DZIENNIK USTAW
RZECZYPOSPOLITEJ  POLSKIEJWarszawa, dnia 19 listopada 2021 r.
Poz. 2088
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ1)
z dnia 4 listopada 2021 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy2)
Na podstawie art. 23715 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 oraz z 2021 r. 
poz. 1162) zarządza się, co następuje:
§ 1. W rozporządzeniu  Ministra Pracy i Polityki  Socjalnej  z dnia 26 września  1997 r. w sprawie  ogólnych  przepisów 
bezpieczeństwa  i higieny  pracy (Dz. U. z 2003 r.  poz. 1650,  z 2007 r.  poz. 330,  z 2008 r.  poz. 690 oraz z 2011 r.  poz. 1034) 
wprowadza się następujące zmiany:
1)  w § 2 w pkt 20 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 21 w brzmieniu:
„21)  „substancjach  stwarzających  zagrożenie  lub mieszaninach  stwarzających  zagrożenie”  – rozumie się przez to 
substancje  albo mieszaniny,  o których  mowa w art. 3 rozporządzenia  Parlamentu  Europejskiego  i Rady (WE) 
nr 1272/2008  z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie  klasyfikacji,  oznakowania  i pakowania  substancji  i mieszanin, 
zmieniającego  i uchylającego  dyrektywy  67/548/EWG  i 1999/45/WE  oraz zmieniającego  rozporządzenie  (WE) 
nr 1907/2006 (Dz. Urz. UE L 353 z 31.12.2008, str. 1).”;
2)  w § 38 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Recyrkulacja  powietrza  nie powinna być stosowana  w pomieszczeniach  pracy, w których  występują  szkodliwe 
czynniki biologiczne,  czynniki chemiczne  stwarzające  zagrożenia  określone  w przepisach  w sprawie  bezpieczeństwa 
i higieny  pracy związanej  z występowaniem  w miejscu  pracy czynników  chemicznych,  materiały  wydzielające  nie-
przyjemne  lub uciążliwe  zapachy albo w których  jest możliwe nagłe zwiększenie  stężenia substancji  chemicznych 
stwarzające zagrożenie, a także w przestrzeniach zagrożonych wybuchem.”;
3)  w § 39a ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Pracodawca  ocenia ryzyko zawodowe  występujące  przy wykonywanych  pracach, w szczególności  przy dobo-
rze wyposażenia  stanowisk  i miejsc pracy, stosowanych  substancji  i mieszanin  chemicznych,  materiałów  zawierają -
cych czynniki  biologiczne,  rakotwórcze  lub mutagenne  oraz przy zmianie organizacji  pracy. Podczas oceny ryzyka 
zawodowego  uwzględnia  się wszystkie  czynniki  środowiska  pracy występujące  przy wykonywanych  pracach oraz 
sposoby wykonywania prac.”;
4)  w § 41 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„2. Instrukcje,  o których  mowa w ust. 1, powinny  w sposób  zrozumiały  dla pracowników  wskazywać  czynności, 
które należy wykonać  przed rozpoczęciem  danej pracy, zasady i sposoby  bezpiecznego  wykonywania  pracy, czynności  
do wykonania  po jej zakończeniu  oraz zasady postępowania  w sytuacjach  awaryjnych  stwarzających  zagrożenie  dla 
życia lub zdrowia pracowników.  Instrukcje  dotyczące  prac związanych  ze stosowaniem  substancji  stwarzających  
zagrożenie  lub mieszanin  stwarzających  zagrożenie  powinny uwzględniać  informacje  zawarte w kartach  charakterystyki  
tych substancji i mieszanin.”;
1)  Minister Rodziny i Polityki Społecznej kieruje działem administracji  rządowej –  praca, na podstawie § 1  ust. 2 pkt 3 rozporządzenia 
Prezesa Rady Ministrów  z dnia 6 października  2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania  Ministra Rodziny i Polityki Spo-
łecznej (Dz. U. poz. 1723 oraz z 2021 r. poz. 1473).
2)  Niniejsze  rozporządzenie  w zakresie  swojej regulacji  wdraża dyrektywę  Komisji (UE) 2019/1832  z dnia 24 października  2019 r. 
zmieniającą  załączniki  I, II i III do dyrektywy  Rady 89/656/EWG  w odniesieniu  do dostosowań  o charakterze  czysto technicznym 
(Dz. Urz. UE L 279 z 31.10.2019, str. 35).
Dziennik Ustaw – 2 –  Poz. 2088 
5)  w § 43 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Jeżeli w pomieszczeniu  pracy, w którym  jest zatrudniona  jedna osoba, mogą w sytuacji  awaryjnej  wystąpić 
zagrożenia  dla zdrowia lub życia pracowników,  w szczególności  zagrożenia:  pożarowe,  wybuchowe,  porażenia  prą-
dem elektrycznym,  wydzielanie  się gazów lub par substancji  sklasyfikowanych  jako stwarzające  zagrożenie  – praco-
dawca wprowadza obowiązek meldowania się tej osoby w ustalony sposób w oznaczonych porach.”;
6)  w § 44 w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie:
„1)   punkty pierwszej  pomocy w wydziałach  (oddziałach),  w których  są wykonywane  prace powodujące  duże ryzyko 
wypadku  lub związane  z wydzielaniem  się par, gazów albo pyłów substancji  sklasyfikowanych  jako stwarzające 
zagrożenie ze względu na ostre działanie toksyczne;”;
7)  w § 46 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Materiały  stosowane  do czyszczenia,  nasycone  lub zanieczyszczone  podczas pracy substancjami  stwarzający -
mi zagrożenie  lub mieszaninami  stwarzającymi  zagrożenie  albo wydzielające  uciążliwe  zapachy,  należy przechowy-
wać w zamkniętych  naczyniach  z materiału  niepalnego  odpornego  na działanie  tych substancji  oraz co najmniej raz na 
dobę usuwać z pomieszczeń pracy i niszczyć w sposób określony w instrukcjach, o których mowa w § 41.”;
8)  w § 63 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„2. Szczegółowe  wymagania  dotyczące  ręcznych  prac transportowych  oraz innych prac związanych  z wysiłkiem 
fizycznym  są określone  w przepisach  wydanych  na podstawie  art. 176 § 2, art. 204 § 1 i § 3 oraz art. 23715 § 1 ustawy – 
Kodeks pracy.”;
9)  w § 70 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„2. Przedmioty  łatwo tłukące się, substancje  stwarzające  zagrożenie  lub mieszaniny  stwarzające  zagrożenie  oraz 
materiały o największej masie powinny być przechowywane na najniższych półkach regałów.”;
10)  § 91 otrzymuje brzmienie:
„§ 91. Materiałami  niebezpiecznymi  w rozumieniu  rozporządzenia  są w szczególności  substancje  stwarzające  za-
grożenie lub mieszaniny  stwarzające  zagrożenie  oraz materiały  zawierające  szkodliwe  czynniki biologiczne  zakwali -
fikowane  do 3. lub 4. grupy zagrożenia  zgodnie z przepisami  wydanymi  na podstawie  art. 2221 § 3 ustawy – Kodeks 
pracy.”;
11)  w § 101 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Wykaz substancji  chemicznych,  ich mieszanin,  czynników  i procesów  technologicznych  o działaniu  rakotwór-
czym lub mutagennym,  sposób ich rejestrowania  oraz szczegółowe  warunki ochrony pracowników  przed zagrożenia -
mi spowodowanymi  przez te substancje  chemiczne,  ich mieszaniny,  czynniki lub procesy technologiczne  są określone 
w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy – Kodeks pracy.”;
