DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  24 marca 2021  r. 
Poz. 534 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZEC ZYPOSPOLITEJ POLSKIE J 
z dnia  1 marca 2021  r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks postępowania karnego  
1. Na podstawie  art. 16 ust. 1 zdanie  pierwsze  ustawy z  dnia 20  lipca 2000  r. o ogłaszaniu aktów nor matywnych 
i niektórych innych aktów prawnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w  załączniku do niniejszego obwieszczenia 
jednolity tekst ustawy z  dnia 6 czerwca 1997  r. – Kodeks postępowania karnego ( Dz. U. z 2020  r. poz.  30), z uwzględni e-
niem zmia n wprowadzonych:  
1) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt P 22/19  (Dz. U. poz. 413),  
2) ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciw -
działaniem  i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568 , 695 i 1086 ), 
3) ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom 
dotknię tym skutkami COVID -19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpi e-
niem COVID -19 (Dz. U. poz. 1086) , 
4) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt K 46/15 (Dz. U. poz. 1458) , 
5) ustawą z dnia 18 listopada  2020 r. o doręczeniach elektronicznych  (Dz. U. poz. 2320 ), 
6) ustawą z dnia 16 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego  (Dz. U. z 2021 r. poz. 155)  
oraz zmian wynikających z  przepisów ogłoszonych przed dniem  23 lutego  2021 r. 
2. Podany w  załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:  
1) art. 101 ustaw y z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieg a-
niem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryz y-
sowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568 , 695 i 1086 ), który stanowi:  
„Art. 101. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia:  
1) z wyjątkiem:  
a) art. 31, który wchodzi w życie z dniem 7 lipca 2020 r.,  
b) art. 8 pkt 4 w zakresie dodawanego art. 6 ust. 4 oraz art. 22 pkt 1 –3, które wchodzą w życie z dniem 
1 stycznia 2021 r.,  
c) art. 27 pkt 7 w zakresie zmienianego art. 4065 § 5–7, który wchodzi w życie z dniem 3 września 2020 r.;  
2) z tym że:  
a) art. 1 pkt 14 w zakresie dodawanego art. 15h ust. 1 pkt 1 – z mocą od dnia 9 grudnia 2019 r.,  
b) art. 1 pkt 14 w zakresie dodawanego art. 15zb – z mocą od dnia 7 lutego 2020 r.,  
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 534 
 
c) art. 1 pkt 17 w zakresie dodawanego art. 31x – z mocą od dnia 1 marca 2020 r.,  
d) art. 1 pkt 11, pkt 14 w zakresie dodawanych art. 15a –15d, art. 15h ust. 1 pkt 2 , art. 15l i art. 15zc oraz pkt  17 
w zakresie dodawanych art. 31e, art. 31 f, art. 31j, art. 31m  i art. 31zm – z mocą od dnia 8 marca 2020 r.,   
e) art. 1 pkt 14 w za kresie dodawanego art. 15f – z mocą od dnia 12 marca 2020 r.,  
f) art. 1 pkt 14 w zakresie dodawanego art. 15k – z mocą od dnia 13 marca 2020 r.,  
g) art. 89 – z mocą od dnia 15 marca 2020 r.,  
h) art. 1 pkt 3 lit. a –c oraz art. 66 – z mocą od dnia 26 marc a 2020 r. ”; 
2) art. 83 i art. 103  ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych 
przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID -19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku  
z wystąpieniem CO VID-19 (Dz. U. poz. 1086) , które stanowi ą: 
„Art. 83. 1. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii przewodniczący może  
zarządzić, że strony, obrońcy lub pełnomocnicy biorą udział w rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych,  umoż-
liwiających przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, 
przebywając w pomieszczeniu lub w pomieszczeniach sądu przystosowanych do przeprowadzenia rozprawy przy użyciu  
tych urządzeń.  
2. Przepisy art. 3 74 § 3 –8 i art. 517ea ustawy zmienianej w art. 39 stosuje się. ” 
„Art. 103. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z wyjątkiem:  
1) art. 50, art. 58 i art. 89, które wchodzą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia;  
2) art. 70 pkt 1 i art. 76, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.;  
3) art. 75, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 14 listopada 2019 r.;  
4) art. 77:  
a) pkt 3 lit. a, b i e, pkt 4 lit. a –c oraz pkt 5 i 10, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogł o-
szenia, z mocą od dnia 25 maja 2020 r.,  
b) pkt 34 –36, które wchodzą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia,  
c) pkt 58 w zakresie art. 31q ust. 8, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu og łoszenia, z mocą 
od dnia 1 kwietnia 2020 r.,  
d) pkt 27 i 60, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, z mocą od dnia 31 marca 
2020 r.;  
5) art. 77 pkt 24 i art. 93, które wchodzą w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia. ”; 
3) odno śnika nr 1 oraz art. 155–160, art. 16 5 i art. 166  ustaw y z dnia 18 listopada  2020 r. o doręczeniach elektronic z-
nych (Dz. U. poz. 2320 ), któr e stanowi ą: 
„1) Niniejsza ustawa została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 29 października 2019 r. pod numere m 
2019/533/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu fun k-
cjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), 
które wdraża dyrektywę (UE) 2015/1535 Parl amentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawi a-
jącą procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społ e-
czeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 241 z 17.09.2015, str. 1). ” 
„Art. 155. 1. Organ y administracji rządowej oraz jednostki budżetowe obsługujące te organy są obowiązane 
stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego 
doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowe j od dnia 1 października 2021 r.  
2. Organy władzy publicznej inne niż wymienione w ust. 1, w tym organy kontroli państwowej i ochrony prawa,  
oraz jednostki budżetowe obsługujące te organy są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania 
korespo ndencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi 
hybrydowej od dnia 1 stycznia 2022 r.  
3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Sp o-
łecznego  i fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego są obowiązane stosować 
przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręcz e-
nia elektronicznego lub publicznej usług i hybrydowej od dnia 1 stycznia 2022 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 534 
 
4. Narodowy Fundusz Zdrowia jest obowiązany stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania koresponde n-
cji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej  
od dnia 1 stycznia 2022 r.  
5. Agencje wykonawcze, instytucje gospodarki budżetowej, państwowe fundusze celowe, samodzielne publiczne  
zakłady opieki zdrowotnej, uczelnie publiczne, Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne, 
państwo we i samorządowe instytucje kultury, inne państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone na po d-
stawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie  
doręczania korespondencji z wykorzystaniem public znej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub pub -
licznej usługi hybrydowej od dnia 1 stycznia 2023 r.  
6. Jednostki samorządu terytorialnego i ich związki oraz związki metropolitalne oraz samorządowe zakłady budż e-
towe  są obowiązane stosować pr zepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej 
usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego od dnia 1 stycznia 2024 r., a w zakresie doręczania korespondencji 
z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 paźdz iernika 2029 r.  
7. Sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować prz e-
pisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia 
elektronicznego lub pu blicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r.  
8. Minister Sprawiedliwości, mając na uwadze warunki techniczne i organizacyjne oraz konieczność zapewni e-
nia sprawnego toku postępowania, może określić, w drodze  rozporządzenia, terminy, od których  w postępowaniach 
w sprawach z poszczególnych zakresów albo w poszczególnych sądach pismo procesowe będzie można wnosić także 
na adres do doręczeń elektronicznych sądu, a organy procesowe będą mogły dokonywać doręczeń na adresy do dor ę-
czeń elektronicznych wpisane do bazy adresów elektronicznych lub na adresy powiązane z kwalifikowaną usługą 
rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo, jeżeli adres do doręczeń elektronic z-
nych strony albo uczestnika postępowania nie został wpis any do bazy adresów elektronicznych, albo za pokwitow a-
niem przez operatora wyznaczonego w ramach publicznej usługi hybrydowej.  
9. Podmioty publiczne inne niż wymienione w ust. 1 –7 są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie d o-
ręczania korespondencji  z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub public z-
nej usługi hybrydowej od dnia 1 stycznia 2025 r.  
Art. 156. Do podmiotów publicznych w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 105, udostępniających elektroniczną 
skrzynkę podawczą w systemie innym niż ePUAP w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia poprz e-
dzającego dzień zaistnienia obowiązku jej stosowania, o którym mowa w art. 155, stosuje się art. 157 i art. 158.  
Art. 157. 1. W przypadku odebrania dokume ntu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą po d-
miotu publicznego, o którym mowa w art. 156, dokument uznaje się za doręczony do tego podmiotu po wystawieniu 
urzędowego poświadczenia odbioru, które jest automatycznie tworzone i udostępniane na dawcy tego dokumentu 
przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń.  
2. Za udostępnienie nadawcy urzędowego poświadczenia odbioru uważa się w szczególności jego przekazanie 
do pozostającej w dyspozycji odbiorcy poświadczenia skrytki w ramach s ystemu teleinformatycznego służącego do 
obsługi doręczeń.  
3. Jeżeli nie jest możliwe udostępnienie automatycznie wytworzonego urz ędowego poświadczenia odbioru 
w sposób, o którym mowa w ust. 1, poświadczenie to wysyłane jest na adres elektroniczny wskazany  przez nadawcę, 
w szczególności na:  
1) adres poczty elektronicznej albo  
2) inny adres elektroniczny, pod warunkiem, że jest obsługiwany przez system teleinformatycz ny służący do obsługi  
doręczeń.  
Art. 158. 1. W okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia poprzedzającego dzień zaistnienia obo -
wiązku  jej stosowania, o którym mowa w art. 155, do doręczania przez podmioty publiczne w rozumieniu ustawy 
zmienianej w art. 105 do podmiotów niebędących podmiotami publicznymi w rozumieniu tej ustawy, dokonywanego 
w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej, stosuje się art. 39, art. 391, art. 40 § 4 oraz art. 46 
§ 4–9 ustawy zmienianej w art. 61 w brzmieniu dotychczasowym oraz art. 144a i art. 152a ustawy zmienianej w art. 84  
w brzmie niu dotychczasowym.  
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli podmiot publiczny posiada adres do doręczeń elektronicznych.  
Art. 159. Tworzy się system teleinformatyczny, o którym mowa w art. 100a ustawy zmienianej w art. 82.  
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 534 
 
Art. 160. 1. Wezwania, zawiad omienia oraz inne pisma, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 82, od których  
daty doręczenia biegną terminy, można również doręczać na adres do doręczeń elektronicznych.  
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do doręczania orzeczeń, zarządzeń, aktów osk arżenia, wniosków o wydanie wyroku  
skazującego, wniosków o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym, wniosków o warunkowe umorzenie 
postępowania oraz wniosków o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie śro d-
ka zabezp ieczającego.  
3. Doręczenia w sposób wskazany w ust. 1, podmiotowi niepublicznemu dokonuje się po uzyskaniu przez organ 
procesowy jego zgody wyrażonej w tym postępowaniu. Uzyskana zgoda odnosi skutek procesowy tylko przed org a-
nem, przed którym została złoż ona. Przed odebraniem oświadczenia o wyrażeniu zgody albo o braku takiej zgody 
podmiot ten należy pouczyć o skutkach procesowych wyrażenia zgody albo jej braku.  
4. Jeżeli doręczenie jest dokonywane w sposób wskazany w ust. 1, w przyp adku braku dowodu otrz ymania, 
o którym mowa w art. 41, pismo uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia  wystawienia dowodu wysłania, 
o którym mowa w art. 40.  
5. Do doręczeń dokonywanych w sposób, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje s ię art. 138 ustawy zmienianej 
w art. 82, jeżeli strona albo osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, wyraziła zgodę na dokonywanie 
doręczeń na adres do doręczeń elektronicznych.  
6. Przepis art. 139 § 1 zdanie pierwsze ustawy zmienianej w art. 82 stosuje się odpowiednio także do  strony, 
która wyraziła zgodę na dokonywanie doręczeń na adres do doręczeń elektronicz nych i nie zawiadomiła organu 
o zmianie tego adresu lub o zaprzestaniu korzystania z niego.  
7. Za adres poczty elektronicznej w rozumieniu art. 148a § 1, 3 i 4 ustawy zm ienianej w art. 82 uznaje się ró w-
nież adres do doręczeń elektronicznych, jeżeli pokrzywdzony lub świadek wyraził zgodę na dokonywanie doręczeń 
na ten adres. ” 
„Art. 165. Przepisy art. 160 obowiązują do dnia 30 września 2029 r.  
Art. 166. Ustawa wchodzi w ży cie z dniem 1 lipca 2021 r., z wyjątkiem:  
1) art. 145 i art. 146, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia;  
2) art. 80, art. 115, art. 144 i art. 161, które wchodzą w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia;  
3) art. 96 pkt 18, art . 130, art. 134, art. 149 ust. 1 oraz art. 150, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia 
ogłoszenia;  
4) art. 38 ust. 6, art. 50, art. 52 ust. 5 –7, art. 54 ust. 1 –5 oraz art. 57 ust. 4, które wchodzą w życie po upływie 30 dni  
od dnia ogłoszenia;  
5) art. 9 ust. 1 pkt 1 –8, art. 11 pkt 2, art. 16 ust. 1, art. 18 ust. 2, art. 28 pkt 2 lit. b i c, art. 31, art. 83 oraz art. 141, 
które wchodzą w życie z dniem 1 października 2021 r.;  
6) art. 122, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., z wyjątki em pkt 5, który wchodzi w życie z dniem 
1 stycznia 2026 r.;  
7) art. 58 ust. 1 pkt 4 i art. 63, które wchodzą w życie z dniem 1 października 2022 r.;  
8) art. 126 pkt 8, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.;  
9) art. 9 ust. 1 pkt 9, który wchod zi w życie z dniem 1 października 2026 r.;  
10) art. 82 pkt 2, w zakresie dodawanego art. 100b, i art. 159, które wchodzą w życie z dniem 1 października 2028 r.;   
11) art. 82 pkt 1, 2, w zakresie dodawanego art. 100a, i pkt 3 –21, art. 93, art. 96 pkt 1 –17 i 19, art. 105 oraz art. 162, 
które wchodzą w życie z dniem 1 października 2029 r.” ; 
4) odnośnika nr 1 oraz art. 2 ustaw y z dnia 16 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego 
(Dz. U. z 2021 r. poz. 155) , któr e stanowi ą: 
„1) Niniejsza us tawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Eu ropejskiego i Rady 2012/29/UE 
z dnia 25 października 2012 r. ustanawiającą normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar prz e-
stępstw oraz zastępującą decyzję ramową Rady 2001/220/WS iSW (Dz. Urz. UE L 315 z 14.11.2012, str. 57) 
oraz dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/93/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie zwalczania 
niegodziwego traktowania w celach seksualnych i wykorzystywania seksualnego dzieci oraz pornografii dziec ięcej, 
zastępującą decyzję ramową Rady 2004/68/WSiSW (Dz. Urz. UE L 335 z 17.1 2.2011, str. 1 oraz Dz. Urz. 
UE L 18 z 21.01.2012, str. 7).”  
„Art. 2. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.” . 
Marszałek Sejmu: E. Witek  
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 534 
 
Załącznik do obwie szczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej  z dnia 1 marca 2021  r. (poz. 534) 
USTAWA  
z dnia 6  czerwca 1997  r. 
Kodeks postępowania karnego1) 
DZIAŁ I  
Przepisy wstępne  
Art. 1. Postępowanie karne w  sprawach należących do właściwości sądów toczy się we dług przepisów niniejszego 
kodeksu.  
Art. 2. § 1. Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania karnego, aby:  
1) sprawca przestępstwa został wykryty i  pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a  osoba niewinna nie poniosła  tej 
odpowiedzialności ; 
2) przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w  prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających 
popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego nie tylko w  zwalczaniu przestępstw, lecz 
również w  zapobieganiu im oraz w  umacnianiu poszanowania prawa i  zasad współżycia społecznego ; 
3) zostały uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego  godności ; 
4) rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w  rozsądnym terminie.  
§ 2. Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne.  
Art. 3. W granicach określonych w  ustawie postępowanie karne odbywa się z  udziałem czynnika społecznego.  
Art. 4. Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz  uwzględniać okoliczności przemawiające 
zarówno na korzyść, jak i  na niekorzyść oskarżonego.  
Art. 5. § 1. Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i  stwierdzona pr a-
womocnym wyrokiem.  
§ 2. Niedające się usunąć wątpliwoś ci rozstrzyga się na korzyść oskarżonego.  
Art. 6. Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w  tym prawo do korzystania z  pomocy obrońcy, o  czym należy 
go pouczyć.  
Art. 7. Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonyc h dowodów, oc e-
nianych swobodnie z  uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i  doświadczenia życiowego.  
Art. 8. § 1. Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i  prawne oraz nie jest związany rozstrzygni ę-
ciem innego sądu  lub organu.  
§ 2. Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące.  
Art. 9. § 1. Organy procesowe prowadzą postępowanie i  dokonują czynności z  urzędu, chyba że ustawa uzależnia je 
od wniosku określonej osoby, instytu cji lub organu albo od zezwolenia władzy.  
§ 2. Strony i  inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o  dokonanie również tych czynności, 
które organ może lub ma obowiązek podejmować z  urzędu.  
                                                           
1) Niniejsza ustawa w  zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i  Rady 201 3/48/UE 
z dnia 22  października 2013  r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w  postępowaniu karnym i  w postępowaniu dotyczącym eur o-
pejskiego nakazu aresztowania oraz w  sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o  pozbawieniu wolności i  prawa do por o-
zumie wania się z  osobami trzecimi i  organami konsularnymi w  czasie pozbawienia wolności (Dz.  Urz. UE  L 294 z  06.11.2013, 
str. 1) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2016/343 z  dnia 9  marca 2016  r. w sprawie wzmocnienia niektórych 
aspektów domnie mania niewinności i  prawa do obecności na rozprawie w  postępowaniu karnym (Dz.  Urz. UE  L 65 z 11.03.2016, 
str. 1). 
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 534 
 
Art. 10. § 1. Organ powołany do ścigania przestęp stw jest obowiązany do wszczęcia i  przeprowadzenia postępow a-
nia przygotowawczego, a  oskarżyciel publiczny także do wniesienia i  popierania oskarżenia – o czyn ścigany z  urzędu.  
§ 2. Z wyjątkiem wypadków określonych w  ustawie lub w  prawie międzynarodowym ni kt nie może być zwolniony 
od odpowiedzialności za popełnione przestępstwo.  
Art. 11. § 1. Postępowanie w  sprawie o  występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można umorzyć, 
jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze  względu na rodzaj i  wysokość kary praw o-
mocnie orzeczonej za inne przestępstwo, a  interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia.  
§ 2. Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można zawiesić. Zawieszone 
postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływem 3  miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w  sprawie 
o inne przestępstwo, o  którym mowa w  § 1. 
§ 3. Postępowanie umorzone na podstawie §  1 można wznowić w  wypadku uchylenia lub istotnej zmiany treści prawo -
mocnego  wyroku, z  powodu którego zostało ono umorzone.  
Art. 12. § 1. W  sprawach o  przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z  chwilą złożenia wniosku toczy się 
z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o  przysługującym jej uprawnieni u. 
§ 1a. Uzyskanie wniosku o  ściganie należy do oskarżyciela. Jeżeli powodem uzyskania wniosku jest wyłącznie uprz e-
dzenie przez sąd stron o  możliwości zakwalifikowania czynu według innego przepisu prawnego, przewidującego ściganie  na 
wniosek, uzyskanie wni osku o  ściganie należy do sądu.  
§ 2. W razie złożenia wniosku o  ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne 
osoby, których czyny pozostają w  ścisłym związku z  czynem osoby wskazanej we wniosku, o  czym należy uprzedzić 
składa jącego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek.  
§ 3. Wniosek może być cofnięty w  postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a  w postępowaniu sąd o-
wym za zgodą sądu – aż do zamknięcia przewodu sądowego na pier wszej rozprawie głównej. W  sprawach, w  których akt 
oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny,  cofnięcie wniosku po rozpoczęciu przewodu sądowego jest skuteczne, jeżeli nie 
sprzeciwi się temu oskarżyciel publiczny obecny na rozprawie lub posiedzeniu. Ponowne złożenie wniosku jest nie -
dopuszczalne.  
Art. 13. Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela.  
Art. 14. § 1. Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego upra w-
nionego  podmiotu.  
§ 2. Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej ro z-
prawie głównej. W  toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest 
jedynie za zgodą os karżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o  ten sam czyn jest ni e-
dopuszczalne.  
Art. 15. § 1. Policja i  inne organy w  zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu, referendarza sądow e-
go i prokuratora oraz prowadzą pod  nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w  granicach określonych w  ustawie.  
§ 2. Wszystkie instytucje państwowe i  samorządowe są obowiązane w  zakresie swego działania do udzielania pom o-
cy organom prowadzącym postępowanie karne w  terminie wyznaczonym przez te organy.  
§ 3. Osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej inne niż określone w  § 2, a także 
osoby fizyczne są obowiązane do udzielenia pomocy na wezwanie organów prowadzących postępowanie karne w  zakresie 
i w terminie prze z nie wyznaczonym, jeżeli bez tej pomocy przeprowadzenie czynności procesowej jest niemożliwe albo 
znacznie utrudnione.  
Art. 16. § 1. Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o  ciążących  
obowiązkach i  o przysług ujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać 
ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy.  
§ 2. Organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w  miarę potrzeby udziel ać uczestnikom postępowania i n-
formacji o  ciążących obowiązkach i  o przysługujących im uprawnieniach także w  wypadkach, gdy ustawa wyraźnie taki e-
go obowiązku nie stanowi. W  razie braku takiego pouczenia, gdy w  świetle okoliczności sprawy było ono nieodzowne , 
albo mylnego pouczenia, stosuje się odpowiednio  § 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 534 
 
Art. 17. § 1.2) Nie wszczyna się postępowania, a  wszczęte umarza, gdy:  
1) czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia ; 
2) czyn nie zawiera znami on czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa ; 
3) społeczna szkodliwość czynu jest znikoma ; 
4) ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze ; 
5) oskarżony zmarł ; 
6) nastąpiło przedawnienie karalności ; 
7) postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej wszczęte  
toczy się ; 
8) sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych ; 
9) brak skargi uprawnionego oskarżyciela ; 
10) brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub w niosku o  ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że 
ustawa stanowi inaczej ; 
11) zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.  
§ 2. Do chwili otrzymania wniosku lub zezwolenia władzy, od których ustawa uzależnia ściganie, organy proceso we 
dokonu ją tylko czynności nie cierpiących zwłoki w  celu zabezpieczenia śladów i  dowodów, a  także czynności zmierzaj ą-
cych do wyjaśnienia, czy wniosek będzie złożony lub zezwolenie będzie wydane.  
§ 3. Niemożność przypisania winy sprawcy czynu nie wyłącza postępowani a dotyczącego zastosowania środków z a-
bezpieczających.  
§ 4. Istnienie okoliczności określonych w § 1 pkt 4 –6 nie wyłącza postępowania w przedmiocie przepadku,  o którym 
mowa w art. 45a § 2 Kodeksu karnego i art. 43a Kodeksu karnego skarbowego.  
Art. 18. § 1. Jeżeli czyn stanowi tylko wykroczenie, prokurator odmawiając wszczęcia postępowania lub umarzając 
je przekazuje sprawę Policji w  celu wystąpienia z  wnioskiem o  ukaranie do właściwego sądu; prokurator może sam w y-
stąpić z  takim wnioskiem.  
§ 2. Jeżeli sąd lub  prokurator dopatruje się w  czynie przewinienia dyscyplinarnego albo naruszenia obowiązków 
służbowych lub zasad współżycia społecznego, może odmawiając wszczęcia postępowania albo umarzając je, zwłaszcza 
z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu, prz ekazać sprawę innemu właściwemu organowi.  
Art. 19. § 1. W  razie stwierdzenia w  postępowaniu karnym poważnego uchybienia w  działaniu instytucji państw o-
wej, samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa, sąd, a  w postępowani u przyg o-
towawczym prokurator, zawiadamia o  tym uchybieniu organ powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjną, zaś 
w razie potrzeby także organ kontroli. Policja powiadamia prokuratora o  ujawnionych przez siebie uchybieniach.  
§ 2. Zawiadamiając o  uchybieniu, sąd lub prokurator może zażądać nadesłania w  wyznaczonym terminie wyjaśnień 
i podania środków podjętych w  celu zapobieżenia takim uchybieniom w  przyszłości.  
§ 3. W razie nieudzielenia wyjaśnień w  wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika o rganu zobowiązanego 
do wyjaśnień karę pieniężną w  wysokości do 10  000 złotych.  
§ 4. Na postanowienie o  nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora 
rozpoznaje sąd rejonowy, w  którego okręgu toczy się postępowanie.  
Art. 20. § 1. W  razie rażącego naruszenia przez obrońcę lub pełnomocnika strony ich obowiązków procesowych sąd, 
a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o  tym właściwą okręgową radę adwokacką lub radę okr ę-
gowej izby radców prawnych, żądając  od dziekana właściwej rady nadesłania w  wyznaczonym, nie krótszym niż 30  dni, 
terminie informacji o  podjętych działaniach wynikających z  zawiadomienia. Odpis zawiadomienia przesyła się Ministrowi 
Sprawiedliwości.  
§ 1a. W razie nienadesłania w  wyznaczonym terminie informacji, o  których mowa w  § 1, można nałożyć na dziekana 
właściwej rady karę pieniężną w  wysokości do 10  000 złotych.  
§ 1b. Na postanowienie o  ukaraniu przysługuje zażalenie. Na postanowienie o  ukaraniu wydane przez prokuratora 
w postępowaniu p rzygotowawczym zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w  którego okręgu toczy się postępowanie.  
                                                           
2) Uznany za niezgodny z Konstytucją z dniem 19 lipca 2018 r. w zakresie, w jakim nie czyni aktu abolicji indywidualnej negatywn ą prz e-
słanką prowadzenia postępowania karnego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2018 r. sygn. akt K 9/17  
(Dz. U. poz. 1387).  
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 534 
 
§ 2. W razie rażącego naruszenia obowiązków procesowych przez oskarżyciela publicznego lub prowadzącego p o-
stępowanie przygotowawcze sąd zawiadamia o  tym bezpo średniego przełożonego osoby, która dopuściła się uchybienia, 
żądając nadesłania w  wyznaczonym, nie krótszym niż 14  dni, terminie informacji o  podjętych działaniach wynikających 
z zawiadomienia; w  stosunku do Policji oraz innych organów postępowania przygo towawczego uprawnienie takie prz y-
sługuje również prokuratorowi.  
§ 2a. Odpis zawiadomienia, o  którym mowa w  § 2, sąd przesyła Prokuratorowi Generalnemu, jeżeli uchybienia dopuś cił 
się prokurator, a  w wypadku gdy uchybienia dopuścił się oskarżyciel publiczn y niebędący prokuratorem – właściwemu 
organowi przełożonemu w  stosunku do bezpośredniego przełożonego tego oskarżyciela.  
Art. 21. § 1. O wszczęciu i  ukończeniu postępowania toczącego się z  urzędu przeciw:  
1) funkcjonariuszom publicznym, osobom zatrudnionym  w instytucjach państwowych, samorządowych i społecznych, 
uczniom i  słuchaczom szkół, żołnierzom, a  także duchownym i  członkom zakonów oraz diakonatów – należy be z-
zwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób;  
2) osobom będącym członkami samorządu zawodowego  – należy bezzwłocznie zawiadomić właściwy organ tego sam o-
rządu;  
3) komornikom sądowym, asesorom komorniczym i  aplikantom komorniczym – należy bezzwłocznie zawiadomić Ministra  
Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego oraz prezesa sądu rejonowego właściwy ch ze względu na siedzibę ka n-
celarii komorniczej.  
§ 2. O wszczęciu postępowania przeciw osobom, o  których mowa w  § 1, zawiadamia prokurator.  
Art. 22. § 1. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a  w szczególności  
jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w  postępowaniu z  powodu choroby psychicznej lub 
innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody.  
§ 2. Na postanowienie w  przedmiocie zawieszenia postępowania przysł uguje zażalenie.  
§ 3. W czasie zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w  celu zabezpieczenia dowo -
dów przed ich utratą lub zniekształceniem.  
§ 4. W razie istnienia podstaw określonych w art. 45a § 2 Kodeksu karnego lub art. 43 a Kodeksu karnego skarbow e-
go po uprawomocnieniu się postanowienia o zawieszeniu postępowania sąd orzeka w przedmiocie przepadku z urzędu, 
a w postępowaniu przygotowawczym – na wniosek prokuratora. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy, do udziału w postęp o-
waniu dotyczącym przepadku wyznacza się obrońcę z urzędu.  
§ 5. Na postanowienie w przedmiocie przepadku przysługuje zażalenie.  
Art. 23. W sprawie o  przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, we współdziałaniu z  małoletnim lub w  oko-
licznościach, które mogą ś wiadczyć o  demoralizacji małoletniego albo o  gorszącym wpływie na niego, sąd, a  w postęp o-
waniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w  celu rozważenia środków przewidzianych w  przepisach 
o postępowaniu w  sprawach nieletnich oraz w  Kodeksie ro dzinnym i  opiekuńczym.  
Art. 23a. § 1. Sąd lub referendarz sądowy, a  w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ prowadzący 
to postępowanie, może z  inicjatywy lub za zgodą oskarżonego i  pokrzywdzonego skierować sprawę do instytucji lub osoby 
do tego uprawnionej w  celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i  oskarżonym, o  czym się 
ich poucza, informując o  celach i  zasadach postępowania mediacyjnego, w  tym o  treści art.  178a.  
§ 2. Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a  jego okresu nie wlicza się do czasu trwania 
postępowania przygotowawczego.  
§ 3. Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić osoba, co do której w  sprawie zachodzą okoliczności określone  
w art. 40 i art. 41 § 1, czynny zawodowo sędzia , prokurator, asesor prokuratorski, a  także aplikant wymienionych zaw o-
dów, ławnik, referendarz sądowy, asystent sędziego, asystent prokuratora oraz funkcjonariusz instytucji uprawnionej do 
ścigania przestępstw. Przepis  art. 42 stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Udział oskarżonego i  pokrzywdzonego w  postępowaniu mediacyjnym jest dobrowolny. Zgodę na uczestniczenie 
w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu oskarżonemu 
i pokrzywdzonemu celów i  zasad postępowa nia mediacyjnego i  pouczeniu ich o  możliwości cofnięcia tej zgody aż do 
zakończenia postępowania mediacyjnego.  
§ 5. Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w  zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 9 – Poz. 534 
 
§ 6. Instytucja lub osoba do tego  uprawniona sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego, sprawo - 
zdanie z  jego wyników. Do sprawozdania załącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i  mediatora, 
jeżeli została zawarta.  
§ 7. Postępowanie mediacyjne prowadzi się  w sposób bezstronny i  poufny.  
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania postępowania 
mediacyjnego, warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje i  osoby uprawnione do jego przeprowadzenia, sposób ich 
powoływania i  odwoływania, zakres i  warunki udostępniania im akt sprawy oraz formę i  zakres sprawozdania z  wyników 
postępowania mediacyjnego, mając na uwadze potrzebę skutecznego przeprowadzenia tego postępowania.  
Art. 23b. (uchylony)  
DZIAŁ II  
Sąd 
Rozdział 1 
Właściwość i  skład sądu  
Art. 24. § 1. Sąd rejonowy orzeka w  pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z  wyjątkiem spraw przekazanych 
ustawą do właściwości innego sądu.  
§ 2. Sąd rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w  wypadkach wskazanych w  ustawie. 
Art. 25. § 1. Sąd okręgowy orzeka w  pierwszej instancji w  sprawach o  następujące przestępstwa:  
1) o zbrodnie określone w  Kodeksie karnym oraz w  ustawach szczególnych ; 
2) o występki określone w  rozdziałach XVI i  XVII oraz w  art. 140–142, art. 148 § 4, art. 149, art. 150 § 1, art. 151–154, 
art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a  § 2, art. 210 § 2, 
art. 211a,  art. 252 § 3, art. 258 § 1–3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 284 § 1 i 2  
w zw. z  art. 294, art.  286 §  1 w zw. z  art. 294, art.  287 §  1 w zw. z  art. 294, art.  296 §  3 oraz art.  299 Kodeksu karnego;  
3) o występki, które z  mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego.  
§ 2. Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sąd o-
wi pierwszej instancji, sprawę o  każde przestępstwo, ze wzgl ędu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy.  
§ 3. Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i  zarządzeń wydanych w  pierwszej instancji 
w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.  
Art. 26. Sąd apelacyjny rozpoznaje śro dki odwoławcze od orzeczeń i  zarządzeń wydanych w  pierwszej instancji 
w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.  
Art. 27. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i  inne sprawy w  wypadkach określonych w  ustawie.  
Art. 28. § 1. Na rozprawie głównej sąd orzeka w  składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sędzia ma  
prawa i  obowiązki przewodniczącego.  
§ 2. W sprawach o  zbrodnie sąd orzeka w  składzie jednego sędziego i  dwóch ławników.  
§ 3. Ze względu na szcze gólną zawiłość sprawy lub jej wagę sąd pierwszej instancji może postanowić o  jej rozp o-
znaniu w  składzie trzech sędziów albo jednego sędziego i  dwóch ławników.  
§ 4. W sprawach o  przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia wolności , sąd orzeka 
w składzie dwóch sędziów i  trzech ławników.  
Art. 29. § 1. Na rozprawie apelacyjnej i  kasacyjnej sąd orzeka w  składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi 
inaczej.  
§ 2. Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbaw ienia wolności albo wnoszącą o wy-
mierzenie takiej kary rozpoznaje sąd w  składzie pięciu sędziów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 10 – Poz. 534 
 
Art. 30. § 1. Na posiedzeniu sąd orzeka jednoosobowo, chyba że ustawa stanowi inaczej albo ze względu na szcz e-
gólną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zar ządzi jej rozpoznanie w  składzie trzech sędziów.  
§ 2. Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka jednoosobowo, a  w składzie trzech sędziów wówczas, gdy zaskarżone  
orzeczenie wydano w  składzie innym niż jednoosobowy albo ze względu na szczególną zawiłość sprawy  lub jej wagę 
prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w  składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 31. § 1. Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w  którego okręgu popełniono przestępstwo.  
§ 2. Jeżeli przestępstwo popełniono na p olskim statku wodnym lub powietrznym, a  § 1 nie może mieć zastosowania, 
właściwy jest sąd macierzystego portu statku.  
§ 3. Jeżeli przestępstwo popełniono w  okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w  którego okręgu najpierw wszczęto  
postępowanie przygotow awcze.  
Art. 32. § 1. Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w  którego okręgu:  
1) ujawniono przestępstwo,  
2) ujęto oskarżonego,  
3) oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał  
– zależn ie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli przestępstwo popełniono za granicą.  
§ 3. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu według przepisów poprzedzających, sprawę rozpozn aje 
sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.  
Art. 33. § 1. Jeżeli tę samą osobę oskarżono o  kilka przestępstw, a  sprawy należą do właściwości różnych sądów tego 
samego  rzędu, właściwy jest sąd, w  którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze.  
§ 2. Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego rzędu.  
Art. 34. § 1. Sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest również właściwy dla pomocników, podżegaczy oraz  
innych osób, których przestępstwo pozostaje w  ścisłym związku z  przestępstwem sprawcy, jeżeli postępowanie przeciwko 
nim toczy się jednocześnie.  
§ 2. Sprawy osób wymienionych w  § 1 powinny być połączone we wspólnym postępowaniu; przepis  art. 33 stosuje 
się odpowiednio.  
§ 3. Jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie spraw, o  których mowa w  § 1 i 2, można wyłączyć 
i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub o  poszczególne czyny; sprawa wyłączona podlega rozpoznaniu 
przez sąd właściwy według zasad ogólny ch. 
Art. 35. § 1. Sąd bada z  urzędu swą właściwość, a  w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje sprawę właś -
ciwemu  sądowi lub innemu organowi.  
§ 2. Jeżeli sąd na rozprawie głównej stwierdza, że nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy jest są d niższego 
rzędu, może przekazać sprawę innemu sądowi jedynie wtedy, gdy powstaje konieczność odroczenia rozprawy.  
§ 3. Na postanowienie w  kwestii właściwości przysługuje zażalenie.  
Art. 36. Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przekazać sprawę inne mu sądowi równorzędnemu, jeżeli 
większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu, a  z dala od sądu właściwego.  
Art. 37. Sąd Najwyższy może z  inicjatywy właściwego sądu przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równ o-
rzędnemu , jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości.  
Art. 38. § 1. Spór o  właściwość między sądami rozstrzyga ostatecznie sąd wyższego rzędu właściwy ze względu na 
siedzibę sądu, który pierwszy wszczął spór. Spór o  właściwość między sądem rejonowym a  sądem okręgowym  rozstrzyga 
sąd apelacyjny, a  spór o  właściwość między sądem apelacyjnym a  innym sądem powszechnym – Sąd Najwyższy.  
§ 2. W czasie trwania sporu każdy z  tych sąd ów przedsiębierze czynności nie cierpiące zwłoki.  
Art. 39. Jeżeli sąd wojskowy przekaże sprawę sądowi powszechnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej mu przez 
sąd powszechny, sprawę rozpoznaje sąd powszechny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 11 – Poz. 534 
 
Rozdział 2  
Wyłączenie sędziego  
Art. 40. § 1. Sędzia jest z  mocy prawa wyłączony od udziału w  sprawie, jeżeli:  
1) sprawa dotyczy tego s ędziego bezpośrednio ; 
2) jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo 
pozostaje we wspólnym pożyciu z  jedną z  tych osób ; 
3) jest krewnym lub powinowatym w  linii prostej, a  w linii bocznej aż d o stopnia pomiędzy dziećmi rodzeństwa osób 
wymienionych w  pkt 2 albo jest związany z  jedną z  tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli ; 
4) był świadkiem czynu, o  który sprawa się toczy, albo w  tej samej sprawie był przesłuchany w  charakterze św iadka lub 
występował jako biegły ; 
5) brał udział w  sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził p o-
stępowanie przygotowawcze ; 
6) brał udział w  wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie ; 
7) brał udział w  wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone ; 
8) (uchylony)  
9) brał udział w  wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw ; 
10) prowadził mediację.  
§ 2. Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego p ożycia, przysposobienia, 
opieki lub kurateli.  
§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji  
lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi.  
Art. 41. § 1.3) Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną 
wątpliwość co do jego bezstronności w  danej sprawie.  
§ 2. Wniosek o  wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie §  1 po rozpoczęciu przewodu sądowe go, pozostawia się  
bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu.  
Art. 41a. Wniosek o  wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej  
rozpoznany p ozostawia się bez rozpoznania; przepisu  art. 42 § 3 nie stosuje się.  
Art. 42. § 1. Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z  urzędu albo na wniosek strony.  
§ 2. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z  mocy  art. 40, wyłącza się, skład ając oświadczenie 
na piśmie do akt, a  na jego miejsce wstępuje inny sędzia.  
§ 3. Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o  wyłączenie na podstawie art.  41, może złożyć do akt stosowne oświa d-
czenie na piśmie. Wniosek rozpoznaje się niezwłocznie. Z  chwilą wy łączenia sędziego czynności procesowe dokonane z  jego 
udziałem  po złożeniu wniosku stają się bezskuteczne.  
§ 4. Poza wypadkiem określonym w  § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w  składzie 
orzekającym w  kwestii wyłączenia nie mo że brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W  razie niemożności utw o-
rzenia takiego składu sądu, w  kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu.  
Art. 43. Jeżeli z  powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w  danym sądzie jest niemożliwe, sąd wyższ ego rzędu  
przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu.  
Art. 44. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i  ławników. O  wyłączeniu  
referendarza orzeka sąd w  składzie jednego sędziego.  
                                                           
3) Utracił moc z dniem 12 marca 2020 r. w związku z art. 42 §  1, stosowany o dpowiednio na podstawie art. 741 pkt 1 ustawy z dnia 
6 lipca 1982 r. o radcach prawnych , w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadl i-
wości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której  
wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt P 22/19 (Dz.  U. poz. 413).  
  
