirusa HIV od matki do płodu ; 
B.U26. rozpoznawać objawy współuzależnienia i pomag ać osobom współuzależnionym, 
wdrażając adekwatne postępowanie oraz sprawować opi ekę w środowisku 
Dziennik Ustaw – 163 –  Poz. 1573 
– 162 – 
domowym nad kobietą i noworodkiem uzależnionymi od alkoholu, środków 
odurzających i psychotropowych; 
B.U27. rozpoznawać środowiska zagrożone problemem p rzemocy w rodzinie i udzielać 
ofiarom profesjonalnej pomocy; 
B.U28. rozpoznawać objawy zaburzeń odżywiania w cią ży, w tym pregoreksji, i niedobory 
mineralno-witaminowe wynikające z restrykcyjnych di et oraz planować działania 
przeciwdziałające ich możliwym niekorzystnym skutko m dla kobiety w ciąży i dla 
płodu; 
B.U29. realizować programy wczesnej stymulacji i op ieki rozwojowej noworodka oraz 
monitorować zmiany zachowania noworodka przy użyciu  Skali Oceny Zachowania 
Noworodka NBAS Thomasa Brazeltona; 
B.U30. proponować metody pracy z pacjentką i jej ro dzicami w ginekologii wieku 
dziecięcego i rozwojowego; 
B.U31. analizować i interpretować konsekwencje endo krynologiczne zaburzeń czynności 
hormonalnej gonad; 
B.U32. prowadzić poradnictwo w zakresie opieki prek oncepcyjnej nad pacjentką chorą na 
cukrzycę i w zakresie opieki okołoporodowej nad kob ietą ciężarną, kobietą rodzącą 
i kobietą w okresie połogu chorą na cukrzycę oraz jej dzieckiem; 
B.U33. opracowywać indywidualny program edukacji pr zedporodowej dla rodziców 
w przypadku ciąży fizjologicznej i powikłanej; 
B.U34. prowadzić ewaluację działań edukacyjnych wob ec kobiety ciężarnej, kobiety 
rodzącej, kobiety w okresie połogu i jej rodziny or az kobiety zdrowej w każdym 
okresie jej życia, a także kobiety chorej ginekolog icznie; 
B.U35. prowadzić działania edukacyjne w zakresie la ktacji, obejmując specjalistyczną 
opieką kobietę i jej dziecko, niezależnie od stanu klinicznego i stopnia dojrzałości, 
w okresie przygotowania do karmienia piersią i w cz asie jego trwania oraz 
w przypadku relaktacji i laktacji indukowanej; 
B.U36. planować działania edukacyjne w opiece nad k obietą ciężarną z zaburzeniami 
odżywiania; 
B.U37. projektować rozwiązania usprawniające wdraża nie profilaktyki chorób narządu 
rodnego w okresie senium; 
B.U38. prowadzić edukację terapeutyczną pacjentki i  jej rodziny dotyczącą objawów 
ubocznych leczenia onkologicznego, zapobiegania pow ikłaniom wynikającym 
Dziennik Ustaw – 164 –  Poz. 1573 
– 163 – 
z choroby lub procesu leczenia oraz w zakresie reha bilitacji wczesnej po leczeniu 
onkologicznym narządu rodnego i piersi; 
B.U39. planować i realizować działania mające na ce lu zapobieganie powikłaniom 
wynikającym z terminalnej fazy choroby. 
 
C. BADANIA NAUKOWE I ROZWÓJ PRAKTYKI POŁOŻNICZEJ  (badania 
naukowe, seminarium dyplomowe, statystyka medyczna,  informacja naukowa, praktyka 
położnicza oparta na dowodach naukowych, praktyka p ołożnicza w perspektywie 
międzynarodowej) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
C.W1. kierunki, zakres i rodzaje badań naukowych w pielęgniarstwie i opiece położniczej; 
C.W2. reguły dobrych praktyk w badaniach naukowych;  
C.W3. metody i techniki badawcze stosowane w ramach  prowadzonego badania 
naukowego; 
C.W4. zasady przygotowywania baz danych do analiz s tatystycznych; 
C.W5. narzędzia informatyczne, testy statystyczne i  zasady opracowania wyników badań 
naukowych; 
C.W6. źródła naukowej informacji medycznej; C.W7. sposoby wyszukiwania informacji naukowej w ba zach danych; 
C.W8. zasady praktyki opartej na dowodach naukowych  w  m e d y c y n i e  ( evidence based 
medicine ) i w pielęgniarstwie ( evidence based nursing practice ); 
C.W9. procedurę uznawania kwalifikacji zawodowych p ołożnych w Rzeczypospolitej 
Polskiej i innych państwach członkowskich Unii Euro pejskiej; 
C.W10. systemy kształcenia przeddyplomowego i podyp lomowego położnych w 
wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej ; 
C.W11. systemy i współczesne kierunki organizowania  opieki położniczej; 
C.W12. inicjatywy i strategie międzynarodowe dotycz ące ochrony i promocji zdrowia 
kobiet; 
C.W13. zasady dostępu obywateli państw członkowskic h Unii Europejskiej do świadczeń 
zdrowotnych w świetle prawa Unii Europejskiej. 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
C.U1. wskazywać kierunki i zakres badań naukowych w  pielęgniarstwie i opiece położniczej; 
Dziennik Ustaw – 165 –  Poz. 1573 
– 164 – 
C.U2. zaplanować badanie naukowe, omówić jego cel i spodziewane wyniki;  
C.U3. przeprowadzić badanie naukowe, zaprezentować i zinterpretować jego wyniki oraz 
odnieść je do aktualnego stanu wiedzy; 
C.U4. przygotowywać bazy danych do obliczeń statyst ycznych; 
C.U5. stosować testy parametryczne i nieparametrycz ne dla zmiennych zależnych 
i niezależnych; 
C.U6. korzystać ze specjalistycznej literatury naukowej krajowej i zagranicznej, 
naukowych baz danych oraz informacji i danych przek azywanych przez 
międzynarodowe organizacje i stowarzyszenia położni cze;  
C.U7. wykorzystywać wyniki badań naukowych w zakresie opieki położniczej, 
ginekologicznej i neonatologicznej niezbędne do pod jęcia właściwej decyzji 
w praktyce zawodowej; 
C.U8. przygotowywać rekomendacje w zakresie opieki położniczej w oparciu o wyniki 
badań naukowych; 
C.U9. stosować zróżnicowane modele opieki położnicz ej w kontekście nowoczesnego 
położnictwa, ginekologii i neonatologii; 
C.U10. analizować inicjatywy i strategie międzynarodowe dotyczące ochrony i promocji 
zdrowia kobiet w celu organizowania opieki nad kobietą w różnych okresach jej 
życia i różnym stanie zdrowia. 
 
IV.B.  SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZE NIA SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w kategorii wiedzy  można weryfikować za pomocą 
egzaminów pisemnych lub ustnych.  
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania oraz testy wielokrotnego w yboru ( Multiple Choice Questions,  MCQ), 
testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple Response Questions,  MRQ), testy wyboru Tak/Nie 
lub dopasowania odpowiedzi.  
4. Egzaminy ustne powinny być standaryzowane i są u kierunkowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
Dziennik Ustaw – 166 –  Poz. 1573 
– 165 – 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
Możliwe jest wykorzystanie opisów przypadków klinic znych, na podstawie których student 
ustala i prezentuje plan specjalistycznej opieki po łożniczej.  
5. Studia drugiego stopnia kończą się egzaminem dyp lomowym obejmującym 
weryfikację osiągniętych efektów uczenia się objęty ch programem studiów.  
Dziennik Ustaw – 167 –  Poz. 1573 
Załącznik nr 6 
 
Standard kształcenia przygotowującego do wykonywani a zawodu diagnosty 
laboratoryjnego 
 
I. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE 
1.1. Standard ma zastosowanie do kształcenia przygo towującego do wykonywania 
zawodu diagnosty laboratoryjnego prowadzonego na studiach na kierunku analityka 
medyczna, zwanych dalej „studiami”. 
1.2. Studia są jednolitymi studiami magisterskimi. 
1.3. Studia trwają nie krócej niż 10 semestrów.  
1.4. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 4800. 
1.5. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów nie może być mniejsza 
niż 300. 
1.6. Kierunek analityka medyczna jest przyporządkow any do dyscypliny naukowej – 
nauki medyczne albo nauki farmaceutyczne, jako dysc ypliny wiodącej.  
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więc ej zagadnień z dyscypliny naukowej, 
do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom. 
2.2. W przypadku studiów o profilu: 
1) ogólnoakademickim – program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane 
z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dysc yplinie naukowej, do której jest 
przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisan o punkty ECTS w wymiarze 
większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów Załącznik nr 6
STANDARD KSZTAŁCENIA PRZYGOTOWUJĄCEGO DO WYKONYWANIA ZAWODU 
DIAGNOSTY LABORATORYJNEGO
Dziennik Ustaw – 168 –  Poz. 1573 
– 166 – 
i uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotow ujących do prowadzenia 
działalności naukowej lub udział w tej działalności ;  
2) praktycznym – program studiów obejmuje zajęcia l ub grupy zajęć kształtujące 
umiejętności praktyczne, którym przypisano punkty E CTS w wymiarze większym niż 
50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów.  
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH 
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się szczegółow e 
efekty uczenia się Liczba 
godzin Liczba 
punktów 
ECTS 
A. Nauki biologiczno-medyczne 600 45 
B. Nauki chemiczne i elementy statystyki  450 30 
C. Nauki behawioralne i społeczne 250 15,  
w tym 5 – 
język obcy 
D. Nauki kliniczne oraz prawne i organizacyjne aspekty  
medycyny laboratoryjnej  240 15 
E. Naukowe aspekty medycyny laboratoryjnej  700 50 
F. Praktyczne aspekty medycyny laboratoryjnej  1000 70  
G. Metodologia badań naukowych 450 25 
H. Praktyki zawodowe 600 20 
Razem 4290 270 
3.1. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej niż 510 godzin zajęć (30 punktów 
ECTS), które mogą być realizowane jako zajęcia uzupełniające efekty uczenia się 
w kategoriach wiedzy, umiejętności lub kompetencji społecznych, z tym że program studiów 
umożliwia studentowi wybór zajęć, którym przypisano  punkty ECTS w wymiarze nie 
mniejszym niż 5% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów.  
3.2. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie nie mniej niż:  
1) 5 punktów ECTS w ramach zajęć z dziedziny nauk huma nistycznych lub nauk 
społecznych;  
Dziennik Ustaw – 169 –  Poz. 1573 
– 167 – 
2) 25 punktów ECTS za przygotowanie pracy dyplomowej i przygotowanie do egzaminu 
dyplomowego.  
3.3. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami o bowiązkowymi na studiach 
stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszy m niż 60 godzin. Zajęciom tym nie 
przypisuje się punktów ECTS. 
3.4. Liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia 
z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odl egłość, nie może być większa niż 25% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w. 
 
4. PRAKTYKI ZAWODOWE  
4.1. Praktyki zawodowe są realizowane w wymiarze co  najmniej 600 godzin 
i przypisuje się im co najmniej 20 punktów ECTS.  
4.2. Program praktyk zawodowych, formę i terminy ic h odbywania oraz sposób 
weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ustala  uczelnia. 
 
5. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
5.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury uczelni lub 
podmiotów wykonujących działalność leczniczą, pozwa lającej na osiągnięcie efektów uczenia 
się, w tym w zakładach diagnostycznych lub klinikac h szpitali uniwersyteckich.  
5.2. Praktyki zawodowe mogą odbywać się w oparciu o  infrastrukturę uczelni lub 
podmiotów wykonujących działalność leczniczą, z cze go co najmniej 480 godzin praktyk 
zawodowych powinno odbywać się w medycznych laborat oriach diagnostycznych.  
 
II. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się  w grupach zajęć jest prowadzone przez 
nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadając ych kompetencje zawodowe lub 
naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla  prowadzonych zajęć, z tym że w 
grupach zajęć E i F jest prowadzone przez nauczycie li akademickich lub inne osoby, 
posiadających dorobek naukowy w dyscyplinie naukowe j – nauki medyczne lub nauki 
farmaceutyczne, lub kompetencje zawodowe i  tytuł specjalisty lub specjalizację w dziedzinie 
Dziennik Ustaw – 170 –  Poz. 1573 
– 168 – 
adekwatnej do prowadzonych zajęć oraz doświadczenie  w zakresie właściwym dla 
prowadzonych zajęć. 
III. EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
1) rozwój, budowę i funkcje komórek, tkanek, narząd ów i układów organizmu ludzkiego 
oraz współzależność ich budowy i funkcji w warunkac h zdrowia i choroby; 
2) procesy metaboliczne na poziomie molekularnym, komórkowym, narządowym 
i ustrojowym, w tym zjawiska homeostazy, regulacji hormonalnej, reprodukcji oraz 
starzenia się organizmu; 
3) podstawy biologii molekularnej, mechanizmy dzied ziczenia i zaburzeń genetycznych 
oraz podstawy inżynierii genetycznej; 
4) podstawy teoretyczne i metodyczne zastosowania i nstrumentalnych metod 
analitycznych w diagnostyce laboratoryjnej; 
5) zasady wykonywania badań laboratoryjnych przy uż yciu metod manualnych i technik 
zautomatyzowanych oraz autoryzacji wyników;  
6) wpływ substancji egzogennych, w tym składników o dżywczych, leków i używek 
na wyniki laboratoryjnych badań diagnostycznych ora z techniki monitorowania stężenia 
tych związków w materiale biologicznym; 
7) etyczne, społeczne i prawne uwarunkowania wykony wania zawodu diagnosty 
laboratoryjnego. 
 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
1) pobierać materiał biologiczny do badań laborator yjnych z zachowaniem zasad aseptyki 
oraz oceniać jego przydatność;  
2) planować i przeprowadzać laboratoryjną strategię  diagnostyczną z wykorzystaniem 
współczesnych źródeł informacji; 
3) wykonywać badania laboratoryjne oraz uzyskiwać w iarygodne wyniki;  
4) wykorzystywać wyniki badań laboratoryjnych do op isu stanu zdrowia; 
5) rozwiązywać problemy diagnostyczne mieszczące si ę w zakresie dziedziny nauk 
medycznych i nauk o zdrowiu; 
Dziennik Ustaw – 171 –  Poz. 1573 
– 169 – 
6) doradzać w procesie diagnostycznym; 
7) zarządzać i kierować medycznym laboratorium diag nostycznym, w tym jego 
personelem; 
8) określać priorytety w procesie diagnostycznym or az konstruktywnie i na zasadzie 
partnerstwa współpracować w jego trakcie z lekarzem  i innymi osobami związanymi 
z procesem diagnostyczno-terapeutycznym; 
9) wyszukiwać i selekcjonować informacje z różnych źródeł, dokonywać ich krytycznej 
oceny oraz formułować opinie; 
10) korzystać z wiedzy i umiejętności praktycznych zgodnie z zasadami etyki i deontologii 
oraz przepisami prawa; 
11) planować własną aktywność edukacyjną i stale do kształcać się w celu aktualizacji 
wiedzy; 
12) inspirować inne osoby do uczenia się; 13) komunikować się ze współpracownikami w zespole i dzielić się wiedzą; 
14) komunikować się z odbiorcami wyników badań labo ratoryjnych. 
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 
1) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń , dokonywania samooceny deficytów 
i potrzeb edukacyjnych;  
2) pracy w zespole, przyjmując w nim różne role, us talając priorytety, dbając 
o bezpieczeństwo własne, współpracowników i otoczen ia; 
3) wdrażania zasad koleżeństwa zawodowego i współpr acy w zespole specjalistów, w tym 
z przedstawicielami innych zawodów medycznych, takż e w środowisku 
wielokulturowym i wielonarodowościowym; 
4) identyfikacji i rozstrzygania dylematów związany ch z wykonywaniem zawodu 
diagnosty laboratoryjnego w oparciu o zasady etyczn e oraz formułowania opinii 
dotyczących różnych aspektów działalności zawodowej; 
5) przestrzegania tajemnicy zawodowej i praw pacjen ta; 
6) korzystania z obiektywnych źródeł informacji; 
7) formułowania wniosków z własnych pomiarów lub obserwacji; 
8) podejmowania działań zawodowych z szacunkiem do pracy własnej i innych ludzi oraz 
dbania o powierzony sprzęt; 
9) przyjęcia odpowiedzialności związanej z decyzjam i podejmowanymi w ramach 
działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpiec zeństwa własnego i innych osób. 
Dziennik Ustaw – 172 –  Poz. 1573 – 170 – 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
A. NAUKI BIOLOGICZNO-MEDYCZNE (anatomia, biochemia, biofizyka medyczna, 
biologia medyczna, farmakologia, fizjologia, histol ogia, immunologia, patofizjologia) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
A.W1. mianownictwo anatomiczne, histologiczne i emb riologiczne;  
A.W2. budowę ciała ludzkiego w podejściu topografic znym oraz czynnościowym (układ 
kostno-stawowy, układ mięśniowy, układ krążenia, uk ład oddechowy, układ 
pokarmowy, układ moczowy, układy płciowe, układ ner wowy, narządy zmysłów, 
powłoka wspólna); 
A.W3. prawidłową budowę i funkcje komórek, tkanek, narządów i układów organizmu 
ludzkiego oraz współzależności ich budowy i funkcji w warunkach zdrowia i 
choroby; 
A.W4. etapy cyklu komórkowego, w tym molekularne as pekty jego regulacji; 
A.W5. mechanizmy regulacji funkcji narządów i układ ów organizmu człowieka; 
A.W6. mechanizmy działania hormonów oraz konsekwenc je zaburzeń regulacji 
hormonalnej; 
A.W7. budowę, właściwości fizykochemiczne i funkcje  węglowodanów, lipidów, 
aminokwasów, białek, kwasów nukleinowych, hormonów i witamin; 
A.W8. procesy metaboliczne, mechanizmy ich regulacj i oraz ich wzajemne powiązania 
na poziomie molekularnym, komórkowym, narządowym i ustrojowym; 
A.W9. sposoby komunikacji między komórkami, a także  między komórką a macierzą 
pozakomórkową oraz szlaki przekazywania sygnałów w komórce i przykłady 
zaburzeń w tych procesach; 
A.W10. metody diagnostyki cytologicznej (techniki p rzygotowania i barwienia preparatów) 
oraz automatyczne techniki fenotypowania, cytodiagnostyczne kryteria rozpoznania 
i różnicowania chorób nowotworowych i nienowotworow ych; 
A.W11. mechanizmy działania poszczególnych grup lek ów; 
A.W12. wskazania, przeciwwskazania i działania niep ożądane leków; 
A.W13. zasady monitorowania w płynach ustrojowych stężenia leków niezbędnego 
do uzyskania właściwego efektu terapeutycznego i mi nimalizowania działań 
niepożądanych; 
Dziennik Ustaw – 173 –  Poz. 1573 
– 171 – 
A.W14. wpływ leków na wyniki badań laboratoryjnych;  
A.W15. budowę i funkcje układu odpornościowego, w t ym mechanizmy odporności 
nieswoistej i swoistej organizmu; 
A.W16. główny układ zgodności tkankowej ( Major histocompatibility complex,  MHC); 
A.W17. zasady oceny serologicznej i molekularnego t ypowania ludzkich antygenów 
leukocytarnych ( Human leukocyte antigen,  HLA); 
A.W18. mechanizmy immunologii rozrodu; 
A.W19. rodzaje i charakterystykę materiału biologic znego, zasady i metodykę jego 
pobierania, transportu, przechowywania i przygotowa nia do badań 
immunologicznych; 
A.W20. testy służące do jakościowego i ilościowego oznaczania antygenów, przeciwciał 
i kompleksów immunologicznych; 
A.W21. zjawiska biofizyczne zachodzące na poziomie komórek, tkanek i narządów; 
A.W22. pozytywne i negatywne efekty oddziaływań zew nętrznych czynników fizycznych 
na organizm. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
A.U1. przedstawiać topografię narządów ciała ludzki ego, posługując się nazewnictwem 
anatomicznym; 
A.U2. stosować nazewnictwo anatomiczne do opisu sta nu zdrowia i choroby; 
A.U3. wskazywać różnice w budowie i funkcjonowaniu organizmu na poszczególnych 
etapach rozwoju osobniczego;  
A.U4. wykorzystywać wiedzę biochemiczną do analizy i oceny procesów fizjologicznych 
i patologicznych, w tym do oceny wpływu leków i sub stancji toksycznych na te 
procesy; 
A.U5. wykrywać i oznaczać aminokwasy, białka, węglo wodany, lipidy, hormony i 
witaminy w materiale biologicznym oraz izolować i o ceniać jakość i stężenie 
kwasów nukleinowych; 
A.U6. wykonywać badania kinetyki reakcji enzymatycz nych; 
A.U7. dobierać i wykonywać testy diagnostyczne do o znaczania antygenów i przeciwciał 
w celu uzyskania wiarygodnych wyników; 
A.U8. wyizolować komórki układu odpornościowego z m ateriału biologicznego;  
A.U9. różnicować komórki układu odpornościowego w w arunkach in vitro ; 
Dziennik Ustaw – 174 –  Poz. 1573 
– 172 – 
A.U10. wybierać i przeprowadzać badania laboratoryj ne oceniające funkcjonowanie układu 
odpornościowego oraz interpretować wyniki tych bada ń;  
A.U11. wykonywać testy immunologiczne oceniające me chanizmy odporności nieswoistej 
i swoistej; 
A.U12. stosować wiedzę biochemiczną do analizy proc esów fizjologicznych i 
patologicznych, w tym do oceny wpływu leków na te p rocesy; 
A.U13. identyfikować i opisywać składniki struktura lne komórek, tkanek i narządów 
metodami mikroskopowymi oraz histochemicznymi; 
A.U14. stosować techniki histologiczne w celu opisu  cech morfologicznych komórek i 
tkanek patologicznie zmienionych; 
A.U15. identyfikować i opisywać biofizyczne podstaw y funkcjonowania organizmu 
ludzkiego; 
A.U16. wyjaśniać wpływ czynników środowiskowych, w tym temperatury, przyspieszenia 
ziemskiego, ciśnienia atmosferycznego, pola elektromagnetycznego oraz 
promieniowania jonizującego na organizm; 
A.U17. przypisywać leki do poszczególnych grup lekó w oraz określać główne mechanizmy 
ich działania, przemiany w ustroju i działania uboc zne; 
A.U18. wyjaśniać wpływ leków na wyniki laboratoryjn ych badań diagnostycznych. 
 