12) załącznik nr 2 otrzymuje brzmienie określone w załączniku  do niniejszego rozporządzenia;
13)  w załączniku nr 3 w § 43 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. W zakładzie  pracy, w którym  odzież i obuwie  robocze oraz środki ochrony indywidualnej  stosowane  przez 
pracowników  są narażone  na zanieczyszczenie  substancjami  stwarzającymi  zagrożenie  lub mieszaninami  stwarzający -
mi zagrożenie, należy stosować urządzenia służące do neutralizacji tych substancji lub mieszanin.”.
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 20 listopada 2021 r.
Minister Rodziny i Polityki Społecznej:  M. Maląg
Dziennik Ustaw – 3 –  Poz. 2088 
Załącznik  do rozporządzenia  Ministra Rodziny i Polityki 
Społecznej z dnia 4 listopada 2021 r. (poz. 2088)
SZCZEGÓŁOWE ZASADY STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ
§ 1. Środki ochrony indywidualnej dobiera się i stosuje:
1) w sytuacjach,  kiedy nie można uniknąć zagrożeń  lub wystarczająco  ograniczyć  związanego  z nimi ryzyka przez orga-
nizację pracy lub zastosowanie środków ochrony zbiorowej;
2) odpowiednio  do występujących  na stanowisku  pracy zagrożeń  określonych  na podstawie  oceny ryzyka zawodowego 
uwzględniającej warunki występujące w danym miejscu pracy, wymagania ergonomii i stan zdrowia pracownika.
§ 2. W zależności  od stopnia zagrożenia,  częstości  narażenia  na zagrożenie,  cech stanowiska  pracy każdego pracownika 
i skuteczności  działania  środków  ochrony indywidualnej  pracodawca  powinien  określić warunki stosowania  środków 
ochrony indywidualnej, w szczególności czas i przypadki, w których powinny być używane.
§ 3. 1. Dostarczane pracownikom środki ochrony indywidualnej:
1) nie mogą same z siebie stanowić źródła zagrożenia;
2) dobiera się w taki sposób, aby były dopasowane  do pracownika  lub wyposażone  w regulację  umożliwiającą  ich dopa-
sowanie;
3) w przypadku  występowania  więcej niż jednego zagrożenia  i konieczności  jednoczesnego  stosowania  kilku środków 
ochrony  indywidualnej  dopasowuje  się je względem  siebie w sposób  niepowodujący  zmniejszenia  właściwości 
ochronnych tych środków.
2. Środki ochrony indywidualnej  są przeznaczone  do użytku osobistego.  W wyjątkowych  przypadkach  środek ochrony 
indywidualnej  może być używany  przez więcej niż jedną osobę, jeżeli zastosowano  działania  wykluczające  niepożądany 
wpływ takiego użytkowania na zdrowie i higienę korzystających z niego pracowników.
3. Środki ochrony indywidualnej  wymienia  się zgodnie ze wskazaniami  producenta  danego środka lub w przypadku 
utraty właściwości ochronnych. Stan środków ochrony indywidualnej jest okresowo sprawdzany i dokumentowany.
§ 4. 1. W instrukcjach  bezpieczeństwa  i higieny pracy na stanowiskach  pracy wymagających  używania  środków ochrony 
indywidualnej  uwzględnia  się informację  o rodzaju  tych środków  koniecznych  do stosowania  przy wykonywaniu  danej 
pracy. Instrukcja  w sposób  zrozumiały  dla pracowników  określa sposoby używania  środków  ochrony indywidualnej,  ich 
kontroli i konserwacji.
2. Środki ochrony indywidualnej  stosuje się zgodnie z ich przeznaczeniem  i instrukcją  bezpieczeństwa  i higieny  pracy 
oraz zgodnie z instrukcją producenta danego środka.
3. W razie potrzeby,  w celu zapewnienia  właściwego  używania  środków ochrony indywidualnej,  pracodawca  organizuje  
pokazy używania tych środków.
§ 5. 1. Przed nabyciem  środków ochrony indywidualnej  pracodawca  powinien  ocenić, czy środki, które zamierza  zasto-
sować, spełniają wymagania określone w § 1 pkt 2 i § 3. Taka ocena powinna obejmować:
1) analizę i ocenę zagrożeń w sytuacjach, o których mowa w § 1 pkt 1;
2) określenie  cech, jakie muszą posiadać  środki ochrony indywidualnej,  aby skutecznie  chroniły przed zagrożeniami, 
o których mowa w pkt 1, z uwzględnieniem wszelkiego ryzyka, jakie mogą stwarzać te środki same z siebie;
3) porównanie cech dostępnych na rynku środków ochrony indywidualnej z cechami, o których mowa w pkt 2.
2. Oceny, o której mowa w ust. 1, dokonuje  się ponownie  w przypadku  wystąpienia  zmian któregokolwiek  z jej elementów.
§ 6. Przy ustalaniu  niezbędnych  do stosowania  środków ochrony indywidualnej  pracodawca  uwzględnia  wskazania  za-
warte w tabelach nr 1–3.
Dziennik Ustaw – 4 –  Poz. 2088 
Tabela nr 1  
ZAGROŻENIA, W PRZY PADKU  KTÓRYCH JEST WYMAGANE STOSOWANIE 
ŚRODKÓW  OCHRONY INDYWIDUALNE J1), 2) 
Zagrożenia  Części ciała, które należy zabezpieczyć , aby zmniejsz yć ryzyk o związane  
z zagrożeniem  
głowa  
twarz  
oczy 
narząd słuchu  
układ oddechowy  
ręce 
części kończyn górnych  
inne niż ręce  
stopy 
części kończyn dolnych  
inne niż stopy  
skóra 
tułów, w tym brzuch  
układ rozrodczy  
części  ciała 
całe ciało  czaszka  
cała głowa  
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Fizyczne  
mechaniczne  spadające lub wyrzucone przedmioty, 
zderzenie z przeszkodą, strumienie 
pod wysokim ciśnieniem  X X X X   X X X X X   X X 
upadki na skutek poślizgnięcia  X  X X   X X X X    X X 
upadki z wysokości  X  X X   X X X X    X X 
drgania ( wibracje)        X X X X    X X 
statyczny ucisk na części ciała  X X X X   X X X X    X X 
otarcia, ukłucia, ugryzienia, cięcia 
lub odcięcia,  zaciśnięcia , ukąszenia, 
przekłucia lub przebicia  X X X X   X X X X X X  X X 
utknięcie, zaplątanie lub pochwycenie  X X X X   X X X X    X X 
hałas     X           termiczne  wysoka temperatura lub ogień  X X X X   X X X X X X  X X 
niska temperatura  X X X X   X X X X X   X X elektryczne  porażenie prądem  
(dotyk bezpośredni lub pośredni ) X X     X X X X    X X 
ładunki elektrostatyczne        X  X     X X promieniowanie  jonizujące  X X X X   X X   X X X X X 
niejonizujące, w tym słoneczne  
(inne niż widzialne)  X X X X   X X   X   X X Chemiczne  
(w tym  związane z  nanomateriała mi) 
aerozole  cząstki stałe   
(pyły, opary, dym,  włókna  i nanomateriał ) X X X X  X X X X X X   X X 
cząstki ciekłe (mgły i opary)  X X  X  X X X X X X   X X płyny zanurzenie  X X X X   X X X X X   X X 
rozpryski, spryskanie, strumienie  X X X X   X X X X X   X X 
gazy i pary X X  X  X X X X X X   X X 
Dziennik Ustaw – 5 –  Poz. 2088 
Czynniki  biologiczne   
aerozole  
cząstki stałe i ciekłe    X X  X X X X X X   X X płyny kontakt bezpośredni lub pośredni    X X   X X X X X   X X 
rozpryski, spryskanie, strumienie  X  X X   X X X X X   X X osoby , zwierzęta, 
materiały  
kontakt bezpośredni lub pośredni    X X   X X X X X   X X Inne zagrożenia  utonięcie                X 
uduszenie ( niedobór  tlenu)       X          
urazy związane z brakiem widoczności                X 
 