Dziennik  Ustaw  – 12 – Poz. 534 
 
DZIAŁ III  
Strony, obrońcy, pełno mocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiorstwa  
zagrożonego przepadkiem  
Rozdział 3  
Oskarżyciel publiczny  
Art. 45. § 1. Oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami jest prokurator.  
§ 1a. W wypadkach określonych w  ustawie czynności procesowe wykonuje prokurator bezpośrednio przełożony lub 
prokurator nadrzędny.  
§ 1b. (uchylony)  
§ 1c. (uchylony)  
§ 2. Inny organ państwowy może być oskarżycielem publicznym z  mocy szczególnych przepisów ustawy, określaj ą-
cych zakres jego dzi ałania.  
Art. 46. § 1. W sprawach o  przestępstwa ścigane z  oskarżenia publicznego udział oskarżyciela publicznego w  rozprawie  
jest obowiązkowy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.  
§ 2. Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w  formie dochodzenia , niestawiennictwo oskarżyciela pub-
licznego na rozprawie nie tamuje jej toku. Przewodniczący lub sąd mogą uznać obecność oskarżyciela publicznego  za 
obowiązkową.  
Art. 47. § 1. Przepisy  art. 40 § 1 pkt 1–4, 6 i 10, § 2 oraz art.  41, art. 41a i  art. 42 stosuje  się odpowiednio do prok u-
ratora, innych osób prowadzących postępowanie przygotowawcze oraz innych oskarżycieli publicznych.  
§ 2. Osoby wymienione w  § 1 ulegają również wyłączeniu, jeżeli brały udział w  sprawie jako obrońca, pełnomocnik, 
przedstawiciel społ eczny albo przedstawiciel ustawowy strony.  
Art. 48. § 1. O wyłączeniu prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze oraz oskarżyciela public z-
nego  orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub bezpośrednio przełożony.  
§ 2. Czynności dokonane p rzez osobę podlegającą wyłączeniu, zanim ono nastąpiło, nie są z  tej przyczyny bezskuteczne;  
jednakże czynność dowodową należy na żądanie strony, w  miarę możności, powtórzyć.  
Rozdział 4  
Pokrzywdzony  
Art. 49. § 1. Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawn a, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone 
lub zagrożone przez przestępstwo.  
§ 2. Pokrzywdzonym może być także niemająca osobowości prawnej:  
1) instytucja państwowa lub samorządowa ; 
2) inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyzn ają zdolność prawną.  
§ 3. Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń w  zakresie, w  jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzy w-
dzonemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia.  
§ 3a. W sprawach o  przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących  pracę zarobkową, o  których mowa 
w art. 218–221 oraz w  art. 225 §  2 Kodeksu karnego, organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą wykonywać prawa pokrzyw -
dzonego , jeżeli w  zakresie swego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o  wszczęcie postępowania.  
§ 4. W sprawach o  przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w  mieniu instytucji lub jednostki organizacyjnej, 
o której mowa w  § 2, jeżeli nie działa organ pokrzywdzonej instytucji lub jednostki organizacyjnej, prawa pokrzywdzon e-
go mogą wykonywać organy kontroli  państwowej, które w  zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo lub wystąp i-
ły o wszczęcie postępowania.  
Art. 49a. Pokrzywdzony, a  także prokurator, może aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej złożyć  
wniosek, o  którym mowa w  art. 46 § 1 Kodeksu karnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 13 – Poz. 534 
 
Art. 49b.4) Jeżeli wątpliwości co do wieku pokrzywdzonego nie da się usunąć, a zachodzi uzasadnione przypuszcz e-
nie, że jest on małoletni, stosuje się do niego przepisy niniejszego kodeksu dotyczące małoletnich pokrzywdzonych.  
Art. 50. W postępowaniu sądowym z  uprawnień pokrzywdzonego określonych w  art. 53 nie może kor zystać osoba 
występująca w  tej samej sprawie w  charakterze oskarżonego, z  wyjątkiem przewidzianym w  art. 497 i art. 498 § 3. 
Art. 51. § 1. Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ uprawniony 
do działania w  jego imieniu.  
§ 2. Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje 
przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą  pieczą pokrzywdzony pozostaje.  
§ 3. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w  szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jego prawa 
może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje.  
Art. 52. § 1. W  razie śmierci pokrzywdzonego pr awa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbli ż-
sze lub osoby pozostające na jego utrzymaniu , a w wypadku ich braku lub nieujawnienia – prokurator, działając z  urzędu.  
§ 2. W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o  osobach najbliższych dla pokrzy w-
dzonego lub osobach pozostających na jego utrzymaniu, poucza o  przysługujących uprawnieniach co najmniej jedną z  nich.  
Art. 52a.5) Mając na względzie potrzebę zastosowania wobec pokrzywdzonego art. 147 § 1 w odniesieniu do c zyn-
ności, o której mowa w art. 143 § 1 pkt 2, a także art. 177 § 1a, art. 184 –185c, art. 299a § 1, art. 360 § 1 pkt 1 lit. d oraz 
pkt 3, art. 390 § 2 i 3 oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o ochroni e i pomocy dla pokrzywdzonego 
i świadk a (Dz. U. z 2015 r. poz. 21), organ prowadzący postępowanie karne ustala okoliczności sprawy, w szczególności 
dotyczące właściwości i warunków osobistych pokrzywdzonego, a także rodzaju i rozmiaru ujemnych następstw przestę p-
stwa. Przed rozpoczęciem czynnoś ci wskazanych w przepisach wymienionych w zdaniu pierwszym organ odbiera od 
pokrzywdzonego oświadczenie, czy chce zastosowania przewidzianych w nich środków, chyba że odebranie oświadczenia  
jest niemożliwe, zastosowanie określonego środka jest obowiązkowe lub organ prowadzący postępowanie działa na wni o-
sek pokrzywdzonego. Organ bierze pod uwagę oświadczenie pokrzywdzonego.  
Rozdział 5  
Oskarżyciel posiłkowy  
Art. 53. W sprawach o  przestępstwa ścigane z  oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako stro na w  cha-
rakterze  oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego.  
Art. 54. § 1. Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia prz e-
wodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczeni e, że będzie działał w  charakterze oskarżyciela posiłkowego.  
§ 2. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego nie pozbawia uprawnień oskarżyciela posiłkowego. 
Pokrzywdzony, który uprzednio nie korzystał z  uprawnień oskarżyciela posiłkowego, mo że w  terminie 14  dni od powi a-
domienia go o  cofnięciu przez oskarżyciela publicznego aktu oskarżenia oświadczyć, że przystępuje do postępowania jako 
oskarżyciel posiłkowy.  
Art. 55. § 1. W razie powtórnego wydania postanowienia o  odmowie wszczęcia lub o  umor zeniu postępowania 
w wypadku, o  którym mowa w  art. 330 § 2, pokrzywdzony może w  terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia 
o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o  utrzymaniu w  mocy zaskarżonego postanowienia wnieść akt oskarżenia do 
sądu, dołączają c po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora.6) W razie powtórnego wydania 
postanowienia  o odmowie wszczęcia lub o  umorzeniu postępowania w  wypadku, o  którym mowa w  art. 330 § 2, 
pokrzywdzony może w  terminie miesiąca od doręczenia mu za wiadomienia o  postanowieniu prokuratora nadrzędnego  
o utrzymaniu w  mocy zaskarżonego postanowienia wnieść akt oskarżenia do sądu, dołączając po jednej  kopii  dla 
każdego oskarżonego oraz dla prokuratora.7) Przepis  art. 488 § 2 stosuje się odpowiednio. Przep isów  art. 339 § 3 
pkt 3a i art. 396a nie  stosuje się.  
                                                           
4) Dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dni a 16 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego (Dz.  U. z 2021 r. 
poz. 155), która weszła w życie z dniem 9 lutego 2021 r.  
5) Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku  4. 
6) Zdanie pierwsze  w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 7. 
7) Zdanie pierwsze ze zmianą wprowadzoną przez art. 82 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych 
(Dz. U. poz. 2320), któr a wejdzie w życie z dniem 1 lipca 2021 r.; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 14 – Poz. 534 
 
§ 2. Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i  podpisany przez adwo kata, radcę 
prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, z  zachowaniem warunk ów określonych w  art. 332 
i art. 333 § 1. 
§ 2a. O wniesieniu aktu oskarżenia zawiadamia się innych pokrzywdzonych znanych sądowi.  
§ 3. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej 
przyłączyć się do postęp owania.  
§ 4. Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego może w  każdym  
czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas  z oskarżenia publicz -
nego, a  pokrzywdzony,  który wniósł akt oskarżenia, korzysta z  praw oskarżyciela posiłkowego,  o którym mowa w  art. 54. 
Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego jest dopuszczalne jedynie za zgodą pokrzywdzonego, który 
wniósł akt oskarżenia, a  w razie przyłączenia  się do postępowania pokrzywdzonego, o  którym mowa w  § 3 – również tego 
pokrzywdzonego.  
Art. 56. § 1. Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w  sprawie, jeżeli jest to konieczne 
dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. S ąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w  postęp o-
waniu , gdy bierze w  nim już udział określona przez sąd liczba oskarżycieli.  
§ 1a. Na postanowienie sądu wydane na podstawie §  1 zażalenie nie przysługuje.  
§ 2. Sąd orzeka także, iż oskarżyc iel posiłkowy nie może brać udziału w  postępowaniu, jeżeli stwierdzi, że nie jest on 
osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie o  przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie.  
§ 3. Na postanowienie sądu wydane na podstawie §  2 przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego 
sądu.  
§ 4. Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udziału w  postępowaniu z  przyczyn określonych w  § 1, może przedst a-
wić sądowi na piśmie swoje stanowisko w  terminie 7  dni od daty doręczenia postano wienia.  
Art. 56a. Oskarżycielowi posiłkowemu, który nie włada w  wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie po d-
legające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z  tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela posiłkowego można 
poprzestać na ogł oszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.  
Art. 57. § 1. W  razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć się do 
postępowania.  
§ 1a. W sprawie, w  której oskarży ciel publiczny nie bierze udziału, niestawiennictwo oskarżyciela posiłkowego 
i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia.  
§ 2. O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w  sprawie, w  które j oskarżyciel publiczny nie bierze 
udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego do oskarżenia w  terminie 14  dni od doręczenia zawi a-
domienia powoduje umorzenie postępowania. Postanowienie o  umorzeniu postępowania może wydać także refere ndarz 
sądowy.  
Art. 58. § 1. Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania; osoby najbliższe lub osoby pozost a-
jące na jego utrzymaniu mogą przystąpić do postępowania w  charakterze oskarżyciela posiłkowego w  każdym stadium 
postępowania.  
§ 2. W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie, stosuje się odpowiednio art.  61. 
Rozdział 6  
Oskarżyciel prywatny  
Art. 59. § 1. Pokrzywdzony może jako oskarżyciel prywatny wnosić i  popierać oskarżenie o  przestępstwa ścigane  
z oskarżenia prywatnego.  
§ 2. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej 
przyłączyć się do toczącego się postępowania.  
Art. 60. § 1. W  sprawach o  przestępstwa ścigane z  oskarżenia prywatnego prokurator  wszczyna postępowanie albo 
wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny.  
§ 2. Postępowanie toczy się wówczas z  urzędu, a  pokrzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie prywatne, korzysta  
z praw oskarżyciela posiłkowego; do  pokrzywdzonego, który przedtem nie wniósł oskarżenia prywatnego, stosuje się  
art. 54, 55  § 3 i art. 58. 
  
Dziennik  Ustaw  – 15 – Poz. 534 
 
§ 3. Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowania, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony powraca w  dal-
szym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego.  
§ 4. Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, może w  terminie zawitym 14  dni od daty powiadomienia go o  od-
stąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub oświadczenie, że podtrzymuje oskarżenie jako prywatne, 
a jeżeli takiego oś wiadczenia nie złoży, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.  
Art. 60a. Oskarżycielowi prywatnemu, który nie włada w  wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podl e-
gające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z  tłumaczeni em; za zgodą oskarżyciela prywatnego można 
poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu.  
Art. 61. § 1. W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a  osoby najbliższe  lub osoby p o-
zostające na utrzymaniu zmarłego mogą wstąpić w  jego prawa . Postanowienie o  zawieszeniu postępowania może wydać 
także referendarz sądowy.  
§ 2. Jeżeli w  terminie zawitym 3  miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba uprawniona nie ws tąpi 
w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie.  
Rozdział 7  
(zawierający art.  62–70 – uchylony)  
Rozdział 8  
Oskarżony  
Art. 71. § 1. Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o  przedstawieniu zarzutów albo 
które j bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w  związku z  przystąpieniem do przesłuchania w  charakterze 
podejrzanego.  
§ 2. Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżeni e do sądu, a  także osobę, co do której 
prokurator złożył wniosek wskazany w  art. 335 § 1 lub wniosek o  warunkowe umorzenie postępowania.  
§ 3. Jeżeli kodeks niniejszy używa w  znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony ”, odpowiednie przepisy mają zast o-
sowanie także do podejrzanego.  
Art. 72. § 1. Oskarżony ma prawo do  korzystania z  bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w  wystarcza jącym 
stopniu językiem polskim.  
§ 2. Tłumacza należy wezwać do czynności z  udziałem oskarżonego, o  którym mowa w  § 1. Na wniosek oskarżonego  
lub jego obrońcy tłumacza należy wezwać rów nież w  celu porozumienia się oskarżonego z  obrońcą w  związku z  czyn -
nością, do udziału w  której oskarżony jest uprawniony.  
§ 3. Oskarżonemu, o  którym mowa w  § 1, postanowienie o  przedstawieniu, uzupełnieniu lub zmianie zarzutów, akt 
oskarżenia oraz orzecze nie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z  tłumaczeniem; za 
zgodą oskarżonego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie 
podlega ono zaskarżeniu.  
Art. 73. § 1. Oskarżony tymc zasowo aresztowany może porozumiewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności 
innych osób oraz korespondencyjnie.  
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym prokurator, udzielając zezwolenia na porozumiewanie się, może zastrzec 
w szczególnie uzasadnionych wypadka ch, jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, że będzie przy 
tym obecny sam lub osoba przez niego upoważniona.  
§ 3. Jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, prokurator, w  szczególnie uzasadnionych wypa d-
kach, może również zastrz ec kontrolę korespondencji podejrzanego z  obrońcą.  
§ 4. Zastrzeżenia, o  których mowa w  § 2 i 3, nie mogą być utrzymywane ani dokonane po upływie 14  dni od dnia 
tymczasowego aresztowania podejrzanego.  
Art. 74. § 1. Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej  niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na 
swoją niekorzyść.  
§ 2. Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się:  
1) oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z  naruszeniem integralności ciała; wolno także 
w szczególności od oskar żonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w  celach rozpoznawczych innym os o-
bom;  
  
Dziennik  Ustaw  – 16 – Poz. 534 
 
2) badaniom psychologicznym i  psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z  dokonaniem zabiegów na jego ciele, 
z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby 
zdrowia z  zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i  nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie 
tych badań jest nieodzowne; w  szczególności oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków pod dać 
się pobraniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z  zastrzeżeniem  pkt 3; 
3) pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i  nie zachodzi 
obawa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób.  
§ 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o  których mowa w  § 2 pkt 1, a także, 
przy zachowaniu wymagań określonych w  § 2 pkt 2 lub 3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne 
wydzieliny organizmu.  
§ 3a. Oskarżoneg o lub osobę podejrzaną wzywa się do poddania się obowiązkom wynikającym z  § 2 i 3. W  razie 
odmowy poddania się tym obowiązkom oskarżonego lub osobę podejrzaną można zatrzymać i  przymusowo doprowadzić, 
a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środki te chniczne służące obezwładnieniu, w  zakresie niezbędnym do w y-
konania danej czynności.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w  drodze rozp o-
rządzenia, szczegółowe warunki i  sposób poddawania oskarżonego o raz osoby podejrzanej badaniom, a  także wykonyw a-
nia z  ich udziałem czynności, o  których mowa w  § 2 pkt 1 i 3 oraz §  3, mając na uwadze, aby gromadzenie, utrwalanie 
i analiza materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z  aktualną wiedzą w  zakresie kryminal istyki i  medycyny sądowej.  
Art. 75. § 1. Oskarżony jest obowiązany zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o  każdej zmianie miejsca 
swojego  zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7  dni, w  tym także z  powodu pozbawienia wolności w  innej  
sprawie, ja k również o  każdej zmianie danych umożliwiających kontaktowanie się, wskazanych w  art. 213 § 1, o których 
wie, że są znane organowi prowadzącemu postępowanie. Oskarżony jest obowiązany ponadto stawić się na  każde wezw a-
nie w  toku postępowania karnego. O powyższych obowiązkach należy oskarżonego uprzedzić przy  pierwszym przesł u-
chaniu.  
§ 2. W razie nie usprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego można zatrzymać go i  sprowadzić przymusowo.  
§ 3. Przepisy  art. 246 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanow ienie sądu rozpoznaje ten sam sąd w  składzie 
trzech sędziów.  
Art. 76. Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której 
pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności p rocesowe, a  przede wszystkim wn o-
sić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę.  
Art. 77. Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców.  
Art. 78. § 1. Oskarżony, który nie ma obrońcy z  wyboru, może żądać, aby mu wyzn aczono obrońcę z  urzędu, jeżeli 
w sposób należyty wykaże, że nie jest w  stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego  utrzymania si e-
bie i  rodziny.  Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu nie może być skorzystanie przez oskarżonego z nie -
odpłatnej pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w usta wie z dnia 5 sierpnia 
2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatel skim oraz edukacji prawnej (Dz.  U. z 2020 r. 
poz. 2232  oraz z 2021  r. poz.  159). 
§ 1a. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyznaczenia obrońcy z  urzędu w  celu dokonania 
określonej czynności procesowej.  
§ 2. Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją oko liczności, na podstawie kt órych go 
wyznaczono. Na postanowienie o  cofnięciu wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do innego równorzędne go składu 
tego sądu.  
Art. 79. § 1. W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli:  
1) nie ukończył 18  lat; 
2) jest głuchy, niemy lub  niewidomy ; 
3) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postęp o-
waniem nie była w  czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w  znacznym stopniu ograniczona ; 
4) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w  postępowaniu lub pr o-
wadzenie obrony w  sposób samodzielny oraz rozsądny.  
§ 2. Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na inne okoliczności 
utrudniające obronę.  
§ 3. W wypadkach, o  których mowa w  § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w  rozprawie oraz w  tych posiedz e-
niach, w  których obowiązkowy jest udział oskarżonego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 17 – Poz. 534 
 
§ 4. Uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy psychiatrów, że czyn oskarżonego nie został p opełniony 
w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim 
postępowaniem i  że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w  postępowaniu i  prowadzenie obrony 
w sposób samodzielny i  rozsądny, sąd orzeka, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Prezes sądu albo sąd zwalnia 
wówczas obrońcę z  jego obowiązków, chyba że zachodzą inne okoliczności przemawiające za tym, aby oskarżony miał 
obrońcę wyznaczonego z  urzędu.  
Art. 80. Oskarżony musi m ieć obrońcę w  postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono mu zbrodnię. 
W takim wypadku udział obrońcy w  rozprawie głównej jest obowiązkowy.  
Art. 80a. (uchylony)  
Art. 81. § 1. Jeżeli w  sytuacji określonej w  art. 78 § 1 lub 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony nie ma obrońcy 
z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z  urzędu.  
§ 1a. Na zarządzenie prezesa sądu o  odmo wie wyznaczenia obrońcy przysłu guje zażalenie do sądu właściwego do 
rozpozn ania sprawy, a  na postano wienie sądu o  odmowie wyznaczenia obro ńcy – zażalenie do innego równo rzędnego 
składu tego sądu.  
§ 1b. Ponowny wniosek o  wyznaczenie obrońcy, oparty na tych samych oko licznościach, pozostawia się bez rozp o-
znania.  
§ 2. Na uzasadnion y wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do ro z-
poznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w  miejsce dotychczasowego.  
Art. 81a. § 1. Obrońca z  urzędu wyznaczany jest z  listy obrońców.  
§ 2. Wniosek o  wyznaczenie  obrońcy z  urzędu prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy rozpoznaje  niezwłocznie.  
§ 3. Jeżeli okoliczności wskazują na konieczność natychmiastowego podjęcia obrony:  
1) wniosek o  wyznaczenie obrońcy oraz inne dokumenty niezbędne do rozpoznania wniosku mogą  być przekazane 
przez organ prowadzący postępowanie przygotowawcze do właściwego sądu za pośrednictwem telefaksu lub poczty 
elektronicznej;  
2) prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy, w  sposób wskazany w  art. 137, powiadamia oskarżonego oraz ob rońcę o wy-
znaczeniu  obrońcy z  urzędu.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z  pomocy obrońcy z  urzędu, w  tym sposób ustalania  listy obrońców 
udzielających pomocy prawnej z  urzędu oraz sposób wyzna czania obrońcy udzielającego  pomocy prawnej z  urzędu,  
2) tryb przekazywania do sądu wniosku o  wyznaczenie obrońcy z  urzędu oraz szczegółowy tryb rozpoznawania takiego 
wniosku  
– mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz pra widłowej realizacji prawa do obrony.  
Rozdział 9  
Obrońcy i  pełnomocnicy  
Art. 82. Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o  ustroju adwokatury lub ust a-
wy o  radcach prawnych.  
Art. 83. § 1. Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ust anowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego wo l-
ności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o  czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego.  
§ 2. Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prow a-
dzącego postępowanie karne.  
Art. 84. § 1. Ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z  urzędu uprawnia go do działania w  całym postęp o-
waniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń.  
§ 2. Wyznaczenie obrońcy z  urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności procesowych do praw o-
mocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czynności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem zamieszkania 
obrońcy z  urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność,  lub referendarz sądowy tego sądu, a  w postę-
powaniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsca czynności lub referendarz sądowy tego sądu, na uzasadniony 
wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do dokonania tej czynności innego obrońcę spośród m iejscowych 
adwokatów lub radców prawnych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 18 – Poz. 534 
 
§ 3. Obrońca wyznaczony z  urzędu w  postępowaniu kasacyjnym, w  postępowaniu o  uchylenie wyroku sądu  odwo-
ławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i  przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub  w postę-
powaniu o  wznowienie postępowania powinien sporządzić i  podpisać kasację, skargę od wyroku sądu odwoławczego  
uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i  przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub  wniosek o  wzno-
wienie postępowania albo poinformo wać na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji, skargi lub wniosku  
o wznowienie postępowania. Jeżeli kasacja, skarga lub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest uprawniony do udziału  
w toczącym się postępowaniu.  
Art. 85. § 1. Obrońc a może bronić kilku oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w  sprzeczności.  
§ 2. Stwierdzając sprzeczność sąd wydaje postanowienie, zakreślając oskarżonym termin do ustanowienia innych 
obrońców. W  wypadku obrony z  urzędu sąd wyznacza innego obrońcę.  Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
§ 3. W postępowaniu przygotowawczym uprawnienia sądu określone w  § 2 przysługują prezesowi sądu właściwego 
do rozpoznania sprawy.  
Art. 86. § 1. Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarż onego.  
§ 2. Udział obrońcy w  postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w  nim oskarżonego.  
Art. 87. § 1. Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika.  
§ 2. Osoba nie będąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w  toczącym się post ę-
powaniu.  
§ 3. Sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału w  postępowaniu 
pełnomocnika, o  którym mowa w  § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby nie będącej stroną.  
Art. 87a. (uchylony)  
Art. 88. § 1. Pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej 
Polskiej. Pełnomocnika z  urzędu wyznacza prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Do 
pełnomocnika stosuje się  odpowiednio przepisy art.  77, art.  78, art.  81 § 1a–2, art.  81a §  1–3, art.  83, art.  84, art.  86 § 2 
oraz przepisy wydane na podstawie art.  81a §  4. 
2. Na zasadach określonych w odrębnej ustawie czynności zastępstwa wykonuje Prokuratoria Generalna Rzeczy - 
pospolitej Polskiej.  
Art. 89. W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a  nieunormowanych przez przepisy niniejszego kodeksu, stosuje 
się odpowiednio przepisy obowiązujące w  postępowaniu cywilnym.  
Rozdział 10  
Przedstawiciel społeczny  
Art. 90. § 1. W  postępowa niu sądowym udział w  postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, jeżeli zachodzi 
potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, 
w szczególności ochrony wolności i  praw człowieka.  
§ 2. W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje interes społeczny lub indywidualny, objęty zadaniami statutowymi  
tej organizacji, oraz przedstawiciela, który ma reprezentować tę organizację. Do zgłoszenia dołącza się odpis statutu lub 
innego dokumentu reguluj ącego działalność tej organizacji. Przedstawiciel organizacji społecznej przedkłada sądowi 
pisemne upoważnienie.  
§ 3. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w  sprawie, jeżeli przynajmniej jedna ze 
stron wyrazi na to zgodę. Str ona może w  każdym czasie cofnąć wyrażoną zgodę. W  wypadku braku zgody choćby jednej 
ze stron na występowanie w  sprawie przedstawiciela organizacji społecznej sąd wyłącza tego przedstawiciela od udziału 
w sprawie, chyba że jego udział leży w  interesie wymia ru sprawiedliwości.  
§ 4. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w  sprawie pomimo braku zgody stron, 
jeżeli leży to w  interesie wymiaru sprawiedliwości.  
§ 5. Sąd odmawia dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do wy stępowania w  sprawie, jeżeli stwierdzi, 
że wskazany w  zgłoszeniu interes społeczny lub indywidualny nie jest objęty zadaniami statutowymi tej organizacji lub 
nie jest związany z  rozpoznawaną sprawą.  
  
Dziennik  Ustaw  – 19 – Poz. 534 
 
§ 6. Sąd może ograniczyć liczbę przedstawicieli organizac ji społecznych występujących w  sprawie, jeżeli jest to  
konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd wzywa wówczas oskarżyciela i  oskarżonego do 
wskazania nie więcej niż dwóch przedstawicieli organizacji społecznych, którzy będą mogli w ystępować w  sprawie. Jeżeli 
w sprawie występuje więcej niż jeden oskarżony lub więcej niż jeden oskarżyciel, każdy z  nich może wskazać jednego 
przedstawiciela. Niewskazanie przedstawiciela uznaje się za cofnięcie zgody na jego występowanie w  sprawie. Nieza leż-
nie od stanowisk stron sąd może postanowić o  dalszym udziale poszczególnych przedstawicieli organizacji społecznych, 
jeżeli ich udział leży w  interesie wymiaru sprawiedliwości.  
Art. 91. Dopuszczony do udziału w  postępowaniu sądowym przedstawiciel organi zacji społecznej może uczestn i-
czyć w  rozprawie, wypowiadać się i  składać oświadczenia na piśmie.  
Rozdział 10a  
Podmiot zobowiązany  
Art. 91a. § 1. Jeżeli w związku z popełnieniem czynu zabronionego osoba fizyczna, prawna albo jednostka  organ i-
zacyjna niemając a osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, uzyskała korzyść  majątkową 
lub świadczenie określone w art. 405 –407, art. 410 i art. 412 Kodeksu cywilnego od Skarbu Państwa, jednostki  samorz ą-
dowej, państwowej lub samorządowej jedno stki organizacyjnej, podmiotu, dla którego organ samorządu  jest organem 
założycielskim, lub spółki prawa handlowego z większościowym udziałem Skarbu Państwa lub jednostki  samorządowej, 
na wniosek prokuratora sąd, stosując przepisy prawa cywilnego, zobowiąz uje tę osobę lub jednostkę  do zwrotu korzyści 
albo jej równowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeka przepadek świadczenia albo  jego równowartości na rzecz 
Skarbu Państwa.  
§ 2. Podmiot zobowiązany określony w § 1 jest przesłuchiwany w postępowaniu karny m w charakterze świadka.  
W przypadku podmiotu innego niż osoba fizyczna przesłuchuje się osobę lub osoby uprawnione do działania w jego imieniu.  
§ 3. Osoba, o której mowa w § 2, może odmówić zeznań.  
§ 4. Przepisy art. 72, art. 75, art. 87 § 1, art. 89, art . 156 § 1 zdanie pierwsze oraz art. 167 stosuje się odpowiednio.  
Osoba, o której mowa w § 2, może zadawać pytania osobie przesłuchiwanej oraz zabrać głos końcowy przed  obrońcą 
oskarżonego i oskarżonym.  
Rozdział 10b  
Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego p rzepadkiem  
Art. 91b. Właścicielowi przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem, o którym mowa w art. 44a § 2 Kodeksu karnego,  
przysługują prawa strony w zakresie czynności procesowych odnoszących się do tego środka.  
DZIAŁ IV  
Czynności procesowe  
Rozdział 11  
Orzeczenia, zarządzenia i  polecenia  
Art. 92. Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w  postępowaniu, mających 
znaczenie dla rozstrzygnięcia.  
Art. 93. § 1. Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie.  
§ 2. W kwestiach nie wymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący składu 
orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia.  
§ 3. W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i  zarządzenia wydaje prokurator oraz inny  uprawniony organ,  
a sąd – w wypadkach przewidzianych w  ustawie.  
§ 4. W wypadkach określonych w  ustawie sąd oraz prokurator wydają polecenia Policji lub innym organom.  
Art. 93a. § 1. W wypadkach określonych w  ustawie referendarz sądowy może wydawać postano wienia lub zarządzenia.  
§ 2. Polecenia, które zgodnie z  ustawą wydaje sąd, może wydawać także referendarz sądowy.  
§ 3. Od postanowień i  zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego może być wniesiony sprzeciw. Sprzeciw prz y-
sługuje stronom, a  także osobie , której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W  razie  wnie-
sienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie traci moc.  
§ 4. Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżeli został wniesiony po terminie lub przez osobę nieuprawni oną. 
  