B. NAUKI CHEMICZNE I ELEMENTY STATYSTYKI (analiza instrumentalna, 
chemia analityczna, chemia fizyczna, chemia ogólna i nieorganiczna, chemia organiczna, 
statystyka z elementami matematyki, statystyka medy czna, technologie informacyjne)  
 W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
B.W1. zagadnienia z zakresu chemii ogólnej i nieorg anicznej w stopniu niezbędnym 
do głębszego zrozumienia zagadnień z dyscypliny nau kowej nauki chemiczne oraz 
dyscypliny naukowej nauki biologiczne, a także zasa dy oznaczania związków 
nieorganicznych i metody postępowania analitycznego stosowane w laboratoriach medycznych; 
B.W2. właściwości chemiczne pierwiastków i ich zwią zków;  
B.W3. podstawy budowy jądra atomowego i reakcji jąd rowej, zwłaszcza rozpadu 
promieniotwórczego oraz zasady obliczeń szybkości r ozpadu radionuklidów; 
B.W4. mechanizmy tworzenia i rodzaje wiązań chemicz nych oraz mechanizmy 
oddziaływań międzycząsteczkowych w różnych stanach skupienia materii; 
Dziennik Ustaw – 175 –  Poz. 1573 
– 173 – 
B.W5. analityczne metody jakościowej i ilościowej o ceny związków nieorganicznych 
i organicznych oraz celowość stosowania tych metod w analizie medycznej;  
B.W6. zasady obliczeń chemicznych niezbędnych w med ycynie laboratoryjnej, 
w szczególności obliczeń związanych ze sporządzanie m, rozcieńczaniem 
i przeliczaniem stężeń wyrażonych w standardowych i  niestandardowych 
jednostkach; 
B.W7. podstawy kinetyki reakcji chemicznych oraz po dstawowe prawa termochemii, 
elektrochemii i zjawisk powierzchniowych; 
B.W8. rolę zjawisk fizykochemicznych w przebiegu pr ocesów zachodzących w warunkach 
in vivo  oraz in vitro  z punktu widzenia kierunku ich przebiegu, wydajnoś ci, 
szybkości i mechanizmu; 
B.W9. nomenklaturę, właściwości oraz metody identyf ikacji związków nieorganicznych 
oraz kompleksowych; 
B.W10. klasyczne metody analizy ilościowej – analiz ę wagową, analizę objętościową i 
analizę gazową; 
B.W11. klasyfikację instrumentalnych technik analit ycznych oraz podstawy teoretyczne 
i metodyczne technik spektroskopowych, elektroanali tycznych, chromatograficznych 
i spektrometrii mas oraz ich zastosowanie w medyczn ej diagnostyce laboratoryjnej; 
B.W12. zasady funkcjonowania aparatów stosowanych w  spektrofotometrii w zakresie 
nadfioletu i promieniowania widzialnego, spektroflu orymetrii, absorpcyjnej 
i emisyjnej spektrometrii atomowej, potencjometrii,  konduktometrii, chromatografii 
gazowej, wysokosprawnej chromatografii cieczowej i spektrometrii mas; 
B.W13. kryteria wyboru metody analitycznej oraz sta tystyczne podstawy jej walidacji; 
B.W14. podział związków węgla i zasady nomenklatury  związków organicznych; 
B.W15. strukturę związków organicznych w ujęciu teo rii orbitali atomowych i 
molekularnych oraz efekt mezomeryczny i indukcyjny;  
B.W16. rodzaje i mechanizmy reakcji chemicznych zwi ązków organicznych (substytucja, 
addycja, eliminacja); 
B.W17. właściwości węglowodorów, fluorowcowęglowodorów, związków 
metaloorganicznych, amin, nitrozwiązków, alkoholi, fenoli, eterów, aldehydów, 
ketonów, kwasów karboksylowych, funkcyjnych i szkie letowych pochodnych 
kwasów karboksylowych oraz pochodnych kwasu węglowe go; 
B.W18. budowę i właściwości związków heterocykliczn ych pięcio- i sześcioczłonowych 
z atomami azotu, tlenu i siarki oraz budowę i właśc iwości związków pochodzenia 
Dziennik Ustaw – 176 –  Poz. 1573 
– 174 – 
naturalnego: alkaloidów, węglowodanów, peptydów, białek oraz lipidów, w tym 
steroidów i terpenów; 
B.W19. podstawowe narzędzia informatyczne wykorzyst ywane w medycynie laboratoryjnej, 
w tym medyczne bazy danych, arkusze kalkulacyjne i podstawy grafiki 
komputerowej; 
B.W20. podstawowe metody analizy statystycznej wyko rzystywane w badaniach 
populacyjnych i diagnostycznych; 
B.W21. zasady prowadzenia badań obserwacyjnych, doś wiadczalnych oraz in vitro , 
służących rozwojowi medycyny laboratoryjnej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
B.U1. stosować podstawowe techniki laboratoryjne, w  tym chemiczną analizę jakościową;  
B.U2. dokonywać doboru metody analitycznej oraz oce niać jej przydatność w kontekście 
celu analizy, kalibracji metody, precyzji wykonania  i obliczania wyników, 
z uwzględnieniem ich wiarygodności i analizy statys tycznej;  
B.U3. wykonywać obliczenia chemiczne; 
B.U4. sporządzać roztwory o określonych stężeniach,  a także roztwory o określonym pH, 
zwłaszcza roztwory buforowe;  
B.U5. opisywać właściwości chemiczne pierwiastków i  związków nieorganicznych oraz 
oceniać trwałość wiązań i reaktywność związków nieo rganicznych na podstawie ich 
budowy; 
B.U6. identyfikować substancje nieorganiczne; B.U7. mierzyć lub wyznaczać wielkości fizykochemicz ne oraz opisywać i analizować 
właściwości i procesy fizykochemiczne, stanowiące p odstawę farmakokinetyki; 
B.U8. dobierać metodę analityczną służącą do rozwią zania konkretnego zadania 
analitycznego oraz przeprowadzać jej walidację;  
B.U9. określać budowę i właściwości związków organi cznych oraz relacje pomiędzy 
strukturą tych związków a ich reaktywnością;  
B.U10. wykonywać wszystkie czynności laboratoryjne z dbałością pozwalającą 
na zachowanie pełnego bezpieczeństwa swojego i osób  współpracujących; 
B.U11. oceniać rozkład zmiennych losowych, wyznacza ć średnią, medianę, przedział 
ufności, wariancje i odchylenia standardowe oraz fo rmułować i testować hipotezy 
statystyczne; 
B.U12. dobierać  metody statystyczne w opracowywaniu wyników obserwacji i pomiarów; 
Dziennik Ustaw – 177 –  Poz. 1573 
– 175 – 
B.U13. wyjaśniać różnice między badaniami prospekty wnymi i retrospektywnymi, 
randomizowanymi i kliniczno-kontrolnymi, opisami pr zypadków i badaniami 
eksperymentalnymi oraz szeregować je według wiarygo dności i jakości dowodów 
naukowych; 
B.U14. planować i wykonywać analizy chemiczne oraz interpretować ich wyniki, a także 
wyciągać wnioski; 
B.U15. posługiwać się programami komputerowymi w za kresie edycji tekstu, grafiki, 
analizy statystycznej, przygotowania prezentacji or az gromadzenia i wyszukiwania 
potrzebnych informacji, pozwalających na konstrukty wne rozwiązywanie 
problemów. 
 
C. NAUKI BEHAWIORALNE I SPOŁECZNE (higiena i epidemiologia, historia 
medycyny i diagnostyki laboratoryjnej, język obcy, kwalifikowana pierwsza pomoc, 
psychologia, socjologia)   
 W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
C.W1. historyczny postęp myśli lekarskiej oparty na  doskonaleniu technik diagnostycznych;  
C.W2. istotne odkrycia naukowe dotyczące diagnostyk i, leczenia oraz profilaktyki chorób 
w różnych okresach historycznych; 
C.W3. nowe osiągnięcia medyczne i procesy je kształ tujące oraz czołowych przedstawicieli 
medycyny polskiej i światowej; 
C.W4. podstawy medycyny opartej na dowodach;  
C.W5. kierunki rozwoju diagnostyki laboratoryjnej, a także rozwoju historycznej myśli 
filozoficznej oraz etycznych podstaw rozstrzygania dylematów moralnych, 
związanych z wykonywaniem zawodu diagnosty laborato ryjnego i innych zawodów 
medycznych; 
C.W6. fizyczne, biologiczne i psychologiczne uwarun kowania stanu zdrowia oraz metody 
oceny stanu zdrowia jednostki i populacji; 
C.W7. zależności pomiędzy stylem życia a zdrowiem i  chorobą oraz społeczne 
uwarunkowania i ograniczenia wynikające z choroby; 
C.W8. rolę stresu w etiopatogenezie i przebiegu cho rób oraz sposoby radzenia sobie 
ze stresem; 
C.W9. psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania funkcjonowania jednostki 
w społeczeństwie; 
Dziennik Ustaw – 178 –  Poz. 1573 
– 176 – 
C.W10. sposoby identyfikacji czynników ryzyka rozwo ju chorób oraz działań 
profilaktycznych;  
C.W11. metody badań epidemiologicznych oraz zadania  systemu nadzoru sanitarno- 
-epidemiologicznego; 
C.W12. zasady, zadania oraz główne kierunki działań  w zakresie promocji zdrowia, 
ze szczególnym uwzględnieniem znajomości roli eleme ntów zdrowego stylu życia; 
C.W13. zasady interpretowania częstości występowani a chorób i niepełnosprawności oraz 
zasady oceny epidemiologicznej chorób cywilizacyjny ch; 
C.W14. metody oceny podstawowych funkcji życiowych człowieka w stanie zagrożenia oraz 
zasady udzielania kwalifikowanej pierwszej pomocy w  chorobach układu sercowo- 
-naczyniowego, oddechowego, nerwowego i w zatruciac h; 
C.W15. zasady dotyczące bezpieczeństwa poszkodowane go oraz osoby ratującej w trakcie 
udzielania pierwszej pomocy, możliwe zagrożenia bio logiczne i środowiskowe. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:  
C.U1. stosować wiedzę z zakresu medycyny laboratory jnej opartej na dowodach 
naukowych; 
C.U2. opisywać strukturę demograficzną ludności i n a tej podstawie oceniać problemy 
zdrowotne populacji; 
C.U3. stosować metody epidemiologiczne w rozwiązywa niu wieloczynnikowej etiologii 
zjawisk zdrowotnych, problemów prawdopodobieństwa i  zmienności mierzonych 
cech zdrowotnych;  
C.U4. zebrać informacje na temat obecności czynników ryzyka chorób zakaźnych 
i przewlekłych oraz zaplanować działania profilakty czne na różnych poziomach 
zapobiegania tym chorobom; 
C.U5. dobierać, organizować i wykonywać badania prz esiewowe w profilaktyce chorób 
cywilizacyjnych; 
C.U6. wpływać na kształtowanie właściwych postaw or az działań pomocowych 
i zaradczych, a także stosować metody kierowania ze społem i motywować innych 
do osiągania celu; 
C.U7. motywować innych do zachowań prozdrowotnych; 
C.U8. rozpoznawać stany zagrożenia życia z zastosow aniem praktycznych sposobów oceny 
układu oddechowego; 
Dziennik Ustaw – 179 –  Poz. 1573 
– 177 – 
C.U9. rozpoznawać nagłe zatrzymanie krążenia i stos ować uniwersalny algorytm 
postępowania w zakresie podstawowych czynności rean imacyjnych u dorosłych 
i dzieci, w tym z użyciem automatycznego defibrylat ora zewnętrznego; 
C.U10. udzielać pomocy poszkodowanemu w przypadku u razu, krwotoku lub zatrucia; 
C.U11. rozpoznawać własne ograniczenia, dokonywać s amooceny deficytów i potrzeb 
rozwojowych oraz planować aktywność edukacyjną; 
C.U12. analizować piśmiennictwo medyczne, w tym w języku obcym, oraz wyciągać 
wnioski w oparciu o dostępną literaturę; 
C.U13. porozumiewać się z pacjentem w jednym z języ ków obcych na poziomie B2+ 
Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego.  
 
D. NAUKI KLINICZNE ORAZ PRAWNE I ORGANIZACYJNE ASPE KTY 
MEDYCYNY LABORATORYJNEJ (propedeutyka medycyny, etyka zawodowa, 
organizacja medycznych laboratoriów diagnostycznych, prawo medyczne, systemy jakości 
i akredytacja laboratoriów)  
 W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
D.W1. pojęcie choroby, jako następstwa zmiany struk tury i funkcji komórek, tkanek 
i narządów; 
D.W2. wybrane choroby, ich symptomatologię i etiopa togenezę; 
D.W3. rolę laboratoryjnych badań diagnostycznych w rozpoznawaniu schorzeń i rokowaniu 
oraz monitorowaniu terapii; 
D.W4. strukturę organizacyjną oraz zasady działania  medycznych laboratoriów 
diagnostycznych i innych podmiotów systemu ochrony zdrowia w Rzeczypospolitej 
Polskiej; 
D.W5. przepisy prawa dotyczące wykonywania zawodu d iagnosty laboratoryjnego, a także 
obowiązki i prawa diagnosty laboratoryjnego;  
D.W6. prawa pacjenta i konsekwencje prawne ich naru szenia; 
D.W7. zasady doboru badań laboratoryjnych w medycyn ie sądowej; 
D.W8. podstawowe pojęcia z zakresu prawa oraz miejs ce prawa w życiu społeczeństwa, 
ze szczególnym uwzględnieniem praw człowieka i praw a pracy; 
D.W9. wpływ czynników przedlaboratoryjnych, laboratoryjnych i pozalaboratoryjnych 
na jakość wyników badań; 
D.W10. zasady kontroli jakości badań laboratoryjnyc h oraz sposoby jej dokumentacji; 
Dziennik Ustaw – 180 –  Poz. 1573 
– 178 – 
D.W11. zasady organizacji i zarządzania laboratorium, z uwzględnieniem organizacji pracy, 
obiegu informacji, rejestracji i archiwizacji wynik ów, wyliczania kosztów badań, 
zasady ergonomii oraz bezpieczeństwa i higieny prac y; 
D.W12. zasady organizacji i wdrażania systemu jakoś ci w medycznych laboratoriach 
diagnostycznych zgodnie z normami ISO ( International Organization for 
Standardization) oraz obowiązującymi procedurami akredytacji i cer tyfikacji; 
D.W13. zasady komunikowania interpersonalnego w relacjach diagnosta laboratoryjny – 
odbiorca wyniku oraz diagnosta laboratoryjny – prac ownicy systemu ochrony 
zdrowia; 
D.W14. zasady ochrony własności intelektualnej; 
D.W15. zasady badań biomedycznych prowadzonych z ud ziałem ludzi oraz badań z udziałem 
zwierząt. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
D.U1. wyjaśniać związki pomiędzy nieprawidłowymi fu nkcjami tkanek, narządów i 
układów a objawami klinicznymi; 
D.U2. opisywać symptomatologię chorób oraz proponow ać model postępowania 
diagnostyczno-farmakologicznego; 
D.U3. stosować zasady kontroli jakości, bezpieczeńs twa i higieny pracy oraz Dobrej 
Praktyki Laboratoryjnej określonej w przepisach wyd anych na podstawie art. 16 ust. 
15 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach c hemicznych i ich mieszaninach 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1225), zwanej dalej „Dobrą P raktyką Laboratoryjną”; 
D.U4. organizować stanowisko pracy zgodnie z obowią zującymi wymaganiami ergonomii, 
przepisami w zakresie bezpieczeństwa i higieny prac y, ochrony przeciwpożarowej 
i ochrony środowiska; 
D.U5. stosować podstawowe regulacje prawne dotycząc e organizacji medycznych 
laboratoriów diagnostycznych; 
D.U6. przestrzegać praw pacjenta, w tym w szczególn ości prawa do informacji o stanie 
zdrowia, prawa do zachowania w tajemnicy informacji  związanych z pacjentem, 
prawa do poszanowania intymności i godności oraz pr awa do dokumentacji 
medycznej; 
D.U7. przeprowadzać walidację metod analitycznych z godną z zasadami kontroli jakości 
w medycznych laboratoriach diagnostycznych oraz zas adami Dobrej Praktyki 
Laboratoryjnej; 
Dziennik Ustaw – 181 –  Poz. 1573 
– 179 – 
D.U8. prowadzić dokumentację zarządzania jakością w  medycznym laboratorium 
diagnostycznym; 
D.U9. określić kwalifikacje personelu laboratoryjne go; 
D.U10. rozwiązywać problemy związane z kierowaniem oraz zarządzaniem medycznym 
laboratorium diagnostycznym zgodnie z zasadami etyk i, przepisami prawa oraz 
zasadami Dobrej Praktyki Laboratoryjnej. 
 