1) Katalog zagrożeń , w przypadku których jest wymagane stosowanie środków ochrony indywidualnej , i części ciała, które należy zabezpieczyć, 
aby zmniejszyć ryzyko związane z zagrożeniem , nie jest katalogiem zamkniętym.  
2) Środki ochrony indywidualnej dobiera się i stosuje odpo wiednio do występujących na stanowisku pracy zagrożeń określonych na podstawie 
oceny  ryzyka zawodowego uwzględniającej warunki występujące w danym miejscu pracy, wymagania ergonomii i stan zdrowia pracownika.  
 
 
 
Tabela nr 2  
PRZYKŁADOWE RODZAJE PRAC ORAZ  GAŁĘZIE I SEKTORY GOSPODARKI ,  
W KTÓRYCH MOŻE BYĆ WYMAGANE STOSOWANIE  
ŚRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ  (ŚOI)1) 
Zagrożenia  Zagrożona część ciała  
i rodzaj ŚOI  Przykłady działalności, w których może być 
wymagane  użycie odpowiedniego rodzaju ŚOI  Gałęzie i sekto ry gospodarki  
1 2 3 4 
I. ZAGROŻENIA FIZYCZNE  
ZAGROŻENIA FIZYCZNE – MECHANICZNE  
Spadające lub  
wyrzucone  
przedmioty,  
zderzenia  
z przeszkodą  
i strumienie  
pod wysokim  
ciśnieniem  Czaszka: 
hełm ochronny  – prace na rusztowaniach, pod nimi   
lub w wyznaczonej  strefie pracy na wysokości  
i w miejscach pracy na wysokości  
– prace przy stawianiu szkieletów konstrukcji 
i roboty drogowe  
– zakładanie i zdejmowanie szalunków  
– montaż i demontaż rusztowań  
– prace montażowe i instalacyjne  
– wyburzanie  
– roboty strzałowe  
– prace w wykopach, rowach, szybach i tunelach  
– prace w sąsiedztwie dźwigów, urządzeń 
do podnoszenia, dźwignic i przenośników  
– prace w wyrobiskach podziemnych, w kamieni o-
łomach, przy otwartych wykopach  
– prace przy piecach przemysłowych, zasobnikach , 
maszynach, silosach, zbiornikach i rurociągach  
– praca przy uboju i na taśmie rozbioru w rzeźniach  
–  obsługa załadunku lub transport i magazynowanie  
– roboty leśne  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– produkcja, montaż i konse r-
wacja maszyn  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– wytwarzanie energii  
– budowa i konserwacja infr a-
struktury – hutnictwo żelaza 
i stali 
– praca w rzeźniach  
– prace manewrowe na kolei  
– porty, transport i logistyka  
– przemysł leśny  
Dziennik Ustaw – 6 –  Poz. 2088 
– prace na stalowych mostach, konstrukcjach 
stalowych, stalowych konstrukcjach  hydraulic z-
nych, wielkich piecach, w stalowniach, walco w-
niach, dużych zbiornikach, dużych ruro ciągach, 
instalacjach kotłowych i stacjach energetycznych  
– prace ziemne i skalne  
– prace z narzędziami do przykręcania śrub  
– prace przy wielkich piecach, w zak ładach be z-
pośredniej redukcji rud, stalowniach, walco w-
niach, kuźniach, kuźniach matrycowych 
i odlewniach  
– prace związane z przemieszczaniem się na 
rowerach i rowerach z napędem mechanicznym  
Oczy lub twarz : 
okulary, gogle i osłony 
na twarz  – prace spawalnicze i szlifierskie  
– ręczne młotkowanie  
– doszczelnianie i dłutowanie  
– wybieranie i przetwarzanie materiałów skalnych  
– prace z narzędziami do przykręcania śrub  
– prace przy  maszynach do obróbki skrawaniem 
materiału dającego krótkie wióry  
– kucie matrycowe  
– usuwanie i rozdrabnianie fragmentów  
– napylanie materiałów ściernych  
– stosowanie kos do zarośli lub pilarek łańcuch o-
wych  
– procedury dentystyczne i chirurgiczne  
– wiercenie  – budowanie budynków 
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– produkcja, montaż i konse r-
wacja maszyn  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– wytwarzanie energii  
– budowa i konserwacja infr a-
struktury – hutnictwo żelaza 
i stali 
– przemysł m etalurgiczny 
i drzewny  
– cięcie kamienia  
– ogrodnictwo  
– opieka zdrowotna  
– leśnictwo  
– produkcja szkła  
Kończyny dolne (części  
kończyn  dolnych): 
obuwie (buty , buty  
z wysokimi cholewami itp.) 
z noskami ochronnymi , 
obuwie z zabezpieczeniem 
śródstopia , 
obuwie antypoślizgowe  – prace przy stawianiu szkieletów konstrukcji 
i roboty drogowe  
– zakładanie i zdejmowanie szalunków  
– montaż i instalowanie rusztowań  
– wyburzanie  
– roboty w zakresie wysadzania  
– wybieranie i obróbka materiałów skalnych  
– praca przy uboju i na taśmie rozbioru w rzeźniach  
– transport i magazynowanie  
– prace z formami w przemyśle ceramicznym  
– prace z zamrożonym mięsem i pakowanie ko n-
serwowanej żywności  
– produkcja szkła płaskiego i szklanych pojemn i-
ków, wytwarzanie oraz obróbka szkła  
– prace remontowe i renowacyjne  
– roboty leśne  
– prace z elementami z betonu lub prefabryk o-
wanymi, włączając w to wznoszenie i demo n-
taż szalowania  
– prace na placach budowy i w magazynach  
– prace na dachu  
– prace na stalowych mostach, konstrukcjach 
stalowyc h, masztach, wieżach, dźwigach, stal o-
wych konstrukcjach hydraulicznych, wielkich 
piecach, w  stalowniach, walcowniach, dużych 
zbiornikach,  dużych rurociągach, dźwig nicach,  
instalacjach kotłowych i elektrowniach  
– prace przy konstrukcjach piecowych, instal a-
cjach ogrzewania, wentylacji i prace przy mo n-
tażu elementów metalowych  
– prace przy wielkich piecach, w zakładach be z-
pośredniej redukcji rud, stalowniach, walco w-
niach, kuźniach, kuźniach matrycowych, po d-
czas kucia na gorąco i podczas wyciągania  
– prace w k amieniołomach i kopalniach odkry w-
kowych, przy wydobywaniu węgla  
– prace z formami w przemyśle ceramicznym  
– wyprawianie pieców w przemyśle ceramicznym  
– prace manewrowe na kolei  – budowanie budynków 
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– produkcja , montaż i konserw a-
cja maszyn  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– wytwarzanie energii  
– budowa i konserwacja infr a-
struktury – hutnictwo żelaza 
i stali 
– praca w rzeźniach  
– przedsiębiorstwa logistyczne  
– przemysł wytwórczy  
– przemysł szklarski  
– przemysł leśny  
Dziennik Ustaw – 7 –  Poz. 2088 
Upadki na skutek 
poślizgnięcia  Stopy: 
obuwie przeciwpoślizgowe  
 