Dziennik  Ustaw  – 20 – Poz. 534 
 
Art. 94. § 1. Postanowienie powinno zawierać:  
1) oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie ; 
2) datę wydania postanowienia ; 
3) wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy ; 
4) rozstrzygnięcie z  podaniem podstawy pra wnej ; 
5) uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio do zarządzeń.  
Art. 95. § 1. Sąd orzeka na rozprawie w  wypadkach wskazanych w  ustawie, a  w innych – na posiedzeniu. Orzecz e-
nia wydawane na posiedzeniu  mogą zapadać również na rozprawie.  
§ 2. Referendarz sądowy wydaje postanowienia na posiedzeniu.  
Art. 95a. § 1. W sprawach wskazanych w  art. 2a § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał 
wyrok w  pierwszej instancji.  
§ 2. Na postanowie nie przysługuje zażalenie.  
Art. 95aa.  § 1. W  sprawach wskazanych w  art. 4 § 2–4 Kodeksu karnego orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał wyrok  
w pierwszej instancji.  
§ 2. Przy orzekaniu sąd bierze pod uwagę czyn objęty wyrokiem i  przypisany sprawcy na podsta wie ustaleń faktyc z-
nych przyjętych za podstawę tego wyroku.  
§ 3. Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
Art. 95b. § 1. Posiedzenie odbywa się z  wyłączeniem jawności, chyba że ustawa stanowi inaczej albo prezes sądu 
lub sąd zarządzi inaczej.  
§ 1a. Do posie dzeń stosuje się odpowiednio przepis art.  358. 
§ 2. Jawne są posiedzenia, o  których mowa w  art. 339 §  3 pkt  1, 2 i  5, art.  340, art.  341, art.  343 §  5, art.  343a, art.  603, 
art. 607l § 1, art. 607s  § 3, art. 611c  § 4 i art. 611ti  § 1. 
§ 3. Do posiedzeń, kt óre odbywają się jawnie, przepisy rozdziału 42  stosuje się odpowiednio.  
Art. 96. § 1. Strony oraz osoby niebędące stronami, jeżeli wykażą interes prawny w  rozstrzygnięciu, mają prawo 
wziąć udział w  posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jes t obowiązkowy. Przepis art.  451 
stosuje się odpowiednio.  
§ 2. W pozostałych wypadkach nie zawiadamia się ich o  posiedzeniu, a  mogą wziąć w  nim udział, jeżeli się stawią, 
chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 96a.8) Przepisy art. 374 § 3 –8 i art. 517ea stosuje się odpowiednio do posiedzeń.  
Art. 97. Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia na posiedze niu, 
sąd dokonuje tego sam albo w  tym celu wyznacza sędziego ze składu orzekającego bądź zwraca się o  wykonanie okreś lonych  
czynności do sądu miejscowo właściwego. Jeżeli czynność nie wymaga przeprowadzenia dowodu, może ją wykonać także 
referendarz sądowy.  
Art. 98. § 1. Uzasadnienie postanowienia sporządza się na piśmie wraz z  samym postanowieniem.  
§ 2. W sprawie zawiłej lub z  innych ważnych przyczyn można odroczyć sporządzenie uzasadnienia postanowienia na 
czas do 7  dni. 
§ 3. Nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu, jak również uwzględnienie wniosku, któremu inna strona nie 
sprzeciwiła się, chyba że orz eczenie podlega zaskarżeniu.  
Art. 99. § 1. Tryb i  formę uzasadnienia wyroku określają przepisy szczególne.  
§ 2. Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeżeli podlega zaskarżeniu.  
                                                           
8) Dodany przez art. 39 pkt 1 ustaw y z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych 
przedsiębiorcom dotkniętym skutkam i COVID -19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wyst ą-
pieniem COVID -19 (Dz. U. poz. 1086),  która weszła w życie z dniem 24 czerwca 2020 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 21 – Poz. 534 
 
Art. 99a. § 1. Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji, w  tym wyroku  nakazowego i  wyroku łącznego, oraz 
wyroku sądu odwoławczego i  wyroku wydanego w  postępowaniu o  wznowienie postępowania sporządza się na formul a-
rzu według ustalonego wzoru.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzory formularzy uz asadnień wyroków oraz sposób 
ich wypełniania, mając na uwadze konieczność zamieszczenia w  nich niezbędnych informacji wskazanych w  ustawie, 
w sposób umożliwiający należyte sporządzenie przez uprawnionego środka zaskarżenia, a  także właściwe dokonanie 
kontr oli wyroku w  razie wniesienia takiego środka.  
Art. 100. § 1. Orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie ogłasza się ustnie.  
§ 1a. Orzeczenie lub zarządzenie wydane na posiedzeniu jawnym ogłasza się ustnie. Jeżeli na ogłoszeniu nikt się nie 
stawił, możn a uznać wydane orzeczenie lub zarządzenie za ogłoszone. Przyczynę odstąpienia od ogłoszenia należy wsk a-
zać w  protokole albo notatce urzędowej z  posiedzenia.  
§ 2. Orzeczenie lub zarządzenie wydane na innym posiedzeniu ogłasza się ustnie, jeżeli bierze w  nim udział strona.  
§ 3. Wyrok doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia środka zaskarżenia, jeżeli ustawa tak stanowi.  
§ 4. Postanowienie albo zarządzenie wydane poza rozprawą, od którego przysługuje środek zaskarżenia, doręcza się 
podmiotom uprawnionym  do wniesienia tego środka, a  postanowienie kończące postępowanie jego stronom, chyba że byli 
obecni przy ogłoszeniu postanowienia albo zarządzenia.  Stronom doręcza się również postanowienie  wraz z  uzasad -
nieniem w  wypadku wskazanym w  art. 98 § 2. 
§ 5. Strony należy powiadomić o  treści innych postanowień i  zarządzeń wydanych poza rozprawą i posiedzeniem, 
a także wydanych na posiedzeniu, o  którego terminie strona nie była zawiadomiona.  
§ 6. Jeżeli ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządzenia uzasadnienia , orzeczenie i  zarządzenie doręcza się lub 
ogłasza wraz z  uzasadnieniem. W  wypadku określonym w  art. 98 § 2 po ogłoszeniu postanowienia, na wniosek strony 
obecnej przy ogłoszeniu tego postanowienia, podaje się ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia. O becne strony 
należy pouczyć o  możliwości złożenia takiego wniosku.  
§ 7. Jeżeli sprawę rozpoznano z  wyłączeniem jawności ze względu na ważny interes państwa, zamiast uzasadnienia 
doręcza się zawiadomienie, że uzasadnienie zostało sporządzone.  
§ 8. Po ogłosz eniu lub przy doręczeniu orzeczenia i  zarządzenia należy p ouczyć uczestników postępowania o przy-
sługującym im prawie, terminie i  sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o  tym, że orzeczenie lub  zarządzenie nie 
podlega zaskarżeniu.  
§ 9. W razie skazania  z zastosowaniem  art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art.  36 § 3 Kodeksu karnego skarb o-
wego po ogłoszeniu lub przy doręczeniu wyroku należy pouczyć oskarżonego o  treści  art. 434 § 4 oraz art.  443. 
§ 10.9) Podmiot lub stronę, która bierze udział w posiedz eniu przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających udział 
w posiedzeniu na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, na którym wydano postanowienie 
albo zarządzenie, uznaje się za „obecną przy ogłoszeniu” postanowienia albo zarz ądzenia w rozumieniu § 4 lub 6.  
Art. 100a.10) Niezwłocznie po wydaniu orzeczenia albo podlegającego zaskarżeniu zarządzenia kopię tego orz e-
czenia  albo zarządzenia zamieszcza się w systemie teleinformatycznym i opatruje się unikalnym oznaczeniem ide n-
tyfikują cym.  
Art. 100b.11) § 1. System teleinformatyczny, o którym mowa w art. 100a, prowadzi Minister Sprawiedliwości. 
Realizację zadań związanych z prowadzeniem systemu teleinformatycznego Minister Sprawiedliwości może powi e-
rzyć, w całości lub w części, jednostce  organizacyjnej jemu podległej lub przez niego nadzorowanej lub Prokurat o-
rowi Krajowemu.  
§ 2. W systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 100a, gromadzi się kopie:  
1) orzeczeń i podlegających zaskarżeniu zarządzeń;  
2) aktów oskarżenia, wniosków o wydanie wyroku skazującego, wniosków o rozpoznanie sprawy w postępow a-
niu przyspieszonym, wniosków o warunkowe umorzenie postępowania, wnio sków o umorzenie postępowania 
z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środka zabezpieczającego.  
                                                           
9) Dodany przez art. 39 pkt 2 ustawy , o której mowa w odnośniku 8. 
10) Dodany przez art. 82 pkt 2 ustawy , o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
11) Dodany przez art. 82 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 202 8 r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 22 – Poz. 534 
 
§ 3. Sys tem teleinformatyczny, o którym mowa w art. 100a, służy weryfikacji treści i autentyczności kopii 
dokumentów, o których mowa w § 2.  
§ 4. Administratorem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 100a, jest Minister Sprawiedliwości.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, strukturę systemu teleinformatycznego, o którym  
mowa w art. 100a, jego minimalną funkcjonalność, warunki organizacyjno -techniczne gromadzenia i pobierania 
zgromadzonych w nim danych oraz sposób opatrywania kopii, o których mowa w § 2, unikalnym oznaczeniem 
identyfikującym, a ponadto może określić podmiot, któremu powierza realizację zadań związanych z prowadz e-
niem tego systemu, oraz zakres zadań powierzonych do realizacji, uwzględniając konieczność zapewnien ia po-
wszechnej dostępności zgromadzonych danych, zapewnienia sprawności wprowadzania danych do systemu, z a-
pewnienia kompletności i prawidłowości danych przetwarzanych w systemie oraz potrzebę zabezpieczenia danych 
przed nieuprawnionym dostępem do nich.  
Art. 101–104. (uchylone)  
Art. 105. § 1. Oczywiste omyłki pisarskie i  rachunkowe oraz w  obliczeniu terminów w  orzeczeniu lub zarządzeniu 
albo w  ich uzasadnieniu można sprostować w  każdym czasie.  
§ 2. Sprostowania dokonuje organ, który popełnił omyłkę. Jeżeli p ostępowanie toczy się przed instancją odwoła w-
czą, może ona z  urzędu sprostować orzeczenie pierwszej instancji.  
§ 3. Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w  drodze postanowienia, a  sprostowanie zarządzenia 
w drodze zarządzenia.  
§ 4. Na pos tanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w  pierwszej instancji służy zażalenie.  
Art. 106. Przepisy  art. 100 § 4–8 stosuje się odpowiednio w  postępowaniu przygotowawczym.  
Art. 107. § 1. Sąd lub referendarz sądowy nadaje na żądanie osoby uprawnio nej klauzulę wykonalności orzeczeniu 
podlegającemu wykonaniu w  drodze egzekucji.  
§ 2. Orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz nawią z-
kę orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego  uważa się za orzeczenia co do roszczeń majątkowych, jeżeli nadają się do egz e-
kucji w  myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.  
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do obowiązku wynikającego z  ugody zawartej przed sądem lub refere n-
darzem sądowym, a  także ugody zawartej w  postępowaniu mediacyjnym.  
§ 4. Sąd lub referendarz sądowy odmawia nadania klauzuli wykonalności ugodzie zawartej przed mediatorem, w  całości 
lub w  części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z  prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia  praw a. 
Rozdział 12  
Narada i  głosowanie  
Art. 108. § 1. Przebieg narady i  głosowania nad orzeczeniem jest tajny, a  zwolnienie od zachowania w  tym wzgl ę-
dzie tajemnicy nie jest dopuszczalne.  
§ 2. Podczas narady i  głosowania oprócz członków składu orzekającego może  być obecny jedynie protokolant, chyba że  
przewodniczący uzna jego obecność za zbędną.  
Art. 109. § 1. Naradą i  głosowaniem kieruje przewodniczący, a  jeżeli co do porządku i  sposobu narady oraz głos o-
wania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład  orzekający.  
§ 2. Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego, najpierw od ławników według ich wi e-
ku, następnie od sędziów według ich starszeństwa służbowego, a  sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest prz e-
wodniczącym, głos uje pierwszy.  
Art. 110. Narada i  głosowanie nad wyrokiem odbywają się osobno co do winy i  kwalifikacji prawnej czynu, co do 
kary, co do środków karnych,  co do przepadku, co do środków kompensacyjnych oraz co do pozostałych kwestii.  
Art. 111. § 1. Orzeczeni a zapadają większością głosów.  
§ 2. Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z  nich nie uzyska większości, zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego 
przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego, aż do uzyskania większości.  
  
Dziennik  Ustaw  – 23 – Poz. 534 
 
Art. 112. Sędzia, który gło sował przeciwko uznaniu oskarżonego za winnego, może wstrzymać się od głosowania 
nad dalszymi kwestiami; wówczas głos tego sędziego przyłącza się do zdania najprzychylniejszego dla oskarżonego.  
Art. 113. Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzek ającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba 
że orzeczenie zamieszczono w  protokole.  
Art. 114. § 1. Przy składaniu podpisu członek składu orzekającego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu swoje zdanie 
odrębne podając, w  jakiej części i  w jakim kierunku kwest ionuje orzeczenie.  
§ 2. Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uzasadnienia orzeczenia; wówczas zdanie to zaznacza się przy 
podpisywaniu uzasadnienia.  
§ 3. Jeżeli ustawa nie wymaga sporządzenia uzasadnienia wraz z  wydaniem orzeczenia, w  razie zgłoszen ia zdania 
odrębnego, uzasadnienie należy sporządzić z  urzędu w  terminie 7  dni od wydania orzeczenia, a  składający zdanie odrębne 
dołącza w  ciągu następnych 7  dni jego uzasadnienie; obowiązek ten nie dotyczy ławnika.  
Art. 115. § 1. Uzasadnienie orzeczenia p odpisują osoby, które orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby przegłos o-
wanej.  
§ 2. W sprawach rozpoznawanych w  składzie sędziego i  dwóch ławników uzasadnienie podpisuje tylko przewodn i-
czący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. W  sprawach rozpoznawanych w  składzie dwóch sędziów i  trzech ławników 
uzasadnienie podpisują obaj sędziowie, chyba że zgłoszono zdanie odrębne.  
§ 3. Jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego, jeden z  pod-
pisujących czyni o  tym wzmiankę na u zasadnieniu z  zaznaczeniem przyczyny tego faktu.  
Rozdział 13  
Porządek czynności procesowych  
Art. 116.12) Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i  inni uprawnieni do wzięcia  udziału w  czynności procesowej 
mogą składać wnioski i  inne oświadczenia na piśmie  albo ustnie do protokołu.  
Art. 116.13) § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i inni uprawnieni do wzięcia udziału w czynności pr o-
cesowej mogą składać oświadczenia, w tym wnioski, na piśmie albo ustnie do protokołu. Za oświadczenie złożone 
na piśmi e uważa się również oświadczenie złożone elektroniczne.  
§ 2. Oświadczenie składane elektronicznie opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem 
zaufanym albo podpisem osobistym i wysyła na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w  art. 2 pkt 1 
ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320  oraz z 2021 r. poz. 72 ), zwany 
dalej „adresem do doręczeń elektronicznych”, wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 
tej ustawy.  
§ 3. Oświadczenie złożone elektronicznie włącza się do akt sprawy.  
Art. 117. § 1. Uprawnionego do wzięcia udziału w  czynności procesowej zawiadamia się o  jej czasie i  miejscu, ch y-
ba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 2. Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba u prawniona nie stawiła się, a  brak dowodu, że została o  niej p o-
wiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z  powodu przeszkód żywi o-
łowych lub innych wyjątkowych przyczyn, a  także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwi ła należycie niestawiennictwo 
i wnosi o  nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 2a. Usprawiedliwienie niestawiennictwa z  powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników 
i innych uczestników postępowa nia, których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o  dopuszczenie do czynności,  
będąc uprawnionymi do wzięcia w  niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność st a-
wienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzą cego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego.  
§ 3. W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest obowiązkowe, czynności  
procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 3a. Niestawiennict wo strony, która została należycie zawiadomiona o  czynności procesowej, niezależnie od jego 
przyczyny, nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu tej czynności, jeżeli stawił się jej obrońca lub pełnomocnik. Nie 
dotyczy to czynności, w  której udział strony j est obowiązkowy.  
                                                           
12) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  13. 
13) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 24 – Poz. 534 
 
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Przepisu  § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania niestawienni c-
twa regulują odrębne przepisy.  
Art. 117a.  § 1. Jeżeli strona ma więcej niż jednego obrońcę lub pełnomocnika, cz ynność procesową można prze -
prowadzić w  wypadku stawiennictwa przynajmniej jednego z  nich, chyba że strona wyrazi zgodę na przeprowadzenie 
czynności bez udziału obrońcy lub pełnomocnika, których udział nie jest obowiązkowy.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odp owiednio do pełnomocnika osoby niebędącej stroną, o  której mowa w  art. 87 § 2. 
Art. 118. § 1. Znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia.  
§ 2. Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a  zwłaszcza środka zaskarżenia, nie pozbawia czynności zn a-
czenia prawnego.  
§ 3. Pismo w  sprawie należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu dochodzenia, skierow a-
ne do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi.  
Art. 119. § 1. Pismo procesowe powinn o zawierać:  
1) oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy ; 
2)14) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a  także – w pierwszym piśmie złożonym w  sprawie – numer telefonu, 
telefaksu i  adres poczty elektronicznej lub oświadczen ie o ich nieposiadaniu;  
2)15) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a także – w pierwszym piśmie złożonym w sprawie:  
a) oświadczenie wnoszącego pismo będącego podmiotem niepublicznym, o którym mowa w art. 2 pkt 5 ustawy  
z dnia 18 listopada 2020 r. o dorę czeniach elektronicznych, o wyrażeniu zgody na dokonywanie doręczeń 
na adres do doręczeń elektronicznych, wraz ze wskazaniem tego adresu albo braku takiej zgody, chyba że 
takie oświadczenie już zostało przez niego w tym postępowaniu złożone,  
b) numer tele fonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej lub oświadczenie o ich nieposiadaniu;  
3) treść wniosku lub oświadczenia, w  miarę potrzeby z  uzasadnieniem ; 
4) datę i  podpis składającego pismo.  
§ 2. Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem przycz y-
ny złożenia swego podpisu.  
Art. 120. § 1.16) Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w  art. 119 lub w  przepisach 
szczególnych, a  brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, alb o brak polega na niezłożeniu należytych 
opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej, wzywa się osobę, która wniosła pismo, do usunięcia braku 
w terminie 7  dni. 
§ 1.17) Jeżeli:  
1) pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 11 9 § 1 pkt 1, pkt 2 lit. b, pkt 3 i 4 lub § 2  
lub w przepisach szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu,  
2) pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 § 1 pkt 2 lit. a,  
3) brak polega na niezłożeniu należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej  
– wzywa się osobę, która wniosła pismo, do usunięcia braku w terminie 7 dni.  
§ 1a.18) Wzywając do usunięcia braku, o którym mowa w § 1 pkt 2, osobę, która wniosła pismo należy pouczyć 
o sku tkach procesowych wyrażenia zgody albo jej braku.  
§ 2. W razie uzupełnienia braku w  terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego wniesienia. W  razie nieuzupełni e-
nia braku w  terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne, o  czym należy pouczyć przy doręczeniu w ezwania.  
§ 3. W postępowaniu przed sądem zarządzenia w  sprawach, o  których mowa w  § 1 i 2, może wydać także refere n-
darz sądowy.  
Art. 121. Jeżeli osoba uczestnicząca w  czynności procesowej odmawia podpisu lub nie może go złożyć, organ dok o-
nujący czynności z aznacza przyczynę braku podpisu.  
                                                           
14) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  15. 
15) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
16) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  17. 
17) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 5 lit. a ustawy, o któ rej mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029  r. 
18) Dodany przez art. 82 pkt 5 lit. b  ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 25 – Poz. 534 
 
Rozdział 14  
Terminy  
Art. 122. § 1. Czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna.  
§ 2. Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa za zawite uznaje.  
Art. 123. § 1. Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin.  
§ 2. Jeżeli termin jest oznaczony w  tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada na ten dzień tygodnia 
lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; jeżeli w  danym mi esiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przyp a-
da na ostatni dzień tego miesiąca.  
§ 3. Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy lub na sobotę, czynność 
można wykonać następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.  
Art. 124.19) Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmuj ą-
cego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez 
żołnierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jednostki wo j-
skowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego 
statku morskiego – kapitanowi statku.  
Art. 124.20) Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało:  
1) nadane w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej albo 
w polskim urzędzie konsularnym;  
2) złożone przez żołnierza, z wyjątkie m żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w d o-
wództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, 
a przez członka załogi polskiego statku morskiego – kapitanowi statku;  
3) wysła ne na adres do doręczeń elektronicznych.  
Art. 125. Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji  
albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z  zachowaniem terminu.  
Art. 126. § 1. Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z  przyczyn od strony niezależnych, strona w  zawitym  
terminie 7  dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o  przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czy n-
ności, która miała być w  terminie wy konana; to samo stosuje się do osób nie będących stronami.  
§ 2. W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało dokonać czynności.  
§ 3. Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie.  
Art. 127. Wniosek o  przywrócenie terminu nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, jednakże organ, do którego wni o-
sek złożono, lub organ powołany do rozpoznania środka zaskarżenia może wstrzymać wykonanie orzeczenia; odmowa 
wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.  
Art. 127a.  § 1. Jeżeli warunkiem skuteczności czynności procesowej jest jej dokonanie przez obrońcę lub pełn o-
mocnika, termin do jej dokonania ulega zawieszeniu dla strony postępowania na czas rozpoznania wniosku o  przyznanie 
pomocy prawnej w  tym zakresie.  
§ 2. W wypadku wyznaczenia obrońc y lub pełnomocnika z  urzędu termin do dokonania czynności przez wyznacz o-
nego przedstawiciela procesowego rozpoczyna bieg od daty doręczenia mu postanowienia lub zarządzenia o  tym wyzn a-
czeniu.  
Art. 127b.  Jeżeli czas trwania środków przymusu jest określony w  tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się,  że 
tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a  rok za dni 365.  
Art. 127c. Za dzień trwania środka przymusu skutkującego pozbawieniem wolności przyjmuje się okres 24  godzin  
liczony od chwili rzeczywist ego pozbawienia wolności.  
                                                           
19) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  20. 
20) W brzmieniu ustalonym  przez art. 82 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 październ ika 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 26 – Poz. 534 
 
Rozdział 15  
Doręczenia  
Art. 128. § 1.21) Orzeczenia i  zarządzenia doręcza się w  uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich dor ę-
czenie.  
§ 1.22) Orzeczenie albo podlegające zaskarżeniu zarządzenie doręcza się w postaci kop ii tego orzeczenia albo 
zarządzenia zamieszczonego w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 100a, opatrzonej unikalnym 
oznaczeniem identyfikującym.  
§ 1a.23) Orzeczenie albo zarządzenie doręcza się, jeżeli ustawa tak stanowi.  
§ 1b.23) Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do aktu oskarżenia, wniosku o wydanie wyroku skazującego, wni osku 
o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym, wniosku o warunkowe umorzenie postępowania, wni osku 
o umorzenie postępowania z powod u niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środka zabezpieczającego.  
§ 2. Wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników postępowania doręcza się w  taki sposób, by treść ich nie była 
udostępniona osobom niepowołanym.  
Art. 129. § 1. W  wezwaniu należy oznaczyć  organ wysyłający oraz podać, w  jakiej sprawie, w  jakim charakterze, miejscu  
i czasie ma się stawić adresat i  czy jego stawiennictwo jest obowiązkowe, a  także uprzedzić o  skutkach niestawiennictwa.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio do zawiadomień.  
§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia pisma biegnie termin wykonania czynności procesowej, należy pouczyć o  tym adresata.  
Art. 130. Pisma doręcza się za pokwitowaniem odbioru. Odbierający potwierdza odbiór swym czytelnym podpisem 
zawierającym imię i  nazwisko na zw rotnym pokwitowaniu, na którym doręczający potwierdza swym podpisem sposób 
doręczenia.24) Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, odbierający potwierdza odbiór swym czytelnym podpisem zawier a-
jącym imię i nazwisko na zwrotnym pokwitowaniu, na którym doręczający p otwierdza swym podpisem sposób 
doręczenia.25) 
Art. 131. § 1.26) Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których daty doręczenia biegną terminy, doręcza się 
przez : 
1) operatora pocztowego w  rozumieniu ustawy z  dnia 23  listopada 2012  r. – Prawo pocztowe (D z. U. z 2020 r. poz.  1041  
i 2320 ); 
2) pracownika organu wysyłającego;  
3) organ procesowy dokonujący czynności procesowej – w toku tej czynności;  
4) Policję – tylko w  razie niezbędnej konieczności.  
§ 1.27) Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma doręcza się:   
1) na adres do doręczeń elektronicznych; doręczenia podmiotowi niepublicznemu, o którym mowa w art. 2 pkt 5 
ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, dokonuje się za jego zgodą wyrażoną w tym  
postępowaniu;  
2) przez organ proceso wy dokonujący czynności procesowej – w toku tej czynności.  
§ 1a.28) Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w § 1, doręczenia dokonuje się:  
1) przez operatora wyznaczonego w ramach publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 us tawy 
z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych;  
2) przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe  (Dz. U. z 2020 r.  
poz. 1041 i 2320) ;  
3) przez pracownika organu wysyłającego;  
4) przez Policj ę – tylko w razie niezbędnej konieczności.  
                                                           
21) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  22. 
22) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 7 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
23) Dodany przez art. 82 pkt 7 lit. b  ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
24) Zdanie drugie w  tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany , o której mowa w odnośniku  25. 
25) Zdanie drugie w  brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 pa ź-
dziernika 2029 r.  
26) W tym brzmieniu obow iązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  27. 
27) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 9 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029  r. 
28) Dodany przez art. 82 pkt 9 lit. b  ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 27 – Poz. 534 
 
§ 2. Jeżeli w  sprawie ustalono tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne zawiadomienie o  przysługujących im 
uprawnieniach spowodowałoby poważne utrudnienie w  prowadzeniu postępowania, zawiadamia się ich poprzez ogł osze-
nie w  prasie, radiu, telewizji lub na stronie internetowej sądu albo prokuratury.  
§ 3. Jeżeli istnieje obowiązek doręczenia postanowienia, przepis §  2 stosuje się odpowiednio. Należy jednak zawsze  do-
ręczyć je temu pokrzywdzonemu, który w  zawitym termin ie 7 dni od dnia ogłoszenia o  to się zwróci.  
Art. 131a.29) Jeżeli doręczenie jest dokonywane w sposób wskazany w art. 131 § 1 pkt 1, w wypadku braku 
dowodu otrzymania, w rozumieniu ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, pismo uzn a-
je się za doręczone po upływie 14 dni od dnia wystawienia dowodu wysłania w rozumieniu tej ustawy.  
Art. 132. § 1.30) Pismo doręcza się adresatowi osobiście.  
§ 1.31) Pismo doręczane w sposób wskazany w art. 131 § 1 pkt 2 lub § 1a doręcza się adresatowi osobi ście. 
§ 1a. Na wniosek adresata doręczenie może być dokonane na wskazany przez niego adres skrytki pocztowej. W  tym 
wypadku pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego, o  którym mowa w  art. 131 § 1 pkt 1, składa się 
w placówce pocztowej tego oper atora, umieszczając zawiadomienie o  tym w  skrytce pocztowej adresata.32) W tym w y-
padku pismo przesłane za pośrednictwem operatora, o którym mowa w art. 131 § 1a pkt 1 lub 2, składa się w pl a-
cówce pocztowej operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, 
umieszczając zawiadomienie o tym w skrytce pocztowej adresata.33) 
§ 2. W razie chwilowej nieobecności adresata w  jego mieszkaniu pismo doręcza się dorosłemu domownikowi. 
W razie nieobecności domownika pismo doręcza się ad ministracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się 
oddać pismo adresatowi. Przepis  art. 133 § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W  takim wypadku d o-
wodem doręcze nia jest potwierdzenie transmisji danych.  
§ 4. Przepisów §  2 i 3 oraz art.  133 §  3 nie stosuje się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia o  pierwszym te rminie  
rozprawy głównej, terminie posiedzenia, o  którym mowa w  art. 341 §  1, art.  343 §  5, art.  343a i  art. 420 §  1, oraz doręcz enia 
wyroku, o  którym mowa w  art. 500 § 1. 
Art. 133. § 1.34) Jeżeli doręczenia nie można dokonać w  sposób wskazany w  art. 132, pismo przesłane za pośredni c-
twem operatora pocztowego w  rozumieniu ustawy z  dnia 23  listopada 2012  r. – Prawo pocztowe pozostawia się w  najbli ż-
szej placówce pocztowej tego operatora pocztowego, a  przesłane w  inny sposób w  najbli ższej jednostce Policji albo 
we właściwym urzędzie gminy.  
§ 1.35) Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w art. 132, pi smo przesłane za pośrednictwem 
operatora, o którym mowa w art. 131 § 1a pkt 1 lub 2, pozostawia się w najbliższej placówce pocztowej operatora 
pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, a przesłane w inny sposób w na j-
bliżs zej jednostce Policji albo we właściwym urzędzie gminy.  
§ 2. O pozostawieniu pisma w  myśl  § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie w  skrzynce do doręczania korespo n-
dencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w  innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzi e i kiedy pismo poz o-
stawiono oraz że należy je odebrać w  ciągu 7  dni; w  razie bezskutecznego upływu tego terminu, należy czynność zawi a-
domienia powtórzyć jeden raz. W  razie dokonania tych czynności pismo uznaje się za doręczone.  
§ 2a. Pismo pozostawione w  placówce pocztowej w  rozumieniu ustawy z  dnia 23  listopada 2012  r. – Prawo poczt o-
we, adresowane do:  
1) obrońcy albo pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym,  
2) osoby, której stan zdrowia uniemożliwia lub w  znacznym stopniu utrudnia osobiste odebr anie pisma w  placówce 
pocztowej  
– może zostać odebrane także przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek 
pocztowych w  rozumieniu tej ustawy.  
                                                           
29) Dodany przez art. 82 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie  w życie z dniem 1 października 2029 r.  
30) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  31. 
31) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 11 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029  r. 
32) Zdanie drugie w  tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  33. 
33) Zdanie drugie w  brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 11 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 
1 października 2029 r.  
34) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  35. 
35) W brzmieniu ustal onym przez art. 82 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 28 – Poz. 534 
 
§ 2b. Stwierdzenie, że stan zdrowia osoby, która udzieliła pełnomocnictwa p ocztowego do odbioru przesyłek poc z-
towych w  placówce pocztowej w  rozumieniu ustawy z  dnia 23  listopada 2012  r. – Prawo pocztowe, uniemożliwia lub 
w znacznym stopniu utrudnia osobiste odebranie pisma w  placówce pocztowej, następuje na podstawie zaświadczeni a 
lekarza podstawowej opieki zdrowotnej wystawionego na wniosek tej osoby lub osoby upoważnionej na podstawie pełn o-
mocnictwa  pocztowego. Zaświadczenie wydaje się na czas określony albo bez terminowo. Czynności związane z wyda-
niem zaświadczenia oraz zaświadc zenie są nieodpłatne.  
§ 2c. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, tryb wydania zaświadczenia, o  którym mowa w  § 2b, 
jego formę oraz wzór zaświadczenia wystawianego w  formie papierowej, mając na uwadze konieczność zapewnienia 
skutecznoś ci dokonania doręczenia oraz właściwej realizacji gwarancji procesowych adresata pisma.  
§ 3. Pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w  miejscu stałego zatrudnienia  
adresata.  
Art. 134. § 1. Pisma adresowane do żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,  
Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa,  Centra l-
nego  Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Cel no-Skarbowej i Służby  Więziennej 
można doręczyć adresatom za pośrednictwem ich przełożonych, przy czym wezwania przeznaczone dla  żołnierzy pełni ą-
cych zasadniczą służbę wojskową przesyła się do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz  pełni służbę, w celu 
doręczenia i zarządzenia stawienia się stosownie do wezwania.  
§ 2. Osobom pozbawionym wolności doręcza się pismo za pośrednictwem administracji odpowiedniego zakładu.  
§ 3. Pism o przeznaczone dla adresata nie będącego osobą fizyczną albo dla obrońcy lub  pełnomocnika doręcza się 
w biurze adresata osobie tam zatrudnionej.  
Art. 135. Prokuratora zawiadamia się o  rozprawach i  posiedzeniach przez doręczenie wykazu spraw, które mają być 
w danym dniu rozpoznane.  
Art. 136. § 1. W  razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo niemożności pokwitowania odbioru przez adresata, 
doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za dokonane.  
§ 2. Pismo nie przyjęte przez adresata zwraca się organowi wysyłającemu.  
Art. 137. W wypadkach nie cierpiących zwłoki można wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie albo w  inny 
sposób stosownie do okoliczności, pozostawiając w  aktach odpis nadanego komunikatu z  podpisem osoby nadającej.  
Art. 138.36) Strona, a  także osoba niebędąca stroną,  której prawa zostały naruszone, nieprzebywająca w  kraju ani 
w innym  państwie członkowskim Unii Europejskiej, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w  kraju lub w  innym 
państwie członkowskim Unii Europejskiej; w  razie nieuczynienia tego pismo wysłane n a ostatnio znany adres w  kraju lub 
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej albo, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt sprawy uważa się za 
doręczone.  
§ 1.37) Strona, a  także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, nieprzebywają ca w  kraju ani 
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w  kraju lub 
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej; w  razie nieuczynienia tego pismo wysłane na ostatnio znany 
adres w  kraju lub w  innym pań stwie członkowskim Unii Europejskiej albo, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do 
akt sprawy uważa się za doręczone.  
§ 2.38) Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli strona, a także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone,  
wyraziła zgodę na doko nywanie doręczeń na adres do doręczeń elektronicznych.  
Art. 139. § 1. Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wsk a-
zanym przez siebie adresem, w  tym także z  powodu pozbawienia wolności w  innej sprawie, pis mo wysłane pod tym adr e-
sem uważa się za doręczone.  Dotyczy to także strony, która zgłosiła wniosek o  dokonywanie doręczeń na adres oznacz o-
nej skrytki pocztowej i  nie zawiadomiła organu o  zmianie tego adresu lub zaprzestaniu korzystania z  niego.39) Dotyczy t o 
także strony, która zgłosiła wniosek o dokonywanie doręczeń na adres oznaczonej skrytki pocztowej albo wyraziła 
zgodę na dokonywanie doręczeń na adres do doręczeń elektronicznych i nie zawiadomiła organu o zmianie tego 
adresu lub o zaprzestaniu korzystan ia z niego.40) 
§ 1a. Przepis  § 1 stosuje się do pokrzywdzonego także wtedy, gdy nie jest stroną.  
                                                           
36) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmian, o których mowa w odnośniku 37 i 38. 
37) Oznaczenie § 1 nadane przez art. 82 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
38) Dodany  przez art. 82 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku  7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
39) Zdanie drugie w  tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  40. 
40) Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez a rt. 82 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 pa ź-
dziernika 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 29 – Poz. 534 
 
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Przepis  § 1 nie dotyczy pism wysłanych po raz pierwszy po prawomocnym uniewinnieniu oskarżonego.  
Art. 140.41) Jeżeli ustawa nie stanowi inac zej, orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i  odpisy, które ustawa nakaz u-
je doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i  ustawowym przedstawicielom.  
Art. 140.42) Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i  kopie, które ustawa 
nakazuje doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i  ustawowym przedstawicielom.  
Art. 141.43) Minister Sprawiedliwości w  porozumieniu z  ministrem właści wym do spraw łączności określi, w drodze 
rozporządzenia, szczegół owe zasady i  tryb doręczania pism organów procesowych, mając na uwadze konieczność zapew-
nienia sprawnego toku postępowania, a  także właściwej realiz acji gwarancji procesowych jego uczestników.  
Art. 141.44) Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem  właściwym do spraw łączności określi, w dr o-
dze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb doręczania pism organów proceso wych, z wyłączeniem doręczeń, 
o których mowa w art. 131 § 1 pkt 1, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego toku postępowania,  
a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jego uczestników.  
Art. 142. Doręczenie bez zachowania przepisów niniejszego rozdziału uważa się za dokonane, jeżeli osoba, dla której  
pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała.  
Rozdział 16  
Protokoły  
Art. 143. § 1. Spisania protokołu wymagają:  
1) przyjęcie ustnego zawiadomienia o  przestępstwie, wniosku o  ściganie i  jego cofnięcie ; 
2) przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i  kuratora ; 
3) dokonanie oględzin ; 
4) dokonanie otwarcia zwłok o raz wyjęcie zwłok z  grobu ; 
5) przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania ; 
6) przeszukanie osoby, miejsca, rzeczy i  systemu informatycznego oraz zatrzymanie rzeczy i  danych informatycznych ; 
7) otwarcie korespondencji i  przesyłki oraz odtworzen ie utrwalonych zapisów ; 
8) zaznajomienie podejrzanego z  materiałami zebranymi w  postępowaniu przygotowawczym ; 
9) przyjęcie poręczenia ; 
10) przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa ; 
11) przebieg  rozprawy.  
§ 2. Z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego wymaga albo przeprowadzający czy n-
ność uzna to za potrzebne. W  innych wypadkach można ograniczyć się do sporządzenia notatki urzędowej.  
Art. 144. § 1. Protokół rozprawy spisuje pracownik sekretariatu lub inna osoba upoważniona przez prezesa sądu.  
§ 2. Inny protokół spisać może, poza osobami wymienionymi w  § 1, osoba przybrana w  charakterze protokolanta 
przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający czynność.  
§ 3. Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie, odbiera się przyrzecz e-
nie następującej treści: „Przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki protokolanta wykonam sumiennie ”. 
Art. 145. § 1. Jeżeli czynność procesową utr wala się za pomocą stenogramu, protokół można ograniczyć do zapisu 
najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w  niej udział. Stenograf przekłada stenogram na pismo zwykłe, przy 
czym czyni wzmiankę, jakim posługiwał się systemem; pierwopis stenogramu o raz jego przekład stają się załącznikami do 
protokołu.  
§ 2. Przepis  art. 144 § 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 146. § 1. Protokolant i  stenograf ulegają wyłączeniu z  tych samych powodów co sędzia.  
§ 2. O wyłączeniu orzeka w  toku rozprawy lub posiedzenia są d, a w innych wypadkach osoba, która przeprowadza 
czynność protokołowaną.  
                                                           
41) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  42. 
42) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 82 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
43) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  44. 
44) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 15 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 30 – Poz. 534 
 
Art. 147. § 1. Przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony ponadto za p omocą urządzenia rejestruj ą-
cego obraz lub dźwięk, o  czym należy przed uruchomieniem urządzenia uprzed zić osoby uczestniczące  w czynności.  
§ 2. Przesłuchanie świadka lub biegłego utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i  dźwięk, gdy:  
1) zachodzi niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w  dalszym postępowaniu ; 
2) przesł uchanie następuje w  trybie określonym w  art. 396. 
§ 2a. Przesłuchanie pokrzywdzonego, o  którym mowa w  art. 185a i  art. 185c, oraz świadka, o  którym mowa w  art. 185b,  
utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i  dźwięk.  
§ 2b. Przebieg rozprawy ut rwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dź więk albo obraz i  dźwięk, chyba że jest 
to niemożliwe ze względów technicznych.  
§ 2c. Przebiegu rozprawy w  zakresie, w  którym wyłączono jej jawność ze względu na obawę ujawnienia informacji  
niejawnych o  klauz uli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, nie utrwala się w  sposób określony w  § 2b, jeżeli nie ma możl i-
wości zapewnienia właściwej ochrony zapisu dźwięku albo obrazu  i dźwięku przed nieuprawnionym ujawnieniem.  
§ 3. Jeżeli czynność procesową inną niż rozpra wa utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz  
i dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadc zeń osób biorących w  niej udział.  
§ 3a. Zapis obrazu lub dźwięku staje się załącznikiem do protokołu. W  wypadku ograniczenia protokołu do zapisu 
najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w  czynności sporządza się przekład zapisu  dźwięku, który ró w-
nież staje się załącznikiem do protokołu.  
§ 4. Strona, obrońca, pełnomocnik i  przedstawiciel ustawowy ma pra wo otrzymać odpłatnie jedną kopię zapisu obr a-
zu lub dźwięku. Nie dotyczy to przebiegu rozprawy lub innej czynności odbywającej się  z wyłączeniem jawności albo 
czynności w  postępowaniu przygotowawczym. Z  ważnych przyczyn, uzasadnionych  ochroną interesu pryw atnego osób 
biorących udział w  rozprawie, prezes sądu może nie wyrazić zgody na  sporządzenie dla stron, obrońców, pełnomocników 
i przedstawicieli ustawowych kopii zapisu obrazu  z rozprawy.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, rod zaje urządzeń i  środków technicznych służących 
do utrwalania obrazu lub dźwięku dla celów procesowych, sposób przechowywania, odtwarzania  i kopiowania zapisów, 
sposób i  tryb udostępniania stronom, obrońcom, pełnomocnikom i  przedstawicielom ustawowym zapisu  obrazu lub dźwięku  
oraz przekazywania im kopii zapisu obrazu lub dźwięku, jak również  wysokość opłaty za sporządzenie i  przekazanie kopii 
zapisu obrazu lub dźwięku oraz zakładanie kont w  systemie  informatycznym w  celu przekazywania kopii zapisu obrazu 
lub dźwięku, mając na uwadze konieczność właściwego  zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą 
dowodu, jego zniekształceniem lub nieuprawnionym  ujawnieniem, konieczność niezwłocznego dostępu uczestników 
postępowania do zapisu obrazu  lub dźwięk u oraz uzyskania kopii zapisu z  akt sprawy, a  także zapewnienia, aby wysokość 
opłaty odpowiadała  rzeczywistym kosztom sporządzenia i  przekazania kopii zapisu obrazu lub dźwięku.  
Art. 148. § 1. Protokół powinien zawierać:  
1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w  niej uczestniczących ; 
2) przebieg czynności oraz oświadczenia i  wnioski jej uczestników ; 
3) wydane w  toku czynności postanowienia i  zarządzenia, a  jeżeli postanowienie lub zarządzenie sporządzono osobno, 
wzmiankę o  jego wydaniu ; 
4) w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności.  
§ 2. Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i  wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności przez organ prow a-
dzący postępowanie zamieszcza się w  protokole z  możliwą dokładno ścią. Osoby biorące udział w  czynności mają prawo 
żądać zamieszczenia w  protokole z  pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów.  
§ 2a. (uchylony)  
§ 2b. (uchylony)  
§ 2c. (uchylony)  
§ 3. W protokole nie wolno zastępować zapisu treści ze znań lub wyjaśnień odwoływaniem się do innych protokołów.  
§ 4. Osoby biorące udział w  czynności mają prawo żądać odczytania fragmentów ich wypowiedzi wciągniętych do 
protokołu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 31 – Poz. 534 
 