E. NAUKOWE ASPEKTY MEDYCYNY LABORATORYJNEJ (biochemia kliniczna, 
biologia molekularna, cytologia kliniczna, diagnost yka laboratoryjna, genetyka medyczna, 
diagnostyka molekularna, immunopatologia z immunodi agnostyką, patomorfologia, 
toksykologia)   
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
E.W1. zaburzenia ustrojowych przemian metabolicznyc h, charakteryzujących przebieg 
różnych chorób; 
E.W2. czynniki chorobotwórcze zewnętrzne i wewnętrz ne, modyfikowalne 
i niemodyfikowalne; 
E.W3. patogenezę i symptomatologię chorób układów: sercowo-naczyniowego, 
moczowego, pokarmowego i ruchu, a także chorób meta bolicznych, endokrynnych, 
nowotworowych i neurodegeneracyjnych oraz zaburzeń gospodarki wodno- 
-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej;  
E.W4. procesy regeneracji oraz naprawy tkanek i nar ządów; 
E.W5. metody oceny procesów biochemicznych w warunk ach fizjologicznych 
i patologicznych; 
E.W6. funkcje genomu, transkryptomu i proteomu czło wieka oraz procesy replikacji, 
naprawy i rekombinacji kwasu deoksyrybonukleinowego  (DNA), transkrypcji 
i translacji oraz degradacji DNA, kwasu rybonuklein owego (RNA) i białek; 
E.W7. mechanizmy regulacji ekspresji genów, aspekty  transdukcji sygnału, aspekty 
regulacji procesów wewnątrzkomórkowych oraz problematykę rekombinacji i 
klonowania DNA; 
E.W8. zasady i zastosowanie technik biologii moleku larnej oraz technik cytogenetyki 
klasycznej i cytogenetyki molekularnej; 
Dziennik Ustaw – 182 –  Poz. 1573 
– 180 – 
E.W9. tradycyjne metody diagnostyki cytologicznej, w tym techniki przygotowania 
i barwienia preparatów, a także automatyczne techni ki fenotypowania oraz 
cytodiagnostyczne kryteria rozpoznawania i różnicow ania chorób; 
E.W10. podstawy genetyki klasycznej, populacyjnej i  molekularnej; 
E.W11. mechanizmy zaburzeń genetycznych u człowieka ; 
E.W12. wskazania oraz metody laboratoryjne używane do genetycznej diagnostyki 
niepełnosprawności intelektualnej, dysmorfii, zabur zeń rozwoju, zaburzeń cielesno- 
-płciowych, niepowodzeń rozrodu, predyspozycji do n owotworów oraz genetycznej 
diagnostyki prenatalnej; 
E.W13. podstawy genetyczne różnych chorób oraz gene tyczne mechanizmy nabywania 
lekooporności; 
E.W14. nazewnictwo patomorfologiczne; 
E.W15. metody diagnostyczne wykorzystywane w patomo rfologii; 
E.W16. mechanizmy rozwoju procesu zapalnego oraz te chniki immunologiczne pozwalające 
na ocenę przebiegu tego procesu; 
E.W17. metody otrzymywania i stosowania przeciwciał  monoklonalnych i poliklonalnych 
w diagnostyce, leczeniu i monitorowaniu terapii; 
E.W18. rolę badań immunologicznych w rozpoznawaniu i monitorowaniu zaburzeń 
odporności oraz kryteria doboru tych badań; 
E.W19. mechanizmy powstawania oraz możliwości diagnostyczne i terapeutyczne chorób 
autoimmunizacyjnych, reakcji nadwrażliwości, wrodzo nych i nabytych niedoborów 
odporności; 
E.W20. problematykę z zakresu immunologii nowotworó w; 
E.W21. problematykę z zakresu immunologii transplan tacyjnej, zasady doboru dawcy i 
biorcy przeszczepów narządów oraz komórek macierzys tych; 
E.W22. rodzaje przeszczepów i mechanizmy immunologi czne odrzucania przeszczepu 
allogenicznego; 
E.W23. rolę badań laboratoryjnych w rozpoznaniu, mo nitorowaniu, przewidywaniu 
i profilaktyce zaburzeń narządowych i układowych; 
E.W24. zasady doboru, wykonywania i organizowania b adań przesiewowych w diagnostyce 
chorób; 
E.W25. profile badań laboratoryjnych oraz schematy i algorytmy diagnostyczne w różnych 
stanach klinicznych, w tym w chorobach układów: krą żenia, moczowo-płciowego, 
Dziennik Ustaw – 183 –  Poz. 1573 
– 181 – 
oddechowego, pokarmowego i ruchu, a także w choroba ch metabolicznych, 
endokrynologicznych i neurologicznych; 
E.W26. wskazania do poszerzenia diagnostyki laboratoryjnej w wybranych stanach 
chorobowych oraz zalecane testy specjalistyczne;  
E.W27. zasady interpretacji wyników badań laborator yjnych w celu zróżnicowania stanów 
fizjologicznych i patologicznych; 
E.W28. zagadnienia z zakresu toksykologii ogólnej i  szczegółowej; 
E.W29. właściwości fizyczne i chemiczne ksenobiotyk ów oraz zależności między strukturą 
związków chemicznych a reakcjami zachodzącymi w organizmach żywych 
i działaniem szkodliwym lub toksycznym ksenobiotykó w; 
E.W30. zasady pobierania materiału biologicznego do  badań toksykologicznych, jego 
transportu, przechowywania i przygotowania do analizy; 
E.W31. podstawy metody zapłodnienia pozaustrojowego  (in vitro ) i genetycznej diagnostyki 
preimplantacyjnej; 
E.W32. nowe osiągnięcia medycyny laboratoryjnej. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
E.U1. wskazywać zależności pomiędzy nieprawidłowośc iami morfologicznymi a 
funkcjami tkanek, narządów i układów, objawami klin icznymi oraz strategią 
diagnostyczną; 
E.U2. posługiwać się laboratoryjnymi technikami mik roskopowania oraz technikami 
patomorfologicznymi, pozwalającymi na ocenę wykładników morfologicznych 
zjawisk chorobowych w preparatach komórek i tkanek pobranych za życia pacjenta 
albo pośmiertnie; 
E.U3. rozpoznawać zmiany morfologiczne charakteryst yczne dla określonej jednostki 
chorobowej; 
E.U4. zinterpretować wyniki badań patomorfologiczny ch; 
E.U5. oceniać aktywność komórek układu odpornościow ego zaangażowanych w 
odpowiedź przeciwnowotworową; 
E.U6. dobierać i przeprowadzać badania laboratoryjn e oparte na technikach 
immunochemicznych oraz zinterpretować uzyskane wyni ki; 
E.U7. wskazywać zależności pomiędzy zaburzeniami pr zemian metabolicznych, jednostką 
chorobową, stylem życia, płcią i wiekiem pacjenta a  wynikami laboratoryjnych 
badań diagnostycznych; 
Dziennik Ustaw – 184 –  Poz. 1573 
– 182 – 
E.U8. dobierać testy biochemiczne odpowiednie do ro zpoznania, diagnostyki różnicowej 
i monitorowania przebiegu wybranych chorób; 
E.U9. wykonywać jakościowe i ilościowe badania bioc hemiczne niezbędne do oceny 
zaburzeń szlaków metabolicznych w różnych stanach k linicznych; 
E.U10. wykonywać oznaczenia parametrów równowagi kw asowo-zasadowej i wodno- 
-elektrolitowej; 
E.U11. przewidywać wpływ przebiegu choroby i postęp owania terapeutycznego na wyniki 
badań laboratoryjnych; 
E.U12. posługiwać się technikami biologii molekular nej oraz technikami cytogenetyki 
klasycznej i molekularnej w badaniach laboratoryjny ch, a także zinterpretować 
uzyskane wyniki; 
E.U13. korzystać z genetycznych baz danych, w tym internetowych, i wyszukiwać potrzebne 
informacje za pomocą dostępnych narzędzi; 
E.U14. uzyskiwać wiarygodne wyniki laboratoryjnych badań cytologicznych oraz 
zinterpretować uzyskane wyniki; 
E.U15. oszacować ryzyko ujawnienia się chorób o pod łożu genetycznym u potomstwa 
w oparciu o predyspozycje rodzinne i wpływ czynnikó w środowiskowych oraz 
ocenić ryzyko urodzenia się dziecka z aberracjami c hromosomowymi; 
E.U16. zinterpretować wyniki badań genetycznych molekularnych i cytogenetycznych oraz 
zapisać je, używając obowiązującej międzynarodowej nomenklatury; 
E.U17. ustalić algorytm diagnostyczny i zaproponowa ć badania genetyczne dla pacjentów 
poradni genetycznej; 
E.U18. tworzyć, weryfikować i interpretować przedziały referencyjne oraz oceniać 
dynamikę zmian parametrów laboratoryjnych; 
E.U19. oceniać wartość diagnostyczną badań i ich pr zydatność w procesie diagnostycznym; 
E.U20. zaproponować optymalny, ułatwiający postawie nie właściwej diagnozy, dobór badań 
w oparciu o elementy diagnostycznej charakterystyki  testów oraz zgodnie z zasadami 
medycyny laboratoryjnej opartej na dowodach naukowy ch; 
E.U21. zinterpretować wyniki badań laboratoryjnych celem wykluczenia bądź rozpoznania 
schorzenia, diagnostyki różnicowej chorób, monitoro wania przebiegu schorzenia 
i oceny efektów leczenia w różnych stanach kliniczn ych; 
E.U22. oceniać spójność zbiorczych wyników badań, w  tym badań biochemicznych 
i hematologicznych; 
Dziennik Ustaw – 185 –  Poz. 1573 
– 183 – 
E.U23. oceniać skutki działania substancji toksyczn ych w organizmie oraz opisywać 
zaburzenia metaboliczne i morfologiczne wywołane pr zez ksenobiotyki; 
E.U24. dobierać materiał biologiczny do badań toksy kologicznych oraz stosować 
odpowiednie analizy toksykologiczne; 
E.U25. wykonywać jakościowe i ilościowe badania par ametrów toksykologicznych; 
E.U26. zinterpretować wyniki badań toksykologicznyc h w aspekcie rozpoznania zatrucia 
określonym ksenobiotykiem; 
E.U27. przeprowadzać krytyczną analizę informacji z awartych w publikacjach naukowych 
dotyczących zagadnień medycyny laboratoryjnej. 
 
F. PRAKTYCZNE ASPEKTY MEDYCYNY LABORATORYJNEJ (analityka 
ogólna, techniki pobierania materiału biologicznego , chemia kliniczna, diagnostyka 
izotopowa, diagnostyka mikrobiologiczna, diagnostyk a parazytologiczna, hematologia 
laboratoryjna, praktyczna nauka zawodu, serologia g rup krwi i transfuzjologia) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
F.W1. podstawowe problemy przedanalitycznej, analit ycznej i poanalitycznej fazy 
wykonywania badań; 
F.W2. czynniki wpływające na wiarygodność wyników b adań laboratoryjnych; 
F.W3. elementy diagnostycznej charakterystyki badań ; 
F.W4. zasady zlecania badań laboratoryjnych, przyjm owania zleceń na wykonanie badań 
oraz zasady dokumentacji zleceń; 
F.W5. zasady kontroli jakości badań laboratoryjnych  i sposoby jej dokumentowania; 
F.W6. rodzaje i charakterystykę materiału biologicz nego wykorzystywanego do badań 
hematologicznych, serologicznych, koagulologicznych , immunologicznych, 
biochemicznych, wirusologicznych, mikrobiologicznyc h, parazytologicznych, 
toksykologicznych, genetycznych oraz medycyny nukle arnej i sądowej; 
F.W7. zasady i techniki pobierania materiału biolog icznego, w tym krwi, moczu, kału, 
płynu mózgowo-rdzeniowego i stawowego, płynów z jam  ciała, treści żołądkowej 
i dwunastniczej oraz wymazów, popłuczyn i zeskrobin ; 
F.W8. wytyczne dotyczące transportu, przechowywania  i przygotowywania do analizy 
materiału biologicznego; 
F.W9. teoretyczne i praktyczne aspekty metodyki jakościowego i ilościowego oznaczania 
stężeń węglowodanów, lipidów, białek i metabolitów tych związków w płynach 
ustrojowych; 
Dziennik Ustaw – 186 –  Poz. 1573 
– 184 – 
F.W10. teoretyczne i praktyczne aspekty metodyki oz naczania parametrów równowagi 
kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej; 
F.W11. teoretyczne i praktyczne aspekty wykonywania  prób czynnościowych; 
F.W12. działanie promieniowania jonizującego na org anizmy żywe oraz wybrane 
zagadnienia z zakresu ochrony radiologicznej; 
F.W13. bezpieczne parametry fal mechanicznych, prom ieniowania jonizującego oraz pól 
elektrycznych i magnetycznych, stosowanych w diagno styce i terapii medycznej; 
F.W14. problematykę badań radioizotopowych wykorzys tywanych w diagnostyce 
laboratoryjnej; 
F.W15. morfologię, fizjologię, metabolizm, genetykę , mechanizmy chorobotwórczości oraz 
ogólne zasady taksonomii wirusów, bakterii, grzybów  i pasożytów; 
F.W16. zasady diagnostyki poszczególnych rodzajów d robnoustrojów, w tym zasady doboru 
odpowiednich podłóż i metod diagnostycznych do iden tyfikacji gatunkowej 
drobnoustrojów i pasożytów; 
F.W17. budowę i funkcje komórek układu krwiotwórcze go oraz współzależność ich budowy 
i funkcji w warunkach fizjologicznych i patologiczn ych; 
F.W18. metody laboratoryjnej oceny zaburzeń hematop oezy w aspekcie zmian 
morfologicznych i czynnościowych oraz mechanizmów r ozwoju choroby; 
F.W19. istotne klinicznie układy grupowe składników  komórkowych krwi i białek osocza 
oraz ich znaczenie w transfuzjologii; 
F.W20. zasady doboru krwi do przetoczeń oraz patome chanizm i diagnostykę odczynów 
poprzetoczeniowych; 
F.W21. wytyczne dotyczące organizacji i zarządzania  badaniami laboratoryjnymi w miejscu 
opieki nad pacjentem ( Point of care testing,  POCT). 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
F.U1. wyjaśniać pacjentowi lub zleceniodawcy wpływ czynników przedlaboratoryjnych 
na jakość wyniku badania laboratoryjnego, w tym kon ieczność powtórzenia badania 
laboratoryjnego; 
F.U2. poinstruować pacjenta przed pobraniem materia łu biologicznego do badań 
laboratoryjnych; 
F.U3. pobierać materiał biologiczny do badań labora toryjnych z zachowaniem zasad 
bezpieczeństwa i higieny pracy oraz, w razie potrze by, udzielić pierwszej pomocy 
przedmedycznej; 
Dziennik Ustaw – 187 –  Poz. 1573 
– 185 – 
F.U4. oceniać przydatność materiału biologicznego d o badań, przechowywać go 
i przygotowywać do analizy, kierując się zasadami D obrej Praktyki Laboratoryjnej; 
F.U5. dobierać metodę analityczną odpowiednią do ce lu analizy, mając na uwadze sposób 
kalibracji, obliczania wyników, wymaganą dokładność  wykonania oznaczenia 
i analizę statystyczną, z uwzględnieniem wiarygodno ści analitycznej wyników i ich 
przydatności diagnostycznej; 
F.U6. posługiwać się prostym i zaawansowanym techni cznie sprzętem i aparaturą 
medyczną, stosując się do zasad ich użytkowania i k onserwacji; 
F.U7. stosować procedury walidacji aparatury pomiar owej i metod badawczych; 
F.U8. prowadzić i dokumentować wewnątrzlaboratoryjn ą i zewnątrzlaboratoryjną kontrolę 
jakości badań laboratoryjnych; 
F.U9. wykonywać badania jakościowe i ilościowe para metrów gospodarki 
węglowodanowej, lipidowej, białkowej, elektrolitowe j i kwasowo-zasadowej; 
F.U10. uzyskiwać wiarygodne wyniki jakościowych i i lościowych badań płynów 
ustrojowych, wydalin i wydzielin, w tym płynu mózgo wo-rdzeniowego i stawowego, 
płynów z jam ciała, treści żołądkowej i dwunastnicz ej oraz wymazów, popłuczyn 
i zeskrobin; 
F.U11. dobierać i stosować właściwe izotopy promien iotwórcze w celach diagnostycznych; 
F.U12. zaplanować i wykonywać badania laboratoryjne  z zakresu diagnostyki 
wirusologicznej, bakteriologicznej, mykologicznej i  parazytologicznej, 
z uwzględnieniem metod mikroskopowych, hodowlanych,  biochemicznych, 
serologicznych, biologicznych i molekularnych; 
F.U13. stosować metody oznaczania wrażliwości drobn oustrojów na antybiotyki 
i chemioterapeutyki; 
F.U14. stosować metody wykrywania oporności drobnoustrojów na antybiotyki 
i chemioterapeutyki;  
F.U15. wykonywać – z zastosowaniem metod manualnych  i automatycznych – badania 
hematologiczne i koagulologiczne; 
F.U16. dokonywać oceny cytomorfologicznej preparató w mikroskopowych krwi 
obwodowej i szpiku kostnego; 
F.U17. oznaczać grupę krwi w układach grupowych; 
F.U18. wykonywać pośrednie i bezpośrednie testy ant yglobulinowe oraz próby zgodności 
serologicznej; 
Dziennik Ustaw – 188 –  Poz. 1573 
– 186 – 
F.U19. uzyskiwać wiarygodne wyniki badań cytomorfol ogicznych, cytochemicznych, 
cytoenzymatycznych i cytofluorymetrycznych; 
F.U20. oceniać poprawność i zinterpretować poszczeg ólne oraz zbiorcze wyniki badań 
w aspekcie rozpoznawania określonej patologii; 
F.U21. proponować algorytmy, profile i schematy postępowania diagnostycznego w różnych 
stanach klinicznych, zgodne z zasadami etyki zawodo wej, wymogami Dobrej 
Praktyki Laboratoryjnej i medycyny laboratoryjnej o partej na dowodach naukowych; 
F.U22. dokonywać krytycznej analizy, syntezy i ocen y problemów diagnostycznych, 
formułując na ich podstawie wnioski przydatne lekar zowi w stawianiu właściwej 
diagnozy, zgodnej z postępem wiedzy i rachunkiem ek onomicznym; 
F.U23. stosować przepisy prawa, wytyczne oraz rekom endacje w zakresie wykonywania 
badań laboratoryjnych i badań w miejscu opieki nad pacjentem ( Point of care testing,  
POCT). 
 
G. METODOLOGIA BADAŃ NAUKOWYCH (ćwiczenia specjalistyczne i 
metodologia badań)  
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
G.W1. metody i techniki badawcze stosowane w ramach  realizowanego badania 
naukowego. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
G.U1. zaplanować badanie naukowe i omówić jego cel oraz spodziewane wyniki; 
G.U2. zinterpretować badanie naukowe i odnieść je d o aktualnego stanu wiedzy; 
G.U3. korzystać ze specjalistycznej literatury nauk owej krajowej i zagranicznej; 
G.U4. przeprowadzić badanie naukowe, zinterpretować  i udokumentować jego wyniki; 
G.U5. zaprezentować wyniki badania naukowego. 
 
H. PRAKTYKI ZAWODOWE  
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
H.W1. zasady bezpieczeństwa i higieny pracy oraz oc hrony przeciwpożarowej, a także 
regulamin pracy obowiązujący w podmiocie, w którym odbył praktykę zawodową; 
Dziennik Ustaw – 189 –  Poz. 1573 
– 187 – 
H.W2. strukturę organizacyjną laboratorium, w który m odbył praktykę zawodową oraz 
zasady współpracy laboratorium z oddziałami szpital a, poradniami przyszpitalnymi 
i pozaszpitalnymi jednostkami, dla których laborato rium wykonuje badania; 
H.W3. zasady pobierania materiału biologicznego, je go transportu oraz przygotowania 
do badań; 
H.W4. zasady obiegu informacji, w tym rejestrację i  archiwizację wyników badań oraz 
koszty badań; 
H.W5. laboratoryjne systemy informatyczne w laborat orium, w którym odbył praktykę 
zawodową; 
H.W6. zasady mechanizacji i automatyzacji badań lab oratoryjnych; 
H.W7. zasady prowadzenia wewnątrz- i zewnątrzlabora toryjnej kontroli jakości badań; 
H.W8. metody oznaczania laboratoryjnych parametrów diagnostycznych. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
H.U1. organizować pracę w poszczególnych pracowniac h laboratorium diagnostycznego; 
H.U2. pobierać, przyjmować, dokumentować i wstępnie  przygotowywać materiał 
biologiczny do badań diagnostycznych; 
H.U3. przeprowadzać badania diagnostyczne z zakresu  analityki ogólnej, chemii klinicznej, 
biochemii klinicznej, hematologii i koagulologii, s erologii grup krwi i 
transfuzjologii, immunologii, diagnostyki mikrobiol ogicznej i parazytologicznej; 
H.U4. prowadzić kontrolę jakości badań i dokumentac ję laboratoryjną zgodnie 
z obowiązującymi przepisami oraz zasadami Dobrej Pr aktyki Laboratoryjnej i etyki 
zawodowej.  
 
IV. SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZENIA  SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w kategorii wiedzy  można weryfikować za pomocą 
egzaminów ustnych lub pisemnych. 
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania, testy wielokrotnego wybor u (Multiple choice questions,  MCQ), 
Dziennik Ustaw – 190 –  Poz. 1573 
– 188 – 
testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple response questions,  MRQ), testy wyboru Tak/Nie lub 
dopasowania odpowiedzi. 
4. Egzaminy powinny być standaryzowane i są ukierun kowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
5. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się w kategorii umiejętności w zakresie 
komunikowania się oraz proceduralnych (manualnych),  wymaga bezpośredniej obserwacji 
studenta demonstrującego umiejętność w warunkach za pewniających przejrzystość 
i obiektywizm formułowania ocen. 
Dziennik Ustaw – 191 –  Poz. 1573 
Załącznik nr 7 
 
Standard kształcenia przygotowującego do wykonywani a zawodu fizjoterapeuty 
 
I. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE 
1.1. Standard ma zastosowanie do kształcenia przygo towującego do wykonywania 
zawodu fizjoterapeuty prowadzonego na studiach na k ierunku fizjoterapia, zwanych dalej 
„studiami”. 
1.2. Studia są jednolitymi studiami magisterskimi. 
1.3. Studia trwają nie krócej niż 10 semestrów. 
1.4. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 5260. 
1.5. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów nie może być mniejsza 
niż 300. 
1.6. Kierunek fizjoterapia jest przyporządkowany do  dyscypliny naukowej – nauki 
medyczne albo nauki o zdrowiu, albo nauki o kulturz e fizycznej, jako dyscypliny wiodącej.  
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więc ej zagadnień z dyscypliny naukowej, 
do której jest przyporządkowany kierunek studiów; 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom. 
2.2. W przypadku studiów o profilu: 
1) ogólnoakademickim – program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane 
z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dysc yplinie naukowej, do której jest 
przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisan o punkty ECTS w wymiarze 
większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów 
i uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotow ujących do prowadzenia 
działalności naukowej lub udział w tej działalności ;  Załącznik nr 7
STANDARD KSZTAŁCENIA PRZYGOTOWUJĄCEGO DO WYKONYWANIA ZAWODU FIZJOTERAPEUTY
Dziennik Ustaw – 192 –  Poz. 1573 
– 189 – 
2) praktycznym – program studiów obejmuje zajęcia l ub grupy zajęć kształtujące 
umiejętności praktyczne, którym przypisano punkty E CTS w wymiarze większym niż 
50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH OR AZ 
PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się szczegółow e 
efekty uczenia się Liczba 
godzin Liczba 
punktów 
ECTS 
A. Biomedyczne podstawy fizjoterapii 400 25 
B. Nauki ogólne  300 18 
C. Podstawy fizjoterapii  780 45 
D. Fizjoterapia kliniczna 1670 99 
E. Metodologia badań naukowych  50 25 
F. Praktyki fizjoterapeutyczne 1560 58 
Razem  4760 270 
3.1. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej niż 500 godzin (30 punktów 
ECTS), które mogą być realizowane jako zajęcia uzupełniające efekty uczenia się w kategorii 
wiedzy, umiejętności lub kompetencji społecznych, z  tym że program studiów umożliwia 
studentowi wybór zajęć, którym przypisano punkty EC TS w wymiarze nie mniejszym niż 5% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w. 
3.2. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami o bowiązkowymi na studiach 
stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszy m niż 60 godzin. Zajęciom tym nie 
przypisuje się punktów ECTS. 
3.3. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie nie mniej niż: 
1)  5 punktów ECTS w ramach zajęć z dziedziny nauk humanistycznych lub nauk 
społecznych; 
2) 22 punktów ECTS (przypisanych do grupy zajęć E) za przygotowanie pracy 
dyplomowej i przygotowanie do egzaminu dyplomowego.  
Dziennik Ustaw – 193 –  Poz. 1573 
– 190 – 
3.4. Liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia 
z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odl egłość, nie może być większa niż 25% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w. 
 
4. PRAKTYKI FIZJOTERAPEUTYCZNE 
Zakres praktyk 
fizjoterapeutycznych Termin praktyk  Liczba 
godzin Liczba 
punktów 
ECTS 
Praktyka asystencka nie wcześniej niż po 
drugim semestrze studiów 150 5 
Wakacyjna praktyka z kinezyterapii nie wcześniej ni ż po 
czwartym semestrze 
studiów 300 11 
Praktyka z fizjoterapii klinicznej, 
fizykoterapii i masażu nie wcześniej niż w trakcie 
piątego semestru studiów 100 4 
Wakacyjna praktyka profilowana – 
wybieralna nie wcześniej niż po szóstym semestrze studiów
 200 7 
Praktyka z fizjoterapii klinicznej, fizykoterapii i masażu nie wcześniej niż w trakcie siódmego semestru studiów 100 4 
Wakacyjna praktyka profilowana – wybieralna nie wcześniej niż po ósmym semestrze studiów 200 7 
Praktyka z fizjoterapii klinicznej, fizykoterapii i masażu – praktyka 
semestralna w trakcie dziesiątego 
semestru studiów 510 20 
4.1. Praktyka z zakresu kinezyterapii, fizykoterapi i i masażu odbywa się po 
zrealizowaniu zajęć umożliwiających osiągnięcie efe któw uczenia się z zakresu kinezyterapii, 
fizykoterapii i masażu. W ramach tej praktyki stude nt wykonuje określone czynności 
z udziałem pacjenta pod nadzorem opiekuna praktyk.  
4.2. Praktyka w zakresie fizjoterapii klinicznej dz ieci i osób dorosłych, w tym osób 
starszych, odbywa się po zrealizowaniu zajęć umożli wiających osiągnięcie efektów uczenia 
się w kategorii umiejętności wykonywania określonyc h czynności fizjoterapeutycznych z 
dziećmi i osobami dorosłymi, w tym osobami starszymi, posiadającymi różne dysfunkcje. 
Dziennik Ustaw – 194 –  Poz. 1573 
– 191 – 
4.3. Program praktyk, formę i terminy ich odbywania  oraz sposób weryfikacji 
osiągniętych efektów uczenia się ustala uczelnia. 
 
5. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
5.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się.  
5.2. Zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne p rzewidziane programem studiów są 
realizowane w odpowiednio wyposażonych do realizowa nych zajęć pracowniach uczelni lub 
podmiotów, z którymi uczelnia zawarła umowy lub por ozumienia w tym zakresie. 
5.3. Zajęcia w grupie zajęć A są realizowane w prac owniach: anatomii, fizjologii, 
biomechaniki, pierwszej pomocy, wyposażonych w sprz ęt zapewniający prawidłową 
realizację efektów uczenia się.  
5.4. Zajęcia w grupie zajęć C mogą być realizowane w szczególności w: 
1) pracowniach kinezyterapii, fizykoterapii i masażu; 
2) podmiotach wykonujących działalność leczniczą posia dających odpowiednią 
infrastrukturę do realizacji zajęć z zakresu medycy ny fizykalnej, w tym w sanatoriach; 
3) podmiotach wykonujących działalność leczniczą lub p racowniach protetycznych, 
prowadzących działalność w zakresie zaopatrzenia or topedycznego oraz protetyki 
i ortotyki;  
4) salach gimnastycznych, klubach sportowych, szkołach  lub ośrodkach specjalnych, 
posiadających odpowiednią infrastrukturę do realiza cji zagadnień z zakresu 
adaptowanej aktywności fizycznej i sportu osób z niepełnosprawnościami.  
5.5. Do realizacji zajęć z zakresu kształcenia ruch owego i metodyki nauczania ruchu 
wymagana jest infrastruktura sportowa, w szczególno ści pływalnia i sala gimnastyczna lub 
hala sportowa. 
5.6. Zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne z  zakresu fizjoterapii klinicznej 
w dysfunkcjach układu ruchu oraz fizjoterapii w cho robach wewnętrznych są realizowane 
w podmiotach wykonujących działalność leczniczą, w warunkach właściwych dla danego 
zakresu działalności, w sposób umożliwiający wykony wanie czynności praktycznych przez 
studentów. 
Dziennik Ustaw – 195 –  Poz. 1573 
– 192 – 
5.7. Zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne z  zakresu diagnostyki funkcjonalnej 
i planowania fizjoterapii są realizowane w podmiota ch wykonujących działalność leczniczą 
z udziałem pacjentów (co najmniej połowa wymiaru za jęć) i w uczelni.  
5.8. Praktyki fizjoterapeutyczne odbywają się w opa rciu o bazę dydaktyczną uczelni 
oraz w podmiotach wykonujących działalność lecznicz ą, z którymi uczelnie zawarły umowy  
lub porozumienia w tym zakresie.  
 
II. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
1. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć jest 
prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających kompetencje 
zawodowe lub naukowe adekwatne do prowadzonych zaję ć oraz doświadczenie zawodowe 
w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć, z tym że w grupie zajęć:  
1) C – zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne  są prowadzone przez fizjoterapeutów 
posiadających doświadczenie zawodowe adekwatne do p rowadzonych zajęć; 
2) D: 
a) zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne z z akresu klinicznych podstaw 
fizjoterapii są prowadzone przez fizjoterapeutów lub lekarzy posiadających tytuł 
specjalisty lub specjalizację oraz doświadczenie za wodowe w zakresie właściwym 
dla prowadzonych zajęć, 
b) zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne z z akresu: fizjoterapii klinicznej 
w dysfunkcjach układu ruchu, fizjoterapii w choroba ch wewnętrznych oraz 
diagnostyki funkcjonalnej i planowania fizjoterapii  są prowadzone przez 
fizjoterapeutów posiadających doświadczenie zawodow e w zakresie właściwym 
dla prowadzonych zajęć. 
2. Zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne z u działem pacjentów w różnym 
wieku i z różnymi dysfunkcjami są realizowane pod n adzorem nauczyciela akademickiego 
lub innej osoby prowadzącej zajęcia. 
3. Praktyki fizjoterapeutyczne są realizowane pod k ierunkiem fizjoterapeuty, z tym 
że praktyka asystencka może być realizowana pod kie runkiem lekarza rehabilitacji, a nadzór 
nad prowadzeniem praktyk sprawuje opiekun praktyk z  uczelni. 
 
Dziennik Ustaw – 196 –  Poz. 1573 
– 193 – 
III. EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
1) problematykę z zakresu dyscypliny naukowej – nau ki biologiczne w tym rozwój, 
budowę i funkcje organizmu człowieka w warunkach pr awidłowych i patologicznych; 
2) problematykę z zakresu dyscypliny naukowej – nau ki medyczne w tym etiologię, 
patomechanizm, objawy i przebieg najczęstszych chor ób; 
3) problematykę z zakresu dyscyplin naukowych – psy chologia, pedagogika, nauki 
socjologiczne, filozofia i bioetyka; 
4) zasady oddziaływania sił mechanicznych na organi zm człowieka zdrowego i chorego, 
w tym osoby starszej, z różnymi dysfunkcjami i różn ymi chorobami, w różnych 
warunkach; 
5) mechanizm działania czynników fizykalnych na org anizm człowieka oraz oddziaływanie 
zabiegów fizykalnych w leczeniu osób z różnymi chor obami i dysfunkcjami, w tym 
osób starszych, w różnych warunkach; 
6) wskazania i przeciwskazania do wykonywania zabie gów z zakresu fizykoterapii i 
masażu, kinezyterapii i terapii manualnej oraz spec jalnych metod fizjoterapii; 
7) zalecenia do stosowania fizjoterapii w określony ch stanach chorobowych; 
8) zasady działania wyrobów medycznych i zasady ich  stosowania w leczeniu osób 
z różnymi chorobami i dysfunkcjami, w tym osób star szych, w różnych warunkach; 
9) specjalistyczne zagadnienia z zakresu teorii, me todyki i praktyki fizjoterapii; 
10) zagadnienia z zakresu diagnostyki funkcjonalnej  na potrzeby fizjoterapii, planowania 
postępowania fizjoterapeutycznego oraz kontrolowani a jego efektów – w stopniu 
zaawansowanym; 
11) zagadnienia związane z kształtowaniem, podtrzym ywaniem i przywracaniem sprawności 
oraz wydolności osobom w różnym wieku, w tym osobom  starszym, utraconej lub 
obniżonej wskutek różnych chorób lub urazów, a takż e zasady promocji zdrowia – 
w stopniu zaawansowanym; 
12) prawne i ekonomiczne aspekty funkcjonowania pod miotów zajmujących się 
rehabilitacją osób z niepełnosprawnościami; 
13) etyczne, prawne i społeczne uwarunkowania wykon ywania zawodu fizjoterapeuty. 
 
Dziennik Ustaw – 197 –  Poz. 1573 
– 194 – 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
1) wykonywać zabiegi z zakresu fizykoterapii, kinez yterapii, masażu i terapii manualnej 
oraz specjalnych metod fizjoterapii; 
2) interpretować wyniki badań czynnościowych oraz p rzeprowadzać testy funkcjonalne 
niezbędne do doboru środków fizjoterapii i interpre tować ich wyniki; 
3) tworzyć, weryfikować i modyfikować programy fizj oterapii osób z różnymi 
dysfunkcjami, w tym osób starszych, stosownie do ic h stanu klinicznego i 
funkcjonalnego, a także w ramach procesu kompleksow ej rehabilitacji; 
4) kontrolować efekty postępowania fizjoterapeutycz nego; 
5) dobierać wyroby medyczne stosownie do rodzaju dy sfunkcji i potrzeb pacjenta na 
każdym etapie rehabilitacji oraz poinstruować pacje nta, jak z nich korzystać; 
6) zastosować działania z zakresu adaptowanej aktyw ności fizycznej i sportu osób 
z niepełnosprawnościami dla planowania, doboru, mod yfikowania oraz tworzenia 
różnych form zajęć rekreacyjnych i sportowych dla o sób ze specjalnymi potrzebami, 
w tym osób starszych; 
7) zastosować działania ukierunkowane na edukację z drowotną, promocję zdrowia, 
profilaktykę niepełnosprawności, a także pierwotną i wtórną profilaktykę chorób; 
8) wykazać wysoką sprawność fizyczną niezbędną do p oprawnego demonstrowania 
i wykonywania zabiegów z zakresu kinezyterapii, mas ażu i terapii manualnej oraz 
stosowania metod specjalnych u osób z różnymi choro bami, dysfunkcjami oraz z 
różnym rodzajem i stopniem niepełnosprawności; 
9) planować własną aktywność edukacyjną i stale dok ształcać się w celu aktualizacji 
wiedzy; 
10) inspirować inne osoby do uczenia się oraz podej mowania aktywności fizycznej; 
11) komunikować się z pacjentem i jego rodziną w at mosferze zaufania, z uwzględnieniem 
potrzeb pacjenta i jego praw; 
12) komunikować się ze współpracownikami w zespole i dzielić się wiedzą; 
13) wykorzystywać wiedzę w zakresie racjonalizacji i optymalizacji fizjoterapii, także 
współpracując w zespole terapeutycznym; 
14) postępować zgodnie z zasadami etycznymi i bioet ycznymi w wykonywaniu czynności 
właściwych dla zawodu fizjoterapeuty. 
 
Dziennik Ustaw – 198 –  Poz. 1573 
– 195 – 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 
1) nawiązania i utrzymania pełnego szacunku kontakt u z pacjentem, a także okazywania 
zrozumienia dla różnic światopoglądowych i kulturow ych; 
2) wykonywania zawodu, będąc świadomym roli, jaką f izjoterapeuta pełni na rzecz 
społeczeństwa, w tym społeczności lokalnej; 
3) prezentowania postawy promującej zdrowy styl życ ia, propagowania i aktywnego 
kreowania zdrowego stylu życia i promocji zdrowia w  trakcie działań związanych 
z wykonywaniem zawodu i określania poziomu sprawnoś ci niezbędnego 
do wykonywania zawodu fizjoterapeuty; 
4) przestrzegania praw pacjenta i zasad etyki zawodowej; 
5) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń , dokonywania samooceny deficytów 
i potrzeb edukacyjnych; 
6) korzystania z obiektywnych źródeł informacji; 
7) wdrażania zasad koleżeństwa zawodowego i współpr acy w zespole specjalistów, w tym 
z przedstawicielami innych zawodów medycznych, takż e w środowisku 
wielokulturowym i wielonarodowościowym; 
8) formułowania opinii dotyczących różnych aspektów  działalności zawodowej; 
9) przyjęcia odpowiedzialności związanej z decyzjam i podejmowanymi w ramach 
działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpiec zeństwa własnego i innych osób. 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
A. BIOMEDYCZNE PODSTAWY FIZJOTERAPII  (anatomia – anatomia prawidłowa, 
anatomia funkcjonalna, anatomia rentgenowska, anato mia palpacyjna; biologia medyczna; 
genetyka; biochemia; fizjologia – fizjologia ogólna , fizjologia wysiłku fizycznego, fizjologia 
bólu, diagnostyka fizjologiczna; farmakologia w fiz joterapii; biofizyka; biomechanika – 
biomechanika stosowana i ergonomia, biomechanika kl iniczna; patologia ogólna; pierwsza 
pomoc) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
A.W1. budowę anatomiczną poszczególnych układów org anizmu ludzkiego i podstawowe 
zależności pomiędzy ich budową i funkcją w warunkac h zdrowia i choroby, 
a w szczególności układu narządów ruchu;  
Dziennik Ustaw – 199 –  Poz. 1573 
– 196 – 
A.W2. rodzaje metod obrazowania, zasady ich przepro wadzania i ich wartość diagnostyczną 
(zdjęcie RTG, ultrasonografia, tomografia komputero wa, rezonans magnetyczny); 
A.W3. mianownictwo anatomiczne niezbędne do opisu s tanu zdrowia; 
A.W4. podstawowe właściwości fizyczne, budowę i fun kcje komórek i tkanek organizmu 
człowieka; 
A.W5. rozwój embrionalny, organogenezę oraz etapy r ozwoju zarodkowego i płciowego 
człowieka; 
A.W6. podstawowe mechanizmy procesów zachodzących w   organizmie człowieka w 
okresie od dzieciństwa przez dojrzałość do starości; 
A.W7. podstawowe procesy metaboliczne zachodzące na  poziomie komórkowym, 
narządowym i ustrojowym, w tym zjawiska regulacji h ormonalnej, reprodukcji 
i procesów starzenia się oraz ich zmian pod wpływem  wysiłku fizycznego lub 
w efekcie niektórych chorób;  
A.W8. podstawy funkcjonowania poszczególnych układó w organizmu człowieka oraz 
narządów ruchu i narządów zmysłu; 
A.W9. kinezjologiczne mechanizmy kontroli ruchu i r egulacji procesów metabolicznych 
zachodzących w organizmie człowieka oraz fizjologię  wysiłku fizycznego; 
A.W10. metody oceny czynności poszczególnych narząd ów i układów oraz możliwości ich 
wykorzystania do oceny stanu funkcjonalnego pacjenta w różnych obszarach 
klinicznych; 
A.W11. mechanizm działania środków farmakologicznyc h stosowanych w ramach różnych 
chorób i układów człowieka, zasady ich podawania or az ograniczenia i działania 
uboczne, a także wpływ tych środków na sprawność pa cjenta ze względu na 
konieczność jego uwzględnienia w planowaniu fizjote rapii; 
A.W12. zewnętrzne czynniki fizyczne i ich wpływ na organizm człowieka; 
A.W13. biomechaniczne zasady statyki ciała oraz czy nności ruchowych człowieka zdrowego 
i chorego; 
A.W14. zasady ergonomii codziennych czynności człow ieka oraz czynności związanych 
z wykonywaniem zawodu, ze szczególnym uwzględnienie m ergonomii pracy 
fizjoterapeuty; 
A.W15. zasady kontroli motorycznej oraz teorie i ko ncepcje procesu sterowania i regulacji 
czynności ruchowej; 
A.W16. podstawy uczenia się kontroli postawy i ruch u oraz nauczania czynności ruchowych; 
Dziennik Ustaw – 200 –  Poz. 1573 
– 197 – 
A.W17. mechanizmy rozwoju zaburzeń czynnościowych o raz patofizjologiczne podłoże 
rozwoju chorób; 
A.W18. metody ogólnej oceny stanu zdrowia oraz obja wy podstawowych zaburzeń i zmian 
chorobowych; 
A.W19. metody oceny podstawowych funkcji życiowych człowieka w stanie zagrożenia 
zdrowia lub życia; 
A.W20. uwarunkowania genetyczne rozwoju chorób w po pulacji ludzkiej; 
A.W21. genetyczne i związane z fenotypem uwarunkowa nia umiejętności ruchowych. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
A.U1. rozpoznawać i lokalizować na fantomach i mode lach anatomicznych zasadnicze 
struktury ludzkiego ciała, w tym elementy układu ru chu, takie jak elementy układu 
kostno-stawowego, grupy mięśniowe i poszczególne mi ęśnie;  
A.U2. palpacyjnie lokalizować wybrane elementy budo wy anatomicznej i ich powiązania 
ze strukturami sąsiednimi, w tym kostne elementy bę dące miejscami przyczepów 
mięśni i więzadeł oraz punkty pomiarów antropometry cznych, mięśnie 
powierzchowne oraz ścięgna i wybrane wiązki naczyniowo-nerwowe; 
A.U3. określić wskaźniki biochemiczne i ich zmiany w przebiegu niektórych chorób oraz 
pod wpływem wysiłku fizycznego, w zakresie bezpiecz nego stosowania metod 
fizjoterapii; 
A.U4. dokonać pomiaru i zinterpretować wyniki analiz podstawowych wskaźników 
czynności układu krążenia (tętno, ciśnienie tętnicz e krwi), składu krwi oraz 
statycznych i dynamicznych wskaźników układu oddech owego, a także ocenić 
odruchy z wszystkich poziomów układu nerwowego w za kresie bezpiecznego 
stosowania metod fizjoterapii; 
A.U5. przeprowadzić podstawowe badanie narządów zmy słów i ocenić równowagę; 
A.U6. przeprowadzić ocenę zdolności wysiłkowej, tolerancji wysiłkowej, poziomu 
zmęczenia i przetrenowania; 
A.U7. wykorzystywać właściwości określonej grupy śr odków farmakologicznych 
w zabiegach fizykoterapeutycznych w różnych choroba ch;  
A.U8. oceniać wpływ czynników fizycznych na organiz m człowieka, odróżniając reakcje 
prawidłowe i zaburzone; 
A.U9. oceniać stan układu ruchu człowieka w warunka ch statyki i dynamiki (badanie 
ogólne, odcinkowe, miejscowe) w celu wykrycia zabur zeń jego struktury i funkcji; 
Dziennik Ustaw – 201 –  Poz. 1573 
– 198 – 
A.U10. przeprowadzić szczegółową analizę biomechani czną prostych i złożonych ruchów 
człowieka w warunkach prawidłowych i w przypadku ró żnych zaburzeń układu 
ruchu; 
A.U11. przewidzieć skutki stosowania różnych obciąż eń mechanicznych na zmienione 
patologicznie struktury ciała człowieka;  
A.U12. ocenić poszczególne cechy motoryczne; 
A.U13. oceniać sprawność fizyczną i funkcjonalną w oparciu o aktualne testy dla wszystkich 
grup wiekowych; 
A.U14. przeprowadzić wywiad i analizować zebrane in formacje w zakresie potrzebnym dla 
prowadzenia fizjoterapii; 
A.U15. rozpoznawać sytuacje zagrażające zdrowiu lub  życiu człowieka oraz udzielać 
kwalifikowanej pierwszej pomocy w sytuacjach zagroż enia zdrowia i życia oraz 
przeprowadzić resuscytację krążeniowo-oddechową u o sób dorosłych i dzieci. 
 
B. NAUKI OGÓLNE  (język obcy; psychologia – psychologia ogólna, psy chologia 
kliniczna, psychoterapia, komunikacja kliniczna; so cjologia – socjologia ogólna, socjologia 
niepełnosprawności; pedagogika – pedagogika ogólna,  pedagogika specjalna; dydaktyka 
fizjoterapii; podstawy prawa – prawa własności inte lektualnej, prawa medycznego, prawa 
cywilnego, prawa pracy; zdrowie publiczne; demograf ia i epidemiologia; ekonomia i system 
ochrony zdrowia; zarządzanie i marketing; filozofia ; bioetyka; historia fizjoterapii; 
technologie informacyjne; wychowanie fizyczne) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
B.W1. psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania funkcjonowania jednostki 
w społeczeństwie; 
B.W2. psychologiczne i społeczne aspekty postaw i d ziałań pomocowych; 
B.W3. modele komunikowania się w opiece zdrowotnej,  podstawowe umiejętności 
komunikowania się z pacjentem oraz członkami interd yscyplinarnego zespołu 
terapeutycznego; 
B.W4. zasady motywowania pacjentów do prozdrowotnyc h zachowań i informowania 
o niepomyślnym rokowaniu, znaczenie komunikacji wer balnej i niewerbalnej 
w procesie komunikowania się z pacjentami oraz poję cie zaufania w interakcji 
z pacjentem;  
B.W5. podstawowe metody psychoterapii; 
Dziennik Ustaw – 202 –  Poz. 1573 
– 199 – 
B.W6. podstawowe zagadnienia z zakresu pedagogiki i pedagogiki specjalnej; 
B.W7. ograniczenia i uwarunkowania kształcenia osób  z niepełnosprawnościami, zasady 
radzenia sobie z problemami pedagogicznymi u tych osób oraz współczesne 
tendencje w rewalidacji osób z niepełnosprawnościami; 
B.W8. podstawowe formy i sposoby przekazywania info rmacji z wykorzystaniem środków 
dydaktycznych w zakresie nauczania fizjoterapii, pr owadzenia szkoleń i 
doskonalenia zawodowego; 
B.W9. zasady wykonywania zawodu fizjoterapeuty oraz  funkcjonowania samorządu 
zawodowego fizjoterapeutów; 
B.W10. regulacje prawne związane z wykonywaniem zaw odu fizjoterapeuty, w tym prawa 
pacjenta, obowiązki pracodawcy i pracownika, w szcz ególności wynikające z prawa 
cywilnego, prawa pracy, ochrony własności przemysło wej i prawa autorskiego, a 
także zasady odpowiedzialności cywilnej w praktyce fizjoterapeutycznej; 
B.W11. czynniki decydujące o zdrowiu oraz o zagroże niu zdrowia; 
B.W12. zasady edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia oraz elementy polityki społecznej 
dotyczącej ochrony zdrowia; 
B.W13. uwarunkowania zdrowia i jego zagrożenia oraz  skalę problemów związanych 
z niepełnosprawnością w ujęciu demograficznym i epi demiologicznym; 
B.W14. zasady analizy demograficznej oraz podstawow e pojęcia statystyki 
epidemiologicznej; 
B.W15. zasady organizacji i finansowania systemu oc hrony zdrowia w Rzeczypospolitej 
Polskiej oraz ekonomiczne uwarunkowania udzielania świadczeń z zakresu 
fizjoterapii;  
B.W16. zasady kierowania zespołem terapeutycznym or az organizacji i zarządzania 
podmiotami prowadzącymi działalność rehabilitacyjną ; 
B.W17. zasady zatrudniania osób z różnym stopniem n iepełnosprawności; 
B.W18. zasady etyczne współczesnego marketingu medy cznego; 
B.W19. zasady przeprowadzania uproszczonej analizy rynku dla potrzeb planowania działań 
z zakresu fizjoterapii; 
B.W20. historię fizjoterapii oraz kierunki rozwoju nauczania zawodowego, a także 
międzynarodowe organizacje fizjoterapeutyczne i inn e organizacje zrzeszające 
fizjoterapeutów; 
B.W21. narzędzia informatyczne i statystyczne służą ce do opracowywania i przedstawiania 
danych oraz rozwiązywania problemów. 
Dziennik Ustaw – 203 –  Poz. 1573 – 200 – 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
B.U1. porozumiewać się w jednym z języków obcych na  poziomie B2+ Europejskiego 
Systemu Opisu Kształcenia Językowego; 
B.U2. dostrzegać i rozpoznawać, w zakresie bezpiecz nego stosowania metod fizjoterapii, 
problemy psychologiczne u osób, w tym osób starszyc h, z różnymi dysfunkcjami 
i w różnym wieku oraz oceniać ich wpływ na przebieg  i skuteczność fizjoterapii; 
B.U3. zastosować odpowiednie formy postępowania ter apeutyczno-wychowawczego 
wspomagające proces rewalidacji osoby z niepełnospr awnością;  
B.U4 organizować działania ukierunkowane na edukację zdrowotną, promocję zdrowia 
i profilaktykę niepełnosprawności; 
B.U5. przeprowadzić badanie przesiewowe w profilakt yce dysfunkcji i niepełnosprawności; 
B.U6. oszacować koszt postępowania fizjoterapeutycz nego; 
B.U7. przeprowadzić uproszczoną analizę rynku dla p otrzeb planowania działań z zakresu 
fizjoterapii; 
B.U8. identyfikować podstawowe problemy etyczne dot yczące współczesnej medycyny, 
ochrony życia i zdrowia oraz uwzględnić w planowani u i przebiegu fizjoterapii 
uwarunkowania kulturowe, religijne i etniczne pacje ntów; 
B.U9. wykazać umiejętności ruchowe z zakresu wybran ych form aktywności fizycznej 
(rekreacyjnych i zdrowotnych); 
B.U10. przeprowadzić rozmowę z pacjentem dorosłym, dzieckiem i rodziną pacjenta 
z zastosowaniem techniki aktywnego słuchania i wyra żania empatii, a także 
rozmawiać z pacjentem o jego sytuacji zdrowotnej w atmosferze zaufania podczas 
całego  postępowania fizjoterapeutycznego; 
B.U11. udzielać pacjentowi informacji o celu, przeb iegu i ewentualnym ryzyku 
proponowanych działań diagnostycznych lub fizjotera peutycznych i uzyskiwać jego 
świadomą zgodę na te działania; 
B.U12. komunikować się ze współpracownikami w ramac h zespołu, udzielając im 
informacji zwrotnej i wsparcia. 
 