Czaszka: 
hełm ochronny  – roboty na śliskich powierzchniach  
– roboty w wilgotnym środowisku  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– rzeźnia  
– sprzątanie  
– przemysł spożywczy  
– ogrodnictwo  
– rybołówstwo  
Upadki z wysokości  Całe ciało : 
środki ochrony 
indywidualnej , które mają  
zapobiega ć upadkom  
z wysokości lub zapewniać 
ochronę w  razie  upadku  
 
Czaszka: 
hełm ochronny  – prace na  rusztowaniach  
– montaż elementów prefabrykowanych  
– prace na masztach  
– prace na dachu  
– praca na powierzchniach pionowych lub nach y-
lonych  
– praca w kabinach wysokich dźwignic  
– praca w wysoko położonych kabinach urządzeń 
magazynowych  
– praca w górnych częściach wież wiertniczych  
– praca w szybach i kanałach ściekowych  
– prace na drabinach, klamrach i innych konstru k-
cjach – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– konserwacja infrastruktury  
– konserwacja  maszyn  
Drgania  
(wibracje)  Ręce:  
rękawice ochronne  
 Stopy: 
obuwie antywibracyjne  – praca za pomoc ą ręcznych narzędzi  
– prace z wykorzystaniem  maszyn i urządze ń 
budowlan ych – przemysł wytwórczy  
– roboty budowlane  
– inżynieria lądowa  
Statyczny ucisk 
na części ciała  Kolana (części kończyn 
dolnych): 
nakolanniki  – wykładanie bloków, płytek i kostki na podłożu  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
Stopy: 
obuwie z noskami ochronnymi  
 
Ręce:  
rękawice chroniące przed 
statycznym uciskiem  – wyburzanie  
– obsługa ładunków  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– transport i magazynowanie  
– obsługa techniczna  
Otarcia, ukłucia, 
ugryzienia, cięcia 
lub odcięcia,  
zaciśnięcia,   
ukąszenia ,  
przekłucia  
lub przebicia  Oczy lub twarz : 
okulary, gogle i osłony 
na twarz  – praca za pomoc ą ręcznych narzędzi  
– spawanie i kucie  
– prace spawalnicze i szlifierskie  
– dłutowanie  
– wybieranie i przetwarzanie materiałów skalnych  
– prace przy maszynach do obróbki skrawaniem 
materiału dającego krótkie wióry  
– kucie matrycowe  
– usuwanie i rozdrabnianie fragmentów  
– napylanie materiałów ściernych  
– stosowanie kos do zarośli lub pilarek łańcuch o-
wych  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– wytwarzanie energii  
– konserwacja infrastruktury  
– hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł metalurgiczny 
i drzewny  
– cięcie kamienia  
– ogrodnictwo  
– leśnictwo  
Ręce:  
rękawice ochronne do  pracy 
mechanicznej  – roboty z ramami ze  stali 
– przenoszenie obiektów o ostrych brzegach inne 
niż przy obsłudze maszyn, w których istnieje 
niebezpieczeństwo wciągnięcia rękawicy  
– prace z częstym cięciem za pomocą ręcznego 
noża podczas produkcji lub uboju  
– wymiana ostrzy w maszynach do cięcia  
– roboty leśne  
– prace ogrodnicze  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– konserwacja infrastruktury  
– przemysł wytwórczy  
– przemysł spożywczy  
– ubój 
– przemysł leśny  
Przedramiona : 
ochrona kończyn g órnych  – prace przy cięciu i odkostnianiu mięsa  – przemysł spożywczy  
– ubój 
Tułów, w tym brzuch  / 
kończyny dolne: 
fartuch ochronny, getry , 
spodnie oporowe (spodnie 
odporne na cięcie)  – prace z częstym cięciem za pomocą ręcznego 
noża podczas produkcji lub uboju  
– roboty leśne  – przemysł spożywczy  
– ubój 
– przemysł leśny  
Stopy: 
obuwie z oporem 
penetracyjnym  – prace przy stawianiu szkieletów konstrukcji 
i roboty drogowe  
– wyburzanie  
– zakładanie i zdejmowanie szalunków  
– roboty leśne  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– przemysł leśny  
Dziennik Ustaw – 8 –  Poz. 2088 
Utknięcie, zaplątanie  
lub pochwycenie  Całe ciało : 
odzież ochronna do 
stosowania, gdy istnieje 
ryzyko zaplątania się  
w części ruchome  – prace narażające na zaplątanie się w częściach 
maszyn  
– prace narażające na utknięcie w częściach m a-
szyn 
– prace narażające na utknięcie ubrania w częściach  
maszyn  
– prace narażające na zrzucenie  lub zmiecenie  – budowanie maszyn  
– produkcja maszyn o dużej 
przeciążalności  
– prace inżynierskie  
– budownictwo  
– rolnictwo  
ZAGROŻENIA FIZYCZNE – HAŁAS  
Hałas  Narząd słuchu : 
ochronniki słuchu  – prace przy prasach do metalu  
– prace z wiertarkami pneumatycznymi  
– prace obsługi naziemnej na lotniskach  
– roboty z użyciem narzędzi ręcznych z napędem  
– roboty w zakresie wysadzania  
– prace przy wbijaniu pali  
– obróbka drewna i prace w przemyśle włókienn i-
czym  
– obsługa mas zyn i urządzeń  
– obróbka metalu  
– praca w suszarniach 
– praca w ubojniach 
– produkcja tworzyw  sztucznych  – przemysł metalurgiczny  
– przemysł wytwórczy  
– budowanie budynków 
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– przemysł lotniczy  
– prace górnicze  
ZAGROŻENIA FIZYCZNE – TERMICZNE  
Wysoka temperatura  
lub ogień  Twarz  / cała głowa : 
hełmy  / przyłbice 
spawalnicze, hełmy  / nakrycia 
głowy chroniące przed 
wysoką temperaturą lub 
ogniem, kaptury 
zabezpieczające przed wysok ą 
temperatur ą lub ogniem  – praca przy wysokich temperaturach, falach 
gorąca lub ognia  
– prace z roztopionymi substancjami lub w  ich 
sąsiedztwie  
– praca przy spawaniu tworzyw sztucznych  
– prace przy spawaniu metali  – hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł metalurgiczny  
– usługi w zakresie konserwacji  
– przemysł wytwórczy  
Tułów, w tym brzuch  / 
kończyny dolne : 
fartuch ochronny, getry  – spawanie i kucie  
– odlewanie  – hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł metalurgiczny  
– usługi w zakresie konserwacji  
– przemysł wytwórczy  
Ręce:  
rękawice ochronne  
chroniące przed wysok ą 
temperatur ą lub ogniem  – spawanie i kucie  
– praca przy wysokich  temperaturach, falach 
gorąca lub ognia  
– prace z roztopionymi substancjami lub w ich 
sąsiedztwie  – hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł metalurgiczny  
– usługi w zakresie konserwacji  
– przemysł wytwórczy  
Przedramiona : 
rękawy  – spawanie i kucie  
– prace z roztopionymi substancjami lub w ich 
sąsiedztwie  – hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł metalurgiczny  
– usługi w zakresie konserwacji  
– przemysł wytwórczy  
Stopy: 
obuwie chroniące przed 
wysok ą temperatur ą lub 
ognie m – prace z roztopionymi substancjami lub w  ich 
sąsiedztwie  – hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł metalurgiczny  
– usługi w zakresie konserwacji  
– przemysł wytwórczy  
Całe ciało  / części ciała : 
odzież ochronna chroniąca 
przed wysok ą temperatur ą 
lub o gniem  – praca przy wysokich temperaturach, falach  
gorąca lub ognia  – hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł metalurgiczny  
– przemysł leśny  
Niska temperatura  Ręce: 
rękawice ochronne chroniące 
przed niską temperaturą  
 