Art. 148a.  § 1.45) W protokole nie zamieszcza się danych dotyczących miejsca zam ieszkania i  miejsca pracy, a  także 
numeru telefonu, telefaksu ani adresu poczty elektronicznej pokrzywdzonych i  świadków uczestniczących w  czynności.  
Dane te, niezamieszczone w  protokole, zamieszcza się  w załączniku do protokołu, który przechowuje się w  załączniku 
adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu  prowadzącego postępowanie.  
§ 1.46) W protokole nie zamieszcza się danych dotyczących miejsca zamieszkania i miejsca pracy, a także numeru  
telefonu, telefaksu ani adresu poczty elektronicznej i adresu do  doręczeń elektronicznych pokrzywdzonych i świadków  
uczestniczących w czynności. Dane te, niezamieszczone w protokole, zamieszcza się w załączniku do protokołu, 
który przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego p ostępowanie.  
§ 2. Przepis  § 1 zdanie  pierwsze nie dotyczy miejsca pracy świadka będącego funkcjonariuszem publicznym,  skład a-
jącego zeznania w  związku z  pełnioną funkcją, chyba że przeprowadzający czynność w  postępowaniu przygotowawczym  
albo przewodniczący składu orzekającego przeprowadzającego czynność uzna, iż dla dobra postępowania  karnego nie 
powinno ono zostać zamieszczone w  protokole.  
§ 3.47) Jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu i  adresu poczty elektr o-
nicznej pokrzywdzonych i  świadków zawarte są w  dokumentach innych niż protokół, o  którym mowa w  § 1, dokumenty, 
w całości lub w  części, w  jakiej zawierają te dane, przechowuje się w  załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości  
organu prowadzącego postępo wanie. Do akt sprawy załącza się uwierzytelnione kserokopie dokumentów lub ich części, 
sporządzone w  sposób uniemożliwiający zapoznanie się z  tymi danymi.  
§ 3.48) Jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu, adresu poczty 
elektronicznej i adresu do doręczeń elektronicznych pokrzywdzonych i świadków zawarte są w dokumentach innych  
niż protokół, o którym mowa w § 1, dokumenty, w całości lub w części, w jakiej zawierają te dane, przechowuje się 
w załączniku adresowym do  akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie. Do akt sprawy załą-
cza się uwierzytelnione kserokopie dokumentów lub ich części, sporządzone w sposób uniemożliwiający zapoznanie się  
z tymi danymi.  
§ 4.47) Przeprowa dzający czynność w  postępowaniu przygotowawczym albo  przewodniczący składu sądu – w odnie-
sieniu do protokołu, o  którym mowa w  § 1, a w odniesieniu do innych dokumentów – organ prowadzący postępowanie 
przygotowawcze albo prezes sądu lub przewodniczący skład u sądu, może zarządzić o  odstąpieniu, w  całości lub w  części, 
od stosowania przepisów §  1 lub 3:  
1) jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu lub adresu poczty elektr o-
nicznej pokrzywdzonego lub świadka są oskarżo nemu znane;  
2) w odniesieniu do danych dotyczących miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu lub adresu 
poczty elektronicznej pokrzywdzonego lub świadka, jeżeli dane te są związane z  miejscem prowadzenia działalności 
gospodarczej prze z pokrzywdzonego lub świadka i  zostały przekazane do publicznej wiadomości do właściwego rej e-
stru lub ewidencji;  
3) z powodu oczywistego braku potrzeby ochrony danych dotyczących miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru 
telefonu, telefaksu lub adresu po czty elektronicznej pokrzywdzonego lub świadka z  uwagi na charakter sprawy.  
§ 4.48) Przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym albo  przewodniczący składu sądu – 
w odniesieniu do protokołu, o którym mowa w § 1, a w  odniesieniu do innych dokumentów – organ prowadzący 
postępowanie przygotowawcze albo prezes sądu lub przewodniczący składu sądu, może zarządzić o odstąpieniu, 
w całości lub w części, od stosowania przepisów § 1 lub 3:  
1) jeżeli dane dotyczące miejsca zam ieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu lub adresu poczty elektr o-
nicznej  i adresu do doręczeń elektronicznych pokrzywdzonego lub świadka są oskarżonemu znane;  
2) w odniesieniu do danych dotyczących miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu lub 
adresu poczty elektronicznej i adresu do doręczeń elektronicznych pokrzywdzonego lub świadka, jeżeli dane 
te są związane z miejscem prowadzenia działalności gospodarczej przez pokrzywdzonego lub świadka i zostały 
przekazane do publi cznej wiadomości do właściwego rejestru lub ewidencji;  
3) z powodu oczywistego braku potrzeby ochrony danych dotyczących miejsca zamieszkania, miejsca pracy, 
numeru telefonu, telefaksu lub adresu poczty elektronicznej i adresu do doręczeń elektronicznych pokrzy w-
dzonego lub świadka z uwagi na charakter sprawy.  
                                                           
45) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  46. 
46) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 16 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029  r. 
47) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  48. 
48) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 16 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029  r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 32 – Poz. 534 
 
§ 5. Sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze może ujawnić w  niezbędnym zakresie dane, o  których 
mowa w  § 1, lub oryginały dokumentów, o  których mowa w  § 3, jeżeli mają one znaczenie dla r ozstrzygnięcia sprawy.  
Art. 149. § 1. Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują niezwłocznie przewodniczący i  protokolant.  
§ 2. Stenogram oraz jego przekład podpisuje stenograf, a  ponadto przewodniczący rozprawy lub przeprowadzający 
czynność.  
§ 3. Jeżel i przewodniczący nie może podpisać protokołu, protokół podpisuje za niego jeden z  członków składu orz e-
kającego, zaznaczając przyczynę braku podpisu przewodniczącego.  
Art. 150. § 1. Z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia protokół podpisują osoby bio rące udział w  czynności.  
Przed podpisaniem należy go odczytać i  uczynić o  tym wzmiankę.  
§ 2. Osoba uczestnicząca w  czynności może podpisując protokół zgłosić jednocześnie zarzuty co do jego treści; 
zarzuty te należy wciągnąć do protokołu wraz z  oświadczeni em osoby wykonującej czynność protokołowaną.  
Art. 151. § 1. Skreślenia oraz poprawki i  uzupełnienia poczynione w  protokole wymagają omówienia podpisanego 
przez osoby podpisujące protokół.  
§ 2. Jeżeli protokół nie został należycie podpisany bezpośrednio po zakończeniu czynności, brakujące podpisy mogą 
być złożone później, ze wskazaniem daty ich złożenia i  przyczyn opóźnienia.  
Art. 152. Strony oraz osoby mające w  tym interes prawny mogą złożyć wniosek o  sprostowanie protokołu  rozprawy 
i posiedzenia lub przekł adu zapisu dźwięku, wskazując na nieścisłości i  opuszczenia.  
Art. 153. § 1. Przewodniczący po wysłuchaniu protokolanta lub osoby, która  sporządziła przekład zapisu dźwięku, 
oraz po odtworzeniu zapisu dźwięku albo obrazu i  dźwięku może przychylić się do wni osku i  wydać zarządzenie 
o sprostowaniu protokołu lub przekładu zapisu dźwięku; w  przeciwnym razie w  przedmiocie sprostowania orzeka, po wysł u-
chaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, sąd w  składzie, który rozpoznawał sprawę . 
§ 2. Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu, postanowienie nie zapada,  a poszczególni jego członkowie oraz 
protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, składają do akt sprawy oświadczenie co do  zasadności 
wniosku.  
§ 3. W razie uwzględnienia wniosku należy w  sprostowanym protokole i  przekładzie zapisu dźwięku umieścić odp o-
wiednią wzmiankę, którą podpisują przewodniczący i  protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku.  
§ 4. Jeżeli nieścisłość lub opuszczenie w  przekładzie zapisu dźwięku wynika z  niedają cego się usunąć zniekształc e-
nia lub braku zapisu dźwięku, stosowną wzmiankę należy zamieścić w  protokole i  przekładzie zapisu dźwięku.  
§ 5. Wniosek o  sprostowanie protokołu rozprawy i  posiedzenia lub przekład u zapi su dźwięku pozostawia się bez 
rozpoznania, jeżeli został złożony po wysłaniu akt sprawy do wyższej instancji.  
Art. 154. Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych w  protokole lub przekładzie zapisu 
dźwięku może nastąpić na wniosek lub z  urzędu w  każdym czasie; przepisy  art. 153 stosuje się odpowiednio.  
Art. 155. § 1. O treści sprostowania zawiadamia się strony, a  o odmowie sprostowania osobę, która zgłosiła wniosek 
o sprostowanie.  
§ 2. Wniosek o  sprostowanie, niezależnie od sposobu jego zał atwienia, dołącza się do protokołu.  
Rozdział 17  
Przeglądanie akt i  sporządzanie odpisów  
Art. 156. § 1. Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i  przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej  
oraz daje możność sporządzenia z  nich odpisów lub kopii.  Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione  również 
innym osobom. Informacje o  aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu  teleinformatycznego, jeżeli 
względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie.  
§ 1a. (uchylony)  
§ 2. Na wnio sek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z  akt sprawy. Kopie takie w y-
daje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i  przedstawi cielom ustawowym. Zarządzenie 
w przedmiocie wniosku może wydać również refer endarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty.  
§ 3. Prezes sądu lub referendarz sądowy może w  razie uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie odpłatnie uwierz y-
telnionych odpisów z  akt sprawy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 33 – Poz. 534 
 
§ 4. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo uja wnienia informacji niejawnych o  klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”,  
przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i  kopii odbywa się z  zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub 
sąd. Uwierzytelnionych odpisów i  kopii nie wydaje się, chyba że  ustawa stanowi inaczej.  
§ 5. Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku p ostępowania lub ochrony ważnego interesu 
państwa, w  toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom  i przedstawicielom ustawowym 
udostępnia się  akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; 
prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu p ostępowania przygotowawczego. W  przedmiocie udostępnienia akt, 
sporządzenia odpisów lub kopii lub wyd ania uwierzytelnionych  odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygot o-
wawcze wydaje zarządzenie. W  wypadku odmowy  udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinfo r-
mować go o  możliwości udostępnienia mu akt w  późniejszym terminie. Z  chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy  
o terminie końcowego zaznajomienia  z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomo c-
nikowi lub przedstawicielowi  ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisó w 
lub kopii  oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w  toku postępowania przygotowawczego mogą być  
w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w  postaci elektronicznej.  
§ 5a. W razie złożenia w  toku p ostępowania przygotowawczego wniosku o  zastosowanie albo przedłużenie tymczas o-
wego aresztowania podejrzanemu i  jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w  części zawierającej treść dow o-
dów dołączonych do wniosku, z  wyłączeniem dowodów z  zeznań ś wiadków, o  których  mowa w  art. 250 § 2b. 
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wysokość opłaty za wydanie kopii dokumentów 
oraz uwierzytelnionych odpisów z  akt sprawy, mając na uwadze koszt wykonania takich kopii i  odpisów.  
Art. 156a. Dane lub oryginały dokumentów znajdujące się w  załączniku adr esowym udostępnia się wyłącznie orga-
nom państwowym oraz organom samorządu terytorialnego na ich wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla wykonywania  
ustawowych zadań tych organów. Można je udos tępnić także na wniosek innych instytucji lub osób, jeżeli  przemawia za 
tym ich ważny interes.  
Art. 157. § 1.49) Stronom oraz osobom, których orzeczenie bezpośrednio dotyczy, należy na ich żądanie nieodpłatnie 
wydać jeden uwierzytelniony odpis każdego orzec zenia. Odpis wydaje się z  uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.  
§ 1.50) Stronom oraz osobom, których orzeczenie albo podlegające zaskarżeniu zarządzenie bezpośrednio dot y-
czy, należy na ich żądanie nieodpłatnie wydać jedną kopię każdego orzeczenia albo podle gającego zaskarżeniu 
zarządzenia. Kopię wydaje się z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono.  
§ 2.49) W sprawach, w  których wyłączono jawność ze względu na ważny interes państwa, osobom, o  których mowa 
w § 1, wydaje się tylko odpi s orzeczenia kończącego postępowanie w  danej instancji, bez uzasadnienia.  
§ 2.50) W sprawach, w których wyłączono jawność ze względu na ważny interes państwa, osobom, o których 
mowa w § 1, wydaje się tylko kopię orzeczenia końc zącego postępowanie w danej instancji, bez uzasadnienia.  
§ 3. Nie można odmówić stronie zezwolenia na sporządzenie odpisu protokołu czynności, w  której strona uczestn i-
czyła lub miała prawo uczestniczyć, jak również dokumentu pochodzącego od niej lub sporzą dzonego z  jej udziałem.  
Art. 158. § 1. Prokurator może przeglądać akta sprawy sądowej w  każdym jej stanie oraz żądać przesłania mu ich w  tym 
celu, jeżeli nie tamuje to biegu postępowania i  nie ogranicza dostępu do akt innym uczestnikom postępowania, a  zwłaszcza  
oskarżonemu i  jego obrońcy.  
§ 2. W razie przesłania akt prokuratorowi jest on obowiązany udostępnić je stronie, obrońcy lub pełnomocnikowi.  
Art. 159. Na odmowę udostępnienia akt w  postępowaniu przygotowawczym przysługuje stronom zażalenie; na z a-
rządz enie prokuratora zażalenie przysługuje do sądu.  
Rozdział 18  
Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt  
Art. 160. § 1. Postępowanie w  wypadku zaginięcia lub zniszczenia w  całości lub w  części akt sprawy będącej w  toku 
przeprowadza sąd, w  którym sprawa ost atnio się toczyła.  
§ 2. Sąd Najwyższy przeprowadza takie postępowanie jedynie w  zakresie odtworzenia akt tego sądu.  
                                                           
49) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia  w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  50. 
50) W brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 34 – Poz. 534 
 
§ 3. Postępowanie w  wypadku zaginięcia lub zniszczenia akt sprawy prawomocnie zakończonej przeprowadza sąd, 
w którym sprawa się toczyła w  pierwszej instancji, lub inny sąd wskazany w  ustawie.  
§ 4. Akta postępowania przygotowawczego odtwarza prokurator, stosując odpowiednio przepisy niniejszego rozdziału.  
Art. 161. Jeżeli zaginęły lub uległy zniszczeniu akta sprawy prawomocnie zakończonej, odtw orzenie nastąpi w  częś-
ciach niezbędnych do wykonania orzeczenia, wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania w  trybie kasacji 
albo urzeczywistnienia innych uzasadnionych interesów stron.  
Art. 162. Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa strony do złożenia w  oznaczonym terminie wniosków co do 
sposobu odtworzenia akt sprawy oraz przedstawienia dokumentów umożliwiających ich odtworzenie.  
Art. 163. § 1. Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa osoby posiadające potrzebne dokumenty do ich przedst a-
wienia sądowi, a  w razie potrzeby prezes sądu zarządza ich przymusowe odebranie. Przepisy  art. 217–236 stosuje się 
odpowiednio.  
§ 2. Po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów należy dokumenty zwrócić osobie, która je dostarczyła lub od której  je 
odebrano.  
Art. 164. W celu odtworzenia akt sąd przeprowadza postępowanie, w  tym również dowody, jakie uzna za konieczne. 
W szczególności sąd bierze pod uwagę wpisy do rejestrów karnych, repertoriów i  innych ksiąg biurowych, utrwalenia 
dźwięku lub obrazu, notatki protok olantów, sędziów, ławników, prokuratorów, adwokatów lub radców prawnych, którzy 
uczestniczyli w  rozprawie. Sąd może też przesłuchać w  charakterze świadków wszystkich uczestników sprawy, której 
akta zaginęły lub uległy zniszczeniu, a  także inne osoby, które  mogą mieć wiadomości co do treści akt. Strony mają prawo 
wziąć udział w  posiedzeniu.  
Art. 165. § 1. Postanowienie co do odtworzenia akt sprawy ustala jego zakres lub stwierdza, że odtworzenie akt jest 
niemożliwe.  
§ 2. Na postanowienie to przysługuje zażal enie.  
Art. 166. Jeżeli akta sprawy prawomocnie nie ukończonej nie mogą być odtworzone albo zostały odtworzone w  części, 
należy czynności procesowe powtórzyć w  zakresie niezbędnym do kontynuowania postępowania.  
DZIAŁ V  
Dowody  
Rozdział 19  
Przepisy ogólne  
Art. 167. Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z  urzędu.  
Art. 168. Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo dotyczy faktów znanych z  urzędu, należy je d-
nak zwrócić na nie uwagę stron. Nie wyłącza to dowodu przeciwnego.  
Art. 168a.  Dowodu ni e można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany z  naruszeniem 
przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego, o  którym mowa w  art. 1 § 1 Kodeksu karnego, chyba że dowód 
został uzyskany w  związku z  pełnieniem przez f unkcjonariusza publicznego obowiązków służbowych, w  wyniku:  zabójstwa, 
umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności.  
Art. 168b.  Jeżeli w  wyniku kontroli operacyjnej zarządzonej na wniosek u prawnionego organu na podstawie przep i-
sów szczególnych uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola operacyjna była stosowana, innego prz e-
stępstwa ściganego z  urzędu lub przestępstwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli operacyjnej lub 
przestępstwa ściganego z  urzędu lub przestępstwa skarbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem ko n-
troli operacyjnej, prokurator podejmuje decyzję w  przedmiocie wykorzystania tego dowodu w  postępowaniu karnym.  
Art. 169. § 1. We wniosku dowodowym należy podać ozna czenie dowodu oraz okoliczności, które mają być ud o-
wodnione. Można także określić sposób przeprowadzenia dowodu.  
§ 2. Wniosek dowodowy może zmierzać do wykrycia lub oceny właściwego dowodu.  
Art. 170. § 1. Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli:  
1) przeprowadz enie dowodu jest niedopuszczalne ; 
2) okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona 
zgodnie z  twierdzeniem wnioskodawcy ; 
  
Dziennik  Ustaw  – 35 – Poz. 534 
 
3) dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności ; 
4) dowodu nie da się przeprowadzić ; 
5) wniosek dowodowy w  sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania ; 
6) wniosek dowodowy został złożony po zakreślonym przez organ procesowy terminie, o  którym strona składająca 
wniosek została zawiadomiona.  
§ 1a. Nie możn a oddalić wniosku dowodowego na podstawie §  1 pkt 5 lub 6, jeżeli okoliczność, która ma być udo-
wodniona, ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony, czy stanowi on przestępstwo i  jakie, 
czy czyn zabroniony został popełniony w  warunkach, o  których mowa w  art. 64 lub art.  65 Kodeksu karnego, lub czy zach o-
dzą warunki do orzeczenia pobytu w  zakładzie psychiatrycznym na podstawie art.  93g Kodeksu karnego.  
§ 2. Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwie ń-
stwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić.  
§ 3. Oddalenie wniosku dowodowego następuje w  formie postanowienia.  
§ 4. Oddalenie wniosku dowodowego nie stoi na przeszkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu, chociażby nie 
ujawniły  się nowe okoliczności.  
Art. 171. § 1. Osobie przesłuchiwanej należy umożliwić swobodne wypowiedzenie się w  granicach określonych   
celem danej czynności, a  dopiero następnie można zadawać pytania zmierzające do uzupełnienia, wyjaśnienia lub kontroli 
wypow iedzi.  
§ 2. Prawo zadawania pytań mają, oprócz organu przesłuchującego, strony, obrońcy, pełnomocnicy oraz biegli. Pytania  
zadaje się osobie przesłuchiwanej bezpośrednio, chyba że organ przesłuchujący zarządzi inaczej.  
§ 3. Jeżeli osoba przesłuchiwana nie ukończyła 15  lat, czynności z  jej udziałem powinny być, w  miarę możliwości, 
przeprowadzone w  obecności przedstawiciela ustawowego lub faktycznego opiekuna, chyba że dobro postępowania stoi 
temu na przeszkodzie.  
§ 4. Nie wolno zadawać pytań sugerujących oso bie przesłuchiwanej treść odpowiedzi.  
§ 5. Niedopuszczalne jest:  
1) wpływanie na wypowiedzi osoby przesłuchiwanej za pomocą przymusu lub groźby bezprawnej ; 
2) stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych wpływających na procesy psychiczne o soby prz e-
słuchiwanej albo mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji jej organizmu w  związku z  przesłuchaniem.  
§ 6. Organ przesłuchujący uchyla pytania określone w  § 4, jak również pytania nieistotne.  
§ 7. Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożo ne w  warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi lub uzyskane  
wbrew zakazom wymienionym w  § 5 nie mogą stanowić dowodu.  
Art. 172. Osoby przesłuchiwane mogą być konfrontowane w  celu wyjaśnienia sprzeczności. Konfrontacja nie jest 
dopuszczalna w  wypadku okreś lonym w  art. 184. 
Art. 173. § 1. Osobie przesłuchiwanej można okazać inną osobę, jej wizerunek lub rzecz w  celu jej rozpoznania. 
Okazanie powinno być przeprowadzone tak, aby wyłączyć sugestię.  
§ 2. W razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak,  aby wyłączyć możliwość rozpoznania osoby 
przesłuchiwanej przez osobę rozpoznawaną.  
§ 3. Podczas okazania osoba okazywana powinna znajdować się w  grupie obejmującej łącznie co najmniej cztery osoby.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem  właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w  drodze 
rozporządzenia, warunki techniczne przeprowadzenia okazania, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego 
toku postępowania, a  także właściwej realizacji gwarancji procesowych jej uczestników.  
Art. 174. Dowodu z  wyjaśnień oskarżonego lub z  zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub 
notatek urzędowych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 36 – Poz. 534 
 
Rozdział 20  
Wyjaśnienia oskarżonego  
Art. 175. § 1. Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić o dpowiedzi 
na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O  prawie tym należy go pouczyć.  
§ 2. Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego dowodu.  
Art. 176. § 1. W  postępowaniu przygotowawczym oskarżone mu należy, na jego żądanie lub jego obrońcy, umożl i-
wić w  toku przesłuchania złożenie wyjaśnień na piśmie. Przesłuchujący podejmie w  tym wypadku środki zapobiegające 
porozumieniu się oskarżonego z  innymi osobami w  czasie spisywania wyjaśnień.  
§ 2. Przesłuch ujący może z  ważnych powodów odmówić zgody na złożenie przez oskarżonego wyjaśnień na piśmie.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Pisemne wyjaśnienia oskarżonego, podpisane przez niego, z  zaznaczeniem daty ich złożenia, stanowią załącznik 
do protokołu . 
Rozdział 21  
Świadk owie  
Art. 177. § 1. Każda osoba wezwana w  charakterze świadka ma obowiązek stawić się i  złożyć zeznania.  
§ 1a. Przesłuchanie świadka może nastąpić przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej 
czynności na odległość z  jednoczesnym b ezpośrednim przekazem obrazu i  dźwięku. W  postępowaniu przed sądem 
w czynności w  miejscu przebywania świadka bierze udział referendarz sądowy, asystent sędziego lub urzędnik zatrudni o-
ny w  sądzie, w  którego okręgu świadek przebywa.  
§ 1b.51) W miejscu przebyw ania świadka przesłuchiwanego w sposób określony w § 1a, zamiast osób wskazanych 
w tym przepisie, może być obecny:  
1) funkcjonariusz Służby Więziennej – jeżeli świadek przebywa w zakładzie karnym lub areszcie śledczym;  
2) urzędnik konsularny – jeżeli świ adek będący obywatelem polskim przebywa za granicą.  
§ 2. Świadka, który nie może się stawić na wezwanie z  powodu choroby, kalectwa lub innej nie dającej się pokonać 
przeszkody, można przesłuchać w  miejscu jego pobytu.  
Art. 178. Nie wolno przesłuchiwać jako świadków:  
1) obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego działającego na podstawie  art. 245 § 1, co do faktów, o  których dowi e-
dział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę ; 
2) duchownego co do faktów, o  których dowiedział się przy spowiedzi.  
Art. 178a. Nie wolno przesłuchiwać jako świadka mediatora co do faktów, o  których dowiedział się od oskarżonego 
lub pokrzywdzonego prowadząc postępowanie mediacyjne, z  wyłączeniem informacji o  przestępstwach, o  których mowa 
w art. 240 § 1 Kodeksu karnego.  
Art. 179. § 1. Osoby obowiązane do zachowania w  tajemnicy informacji niejawnych o  klauzuli tajności „tajne ” lub 
„ściśle tajne ” mogą być przesłuchane co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek, tylko po zwolnieniu tych 
osób od obowiązku zachowania ta jemnicy przez uprawniony organ przełożony.  
§ 2. Zwolnienia wolno odmówić tylko wtedy, gdyby złożenie zeznania wyrządzić mogło poważną szkodę państwu.  
§ 3. Sąd lub prokurator może zwrócić się do właściwego naczelnego organu administracji rządowej o zwolnien ie 
świadka od obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej.  
Art. 180. § 1. Osoby obowiązane do zachowania w  tajemnicy informacji niejawnych o  klauzuli tajności „zastrzeżone”  
lub „poufne ” lub tajemnicy związanej z  wykonywani em zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na 
które rozciąga się ten obowiązek, chyba że sąd lub prokurator dla dobra wymiaru spr awiedliwości zwolni te osoby od  
obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inacze j. Na postanowienie w  tym przedmiocie 
przysługuje zażalenie.  
                                                           
51) Dodany przez art. 39 pkt 3 ustawy , o której mowa w odnośniku 8. 
  
Dziennik  Ustaw  – 37 – Poz. 534 
 
§ 2. Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatkowego,  
lekarskiej, dziennikarskiej lub statystycznej oraz tajemnicy Prokuratorii Generalnej, mogą być przesłuchiwane  co do fa k-
tów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości,  a okoliczność nie może 
być ustalona na podstawie innego dowodu. W postępowaniu przygotowawczym w przedmiocie  przesłuchania lub zezw o-
lenia na przesłuchanie decyduje sąd, na posiedzeniu bez udziału stron, w terminie nie  dłuższym niż 7 dni od daty doręcz e-
nia wniosku prokuratora. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.  
§ 3. Zwolnienie dziennikarza od obowiązku zachowania tajemnic y nie może dotyczyć danych umożliwiających ide n-
tyfikację autora materiału prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o  tym charakterze, jak również identyfikację 
osób udzielających informacji opublikowanych lub przekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrzegły nieuja w-
nianie powyższych danych.  
§ 4. Przepisu  § 3 nie stosuje się, jeżeli informacja dotyczy przestępstwa, o  którym mowa w  art. 240 § 1 Kodeksu  
karnego.  
§ 5. Odmowa przez dziennikarza ujawnienia danych, o  których mowa w  § 3, nie uchyl a jego odpowiedzialności za 
przestępstwo, którego dopuścił się publikując informację.  
Art. 181. § 1. W wypadkach przewidzianych w  art. 179 i  art. 180 sąd przesłuchuje taką osobę na rozprawie z  wyłą-
czeniem jawności. Nie dotyczy to wypadku, gdy zwolnienie z  tajemnicy nastąpiło na podstawie art.  40 ust. 2 pkt 4, art.  40 
ust. 3, art.  40 ust. 3b i 3c ustawy z  dnia 5  grudnia 1996  r. o zawodach lekarza i  lekarza dentysty (Dz.  U. z 2020 r. poz.  514, 
z późn. zm.52)), art.  14 ust. 2 pkt 3, art.  14 ust. 3 lub art.  14 ust. 6 i 7 ustawy z  dnia 6  listopada 2008  r. o prawach pacjenta 
i Rzeczniku Praw Pacje nta (Dz.  U. z 2020 r. poz. 849 ), w przewidzianym przez te ustawy zakresie.  
§ 1a. Jeżeli zwolnienie z  tajemnicy nastąpiło na podstawie i  na zasadach, o  których mowa w  § 1 zdanie  drugie, ok o-
liczności objęte tajemnicą, które zostały ujawnione na rozprawie z  wyłączeniem jawności, mogą być rozpowszechniane 
publicznie przez osobę, której zgoda była wymagana do zwolnienia z  tej tajemnicy.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób sporządzania, przechowywania i  udostę p-
niania protokołów przesłuchań oskarżonych, świadków, biegłych i  kuratorów, a  także innych dokumentów lub przedmi o-
tów, na które rozciąga się obowiązek zachowania w  tajemnicy informacji nieja wnych albo zachowania tajemnicy związ a-
nej z  wykonywaniem zawodu lub funkcji, jak również dopuszczalny sposób powoływania się na takie przesłuchania, doku-
menty i  przedmioty w  orzeczeniach i  pismach procesowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia właści wej ochrony  
tajemnicy przed nieuprawnionym ujawnieniem.  
Art. 182. § 1. Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań.  
§ 2. Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia.  
§ 3. Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, kt óry w  innej toczącej się sprawie jest oskarżony o  współ -
udział w  przestępstwie objętym postępowaniem.  
Art. 183. § 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić  
jego lub osobę dla niego najbliższą na odpo wiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.  
§ 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z  wyłączeniem jawnoś ci, jeżeli treść zeznań mogłaby  
narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą.  
Art. 184. § 1. Jeżeli zachodzi uzasa dniona obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w  znacz-
nych  rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej, sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może 
wydać postanowienie o  zachowaniu w  tajemnicy okoliczności umożliw iających ujawnienie tożsamości świadka, w  tym 
danych osobowych, jeżeli nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia w  sprawie. Postępowanie w  tym zakresie toczy się 
bez udziału stron i  objęte jest tajemnicą jako informacja niejawna o  klauzuli tajności „tajne ” lub „ściśle tajne ”. W posta-
nowieniu pomija się okoliczności, o  których mowa w  zdaniu pierwszym.  
§ 2. W razie wydania postanowienia określonego w  § 1 okoliczności, o  których mowa w  tym przepisie, pozostają 
wyłącznie do wiadomości sądu i  prokuratora, a  gdy zachodzi konieczność – również funkcjonariusza Policji prowadząc e-
go postępowanie. Protokół przesłuchania świadka wolno udostępniać oskarżonemu lub obrońcy tylko w  sposób uniemo ż-
liwiający ujawnienie okoliczności, o  których mowa w  § 1. 
§ 3. Świadka przesłuc huje prokurator, a  także sąd, który może zlecić wykonanie tej czynności sędziemu wyznaczonemu 
ze swojego  składu – w miejscu i  w sposób uniemożliwiający ujawnieni e okoliczności, o  których mowa w  § 1. W  przesł u-
chaniu świadka przez sąd lub sędziego wyznaczone go mają prawo wziąć udział prokurator, oskarżony i  jego obrońca. 
Przepis  art. 396 § 3 zdanie  drugie stosuje się odpowiednio.  
                                                           
52) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2020 r. poz. 567, 1291, 1493, 2112, 2345 i 2401  oraz 
z 2021 r. poz. 159 . 
  
Dziennik  Ustaw  – 38 – Poz. 534 
 
§ 4. W razie przesłuchania świadka przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności  
na odległość, w  protokole czynności z  udziałem specjalistów należy wskazać ich imiona, nazwiska, specjalności i  rodzaj 
wykonywanej czynności. Przepisu  art. 205 § 3 nie stosuje się.  
§ 5. Na postanowienie w  sprawie zachowania w  tajemnicy okoliczności, o  których mowa w  § 1, świadkowi i  oskar-
żonemu, a  w postępowaniu przed sądem także prokuratorowi, przysługuje w  terminie 3  dni zażalenie. Zażalenie na post a-
nowienie prokuratora rozpoznaje sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Postępowanie dotyczące zażalenia toczy się bez 
udziału stron i  jest objęte tajemnicą jako informacja niejawna o  klauzuli tajności „tajne ” lub „ściśle tajne ”. 
§ 6. W razie uwzględnienia zażalenia protokół przesłuchania świadka podlega zniszczeniu; o  zniszczeniu protokołu 
należy uczynić wzmiankę w  aktach sprawy.  
§ 7. Świadek może, do czasu zamknięcia przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji, wystąpić z  wnioskiem  
o uchylenie postanowienia, o  którym mowa w  § 1. Na postanowienie w  przedmiocie wniosku służy zażalenie. Przepis  § 5 
stosuje się odpowiednio. W  razie uwzględnienia wniosku protokół przesłuchania świadka podlega ujawnieniu w  całości.  
§ 8. Jeżeli okaże się, że w  czasie wydania postanowienia, o  którym mowa w  § 1, nie istniała uzasadniona obawa ni e-
bezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia  w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbli ż-
szej albo że świadek złożył świadomie fałszywe zeznania lub nastąpiło jego ujawnienie, prokurator w  postępowaniu prz y-
gotowawczym, a  w postępowaniu sądowym sąd, na wniosek prokuratora, może uchylić to postanowienie. Przepis  § 5 
stosuje się odpowiednio. Protokół przesłuchania świadka podlega ujawnieniu w  całości.  
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób i  warunki składania wniosku o  wydanie p o-
stanowienia, o  którym mowa w  § 1, przesłuchania świadka, co do którego wydano to postanowienie, oraz sporządzania, 
przechowywania i  udostępniania protokołów przesłuchania tego świadka, a  także dopuszczalny sposób powoływania się 
na jego zeznania w  orzeczeniach i  pismach procesowych, m ając na uwadze zapewnienie właściwej ochrony tajemnicy ok o-
liczności  umożliwiających ujawnienie tożsamości świadka przed nieuprawnionym ujawnieniem.  
Art. 185. Można zwolnić od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania osobę pozostającą z  oskarżonym w  szcze-
gólnie bliskim stosunku osobistym, jeżeli osoba taka wnosi o  zwolnienie.  
Art. 185a.  § 1. W  sprawach o  przestępstwa popełnione z  użyciem przemocy lub groźby bezprawnej lub określone 
w rozdziałach XXIII, XXV i  XXVI Kodeksu karnego pokrzywdzonego, który w  chwili przesłuchania nie ukończył 15  lat, 
przesłuchuje się w  charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygni ę-
cia sprawy, i  tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga pono wnego przesłuch a-
nia, lub żąda tego oskarżony, który nie miał obrońcy w  czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego.  
§ 2. Przesłuchanie przeprowadza sąd na posiedzeniu z  udziałem biegłego psychologa niezwłocznie, nie później niż 
w terminie 14  dni od dnia  wpływu wniosku.  Prokurator, obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzonego mają prawo wziąć 
udział w  przesłuchaniu. Osoba wymieniona w  art. 51 § 2 lub osoba pełnoletnia wskazana przez pokrzywdzonego, o  którym 
mowa  w § 1, ma prawo również być obecna przy przesłuc haniu, jeżeli nie ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuch i-
wanego. Jeżeli oskarżony zawiadomiony o  tej czynności nie posiada obrońcy z  wyboru, sąd wyznacza mu obrońcę z  urzędu.  
§ 3. Na rozprawie głównej odtwarza się sporządzony zapis obrazu i  dźwięku prze słuchania oraz odczytuje się prot o-
kół przesłuchania.  
§ 4. W sprawach o  przestępstwa wymienione w  § 1 małoletniego pokrzywdzonego, który w  chwili przesłuchania 
ukończył 15  lat, przesłuchuje się w  warunkach określonych w  § 1–3, gdy zachodzi uzasadniona obawa , że przesłuchanie 
w innych warunkach mogłoby wywrzeć negatywny wpływ na jego stan psychiczny.  W takim wypadku przepisu art.  185c 
nie stosuje się.  
Art. 185b.  § 1. W  sprawach o  przestępstwa popełnione z  użyciem przemocy lub groźby bezprawnej lub określone 
w rozdziałach XXV i  XXVI Kodeksu karnego świadka, który w  chwili przesłuchania nie ukończył 15  lat, przesłuchuje się 
w warunkach określonych w  art. 185a  § 1–3, jeżeli zeznania tego świadka mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygni ę-
cia sprawy.  
§ 2. W spraw ach o  przestępstwa wymienione w  § 1 małoletniego świadka, który w  chwili przesłuchania ukończył 
15 lat, przesłuchuje się w  trybie określonym w  art. 177 § 1a, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że bezpośrednia obecność 
oskarżonego przy przesłuchaniu mogłaby od działywać krępująco na zeznania świadka lub wywierać negatywny wpływ na 
jego stan psychiczny.  
§ 3. Przepisów  § 1 i 2 nie stosuje się do świadka współdziałającego w  popełnieniu czynu zabronionego, o  który toczy 
się postępowanie karne, lub świadka, którego c zyn pozostaje w  związku z  czynem, o  który toczy się postępowanie karne.  
Art. 185c.  § 1. W  sprawach o  przestępstwa określone w  art. 197–199 Kodeksu karnego zawiadomienie o  przestępstwie,  
jeżeli składa je pokrzywdzony, powinno ograniczyć się do wskazania na jważniejszych faktów i  dowodów.  
§ 1a. W sprawach o  przestępstwa określone w  § 1 pokrzywdzonego, który w  chwili przesłuchania ukończył 15  lat, prz e-
słuchuje się w  charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygn ięcia spr a-
wy, i  tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 39 – Poz. 534 
 
§ 2. Przesłuchanie pokrzywdzonego, o  którym mowa w  § 1a, w  charakterze świadka przeprowadza sąd na posiedz e-
niu z  udziałem biegłego ps ychologa niezwłocznie, nie później niż w  terminie 14  dni od dnia wpływu wniosku. Prokurator, 
obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzonego mają prawo wziąć udział w  przesłuchaniu. Osoba wymieniona w art. 51 § 2 
lub osoba pełnoletnia wskazana przez pokrzywdzonego  ma prawo również być obecna przy przesłuchaniu, jeżeli nie 
ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuchiwanego. Na rozprawie głównej odtwarza się sporządzony zapis obrazu 
i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje się protokół przesłuchania.  
§ 3. Jeżeli zajdzie konieczność ponownego przesłuchania pokrzywdzonego w  charakterze świadka w związku z  wyjściem  
na jaw okoliczności, o  których mowa w  § 1a, na jego wniosek przesłuchanie przeprowadza się w sposób wskazany 
w art. 177 § 1a, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że b ezpośrednia obecność oskarżonego przy przesłuchaniu mogłaby 
oddziaływać krępująco na zeznania pokrzywdzonego lub wywierać negatywny wpływ na jego stan psychiczny.  
§ 4. Na wniosek pokrzywdzonego należy zapewnić, aby biegły psycholog biorący udział w  przesłu chaniu był osobą 
tej samej płci co pokrzywdzony, chyba że będzie to utrudniać postępowanie.  
Art. 185d.  § 1. Przesłuchania w  trybie określonym w  art. 185a –185c przeprowadza się w  odpowiednio przystosow a-
nych pomieszczeniach w  siedzibie sądu lub poza jego sie dzibą.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób przygotowania przesłuchania w  trybie, 
o którym mowa w  § 1, oraz warunki, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia przeznaczone do przeprowadzania takich 
przesłuchań, w  tym ich wypo sażenie techniczne, mając na względzie konieczność zapewnienia swobody wypowiedzi 
i poczucia bezpieczeństwa osób przesłuchiwanych.  
Art. 186. § 1. Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań albo zwolniona na podstawie  art. 185 może oświa d-
czyć, że chce z  tego prawa skorzystać, nie później jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w  postępowaniu 
sądowym; poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas służyć za dowód ani być odtworzone.  
§ 2. Sporządzone w  postępowaniu karnym protokoły oględzin c iała podlegają ujawnieniu na rozprawie, choćby osoba 
poddana oględzinom odmówiła wyjaśnień lub zeznań albo została od nich zwolniona na podstawie art.  182 lub art.  185. 
Art. 187. § 1. Przyrzeczenie od świadka może odebrać tylko sąd lub sędzia wyznaczony.  
§ 2. Świadek składa przyrzeczenie przed rozpoczęciem zeznań.  
§ 3. Można odstąpić od odebrania przyrzeczenia od świadka, jeżeli obecne strony nie sprzeciwiają się temu.  
Art. 188. § 1. Świadek składa przyrzeczenie powtarzając za sędzią słowa: „Świadomy znacze nia moich słów i  odpo -
wiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z  tego, co mi 
jest wiadome ”. 
§ 2. W czasie składania przyrzeczenia wszyscy, nie wyłączając sędziów, stoją.  
§ 3. Osoby nieme i  głuche  składają przyrzeczenie przez podpisanie tekstu przyrzeczenia.  
§ 4. Świadkowi, który w  danej sprawie składał już przyrzeczenie, sąd przypomina je przy przesłuchaniu, chyba że 
uzna za potrzebne ponowne odebranie przyrzeczenia.  
Art. 189. Nie odbiera się przy rzeczenia:  
1) od osób, które nie ukończyły 17  lat; 
2) gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że świadek z  powodu zaburzeń psychicznych nie zdaje sobie należycie sprawy  
ze znaczenia przyrzeczenia ; 
3) gdy świadek jest osobą podejrzaną o  popełnienie przestępst wa będącego przedmiotem postępowania lub pozostającego  
w ścisłym związku z  czynem stanowiącym przedmiot postępowania albo gdy za to przestępstwo został skazany ; 
4) gdy świadek był prawomocnie skazany za fałszywe zeznanie lub oskarżenie.  
Art. 190. § 1. Prze d rozpoczęciem przesłuchania należy uprzedzić świadka o  odpowiedzialności karnej za zeznanie 
nieprawdy lub zatajenie prawdy.  
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym świadek podpisuje oświadczenie, że został uprzedzony o  tej odpowiedzialności.  
Art. 191. § 1. Przesłuchanie rozpoczyna się od zapytania świadka o  imię, nazwisko, wiek, zajęcie, karalność za fa ł-
szywe  zeznanie lub oskarżenie oraz stosunek do stron.  
§ 1a. Miejsce zamieszkania świadka ustala się na podstawie dokumentu tożsamości lub pisemnego  oświadczeni a 
świadka.  
  