C. PODSTAWY FIZJOTERAPII (fizjoterapia ogólna; kształcenie ruchowe i metodyka 
nauczania ruchu; kinezyterapia; terapia manualna; m edycyna fizykalna – fizykoterapia; 
balneoklimatologia, odnowa biologiczna; masaż; meto dy specjalne fizjoterapii – metody 
reedukacji posturalnej, reedukacji nerwowo-mięśniow ej, neurorehabilitacji, terapii 
Dziennik Ustaw – 204 –  Poz. 1573 
– 201 – 
neurorozwojowej oraz terapii manualnej; adaptowana aktywność fizyczna, sport osób 
z niepełnosprawnościami; wyroby medyczne; fizjoprof ilaktyka i promocja zdrowia) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
C.W1. pojęcia z zakresu rehabilitacji medycznej, fi zjoterapii oraz niepełnosprawności; 
C.W2. mechanizmy zaburzeń strukturalnych i funkcjon alnych wywołanych chorobą lub 
urazem; 
C.W3. mechanizmy oddziaływania oraz możliwe skutki uboczne środków i zabiegów 
z zakresu fizjoterapii; 
C.W4. metody oceny zaburzeń strukturalnych i funkcjonalnych wywołanych chorobą lub 
urazem, narzędzia diagnostyczne i metody oceny stanu pacjenta dla potrzeb 
fizjoterapii, metody oceny budowy i funkcji ciała p acjenta oraz jego aktywności 
w różnych stanach chorobowych; 
C.W5. zasady doboru środków, form i metod terapeuty cznych w zależności od rodzaju 
dysfunkcji, stanu i wieku pacjenta; 
C.W6. teoretyczne i metodyczne podstawy procesu ucz enia się i nauczania czynności 
ruchowych; 
C.W7. teoretyczne, metodyczne i praktyczne podstawy  kinezyterapii, terapii manualnej 
i masażu oraz specjalnych metod fizjoterapii; 
C.W8. wskazania i przeciwwskazania do ćwiczeń stoso wanych w kinezyterapii, terapii 
manualnej i masażu oraz specjalnych metod fizjotera pii; 
C.W9. teoretyczne, metodyczne i praktyczne podstawy  fizykoterapii, balneoklimatologii 
oraz odnowy biologicznej;  
C.W10. wskazania i przeciwwskazania do stosowania z abiegów z zakresu fizykoterapii, 
balneoklimatologii oraz odnowy biologicznej;  
C.W11. zasady doboru różnych form adaptowanej aktyw ności fizycznej, sportu, turystyki 
oraz rekreacji terapeutycznej w procesie leczenia i  podtrzymywania sprawności osób 
ze specjalnymi potrzebami, w tym osób z niepełnospr awnościami; 
C.W12. regulacje prawne dotyczące udziału osób z ni epełnosprawnościami w sporcie osób 
z niepełnosprawnościami, w tym paraolimpiadach i ol impiadach specjalnych, oraz 
organizacji działających w sferze aktywności fizycz nej osób 
z niepełnosprawnościami; 
C.W13. zagrożenia i ograniczenia treningowe związan e z niepełnosprawnością; 
Dziennik Ustaw – 205 –  Poz. 1573 
– 202 – 
C.W14. zasady działania wyrobów medycznych i zasady  ich stosowania w leczeniu osób 
z różnymi chorobami i dysfunkcjami narządowymi; 
C.W15. regulacje dotyczące wykazu wyrobów medycznyc h określone w przepisach 
wydanych na podstawie art. 38 ust. 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji 
leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz 
wyrobów medycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 784, z późn. zm.); 
C.W16. wskazania i przeciwwskazania do zastosowania  wyrobów medycznych; 
C.W17. zagadnienia związane z promocją zdrowia i fi zjoprofilaktyką. 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
C.U1. przeprowadzić badanie podmiotowe, badanie prz edmiotowe oraz wykonywać 
podstawowe badania czynnościowe i testy funkcjonaln e właściwe dla fizjoterapii, 
w tym pomiary długości i obwodu kończyn, zakresu ru chomości w stawach oraz siły 
mięśniowej; 
C.U2. wypełniać dokumentację stanu zdrowia pacjenta  i programu zabiegów 
fizjoterapeutycznych; 
C.U3. dobierać i prowadzić kinezyterapię ukierunkow aną na kształtowanie poszczególnych 
zdolności motorycznych u osób zdrowych oraz osób z różnymi dysfunkcjami, 
przeprowadzić zajęcia ruchowe o określonym celu, pr owadzić reedukację chodu 
i ćwiczenia z zakresu edukacji i reedukacji postura lnej oraz reedukacji funkcji 
kończyn górnych; 
C.U4. instruować pacjenta w zakresie wykonywania ćwiczeń ruchowych w domu, sposobu 
posługiwania się wyrobami medycznymi oraz wykorzyst ywania przedmiotów użytku 
codziennego w celach terapeutycznych, instruować op iekuna w zakresie 
sprawowania opieki nad osobą ze specjalnymi potrzeb ami oraz nad dzieckiem – 
w celu stymulowania prawidłowego rozwoju; 
C.U5. konstruować trening medyczny, w tym różnorodn e ćwiczenia, dostosowywać 
poszczególne ćwiczenia do potrzeb ćwiczących, dobra ć odpowiednie przyrządy 
i przybory do ćwiczeń ruchowych oraz stopniować tru dność wykonywanych 
ćwiczeń;  
C.U6. dobrać poszczególne ćwiczenia dla osób z różn ymi zaburzeniami i możliwościami 
funkcjonalnymi oraz metodycznie uczyć ich wykonywania, stopniując natężenie 
trudności oraz wysiłku fizycznego;  
Dziennik Ustaw – 206 –  Poz. 1573 
– 203 – 
C.U7. wykazać umiejętności ruchowe konieczne do demonstracji i zapewnienia 
bezpieczeństwa podczas wykonywania poszczególnych ć wiczeń; 
C.U8. zaplanować, dobrać i wykonać zabiegi z zakres u kinezyterapii, terapii manualnej 
i masażu oraz specjalnych metod fizjoterapii; 
C.U9. obsługiwać i stosować urządzenia z zakresu kinezyterapii, fizykoterapii, masażu 
i terapii manualnej oraz specjalnych metod fizjoter apii; 
C.U10. wykazać zaawansowane umiejętności manualne p ozwalające na zastosowanie 
właściwej techniki z zakresu kinezyterapii, masażu i terapii manualnej oraz 
specjalnych metod fizjoterapii; 
C.U11. zaplanować, dobrać i wykonać zabiegi z zakre su fizykoterapii, balneoklimatologii 
oraz odnowy biologicznej;  
C.U12. obsługiwać aparaturę do wykonywania zabiegów  z zakresu fizykoterapii, 
balneoklimatologii oraz odnowy biologicznej;  
C.U13. poinstruować osoby ze specjalnymi potrzebami, w tym osoby 
z niepełnosprawnościami, w zakresie różnych form ad aptowanej aktywności 
fizycznej, sportu, turystyki oraz rekreacji terapeu tycznej; 
C.U14. poinstruować osoby z niepełnosprawnościami w  zakresie samoobsługi i lokomocji, 
w tym w zakresie samodzielnego przemieszczania się i pokonywania przeszkód 
terenowych na wózku aktywnym; 
C.U15. prowadzić zajęcia z wybranych dyscyplin spor towych dla osób 
z niepełnosprawnościami, w tym zademonstrować eleme nty techniki i taktyki 
w wybranych dyscyplinach sportowych dla osób z niepełnosprawnościami; 
C.U16. dobrać wyroby medyczne stosownie do rodzaju dysfunkcji i potrzeb pacjenta na 
każdym etapie fizjoterapii oraz poinstruować pacjenta w zakresie posługiwania się 
nimi; 
C.U17. podejmować działania promujące zdrowy styl ż ycia na różnych poziomach oraz 
zaprojektować program profilaktyczny w zależności od wieku, płci, stanu zdrowia 
oraz warunków życia pacjenta, ze szczególnym uwzglę dnieniem aktywności 
fizycznej. 
 D. FIZJOTERAPIA KLINICZNA 
(kliniczne podstawy fizjoterapii w: ortopedii 
i traumatologii, medycynie sportowej, reumatologii,  neurologii i neurochirurgii, pediatrii, 
neurologii dziecięcej, kardiologii i kardiochirurgi i, pulmonologii, chirurgii, ginekologii 
i położnictwie, geriatrii, psychiatrii, intensywnej  terapii, onkologii i medycynie paliatywnej; 
Dziennik Ustaw – 207 –  Poz. 1573 
– 204 – 
fizjoterapia kliniczna w dysfunkcjach układu ruchu w: ortopedii i traumatologii, medycynie 
sportowej, reumatologii, neurologii i neurochirurgii, wieku rozwojowym; fizjoterapia 
w chorobach wewnętrznych w: kardiologii i kardiochirurgii, pulmonologii, chirurgii, 
ginekologii i położnictwie, pediatrii, geriatrii, p sychiatrii, onkologii i medycynie paliatywnej; 
diagnostyka funkcjonalna w: dysfunkcjach układu ruc hu, chorobach wewnętrznych, wieku 
rozwojowym; planowanie fizjoterapii w: dysfunkcjach  układu ruchu, wieku rozwojowym, 
chorobach wewnętrznych) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
D.W1. etiologię, patomechanizm, objawy i przebieg d ysfunkcji narządu ruchu w zakresie: 
ortopedii i traumatologii, medycyny sportowej, reum atologii, neurologii 
i neurochirurgii oraz pediatrii, neurologii dziecię cej, w stopniu umożliwiającym 
racjonalne stosowanie środków fizjoterapii; 
D.W2. zasady diagnozowania oraz ogólne zasady i spo soby leczenia najczęstszych 
dysfunkcji narządu ruchu w zakresie: ortopedii i tr aumatologii, medycyny sportowej, 
reumatologii, neurologii, neurochirurgii oraz pedia trii, neurologii dziecięcej, 
w stopniu umożliwiającym racjonalne stosowanie środ ków fizjoterapii; 
D.W3. etiologię, patomechanizm, objawy i przebieg n ajczęstszych chorób w zakresie: 
kardiologii i kardiochirurgii, pulmonologii, chirur gii, ginekologii i położnictwa, 
geriatrii, psychiatrii, intensywnej terapii, onkolo gii i medycyny paliatywnej, w 
stopniu umożliwiającym racjonalne stosowanie środkó w fizjoterapii; 
D.W4. zasady diagnozowania oraz ogólne zasady i spo soby leczenia w najczęstszych 
chorobach w zakresie: kardiologii i kardiochirurgii , pulmonologii, chirurgii, 
ginekologii i położnictwa, geriatrii, psychiatrii, intensywnej terapii, onkologii 
i medycyny paliatywnej, w stopniu umożliwiającym ra cjonalne stosowanie środków 
fizjoterapii; 
D.W5. zasady postępowania z pacjentem: nieprzytomny m, po urazie wielomiejscowym 
i wielonarządowym, z uszkodzeniem kręgosłupa i rdze nia kręgowego, kończyny 
górnej i kończyny dolnej, w zakresie bezpiecznego s tosowania metod fizjoterapii; 
D.W6. ogólne zasady podmiotowego i przedmiotowego b adania kardiologicznego, 
neurologicznego, ortopedycznego i geriatrycznego; 
D.W7. zasady interpretacji wyników badań dodatkowyc h w diagnostyce chorób układu 
krążenia i w fizjoterapii kardiologicznej, w tym: badania elektrokardiograficznego 
(EKG) i ultrasonograficznego, prób czynnościowych E KG, klinicznej oceny stanu 
Dziennik Ustaw – 208 –  Poz. 1573 
– 205 – 
zdrowia pacjenta z chorobą kardiologiczną według różnych skal, w zakresie 
bezpiecznego stosowania metod fizjoterapii;  
D.W8. wyniki testów wysiłkowych w fizjoterapii kard iologicznej i pulmonologicznej (test 
na ergometrze rowerowym, bieżni ruchomej, testy mar szowe, test 
spiroergometryczny), skalę niewydolności serca NYHA ( New York Heart 
Association) oraz wartości równoważnika metabolicznego MET; 
D.W9. ogólne zasady podmiotowego i przedmiotowego b adania pulmonologicznego dla 
potrzeb fizjoterapii, ważniejsze badania dodatkowe i pomocnicze oraz testy 
funkcjonalne, przydatne w kwalifikacji i monitorowa niu fizjoterapii oddechowej; 
D.W10. zasady kwalifikacji do zabiegów operacyjnych  oraz podstawowe zabiegi operacyjne, 
w tym amputacje z przyczyn naczyniowych, i zabiegi z zakresu chirurgii 
małoinwazyjnej; 
D.W11. metody badania klinicznego i diagnostyki dod atkowej w zakresie badań stosowanych 
w ginekologii i położnictwie; 
D.W12. fizjologię procesu starzenia się oraz zasady  opieki i fizjoterapii geriatrycznej; 
D.W13. zagrożenia związane z hospitalizacją osób st arszych;  
D.W14. specyfikę postępowania z pacjentem z chorobą  psychiczną i zasady właściwego 
podejścia do niego; 
D.W15. zasady postępowania z pacjentem: nieprzytomn ym, w okresie ostrej niewydolności 
krążenia, w okresie ostrej niewydolności oddechowej , we wstrząsie, ze 
zdiagnozowaną sepsą, wentylowanym mechanicznie, po urazie czaszkowo- 
-mózgowym oraz po urazie mnogim ciała; 
D.W16. założenia i zasady Międzynarodowej Klasyfika cji Funkcjonowania, 
Niepełnosprawności i Zdrowia ( International Classification of Functioning 
Disability and Health , ICF). 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
D.U1. przeprowadzić szczegółowe badanie dla potrzeb  fizjoterapii i testy funkcjonalne 
układu ruchu oraz zapisać i zinterpretować jego wyn iki; 
D.U2. przeprowadzić analizę biomechaniczną z zakres u prostych i złożonych ruchów 
człowieka w warunkach prawidłowych i w dysfunkcjach  układu ruchu; 
D.U3. dokonać oceny stanu układu ruchu człowieka w warunkach statyki i dynamiki 
(badanie ogólne, odcinkowe, miejscowe), przeprowadz ić analizę chodu oraz 
zinterpretować uzyskane wyniki; 
Dziennik Ustaw – 209 –  Poz. 1573 
– 206 – 
D.U4. dobierać – w zależności od stanu klinicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii u osób p o urazach w obrębie tkanek 
miękkich układu ruchu leczonych zachowawczo i opera cyjnie, po urazach w obrębie 
kończyn (stłuczeniach, skręceniach, zwichnięciach i  złamaniach) leczonych 
zachowawczo i operacyjnie, po urazach kręgosłupa be z porażeń oraz w przypadku 
stabilnych i niestabilnych złamań kręgosłupa; 
D.U5. dobierać – w zależności od stanu klinicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii osób po amputacjach planowanych 
(postępowanie przed- i pooperacyjne) oraz urazowych , prowadzić naukę chodzenia 
w protezie oraz postępowanie po amputacjach kończyn górnych, w tym instruktaż 
w zakresie posługiwania się protezą; 
D.U6. dobierać – w zależności od stanu klinicznego i funkcjonalnego pacjenta – i 
prowadzić postępowanie fizjoterapeutyczne przed- i pooperacyjne u osób po 
rekonstrukcyjnych zabiegach ortopedycznych, w tym p o zabiegach artroskopowych 
i po endoprotezoplastyce; 
D.U7. instruować pacjentów lub ich opiekunów w zakr esie wykonywania ćwiczeń i 
treningu medycznego w domu, sposobu posługiwania si ę wyrobami medycznymi 
oraz wykorzystywania przedmiotów użytku codziennego  w celach terapeutycznych; 
D.U8. przeprowadzić testy funkcjonalne przydatne w reumatologii, takie jak ocena stopnia 
uszkodzenia stawów i ich deformacji, funkcji ręki o raz lokomocji u pacjentów 
z chorobami reumatologicznymi; 
D.U9. planować, dobierać – w zależności od stanu kl inicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii u pacjentów z chorobami 
reumatologicznymi, chorobami przyczepów mięśni, zmi anami zwyrodnieniowo-
wytwórczymi stawów oraz ograniczeniami zakresu ruch u lub pozastawowymi 
zespołami bólowymi o podłożu reumatycznym; 
D.U10. wykonywać pionizację i naukę chodzenia pacje ntów z chorobami 
reumatologicznymi, a także usprawnianie funkcjonaln e ręki w chorobie 
reumatoidalnej; 
D.U11. instruować pacjentów z chorobami reumatologi cznymi w zakresie wykonywania 
ćwiczeń w domu, sposobu posługiwania się wyrobami m edycznymi, w tym 
poprawiającymi funkcję chwytną; 
D.U12. przeprowadzić badanie neurologiczne dla potr zeb fizjoterapii i testy funkcjonalne 
przydatne w fizjoterapii neurologicznej, w tym ocenę napięcia mięśniowego, 
Dziennik Ustaw – 210 –  Poz. 1573 
– 207 – 
kliniczną ocenę spastyczności oraz ocenę na poziomi e funkcji ciała i aktywności, 
w szczególności za pomocą skal klinicznych, a także  zinterpretować ważniejsze 
badania dodatkowe (obrazowe i elektrofizjologiczne) ; 
D.U13. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii u osób z  objawami uszkodzenia pnia 
mózgu, móżdżku i kresomózgowia, ze szczególnym uwzg lędnieniem udaru mózgu, 
parkinsonizmu, chorób demielinizacyjnych oraz zabie gi z zakresu fizjoterapii u osób 
po złamaniach kręgosłupa z porażeniami, a także prowadzić postępowanie 
ukierunkowane na łagodzenie zaburzeń troficznych i wydalniczych, pionizację i 
naukę chodzenia lub poruszania się na wózku osób po  urazach kręgosłupa; 
D.U14. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii u osób p o uszkodzeniach nerwów 
obwodowych, w polineuropatiach, w chorobach o podło żu nerwowo-mięśniowym, 
w chorobach pierwotnie mięśniowych oraz w różnych z espołach bólowych; 
D.U15. układać pacjenta w łóżku oraz wykonywać kine zyterapię w łóżku u pacjentów 
z uszkodzeniem układu nerwowego, wykonywać pionizac ję i naukę chodzenia, a 
także prowadzić reedukację ruchową kończyny górnej u osób po udarach mózgu; 
D.U16. instruować pacjentów z chorobami neurologicz nymi w zakresie wykonywania 
ćwiczeń w domu, sposobu posługiwania się wyrobami m edycznymi oraz 
wykorzystywania przedmiotów użytku codziennego w ce lach terapeutycznych; 
D.U17. przeprowadzić wywiad oraz zebrać podstawowe informacje na temat rozwoju i stanu 
zdrowia dziecka; 
D.U18. ocenić rozwój psychomotoryczny dziecka; 
D.U19. przeprowadzić ocenę aktywności spontanicznej  noworodka i niemowlęcia; 
D.U20. dokonać oceny poziomu umiejętności funkcjona lnych dziecka w zakresie motoryki 
i porozumiewania się w oparciu o odpowiednie skale; 
D.U21. przeprowadzić kliniczną ocenę podwyższonego lub obniżonego napięcia 
mięśniowego u dziecka w tym spastyczności i sztywno ści; 
D.U22. przeprowadzić kliniczną ocenę postawy ciała, w tym badanie skoliometrem 
Bunnella, oraz punktową i biostereometryczną ocenę postawy ciała, a także 
zinterpretować wyniki tych ocen; 
D.U23. na podstawie zdjęcia RTG kręgosłupa wyznaczy ć kąt Cobba, kąt rotacji według 
jednego z przyjętych sposobów oceny, dokonać oceny wieku kostnego na podstawie 
Dziennik Ustaw – 211 –  Poz. 1573 
– 208 – 
testu Rissera oraz zinterpretować ich wyniki i na t ej podstawie zakwalifikować 
skoliozę do odpowiedniego postępowania fizjoterapeu tycznego; 
D.U24. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i prowadzić postępowanie fizjoterpeutyczne u dzieci  i młodzieży z chorobami układu 
ruchu, takimi jak: wady wrodzone, wady postawy ciała, jałowe martwice kości; 
D.U25. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i prowadzić postępowanie przed- i pooperacyjne u dz ieci leczonych operacyjnie; 
D.U26. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i prowadzić postępowanie fizjoterapeutyczne u dziec i i młodzieży z zaburzeniami 
ruchowymi pochodzenia ośrodkowego, mózgowym porażen iem dziecięcym, 
z dysrafizmem rdzeniowym, z chorobami nerwowo-mięśn iowymi, 
z okołoporodowymi uszkodzeniami splotów i nerwów ob wodowych, z neuro- 
i miogennymi zanikami mięśni (atrofiami i dystrofia mi mięśniowymi); 
D.U27. instruować opiekunów dzieci w zakresie tzw. pielęgnacji ruchowej, oraz dzieci i ich 
opiekunów w zakresie wykonywania ćwiczeń w domu, sposobu posługiwania się 
wyrobami medycznymi oraz wykorzystywania przedmiotó w użytku codziennego 
w celach terapeutycznych; 
D.U28. przeprowadzić podstawowe pomiary i próby czy nnościowe, z zachowaniem zasad 
bezpieczeństwa, w tym pomiar tętna, pomiar ciśnieni a tętniczego, test marszowy, test 
wstań i idź ( get up and go), próbę czynnościową na bieżni ruchomej według 
protokołu Bruce’a oraz według zmodyfikowanego proto kołu Naughtona oraz próbę 
wysiłkową na cykloergometrze; 
D.U29. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta –
  i wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii u pacj entów z niewydolnością serca, 
nadciśnieniem, chorobą niedokrwienną serca, po zawa le serca, zaburzeniami rytmu 
serca i nabytymi wadami serca; 
D.U30. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii u pacjentów zakwalifikowanych 
do operacji serca, po zabiegach kardiochirurgicznyc h, z wszczepionym stymulatorem 
serca oraz po leczeniu metodami kardiologii interwe ncyjnej; 
D.U31. instruować pacjenta w zakresie wykonywania ć wiczeń oddechowych i technik 
relaksacyjnych w fizjoterapii kardiologicznej; 
D.U32. instruować pacjenta z chorobami układu krąże nia w zakresie wykonywania ćwiczeń 
ruchowych w domu oraz aktywności fizycznej, jako pr ewencji wtórnej; 
Dziennik Ustaw – 212 –  Poz. 1573 
– 209 – 
D.U33. przeprowadzić badania czynnościowe układu od dechowego, w tym spirometrię oraz 
zinterpretować wyniki badania spirometrycznego, badania wysiłkowego i badania 
gazometrycznego; 
D.U34. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać ćwiczenia w różnych chorobach układu od dechowego (ostrych 
i przewlekłych), w chorobach z przewagą zaburzeń re strykcyjnych oraz w chorobach 
z przewagą zaburzeń obturacyjnych; 
D.U35. wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii odd echowej w różnych chorobach 
pulmonologicznych, stanach po urazie klatki piersio wej, stanach po zabiegach 
operacyjnych na klatce piersiowej oraz po przeszcze pach płuc; 
D.U36. instruować pacjenta z chorobą układu oddecho wego w zakresie wykonywania 
ćwiczeń w domu oraz stosowania środków prewencji wt órnej; 
D.U37. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać zabiegi fizjoterapeutyczne u pacjentów z czynnościowymi 
i organicznymi chorobami naczyń obwodowych oraz pac jentów po amputacji 
z przyczyn naczyniowych; 
D.U38. wdrażać strategię wczesnego uruchamiania pac jenta po zabiegu na jamie brzusznej 
lub klatce piersiowej, wykonywać zabiegi fizjoterap eutyczne rozprężające płuca 
i ułatwiające oczyszczanie oskrzeli, instruować w z akresie profilaktyki wczesnych 
i późnych powikłań pooperacyjnych oraz udzielać zal eceń dotyczących 
pooperacyjnej fizjoterapii ambulatoryjnej; 
D.U39. stosować Międzynarodową Klasyfikację Funkcjo nowania, Niepełnosprawności 
i Zdrowia ( International Classification of Functioning, Disability and Health, ICF); 
D.U40. planować, dobierać i wykonywać zabiegi fizjo terapeutyczne po porodzie mające na 
celu likwidowanie niekorzystnych objawów, w szczegó lności ze strony układu 
krążenia, kostno-stawowego i mięśniowego;  
D.U41. instruować kobiety ciężarne w zakresie wykon ywania ćwiczeń przygotowujących 
do porodu i w okresie połogu; 
D.U42. wykonywać zabiegi fizjoterapeutyczne u osób z nietrzymaniem moczu oraz 
instruować je w zakresie wykonywania ćwiczeń w domu ; 
D.U43. planować i dobierać ćwiczenia krążeniowo-odd echowe dla dzieci i młodzieży – 
w zależności od stanu klinicznego i funkcjonalnego pacjenta – oraz instruować 
opiekunów dzieci i młodzież w zakresie wykonywania tych ćwiczeń; 
D.U44. przeprowadzić całościową ocenę geriatryczną i interpretować jej wyniki;  
Dziennik Ustaw – 213 –  Poz. 1573 
– 210 – 
D.U45. dobierać i wykonywać zabiegi z zakresu fizjo terapii geriatrycznej oraz  instruować 
osoby starsze w zakresie wykonywania ćwiczeń w domu  oraz stosowania różnych 
form rekreacji; 
D.U46. planować, dobierać – w zależności od stanu k linicznego i funkcjonalnego pacjenta – 
i wykonywać zabiegi z zakresu fizjoterapii kobiet p o mastektomii, w tym 
postępowanie w przypadku obrzęku limfatycznego i up ośledzenia funkcji kończyny 
górnej; 
D.U47. stosować zasady prawidłowej komunikacji z pa cjentem oraz komunikować się 
z innymi członkami zespołu terapeutycznego; 
D.U48. podejmować działania mające na celu poprawę jakości życia pacjenta, w tym 
pacjenta w okresie terminalnym, z zastosowaniem spr zętu rehabilitacyjnego; 
D.U49. planować, dobierać i modyfikować programy re habilitacji pacjentów z różnymi 
dysfunkcjami narządu ruchu oraz chorobami wewnętrzn ymi w zależności od stanu 
klinicznego, funkcjonalnego i  psychicznego (poznaw czo-emocjonalnego) chorego, 
jego potrzeb oraz potrzeb opiekunów faktycznych. 
 