Stopy: 
obuwie chroniące przed 
niską temperatur ą – praca na otwartej przestrzeni w bardzo  niskich 
temperaturach  
– prace w pomieszczeniach o bardzo niskiej te m-
peraturze  
– praca z płynami kriogenicznymi  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– przemysł spożywczy  
– rolnictwo i sektor rybołówstwa  
Całe ciało  / części ciała, w  tym 
głowa: 
odzież ochronna chroniąca 
przed niską temperaturą  – praca na otwartej przestrzeni w bardzo niskich 
temperaturach  
– prace w pomieszczeniach o bardzo niskiej te m-
peraturze  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– przemysł spożywczy  
– rolnictwo i sektor rybołówstwa  
– transport i magazynowanie  
Dziennik Ustaw – 9 –  Poz. 2088 
ZAGROŻENIA FIZYCZNE – ELEKTRYCZNOŚĆ  
Porażenie prądem 
(dotyk bezpośredni lub pośredni )
 Cała głowa : 
hełmy elektroizolacyjne  
 
Ręce:  
rękawice elektroizolacyjne  
 
Stopy: 
obuwie elektroizolacyjne  
 
Całe ciało  / ręce / stopy:  
prądop rzewodzące ŚOI 
przeznaczone do noszenia 
przez wykwalifikowany personel w  czasie pracy przy 
nominalnym napięciu 
systemu zasilania  
do 800 kV AC i 600 kV DC  – prace pod napięciem elektrycznym lub w jego 
bliskości  
– praca przy systemach elektrycznych  – wytwarzanie energii  
– przesył i dystrybucja energii 
elektrycznej  
– konserwacja  obiektów prze-
mysłowych  
– budowanie budynków 
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
Elektryczność  
statyczna  Ręce: 
rękawice antystatyczne  
 