Dziennik  Ustaw  – 40 – Poz. 534 
 
§ 1b. Pytania zadawane świadkowi nie mogą zmierzać do ujawnienia jego miejsca zamieszkania ani miejsca  pracy, 
chyba że ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.  
§ 2. Świadka należy uprzedzić o  treści  art. 182, a  o treści  art. 183 oraz art.  185, jeżeli ujawnią się okoliczności objęte 
tymi przepisami.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 192. § 1. Jeżeli karalność czynu zależy od stanu zdrowia pokrzywdzonego, nie może on sprzeciwi ć się oględz i-
nom i  badaniom nie połączonym z  zabiegiem chirurgicznym lub obserwacją w zakładzie leczniczym.  
§ 2. Jeżeli istnieje wątpliwość co do stanu psychicznego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzeg a-
nia lub odtwarzania przez niego postrzeżeń, sąd lub prokurator może zarządzić przesłuchanie świadka z  udziałem biegł ego 
lekarza lub biegłego psychologa, a  świadek nie może się temu sprzeciwić.  
§ 3. Przepisów  § 1 i 2 nie stosuje się do osób, które odmówiły zeznań lub zostały od nich zwolnione na podstawie  
art. 182 § 1 i 2 lub art.  185. 
§ 4. Dla celów dowodowych można rów nież świadka, za jego zgodą, poddać oględzinom ciała i  badaniu lekarskiemu 
lub psychologicznemu.  
Art. 192a.  § 1. W  celu ograniczenia kręgu osób podejrzanych lub ustalenia wartości dowodowej ujawnionych śl a-
dów można pobrać odciski daktyloskopijne, wymaz ze śluzówki policzków, włosy, ślinę, próby pisma, zapach, wykonać 
fotografię osoby lub dokonać utrwalenia głosu. Po wykorzystaniu w  sprawie, w  której dokonano pobrania lub utrwalenia, 
pobrany lub utrwalony materiał zbędny dla postępowania należy niezwłocznie usunąć z  akt i zniszczyć.  
§ 2. W wypadkach, o  których mowa w  § 1, za zgodą osoby badanej biegły może również zastosować środki tec h-
niczne mające na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu tej osoby.  
§ 3. Badania i  czynności, o  których mowa w  § 1 i art. 192 § 1, wykonuje się odpowiednio w  warunkach i  w sposób 
określony w  przepisach wydanych na podstawie  art. 74 § 4. 
Rozdział 22  
Biegli, tłumacze, specjaliści  
Art. 193. § 1. Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia s prawy wymaga wi a-
domości specjalnych, zasięga się opinii biegłego albo biegłych.  
§ 2. W celu wydania opinii można też zwrócić się do instytucji naukowej lub specjalistycznej.  
§ 2a. Do instytucji naukowej lub specjalistycznej oraz do osób, które biorą udział  w wydaniu opinii tej instytucji, 
stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych.  
§ 3. W wypadku powołania biegłych z  zakresu różnych specjalności, o  tym, czy mają oni przeprowadzić badania 
wspólnie i  wydać jedną wspólną opinię, czy opinie odrębne, ro zstrzyga organ procesowy powołujący biegłych.  
Art. 194. O dopuszczeniu dowodu z  opinii biegłego wydaje się postanowienie, w  którym należy wskazać:  
1) imię, nazwisko i  specjalność biegłego lub biegłych, a  w wypadku opinii instytucji, w  razie potrzeby, specj alność 
i kwalifikacje osób, które powinny wziąć udział w  przeprowadzeniu ekspertyzy ; 
2) przedmiot i  zakres ekspertyzy ze sformułowaniem, w  miarę potrzeby, pytań szczegółowych ; 
3) termin dostarczenia opinii.  
Art. 195. Do pełnienia czynności biegłego jest ob owiązany nie tylko biegły sądowy, lecz także każda osoba, o  której 
wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę w  danej dziedzinie.  
Art. 196. § 1. Nie mogą być biegłymi osoby wymienione w  art. 178, 182  i 185 oraz osoby, do których odnoszą się 
odpowiednie przyczyny wy łączenia wymienione w  art. 40 § 1 pkt 1–3 i 5, osoby powołane w  sprawie w  charakterze 
świadków, a  także osoby, które były świadkiem czynu.  
§ 2. Jeżeli ujawnią się przyczyny wyłączenia biegłego wymienione w  § 1, wydana przez niego opinia nie stanowi 
dowodu,  a na miejsce biegłego wyłączonego powołuje się innego biegłego.  
§ 3. Jeżeli ujawnią się powody osłabiające zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego albo inne ważne powody, 
powołuje się innego biegłego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 41 – Poz. 534 
 
Art. 197. § 1. Biegły składa przyrzeczenie nastę pującej treści: „Świadomy znaczenia moich słów i  odpowiedzialności 
przed prawem, przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z  całą sumiennością i  bezstronnością”.  
§ 2. Biegły sądowy powołuje się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu go w tym charakterze.  
§ 2a. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec biegłego lub  osoby najbli ż-
szej w  związku z  jego czynnościami, może on zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania do  wyłącznej wiadomości 
prokuratora lu b sądu. Pisma procesowe doręcza się wówczas do instytucji, w  której biegły  jest zatrudniony, lub na inny 
wskazany przez niego adres.  
§ 3. Do biegłego stosuje się odpowiednio przepisy  art. 177, art. 179–181, art. 187, art. 188 § 2 i 4, art. 190 oraz 
art. 191 § 1. 
Art. 198. § 1. Jeżeli jest to niezbędne do wydania opinii, sąd lub prokurator udostępnia biegłemu poszczególne 
dokumenty z  akt sprawy lub uwierzytelnione kopie tych dokumentów. Dokumenty mogą być również udostępnione 
w postaci elektronicznej. Biegłe mu powołanemu z  tego względu, że wydana przez innego biegłego opinia jest niepełna 
lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w  niej samej lub między różnymi innymi opiniami w  tej samej sprawie, przed 
wydaniem opinii nie udostępnia się tej innej opinii lub  tych innych opinii. Inną opinię lub inne opinie można udostępnić 
biegłemu, w  niezbędnym zakresie, tylko w  wyjątkowym, szczególnie uzasadnionym wypadku, gdy przedmiot opinii 
powołanego biegłego bezpośrednio dotyczy treści tej innej opinii lub tych innych o pinii.  
§ 1a. W wypadku udostępnienia biegłemu dokumentów z  akt sprawy, również w  postaci elektronicznej, lub uwierz y-
telnionych kopii tych dokumentów, o  których mowa w  § 1, sporządza się w  formie notatki urzędowej wykaz dokume n-
tów, których oryginały, postać  elektroniczna lub uwierzytelnione kopie zostały przed wydaniem opinii udostępnione bieg -
łemu. Notatka powinna być podpisana przez osobę sporządzającą z  podaniem imienia, nazwiska i  stanowiska służbowego 
oraz załączona do akt sprawy.  
§ 1b. W miarę potrzeby  biegłego wzywa się do udziału w  przeprowadzeniu dowodów.  
§ 2. Organ procesowy może zastrzec swoją obecność przy przeprowadzaniu przez biegłego niektórych lub wszys t-
kich badań, jeżeli nie wpłynie to ujemnie na wynik badania.  
§ 3. W razie potrzeby organ pro cesowy może wprowadzić zmiany co do zakresu ekspertyzy lub postawionych pytań 
oraz stawiać pytania dodatkowe.  
Art. 199. Złożone wobec biegłego albo wobec lekarza udzielającego pomocy medycznej oświadczenia oskarżonego, 
dotyczące zarzucanego mu czynu, nie m ogą stanowić dowodu.  
Art. 199a.  Stosowanie w  czasie badania przez biegłego środków technicznych mających na celu kontrolę nieświ a-
domych reakcji organizmu badanej osoby możliwe jest wyłącznie za jej zgodą. Przepisu  art. 199 nie stosuje się.  
Art. 200. § 1. W  zależności od polecenia organu procesowego biegły składa opinię ustnie lub na piśmie.  
§ 2. Opinia powinna zawierać:  
1) imię, nazwisko, stopień i  tytuł naukowy, specjalność i  stanowisko zawodowe biegłego ; 
2) imiona i  nazwiska oraz pozostałe dane innych osó b, które uczestniczyły w  przeprowadzeniu ekspertyzy, ze wskaz a-
niem czynności dokonanych przez każdą z  nich; 
3) w wypadku opinii instytucji – także pełną nazwę i  siedzibę instytucji ; 
4) czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania opinii ; 
5) sprawozdanie z  przeprowadzonych czynności i  spostrzeżeń oraz oparte na nich wnioski ; 
6) podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyli w  wydaniu opinii.  
§ 3. Osoby, które brały udział w  wydaniu opinii, mogą być, w  razie potrzeby, przesłuchiwane w  charakterze biegłych , 
a osoby, które uczestniczyły tylko w  badaniach – w charakterze świadków.  
Art. 201. Jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w  samej opinii lub między różnymi 
opiniami w  tej samej sprawie, można wezwać ponownie tych samych bi egłych lub powołać innych.  
Art. 202. § 1. W  celu wydania opinii o  stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a  w postępowaniu przygot o-
wawczym prokurator, powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów.  
§ 2. Na wniosek psychiatrów do udziału w  wydaniu opinii powołuje się ponadto biegłego lub biegłych innych sp e-
cjalności.  
§ 3. Do udziału w  wydaniu opinii o  stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, w  zakresie zaburzeń preferencji seksual -
nych, sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuj e biegłego lekarza seksuologa.  
  
Dziennik  Ustaw  – 42 – Poz. 534 
 
§ 4. Biegli nie mogą pozostawać ze sobą w  związku małżeńskim ani w  innym stosunku, który mógłby wywołać uz a-
sadnioną wątpliwość co do ich samodzielności.  
§ 5. Opinia biegłych powinna zawierać stwierdzenia dotyczące zarówno poc zytalności oskarżonego w  chwili popeł -
nienia  zarzucanego mu czynu, jak i  jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego, a  zwłaszcza wskazanie, czy stan ten 
pozwala oskarżonemu na udział w  postępowaniu i  na prowadzenie obrony w  sposób samodzielny i  rozsądny, a  w razie 
potrzeby także stwierdzenia co do okoliczności wymienionych w  art. 93b Kodeksu karnego.  
Art. 203. § 1. W  razie zgłoszenia przez biegłych takiej konieczności, badanie stanu zdrowia psychicznego oskarż o-
nego może być połączone z  obserwacją w  zakładzi e leczniczym tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże 
prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo. Przepis  art. 259 § 2 stosuje się odpowiednio, chyba że oska r-
żony wnosi o  poddanie go obserwacji.  
§ 2. O potrzebie obserwacji w  zakładzie l eczniczym orzeka sąd, określając miejsce i  czas trwania obserwacji. W po-
stępowaniu przygotowawczym sąd orzeka na wniosek prokuratora. Przepisy art.  156 §  5a oraz art.  249 §  3 i 5 stosuje się 
odpowiednio.  
§ 3. Obserwacja w  zakładzie leczniczym nie powinna t rwać dłużej niż 4  tygodnie; na wniosek zakładu sąd może 
przedłużyć ten termin na czas określony, niezbędny do zakończenia obserwacji; łączny czas trwania obserwacji w  danej 
sprawie nie może przekroczyć 8  tygodni. O  zakończeniu obserwacji biegli niezwłoczni e zawiadamiają sąd.  
§ 4. Na postanowienia, o  których mowa w  § 2 i 3, przysługuje zażalenie. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie.  
§ 5. Minister właściwy do spraw zdrowia, w  porozumieniu z  Ministrem Sprawiedliwości, określi, w  drodze rozp o-
rządzenia, wykaz zakładów psychiatrycznych i  zakładów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania obse r-
wacji, w  tym do wykonywania obserwacji osób pozbawionych wolności, oraz sposób finansowania obserwacji, a  także 
warunki zabezpieczenia zakładów dla osób pozbawionyc h wolności, mając na uwadze potrzebę zapewnienia sprawnego 
toku postępowania.  
Art. 204. § 1. Należy wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przesłuchania:  
1) głuchego lub niemego, a  nie wystarcza porozumienie się z  nim za pomocą pisma ; 
2) osoby nie władaj ącej językiem polskim.  
§ 2. Należy również wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przełożenia na język polski pisma sporządzonego 
w języku obcym lub odwrotnie albo zapoznania strony z  treścią przeprowadzanego dowodu.  
§ 3. Do tłumacza stosuje się odpowie dnio przepisy dotyczące biegłych.  
Art. 205. § 1. Jeżeli dokonanie oględzin, przesłuchania przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prze-
prowadzenie tej czynności na odległość, eksperymentu, ekspertyzy, zatrzymania rzeczy lub przeszukania wymaga czy nności  
technicznych, w  szczególności takich jak wykonanie pomiarów, obliczeń, zdjęć, utrwalenie śladów, można do udziału w  nich 
wezwać specjalistów.  
§ 2. Specjalistę nie będącego funkcjonariuszem organów procesowych można wezwać, przed przystąpieniem do 
czynności, do złożenia następującego przyrzeczenia: „Świadomy znaczenia powierzonej mi czynności i  odpowiedzialności  
przed prawem przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z  całą sumiennością i  bezstronnością ”. 
§ 3. W protokole czynności przep rowadzonej z  udziałem specjalistów należy wskazać ich imiona i  nazwiska, specjalność , 
miejsce zamieszkania, miejsce pracy i  stanowisko oraz podać rodzaj i  zakres czynności wykonanych przez każdego z  nich.  
Art. 206. § 1. Do specjalistów stosuje się odpowied nio przepisy dotyczące biegłych, z  wyjątkiem art.  194, 197, 200 i  202. 
§ 2. W razie potrzeby można przesłuchiwać specjalistów w  charakterze świadków.  
Rozdział 23  
Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy  
Art. 207. § 1. W  razie potrzeby dokonuje się oględzin miejsca, osoby lub rzeczy.  
§ 2. Jeżeli przedmiot może ulec przy badaniu zniszczeniu lub zniekształceniu, część tego przedmiotu należy w  miarę  
możności zachować w  stanie nie zmienionym, a  gdy to nie jest możliwe – stan ten utrwalić w  inny sposób.  
Art. 208. Oględzin lub badań ciała, które mogą wywołać uczucie wstydu, powinna dokonać osoba tej samej płci, 
chyba że łączą się z  tym szczególne trudności; inne osoby odmiennej płci mogą być obecne tylko w  razie konieczności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 43 – Poz. 534 
 
Art. 209. § 1. Jeżeli zachodzi p odejrzenie przestępnego spowodowania śmierci, przeprowadza się oględziny i  otwarcie  
zwłok.  
§ 2. Oględzin zwłok dokonuje prokurator, a  w postępowaniu sądowym sąd, z  udziałem biegłego lekarza, w  miarę 
możności z  zakresu me dycyny sądowej. W  wypadkach nie cierp iących zwłoki oględzin dokonuje Policja z  obowiązkiem 
niezwłocznego powiadomienia prokuratora.  
§ 3. Oględzin zwłok dokonuje się na miejscu ich znalezienia. Do czasu przybycia biegłego oraz prokuratora lub sądu 
przemieszczać lub poruszać zwłoki można tylko w razie konieczności.  
§ 4. Otwarcia zwłok dokonuje biegły lekarz, w  miarę możności z  zakresu medycyny sądowej, w  obecności prokur a-
tora albo sądu. W  postępowaniu przed sądem  art. 396 § 1 i 4 stosuje się odpowiednio.  
§ 5. Do obecności przy oględzinach i  otwa rciu zwłok można, w  razie potrzeby, oprócz biegłego, wezwać lekarza, 
który ostatnio udzielił pomocy zmarłemu. Z  oględzin i  otwarcia zwłok biegły sporządza opinię z  zachowaniem wymagań  
art. 200 § 2. 
Art. 210. W celu dokonania oględzin lub otwarcia zwłok pro kurator albo sąd może zarządzić wyjęcie zwłok z  grobu.  
Art. 211. W celu sprawdzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy można przeprowadzić, w  drodze 
eksperymentu procesowego, doświadczenie lub odtworzenie przebiegu stanowiących przedmiot ro zpoznania zdarzeń lub 
ich fragmentów.  
Art. 212. W toku oględzin lub eksperymentu procesowego można dokonywać również przesłuchań lub innych czy n-
ności dowodowych.  
Rozdział 24  
Wywiad środowiskowy i  badanie osoby oskarżonego  
Art. 213. § 1. W postępowaniu nale ży ustalić tożsamość oskarżonego, jego numer Powszechnego Elektronicznego 
Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), a  w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL – numer i  nazwę dokumentu 
stwierdzającego tożsamość oraz nazwę organu, który wydał dokument, a  także wiek oskarżonego, jego stosunki rodzinne 
i majątkowe, wykształcenie, zawód i  źródła dochodu, dane o  jego karalności oraz w  miarę możliwości numer telefonu 
i telefaksu oraz adres poczty elektronicznej umożliwiające kontaktowanie się z  oskarżonym oraz nu mer identyfikacji p o-
datkowej (NIP), o  ile został nadany.  Odnośnie do oskarżonego będącego funkcjonariuszem publicznym w  chwili pope ł-
nienia  czynu lub w  czasie postępowania należy ponadto zebrać dane dotyczące przebiegu służby publicznej, wyróżnień 
oraz ukarań dyscyplinarnych.  
§ 1a. W razie potrzeby prokurator, inny organ prowadzący postępowanie przygotowawcze lub sąd uzyskuj e inform a-
cję z systemu teleinformatycznego ministra właściwego do spraw finansów publicznych dotyczącą stosunków  majątk o-
wych i  źródeł do chodu oskarżonego, w  tym prowadzonych i  zakończonych postępowań podatkowych, na  podstawie akt u-
alnych danych znajdujących się w  tym systemie. Informację uzyskuje się drogą elektroniczną.  
§ 1b. W postępowaniu w sprawach o przestępstwa w ruchu lądowym określo ne w rozdziale XXI Kodeksu karnego  
należy także uzyskać informacje z centralnej ewidencji kierowców oraz z ewidencji kierowców naruszających  przepisy 
ruchu drogowego prowadzonej przez Policję, dotyczące oskarżonego. Jeżeli od sporządzenia tych informacji  upłynął 
okres 6 miesięcy, należy uzyskać je ponownie.  
§ 2.41) Jeżeli podejrzany był już prawomocnie skazany, dla ustalenia, czy przestępstwo zostało popełnione w  waru n-
kach  art. 64 Kodeksu karnego lub przestępstwo skarbowe – w warunkach  art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu karnego skarbowego, 
dołącza się do akt postępowania odpis lub wyciąg wyroku oraz dane dotyczące odbycia kary; dokumenty te dołącza się 
także w  sprawach o  zbrodnie.  
§ 2.42) Jeżeli podejrzany był  już prawomocnie skazany, dla ustalenia, czy przestępstwo zostało popełnione 
w warunkach art.  64 Kodeksu karnego lub przestępstwo skarbowe – w warunkach art.  37 § 1 pkt  4 Kodeksu ka r-
nego skarbowego, dołącza się do akt postępowania kopi ę lub wyciąg wyroku o raz dane dotyczące odbycia kary; 
dokumenty te dołącza się także w  sprawach o  zbrodnie.  
§ 2a. Jeżeli organ prowadzący postępowanie powziął informację o  prawomocnym skazaniu, przepis  § 2 stosuje się 
odpowiednio do orzeczeń skazujących wydanych przez sąd inne go państwa członkowskiego Unii Europejskiej.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw finansów publicznych,  określi, 
w drodze rozporządzenia, wzór i  szczegółowy zakres informacji, o  której mowa w  § 1a, or az sposób postępowania  w celu 
jej uzyskania, mając na względzie potrzebę uzyskania przez organ postępowania danych niezbędnych  do realizacji celów 
procesu, zachowanie wymogów tajemnicy ustawowo chronionej oraz okresy rozliczeniowe  przyjęte dla poszczególny ch 
zobowiązań podatkowych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 44 – Poz. 534 
 
Art. 214. § 1. W  razie potrzeby, a  w szczególności gdy niezbędne jest ustalenie danych co do właściwości i  waru n-
ków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego, sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym prokurator, 
zarządza w  stosunku do oskarżonego przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez kuratora sądowego lub inny 
podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów, a  w szczególnie uzasadnionych wypadkach przez Policję.  
§ 2. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego j est obowiązkowe:  
1) w sprawach o  zbrodnie ; 
2) w stosunku do oskarżonego, który w  chwili czynu nie ukończył 21  roku życia, jeżeli zarzucono mu popełnienie 
umyślnego występku przeciwko życiu.  
§ 3. Wywiadu środowiskowego można nie przeprowadzać w  stosunku do oskarżonego, który nie ma w  kraju stałego 
miejsca zamieszkania.  
§ 4. Wynik wywiadu środowiskowego powinien w  szczególności zawierać:  
1) imię i  nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad ; 
2) imię i  nazwisko oskarżonego ; 
3) zwięzły opis dotychczasowego życia os karżonego oraz dokładne informacje o  środowisku oskarżonego, w  tym rodzi n-
nym, szkolnym lub zawodowym, a  nadto informacje o  jego stanie majątkowym i  źródłach dochodów ; 
4) informacje dotyczące stanu zdrowia oskarżonego, a  także o  nadużywaniu przez niego alko holu, środków odurzaj ą-
cych, środków zastępczych lub substancji psychotropowych ; 
5) własne spostrzeżenia i  konkluzje osoby przeprowadzającej wywiad, zwłaszcza dotyczące właściwości i  warunków 
osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego.  
§ 5. Dane o  osobach, które dostarczyły informacji w  ramach wywiadu środowiskowego, osoba przeprowadzająca w y-
wiad  ujawnia jedynie na żądanie sądu, a  w postępowaniu przygotowawczym – prokuratora.  
§ 6. Osoby, które dostarczyły informacji w  ramach wywiadu środowisko wego, mogą być w  razie potrzeby przesł u-
chane w  charakterze świadków.  
§ 7. Policja jest obowiązana udzielić osobie przeprowadzającej wywiad pomocy przy wykonywaniu zadań związ a-
nych z  wywiadem środowiskowym w  celu zapewnienia jej bezpieczeństwa.  
§ 8. Do osob y powołanej do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stosuje się odpowiednio przepisy o  wyłą -
czeniu sędziego. Orzeka o  tym sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym – prokurator.  
§ 9. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw wew nętrznych, określi, w  drodze 
rozporządzenia, regulamin czynności w  zakresie przeprowadzania wywiadu środowiskowego oraz wzór kwestionariusza 
tego wywiadu, mając na uwadze konieczność zapewnienia zebrania wyczerpujących danych o  osobie oskarżonego.  
Art. 215. W razie potrzeby sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może zarządzić badanie oskarż o-
nego przez biegłych psychologów lub lekarzy z  zachowaniem zasad określonych w  art. 74. 
Art. 216. W razie potrzeby można przesłuchiwać w  charakterze świadków osoby, które przeprowadziły wywiad.  
Rozdział 25  
Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie  
Art. 217. § 1. Rzeczy mogące stanowić dowód w  sprawie lub podlegające zajęciu w  celu zabezpieczenia kar mają t-
kowych,  środków karnych o  charakterze majątkowym, przepadku, środk ów kompensacyjnych albo roszczeń  o naprawi e-
nie szkody należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora, a  w wypadkach niecierpiących zwłoki – także  na żądanie Pol i-
cji lub innego uprawnionego organu.  
§ 2. Osobę mającą rzecz podlegającą wydaniu wzywa się do wyda nia jej dobrowolnie.  
§ 3. W razie zatrzymania rzeczy stosuje się odpowiednio przepis  art. 228. Protokołu można nie sporządzać, jeżeli 
rzecz załącza się do akt sprawy.  
§ 4. Jeżeli wydania żąda Policja albo inny uprawniony organ działający we własn ym zakresi e, osoba, która rzecz  
wyda, ma prawo niezwłocznie złożyć wniosek o  sporządzenie i  doręczenie jej postanowienia sądu lub prokuratora o  zatwie r-
dzeniu zatrzymania, o  czym należy ją pouczyć. Doręczenie powinno nastąpić w  terminie 14  dni od zatrzymania rzeczy.  
§ 5. W razie odmowy dobrowolnego wydania rzeczy można przeprowadzić jej odebranie. Przepisy art.  220 §  3 i art. 229 
stosuje się odpowiednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 45 – Poz. 534 
 
Art. 218. § 1. Urzędy, instytucje i podmioty prowadzące działalność w dziedzinie poczty lub działalność telekomunik a-
cyjną, urzędy celno -skarbowe oraz instytucje i przedsiębiorstwa transportowe obowiązane są wydać sądowi lub prokurator o-
wi, na żądanie zawarte w postanowieniu, korespondencję i przesyłki oraz dane, o których mowa w art. 180c i art. 180d ust a-
wy z  dnia 16 li pca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z  2019 r. poz. 2460 oraz z 2020 r. poz. 374, 695 i 875 ), jeżeli 
mają znaczenie dla toczącego się postępowania. Tylko sąd lub prokurator mają prawo je otwierać lub zarządzić ich otwarcie.  
§ 2. Postanowienie, o  którym mowa w  § 1, doręcza się adresatom korespondencji oraz abonentowi telefonu lub 
nadawcy, którego wykaz połączeń lub innych przekazów informacji został wydany. Doręczenie postanowienia może być 
odroczone na czas oznaczony, niezbędny ze względu na dobro sprawy, lecz nie później niż do czasu prawomocnego 
zakończenia postępowania.  
§ 3. Pozbawioną znaczenia dla postępowania karnego korespondencję i  przesyłki należy niezwłocznie zwrócić właś -
ciwym urzędom, instytucjom lub przedsiębiorstwom wymienionym w  § 1. 
Art. 218a.  § 1. Urzędy, instytucje i  podmioty prowadzące działalność telekomunikacyjną obowiązane są niezwłoc z-
nie zabezpieczyć, na żądanie sądu lub prokuratora zawarte w  postanowieniu, na czas określony, nieprzekraczający jednak 
90 dni, dane informatyczne przechowywane w  urządzeniach zawierających te dane na nośniku lub w  systemie inform a-
tycznym. Przepis  art. 218 § 2 zdanie  drugie stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Pozbawione znaczenia dla postępowania karnego dane informatyczne, o  których mowa w  § 1, należy nie zwłocznie  
zwolnić spod zabezpieczenia.  
Art. 218b.  Minister Sprawiedliwości w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw łączności, ministrem  właś-
ciwym do spraw informatyzacji, Ministrem Obrony Narodowej oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych okre śli, 
w drodze rozporządzenia, sposób technicznego przygotowania systemów i  sieci służących do przekazywania  informacji – 
do gromadzenia danych, o  których mowa w  art. 218 § 1, niestanowiących treści rozmowy telefonicznej  lub innego prz e-
kazu informacji, a  także sposoby zabezpieczania danych informatycznych w  urządzeniach  zawierających te dane oraz 
w systemach i  na informatycznych nośnikach danych, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia  tych danych przed 
ich utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujaw nieniem.  
Art. 219. § 1. W  celu wykrycia lub zatrzymania albo przymusowego doprowadzenia osoby podejrzanej, a  także 
w celu znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w  sprawie lub podlegających zajęciu w  postępowaniu karnym, mo ż-
na dokonać przeszukania pomie szczeń i  innych miejsc, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że osoba 
podejrzana lub wymienione rzeczy tam się znajdują.  
§ 2. W celu znalezienia rzeczy wymienionych w  § 1 i pod warunkiem ok reślonym w  tym przepisie oraz z uwzglę d-
nieniem z asad i  granic określonych w  art. 227 można też dokonać przeszukania osoby, jej odzieży i podręcznych prze d-
miotów.  
Art. 220. § 1. Przeszukania może dokonać prokurator albo na polecenie sądu lub prokuratora Policja, a  w wypadkach  
wskazanych w  ustawie – także  inny organ.  
§ 2. Postanowienie sądu lub prokuratora należy okazać osobie, u  której przeszukanie ma być przeprowadzone.  
§ 3. W wypadkach nie cierpiących zwłoki, jeżeli postanowienie sądu lub prokuratora nie mogło zostać wydane, organ 
dokonujący przeszukania  okazuje nakaz kierownika swojej jednostki lub legitymację służbową, a  następnie zwraca się 
niezwłocznie do sądu lub prokuratora o  zatwierdzenie przeszukania. Postanowienie sądu lub prokuratora w  przedmiocie 
zatwierdzenia należy doręczyć osobie, u  której d okonano przeszukania, w  terminie 7  dni od daty czynności na zgłoszone 
do protokołu żądanie tej osoby. O  prawie zgłoszenia żądania należy ją pouczyć.  
Art. 221. § 1. Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń można dokonać w  porze nocnej tylko w  wypadkach nie cier-
piących zwłoki; za porę nocną uważa się czas od godziny 22  do godziny 6.  
§ 2. Przeszukanie rozpoczęte za dnia można prowadzić nadal mimo nastania pory nocnej.  
§ 3. W porze nocnej można przeszukać lokale dostępne w  tym czasie dla nieokreślonej liczby osób albo służące do 
przechowywania przedmiotów.  
Art. 222. § 1. Przy rozpoczęciu przeszukania pomieszczenia lub miejsca zamkniętego, należącego do instytucji pa ń-
stwowej lub samorządowej, należy o  zamierzonym przeszukaniu zawiadomić kierownika tej instytucji lub  jego zastępcę 
albo organ nadrzędny i  dopuścić ich do udziału w  czynności.  
§ 2. Przeszukanie pomieszczenia zajętego przez wojsko może nastąpić jedynie w  obecności dowódcy lub osoby przez  
niego wyznaczonej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 46 – Poz. 534 
 
Art. 223. Przeszukania osoby i  odzieży na niej nal eży dokonywać w  miarę możności za pośrednictwem osoby tej 
samej płci.  
Art. 224. § 1. Osobę, u  której ma nastąpić przeszukanie, należy przed rozpoczęciem czynności zawiadomić o  jej celu 
i wezwać do wydania poszukiwanych przedmiotów.  
§ 2. Podczas przeszukani a ma prawo być obecna osoba wymieniona w  § 1 oraz osoba przybrana przez prowadzącego 
czynność. Ponadto może być obecna osoba wskazana przez tego, u  kogo dokonuje się przeszukania, jeżeli nie uniemożl i-
wia to przeszukania albo nie utrudnia go w  istotny sposó b. 
§ 3. Jeżeli przy przeszukaniu nie ma na miejscu gospodarza lokalu, należy do przeszukania przywołać przynajmniej 
jednego dorosłego domownika lub sąsiada.  
Art. 225. § 1. Jeżeli kierownik instytucji państwowej lub samorządowej albo też osoba, u  której dok onano zatrzym a-
nia rzeczy lub u  której przeprowadza się przeszukanie, oświadczy, że wydane lub znalezione przy przeszukaniu pismo lub 
inny dokument zawiera informacje niejawne lub wiadomości objęte tajemnicą zawodową lub inną tajemnicą prawnie 
chronioną alb o ma charakter osobisty, organ przeprowadzający czynność przekazuje niezwłocznie pismo lub inny dok u-
ment bez jego odczytania prokuratorowi lub sądowi w  opieczętowanym opakowaniu.  
§ 2. Tryb wskazany w  § 1 nie obowiązuje w  stosunku do pism lub innych dokumen tów, które zawierają informacje 
niejawne o  klauzuli „zastrzeżone ” lub „poufne ” albo dotyczą tajemnicy zawodowej lub innej tajemnicy prawnie chroni o-
nej, jeżeli ich posiadaczem jest osoba podejrzana o  popełnienie przestępstwa,  ani w  stosunku do pism lub inny ch dok u-
mentów o  charakterze osobistym, których jest ona posiadaczem, autorem lub adresatem.  
§ 3. Jeżeli obrońca lub inna osoba, od której żąda się wydania rzeczy lub u  której dokonuje się przeszukania, 
oświadczy, że wydane lub znalezione w  toku przeszukani a pisma lub inne dokumenty obejmują okoliczności związane 
z wykony waniem funkcji obrońcy, organ dokonujący czynności pozostawia te dokumenty wymienionej osobie bez zap o-
znawania się z  ich treścią lub wyglądem. Jeżeli jednak oświadcze nie osoby nie będącej ob rońcą budzi wątpliwości, organ 
dokonujący czynności przekazuje te dokumenty z  zachowaniem rygorów określonych w  § 1 sądowi, który po zapoznaniu 
się z  doku mentami zwraca je w  całości lub w  części, z  zachowaniem rygorów określonych w  § 1, osobie, od której je 
zabrano, albo wydaje postanowienie o  ich zatrzymaniu dla celów postępowania.  
§ 4. Wydaną, odebraną lub znalezioną w  toku przeszukania dokumentację psychiatryczną organ przeprowadzający 
czynność przekazuje, z  zachowaniem rygorów określonych w  § 1, sądowi  lub prokuratorowi.  
Art. 226. W kwestii wykorzystania dokumentów zawierających informacje niejawne lub tajemnicę zawodową, jako 
dowodów w  postępowaniu karnym, stosuje się odpowiednio zakazy i  ograniczenia określone w  art. 178–181. Jednakże 
w postępowaniu p rzygotowawczym o  wykorzystaniu, jako dowodów, dokumentów zawierających tajemnicę lekarską 
decyduje prokurator.  
Art. 227. Przeszukanie lub zatrzymanie rzeczy powinno być dokonane z godnie z  celem tej czynności, z zachow a-
niem umiaru, oraz w  granicach niezbędn ych dla osiągnięcia celu tych czynności przy zachowaniu należytej staranności, 
w poszanowaniu prywatności i  godności osób, których ta czynność dotyczy, oraz bez wyrządzania niepotrzebnych szkód 
i dolegliwości.  
Art. 228. § 1. Przedmioty wydane lub znalezion e w czasie przeszukania należy po dokonaniu oględzin, sporządzeniu 
spisu i  opisu zabrać albo oddać na przechowanie osobie godnej zaufania z  zaznaczeniem obowiązku przedstawienia na 
każde żądanie organu prowadzącego postępowanie.  
§ 2. Tak samo należy postąp ić ze znalezionymi w  czasie przeszukania przedmiotami mogącymi stanowić dowód 
innego przestępstwa, podlegającymi przepadkowi lub których posiadanie jest zabronione.  
§ 3. Osobom zainteresowanym należy natychmiast wręczyć pokwitowanie stwierdzające, jakie pr zedmioty i  przez 
kogo zostały zatrzymane.  
Art. 229. Protokół zatrzymania rzeczy lub przeszukania powinien, oprócz wymagań wymienionych w  art. 148 
i art. 148a, zawierać oznaczenie sprawy, z  którą zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie ma związek, oraz podanie dokładnej 
godziny rozpoczęcia i  zakończenia czynności, dokładną listę zatrzymanych rzeczy i  w miarę potrzeby ich  opis, a  nadto 
wskazanie polecenia sądu lub prokuratora. Jeżeli polecenie nie zostało uprzednio wydane, zamieszcza się w  protokole wzmia n-
kę o poinformowaniu osoby, u  której czynność przeprowadzono, że na jej wniosek otrzyma  postanowienie w  przedmiocie 
zatwierdzenia czynności.  
Art. 230. § 1. Jeżeli zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie nastąpiło bez uprzedniego polecenia sądu lub prokuratora, 
a w ciągu 7 dni od dnia czynności nie nastąpiło jej zatwierdzenie, należy niezwłocznie zwrócić zatrzymane rzeczy osobie 
uprawnionej, chyba że nastąpiło dobrowolne wydanie, a  osoba ta nie złożyła wniosku, o  którym mowa w  art. 217 § 4. 
  