E. METODOLOGIA BADAŃ NAUKOWYCH  
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
E.W1. metody i techniki badawcze stosowane w ramach realizowanego badania 
naukowego. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
E.U1. zaplanować badanie naukowe i omówić jego cel oraz spodziewane wyniki; 
E.U2. zinterpretować badanie naukowe i odnieść je d o aktualnego stanu wiedzy;  
E.U3. korzystać ze specjalistycznej literatury nauk owej krajowej i zagranicznej; 
E.U4. przeprowadzić badanie naukowe, zinterpretować  i udokumentować jego wyniki; 
E.U5. zaprezentować wyniki badania naukowego. 
 
F. PRAKTYKI FIZJOTERAPEUTYCZNE (praktyka asystencka; praktyka w zakresie 
kinezyterapii, fizykoterapii i masażu; praktyka w z akresie fizjoterapii klinicznej dzieci i osób 
dorosłych, w tym osób starszych; praktyka zawodowa)   
 
Dziennik Ustaw – 214 –  Poz. 1573 
– 211 – 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
F.W1. zjawiska fizyczne zachodzące w organizmie czł owieka pod wpływem czynników 
zewnętrznych; 
F.W2. teoretyczne, metodyczne i praktyczne podstawy  kinezyterapii i terapii manualnej, 
specjalnych metod fizjoterapii, ergonomii oraz fizy koterapii i masażu leczniczego; 
F.W3. metody oceny stanu układu ruchu człowieka słu żące do wyjaśnienia zaburzeń 
struktury i funkcji tego układu oraz do potrzeb fiz joterapii w dysfunkcjach układu 
ruchu i w chorobach wewnętrznych; 
F.W4. metody oceny zaburzeń strukturalnych i funkcjonalnych wywołanych chorobą lub 
urazem oraz podstawowe reakcje człowieka na chorobę  i ból w zakresie niezbędnym 
dla fizjoterapii; 
F.W5. metody opisu i interpretacji podstawowych jed nostek i zespołów chorobowych 
w stopniu umożliwiającym racjonalne stosowanie środ ków fizjoterapii i planowanie 
fizjoterapii; 
F.W6. podstawy edukacji zdrowotnej, promocji zdrowia oraz profilaktyki z 
uwzględnieniem zjawiska niepełnosprawności; 
F.W7. zasady doboru różnych form adaptowanej aktywn ości fizycznej oraz dyscyplin 
sportowych osób z niepełnosprawnościami w rehabilitacji kompleksowej 
i podtrzymywaniu sprawności osób ze specjalnymi potrzebami; 
F.W8. zasady działania wyrobów medycznych stosowany ch w rehabilitacji; 
F.W9. zasady etyczne obowiązujące w pracy z pacjent em; 
F.W10. zasady postępowania fizjoterapeutycznego opa rte na dowodach naukowych 
(evidence based medicine/physiotherapy) ; 
F.W11. standardy fizjoterapeutyczne; F.W12. rolę fizjoterapeuty w procesie kompleksowej rehabilitacji i innych specjalistów 
w zespole terapeutycznym; 
F.W13. prawne, etyczne i metodyczne aspekty prowadz enia badań klinicznych oraz rolę 
fizjoterapeuty w ich prowadzeniu; 
F.W14. zasady promocji zdrowia, jej zadania oraz ro lę fizjoterapeuty w propagowaniu 
zdrowego stylu życia; 
F.W15. podstawowe zagadnienia dotyczące zależności psychosomatycznych i metod 
z zakresu budowania świadomości ciała; 
F.W16. zadania poszczególnych organów samorządu zaw odowego fizjoterapeutów oraz 
prawa i obowiązki jego członków; 
Dziennik Ustaw – 215 –  Poz. 1573 
– 212 – 
F.W17. zasady etyki zawodowej fizjoterapeuty; 
F.W18. zasady odpowiedzialności zawodowej fizjotera peuty. 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
F.U1. przeprowadzić badania i zinterpretować ich wy niki oraz przeprowadzić testy 
funkcjonalne niezbędne do doboru środków fizjoterap ii, wykonywania zabiegów 
i stosowania podstawowych metod terapeutycznych; 
F.U2. samodzielnie wykonywać zabiegi z zakresu kine zyterapii, terapii manualnej, 
fizykoterapii i masażu leczniczego; 
F.U3. tworzyć, weryfikować i modyfikować programy u sprawniania osób z różnymi 
dysfunkcjami układu ruchu i innych narządów oraz uk ładów, stosownie do ich stanu 
klinicznego i funkcjonalnego, oraz celów kompleksow ej rehabilitacji; 
F.U4. wykazać specjalistyczne umiejętności ruchowe z zakresu wybranych form 
aktywności fizycznej; 
F.U5. dobierać wyroby medyczne stosownie do rodzaju  dysfunkcji i potrzeb pacjenta na 
każdym etapie rehabilitacji; 
F.U6. zastosować wyroby medyczne oraz poinstruować pacjenta, jak z nich korzystać; 
F.U7. wykorzystywać i obsługiwać aparaturę, sprzęt do fizjoterapii i sprzęt do badań 
funkcjonalnych oraz przygotować stanowisko pracy; 
F.U8. pracować w zespole interdyscyplinarnym zapewn iającym ciągłość opieki nad 
pacjentem oraz komunikować się z innymi członkami zespołu, z pacjentem i jego 
rodziną; 
F.U9. wprowadzić dane i uzyskane informacje oraz op is efektów zabiegów i działań 
terapeutycznych do dokumentacji pacjenta; 
F.U10. inicjować, organizować i realizować działani a ukierunkowane na edukację 
zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełno sprawności; 
F.U11. określić zakres swoich kompetencji zawodowyc h i współpracować 
z przedstawicielami innych zawodów medycznych; 
F.U12. samodzielnie wykonywać powierzone zadania i właściwie organizować własną pracę 
oraz brać za nią odpowiedzialność; 
F.U13. pracować w zespole i przyjmować odpowiedzialność za udział w podejmowaniu 
decyzji; 
F.U14. aktywnie uczestniczyć w pracach zespołu tera peutycznego; 
Dziennik Ustaw – 216 –  Poz. 1573 
– 213 – 
F.U15. aktywnie uczestniczyć w dyskusjach na temat problemów zawodowych, 
z uwzględnieniem zasad etycznych; 
F.U16. stosować się do zasad deontologii zawodowej,  w tym do zasad etyki zawodowej 
fizjoterapeuty;  
F.U17. przestrzegać praw pacjenta; 
F.U18. nawiązać relację z pacjentem i współpracowni kami opartą na wzajemnym zaufaniu 
i szacunku. 
 
IV. SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZENIA  SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięcie efektów uczenia się w kategorii wiedzy można weryfikować za 
pomocą egzaminów pisemnych lub ustnych.  
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania, testy wielokrotnego wybor u (Multiple choice questions,  MCQ), 
testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple response questions,  MRQ), testy wyboru Tak/Nie lub 
dopasowania odpowiedzi. 
4. Egzaminy powinny być standaryzowane i są ukierun kowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
5. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się w kategorii umiejętności w zakresie 
komunikowania się oraz proceduralnych (manualnych),  wymaga bezpośredniej obserwacji 
studenta demonstrującego umiejętność w standaryzowa nych warunkach. 
6. Egzamin dyplomowy powinien być przeprowadzony w formie umożliwiającej 
sprawdzenie wiedzy i umiejętności zdobytych w okres ie studiów. 
Dziennik Ustaw – 217 –  Poz. 1573 
Załącznik nr 8 
 
Standard kształcenia przygotowującego do wykonywani a zawodu ratownika 
medycznego 
 
I. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 
 
1. WYMAGANIA OGÓLNE  
1.1. Standard ma zastosowanie do kształcenia przygo towującego do wykonywania 
zawodu ratownika medycznego, prowadzonego na studia ch na kierunku ratownictwo 
medyczne, zwanych dalej „studiami”. 
1.2. Studia są prowadzone na poziomie studiów pierw szego stopnia. 
1.3. Studia trwają nie krócej niż 6 semestrów.  
1.4. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych,  nie może być mniejsza 
niż 3675. 
1.5. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów nie może być mniejsza 
niż 180. 
1.6. Kierunek ratownictwo medyczne jest przyporządk owany do dyscypliny naukowej – 
nauki medyczne albo dyscypliny naukowej – nauki o z drowiu, jako dyscypliny wiodącej. 
 
2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 
2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 
1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególn ym zagadnieniom z dyscypliny 
naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów (np. anatomii, 
farmakologii, chirurgii); 
2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więc ej zagadnień z dyscypliny naukowej,  
do której jest przyporządkowany kierunek studiów (n p. choroby wewnętrzne, 
diagnostyka laboratoryjna i obrazowa); 
3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych okr eślonym zagadnieniom 
(np. klasyfikacje i mechanizmy bólu, ocena i pomiar  nasilenia bólu, leczenie bólu). 
2.2. W przypadku studiów o profilu: 
1) ogólnoakademickim – program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane 
z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dysc yplinie naukowej, do której jest Załącznik nr 8
STANDARD KSZTAŁCENIA PRZYGOTOWUJĄCEGO DO WYKONYWANIA ZAWODU 
RATOWNIKA MEDYCZNEGO
Dziennik Ustaw – 218 –  Poz. 1573 
– 215 – 
przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisan o punkty ECTS w wymiarze 
większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów 
i uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotow ujących do prowadzenia 
działalności naukowej lub udział w tej działalności ; 
2) praktycznym – program studiów obejmuje zajęcia l ub grupy zajęć kształtujące 
umiejętności praktyczne, którym przypisano punkty E CTS w wymiarze większym niż 
50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 
 
3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH 
I PUNKTÓW ECTS 
Grupy zajęć, w ramach których osiąga się 
szczegółowe efekty uczenia się Liczba godzin Liczba punktów ECTS  
A. Nauki podstawowe 250 16 
B. Nauki behawioralne i społeczne 475 32 
C. Nauki kliniczne 1690 81 
D. Praktyki zawodowe 960 36 
Razem 3375 165 
3.1. Program studiów konstruuje się tak, aby możliw e było przypisanie grupom zajęć 
powtarzalnej wartości punktowej wyrażonej w ECTS. 
3.2. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej  niż 300 godzin zajęć (15 punktów 
ECTS), które mogą być realizowane jako zajęcia uzupełniające efekty uczenia się 
w kategoriach wiedzy, umiejętności lub kompetencji społecznych, z czego 200 godzin 
(10 punktów ECTS) stanowią zajęcia kształtujące umi ejętności praktyczne, z tym że program 
studiów umożliwia studentowi wybór zajęć, którym pr zypisano punkty ECTS w wymiarze nie 
mniejszym niż 5% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 
3.3. Kształtowanie umiejętności praktycznych jest r ealizowane w ramach zajęć 
w grupie zajęć C. 
3.4. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie 5 punktów ECTS za 
przygotowanie się do egzaminu dyplomowego. 
Dziennik Ustaw – 219 –  Poz. 1573 
– 216 – 
3.5. W ramach kształcenia w grupie zajęć B są prowa dzone zajęcia z języka obcego 
w wymiarze nie mniejszym niż 120 godzin. Zajęcia te  obejmują język specjalistyczny z 
zakresu ratownictwa medycznego. Zajęciom tym przypi suje się nie mniej niż 5 punktów 
ECTS. 
3.6. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami o bowiązkowymi na studiach 
stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszy m niż 60 godzin. Zajęciom tym nie 
przypisuje się punktów ECTS. 
3.7. Program studiów przewiduje – nie wcześniej niż  na II roku studiów – zajęcia 
sprawnościowe z elementami ratownictwa specjalistyc znego. Szczegółowy program tych 
zajęć, termin i formę ich odbywania oraz sposób wer yfikacji osiągniętych efektów uczenia się 
określa uczelnia. Zajęciom tym przypisuje się nie m niej niż 4 punkty ECTS. 
3.8. Liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia 
z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odl egłość, nie może być większa niż 10% 
liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studió w. 
 
4. PRAKTYKI ZAWODOWE  
Rodzaj praktyk 
zawodowych Zakres praktyk zawodowych Liczba 
godzin Liczba 
punktów 
ECTS 
Praktyki 
wakacyjne Zespół ratownictwa medycznego 168 6 
Szpitalny oddział ratunkowy (SOR) 168 6 
Oddział anestezjologii i intensywnej terapii  164 6 
Praktyki 
śródroczne Oddział chirurgii 60 2 
Oddział ortopedyczno-urazowy 50 2 
Oddział chorób wewnętrznych 50 2 
SOR 100 4 
Oddział neurologii 50 2 
Oddział kardiologii 50 2 
Oddział pediatrii 50 2 
Zespół ratownictwa medycznego 50 2 
Razem 960 36 
Dziennik Ustaw – 220 –  Poz. 1573 
– 217 – 
Praktyki zawodowe służą osiągnięciu wybranych efekt ów uczenia się. Szczegółowy program 
praktyk, termin i formę ich odbywania oraz sposób w eryfikacji osiągniętych efektów uczenia 
się ustala uczelnia. 
 
5. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCE NIA 
5.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem  infrastruktury pozwalającej na 
osiągnięcie efektów uczenia się. 
5.2. Kształtowanie umiejętności praktycznych w waru nkach naturalnych jest 
poprzedzone kształtowaniem tych umiejętności w waru nkach symulowanych – w 
pracowniach symulacji. 
5.3. Zajęcia kształtujące umiejętności praktyczne w  grupie zajęć C i praktyki 
zawodowe odbywają się w oparciu o infrastrukturę uc zelni lub podmiotów wykonujących 
działalność leczniczą, z którymi uczelnia zawarła u mowy lub porozumienia w tym zakresie, 
w szczególności w SOR, zespołach ratownictwa medycz nego oraz w innych wybranych 
oddziałach szpitalnych zgodnie z zakresem określony m w ust. 4. 
 
II. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE 
 
1. Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć jest 
prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających kompetencje 
naukowe lub zawodowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć, 
z tym że w grupie zajęć C jest prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, 
posiadających dorobek naukowy lub kompetencje zawod owe i prawo wykonywania zawodu 
lekarza, pielęgniarki lub położnej, lub wykonującyc h zawód ratownika medycznego oraz 
doświadczenie w zakresie właściwym dla prowadzonych  zajęć. 
2. Praktyki zawodowe są prowadzone pod kierunkiem o soby wykonującej zawód 
ratownika medycznego lub posiadającej prawo wykonyw ania zawodu lekarza, ratownika 
medycznego lub pielęgniarki systemu Państwowe Ratow nictwo Medyczne, będących 
pracownikami podmiotu wykonującego działalność lecz niczą, w którym odbywa się praktyka, 
a nadzór nad prowadzeniem praktyk sprawuje opiekun praktyk z uczelni. 
 
 
 
Dziennik Ustaw – 221 –  Poz. 1573 
– 218 – 
III. EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:  
1) medyczne czynności ratunkowe i świadczenia zdrow otne inne niż medyczne czynności 
ratunkowe podejmowane przez ratownika medycznego; 
2) problematykę z zakresu dyscyplin naukowych – nau ki medyczne i nauki o zdrowiu – 
w stopniu podstawowym; 
3) systemy ratownictwa medycznego w Rzeczypospolite j Polskiej i innych państwach; 
4) regulacje prawne, zasady etyczne i deontologię, odnoszące się do wykonywania zawodu 
ratownika medycznego. 
 
1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi:  
1) rozpoznawać stany nagłego zagrożenia zdrowotnego ;  
2) prowadzić medyczne czynności ratunkowe i udziela ć świadczeń zdrowotnych innych 
niż medyczne czynności ratunkowe podejmowane przez ratownika medycznego; 
3) podejmować działania w zakresie promocji zdrowia  i profilaktyki chorób; 
4) współdziałać z pracownikami jednostek systemu ra townictwa medycznego i innych 
podmiotów w zdarzeniach jednostkowych, mnogich, mas owych i katastrofach; 
5) inicjować, wspierać i organizować działania społ eczności lokalnej na rzecz 
upowszechniania zasad udzielania pierwszej pomocy; 
6) promować znajomość zasad udzielania pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej 
pomocy i medycznych czynności ratunkowych; 
7) planować własną aktywność edukacyjną i stale dok ształcać się w celu aktualizacji 
wiedzy. 
 