Stopy: 
obuwie antystatyczne/  
przewodzące  
 
Całe ciało : 
odzież antystatyczna  – obróbka tworzyw sztucznych i gumy  
– rozlewanie, gromadzenie lub ładowanie 
do pojemnika  
– praca w pobliżu elementów o wysokich ładu n-
kach elektrycznych, takich jak taśmy przenośn i-
kowe  
– praca z materiałami wybuchowymi  – przemysł wytwórczy  
– sektor paszowy  
– pakowanie roślin 
– produkcja, skł adowanie lub 
transport materiałów wyb u-
chowych  
– produkcja elektroniki  
ZAGROŻENIA FIZYCZNE – PROMIENIOWANIE  
Promieniowanie 
niejonizujące, w  tym 
słoneczne (inne niż widzialne)
 Głowa: 
czapki i hełmy  – praca na otwartym powietrzu  – rybołówstwo i rolnictwo  
– budowanie budynków 
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
Oczy: 
okulary ochronne, gogle 
i osłony na twarz  – prace w warunkach promieniowania cieplnego  
– prace przy piecach  
– prace z laserami  
– praca na otwartym powietrzu  
– spawanie i cięcie gazowe  
– dmuchanie szkła  
– praca z lampami bakteriobójczymi  – hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł wytwórczy  
– rybołówstwo i rolnictwo  
Całe ciało (skóra) : 
ŚOI chroniące przed  
naturalnym i sztucznym promieniowaniem UV  
 Twarz/ ręce: 
środki ochrony skóry 
(np. kremy)  
 – praca na otwartym powietrzu  
– spawanie elektryczne  
– praca z lampami bakteriobójczymi  
– praca z lampami ksenonow ymi – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– wytwarzanie energii  
– konserwacja infrastruktury  
– rybołówstwo i rolnictwo  
– przemysł leśny  
– ogrodnictwo  
– przemysł spożywczy  
– przemysł tworzyw sztucznych  
– przemysł poligraficzny  
Promieniowanie jonizujące
 Oczy: 
okulary ochronne  / gogle 
chroniące przed 
promieniowaniem 
jonizującym  
 Ręce:  
rękawice ochronne chroniące 
przed promieniowaniem 
jonizującym  – obsługa aparatów rentgenowskich  
– praca w zakresie medycznej diagnostyki radi o-
wej 
– praca z produktami promieniotwórczymi  
– prace przy promieniowaniu ultrafioletowym  – opieka zdrowotna  
– opieka weterynaryjna  
– składowiska odpadów 
promieniotwórczych  
– wytwarzanie energii  
Tułów, w tym brzuch  / części 
ciała: 
fartuch ochronny chroniący 
przed promieniami 
rentgenowskimi /  płaszcz  / 
kamizelka  / spódnica 
chroniące przed promieniami  
rentgenowskimi  – obsługa aparatów rentgenowskich  
– praca w zakresie medycznej diagnostyki   
radiowej  – opieka zdrowotna  
– opieka weterynaryjna  
– opieka dentystyczna  
– urologia 
– chirurgia  
– radiologia interwencyjna  
– laboratoria  
Dziennik Ustaw – 10 –  Poz. 2088 
Głowa: 
nakrycia głowy , 
ŚOI chroniące przed  
chorobami mózgu  
(np. rozwojem nowotworu 
mózgu)  – medyczna działalność w miejscach, gdzie pracuje 
się z wykorzystaniem  promieni rentgenowski ch – opieka zdrowotna  
– opieka weterynaryjna  
– opieka dentystyczna  
– urologia 
– chirurgia  
– radiologia interwencyjna  
Częś ci ciała: 
ŚOI chroniące przed  
chorobami tarczycy , 
ŚOI chroniące przed  
chorobami gonad  – obsługa aparatów rentgenowskich  
– praca w zakresie medycznej diagnostyki   
radiowej  – opieka zdrowotna  
– opieka weterynaryjna  
Całe ciało: 
odzież ochronna chroniąca 
przed promieniowaniem 
jonizującym  – praca w zakresie medycznej diagnostyki radiowej  
– praca z produktami promieniotwórczymi  – wytwarzanie energii  
– składowiska odpadów  
promieniotwórczych  
II. ZAGROŻENIA CHEMICZNE (w tym związane z nanomateriałami)  
ZAGROŻENIA CHEMICZNE – AEROZOLE  
Cząstki stałe (pyły, 
opary, dym, włókna 
i nanomateriał)  Układ oddechowy : 
wyposażenie chroniące 
układ oddechowy przed 
cząstkami stałymi  – wyburzanie  
– roboty w zakresie wysadzania  
– piaskowanie i  polerowanie powierzchni  
– praca w obecności azbestu  
– użycie materiałów składających się z  nanocząstek  
lub zawierających nanocząstki  
– spawanie  
– prace kominiarskie  
– prace przy wykładaniu pieców i kadzi, gdzie 
może występować zapylenie  
– prace w sąsiedztwie otworów spustowych wie l-
kich pieców, gdzie mogą występować opary m e-
tali ciężkich  
– prace w sąsiedztwie wsadów wielkich pieców  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– hutnictwo żelaza i stali  
– przemysł metalurgiczny 
i drzewny  
– przemysł motoryzacyjny  
– cięcie kamienia  
– przemysł farmaceutyczny  
– opieka zdrowotna  
– przygotowanie  cytostatyków  
Ręce:  
rękawice ochronne chroniące  
przed chemikaliami i  krem 
ochronny jako  
dodatkowa ochrona  – praca w obecności azbestu  
– użycie materiałów składających się z nano cząstek  
lub zawierających nanocząstki  – budowanie budynków 
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– konserwacja obiektów prz e-
mysłowych  
Całe ciało: 
odzież ochronna chroniąca 
przed cząstkami stałymi  – wyburzanie  
– praca w obecności azbestu  
– użycie materiałów składających się z  nanocząstek  
lub zawierających nanocząstki  
– prace kominiarskie  
– przygotowywanie środków ochrony roślin  – budowanie budynków  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– konserwacja obiektów prz e-
mysłowych  
– rolnictwo  
Oczy: 
okulary, gogle i osłony 
na twarz  – obróbka drewna  
– roboty drogowe  – górnictwo  
– przemysł metalurgiczny 
i drzewny  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
Cząstki ciekłe  
(mgły i opary ) Oczy: 
okulary, gogle i osłony 
na twarz  – obróbka powierzchniowa  
– prace z rozpylaczami płynów  
– prace z kwasami i roztworami żrącymi, środk a-
mi odkażającymi i substancjami do  usuwania 
korozji  – przemysł metalurgiczny  
– przemysł chemiczny  
– przemysł motoryzacyjny  
– laboratoria  
– sprzątanie  
Układ oddechowy :  
wyposażenie chroniące 
układ oddechowy przed 
cząstkami stałymi  – obróbka powierzchniowa 
(np. lakierowanie/malowanie, obróbka strumi e-
niowo -ścierna)  
– czyszczenie powierzchni  – przemysł metalurgiczny  
– przemysł wytwórczy  
– sektor motoryzacyjny  
Ręce:  
rękawice ochronne chroniące  
przed chemikaliami  – obróbka powierzchniowa  
– czyszczenie powierzchni  
– prace z rozpylaczami płynów  
– prace z  kwasami i roztworami żrącymi, środkami 
odkażającymi i substancjami do usuwania korozji  – przemysł metalurgiczny  
– przemysł wytwórczy  
– sektor motoryzacyjny  
Całe ciało : 
odzież ochronna chroniąca 
przed chemikaliami  – obróbka powierzchniowa  
– czyszczenie p owierzchni  – przemysł metalurgiczny  
– przemysł wytwórczy  
– sektor motoryzacyjny  
Dziennik Ustaw – 11 –  Poz. 2088 
ZAGROŻENIA CHEMICZNE – PŁYNY  
Zanurzenie  
 