Dziennik  Ustaw  – 47 – Poz. 534 
 
§ 2. Należy również zwrócić o sobie uprawnionej zatrzymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla 
postępowania karnego. Jeżeli wyniknie spór co do własności rzeczy, a  nie ma dostatecznych danych do niezwłocznego 
rozstrzygnięcia, odsyła się osoby zainteresowane na drogę p rocesu cywilnego.  
§ 3. Rzeczy, których posiadanie jest zabronione, przekazuje się właściwemu urzędowi lub instytucji. Jeżeli  rzeczy 
mają wartość naukową, artystyczną lub historyczną, na wniosek lub za zgodą muzeum, można je przekazać  temu muzeum.  
Art. 231. § 1. Jeżeli powstaje wątpliwość, komu należy wydać zatrzymaną rzecz, sąd, referendarz sądowy lub prok u-
rator składa ją do depozytu sądowego albo oddaje osobie godnej zaufania aż do wyjaśnienia uprawnienia do odbioru. 
Przepisy o  likwidacji depozytów i  nieod ebranych rzeczy stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Przedmioty o  wartości naukowej, artystycznej lub historycznej oddaje się na przechowanie muzeum lub  innej 
właściwej instytucji.  
Art. 232. § 1. Przedmioty ulegające szybkiemu zniszczeniu lub takie, których przec howywanie byłoby połączone 
z niewspółmiernymi kosztami lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby znaczne obniżenie wartości rzeczy, 
można sprzedać według trybu określonego dla właściwych organów postępowania wykonawczego. Postanowienie w  przed-
miocie s przedaży w  postępowaniu przygotowawczym może wydać prokurator, a  w postępowaniu sądowym sąd lub ref erendarz  
sądowy.  
§ 2. Uzyskaną kwotę pieniężną przekazuje się do depozytu sądowego.  
§ 3. O czasie i  warunkach sprzedaży należy w  miarę możności zawiadomić os karżonego oraz inne zainteresowane osoby.  
Art. 232a.  § 1. Przedmioty i  substancje stwarzające niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia, a  w szczegól ności 
broń, amunicję, materiały wybuchowe lub łatwopalne, materiały radioaktywne, substancje trujące, dusząc e lub parzące, 
środki odurzające, substancje psychotropowe lub ich preparaty oraz prekursory kategorii 1, a  także wyroby tytoniowe 
i napoje alkoholowe, przechowuje się w  miejscu i  w sposób zapewniający ich należyte zabezpieczenie.  
§ 2. Jeżeli dla zapewnien ia prawidłowego toku postępowania wystarczające jest przechowywanie próbek w  ilości 
niezbędnej do przeprowadzenia badań przedmiotów lub substancji, o  których mowa w  § 1, sąd właściwy do rozpoznania 
sprawy lub referendarz sądowy na wniosek prokuratora, niez włocznie zarządza zniszczenie w  całości lub w  części poz o-
stałych ilości przedmiotów lub substancji zbędnych do przeprowadzenia badań.  
§ 3. Jeżeli sąd lub referendarz sądowy zarządził zniszczenie w  części przedmiotów lub substancji, o  których mowa 
w § 1, ws kazuje jednocześnie w  postanowieniu miejsce i  czas przechowywania ich pozostałej części w  ilości niezbędnej 
do przeprowadzenia badań.  
§ 4. Przedmioty i  substancje stwarzające bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia przez możliwość 
eksplozji ma teriałów wybuchowych lub łatwopalnych, innego gwałtownego wyzwolenia energii, rozprzestrzeniania się 
substancji trujących, duszących lub parzących, wyzwolenia energii jądrowej lub promieniowania jonizującego albo których 
przechowywanie w  niezmienionym stan ie nie jest możliwe, można zniszczyć przed wydaniem postanowienia, o  którym  
mowa w  § 2. 
§ 5. Rada Ministrów określi, w  drodze rozporządzenia, podmioty uprawnione do przechowywania oraz zniszczenia 
przedmiotów i  substancji, o  których mowa w  § 1, oraz ich pr óbek, szczegółowe warunki, sposób oraz miejsca ich prz e-
chowywania, a  także warunki i  sposób ich zniszczenia, mając na uwadze potrzebę zapewnienia prawidłowego toku post ę-
powania i  jego koszty.  
Art. 232b.53) § 1. W stanie zagrożenia epidemicznego lub stanie e pidemii zajęte przedmioty mające znaczenie dla 
zdrowia lub bezpieczeństwa publicznego, można nieodpłatnie przekazać podmiotom leczniczym, Państwowej Straży Poża r-
nej, Siłom Zbrojnym Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Straży Granicznej oraz instytucjom pańs twowym i samorząd o-
wym. Art. 192 Kodeksu karnego wykonawczego stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Postanowienie o nieodpłatnym przekazaniu przedmiotów wydaje w postępowaniu przygotowawczym prokur a-
tor, a po wniesieniu aktu oskarżenia sąd właściwy do rozpoznania s prawy.  
§ 3. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 2, przysługuje zażalenie. Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wyk o-
nania zaskarżonego postanowienia.  
                                                           
53) Dodany przez art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobi e-
ganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz 
niektórych  innych ustaw (Dz. U. poz. 56 8, 695 i 1086), która weszła w życie z dniem 31 marca 2020 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 48 – Poz. 534 
 
Art. 233. Oddając na przechowanie krajowe środki płatnicze lub wartości dewizowe, organ, przekazując je,  określa 
charakter depozytu i  sposób rozporządzenia oddanymi na przechowanie wartościami.  
Art. 234. Rozporządzenia przedmiotem dokonane po jego odebraniu lub zabezpieczeniu są bezskuteczne w  stosunku 
do Skarbu Państwa.  
Art. 235. Sąd lub referendarz sądowy dokonuje czynności przewidzianych w  tym rozdziale w  postępowaniu sąd o-
wym, a  prokurator w  postępowaniu przygotowawczym, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 236. § 1. Na postanowienie dotyczące przeszukania, zatrzymania rzeczy i  w przedmiocie dowodów rzecz owych  
oraz na inne czynności przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone; zażalenie na postanowienie  wy-
dane lub czynność dokonaną w  postępowaniu przygotowawczym rozpoznaje sąd rejonowy, w  okręgu  którego prowadzone  
jest postępowanie.  
§ 2. Jeżeli jednak postanowienie albo zarządzenie wydał referendarz sądowy, stosuje się  art. 93a § 3 i 4. 
Art. 236a.  Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do dysponenta i  użytkownika urządzenia zawier a-
jącego dane informatyczne lub systemu infor matycznego, w  zakresie danych przechowywanych w  tym urządzeniu lub 
systemie albo na nośniku znajdującym się w  jego dyspozycji lub użytkowaniu, w  tym korespondencji przesyłanej pocztą 
elektroniczną.  
Rozdział 26  
Kontrola i  utrwalanie rozmów  
Art. 237. § 1. Po  wszczęciu postępowania sąd na wniosek prokuratora może zarządzić kontrolę i  utrwalanie treści 
rozmów telefonicznych w  celu wykrycia i  uzyskania dowodów dla toczącego się postępowania lub zapobieżenia pope ł-
nieniu nowego przestępstwa.  
§ 2. W wypadkach nieci erpiących zwłoki kontrolę i  utrwalanie treści rozmów telefonicznych może zarządzić prok u-
rator, który jest obowiązany zwrócić się w  terminie 3  dni do sądu z  wnioskiem o  zatwierdzenie postanowienia. Sąd wyd a-
je postanowienie w  przedmiocie wniosku w  terminie 5  dni na posiedzeniu bez udziału stron. W  wypadku niezatwierdzenia 
postanowienia prokuratora sąd w  postanowieniu wydanym w  przedmiocie wniosku zarządza zniszczenie wszystkich 
utrwalonych zapisów. Zaskarżenie postanowienia wstrzymuje jego wykonanie.  
§ 3. Kontrola i  utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne tylko wtedy, gdy toczące się postępowanie 
lub uzasadniona obawa popełnienia nowego przestępstwa dotyczy:  
1) zabójstwa ; 
2) narażenia na niebezpieczeństwo powszechne lub sprowadzenia katastrofy ; 
3) handlu ludźmi ; 
4) uprowadzenia osoby ; 
5) wymuszania okupu ; 
6) uprowadzenia statku powietrznego lub wodnego ; 
7) rozboju, kradzieży rozbójniczej lub wymuszenia rozbójniczego ; 
8) zamachu na niepodległość lub integralność państwa ; 
9) zamachu na konstytucyj ny ustrój państwa lub jego naczelne organy, albo na jednostkę Sił Zbrojnych Rzeczypospol i-
tej Polskiej ; 
10) szpiegostwa lub ujawnienia informacji niejawnych o  klauzuli tajności „tajne ” lub „ściśle tajne ”; 
11) gromadzenia broni, materiałów wybuchowych lub ra dioaktywnych ; 
12) fałszowania oraz obrotu fałszywymi pieniędzmi, środkami lub instrumentami płatniczymi albo zbywalnymi dok u-
mentami uprawniającymi do otrzymania sumy pieniężnej, towaru, ładunku albo wygranej rzeczowej albo zawieraj ą-
cymi obowiązek wpłaty ka pitału, odsetek, udziału w  zyskach lub stwierdzenie uczestnictwa w  spółce ; 
12a) podrabiania lub przerabiania faktur lub używania faktur podrobionych lub przerobionych w zakresie okoliczności  
faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości nale żności publicznoprawnej lub jej zwrotu  albo 
zwrotu innej należności o charakterze podatkowym oraz wystawiania i używania faktur poświadczających  nieprawdę 
co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznop rawnej  lub 
jej zwrotu albo zwrotu innej należności o charakterze podatkowym;  
  
Dziennik  Ustaw  – 49 – Poz. 534 
 
13) wytwarzania, przetwarzania, obrotu i  przemytu środków odurzających, prekursorów, środków zastępczych lub su b-
stancji psychotropowych ; 
14) zorganizowanej grupy przestępczej ; 
15) mienia znacznej wartości ; 
16) użycia przemocy lub groźby bezprawnej w  związku z  postępowaniem karnym ; 
16a) składania fałszywych zeznań oraz przedstawienia przez biegłego, rzeczoznawcę lub tłumacza fałszywej opinii,  eks-
pertyzy lub tłumaczenia;  
16b) fałszyw ego oskarżenia innej osoby o popełnienie przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego;  
16c) tworzenia fałszywych dowodów lub innych podstępnych zabiegów, kierujących przeciwko innej osobie ściganie  
o przestępstwo, przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo podejmowania takich zabiegów w toku  po-
stępowania;  
16d) zatajenia dowodów niewinności osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub  wykr o-
czenia skarbowego;  
16e) zawiadomienia organu powołanego do ści gania o niepopełnionym przestępstwie lub przestępstwie skarbowym;  
16f) poplecznictwa;  
16g) niezawiadomienia o przestępstwie;  
17) łapownictwa i  płatnej protekcji ; 
18) stręczycielstwa, kuplerstwa i  sutenerstwa ; 
19) przestępstw określonych w  rozdziale XVI  ustawy z  dnia 6  czerwca 1997  r. – Kodeks karny (Dz.  U. z 2020 r. poz. 1444 
i 1517 ) oraz w  art. 5–8 Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, sporządzonego w  Rzymie dnia 
17 lipca 1998  r. (Dz. U. z 2003  r. poz. 708 oraz z 2018 r. poz.  1753 ), zwaneg o dalej „Statutem ”. 
§ 3a. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne również w celu ujawnienia mienia  zagro-
żonego przepadkiem, o którym mowa w art. 45 § 2 Kodeksu karnego albo art. 33 § 2 Kodeksu karnego skarbowego.  
§ 4. Kontrola i  utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne w  stosunku do osoby podejrzanej, oskarż o-
nego oraz w  stosunku do pokrzywdzonego lub innej osoby, z  którą może się kontaktować oskarżony albo która może mieć 
związek ze sprawcą lub z  grożącym przestępst wem.  
§ 5. Urzędy i  instytucje prowadzące działalność telekomunikacyjną oraz przedsiębiorca telekomunikacyjny w  rozu-
mieniu ustawy z  dnia 16  lipca 2004  r. – Prawo telekomunikacyjne, obowiązani są umożliwić wykonanie postanowienia 
sądu lub prokuratora w  zakre sie przeprowadzenia kontroli rozmów telefonicznych oraz zapewnić rejestrowanie faktu 
przeprowadzenia takiej kontroli.  
§ 6. Prawo odtwarzania zapisów ma sąd lu b prokurator, a  w wypadkach nie cierpiących zwłoki, za zgodą sądu lub 
prokuratora, także Policja.  
§ 7. Prawo zapoznawania się z  rejestrem przeprowadzonych kontroli rozmów telefonicznych ma sąd, a  w postępo -
waniu przygotowawczym – prokurator.  
§ 8. (uchylony)  
Art. 237a.  Jeżeli w  wyniku kontroli uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola  była stosow a-
na, innego przestępstwa ściganego z  urzędu lub przestępstwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem  kontroli, 
lub przestępstwa ściganego z  urzędu lub przestępstwa skarbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą  zarządz e-
niem kontrol i, prokurator podejmuje decyzję w  przedmiocie wykorzystania tego dowodu w  postępowaniu  karnym.  
Art. 237b.  (uchylony)  
Art. 238. § 1. Kontrola i  utrwalanie rozmów telefonicznych mogą być wprowadzone najwyżej na okres 3  miesięcy, 
z możliwością przedłużenia, w  szczególnie uzasadnionym wypadku, na okres najwyżej dalszych 3  miesięcy.  
§ 2. Kontrola powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn wymienionych w  art. 237 § 1–3, najpó ź-
niej jednak z  upływem okresu, na który została wprowadzona.  
  
Dziennik  Ustaw  – 50 – Poz. 534 
 
§ 3. Prokurator  po zakończeniu kontroli wnosi o  zarządzenie zniszczenia wszystkich utrwalonych zapisów, jeżeli 
w całości nie mają znaczenia dla postępowania karnego. Sąd orzeka w  przedmiocie wniosku niezwłocznie, na posiedzeniu 
bez udziału stron.  
§ 4. Po zakończeniu post ępowania przygotowawczego prokurator wnosi o  zarządzenie zniszczenia utrwalonych 
zapisów w  części, w  jakiej nie mają znaczenia dla postępowania karnego, w  którym zarządzono kontrolę i  utrwalanie 
rozmów telefonicznych, oraz nie stanowią dowodu, o  którym mow a w art. 237a. Sąd orzeka w  przedmiocie wniosku na 
posiedzeniu, w  którym mogą wziąć udział strony.  
§ 5. Z wnioskiem o  zarządzenie zniszczenia utrwalonych zapisów, nie wcześniej niż po zakończeniu postępowania 
przygotowawczego, może wystąpić także osoba wym ieniona w  art. 237 § 4. Sąd orzeka w  przedmiocie wniosku na posi e-
dzeniu, w  którym mogą wziąć udział strony oraz wnioskodawca.  
Art. 239. § 1. Ogłoszenie postanowienia o  kontroli i  utrwalaniu rozmów telefonicznych osobie, której ono dotyczy, 
może być odroczo ne na czas niezbędny ze względu na dobro sprawy.  
§ 2. Ogłoszenie postanowienia, o  którym mowa w  § 1, w postępowaniu przygotowawczym może być odroczone nie 
później niż do czasu zakończenia tego postępowania.  
Art. 240. Na postanowienie dotyczące kontroli i  utrwalania rozmów telefonicznych przysługuje zażalenie. Osoba, 
której dotyczy postanowienie, może w  zażaleniu domagać się zbadania zasadności oraz legalności kontroli i  utrwalania 
rozmów telefonicznych. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd.  
Art. 241. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do kontroli oraz do utrwalania przy użyciu środków 
technicznych treści innych rozmów lub przekazów informacji, w  tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną.  
Art. 242. Minister Spraw iedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw informatyzacji, Ministrem  
Obrony Narodowej oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w  drodze rozporządzenia,  sposób tec h-
nicznego przygotowania sieci służących do przekazywania inform acji, do kontroli rozmów telefonicznych  lub innych 
przekazów informacji dokonywanych z  wykorzystaniem tych sieci oraz sposób dokonywania, rejestracji,  przechowyw a-
nia, odtwarzania i  niszczenia zapisów z  kontrolowanych rozmów telefonicznych oraz treści innyc h rozmów lub przekazów  
informacji, w  tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną, mając na uwadze  konieczność właściwego zabezpi e-
czenia dokonywanych zapisów przed ich utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym  ujawnieniem.  
DZIAŁ VI  
Środki przymusu  
Rozdział 27  
Zatrzymanie  
Art. 243. § 1. Każdy ma prawo ująć osobę na gorącym uczynku przestępstwa lub w  pościgu podjętym bezpośrednio 
po popełnieniu przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można ustalić jej tożsamości.  
§ 2. Osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w  ręce Policji.  
Art. 244. § 1. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełn i-
ła ona przestępstwo, a  zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie 
można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w  trybie 
przyspieszonym.  
§ 1a. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona 
przestępstwo z  użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej, a  zachodzi obawa, że ponownie popełni 
przestępstwo z  użyciem przemocy wobec tej osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa grozi.  
§ 1b. Policja zatrzymuje os obę podejrzaną, jeśli przestępstwo, o  którym mowa w  § 1a, zostało popełnione przy uż y-
ciu broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego przedmiotu, a  zachodzi obawa, że ponownie popełni ona przestępstwo 
z użyciem przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej , zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa grozi.  
§ 2. Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o  przyczynach zatrzymania i  o przysługujących mu prawach, 
w tym o  prawie do skorzystania z  pomocy adwokata lub radcy prawnego, do korzystania z  bezpł atnej pomocy tłumacza, 
jeżeli nie włada w  wystarczającym stopniu językiem polskim, do złożenia oświadczenia i  odmowy złożenia oświadczenia, 
do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania, do dostępu do pierwszej pomocy medycznej oraz o  prawach wskazanych 
w art. 245, art. 246 § 1 i art. 612 § 2, jak również o  treści  art. 248 § 1 i 2, a także wysłuchać go.  
  
Dziennik  Ustaw  – 51 – Poz. 534 
 
§ 3. Z zatrzymania sporządza się protokół, w  którym należy podać imię, nazwisko i  funkcję dokonującego tej czyn -
ności, imię i  nazwisko osoby zatrzymanej, a  w razie niemożności ustalenia tożsamości – jej rysopis oraz dzień, godzinę, 
miejsce i  przyczynę zatrzymania z  podaniem , o jakie przestępstwo się ją podejrzewa. Należy także wciągnąć do protokołu 
złożone przez zatrzymanego oświadczenia oraz zaznaczyć udzieleni e mu informacji o  przysługujących prawach. Odpis 
protokołu doręcza się zatrzymanemu.  
§ 4. Niezwłocznie po zatrzymaniu osoby podejrzanej należy przystąpić do zebrania niezbędnych danych, a  także 
o zatrzymaniu zawiadomić prokuratora. W  razie istnienia podsta w, o których mowa w  art. 258 § 1–3, należy wystąpić do 
prokuratora w  sprawie skierowania do sądu wniosku o  tymczasowe aresztowanie.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór pouczenia, o  którym mowa w  § 2, zawieraj ą-
cego w  szczegó lności informacje o  przysługujących zatrzymanemu uprawnieniach: do korzystania z  bezpłatnej pomocy 
tłumacza, do złożenia oświadczenia i  odmowy złożenia oświadczenia, do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania, do 
dostępu do pierwszej pomocy medycznej, jak również o  prawach wskazanych w  § 2, w art. 245, art.  246 §  1 oraz art.  612 §  2 
oraz informację o  treści  art. 248 § 1 i 2, mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia także przez osoby nie -
korzystające z  pomocy pełnomocnika.  
Art. 245. § 1. Zatrzyma nemu na jego żądanie należy niezwłocznie umożliwić nawiązanie w  dostępnej formie ko n-
taktu z adwokatem lub radcą prawnym, a  także bezpośrednią z  nimi rozmowę; w  wyjątkowych wypadkach, uzasadni o-
nych szczególnymi okolicznościami, zatrzymujący może zastrzec, ż e będzie przy niej obecny.  
§ 2. Przepis  art. 517j § 1 oraz przepisy wydane na podstawie  art. 517j § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Przepisy  art. 261 stosuje się odpowiednio, z  tym że zawiadomienie następuje na żądanie zatrzymanego.  
Art. 246. § 1. Zatrzyma nemu przysługuje zażalenie do sądu. W  zażaleniu zatrzymany może się domagać zbadania 
zasadności, legalności oraz prawidłowości jego zatrzymania.  
§ 2. Zażalenie przekazuje się niezwłocznie sądowi rejonowemu miejsca zatrzymania lub prowadzenia postępowania, 
który również niezwłocznie je rozpoznaje.  
§ 3. W razie uznania bezzasadności lub nielegalności zatrzymania sąd zarządza natychmiastowe zwolnienie zatrz y-
manego.  
§ 4. W wypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegalności lub nieprawidłowości zatrzymania sąd za wiadamia o  tym 
prokuratora i  organ przełożony nad organem, który dokonał zatrzymania.  
§ 5. W razie zbiegu zażaleń na zatrzymanie i  tymczasowe aresztowanie można rozpoznać je łącznie.  
Art. 247. § 1. Prokurator może zarządzić zatrzymanie i  przymusowe doprowa dzenie osoby podejrzanej albo pode j-
rzanego, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że:  
1) nie stawią się na wezwanie w  celu przeprowadzenia z  ich udziałem czynności, o  których mowa w  art. 313 § 1 lub 
art. 314, albo badań lub czynności, o  których mowa w  art. 74 § 2 lub 3; 
2) mogą w  inny bezprawny sposób utrudniać postępowanie.  
§ 2. Zatrzymanie i  przymusowe doprowadzenie, o  którym mowa w  § 1, może także nastąpić, gdy zachodzi potrzeba 
niezwłocznego zastosowania środka zapobiegawczego.  
§ 3. W związku z  zatrzymanie m można też zarządzić przeszukanie. Przepisy  art. 220–222 i art. 224 stosuje się o d-
powiednio.  
§ 4. Niezwłocznie po doprowadzeniu przeprowadza się z  udziałem zatrzymanego czynności wskazane w  § 1, a po 
ich dokonaniu należy zwolnić go, o  ile nie zachodzi pot rzeba stosowania środka zapobiegawczego.  
§ 5. Rozstrzygając w  przedmiocie środka zapobiegawczego, prokurator niezwłocznie zwalnia zatrzymanego albo 
występuje do sądu z  wnioskiem o  zastosowanie tymczasowego aresztowania.  
§ 6. Do zatrzymania, o  którym mowa w  § 1, stosuje się odpowiednio  art. 246. 
§ 7. Zarządzenia, o których mowa w § 1, wykonuje Policja lub inne organy, o których mowa w art. 312,  w zakresie 
swych właściwości, jeżeli ustawa uprawnia je do zatrzymywania osoby. Zarządzenia dotyczące zatrzymania i  przymusowego 
doprowadzenia żołnierza w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, 
w sprawach niezwiązanych z wykonywaniem obowiązków służbowych, wykonują właściwe organy wojskowe.  
Art. 248. § 1. Zatrzyma nego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a  także jeżeli w  ciągu 
48 godzin od chwili zatrzymania przez uprawniony organ nie zostanie on przekazany do dyspozycji sądu wraz z  wnios -
kiem o  zastosowanie tymczasowego aresztowania; nale ży go także zwolnić na polecenie sądu lub prokuratora.  
  
Dziennik  Ustaw  – 52 – Poz. 534 
 
§ 2.54) Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania go do dyspozycji sądu nie doręczono 
mu postanowienia o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania albo nie ogłoszono mu tego postanowienia 
na posiedzeniu przeprowadzonym w sposób określony w art. 250 § 3b.  
§ 3. Ponowne zatrzymanie osoby podejrzanej na podstawie tych samych faktów i  dowodów jest niedopuszczalne.  
Rozdział 28  
Środki zapobiegawcze  
Art. 249. § 1. Środki zapob iegawcze można stosować w  celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, 
a wyjątkowo także w  celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa; można je st o-
sować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopod obieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.  
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec kt ó-
rej wydano postanowienie o  przedstawieniu zarzutów.  
§ 3. Przed zastosowaniem środka zapobiegawczego sąd al bo prokurator stosujący środek przesłuchuje oskarżonego, 
chyba że jest to niemożliwe z  powodu jego ukrywania się lub jego nieobecności w  kraju. Należy dopuścić do udziału 
w przesłuchaniu ustanowionego obrońcę, jeżeli się stawi; zawiadomienie obrońcy o  terminie przesłuchania nie jest ob o-
wiązkowe, chyba że oskarżony o  to wnosi, a  nie utrudni to przeprowadzenia czynności. O  terminie przesłuchania sąd 
zawiadamia prokuratora.  
§ 4. Środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do chwili rozpoczęcia wykonania kary. P rzepis niniejszy stosuje 
się do tymczasowego aresztowania tylko w  razie orzeczenia kary pozbawienia wolności.  
§ 5. Prokurator i  obrońca mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu sądu dotyczącym przedłużenia stosowania tymcz a-
sowego aresztowania oraz rozpoznania  zażalenia na zastosowanie lub przedłużenie tego środka zapobiegawczego. Na 
żądanie oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza się do tej czynności obrońcę z  urzędu. Zarządzenie może wydać 
także referendarz sądowy. Niestawiennictwo obrońcy lub prokuratora  należycie zawiadomionych o  terminie nie tamuje 
rozpoznania sprawy.  
Art. 249a.  § 1. Podstawę orzeczenia o  zastosowaniu lub przedłużeniu tymczasowego aresztowania mogą stanowić  
ustalenia poczynione na podstawie:  
1) dowodów jawnych  dla oskarżonego i  jego obr ońcy;  
2) dowodów z  zeznań świadków, o  których mowa w  art. 250 § 2b. 
§ 2. Sąd, uprzedzając o  tym prokuratora, uwzględnia z  urzędu także okoliczności, których prokurator nie ujawnił,  po 
ich ujawnieniu na posiedzeniu, jeżeli są one korzystne dla oskarżonego.  
Art. 250. § 1. Tymczasowe aresztowanie może nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu.  
§ 2. Tymczasowe aresztowanie stosuje w  postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora sąd rejonowy, 
w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a  w wypadkach nie cierpiących zwłoki także inny sąd rejonowy. Po wni e-
sieniu aktu oskarżenia tymczasowe aresztowanie stosuje sąd, przed którym sprawa się toczy.  
§ 2a. We wniosku o  zastosowanie tymczasowego aresztowania wymienia się dowody wskazujące na duże prawd o-
podobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo, okoliczności przemawiające za istnieniem zagrożeń dla prawidłowego 
toku postępowania lub możliwości popełnienia przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa oraz określonej po d-
stawy stosowania tego środka zapobiegawc zego i  konieczności jego stosowania.  
§ 2b. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia albo wolności świadka lub  osoby dla 
niego najbliższej, prokurator dołącza do wniosku, o  którym mowa w  § 2a, w  wyodrębnionym zbiorze dokumentów , do-
wody z  zeznań świadka, których nie udostępnia się oskarżonemu i  jego obrońcy.  
§ 3. Prokurator, przesyłając wraz z  aktami sprawy wniosek, o  którym mowa w  § 2, poucza podejrzanego o przysł u-
gujących mu w  wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania upra wnieniach oraz zarządza jednocześnie doprow a-
dzenie go do sądu.  
§ 3a. Jeżeli tymczasowe aresztowanie stosowane jest w  postępowaniu s ądowym, pouczenia oskarżonego o przysł u-
gujących mu w  wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania uprawnieniach dokonuje są d niezwłocznie po ogł o-
szeniu lub doręczeniu oskarżonemu postanowienia o  zastosowaniu tego środka zapobiegawczego.  
                                                           
54) W brzmieniu ustalonym przez art. 39 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 8. 
  
Dziennik  Ustaw  – 53 – Poz. 534 
 
§ 3b.55) Można odstąpić od przymusowego doprowadzenia do sądu podejrzanego, jeżeli zostanie zapewniony udział 
podejrzanego w posiedzeniu, w szc zególności złożenie przez niego wyjaśnień, przy użyciu urządzeń technicznych, umo ż-
liwiających przeprowadzenie tego posiedzenia na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.  
§ 3c.55) W wypadku określonym w § 3b w posiedzeniu bierze udział w miejscu przebywania podejrzanego refere n-
darz sądowy lub asystent sędziego zatrudniony w sądzie, w którego okręgu przebywa podejrzany lub funkcjonariusz 
Służby Więziennej, jeżeli podejrzany przebywa w zakładzie karnym lu b areszcie śledczym.  
§ 3d.55) Obrońca bierze udział w posiedzeniu przeprowadzonym w sposób określony w § 3b w miejscu przebywania 
oskarżonego, chyba że obrońca stawi się w tym celu w sądzie lub sąd zobowiąże go do udziału w po siedzeniu w budynku 
sądu z uwagi na konieczność uchylenia ryzyka nierozstrzygnięcia wniosku w przedmiocie zastosowania tymczasowego 
aresztowania przed upływem dopuszczalnego czasu zatrzymania oskarżonego.  
§ 3e.55) W wypadku, g dy obrońca bierze udział w posiedzeniu przebywając w innym miejscu niż oskarżony, sąd na 
wniosek oskarżonego lub obrońcy może zarządzić przerwę na czas oznaczony i zezwolić na telefoniczny kontakt obrońcy 
z oskarżonym, chyba że uwzględnienie wniosku może z akłócić prawidłowy przebieg posiedzenia lub stwarza ryzyko 
nierozstrzygnięcia wniosku w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania przed upływem dopuszczalnego 
czasu zatrzymania oskarżonego.  
§ 3f.55) Przepisu § 3b nie stosuje się w wypadku oskarżonego, którego dotyczą okoliczności wskazane w art. 79 § 1 
pkt 2.  
§ 3g.55) Tłumacz może wziąć udział w posiedzeniu również w miejscu przebywania oskarżonego.  
§ 3h.55) Przepisy art. 517ea stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Inne środki zapobiegawcze stosuje sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym także prokurator.  
Art. 251. § 1. W  postanowieniu o  zastosowaniu środka zapobiegawczego należy wymienić osobę, zarzucany jej czyn,  
jego kwalifikację prawną oraz podstawę prawną zastosowania tego środka.  
§ 2. W postanowieniu o  zastosowaniu tymczasowego aresztowania należy określić czas jego trwania, a  ponadto 
oznaczyć termin, do którego aresztowanie ma trwać. Obowiązek każdorazowego oznacze nia terminu stosowania tymcz a-
sowego aresztowania trwa do uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W  przedmiocie tymczasowego 
aresztowania po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie orzeka sąd, który wydał to orzeczenie, a  w razie przek a-
zania sprawy do drugiej instancji – sąd odwoławczy.  
§ 3. Uzasadnienie postanowienia o  zastosowaniu środka zapobiegawczego powinno zawierać przedstawienie dow o-
dów świadczących o  popełnieniu przez oskarżonego przestępstwa, wykazanie okoliczności wskazujących n a istnienie 
zagrożeń dla prawidłowego toku postępowania lub możliwości popełnienia przez oskarżonego nowego, ciężkiego prz e-
stępstwa w  razie niezastosowania środka zapobiegawczego oraz określonej podstawy jego zastosowania i  potrzeby zast o-
sowania danego śro dka. W  wypadku tymczasowego aresztowania należy ponadto wyjaśnić, dlaczego nie uznano za w y-
starczające zastosowanie innego środka zapobiegawczego.  
§ 4.56) Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania doręcza się oskarżonemu. Postanowienie o zast o-
sowaniu innego środka zapobiegawczego doręcza się oskarżonemu, jeżeli nie był obecny przy ogłoszeniu tego postan o-
wienia.  
Art. 252. § 1. Na postanowienie w  przedmiocie środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie na zasadach ogó l-
nych, chyba że ustawa stanowi  inaczej.  
§ 2. Na postanowienie prokuratora w  przedmiocie środka zapobiegawczego zażalenie przysługuje do sądu rejonowego,  
w którego okręgu prowadzi się postępowanie.  
§ 3. Zażalenie na postanowienie w  przedmiocie środka zapobiegawczego sąd rozpoznaje niezw łocznie, z  tym że z a-
żalenie na postanowienie w  przedmiocie tymczasowego aresztowania nie później niż przed upływem 7  dni od przekazania 
sądowi zażalenia wraz z  niezbędnymi aktami.  
Art. 253. § 1. Środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchylić lub zmienić,  jeżeli ustaną przyczyny, wskutek których  
został on zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie albo zmianę.  
§ 2. Zastosowany przez sąd środek zapobiegawczy może być w  postępowaniu przygotowawczym uchylony lub 
zmieniony na łagodniejszy  również przez prokuratora.  
                                                           
55) Dodany  przez art. 39 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 8. 
56) Dodany przez art. 39 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 8. 
  
Dziennik  Ustaw  – 54 – Poz. 534 
 
§ 3. Sąd lub prokurator niezwłocznie zawiadamia pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod 
której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje, o  uchyleniu, nieprzedłużeniu lub zmianie tymczasowego aresztowania na 
inny środek zapobiegawczy, jak również o  ucieczce oskarżonego z  aresztu śledczego, chyba że pokrzywdzony oświadczy, 
iż z takiego uprawnienia rezygnuje.  
§ 4. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o  którym mowa w  § 3, przekazuje się również świadkowi.  
Art. 254. § 1. Oskarżony może składać w  każdym czasie wniosek o  uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego; 
w przedmiocie wniosku rozstrzyga, najpóźniej w  ciągu 3  dni, prokurator, a  po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu – sąd, 
przed którym sprawa się toczy.  
§ 2. Na postanowienie w  przedmiocie wniosku oskarżonemu zażalenie przysługuje tylko wtedy, gdy wniosek  został 
złożony po upływie co najmniej 3  miesięcy od dnia wydania postanowienia w  przedmiocie środka zapobiegawczego.  
§ 3. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten sam sąd w  składzie trzech sędziów.  
Art. 255. Zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie orzekaniu co do środków zapobiegawczych.  
Art. 256. Nadzór nad prawidłowością zatrzymania i  wykonania środków zapobiegawczych sprawuje sąd, a  w postę-
powaniu przygotowawczym – także prokurator.  
Art. 257. § 1. Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, jeżeli wystarczający jest inny środek zapobiegawczy.  
§ 2. Stosując tymczasowe aresztowanie, sąd może zastrzec, że środek ten ulegnie zmianie pod warunk iem złożenia, 
nie później niż w  wyznaczonym terminie, określonego poręczenia majątkowego; na uzasadniony wniosek oskarżonego 
lub jego obrońcy, złożony najpóźniej w  ostatnim dniu wyznaczonego terminu, sąd może przedłużyć termin złożenia poręcz e-
nia. 
§ 3. Jeżeli prokurator oświadczy, najpóźniej na posiedzeniu po ogłoszeniu postanowienia wydanego na podstawie 
§ 2, że sprzeciwia się zmianie środka zapobiegawczego, postanowienie to, w  zakresie dotyczącym zmiany tymczasowego 
aresztowania na poręczenie majątkowe, s taje się wykonalne z  dniem uprawomocnienia.  
Art. 258. § 1. Tymczasowe aresztowanie i  pozostałe środki zapobiegawcze można stosować, jeżeli zachodzi:  
1) uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożs amości 
albo nie ma on w  kraju stałego miejsca pobytu ; 
2) uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w  inny be z-
prawny sposób utrudniał postępowanie karne.  
§ 2. Jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnieni e zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności, której  
górna granica wynosi co najmniej 8  lat, albo gdy sąd pierwszej instancji skazał go na karę pozbawienia  wolności nie ni ż-
szą niż 3  lata, potrzeba zastosowania tymczasowego aresztowania w  celu zabezpieczenia prawidłowego  toku postępow a-
nia może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą.  
§ 3. Środek zapobiegawczy można wyjątkowo zastosować także wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że oska r-
żony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub  umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu 
lub bezpieczeństwu powszechnemu, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził.  
§ 4. Decydując o  zastosowaniu określonego środka zapobiegawczego, uwzględnia się rodzaj i  charakter obaw wsk a-
zanych w  § 1–3, przyjętych za podstawę stosowania danego środka oraz nasilenie ich zagrożenia dla prawidłowego prz e-
biegu postępowania w  określonym jego stadium.  
Art. 258a.57) Jeżeli oskarżony uniemożliwia lub utrudnia wykonywanie zastosowanego wobe c niego środka zap o-
biegawczego lub umyślnie naruszył obowiązek lub zakaz związany ze stosowaniem takiego środka, sąd lub prokurator jest 
zobowiązany zastosować środek zapobiegawczy gwarantujący skuteczną realizację celów jego stosowania.  
Art. 259. § 1. Jeż eli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie, należy odstąpić od tymczasowego areszt o-
wania, zwłaszcza gdy pozbawienie oskarżonego wolności:  
1) spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo ; 
2) pociągałoby wyjątkowo ciężkie sku tki dla oskarżonego lub jego najbliższej rodziny.  
                                                           
57) Dodany przez art. 14 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 53. 
  