1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:  
1) aktywnego słuchania, nawiązywania kontaktów inte rpersonalnych, skutecznego 
i empatycznego porozumiewania się z pacjentem; 
2) dostrzegania czynników wpływających na reakcje w łasne i pacjenta; 
3) samodzielnego wykonywania zawodu zgodnie z zasad ami etyki ogólnej i zawodowej 
oraz holistycznego i zindywidualizowanego podejścia  do pacjenta, uwzględniającego 
poszanowanie jego praw; 
Dziennik Ustaw – 222 –  Poz. 1573 
– 219 – 
4) organizowania pracy własnej i współpracy w zespo le specjalistów, w tym 
z przedstawicielami innych zawodów medycznych, takż e w środowisku 
wielokulturowym i wielonarodowościowym; 
5) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń , dokonywania samooceny deficytów 
i potrzeb edukacyjnych; 
6) kierowania się dobrem pacjenta. 
 
2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ 
 
A. NAUKI PODSTAWOWE  (anatomia, fizjologia z elementami fizjologii klin icznej, 
biologia i mikrobiologia, biofizyka, biochemia z el ementami chemii, farmakologia 
z toksykologią, informatyka i biostatystyka, patolo gia) 
 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
A.W1. mianownictwo anatomiczne; 
A.W2. budowę ciała ludzkiego w ujęciu topograficzny m oraz czynnościowym; 
A.W3. anatomiczne podstawy badania przedmiotowego; 
A.W4. podstawowe struktury komórkowe i ich specjali zacje funkcjonalne; 
A.W5. fizjologię narządów i układów organizmu; A.W6. mechanizmy regulacji narządów i układów organ izmu oraz zależności istniejące 
między nimi; 
A.W7. funkcje życiowe osoby dorosłej i dziecka; 
A.W8. proces oddychania i krążenia oraz procesy neu rofizjologiczne; 
A.W9. neurohormonalną regulację procesów fizjologic znych i elektrofizjologicznych; 
A.W10. mechanizm działania hormonów i konsekwencje zaburzeń regulacji hormonalnej; 
A.W11. zmiany w funkcjonowaniu organizmu jako całoś ci w sytuacji zaburzenia jego 
homeostazy, a także specyfikację i znaczenie gospodarki wodno-elektrolitowej 
i kwasowo-zasadowej w utrzymaniu homeostazy ustroju ; 
A.W12. rolę nerek w utrzymaniu homeostazy organizmu ; 
A.W13. budowę i funkcje układu pokarmowego, enzymy biorące udział w trawieniu 
i podstawowe zaburzenia enzymów trawiennych oraz sk utki tych zaburzeń; 
A.W14. fizykochemiczne podstawy działania narządów zmysłów; 
A.W15. składniki krwi, preparaty krwi i krwiozastęp cze oraz produkty krwiopochodne; 
A.W16. uwarunkowania genetyczne grup krwi oraz konf liktu serologicznego w układzie Rh; 
Dziennik Ustaw – 223 –  Poz. 1573 
– 220 – 
A.W17. podstawowe pojęcia z zakresu mikrobiologii i parazytologii; 
A.W18. budowę materiału genetycznego; 
A.W19. epidemiologię zarażeń wirusami i bakteriami oraz zakażeń grzybami i pasożytami; 
A.W20. zasady postępowania przeciwepidemicznego; A.W21. genetyczne mechanizmy nabywania lekoopornośc i przez drobnoustroje i komórki 
nowotworowe; 
A.W22. inwazyjne formy lub stadia rozwojowe wybrany ch pasożytniczych grzybów, 
pierwotniaków, helmintów i stawonogów; 
A.W23. zasady funkcjonowania układu pasożyt – żywic iel i podstawowe objawy chorobowe 
wywoływane przez pasożyty; 
A.W24. objawy zakażeń jatrogennych, drogi ich rozpr zestrzeniania się i patogeny 
wywołujące zmiany w poszczególnych narządach; 
A.W25. zasady dezynfekcji, sterylizacji i postępowa nia antyseptycznego; 
A.W26. podstawy diagnostyki mikrobiologicznej i par azytologicznej; 
A.W27. podstawy rozwoju oraz mechanizmy działania u kładu odpornościowego, w tym 
swoiste i nieswoiste mechanizmy odporności humoraln ej i komórkowej; 
A.W28. naturalne i sztuczne źródła promieniowania jonizującego oraz jego oddziaływanie 
z materią; 
A.W29. prawa fizyki wpływające na przepływ cieczy, a także czynniki oddziałujące na opór 
naczyniowy przepływu krwi; 
A.W30. budowę organizmu pod względem biochemicznym i podstawowe przemiany w nim 
zachodzące w stanie zdrowia i choroby; 
A.W31. budowę i mechanizmy syntezy oraz funkcje bia łek, lipidów i polisacharydów oraz 
interakcje makrocząsteczek w strukturach komórkowyc h i pozakomórkowych; 
A.W32. równowagę kwasowo-zasadową oraz mechanizm dz iałania buforów i ich znaczenie 
w homeostazie ustrojowej; 
A.W33. podstawowe szlaki kataboliczne i anaboliczne  oraz sposoby ich regulacji; 
A.W34. podstawowe zasady farmakoterapii; A.W35. pochodzenie, rodzaje i drogi podawania leków , mechanizm i efekty ich działania 
oraz procesy, jakim podlegają leki w organizmie, a także ich interakcje; 
A.W36. problematykę z zakresu farmakokinetyki i far makodynamiki wybranych leków 
stosowanych w stanach nagłego zagrożenia zdrowotneg o;  
A.W37. poszczególne grupy środków leczniczych, głów ne mechanizmy ich działania 
w organizmie i działania niepożądane; 
Dziennik Ustaw – 224 –  Poz. 1573 
– 221 – 
A.W38. wpływ leczenia farmakologicznego na fizjolog iczne i biochemiczne procesy 
zachodzące w poszczególnych narządach;  
A.W39. rodzaje leków, które mogą być samodzielnie p odawane przez ratownika 
medycznego, i ich szczegółową charakterystykę farma kologiczną; 
A.W40. podstawy farmakoterapii u kobiet w ciąży i o sób starszych w stanie zagrożenia życia; 
A.W41. różnice w farmakoterapii osób dorosłych i dz ieci w zakresie dotyczącym działań 
ratownika medycznego; 
A.W42. wpływ procesów chorobowych na metabolizm i e liminację leków;  
A.W43. problematykę z zakresu toksykologii, działań  niepożądanych leków, zatruć lekami – 
w podstawowym zakresie; 
A.W44. objawy najczęściej występujących ostrych zatruć, w tym alkoholami, narkotykami 
i innymi substancjami psychoaktywnymi, metalami cię żkimi oraz wybranymi 
grupami leków; 
A.W45. podstawowe zasady postępowania diagnostyczne go w zatruciach; 
A.W46. patofizjologię narządów i układów organizmu; 
A.W47. szczegółowe zasady rozpoznawania i leczenia wstrząsu oraz jego rodzaje; 
A.W48. podstawowe pojęcia z zakresu patologii ogóln ej dotyczące zmian wstecznych, zmian 
postępowych i zapaleń; 
A.W49. wybrane zagadnienia z zakresu patologii narz ądowej układu nerwowego, 
pokarmowego i moczowo-płciowego; 
A.W50. zasady ergonomii i higieny pracy z komputere m; 
A.W51. podstawowe narzędzia informatyczne i metody biostatyczne wykorzystywane 
w medycynie, w tym medyczne bazy danych i arkusze k alkulacyjne; 
A.W52. podstawowe metody analizy statystycznej wyko rzystywane w badaniach 
populacyjnych i diagnostycznych; 
A.W53. możliwości współczesnej telemedycyny jako na rzędzia wspomagania pracy 
ratownika medycznego. 
 
W zakresie umiejętności absolwent potrafi: A.U1. lokalizować poszczególne okolice ciała i znaj dujące się w nich narządy oraz ustalać 
położenie narządów względem siebie; 
A.U2. wykazywać różnice w budowie ciała oraz w czyn nościach narządów u osoby 
dorosłej i dziecka; 
A.U3. oceniać czynności narządów i układów organizm u; 
Dziennik Ustaw – 225 –  Poz. 1573 
– 222 – 
A.U4. rozpoznawać patofizjologiczne podstawy niewyd olności układu krążenia; 
A.U5. rozpoznawać zaburzenia trawienia, z uwzględnieniem roli enzymów, w tym 
podstawowe zaburzenia enzymów trawiennych, oraz okr eślać skutki tych zaburzeń; 
A.U6. rozpoznawać zaburzenia czynności nerek i ich wpływ na homeostazę organizmu; 
A.U7. rozpoznawać zarażenia wirusami i bakteriami oraz zakażenia grzybami i pasożytami, 
z uwzględnieniem geograficznego zasięgu ich występo wania; 
A.U8. wykorzystywać znajomość praw fizyki do określ enia wpływu na organizm 
czynników zewnętrznych, takich jak temperatura, prz yspieszenie, ciśnienie, pole 
elektromagnetyczne oraz promieniowanie jonizujące; 
A.U9. stosować zasady ochrony radiologicznej; 
A.U10. obliczać stężenia molowe i procentowe związków oraz stężenia substancji 
w roztworach izoosmotycznych jedno- i wieloskładnik owych; 
A.U11. przewidywać kierunek procesów biochemicznych  w zależności od stanu 
energetycznego komórek; 
A.U12. posługiwać się wybranymi podstawowymi techni kami laboratoryjnymi; 
A.U13. wykonywać podstawowe obliczenia farmakokinet yczne; 
A.U14. stosować właściwe do sytuacji postępowanie e pidemiologiczne; 
A.U15. dobierać leki w odpowiednich dawkach w celu korygowania zjawisk patologicznych 
w organizmie i poszczególnych narządach; 
A.U16. posługiwać się informatorami farmaceutycznym i i bazami danych o produktach 
leczniczych; 
A.U17. wiązać zmiany patologiczne stwierdzane w bad aniu przedmiotowym ze zmianami 
zachodzącymi na poziomie komórkowym; 
A.U18. rozpoznawać zaburzenia oddychania, krążenia oraz czynności innych układów 
organizmu i narządów; 
A.U19. dobierać odpowiedni test statystyczny, przep rowadzać podstawowe analizy 
statystyczne i posługiwać się odpowiednimi metodami  przedstawiania wyników. 
 B. NAUKI BEHAWIORALNE I SPOŁECZNE  (socjologia medycyny, psychologia, 
dydaktyka medyczna, etyka zawodowa ratownika medycz nego, prawo medyczne, zdrowie 
publiczne, ekonomia i zarządzanie w ochronie zdrowi a, badania naukowe w ratownictwie 
medycznym, język obcy, zajęcia sprawnościowe z elem entami ratownictwa 
specjalistycznego)  
Dziennik Ustaw – 226 –  Poz. 1573 
– 223 – 
W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 
B.W1. wybrane teorie i metody modelowania rzeczywis tości z perspektywy socjologii 
mające zastosowanie w ratownictwie medycznym; 
B.W2. zagadnienia związane z funkcjonowaniem podmio tów systemu ochrony zdrowia oraz 
z problemami ewaluacji i kontroli w ochronie zdrowi a; 
B.W3. społeczny wymiar zdrowia i choroby, wpływ śro dowiska społecznego (rodziny, sieci 
relacji społecznych) oraz różnic społeczno-kulturow ych na stan zdrowia; 
B.W4. rolę stresu społecznego w zachowaniach zdrowo tnych i autodestrukcyjnych; 
B.W5. formy przemocy, modele wyjaśniające przemoc w  rodzinie i w wybranych 
instytucjach oraz społeczne uwarunkowania różnych f orm przemocy; 
B.W6. postawy społeczne wobec znaczenia zdrowia, ch oroby, niepełnosprawności i 
starości, konsekwencje społeczne choroby i niepełno sprawności oraz bariery 
społeczno-kulturowe, a także koncepcję jakości życi a uwarunkowaną stanem 
zdrowia; 
B.W7. znaczenie komunikacji werbalnej i niewerbalne j w procesie komunikowania się 
z pacjentami oraz pojęcie zaufania w interakcji z p acjentem; 
B.W8. psychospołeczne konsekwencje hospitalizacji i  choroby przewlekłej; 
B.W9. społeczną rolę ratownika medycznego; 
B.W10. podstawowe psychologiczne mechanizmy funkcjo nowania człowieka w zdrowiu 
i w chorobie; 
B.W11. rolę rodziny w procesie leczenia; 
B.W12. rolę stresu w etiopatogenezie i przebiegu chorób oraz mechanizmy radzenia sobie ze 
stresem; 
B.W13. zasady motywowania pacjentów do prozdrowotny ch zachowań i informowania 
o niepomyślnym rokowaniu; 
B.W14. główne pojęcia, teorie, zasady etyczne służą ce jako ogólne ramy właściwego 
interpretowania i analizowania zagadnień moralno-me dycznych; 
B.W15. podstawowe zagadnienia dotyczące światowych problemów zdrowotnych; 
B.W16. zasady zarządzania podmiotami systemu ochron y zdrowia; 
B.W17. prawne, organizacyjne i etyczne uwarunkowani a wykonywania zawodu ratownika 
medycznego, z uwzględnieniem miejsca zatrudnienia i  pełnionej funkcji; 
B.W18. podstawowe pojęcia z zakresu teorii poznania  i logiki; 
B.W19. zasady komunikacji w sytuacjach typowych dla  wykonywania zawodu ratownika 
medycznego; 
Dziennik Ustaw – 227 –  Poz. 1573 
– 224 – 
B.W20. pojęcia emocji, motywacji i osobowości, zabu rzenia osobowości, istotę i strukturę 
zjawisk zachodzących w procesie przekazywania i wym iany informacji oraz modele 
i style komunikacji interpersonalnej; 
B.W21. zagadnienia dotyczące zespołu stresu pourazo wego, reakcji fizjologicznych 
i emocjonalnych, poznawczych oraz interpersonalnych , a także mechanizmy 
funkcjonowania człowieka w sytuacjach trudnych; 
B.W22. techniki redukowania lęku i sposoby relaksac ji oraz mechanizmy powstawania 
i objawy zespołu wypalenia zawodowego, a także meto dy zapobiegania powstaniu 
tego zespołu; 
B.W23. aspekty prawne, organizacyjne, etyczne i spo łeczne związane z przeszczepianiem 
tkanek, komórek i narządów;  
B.W24. przepisy prawa dotyczące ratownictwa medyczn e g o ,  w  t y m  z a s a d y  
odpowiedzialności cywilnej, karnej oraz zawodowej r atownika medycznego; 
B.W25. strukturę i organizację systemu Państwowe Ra townictwo Medyczne; 
B.W26. pojęcie zdrowia i jego determinanty oraz cho roby cywilizacyjne i zawodowe;  
B.W27. skutki zdrowotne wywołane działaniem szkodliwych czynników fizycznych, 
chemicznych i biologicznych na organizm,  w tym zasady bezpieczeństwa własnego 
ratownika medycznego; 
B.W28. podstawowe zagadnienia dotyczące ekonomiki z drowia i zarządzania finansami 
w systemie ochrony zdrowia; 
B.W29. zasady promocji zdrowia i profilaktyki choró b; 
B.W30. problematykę żywności i żywienia, higieny śr odowiska, higieny pracy, higieny 
dzieci i młodzieży oraz regulacje prawne w tym zakr esie;  
B.W31. epidemiologię chorób zakaźnych i regulacje p rawne w tym zakresie; 
B.W32. podstawowe pojęcia epidemiologiczne i podsta wowe metody badań 
epidemiologicznych; 
B.W33. podstawowe zagadnienia z zakresu ergonomii, w tym zasady ergonomicznej 
organizacji pracy; 
B.W34. podstawy ekologii i ochrony środowiska, rodz aje zanieczyszczeń i sposoby ochrony 
środowiska; 
B.W35. problematykę postępowania w sytuacjach inter wencji kryzysowych oraz zasady 
i metody radzenia sobie ze stresem przy wykonywaniu  zawodu ratownika 
medycznego; 
Dziennik Ustaw – 228 –  Poz. 1573 
– 225 – 
B.W36. profilaktykę zachowań antyzdrowotnych przeja wiających się w postaci używania 
środków odurzających lub substancji psychoaktywnych , spożywania alkoholu i 
palenia tytoniu oraz profilaktykę chorób cywilizacy jnych i psychicznych; 
B.W37. wpływ czynników środowiskowych na zdrowie cz łowieka i społeczeństwa, politykę 
zdrowotną państwa, programy zdrowotne oraz zagrożen ia zdrowia, przy 
uwzględnieniu zmiennych takich jak wiek, miejsce za mieszkania, nauki lub pracy; 
B.W38. zadania nadzoru sanitarno-epidemiologicznego  i Państwowej Inspekcji Sanitarnej; 
B.W39. podstawowe regulacje dotyczące organizacji i  finansowania systemu ochrony 
zdrowia oraz powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego ; 
B.W40. metody promocji zdrowia, ze szczególnym uwzg lędnieniem edukacji zdrowotnej; 
B.W41. zasady zarządzania jakością oraz metody zape wnienia jakości; 
B.W42. sposoby zwiększania sprawności fizycznej; 
B.W43. rodzaje zagrożeń terrorystycznych oraz zasad y przeciwstawiania się atakom 
terrorystycznym i bioterrorystycznym, a także prawn e uwarunkowania zarządzania 
kryzysowego. 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
B.U1. wdrażać właściwe do sytuacji procedury postęp owania epidemiologicznego; 
B.U2. rozpoznawać sytuacje, które wymagają konsulta cji z przedstawicielem innego 
zawodu medycznego lub koordynatorem medycznym; 
B.U3. dbać o bezpieczeństwo własne, pacjentów, otoc zenia i środowiska, przestrzegając 
zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów  i zasad regulujących 
postępowanie w przypadku różnych rodzajów zagrożeń; 
B.U4. udzielać informacji o podstawowych zabiegach i czynnościach dotyczących pacjenta 
oraz informacji na temat jego stanu zdrowia; 
B.U5. przestrzegać zasad etycznych podczas wykonywa nia działań zawodowych; 
B.U6. przestrzegać praw pacjenta; B.U7. uwzględniać podczas medycznych czynności ratu nkowych oczekiwania pacjenta 
wynikające z uwarunkowań społeczno-kulturowych; 
B.U8. stosować się do zasad bezpieczeństwa sanitarn o-epidemiologicznego oraz 
profilaktyki chorób zakaźnych i niezakaźnych; 
B.U9. identyfikować czynniki ryzyka wystąpienia prz emocy, rozpoznawać przemoc 
i odpowiednio na nią reagować; 
Dziennik Ustaw – 229 –  Poz. 1573 
– 226 – 
B.U10. stosować – w podstawowym zakresie – psychologiczne interwencje motywujące 
i wspierające; 
B.U11. komunikować się ze współpracownikami w ramac h zespołu, udzielając im 
informacji zwrotnej i wsparcia; 
B.U12. podnosić swoje kwalifikacje i przekazywać wi edzę innym; 
B.U13. zapobiegać zespołowi stresu pourazowego po t raumatycznych wydarzeniach, w tym 
przeprowadzać podsumowanie zdarzenia traumatycznego ( debriefing ) w zespole; 
B.U14. radzić sobie ze stresem przy wykonywaniu zaw odu ratownika medycznego; 
B.U15. oceniać funkcjonowanie człowieka w sytuacjac h trudnych (stres, konflikt, 
frustracja); 
B.U16. porozumiewać się z pacjentem w jednym z języ ków obcych na poziomie B2 
Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego; 
B.U17. oceniać narażenie na substancje szkodliwe w środowisku człowieka i stosować 
zasady monitoringu ergonomicznego; 
B.U18. stosować działania na rzecz ochrony środowiska; 
B.U19. określać wzajemne relacje między człowiekiem  a środowiskiem; 
B.U20. wykonywać czynności z zakresu ratownictwa me dycznego i udzielać świadczeń 
zdrowotnych z zachowaniem regulacji prawnych dotycz ących wykonywania zawodu 
ratownika medycznego. 
 