Rozpryski, spryskanie 
i strumienie  Oczy: 
okulary, gogle i osłony 
na twarz  – prace z rozpylaczami płynów  
– prace z kwasami i  roztworami żrącymi, środkami 
odkażającymi i substancjami do  usuwania korozji  – przemysł chemiczny  
– przemysł motoryzacyjny  
– laboratoria  
– sprzątanie  
Ręce:  
rękawice ochronne chroniące  
przed chemikaliami  – prace z rozpylaczami płynów  
– prace z kwasami i  roztworami żrącymi, środkami 
odkażającymi i substancjami do  usuwania korozji  
– przetwarzanie materiałów powlekanych  
– garbowanie  
– praca w salonach fryzjerskich i kosmetycznych  – przemysł tekstylny 
i odzieżowy  
– profesjonalne utrzymanie 
czystości  
– przemysł motoryzacyjny  
– sektor produktów kosmetyc z-
nych i fryzjerskich  
Przedramiona : 
rękawy ochronne chroniące 
przed chemikaliami  – prace z kwasami i roztworami żrącymi, środkami  
odkażającymi i substancjami do  usuwania korozji  – sprzątanie  
– przemysł chemiczny  
– profesjonalne utrzymanie 
czystości  
– przemysł motoryzacyjny  
Stopy: 
buty ochronne chroniące 
przed chemikaliami  – prace z rozpylaczami płynów  
– prace z kwasami i roztworami żrącymi,  
środkami odkażającymi i substancjami 
do usuwania korozji  – przemysł tekstylny 
i odzieżowy  
– profesjonalne utrzymanie 
czystości  
– przemysł motoryzacyjny  
Całe ciało : 
odzież ochronna chroniąca 
przed chemikaliami  – prace z rozpylaczami płynów  
– prace z kwasami i roztworami żrącymi,  
środkami odkażającymi i substancjami 
do usuwania korozji  – sprzątanie  
– przemysł chemiczny  
– profesjonalne utrzymanie 
czystości  
– przemysł motoryzacyjny  
– rolnictwo  
ZAGROŻENIA CHEMICZNE – GAZY I PARY  
Gazy i pary  Układ oddechowy : 
wyposażenie chroniące 
układ oddechowy 
przed  gazami  – obróbka powierzchniowa  
(np. lakierowanie/malowanie, obróbka strumi e-
niowo -ścierna)  
– czyszczenie powierzchni  
– prace w pomieszczeniach do fermentacji 
i destylacji  
– praca wewnątrz zbiorników i komór ferment a-
cyjnych  
– prace w zbiornikach, w wąskich  pomieszcz e-
niach i w gazowych piecach przemysłowych, gdzie może występować gaz lub niedobór tlenu  
– prace kominiarskie  
– prace z narażeniem na środki odkażające i żrące 
substancje czyszczące  
– prace w sąsiedztwie konwerterów gazowych 
i przewodów gazowych w ielkich pieców
 – przemysł metalurgiczny  
– sektor motoryzacyjny  
– przemysł wytwórczy  
– profesjonalne utrzymanie 
czystości  
– produkcja napojów alkohol o-
wych  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł chemiczny  
– przemysł petrochemiczny  
Ręce:  
rękawice ochronne chroniące  
przed chemikaliami  – obróbka powierzchniowa  
– czyszczenie powierzchni  
– prace w pomieszczeniach do fermentacji 
i destylacji  
– praca wewnątrz zbiorników i komór ferment a-
cyjnych  
– prace w zbiornikach, w wąskich pomieszcz e-
niach i w gazowych piecach przemysłowych, 
gdzie może występować gaz lub niedobór tlenu  – przemysł metalurgiczny  
– sektor motoryzacyjny  
– przemysł wytwórczy  
– produkcja napojów alkohol o-
wych  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł chemiczny  
– przemysł petrochemiczny  
Całe ciało : 
odzież ochronna chroniąca 
przed chemikaliami  – obróbka powierzchniowa  
– czyszczenie powierzchni  
– prace w pomieszczeniach do fermentacji 
i destylacji  
– praca wewnątrz zbiorników i komór ferment a-
cyjnych  
– prace w zbiornikach, w wąskich pomieszcz e-
niach i w gazowych piecach przemysłowych, 
gdzie może występować gaz lub niedobór tlenu  – przemysł metalurgiczny  
– sektor motoryzacyjny  
– przemysł wytwórczy  
– produkcja napojów alkohol o-
wych  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł chemiczny  
– przemysł petrochemiczny  
Oczy: 
okulary, gogle i osłony 
na twarz  – malowanie za pomoc ą dozowników aerozol o-
wych  
– obróbka drewna  
– eksploatacja górnicza  – sektor motoryzacyjny  
– przemysł wytwórczy  
– górnictwo  
– przemysł chemiczny  
– przemysł petrochemiczny  
Dziennik Ustaw – 12 –  Poz. 2088 
III. CZYNNIKI BIOLOGICZNE  
CZYNNIKI BIOLOGICZNE zawarte w AEROZOLACH  
Cząstki stałe i ciekłe  Układ oddechowy : 
wyposażenie chroniące 
układ oddechowy 
przed  cząstkami stałymi  – praca oznaczająca kontakt  z ciałem ludzkim 
oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierz ę-
cego  
– praca w obecności czynnika biologicznego  – opieka zdrowotna  
– kliniki weterynaryjne  
– laboratoria analizy klinicznej  
– laboratoria badawcze  
– domy  pomocy społecznej  
– usługi pomocy domowej  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł spożywczy  
– produkcja biochemiczna  
Ręce:  
rękawice ochronne chroniące  
przed mikroorganizmami  
 
Całe ciało  / części ciała : 
odzież ochronna chroniąca 
przed czynnikami 
biologicznymi  
 
Oczy lub  twarz: 
okulary ochronne, gogle 
i osłony na twarz  – praca oznaczająca kontakt z ciałem ludzkim 
oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierz ę-
cego  
– praca w obecności czynnika biologicznego  – opieka zdrowotna  
– kliniki weterynaryjne  
– laboratoria analizy klini cznej  
– laboratoria badawcze  
– domy  pomocy społecznej  
– usługi pomocy domowej  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł spożywczy  
CZYNNIKI BIOLOGICZNE zawarte w PŁYNACH  
Kontakt bezpośredni 
lub pośredni  Ręce: 
rękawice ochronne chroniące  
przed mikroorganizmami  
 Całe ciało  / części ciała : 
odzież ochronna chroniąca 
przed czynnikami 
biologicznymi  
 
Oczy lub twarz : 
gogle ochronne i osłony 
na twarz
 – praca oznaczająca kontakt z ciałem ludzkim 
oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierz ę-
cego (ugryzienia, użądlenia)  
– praca w obecności czynnika biologicznego  – opieka zdrowotna  
– kliniki weterynaryjne  
– laboratoria analizy klinicznej  
– laboratoria badawcze  
– domy  pomocy społecznej  
– usługi pomocy domowej  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł spożywczy  
– przemysł leśny  
Rozpryski, spryskanie  
i strumienie  Ręce:  
rękawice ochronne chroniące  
przed mikroorganizmami  – praca oznaczająca kontakt z ciałem ludzkim 
oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierz ę-
cego  
– praca w  obecności czynnika biologicznego  – opieka zdrowotna  
– kliniki weterynaryjne  
– laboratoria analizy klinicznej  
– laboratoria badawcze  
– domy  pomocy społecznej  
– usługi pomocy domowej  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł spożywczy  
Przedramiona : 
rękawy ochronne chroniące  
przed mikroorganizmami  – praca oznaczająca kontakt z ciałem ludzkim 
oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierz ę-
cego  
– praca w obecności czynnika biologicznego  – opieka zdrowotna  
– kliniki weterynaryjne  
– laboratoria analizy klinicznej  
– laboratoria badawcze  
– domy  pomocy społecznej  
– usługi pomocy domowej  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł spożywczy  
Stopy  / kończyny dolne : 
ochrona na obuwie i getry  – praca oznaczająca kontakt z ciałem ludzkim 
oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierz ę-
cego  
– praca w obecności czynnika biologicznego  – opieka zdrowotna  
– kliniki weterynaryjne  
– laboratoria analizy klinicznej  
– laboratoria badawcze  
– domy  pomocy społecznej  
– usługi pomocy domowej  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł spożywczy  
Dziennik Ustaw – 13 –  Poz. 2088 
Całe ciało : 
odzież ochronna chroniąca 
przed czynnikami 
biologicznymi  – praca oznaczająca kontakt z ciałem ludzkim 
oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierz ę-
cego  (ugryzienia, użądlenia)  
– praca w obecności czynnika biologicznego  – opieka zdrowotna  
– kliniki weterynaryjne  
– laboratoria analizy klinicznej  
– laboratoria badawcze  
– domy  pomocy społecznej  
– usługi pomocy domowej  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł spożywczy  
CZYNNIKI BIOLOGICZNE zawarte w OSOBACH, ZWIERZĘTACH , MATERIAŁACH ITP.  
Kontakt bezpośredni 
lub pośredni  Ręce:  
rękawice ochronne chroniące  
przed mikroorganizmami  
 