Dziennik  Ustaw  – 55 – Poz. 534 
 
§ 2. Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, gdy na podstawie okoliczności sprawy można przewidywać, że sąd 
orzeknie w  stosunku do oskarżonego karę pozbawienia wolności z  warunkowym zawieszeniem jej wyko nania lub karę 
łagodniejszą albo że okres tymczasowego aresztowania przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia wolności bez 
warunkowego zawieszenia.  
§ 3. Tymczasowe aresztowanie nie może być stosowane, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawien ia wolności  
nieprzekraczającą roku.  
§ 4. Ograniczenia przewidziane w  § 2 i 3 nie mają zastosowania, gdy oskarżony ukrywa się, uporczywie nie stawia 
się na wezwania lub w  inny bezprawny sposób utrudnia postępowanie albo nie można ustalić jego tożsamości. Og ranicz e-
nie przewidziane w  § 2 nie ma również zastosowania, gdy zachodzi wysokie prawdopodobieństwo orzeczenia środka 
zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy w  zakładzie zamkniętym.  
Art. 260. § 1. Jeżeli stan zdrowia oskarżonego tego wymaga, tymczasowe aresztowanie może być wykonywane tylko  
w postaci umieszczenia w  odpowiednim zakładzie leczniczym, w  tym w  zakładzie psychiatrycznym . 
§ 2. Minister Sprawiedliwości w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w  drodze rozp o-
rządz enia, wykaz zakładów leczniczych, w  tym psychiatrycznych, przeznaczonych do wykonywania tymczasowego ares z-
towania stosowanego wobec osób, których stan zdrowia wymaga umieszczenia w  takim zakładzie, oraz warunki zabe z-
pieczenia tych zakładów uniemożliwiające  samowolne wydalenie się z  nich tymczasowo aresztowanych oraz umożliwi a-
jące izolowanie ich ze względów bezpieczeństwa, przy zapewnieniu dostępu do tymczasowo aresztowanych przez organy 
prowadzące postępowanie karne, mając na uwadze potrzebę zapewnienia pra widłowego toku postępowania , oraz tryb 
umieszczenia, warunki pobytu i  leczenia tymczasowo aresztowanych w  takim zakładzie, mając na uwadze niezbędne wyp o-
sażenie  medyczne oraz warunki techniczne i  organizacyjne tych zakładów.  
Art. 261. § 1. O  zastosowaniu t ymczasowego aresztowania sąd jest obowiązany bezzwłocznie zawiadomić osobę 
najbliższą dla oskarżonego; może to być osoba wskazana przez oskarżonego.  
§ 2. Na wniosek oskarżonego można również zawiadomić inną osobę zamiast lub obok osoby wskazanej w  § 1. 
§ 2a. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd zawiadamia organ prowadzący przeciwko oskarżonemu p o-
stępowanie w  innej sprawie, o  ile powziął informację o  tym postępowaniu. Sąd poucza oskarżonego o  treści  art. 75 § 1. 
§ 3. O zastosowaniu tymczasowego aresz towania sąd jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić pracodawcę, szkołę 
lub uczelnię, w  stosunku do żołnierza – jego dowódcę, a  w przypadku, gdy oskarżonym jest przedsiębiorca lub niebędący 
pracownikiem członek organu zarządzającego przedsiębiorcy, na jego wniosek – zarządzającego przedsiębiorstwem.  
Art. 262. § 1. Sąd stosujący tymczasowe aresztowanie ma obowiązek:  
1) zawiadomienia o  tym sądu opiekuńczego, jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia opieki nad dziećmi aresztowanego ; 
2) zawiadomienia organu opieki s połecznej, jeżeli zachodzi potrzeba roztoczenia opieki nad osobą niedołężną lub ch o-
rą, którą aresztowany się opiekował ; 
3) przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony mienia i  mieszkania aresztowanego.  
§ 2. O poczynionych wystąpieniach i  wydanych zarz ądzeniach należy powiadomić tymczasowo aresztowanego.  
Art. 263. § 1. W  postępowaniu przygotowawczym sąd, stosując tymczasowe aresztowanie, oznacza jego termin na 
okres nie dłuższy niż 3  miesiące.  
§ 2. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie  można było ukończyć postępowania przygotowawcz e-
go w  terminie określonym w  § 1, na wniosek prokuratora, sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, gdy 
zachodzi tego potrzeba, może przedłużyć tymczasowe aresztowanie na okres, który łącznie nie może przekroczyć 12  miesięcy.  
§ 3. Łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd pier w-
szej instancji nie może przekroczyć 2  lat. 
§ 3a. W przypadku zbiegu tymczasowego aresztowania z  wykonywaną karą pozbawie nia wolności orzeczoną w  innej  
sprawie do okresów, o  których mowa w  § 2 i 3, zalicza się okres odbywania przez tymczasowo aresztowanego kary pozb a-
wienia  wolności.  
§ 4. Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania na okres oznaczony, przekraczający ter miny określone 
w § 2 i 3 może dokonać sąd apelacyjny, w  którego okręgu prowadzi się postępowanie na wniosek sądu, przed którym 
sprawa się toczy, a  w postępowaniu przygotowawczym na wniosek właściwego prokuratora bezpośrednio przełożonego 
wobec prokuratora prowadzącego lub nadzorującego śledztwo – jeżeli konieczność taka powstaje w  związku z  zawiesz e-
niem postępowania karnego, czynnościami zmierzającymi do ustalenia lub potwierdzenia tożsamości oskarżonego, wyk o-
nywaniem czynności dowodowych w  sprawie o  szczeg ólnej zawiłości lub poza granicami kraju, a  także celowym prz e-
wlekaniem postępowania przez oskarżonego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 56 – Poz. 534 
 
§ 4a. (uchylony)  
§ 4b. Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania, o  którym mowa w  § 4, nie stosuje się w  odniesieniu do 
terminu określonego w  § 2, gdy kara realnie grożąca oskarżonemu za zarzucane mu przestępstwo nie przekroczy 3  lat 
pozbawienia wolności, a  w stosunku do terminu wskazanego w  § 3, gdy nie przekroczy ona 5  lat pozbawienia wolności, 
chyba że konieczność takiego przedłużenia jest spow odowana celowym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego.  
§ 5. Na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie  § 4 przysługuje zażalenie do sądu apelacyjnego 
orzekającego w  składzie trzech sędziów.  
§ 6. Z wnioskiem o  przedłużenie okresu tymczaso wego aresztowania należy wystąpić, z  jednoczesnym przesłaniem 
właściwemu sądowi akt sprawy, nie później niż 14  dni przed upływem dotychczas określonego terminu stosowania tego 
środka.  
§ 7. Jeżeli  zachodzi  potrzeba stosowania tymczasowego aresztowania po wy daniu pierwszego wyroku przez sąd 
pierwszej instancji, każdorazowe jego przedłużenie może następować na okres nie dłuższy niż 6  miesięcy.  
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór pouczenia o  przysługujących oskarżonemu 
w wypadku  zastosowania tymczasowego aresztowania uprawnieniach: do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaś -
nień lub odmowy odpowiedzi na pytania, do informacji o  treści stawianych zarzutów, do przeglądania akt w  części zawi e-
rającej treść dowodów wskazanych w e wniosku o  tymczasowe aresztowanie, do dostępu do pierwszej pomocy medycznej, 
jak również uprawnieniach wskazanych w  art. 72 § 1, art. 78 § 1, art. 249 § 5, art. 252, art. 254 § 1 i 2, art. 261 § 1, 2 i 2a 
oraz art. 612 § 1, mając na względzie konieczność  zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z  pomocy 
obrońcy.  
Art. 264. § 1. W  razie uniewinnienia oskarżonego, umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania, waru n-
kowego zawieszenia wykonania kary, wymierzenia kary pozbawienia wolności odp owiadającej co najwyżej okresowi 
tymczasowego aresztowania, skazania na karę łagodniejszą niż pozbawienie wolności albo w  razie odstąpienia od wymi e-
rzenia kary, zarządza się niezwłoczne zwolnienie tymczasowo aresztowanego, jeżeli nie jest on pozbawiony wol ności 
w innej sprawie.  
§ 2. W razie skazania oskarżonego tymczasowo aresztowanego na karę inną niż wymieniona w  § 1 albo w razie 
umorzenia postępowania z  powodu niepoczytalności sprawcy i  orzeczenia środka zabezpieczającego polegającego na 
umieszczeniu go w zakładzie zamkniętym, sąd, po wysłuchaniu obecnych stron, wydaje postanowienie co do dalszego 
stosowania tymczasowego aresztowania.  
§ 2a. W razie umorzenia postępowania z  powodu niepoczytalności sprawcy i  orzeczenia środka zabezpieczającego 
polegającego na umieszczeniu go w  zakładzie zamkniętym można zastosować tymczasowe aresztowanie.  
§ 3. W wypadku prawomocnego orzeczenia środka zabezpieczającego polegaj ącego na umieszczeniu sprawcy w zakła-
dzie zamkniętym można zastosować tymczasowe aresztowanie do czas u rozpoczęcia wykonywania środka, jednak nie 
dłużej niż na okres 3  miesięcy, z  możliwością jednorazowego przedłużenia w  szczególnie uzasadnionym wypadku na 
kolejny miesiąc.  
§ 4. Tymczasowe aresztowanie w  wypadku orzeczenia środka zabezpieczającego polegają cego na umieszczeniu 
sprawcy w  zakładzie zamkniętym wykonuje się w  warunkach umożliwiających stosowanie odpowiedniego postępowania 
leczniczego, terapeutycznego, rehabilitacyjnego oraz resocjalizacyjnego.  
Art. 265. Okres tymczasowego aresztowania liczy się od dnia zatrzymania.  
Art. 266. § 1. Poręczenie majątkowe w  postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki może zł o-
żyć oskarżony albo inna osoba.  
§ 2. Wysokość, rodzaj i  warunki poręczenia majątkowego, a  w szczególności termin złożenia prze dmiotu poręczenia, 
należy określić w  postanowieniu, mając na względzie sytuację materialną oskarżonego i  składającego poręczenie mają t-
kowe, wysokość wyrządzonej szkody oraz charakter popełnionego czynu.  
Art. 267. Osobę składającą poręczenie majątkowe zawia damia się o  każdorazowym wezwaniu oskarżonego do st a-
wiennictwa; do osoby składającej poręczenie majątkowe za oskarżonego stosuje się odpowiednio  art. 138 i 139 § 1. 
Art. 268. § 1. Stanowiące przedmiot poręczenia wartości majątkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi albo 
ściągnięciu w  razie ucieczki lub ukrycia się oskarżonego. W  wypadku utrudniania w  inny sposób postępowania karnego 
można orzec przepadek lub ściągnięcie tych wartości.  
§ 1a. Orzekając w  przedmiocie przepadku lub ściągnięcia wartości majątk owych stanowiących przedmiot poręcz e-
nia, sąd może orzec częściowy przepadek lub ściągnięcie tych wartości, stosując wówczas wobec oskarżonego ponadto 
inny jeszcze środek zapobiegawczy, z  uwzględnieniem wymogów  art. 258 § 4, z wyjątkiem tymczasowego areszto wania.  
§ 2. O treści  § 1 oraz art.  269 należy uprzedzić osobę składającą poręczenie majątkowe.  
  
Dziennik  Ustaw  – 57 – Poz. 534 
 
Art. 269. § 1. Ulegające przepadkowi przedmioty poręczenia lub ściągnięte sumy poręczenia majątkowego przek a-
zuje się lub przelewa na rzecz Skarbu Państwa; pokrzy wdzony ma wówczas pierwszeństwo zaspokojenia na nich swoich 
roszczeń wynikających z  przestępstwa, jeżeli w  inny sposób nie można uzyskać naprawienia szkody.  
§ 2. Z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedmiot poręczenia zwraca się, a  sumę poręczenia zwa lnia się, pod 
tym jednak warunkiem, że w  razie prawomocnego skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności następuje to 
z chwilą rozpoczęcia odbywania przez niego kary. W  razie niezgłoszenia się na wezwanie do odbycia kary stosuje się  
art. 268 § 1. 
§ 3. Cofnięcie poręczenia majątkowego staje się skuteczne dopiero z  chwilą przyjęcia nowego poręczenia majątk o-
wego, zastosowania innego środka zapobiegawczego lub odstąpienia od stosowania tego środka.  
§ 4. Przepisy  § 2 i 3 nie dotyczą cofnięcia poręczenia maj ątkowego i  zwrotu przedmiotów, jeżeli już zapadło post a-
nowienie o  jego przepadku lub o  ściągnięciu sumy poręczenia.  
Art. 270. § 1. O przepadku przedmiotu poręczenia lub ściągnięciu sumy poręczenia orzeka z  urzędu sąd, przed kt ó-
rym postępowanie się toczy, a  w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora – sąd właściwy do rozpoznania 
sprawy.  
§ 2. Oskarżony, poręczający i  prokurator mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu są dowym lub złożyć wyjaśnienia na  
piśmie. Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadz a się na posiedzenie, jeżeli prezes sądu lub sąd uzna to za potrzebne.  
§ 3. Na postanowienie określone w  § 1 przysługuje zażalenie.  
Art. 271. § 1. Od pracodawcy, u  którego oskarżony jest zatrudniony, od kierownictwa szkoły lub uczelni, których 
oskarżony je st uczniem lub studentem, od zespołu, w  którym oskarżony pracuje lub uczy się, albo od organizacji społec z-
nej, której oskarżony jest członkiem, można, na ich wniosek, przyjąć poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezw a-
nie i nie będzie w  sposób bezpra wny utrudniał postępowania; jeżeli oskarżony jest żołnierzem, można przyjąć poręczenie 
od zespołu żołnierskiego, zgłoszone za pośrednictwem właściwego dowódcy.  
§ 2. Do wniosku o  przyjęcie poręczenia zespół lub organizacja społeczna dołącza wyciąg z  protoko łu zawierającego 
uchwałę o  podjęciu się poręczenia.  
§ 3. We wniosku o  przyjęcie poręczenia należy wskazać osobę, która ma wykonywać obowiązki poręczającego; os o-
ba ta składa oświadczenie o  przyjęciu tych obowiązków.  
Art. 272. Poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwanie i  nie będzie w  sposób bezprawny utrudniał post ę-
powania, można także przyjąć od osoby godnej zaufania. Przepis  art. 275 § 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 273. § 1. Przy odbieraniu poręczenia zawiadamia się udzielającego poręczeni a lub wykonującego obowiązki 
poręczającego o  treści zarzutu stawianego oskarżonemu oraz o  obowiązkach wynikających z  poręczenia i  skutkach ich 
niedotrzymania.  
§ 2. Poręczający jest obowiązany niezwłocznie powiadomić sąd lub prokuratora o  wiadomych mu poczynaniac h 
oskarżonego, zmierzających do uchylenia się od obowiązku stawienia się na wezwanie lub do utrudniania w  inny be z-
prawny sposób postępowania.  
Art. 274. Jeżeli mimo poręczenia oskarżony nie stawi się na wezwanie lub w  inny bezprawny sposób będzie utru d-
niał postępowanie, organ stosujący środek zapobiegawczy zawiadomi o  tym udzielającego poręczenia, a  ponadto może 
zawiadomić bezpośredniego przełożonego osoby, która złożyła poręczenie, i  organizację społeczną, do której należy, 
a także statutowy organ nadrzędny  nad poręczającą organizacją społeczną, jeżeli zostanie stwierdzone zaniedbanie ob o-
wiązków wynikających z  poręczenia. Przed zawiadomieniem należy osobę, która złożyła poręczenie, wezwać w  celu 
złożenia wyjaś nień.  
Art. 275. § 1. Tytułem środka zapobiegawcz ego można oddać oskarżonego pod dozór Policji, a oskarżonego żołnierza, 
z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie – pod dozór przełożonego wojskowego.  
§ 2. Oddany pod dozór ma obowiązek stosowania się do wymagań zawartych w postanowieniu sądu lub prokuratora. 
Obowiązek ten może polegać na zakazie opuszczania określonego miejsca pobytu, zgłaszaniu się do organu  dozorującego 
w określonych odstępach czasu, zawiadamianiu go o  zamierzonym wyjeździe oraz o  terminie powrotu,  zakaz ie kontakt o-
wania się z  pokrzywdzonym lub z  innymi osobami, zakazie zbliżania się do określonych osób na  wskazaną odległość, 
zakazie przebywania w  określonych miejscach, a  także na innych ograniczeniach swobody  oskarżonego, niezbędnych do 
wykonywania dozoru . 
§ 3. Jeżeli zachodzą przesłanki zastosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego o  przestępstwo pope ł-
nione z  użyciem przemocy lub groźby bezprawnej na szkodę osoby najbliższej albo innej osoby zamieszkującej wspólnie 
ze sprawcą, zamiast tymczasow ego aresztowania można zastosować dozór, pod warunkiem że oskarżony w  wyznaczonym 
terminie opuści lokal zajmowany wspólnie z  pokrzywdzonym oraz określi miejsce swojego pobytu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 58 – Poz. 534 
 
§ 4. Oddany pod dozór Policji ma obowiązek stawiania się we wskazanej jednostce organizacyjnej Policji z  doku-
mentem stwierdzającym tożsamość, wykonywania poleceń mających na celu dokumentowanie przebiegu dozoru oraz 
udzielania informacji koniecznych dla ustalenia, czy stosuje się on do wymagań nałożonych w  postanowieniu sądu lub 
proku ratora. W  celu uzyskania takich informacji można wzywać oskarżonego do stawiennictwa w  wyznaczonym terminie.  
§ 5. W wypadku niestosowania się przez oddanego pod dozór do wymagań określonych w  postanowieniu organ d o-
zorujący niezwłocznie zawiadamia o  tym sąd  lub prokuratora, który wydał postanowienie.  
Art. 275a.  § 1. Tytułem środka zapobiegawczego można nakazać oskarżonemu o  przestępstwo popełnione z  użyciem  
przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej okresowe opuszczenie lokalu zajmowanego  wspólnie z  pokrzywdz o-
nym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie popełni przestępstwo  z użyciem przemocy wobec tej 
osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził.  
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym środek przewidziany w  § 1 stosuje się  na wniosek Policji albo z  urzędu.  
§ 3. Jeżeli wobec oskarżonego, zatrzymanego na podstawie  art. 244 § 1a lub 1b, zachodzą podstawy do zastosowania 
środka zapobiegawczego przewidzianego w  § 1, Policja niezwłocznie, nie później niż przed upływem 24  godzin o d chwili 
zatrzymania, występuje z  wnioskiem do prokuratora o  zastosowanie tego środka zapobiegawczego; wniosek powinien być 
rozpoznany przed upływem 48  godzin od chwili zatrzymania oskarżonego.  
§ 4. Środek przewidziany w  § 1 stosuje się na okres nie dłuższ y niż 3  miesiące. Jeżeli nie ustały przesłanki jego st o-
sowania sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, na wniosek prokuratora, może przedłużyć jego stos o-
wanie na dalsze okresy, nie dłuższe niż 3  miesiące.  
§ 5. Wydając postanowienie o  nakazi e okresowego opuszczenia przez  oskarżonego lokalu zajmowanego wspólnie 
z pokrzywdzonym, można, na wniosek oskarżonego, wskazać mu miejsce pobytu w  placówkach zapewniających  miejsca 
noclegowe. Placówkami wskazanymi do umieszczenia oskarżonego nie mogą być p lacówki  pobytu ofiar przemocy 
w rodzinie.  
Art. 276. Tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oskarżonego w  czynnościach służbowych lub w  wyko -
nywaniu  zawodu albo nakazać powstrzymanie się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodza ju 
pojazdów, lub zakazać ubiegania się o  zamówienia publiczne na czas trwania postępowania.  
Art. 276a.58) § 1. Tytułem środka zapobiegawczego można orzec wobec oskarżon ego o przestępstwo popełnione 
w stosunku do członka personelu medycznego, w związku z wyk onywaniem przez niego czynności opieki medycznej lub 
osoby przybranej personelowi medycznemu do pomocy w związku z wykonywaniem tych czynności, zakaz zbliżania się 
do pokrzywdzonego na wskazaną odległość, zakaz kontaktów lub zakaz publikacji, w tym za pośr ednictwem systemów 
informatycznych lub sieci telekomunikacyjnych treści godzących w prawnie chronione dobra pokrzywdzonego.  
§ 1a.59) Środek zapobiegawczy, o którym mowa w § 1, można orzec również wobe c oskarżonego o przestępstwo, 
o którym mowa w art. 190a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, popełnione z powodu wykonywanego przez 
pokrzywdzonego zawodu.  
§ 2. Zakazy, o których mowa w § 1, mogą być połączone z określeniem poręczenia majątkowego. Do poręczenia mają t-
kowego zastosowanie mają przepisy a rt. 266 –270, z tym że stanowiące przedmiot poręczenia wartości majątkowe lub zob o-
wiązania ulegają przepadkowi albo ściągnięciu również w razie niezastosowania się do zakazów o których mowa w § 1.  
§ 3. Zakaz publikacji treści godzących w prawnie chronione d obra pokrzywdzonego, o którym mowa w § 1, obejm u-
je zakaz publikowania i innego udostępniania tych treści niezależnie od tego, czy zostały wytworzone przez oskarżonego 
czy inną osobę, za pośrednictwem internetowych portali, stanowiących usługę świadczoną dr ogą elektroniczną w roz u-
mieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną.  
§ 4. Czas stosowania zakazów o których mowa w § 1, określa się przy uwzględnieniu potrzeb w zakresie zabezpi e-
czenia prawidłowego biegu postępowania karn ego oraz zapewnienia odpowiedniej ochrony pokrzywdzonemu lub osobom 
dla niego najbliższym.  
§ 5. Przedłużenie stosowania zakazu na dalszy okres, przekraczający łącznie 6 miesięcy, w postępowaniu przygot o-
wawczym może dokonać, na wniosek prokuratora, sąd rej onowy, w okręgu którego prowadzone jest postępowanie.  
Art. 277. § 1. W  razie uzasadnionej obawy ucieczki można zastosować w  charakterze środka zapobiegawczego z a-
kaz opuszczania przez oskarżonego kraju, który może być połączony z  zatrzymaniem mu paszportu l ub innego dokumentu 
uprawniającego do przekroczenia granicy albo z  zakazem wydania takiego dokumentu.  
                                                           
58) Dodany przez art. 14 pkt 3 ustawy, o której mow a w odnośniku 53. 
59) Dodany przez art. 39 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 8. 
  
Dziennik  Ustaw  – 59 – Poz. 534 
 
§ 2. Do czasu wydania postanowienia w  przedmiocie, o  którym mowa w  § 1, organ prowadzący postępowanie może 
zatrzymać dokument, jednakże na czas nie dłuższ y niż 7  dni. Do odebrania dokumentów stosuje się odpowiednio przepisy 
rozdziału 25.  
Rozdział 29  
Poszukiwanie oskarżonego i  list gończy  
Art. 278. Jeżeli miejsce pobytu oskarżonego lub osoby podejrzanej nie jest znane, zarządza się jego poszukiwanie. 
Przepis  art. 247 stosuje się odpowiednio.  
Art. 279. § 1. Jeżeli oskarżony, w  stosunku do którego wydano postanowienie o  tymczasowym aresztowaniu, ukr y-
wa się, sąd lub prokurator może wydać postanowienie o  poszukiwaniu go listem gończym.  
§ 2. Jeżeli postanowienie o  tymczasowym aresztowaniu nie było wydane, można postanowienie takie wydać bez 
względu na to, czy nastąpiło przesłuchanie podejrzanego.  
§ 3. W razie ujęcia i  zatrzymania osoby ściganej listem gończym należy niezwłocznie doprowadzić ją do sądu, który 
wydał postanowienie o  tymczasowym aresztowaniu, w  celu rozstrzygnięcia przez sąd o  utrzymaniu, zmianie lub uchyleniu 
tego środka, chyba że prokurator po przesłuchaniu zatrzymanego zmienił już środek zapobiegawczy lub uchylił tymcz a-
sowe aresztowanie. Przepis  art. 344 zdanie  drugie stosuje się odpowiednio.  
§ 4. W razie ujęcia i  zatrzymania osoby ściganej więcej niż jednym listem gończym wystarczające jest doprowadz e-
nie jej w  trybie  § 3 do jednego z  sądów, które wydały postanowienia o  tymczasowym aresztowaniu.  
Art. 280. § 1. W  liście gończym podaje się:  
1) sąd lub prokuratora, który wydał postanowienie o  poszukiwaniu listem gończym ; 
2) dane o  osobie, które mogą ułatwić jej poszukiwanie, a  przede wszystkim personalia, rysopis, znaki szczególne, mie j-
sce zamieszkania i  pracy, z  dołączeniem w  miarę możliwości fotografii poszukiwanego ; 
3) informację o  treści zarzutu postawionego oskarżonemu oraz o  postanowieniu o  jego tymczasowym aresztowaniu 
albo o  zapadłym wyroku ; 
4) wezwanie każdego, kto zna miejsce pobytu poszukiwanego , do zawiadomienia o  tym najbliższej jednostki Policji, 
prokuratora lub sądu ; 
5) ostrzeżenie o  odpowiedzialności karnej za ukrywanie poszukiwanego lub dopomaganie mu w  ucieczce.  
§ 2. W liście gończym można wyznaczyć nagrodę za ujęcie lub przyczynienie się do ujęcia poszukiwanego, a  także 
udzielić zapewnienia o  utrzymaniu tajemnicy co do osoby informującej.  
§ 3. List gończy rozpowszechnia się, zależnie od potrzeby, przez rozesłanie, rozplakatowanie lub opublikowanie,  
w szczególności za pomocą prasy, radia, t elewizji i  Internetu.  
Rozdział 30  
List żelazny  
Art. 281. Jeżeli oskarżony przebywający za granicą złoży oświadczenie, że stawi się do sądu lub do prokuratora 
w oznaczonym terminie pod warunkiem odpowiadania z  wolnej stopy, właściwy miejscowo sąd okręgowy m oże wydać 
oskarżonemu list żelazny.  
Art. 282. § 1. List żelazny zapewnia oskarżonemu pozostawanie na wolności aż do prawomocnego ukończenia p o-
stępowania, jeżeli oskarżony:  
1) będzie się stawiał w  oznaczonym terminie na wezwanie sądu, a  w postępowaniu przyg otowawczym – także na wezw a-
nie prokuratora;  
2) nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z  obranego miejsca pobytu w  kraju ; 
3) nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w  inny bezprawny sposób starał się utrudniać post ę-
powanie karne.  
§ 2. W razie nie usprawiedliwionego niestawienia się oskarżonego na wezwanie lub naruszenia innych warunków 
wymienionych w  § 1, właściwy miejscowo sąd okręgowy orzeka o  odwołaniu listu żelaznego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 60 – Poz. 534 
 
Art. 283. § 1. Wydanie listu żelaznego można uzależnić od złoże nia poręczenia majątkowego.  
§ 2. W razie odwołania listu żelaznego z  powodu naruszenia warunków wymienionych w  art. 282 § 1, wartości m a-
jątkowe udzielone z  tytułu poręczenia ulegają przepadkowi lub ściągnięciu; orzeka o  tym sąd wymieniony w  art. 282 § 2. 
Art. 284. § 1. (uchylony)  
§ 2. Na postanowienie o  odmowie wydania listu żelaznego oraz na postanowienia wydane w  trybie  art. 282 § 2 
i art. 283 § 2 przysługuje zażalenie.  
Rozdział 31  
Kary porządkowe  
Art. 285. § 1. Na świadka, biegłego, tłumacza lub specjali stę, który bez należytego usprawiedliwienia nie stawił się 
na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo bez zezwolenia tego organu wydalił się z  miejsca czynności  przed 
jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w  wysokości do 3000  złotych.  
§ 1a. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio do obrońcy lub pełnomocnika, w  wypadkach szczególnych ze względu na 
ich wpływ na przebieg czynności; w  postępowaniu przygotowawczym karę pieniężną, na wniosek prokuratora, nakłada 
sąd rejonowy, w  którego okręgu prowadzi się postępowanie.  
§ 2. W wypadkach określonych w  § 1 można ponadto zarządzić zatrzymanie i  przymusowe doprowadzenie świadka. 
Zatrzymanie i  przymusowe doprowadzenie biegłego, tłumacza i  specjalisty stosuje się tylko wyjątkowo. W  stosunku do 
żołnierza stosuj e się art. 247 § 7. 
Art. 286. Karę pieniężną należy uchylić, jeżeli ukarany dostatecznie usprawiedliwi swe niestawiennictwo lub sam o-
wolne oddalenie się. Usprawiedliwienie może nastąpić w  ciągu tygodnia od daty doręczenia postanowienia wymierzaj ą-
cego karę p ieniężną.  
Art. 287. § 1. Przepis  art. 285 § 1 stosuje się odpowiednio do osoby, która bezpodstawnie uchyla się od złożenia  
zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lub specjalisty, złożenia przyrzeczenia, wydania przedmiotu, dopełni e-
nia obowiązków  poręczyciela albo spełnienia innego ciążącego na niej obowiązku w  toku postępowania, jak również do 
przedstawiciela lub kierownika instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej 
obowiązanej udzielić pomocy organowi pr owadzącemu postępowanie karne, która bezpodstawnie nie udziela pomocy 
w wyznaczonym terminie.  
§ 2. W razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lub  specjal i-
sty oraz wydania przedmiotu można zastosować, niez ależnie od kary pieniężnej, aresztowanie na czas nieprzekraczający  
30 dni. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  razie uporczywego niestawiennictwa na wezwanie organu  prowadzącego 
postępowanie, jeżeli zarządzenie zatrzymania i  przymusowego doprowadzenia, o  którym mowa  w art. 285 § 2, nie jest 
wystarczające dla zapewnienia stawiennictwa osoby wezwanej.  
§ 3. Aresztowanie należy uchylić, jeżeli osoba aresztowana spełni obowiązek albo postępowanie przygotowawcze 
lub postępowanie w  danej instancji ukończono.  
§ 4. Przepisów  § 1 i 2 nie stosuje się do stron, ich obrońców i  pełnomocników, a  w zakresie kary za niedopełnienie 
obowiązku wydania rzeczy – także do osób, które mogą się uchylić od złożenia zeznań.  
Art. 288. § 1. W razie uchybienia przez żołnierza w czynnej  służbie, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej 
pełnionej  dyspozycyjnie, obowiązkom określonym w art. 285 § 1 i art. 287 sąd lub prokurator występuje do dowódcy 
jednostki  wojskowej, w której ten żołnierz pełni służbę, o pociągnięcie go do odpowiedzial ności dyscyplinarnej.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się choćby za uchybienie, którego dopuścił się żołnierz przed wstąpieniem do wojska, była 
mu poprzednio wymierzona kara porządkowa, lecz nie została do tego czasu wykonana.  
Art. 289. § 1. Osobę, w  tym obrońcę,  pełnomocnika lub oskarżyciela publicznego, która przez niewykonanie ob o-
wiązków wymienionych w  art. 285 § 1 i 1a lub  art. 287 § 1 spowodowała dodatkowe koszty postępowania, można obci ą-
żyć tymi kosztami; dopuszczalne jest obciążenie kosztami kilku osób soli darnie. Żołnierza odbywającego zasadniczą słu ż-
bę wojskową oraz pełniącego służbę w  charakterze kandydata na żołnierza zawodowego nie obciąża się tymi kosztami.  
§ 2. W razie uchylenia kary porządkowej ustaje również obowiązek pokrycia kosztów postępowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 61 – Poz. 534 
 
Art. 290. § 1. Postanowienia przewidziane w  niniejszym rozdziale wydaje sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym 
także prokurator. Aresztowanie, o  którym mowa w  art. 287 § 2, w postępowaniu przygotowawczym stosuje na wniosek 
prokuratora sąd rejonowy, w  któreg o okręgu prowadzi się postępowanie.  
§ 2. Na postanowienia i  zarządzenia przewidziane w  niniejszym rozdziale przysługuje zażalenie; na zarządzenie pr o-
kuratora, o  którym mowa w  art. 285 § 2, zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w  którego okręgu prowadzi  się p o-
stępowanie.  
§ 3. Złożenie zażalenia wstrzymuje wykonanie postanowienia o  aresztowaniu.  
Rozdział 32  
Zabezpieczenie majątkowe  
Art. 291. § 1. W razie zarzucenia oskarżonemu popełnienia przestępstwa, za które lub w związku z którym można  
orzec:  
1) grzyw nę, 
2) świadczenie pieniężne,  
3) przepadek,  
4) środek kompensacyjny,  
5) zwrot pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi korzyści majątkowej, jaką sprawca osiągnął  z po-
pełnionego przestępstwa, albo jej równowartości  
– może z urzędu nastąpić zabezpie czenie wykonania tego orzeczenia na mieniu oskarżonego lub na mieniu,  o którym 
mowa w art. 45 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia  wykonanie orz e-
czenia będzie niemożliwe albo znacznie utrudnione.  
§ 2. Zabezp ieczenie wykonania orzeczenia określonego w § 1 pkt 3 lub 5 może nastąpić również na mieniu osoby 
fizycznej , o której mowa w art. 44a Kodeksu karnego, lub osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjnej  nie-
mającej osobowości prawnej, o której mowa w  art. 45 § 3 Kodeksu karnego, lub na mieniu, które podlegałoby przepadkowi  
na podstawie art. 45a § 1 lub 2 Kodeksu karnego oraz art. 33 § 3, art. 43 § 1 lub 2 lub art. 43a Kodeksu karnego skarbowego . 
§ 2a. Zabezpieczenie wykonania orzeczenia zwrotu korzyśc i majątkowej albo jej równowartości lub orzeczenia  
przepadku świadczenia albo jego równowartości wobec podmiotu zobowiązanego określonego w art. 91a  może z urzędu 
nastąpić na mieniu tego podmiotu.  
§ 3. Z urzędu może także nastąpić na mieniu oskarżonego zab ezpieczenie wykonania orzeczenia o  kosztach sąd o-
wych, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia wykonanie orzeczenia w  tym zakresie będzie 
niemożliwe albo znacznie utrudnione.  
§ 4. Zabezpieczenie majątkowe należy niezwłocznie uchylić  w całości lub w  części, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek 
których zostało ono zastosowane w  określonym rozmiarze, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie choćby 
w części.  
Art. 292. § 1. Zabezpieczenie następuje w  sposób wskazany w  przepisach Ko deksu postępowania cywilnego, chyba 
że ustawa stanowi inaczej.  
§ 2. Zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw  mają t-
kowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Zakaz te n podlega ujawnieniu  w księdze 
wieczystej, a w jej braku, w zbiorze złożonych dokumentów. W miarę potrzeby może być ustanowiony  zarząd nieruch o-
mości oskarżonego.  
§ 3. Przepis art.  232 stosuje się odpowiednio.  
Art. 292a.  § 1. Zabezpieczenie wykonania orzecz enia, o którym mowa w art. 291 § 1, może nastąpić również przez 
ustanowienie przymusowego zarządu przedsiębiorstwa i wyznaczenie zarządcy. W postanowieniu określa się przedsi ę-
biorstwo lub jego zorganizowaną część oraz wskazuje się zarządcę spośród osób pos iadających licencję doradcy restrukt u-
ryzacyjnego, o której mowa w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyz acyjnego (Dz. U. z 20 20 r. 
poz. 242 i 2320 ). 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym postanowienie o zabezpieczeniu przez ustanow ienie przymusowego zarz ą-
du wydaje prokurator. Postanowienie podlega zatwierdzeniu przez sąd.  
  