C. NAUKI KLINICZNE  (pediatria, choroby wewnętrzne z elementami onkologii, 
neurologia, psychiatria, choroby zakaźne, kardiolog ia, medycyna katastrof, farmakologia 
i toksykologia kliniczna, podstawowe zabiegi medycz ne, techniki zabiegów medycznych, 
medycyna ratunkowa, medyczne czynności ratunkowe, p rocedury ratunkowe przedszpitalne, 
procedury ratunkowe wewnątrzszpitalne, ginekologia i położnictwo, chirurgia, ortopedia 
i traumatologia narządu ruchu, intensywna terapia, neurochirurgia, okulistyka, laryngologia, 
urologia, medycyna sądowa, choroby tropikalne, medy cyna taktyczna) 
 W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: C.W1. zasady postępowania w najczęstszych chorobach  dzieci, z uwzględnieniem 
odrębności uzależnionych od wieku; 
C.W2. podstawowe normy rozwojowe badania przedmioto wego dziecka; 
C.W3. wybrane choroby układu oddechowego, układu kr ążenia i przewodu pokarmowego 
oraz choroby neurologiczne u dzieci; 
Dziennik Ustaw – 230 –  Poz. 1573 
– 227 – 
C.W4. najczęstsze choroby zakaźne wieku dziecięcego ; 
C.W5. odrębności morfologiczno-fizjologiczne poszcz ególnych narządów i układów 
organizmu w wieku rozwojowym; 
C.W6. fizjologię i patofizjologię okresu noworodkow ego; 
C.W7. wybrane wady wrodzone i choroby uwarunkowane genetycznie; 
C.W8. problemy wynikające z niepełnosprawności i ch orób przewlekłych; 
C.W9. symptomatologię ogólną zaburzeń psychicznych i zasady ich klasyfikacji według 
głównych systemów klasyfikacyjnych; 
C.W10. objawy najczęstszych chorób psychicznych, za sady ich diagnozowania i 
postępowania terapeutycznego; 
C.W11. specyfikę zaburzeń psychicznych u dzieci, mł odzieży i osób starszych; 
C.W12. regulacje prawne dotyczące ochrony zdrowia p sychicznego, ze szczególnym 
uwzględnieniem zasad przyjęcia do szpitala psychiat rycznego; 
C.W13. rodzaje środków przymusu bezpośredniego i za sady ich stosowania w systemie 
ochrony zdrowia; 
C.W14. uwarunkowania środowiskowe i epidemiologiczn e najczęstszych nowotworów; 
C.W15. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w najczęstszych problemach medycyny paliatywnej; 
C.W16. zasady postępowania ratunkowego w przypadku pacjenta w stanie terminalnym; 
C.W17. mechanizmy prowadzące do nagłych zagrożeń zd rowia i życia; 
C.W18. mechanizmy działania podstawowych grup leków  i leków podawanych samodzielnie 
przez ratownika medycznego; 
C.W19. metody ograniczania bólu, ze szczególnym uwz ględnieniem farmakoterapii dzieci; 
C.W20. skale oceny bólu i możliwości wdrożenia lecz enia przeciwbólowego przez ratownika 
medycznego; 
C.W21. zasady dekontaminacji; 
C.W22. techniki symulacji medycznej w niezabiegowyc h dziedzinach medycyny; 
C.W23. stany zagrożenia w chorobach nowotworowych i  hematologicznych, zaburzeniach 
układu krzepnięcia, zespole wykrzepiania wewnątrzna czyniowego i ostrej białaczce 
oraz zasady postępowania przedszpitalnego w tych stanach; 
C.W24. zasady badania podmiotowego w zakresie niezb ędnym do prowadzenia medycznych 
czynności ratunkowych; 
Dziennik Ustaw – 231 –  Poz. 1573 
– 228 – 
C.W25. zasady badania przedmiotowego w zakresie nie zbędnym do prowadzenia 
medycznych czynności ratunkowych i udzielania świad czeń zdrowotnych innych niż 
medyczne czynności ratunkowe; 
C.W26. przyczyny i rodzaje bólu w klatce piersiowej oraz jego diagnostykę; 
C.W27. problematykę ostrego zespołu wieńcowego, zaw ału serca, nadciśnienia tętniczego, 
rozwarstwienia aorty, niewydolności krążenia, ostre go niedokrwienia kończyny, 
obrzęku płuc i zatorowości płucnej; 
C.W28. problematykę ostrej niewydolności oddechowej; C.W29. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego w 
zespole ostrej niewydolności oddechowej, zaostrzeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, astmie, ostrych stanach zapalnych dró g oddechowych i odmie 
opłucnowej; 
C.W30. przyczyny, objawy i postępowanie w ostrej ni ewydolności nerek; 
C.W31. wybrane choroby przewodu pokarmowego; C.W32. zagadnienia śpiączki metabolicznej i stanów nagłego zagrożenia w endokrynologii; 
C.W33. metody oceny stanu odżywienia; C.W34. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania profilaktycznego 
w najczęstszych chorobach bakteryjnych, wirusowych,  pasożytniczych i grzybicach, 
w tym zakażeniach pneumokokowych i meningokokowych,  wirusowym zapaleniu 
wątroby, nabytym niedoborze odporności AIDS, sepsie  i zakażeniach szpitalnych; 
C.W35. leki stosowane w nagłych chorobach internist ycznych, neurologicznych 
i psychiatrycznych; 
C.W36. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w najczęstszych chorobach układu nerwowego; 
C.W37. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego w bólach 
głowy i chorobach naczyniowych mózgu, w szczególnoś ci w udarze mózgu oraz 
padaczce; 
C.W38. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w zakażeniach układu nerwowego, w szczególności w z apaleniu opon mózgowo- 
-rdzeniowych; 
C.W39. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w chorobach otępiennych; 
C.W40. rodzaje badań obrazowych oraz obraz radiolog iczny podstawowych chorób; 
C.W41. zasady łańcucha przeżycia; 
Dziennik Ustaw – 232 –  Poz. 1573 
– 229 – 
C.W42. zasady udzielania pierwszej pomocy pacjentom  nieurazowym; 
C.W43. zasady ewakuacji poszkodowanych z pojazdu; 
C.W44. zasady udzielania pierwszej pomocy ofiarom w ypadków; 
C.W45. zasady i technikę wykonywania opatrunków; C.W46. zasady przygotowania do zabiegów medycznych w stanach zagrożenia życia;  
C.W47. zasady postępowania z pacjentem z założonym cewnikiem zewnętrznym; 
C.W48. zasady wykonywania toalety drzewa oskrzelowe go u pacjenta zaintubowanego; 
C.W49. zasady wykonywania toalety u pacjenta z zało żoną rurką tracheostomijną i 
pielęgnacji tracheostomii; 
C.W50. techniki zabiegów medycznych wykonywanych sa modzielnie przez ratownika 
medycznego; 
C.W51. zasady aseptyki i antyseptyki; C.W52. zasady zabezpieczania materiału biologiczneg o do badań; 
C.W53. zasady oceny stanu pacjenta w celu ustalenia  sposobu postępowania i podjęcia albo 
odstąpienia od medycznych czynności ratunkowych,
 w tym w przypadku 
rozpoznania zgonu; 
C.W54. wskazania do układania pacjenta w pozycji wł aściwej dla jego stanu lub 
odniesionych obrażeń; 
C.W55. przyczyny i objawy nagłego zatrzymania krąże nia; 
C.W56. zasady prowadzenia podstawowej i zaawansowan ej resuscytacji krążeniowo- 
-oddechowej u osób dorosłych i dzieci; 
C.W57. wskazania do odsysania dróg oddechowych i te chniki jego wykonywania; 
C.W58. wskazania do przyrządowego i bezprzyrządoweg o przywracania drożności dróg 
oddechowych i techniki ich wykonywania; 
C.W59. wskazania do podjęcia tlenoterapii biernej l ub wentylacji zastępczej powietrzem lub 
tlenem, ręcznie lub mechanicznie – z użyciem respir atora i techniki ich 
wykonywania; 
C.W60. wskazania do intubacji dotchawiczej w laryng oskopii bezpośredniej przez usta bez 
użycia środków zwiotczających i do prowadzenia went ylacji zastępczej oraz techniki 
ich wykonywania;  
C.W61. wskazania do wykonania defibrylacji manualne j, zautomatyzowanej 
i półautomatycznej oraz techniki ich wykonania; 
C.W62. wskazania do wykonania kaniulacji żył obwodo wych kończyn górnych i dolnych 
oraz żyły szyjnej zewnętrznej, a także technikę jej  wykonania; 
Dziennik Ustaw – 233 –  Poz. 1573 
– 230 – 
C.W63. zasady monitorowania czynności układu oddech owego i układu krążenia metodami 
nieinwazyjnymi; 
C.W64. zasady wykonywania dostępu doszpikowego przy  użyciu gotowego zestawu; 
C.W65. wskazania do podawania leków drogą dożylną, w tym przez porty naczyniowe, 
domięśniową, podskórną, dotchawiczą, doustną, doodb ytniczą, wziewną i 
doszpikową oraz techniki tego podawania; 
C.W66. wybrane skale oceny śpiączki oraz skale uraz owe i rokownicze; 
C.W67. przyczyny, objawy, zasady diagnozowania i po stępowania terapeutycznego 
w najczęstszych chorobach wymagających interwencji chirurgicznej, 
z uwzględnieniem odrębności chorób wieku dziecięceg o; 
C.W68. wybrane zagadnienia z zakresu traumatologii dziecięcej; 
C.W69. wskazania do stosowania intensywnej terapii i zasady jej stosowania; 
C.W70. objawy i rodzaje odmy opłucnowej; 
C.W71. objawy krwiaka opłucnej, wiotkiej klatki pie rsiowej i złamania żeber; 
C.W72. technikę oznaczania stężeń parametrów krytyc znych; 
C.W73. procedury medyczne stosowane przez ratownika  medycznego, w szczególności 
zaopatrywanie ran i oparzeń, tamowanie krwotoków, u nieruchamianie złamań, 
zwichnięć i skręceń oraz unieruchamianie kręgosłupa , ze szczególnym 
uwzględnieniem odcinka szyjnego, a także podawanie leków; 
C.W74. zasady podejmowania działań zabezpieczającyc h w celu ograniczenia skutków 
zdrowotnych zdarzenia; 
C.W75. zasady segregacji medycznej przedszpitalnej pierwotnej i wtórnej oraz segregacji 
szpitalnej; 
C.W76. techniki przygotowania pacjenta do transportu i opieki medycznej podczas 
transportu; 
C.W77. techniki przyjęcia porodu nagłego w warunkac h pozaszpitalnych; 
C.W78. postępowanie przedszpitalne w stanach nagłeg o zagrożenia zdrowotnego u osób 
dorosłych i dzieci; 
C.W79. rodzaje terapii inwazyjnej stosowane w ramac h postępowania przedszpitalnego; 
C.W80. rodzaje terapii inwazyjnej stosowane w SOR; C.W81. stany zagrożenia w chorobach nowotworowych o raz postępowanie przedszpitalne 
i w SOR w przypadku takich zagrożeń; 
C.W82. zasady transportu pacjentów z obrażeniami ci ała; 
Dziennik Ustaw – 234 –  Poz. 1573 
– 231 – 
C.W83. procedury specjalistyczne w stanach nagłych pochodzenia wewnętrznego, 
w szczególności takie jak: elektrostymulacja, kardi owersja, pierwotna przezskórna 
interwencja wieńcowa ( Percutaneous  coronary intervention,  PCI), kontrapulsacja 
wewnątrzaortalna ( Intra-aortic balloon pump, IABP), dializa, sztuczna wentylacja 
i formy krążenia pozaustrojowego; 
C.W84. wskazania do leczenia hiperbarycznego; 
C.W85. zagrożenia środowiskowe; 
C.W86. rodzaje katastrof, procedury medyczne i dzia łania ratunkowe podejmowane 
w zdarzeniach mnogich i masowych oraz katastrofach, a także w zdarzeniach 
z wystąpieniem zagrożeń chemicznych, biologicznych,  radiacyjnych lub 
nuklearnych; 
C.W87. etyczne aspekty postępowania ratowniczego w zdarzeniach mnogich i masowych 
oraz katastrofach; 
C.W88. zastosowanie symulacji medycznej w nauczaniu  procedur zabiegowych;  
C.W89. zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i wod no-elektrolitowej oraz zasady 
postępowania przedszpitalnego i w SOR w takich zabu rzeniach; 
C.W90. zasady postępowania profilaktycznego zakażeń  w SOR; 
C.W91. zasady monitorowania stanu pacjenta w SOR; 
C.W92. procedury specjalistyczne w stanach nagłych pochodzenia urazowego stosowane 
w ramach postępowania przedszpitalnego i w SOR; 
C.W93. rodzaje obrażeń ciała, ich definicje oraz za sady kwalifikacji do centrum urazowego 
i centrum urazowego dla dzieci; 
C.W94. zasady funkcjonowania centrum urazowego i ce ntrum urazowego dla dzieci; 
C.W95. zasady postępowania przedszpitalnego i w SOR  w obrażeniach: czaszkowo- 
-mózgowych, kręgosłupa i rdzenia kręgowego, kończyn , jamy brzusznej i klatki 
piersiowej oraz w przypadku wstrząsu; 
C.W96. procedurę kardiowersji elektrycznej i elektr ostymulacji zewnętrznej; 
C.W97. zasady cewnikowania pęcherza moczowego; C.W98. procedurę zakładania sondy żołądkowej i płuk ania żołądka; 
C.W99. wybrane stany nagłe okulistyczne i zasady po stępowania przedszpitalnego w tym 
zakresie; 
C.W100. wybrane stany nagłe laryngologiczne i zasad y postępowania przedszpitalnego w 
tym zakresie; 
C.W101. stany zagrożenia zdrowotnego w ginekologii i położnictwie; 
Dziennik Ustaw – 235 –  Poz. 1573 
– 232 – 
C.W102. zasady funkcjonowania systemu Państwowe Rat ownictwo Medyczne;  
C.W103. rolę i znaczenie Lotniczego Pogotowia Ratun kowego w systemie Państwowe 
Ratownictwo Medyczne; 
C.W104. zasady wysuwania podejrzenia i rozpoznawania śmierci mózgu; 
C.W105. podstawowe techniki obrazowe; 
C.W106. wskazania, przeciwwskazania i przygotowanie  pacjentów do poszczególnych 
rodzajów badań obrazowych oraz przeciwwskazania do stosowania środków 
kontrastujących; 
C.W107. mechanizmy, cele i zasady leczenia uzależni eń od substancji psychoaktywnych; 
C.W108. podstawowe zagadnienia z zakresu medycyny s ądowej. 
 W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 
C.U1. oceniać stan pacjenta w celu ustalenia sposob u postępowania ratunkowego; 
C.U2. układać pacjenta do badania obrazowego; C.U3. postępować z dzieckiem w oparciu o znajomość symptomatologii najczęstszych 
chorób dziecięcych; 
C.U4. przeprowadzać badanie przedmiotowe pacjenta;  
C.U5. dostosowywać sposób postępowania do wieku dzi ecka; 
C.U6. oceniać stan noworodka w skali APGAR; 
C.U7. przeprowadzać wywiad medyczny z pacjentem dor osłym w zakresie niezbędnym 
do podjęcia medycznych czynności ratunkowych; 
C.U8. oceniać stan świadomości pacjenta; 
C.U9. układać pacjenta w pozycji właściwej dla rodz aju choroby lub odniesionych obrażeń 
ciała; 
C.U10. przeprowadzać badanie fizykalne pacjenta dor osłego w zakresie niezbędnym 
do ustalenia jego stanu; 
C.U11. monitorować czynność układu oddechowego, z u względnieniem pulsoksymetrii, 
kapnometrii i kapnografii; 
C.U12. interpretować wyniki badań pacjenta z przewlekłą niewydolnością oddechową; C.U13. wykonywać elektrokardiogram i interpretować go w podstawowym zakresie; 
C.U14. monitorować czynność układu krążenia metodami nieinwazyjnymi; C.U15. oceniać i opisywać stan somatyczny i psychic zny pacjenta; 
C.U16. przeprowadzać analizę ewentualnych działań niepożądanych poszczególnych leków 
oraz interakcji między nimi; 
Dziennik Ustaw – 236 –  Poz. 1573 
– 233 – 
C.U17. oceniać stan neurologiczny pacjenta; 
C.U18. monitorować stan pacjenta metodami nieinwazy jnymi; 
C.U19. prowadzić dokumentację medyczną w zakresie w ykonywanych czynności, w tym 
w przypadku zgonu pacjenta, urodzenia dziecka martw ego i odstąpienia od 
medycznych czynności ratunkowych; 
C.U20. podawać pacjentowi leki i płyny; 
C.U21. oznaczać stężenie glukozy z użyciem glukomet ru; 
C.U22. zakładać zgłębnik dożołądkowy; 
C.U23. zakładać cewnik do pęcherza moczowego; 
C.U24. asystować przy czynnościach przygotowawczych  do transplantacji narządów; 
C.U25. identyfikować na miejscu zdarzenia sytuację narażenia na czynniki szkodliwe  
i niebezpieczne; 
C.U26. przygotowywać pacjenta do transportu; C.U27. identyfikować błędy i zaniedbania w praktyce  ratownika medycznego; 
C.U28. monitorować stan pacjenta podczas czynności medycznych i transportowych; 
C.U29. stosować leczenie przeciwbólowe; 
C.U30. oceniać stopień nasilenia bólu według znanyc h skal; 
C.U31. rozpoznawać stan zagrożenia życia u pacjenta  po przeszczepie narządu; 
C.U32. monitorować czynności życiowe pacjenta podcz as badania diagnostycznego; 
C.U33. interpretować wyniki podstawowych badań toks ykologicznych; 
C.U34. rozpoznawać toksydromy; 
C.U35. oceniać wskazania do transportu pacjenta do ośrodka toksykologicznego, 
hiperbarycznego, replantacyjnego i kardiologii inwa zyjnej oraz centrum leczenia 
oparzeń, centrum urazowego lub centrum urazowego dla dzieci; 
C.U36. szacować niebezpieczeństwo toksykologiczne w  określonych grupach wiekowych 
i w różnych stanach klinicznych; 
C.U37. wiązać obrazy uszkodzeń tkankowych i narządo wych z objawami klinicznymi 
choroby; 
C.U38. prowadzić podstawowe i zaawansowane czynnośc i resuscytacyjne u osób dorosłych, 
dzieci, niemowląt i noworodków, z uwzględnieniem pr awidłowego zastosowania 
urządzeń wspomagających resuscytację (urządzenia do kompresji klatki piersiowej, 
respiratora);  
C.U39. przywracać drożność dróg oddechowych metodam i bezprzyrządowymi; 
C.U40. przyrządowo udrażniać drogi oddechowe metoda mi nadgłośniowymi; 
Dziennik Ustaw – 237 –  Poz. 1573 
– 234 – 
C.U41. wykonywać intubację dotchawiczą w laryngosko pii bezpośredniej i pośredniej; 
C.U42. wykonywać konikopunkcję; 
C.U43. wdrażać tlenoterapię zależnie od potrzeb pac jenta i wspomagać oddech; 
C.U44. stosować się do zasad aseptyki i antyseptyki , zaopatrywać prostą ranę, zakładać 
i zmieniać jałowy opatrunek chirurgiczny; 
C.U45. prowadzić wentylację zastępczą z użyciem wor ka samorozprężalnego i respiratora 
transportowego; 
C.U46. wykonywać defibrylację elektryczną z użyciem  defibrylatora manualnego 
i zautomatyzowanego; 
C.U47. wykonywać kardiowersję i elektrostymulację z ewnętrzną serca; 
C.U48. oceniać nagłe zagrożenia neurologiczne u pac jenta; 
C.U49. wykonywać dostęp doszpikowy przy użyciu goto wego zestawu; 
C.U50. pobierać krew oraz zabezpieczać materiał do badań laboratoryjnych, 
mikrobiologicznych i toksykologicznych; 
C.U51. tamować krwotoki zewnętrzne i unieruchamiać kończyny po urazie; 
C.U52. stabilizować i unieruchamiać kręgosłup; C.U53. wdrażać odpowiednie postępowanie w odmie opł ucnowej zagrażającej życiu; 
C.U54. stosować skale ciężkości obrażeń; C.U55. przyjmować poród nagły w warunkach pozaszpit alnych; 
C.U56. decydować o niepodejmowaniu resuscytacji krą żeniowo-oddechowej lub 
o odstąpieniu od jej przeprowadzenia; 
C.U57. rozpoznawać pewne znamiona śmierci; C.U58. dokonywać segregacji medycznej przedszpitaln ej pierwotnej i wtórnej oraz 
segregacji szpitalnej; 
C.U59. działać zespołowo, udzielając pomocy w trudn ych warunkach terenowych w dzień 
i w nocy oraz w warunkach znacznego obciążenia fizy cznego i psychicznego; 
C.U60. zaopatrywać krwawienie zewnętrzne; 
C.U61. transportować pacjenta w warunkach przedszpi talnych, wewnątrzszpitalnych 
i międzyszpitalnych; 
C.U62. identyfikować błędy i zaniedbania w praktyce  ratownika medycznego; 
C.U63. identyfikować zagrożenia obrażeń: czaszkowo- mózgowych, klatki piersiowej, jamy 
brzusznej, kończyn, kręgosłupa i rdzenia kręgowego oraz miednicy, a także wdrażać 
postępowanie ratunkowe w przypadku tych obrażeń; 
Dziennik Ustaw – 238 –  Poz. 1573 
– 235 – 
C.U64. identyfikować wskazania do transportu do cen trum urazowego lub centrum 
urazowego dla dzieci i zgłaszać obecność kryteriów kwalifikacji kierownikowi 
zespołu urazowego lub kierownikowi zespołu urazoweg o dziecięcego; 
C.U65. wykonywać procedury medyczne pod nadzorem lu b na zlecenie lekarza; 
C.U66. dostosowywać postępowanie ratunkowe do stanu pacjenta; 
C.U67. monitorować stan pacjenta podczas badania ob razowego. 
 
IV. SPOSÓB WERYFIKACJI OSIĄGNIĘTYCH EFEKTÓW UCZENIA  SIĘ 
 
1. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się wym aga zastosowania 
zróżnicowanych form sprawdzania, adekwatnych do kat egorii wiedzy, umiejętności 
i kompetencji społecznych, których dotyczą te efekt y. 
2. Osiągnięte efekty uczenia się w kategorii wiedzy  można weryfikować za pomocą 
egzaminów pisemnych lub ustnych. 
3. Jako formy egzaminów pisemnych można stosować es eje, raporty, krótkie 
ustrukturyzowane pytania, testy jednokrotnego wybor u, testy wielokrotnego wyboru ( Multiple 
choice questions,  MCQ), testy wielokrotnej odpowiedzi ( Multiple response questions,  MRQ), 
testy wyboru Tak/Nie lub dopasowania odpowiedzi. 
4. Egzaminy powinny być standaryzowane i są ukierun kowane na sprawdzenie 
wiedzy na poziomie wyższym niż sama znajomość zagad nień (poziom zrozumienia 
zagadnień, umiejętność analizy i syntezy informacji  oraz rozwiązywania problemów). 
5. Weryfikacja osiągniętych efektów uczenia się w kategorii umiejętności w zakresie 
komunikowania się oraz umiejętności proceduralnych (manualnych) wymaga bezpośredniej 
obserwacji studenta demonstrującego umiejętność w c zasie tradycyjnego egzaminu 
klinicznego lub egzaminu standaryzowanego w warunka ch zapewniających przejrzystość i 
obiektywizm formułowania ocen.  
6. Zajęcia sprawnościowe kończą się zaliczeniem umo żliwiającym weryfikację 
osiągniętych efektów uczenia się. 
7. Egzamin dyplomowy obejmuje część teoretyczną i p raktyczną. Egzamin powinien 
być przeprowadzony w formie umożliwiającej sprawdze nie osiągniętych efektów uczenia się 
w kategorii wiedzy i umiejętności objętych programe m studiów.