Całe ciało  / części ciała : 
odzież ochronna chroniąca 
przed czynnikami biologicznymi  
 
Oczy lub twarz : 
gogle ochronne i osłony 
na twarz
 – praca oznaczająca kontakt z ciałem ludzkim 
oraz płynami i tkankami pochodzenia zwierz ę-
cego (ugryzienia, użądlenia)  
– praca w obecności czynnika biologicznego  – opieka zdrowotna  
– kliniki weterynaryjne  
– laboratoria analizy klinicznej  
– laboratoria badawcze  
– domy  pomocy społecznej  
– usługi pomocy domowej  
– oczyszczalnie ścieków  
– zakłady przetwarzające odpady  
– przemysł spożywczy  
– przemysł leśny  
IV. INNE ZAGROŻENIA  
Urazy związane 
z brakiem widoczności  Całe ciało : 
ŚOI sygnalizujące wizualnie  
obecność użytkownika  – praca w pobliżu poruszających się pojazdów  
– roboty asfaltowe i malowanie jezdni  
– roboty kolejowe  
– prace w miejscach ruchu środków transportu 
lądowego  
– prace obsługi naziemnej na lotniskach  
– prace magazynowe  – budowanie budynków 
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– prace górnicze  
– usługi transportowe i transport 
pasażerski  
– magazyny  
Uduszenie  
(niedobór tlenu)  Układ oddechowy : 
izolujący sprzęt do ochrony 
dróg oddechowych  – praca w pomieszczeniach zamkniętych  
– prace w pomieszczeniach do fermentacji 
i destylacji   
– praca wewnątrz zbiorników i komór ferment a-
cyjnych  
– prace w zbiornikach, w wąskich pomieszcz e-
niach i w gazowych piecach przemysłowych, 
gdzie może występować gaz lub niedobór tlenu  
– prace w szybach, kanałach ściekowych i  innych 
obiektach podziemnych połączonych z kanałami 
ściekowymi  – produkcja napojów alkohol o-
wych  
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– przemysł chemiczny  
– przemysł petrochemiczny  
– oczyszczalnie  
– zakłady wodno -kanalizacyjne  
Układ oddechowy : 
wyposażenie do nurkowania  – roboty podwodne  – praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
Utonięcie  Całe ciało : 
kamizelka ratunkowa  – praca na wodzie lub w jej pobliżu  
– praca na morzu  
– praca w samolocie  – rybołówstwo  
– przemysł lotniczy  
– budowanie budynków 
– praca przy konstrukcjach 
inżynierii lądowej  
– budownictwo okrętowe  
– doki i porty  
 
1)  Środki ochrony indywidualnej  dobiera się i stosuje odpowiednio do występujących na stanowisku pracy zagrożeń określonych na podstawie 
oceny ryzyka zawodowego uwzględniającej warunki występujące w danym miejscu pracy, wymagania ergonomii i stan zdrowia pracown ika. 
 
 
  
Dziennik Ustaw – 14 –  Poz. 2088 
Tabela nr 3  
RODZAJE ŚRODKÓW OCHR ONY INDYWIDUALNEJ1) 
Lp. Rodzaje środków ochrony indywidualnej  
1 2 3 
1 Środki ochrony głowy  hełmy  ochronne  
kaski  
przyłbice spawalnicze  
kominiarki  
czapki  
czepki i stożki  
kapelusze  
kaptury  
berety  
chusty  
opaski  
siatki  na włosy chroniące przed zaplątaniem się  
zestawy ochronne głowy  
inne 
2 Środki ochrony twarzy i oczu  okulary , w tym wydawane na receptę  
soczewki kontaktowe, w tym wydawane na receptę  
gogle  
osłony twarzy, w tym półosłony  i przyłbice  
tarcze  
inne 
3 Środki ochrony narządu słuchu  nauszniki  przeciwhałasowe (w tym np. nauszniki przeciwhałasowe 
przymocowane do kasku, nauszniki redukujące hałas, nauszniki 
ze słuchawkami)  
wkładki  przeciwhałasowe (w tym np. wkładki przeciwhałasowe 
reagujące na poziom hałasu , wkładki przeciwhałasowe dostosowane do 
danej osoby)  
inne 
4 Środki ochrony układu 
oddechowego  aparaty  
kaptury  
maski  
półmaski i ćwierćmaski  
urządzenia filtrujące  
sprzęt izolujący , w tym z doprowadzeniem powietrza  
wyposażenie do samoratowania  (sprzęt ucieczkowy)  
wyposażenie do nurkowania  
inne 
5 Środki ochrony kończyn górnych 
(części)  rękawice  (włącznie z mitenkami i ochroną na ramiona)  
ochraniacze na palce  
ochraniacze dłoni  
ochraniacze nadgarstka  
ochraniacze nadgarstka i przedramienia  
ochraniacze łokcia  
ochraniacze przedramienia i ramienia  
inne 
Dziennik Ustaw – 15 –  Poz. 2088 
6 Środki ochrony kończyn dolnych 
(części)  obuwie  (np. buty, w tym w pewnych okolicznościach drewniaki, buty, 
które mogą mieć stalowe ochraniacze na palce)  
wkładki i nakładki  
skarpety  
zdejmowane ochraniacze podbicia  
ochraniacze stopy  
ochraniacze golenia  
nakolanniki  (ochraniacze kolana)  
ochraniacze uda  
akcesoria (np. kolce, raki)  
getry  
inne 
7 Środki ochrony skóry  kremy  hydrofobowe  
kremy i żele hydrofilowe  
preparaty chroniące przed promieniowaniem UV  
inne 
8 Środki ochrony części ciała  
(w tym tułowia i brzucha)  kombinezony  
kostiumy  
kurtki  
bluzy  
spodnie  
fartuchy  
płaszcze  
peleryny  
kamizelki  
ochraniacze barku  
ochraniacze klatki piersiowej  
ochraniacze brzucha  
ochraniacze pośladków  
osłony tułowia  
osłony głowy i karku  
osłony  na tarczycę  
osłony na piersi  
osłony na gonady  
inne 
9 Środki ochrony całego ciała  uprzęże pełne  
uprzęże biodrowe  
pasy ustalające pozycję podczas pracy i ograniczające przemieszczanie  
linki ustalające pozycję podczas pracy  
wysuwane ograniczniki upadku  
pochłaniacze energii  
urządzenia samozaciskowe wraz z liną kotwiczną  
urządzenia do regulacji lin  
urządzenia kotwiczące, które nie są przeznaczone do stałego 
zamocowania i które nie wymagają zapinania przed użyciem  
złącza  
smycze  
uprzęże ratunkowe  
liny bezpieczeństwa  
kamizelki ratunkowe  
środki sygnalizujące wizualnie obecność użytkownika  
inne 
 
1)   Katalog środków ochrony indywidualnej nie jest katalogiem zamkniętym .