Dziennik  Ustaw  – 62 – Poz. 534 
 
§ 3. Po wydaniu postanowienia, o którym mowa w § 2, prokurator najpóźniej w ciągu 7 dni występuje do sądu  o jego 
zatwierdzenie. W przedmiocie zatwierdzenia sąd roz strzyga w ciągu 7 dni od dnia przekazania mu postanowienia.  
§ 4. Zabezpieczenie upada z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o odmowie zatwierdzenia postanowi e-
nia, o którym mowa w § 2.  
§ 5. W przedmiocie zatwierdzenia postanowienia prokuratora o z abezpieczeniu orzeka na wniosek prokuratora  w po-
stępowaniu przygotowawczym sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a po wniesieniu aktu  oskar-
żenia w przedmiocie zatwierdzenia orzeka sąd, przed którym sprawa się toczy.  
§ 6. Po wniesieniu a ktu oskarżenia postanowienie o zabezpieczeniu przez ustanowienie przymusowego zarządu  wy-
daje sąd, przed którym sprawa się toczy.  
§ 7. Na postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdzenia postanowienia o zabezpieczeniu lub w przedmiocie  zabez-
pieczenia stronom,  pokrzywdzonemu oraz właścicielowi lub osobie kierującej przedsiębiorstwem w jego imieniu  przysł u-
guje zażalenie.  
§ 8. Zarządca zapewnia ciągłość pracy zabezpieczonego przedsiębiorstwa oraz przekazuje sądowi lub prokuratorowi  
posiadane informacje mające zna czenie dla toczącego się postępowania, w szczególności o sposobie i okolicznościach  
wykorzystania tego przedsiębiorstwa do popełnienia przestępstwa lub ukrycia osiągniętej z niego korzyści  oraz o rzeczach 
i dokumentach mogących stanowić dowód w sprawie.  
§ 9. Zarządca sporządza spis składników majątku i praw majątkowych przedsiębiorstwa i przekazuje go prokurat o-
rowi lub sądowi, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu. Właściciel lub inna osoba kierująca przedsiębiorstwem  
w jego imieniu może wnosić do prok uratora lub sądu, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu, o wyłączenie  określ o-
nych składników majątku lub praw majątkowych z zabezpieczenia.  
§ 10. Na postanowienie w przedmiocie wyłączenia określonych składników majątku lub praw majątkowych  z zabe z-
pieczenia stronom, pokrzywdzonemu oraz właścicielowi lub innej osobie kierującej przedsiębiorstwem w jego  imieniu 
przysługuje zażalenie.  
Art. 292b.  Zabezpieczenie, o którym mowa w art. 292a § 1, może nastąpić również w stosunku do przedsiębiorstwa  
podmiotu zbi orowego w rozumieniu ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów  zbiorowych 
za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2020 r. poz. 358 ), jeśli zebrane  dowody wskazują na wysokie prawdop o-
dobieństwo, że podmiot ten może podlegać o dpowiedzialności na podstawie  tej ustawy.  
Art. 293. § 1. Postanowienie o  zabezpieczeniu majątkowym wydaje sąd, a  w postępowaniu przygotowawczym pr o-
kurator.  
§ 2. W postanowieniu określa się kwotowo zakres i  sposób zabezpieczenia, uwzględniając rozmiar możli wej do 
orzeczenia w  okolicznościach danej sprawy grzywny, środków karnych, przepadku lub środków kompensacyjnych. Ro z-
miar zabezpieczenia powinien odpowiadać jedynie potrzebom tego, co ma zabezpieczać. Wymóg kwotowego określenia 
zabezpieczenia nie dotyczy z abezpieczenia na zajętym przedmiocie podlegającym przepadkowi, jako pochodzącym be z-
pośrednio z  przestępstwa lub służącym albo przeznaczonym do jego popełnienia.  
§ 3. Na postanowienie w  przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie.  Przepis art.  254 § 2 stosuje się odp o-
wiednio.  
§ 4. Jeżeli postanowienie wydał prokurator, a  postępowanie przygotowawcze prowadzone jest w  okręgu innego  sądu 
niż sąd miejscowo i  rzeczowo właściwy, zażalenie przysługuje do sądu rzeczowo właściwego do rozpoznania  tej sprawy 
w pierwszej instancji, w  którego okręgu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze.  
§ 5. Postanowienie o  zabezpieczeniu majątkowym z  chwilą wydania stanowi tytuł wykonawczy.  
§ 6. Jeżeli zabezpieczenie nastąpiło na rzeczach, które uprzednio oskarżony wydał orga nowi procesowemu lub  które 
zatrzymano w  wyniku czynności, o  których mowa w  rozdziale 25, nie podejmuje się czynności egzekucyjnych  dla wyk o-
nania postanowienia o  zabezpieczeniu.  
§ 7. Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości pr awnej, o  której mowa w  art. 45 
§ 3 Kodeksu karnego, może wystąpić z  powództwem przeciwko Skarbowi Państwa o  ustalenie, że mienie lub jego część 
nie podlega przepadkowi. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu . 
Art. 294. § 1. Zabezpieczenie upada, gdy nie zostaną prawomocnie orzeczone: grzywna, przepadek, nawiązka, świad -
czenie  pieniężne lub nie zostanie nałożony obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, 
a powództwo o  te roszczenia n ie zostanie wytoczone przed upływem 3  miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia.  
§ 2. W razie wytoczenia powództwa w  terminie wskazanym w  § 1 zabezpieczenie pozostaje w  mocy, jeżeli w  postę-
powaniu cywilnym sąd nie orzeknie inaczej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 63 – Poz. 534 
 
Art. 295. § 1. W  razie popełnienia przestępstwa, o  którym mowa w  art. 291, Policja może dokonać tymczasowego 
zajęcia mienia ruchomego osoby podejrzanej, jeżeli zachodzi obawa usunięcia tego mienia.  
§ 2. Przepisy  art. 217–235 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Tymczasowe zajęcie nie może dotyczyć przedmiotów, które nie podlegają egzekucji.  
§ 4. Tymczasowe zajęcie upada, jeżeli w  ciągu 7  dni od daty jego dokonania nie zostanie wydane postanowienie o  za-
bezpieczeniu  majątkowym.  
Art. 296. (uchylony)  
DZIAŁ VII  
Postępowanie przygotowawc ze 
Rozdział 33  
Przepisy ogólne  
Art. 297. § 1. Celem postępowania przygotowawczego jest:  
1) ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i  czy stanowi on przestępstwo ; 
2) wykrycie i  w razie potrzeby ujęcie sprawcy ; 
3) zebranie danych stosownie do  art. 213 i 214; 
4) wyjaśnienie okoliczności sprawy, w  tym ustalenie osób pokrzywdzonych i  rozmiarów szkody ; 
5) zebranie, zabezpieczenie i  w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów dla sądu.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 298. § 1. Postępowanie przygotowawcze prowadzi lub n adzoruje prokurator, a  w zakresie przewidzianym w  ustawie  
prowadzi je Policja. W  wypadkach przewidzianych w  ustawie uprawnienia Policji przysługują innym organom.  
§ 2. Określone w  ustawie czynności w  postępowaniu przygotowawczym przeprowadza sąd.  
Art. 299. § 1. W  postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony i  podejrzany są stronami.  
§ 2. W wypadkach wskazanych w  ustawie określone uprawnienia przysługują również osobom niebędącym stronami.  
§ 3. W czynnościach sądowych w  postępowaniu przygotowawczym prokuratorow i przysługują prawa strony.  
Art. 299a.  § 1. Podczas czynności z  udziałem pokrzywdzonego w  postępowaniu przygotowawczym może być  obec-
na osoba przez niego wskazana, jeżeli nie uniemożliwia to przeprowadzenia czynności albo nie utrudnia jej  w istotny 
sposób.  
§ 2.41)  Na wniosek pokrzywdzonego zgłoszony w  postępowaniu przygotowawczym sąd powiadamia go o sposobie 
zakończenia sprawy listem zwykłym, przesłanym na wskazany przez pokrzywdzonego adres, za pośrednictwem telefaksu 
lub poczt y elektronicznej wraz z  odpisem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w  sprawie lub jego w y-
ciągiem, które mogą być przesłane w  postaci elektronicznej.  
§ 2.42) Na wniosek pokrzywdzonego zgłoszony w  postępowaniu przygot owawczym sąd powiadamia go o spos o-
bie zakończenia sprawy listem zwykłym, przesłanym na wskazany przez pokrzywdzonego adres, za pośrednictwem 
telefaksu lub poczty elektronicznej wraz z  kopią prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w  sprawie 
lub jego  wyciągiem, które mogą być przesłane w  postaci elektronicznej.  
Art. 300. § 1. Przed pierwszym przesłuchaniem należy pouczyć podejrzanego o  jego uprawnieniach: do składania 
wyjaś nień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania, do infor macji o  treści zarzutów i  ich 
zmianach, do składania wniosków o  dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia, do korzystania z  pomocy obrońcy, 
w tym do wystąpienia o  obrońcę z  urzędu w  wypadku określonym w  art. 78 oraz o  treści art.  338b, do końcowego zazn a-
jomienia z  materiałami postępowania przygotowawczego, jak również o  uprawnieniach określonych w  art. 23a §  1, art. 72 
§ 1, art.  156 § 5 i 5a, art.  301, art.  335, art.  338a i  art. 387 oraz o  obowiązkach i  konsekwencjach wskazanych w  art. 74, art.  75, 
art. 133 § 2, art.  138 i  art. 139. Pouczenie należy wręczyć podejrzanemu na piśmie; podejrzany otrzymanie pouczenia  po-
twierdza podpisem.  
  
Dziennik  Ustaw  – 64 – Poz. 534 
 
§ 2. Przed pierwszym przesłuchaniem albo niezwłocznie po ustaleniu pokrzywdzonego, jeżeli odstępuje się od jego 
przesłuchani a, poucza się pokrzywdzonego o  posiadaniu statusu strony procesowej w  postępowaniu przygotowawczym 
oraz o  wynikających z  tego uprawnieniach, w  szczególności: do składania wniosków o  dokonanie czynności śledztwa lub 
dochodzenia i  warunkach uczestniczenia w  tych czynnościach, określonych w  art. 51, art.  52 i art. 315–318, do korzyst a-
nia z  pomocy pełnomocnika, w  tym do złożenia wniosku o  wyznaczenie pełnomocnika z  urzędu w  okolicznościach wsk a-
zanych w  art. 78, jak również o  uprawnieniach określonych w  art. 23a § 1, art.  156, art.  204, art.  306 i  art. 315a oraz 
o obowiązkach i  konsekwencjach wskazanych w  art. 138 i  art. 139. Pouczenie obejmuje również informację o: możliwoś -
ciach naprawienia szkody przez oskarżonego lub uzyskania kompensaty państwowej, dostępie do pomocy prawnej,  
dostępnych środkach ochrony i  pomocy, o  których mowa w  ustawie z  dnia 28  listopada 2014  r. o ochronie i  pomocy dla 
pokrzywdzonego i  świadka, pomocy przewidzianej w  art. 43 § 8 Kodeksu karnego wykonawczego, możliwości wydania 
europejskie go nakazu ochrony, organizacjach wsparcia pokrzywdzonych, treści art.  337a oraz możliwości zwrotu kosztów 
poniesionych w  związku z  udziałem w  postępowaniu. Pouczenie należy wręczyć pokrzywdzonemu na piśmie; pokrzy w-
dzony otrzymanie pouczenia potwierdza podp isem. W  razie odstąpienia od przesłuchania pokrzywdzonego pouczenie 
podlega doręczeniu.  
§ 3. Przed pierwszym przesłuchaniem poucza się świadka o  jego uprawnieniach i  obowiązkach określonych w  art. 177–192a 
oraz dostępnych środkach ochrony i  pomocy, o  który ch mowa w  ustawie z  dnia 28  listopada 2014  r. o ochronie i  pomocy 
dla pokrzywdzonego i  świadka.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzory pisemnych pouczeń, o  których mowa w  § 1–3, 
mając na względzie konieczność zrozumienia pouc zenia także przez osoby niekorzystające z  pomocy  obrońcy lub pełn o-
mocnika.  
Art. 300a.60) Przed pierwszym przesłuchaniem podejrzanego, pokrzywdzonego lub świadka odbiera się od nich 
na piśmie albo zamieszcza w protokole przesłuchania oświadczenie o wyrażeniu  zgody na dokonywanie doręczeń 
na adres do doręczeń elektronicznych wraz z podaniem tego adresu albo o braku takiej zgody. Przed odebraniem 
oświadczenia osoby te należy pouczyć o skutkach procesowych wyrażenia zgody albo jej braku.  
Art. 301. Na żądanie pod ejrzanego należy przesłuchać go z  udziałem ustanowionego obrońcy. Niestawiennictwo 
obrońcy nie tamuje przesłuchania.  
Art. 302. § 1. Osobom nie będącym stronami przysługuje zażalenie na postanowienia i  zarządzenia naruszające ich 
prawa.  
§ 2. Stronom oraz oso bom nie będącym stronami służy zażalenie na czynności inne niż postanowienia i  zarządzenia 
naruszające ich prawa.  
§ 3. Zażalenie na postanowienia i  zarządzenia oraz na inne czynności prokuratora w  postępowaniu przygotowa w-
czym, o  których mowa odpowiednio w  § 1 i 2, rozpoznaje prokurator bezpośrednio przełożony.  
Art. 302a.61) Przepis art. 100a stosuje się odpowiednio do aktu oskarżenia, wniosku o wydanie wyroku skaz u-
jącego, wniosku o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym, wniosku o warunkowe umorzeni e post ę-
powania, wniosku o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środka zabe z-
pieczającego.  
Rozdział 34  
Wszczęcie śledztwa  
Art. 303. Jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z  urzędu lub  na skutek z a-
wiadomienia o  przestępstwie postanowienie o  wszczęciu śledztwa, w  którym określa się czyn będący przedmiotem post ę-
powania oraz jego kwalifikację prawną.  
Art. 304. § 1. Każdy, dowiedziawszy się o  popełnieniu przestępstwa ściganego z  urzędu, ma społeczny obowiązek 
zawiadomić  o tym prokuratora lub Policję. Przepisy  art. 148a oraz  art. 156a stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Instytucje państwowe i  samorządowe, które w  związku ze swą działalnością dowiedziały się o  popełnieniu prz e-
stępstwa ściganego z  urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o  tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć 
niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten 
organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do z atarcia śladów i  dowodów przestępstwa.  
                                                           
60) Dodany przez art. 82 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
61) Dodany przez art. 82 pkt 1 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 65 – Poz. 534 
 
§ 3. Zawiadomienie o  przestępstwie lub własne dane świadczące o  popełnieniu takiego przestępstwa, co do którego 
obowiązkowe jest prowadzenie śledztwa przez prokuratora, Policja przekazuje wraz z  zebranym materiałem ni ezwłocznie 
prokuratorowi.  
Art. 304a.  Sporządza się wspólny protokół z  przyjęcia ustnego zawiadomienia o  przestępstwie i  przesłuchania w  chara k-
terze świadka osoby zawiadamiającej; w  protokole tym można również zamieścić wniosek o  ściganie.  
Art. 304b.  Na wni osek pokrzywdzonego składającego zawiadomienie o  przestępstwie wydaje mu się potwierdzenie 
złożenia zawiadomienia, zawierające datę oraz miejsce jego przyjęcia, wskazanie organu przyjmującego wraz z  danymi do 
kontaktu, sygnaturę sprawy, dane określające to żsamość pokrzywdzonego, czas i  miejsce popełnienia czynu, którego 
dotyczy zawiadomienie, oraz zwięzły opis czynu i  wyrządzonej szkody. O  prawie tym należy pokrzywdzonego pouczyć.  
Art. 305. § 1. Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o  przestępstwie organ  powołany do prowadzenia post ę-
powania przygotowawczego obowiązany jest wydać postanowienie o  wszczęciu bądź o  odmowie wszczęcia śledztwa.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Postanowienie o  wszczęciu śledztwa wydaje prokurator. Postanowienie o  odmowie wszczęcia lub o  umorzeniu 
śledztwa wydaje prokurator albo Policja; postanowienie wydane przez Policję zatwierdza prokurator.  
§ 4. O wszczęciu, odmowie wszczęcia albo o  umorzeniu śledztwa zawiadamia się osobę lub instytucję państwową, 
samorządową lub społeczną, która złożyła zawiadomienie o  przestępstwie, oraz ujawnionego pokrzywdzonego, a  o umo-
rzeniu także podejrzanego – z pouczeniem o  przysługujących im uprawnieniach.  
Art. 306. § 1. Na postanowienie o  odmowie wszczęcia śledztwa przysługuje zażalenie:  
1) pokrzywdzonemu ; 
2) instytucji wymienionej w  art. 305 § 4; 
3) osobie wymienionej w  art. 305 § 4, jeżeli wskutek przestępstwa doszło do naruszenia jej praw.  
§ 1a. Na postanowienie o  umorzeniu śledztwa przysługuje zażalenie:  
1) stronom ; 
2) instytucji państwowej lub samorządowej, która złożyła zawiadomienie o  przestępstwie ; 
3) osobie, która złożyła zawiadomienie o  przestępstwie określonym w  art. 228–231, art. 233, art. 235, art. 236, art. 245, 
art. 270–277, art. 278–294 lub w art. 296–306 Kodeksu karnego, jeżeli postępowanie karne wszczęto w  wyniku jej 
zawiadomienia, a  wskutek tego przestępstwa doszło do naruszenia jej praw.  
§ 1b. Uprawnionym do złożenia zażalenia, o  którym mowa w  § 1 i 1a, przysługuje prawo przejrzenia akt.  W celu 
przejrzenia akt prokurator może udostępnić akta w  postaci elektronicznej.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Jeżeli osoba lub instytucja, która złożyła zawiadomienie o  przestępstwie, nie zostanie w  ciągu 6  tygodni powi a-
domiona o  wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa, może wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego albo pow o-
łanego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawiadomienie.  
Art. 307. § 1. Jeżeli zachodzi potrzeba, można zażądać uzupełnienia w  wyznaczo nym terminie danych zawartych w za-
wiadomieniu o  przestępstwie lub dokonać sprawdzenia faktów w  tym zakresie . W tym wypadku postanowienie o  wszczęciu 
śledztwa albo o  odmowie wszczęcia należy wydać najpóźniej w  terminie 30  dni od otrzymania zawiadomienia.  
§ 2. W postępowaniu sprawdzającym nie przeprowadza się dowodu z  opinii biegłego ani czynności wymagających 
spisania protokołu, z  wyjątkiem przyjęcia ustnego zawiadomienia o  przestępstwie lub wniosku o  ściganie oraz czynności 
określonej w  § 3. 
§ 3. Uzupełnienie danych zawartych w  zawiadomieniu o  przestępstwie może nastąpić również przez przesłuchanie 
w charakterze  świadka osoby zawiadamiającej.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Przepis §  2 stosuje się odpowiednio w  wypadku podejmowania przez organy ścigania przed wydaniem postanowi e-
nia o  wszczęciu śledztwa sprawdzenia własnych informacji, nasuwających przypuszczenie, że popełni ono przestępstwo.  
  
Dziennik  Ustaw  – 66 – Poz. 534 
 
Art. 308. § 1. W  granicach koniecznych dla zabezpieczenia śladów i  dowodów przestępstwa przed ich utratą, zni e-
kształceniem lub zniszczeniem, prokurator albo Policja może w  każdej sprawie, w  wypadkach nie cierpiących zwłoki, 
jeszcze przed w ydaniem postanowienia o  wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, przeprowadzić w  niezbędnym zakresie 
czynności procesowe, a  zwłaszcza dokonać oględzin, w  razie potrzeby z  udziałem biegłego, przeszukania lub czynności 
wymienionych w  art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby podejrzanej, a  także przedsięwziąć wobec niej inne niezbędne 
czynności, nie wyłączając pobrania krwi, włosów i  wydzielin organizmu. Po dokonaniu tych czynności, w  sprawach, 
w których prowadzenie śledztwa przez prokuratora jest obowiązkowe, prowadz ący postępowanie przekazuje sprawę ni e-
zwłocznie prokuratorowi.  
§ 2. W wypadkach nie cierpiących zwłoki, w  szczególności wtedy, gdy mogłoby to spowodować zatarcie śladów lub 
dowodów przestępstwa, można w  toku czynności wymienionych w  § 1 przesłuchać osobę po dejrzaną o  popełnienie prz e-
stępstwa w  charakterze podejrzanego przed wydaniem postanowienia o  przedstawieniu zarzutów, jeżeli zachodzą warunki 
do sporządzenia takiego postanowienia. Przesłuchanie rozpoczyna się od informacji o  treści zarzutu.  
§ 3. W wypadk u przewidzianym w  § 2, w sprawach, w  których prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, najpóźniej 
w ciągu 5  dni od dnia przesłuchania wydaje się postanowienie o  przedstawieniu zarzutów albo, w  razie braku warunków 
do jego sporządzenia, umarza się postępowanie  w stosunku do osoby przesłuchanej.  
§ 4. W sprawach, w  których obowiązkowe jest prowadzenie śledztwa, postanowienie przewidziane w  § 3 wydaje 
prokurator.  
§ 5. Czynności, o  których mowa w  § 1 i 2, mogą być dokonywane tylko w  ciągu 5  dni od dnia pierwszej cz ynności.  
§ 6. W wypadkach określonych w  § 1 i 2 czas trwania śledztwa lub dochodzenia liczy się od dnia pierwszej czynności.  
Rozdział 35  
Przebieg śledztwa  
Art. 309. Śledztwo prowadzi się w  sprawach:  
1) w których rozpoznanie w  pierwszej instancji należy do właściwości sądu okręgowego ; 
2) o występki – gdy osobą podejrzaną jest sędzia, prokurator, funkcjonariusz Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrz -
nego , Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby  Ochrony 
Państwa, Str aży Marszałkowskiej, Służby Celno -Skarbowej lub Centralnego Biura Antykorupcyjnego;  
3) o występki – gdy osobą podejrzaną jest funkcjonariusz Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, finansowego 
organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego n ad finansowym organem postępowania przyg o-
towawczego, w  zakresie spraw należących do właściwości tych organów lub o  występki popełnione przez tych fun k-
cjonariuszy w  związku z  wykonywaniem czynności służbowych ; 
4) o występki, w  których nie prowadzi się docho dzenia ; 
5) o występki, w  których prowadzi się dochodzenie, jeżeli prokurator tak postanowi ze względu na wagę lub zawiłość 
sprawy.  
Art. 310. § 1. Śledztwo powinno być ukończone w  ciągu 3  miesięcy.  
§ 2. W uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być prze dłużony na dalszy czas oznaczony przez prokuratora 
nadzorującego śledztwo lub prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora, który prowadzi śledztwo, nie 
dłuższy jednak niż rok. W  szczególnie uzasadnionych wypadkach właściwy prokurator nadrzędny nad prokuratorem na d-
zorującym lub prowadzącym śledztwo może przedłużyć jego okres na dalszy czas oznaczony.  
Art. 311. § 1. Śledztwo prowadzi prokurator.  
§ 2. Prokurator może powierzyć Policji przeprowadzenie śledztwa w  całości lub w  określonym zakresie alb o dok o-
nanie poszczególnych czynności śledztwa; w  wypadkach określonych w  art. 309 pkt 2 i 3 można powierzyć Policji jed y-
nie dokonanie poszczególnych czynności śledztwa.  
§ 3. Powierzenie przewidziane w  § 2 nie może obejmować czynności związanych z  przedstaw ieniem zarzutów, zmianą 
lub uzupełnieniem postanowienia o  przedstawieniu zarzutów oraz zamknięciem śledztwa; może jednak mieć zastosowanie 
art. 308 § 2. 
§ 4. W sytuacji, o  której mowa w  § 2, Policja może dokonać innych czynności, jeżeli wyłoni się taka pot rzeba.  
§ 5. Prokurator może zastrzec do osobistego wykonania jakąkolwiek czynność śledztwa, a  w szczególności czynności  
wymagające postanowienia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 67 – Poz. 534 
 
§ 6. (uchylony)  
§ 7. (uchylony)  
Art. 312. Uprawnienia Policji przysługują także:  
1) organom Straży Granicznej,  Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Krajowej Administracji Skarbowej, Centralnego  
Biura Antykorupcyjnego oraz Żandarmerii Wojskowej, w zakresie ich właściwości;  
2) innym organom przewidzianym w  przepisach szczególnych.  
Art. 313. § 1. Jeżeli dane istnieją ce w  chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w  jego toku uzasadniają dostatecznie 
podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o  przedstawieniu zarzutów, ogłasza je ni e-
zwłocznie podejrzanemu i  przesłuchuje się go, chyba że ogło szenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest 
możliwe z  powodu jego ukrywania się lub nieobecności w  kraju.  
§ 2. Postanowienie o  przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego 
mu czynu i  jego kwalifik acji prawnej.  
§ 3. Podejrzany może do czasu zawiadomienia go o  terminie zaznajomienia z  materiałami śledztwa żądać podania  
mu ustnie podstaw zarzutów, a  także sporządzenia uzasadnienia na piśmie, o  czym należy go pouczyć. Uzasadnienie  dorę-
cza się podejrzan emu i  ustanowionemu obrońcy w  terminie 14  dni. 
§ 4. W uzasadnieniu należy w  szczególności wskazać, jakie fakty i  dowody zostały przyjęte za podstawę zarzutów.  
Art. 314. Jeżeli w  toku śledztwa okaże się, że podejrzanemu należy zarzucić czyn nie objęty wydan ym uprzednio 
postanowieniem o  przedstawieniu zarzutów albo czyn w  zmienionej w  istotny sposób postaci lub też, że czyn zarzucany 
należy zakwalifikować z  surowszego przepisu, wydaje się niezwłocznie nowe postanowienie, ogłasza się je podejrzanemu 
oraz przes łuchuje się go. Przepis  art. 313 § 3 i 4 stosuje się odpowiednio.  
Art. 315. § 1. Podejrzany i  jego obrońca oraz pokrzywdzony i  jego pełnomocnik mogą składać wnioski o  doko nanie 
czynności śledztwa.  
§ 2. Stronie, która złożyła wniosek, oraz jej obrońcy lub pełnomocnikowi nie można odmówić wzięcia udziału 
w czynności, jeżeli tego żądają. Przepis  art. 318 zdanie  drugie stosuje się.  
Art. 315a.  Od przesłuchania pokrzywdzonego w  charakterze świadka można odstąpić, jeżeli czynność ta nie jest 
niezbędna do  dokonani a ustaleń faktycznych. Pokrzywdzony, który nie był przesłuchany w  charakterze świadka, pow i-
nien zostać przesłuchany w  tym charakterze, jeżeli tego zażąda, chyba że uwzględnienie żądania prowadziłoby do prz e-
wlekłości postępowania.  
Art. 316. § 1. Jeżeli czyn ności śledztwa nie będzie można powtórzyć na rozprawie, należy podejrzanego, pokrzy w-
dzonego i  ich przedstawicieli ustawowych, a  obrońcę i  pełnomocnika, jeżeli są już w  sprawie ustanowieni, dopuścić do 
udziału w  czynności, chyba że zachodzi niebezpieczeństw o utraty lub zniekształcenia dowodu w  razie zwłoki.  
§ 2. Podejrzanego pozbawionego wolności nie sprowadza się wtedy, gdy zwłoka grozi utratą lub zniekształceniem 
dowodu.  
§ 3. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że świadka nie będzie można przesłuchać na roz prawie, strona lub prokur a-
tor albo inny organ prowadzący postępowanie mogą zwrócić się do sądu z  żądaniem przesłuchania go przez sąd.  
Art. 317. § 1. Strony, a  obrońcę lub pełnomocnika, gdy są już w  sprawie ustanowieni, należy także na żądanie dopuś cić 
do udziału w  innych czynnościach śledztwa.  
§ 2. W szczególnie uzasadnionym wypadku prokurator może postanowieniem odmówić dopuszczenia do udziału 
w czynności ze względu na ważny interes śledztwa albo odmówić sprowadzenia oskarżonego pozbawionego wolności, 
gdy spowodowałoby to poważne trudności.  
Art. 318. Gdy dopuszczono dowód z  opinii biegłych albo instytucji naukowej lub specjalistycznej, podejrzanemu 
i jego obrońcy oraz pokrzywdzonemu i  jego pełnomocnikowi doręcza się postanowienie o  dopuszczeniu tego dowodu  
i zezwala na wzięcie udziału w  przesłuchaniu biegłych oraz na zapoznanie się z  opinią, jeżeli złożona została na piśmie. 
Podejrzanego pozbawionego wolności nie sprowadza się, gdy spowodowałoby to poważne trudności.  
Art. 319. (uchylony)  
Art. 320. (uchylony ) 
  
Dziennik  Ustaw  – 68 – Poz. 534 
 
Rozdział 36  
Zamknięcie śledztwa  
Art. 321. § 1. Jeżeli istnieją podstawy do zamknięcia śledztwa, na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy  
o końcowe zaznajomienie z  materiałami postępowania, prowadzący postępowanie powiadamia podejrzanego  i obrońcę 
o termi nie końcowego zaznajomienia, pouczając ich o  prawie uprzedniego przejrzenia akt w  terminie odpowiednim  do 
wagi lub zawiłości sprawy, określonym przez organ procesowy. W  celu przejrzenia akt prokurator  może udostępnić akta 
w postaci elektronicznej.  
§ 2. Termin zaznajomienia podejrzanego z  materiałami postępowania powinien być tak wyznaczony, aby od  daty 
doręczenia zawiadomienia o  nim podejrzanemu i  jego obrońcy upłynęło co najmniej 7  dni. 
§ 3. W czynnościach zaznajomienia podejrzanego z  materiałami postępowa nia ma prawo uczestniczyć obrońca.  
§ 4. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo podejrzanego lub jego obrońcy nie tamuje dalszego postępowania.  
§ 5. W terminie 3  dni od daty zaznajomienia podejrzanego z  materiałami postępowania strony mogą składać  wnioski 
o uzupełnienie śledztwa. Przepis  art. 315 § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 6. Jeżeli nie zachodzi potrzeba uzupełnienia śledztwa, wydaje się postanowienie o  jego zamknięciu i  ogłasza  się je 
lub o  jego treści zawiadamia się podejrzanego oraz jego obrońcę.  
Art. 322. § 1. Jeżeli postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, a  nie zachodzą warunki 
określone w  art. 324, umarza się śledztwo bez konieczności uprzedniego zaznajomienia z  materiałami postępowania i  jego 
zamknięcia.  
§ 2. Postanowienie  o umorzeniu śledztwa powinno zawierać, oprócz danych wymienionych w  art. 94, dokładne 
okreś lenie czynu i  jego kwalifikacji prawnej oraz wskazanie przyczyn umorzenia.  
§ 3. Jeżeli umorzenie następuje po wydaniu postanowienia o  przedstawieniu zarzutów albo przesłuchaniu osoby 
w charakterze podejrzanego, postanowienie o  umorzeniu powinno zawierać także imię i  nazwisko podejrzanego oraz 
w razie potrzeby inne dane o  jego osobie.  
Art. 323. § 1. W  razie umorzenia śledztwa prokurator wydaje postanowienie co do dow odów rzeczowych stosownie 
do przepisów  art. 230–233. 
§ 2. Na postanowienie, o  którym mowa w  § 1, przysługuje zażalenie podejrzanemu, pokrzywdzonemu i  osobie, od 
której przedmioty te odebrano lub która zgłosiła do nich roszczenie.  
§ 3. Po uprawomocnieniu si ę postanowienia o umorzeniu śledztwa prokurator, w razie istnienia podstaw określonych 
w art. 45a Kodeksu karnego lub w art. 43 § 1 i 2, art. 43a oraz art. 47 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, występuje do 
sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku. Z takim wni oskiem prokurator może wystąpić również w wypadku umorzenia 
postępowania wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, o ile 
przepis przewiduje orzeczenie przepadku.  
Art. 324. § 1. Jeżeli zostanie ustalone, że podejrzany dopuścił się czynu w  stanie niepoczyt alności, a  istnieją podstawy 
do zastosowania środków zabezpieczających, prokurator po zamknięciu śledztwa kieruje sprawę do sądu z  wnioskiem 
o umorzenie postępowania i  zastosowanie środków zabezpieczających. Przepis art.  321 stosuje się odpowiednio.  
§ 1a. Do wniosku, o  którym mowa w  § 1, stosuje się odpowiednio art.  331 §  1 i 4, art.  332, art.  333 §  1–3 i art. 334 §  1, 
a przekazując wniosek do sądu, prokurator informuje o  tym ujawnionego pokrzywdzonego.  
§ 2. Jeżeli sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniosku, o  którym mowa w  § 1, przekazuje sprawę prokurat o-
rowi do dalszego prowadzenia.  
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.  
Art. 325. Postanowienie o  zawieszeniu śledztwa, jeżeli nie zostało wyda ne przez prokuratora, wymaga jego pisem nego  
zatwierdzenia.  
Rozdział 36a  
Dochodzenie  
Art. 325a.  § 1. Dochodzenie prowadzi Policja lub organy, o  których mowa w  art. 312, chyba że prowadzi je prokurator.  
§ 2. Przepisy dotyczące śledztwa stosuje się odpowiedn io do dochodzenia, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie 
stanowią inaczej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 69 – Poz. 534 
 
Art. 325b.  § 1. Dochodzenie prowadzi się w  sprawach o  przestępstwa należące do właściwości sądu rejonowego:  
1) zagrożone karą nieprzekraczającą 5  lat pozbawienia wolności, z  tym że w  wypadku przestępstw przeciwko mieniu 
tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 
200 000 zł; 
2) przewidziane w  art. 159, art. 254a i  art. 262 § 2 Kodeksu karnego ; 
3) przewidziane w  art. 279 § 1, art. 286 § 1 i 2 oraz w art. 289 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli wartość przedmiotu prz e-
stępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 200  000 zł. 
§ 2. Spośród spraw o  przestępstwa wymienione w  § 1 pkt  1 nie prowadzi się dochodzenia w  sprawach o  przestęp stwa 
określone w  art. 155, art. 156 § 2, art. 157a  § 1, art. 165 § 2, art. 168, art. 174 § 2, art. 175, art. 181–184, art. 186, art. 201, 
art. 231 § 1 i 3, art. 240 § 1, art. 250a  § 1–3, art. 265 § 3 oraz w rozdziale XXXVI, z  wyjątkiem  art. 297 i art. 300, 
i rozdziale XXXVII Kodeksu karnego.  
Art. 325c.  (uchylony)  
Art. 325d.  Minister Sprawiedliwości w  porozumieniu z  właściwymi ministrami określi, w  drodze rozporządzenia, 
organy uprawnione obok Policji do prowadzenia dochodzeń oraz organy uprawnione do wnoszenia i  popierania 
oskarżenia przed sądem pierwszej instancji w  sprawach, w  których prowadzono dochodzenie, jak również zakres spraw 
zleconych tym organom, mając na uwadze określony przez ustawę zakres kompetencji tych organów.  
Art. 325e.  § 1. Posta nowienia o  wszczęciu dochodzenia, odmowie wszczęcia dochodzenia, umorzeniu dochodzenia 
i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw, umorzeniu dochodzenia oraz o  jego zawieszeniu wydaje prowadzący postęp o-
wanie. Mogą one zostać zamieszczone w  protokole, o  którym mowa w  art. 304a, i  nie wymagają uzasadnienia.  Na wni o-
sek strony organ prowadzący dochodzenie podaje ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia.  
§ 1a. W przypadku gdy zawiadomienie o  przestępstwie zostało złożone przez inspektora pracy lub Najwyższą Iz bę 
Kontroli, uzasadnienie postanowienia o  odmowie wszczęcia dochodzenia oraz umorzeniu dochodzenia sporządza się na 
ich wniosek. Przepisy  art. 422 i art. 423 stosuje się odpowiednio. Zażalenie wnosi się w  terminie 7  dni od daty doręczenia 
postanowienia z  uzasadnieniem.  
§ 2. Postanowienia, o  których mowa w  § 1, z wyjątkiem postanowienia o  wszczęciu dochodzenia oraz  umorzeniu 
i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw, zatwierdza prokurator. Przepisy  art. 323 stosuje prokurator,  a w sprawie, którą 
po umorzeniu  wpisano do rejestru przestępstw – Policja.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Zażalenie na postanowienie o  umorzeniu dochodzenia i  wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw  wnosi się do 
prokuratora właściwego do sprawowania nadzoru nad dochodzeniem. Jeżeli prokurator nie  przychyli  się do zażalenia, 
kieruje je do sądu.  
Art. 325f.  § 1. Jeżeli dane uzyskane w  toku czynności, o  których mowa w  art. 308 § 1, lub prowadzonego przez 
okres co najmniej 5  dni dochodzenia nie stwarzają dostatecznych podstaw do wykrycia sprawcy w  drodze dalszych czy n-
ności procesowych, można wydać postanowienie o  umorzeniu dochodzenia i  wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw.  
§ 2. Po wydaniu postanowienia, o  którym mowa w  § 1, Policja, na podstawie odrębnych przepisów, prowadzi czynności  
w celu wykryci a sprawcy i  uzyskania dowodów.  
§ 3. Jeżeli zostaną ujawnione dane pozwalające na wykrycie sprawcy, Policja wydaje postanowienie o  podjęciu na 
nowo dochodzenia. Przepis  art. 305 § 4 stosuje się odpowiednio; przepisów  art. 305 § 3 zdanie  pierwsze oraz  art. 327 § 1 
nie stosuje się.  
§ 4. (uchylony)  
Art. 325g.  § 1. Nie jest wymagane sporządzenie postanowienia o  przedstawieniu zarzutów oraz wydanie postan o-
wienia o  zamknięciu dochodzenia, chyba że podejrzany jest tymczasowo aresztowany.  
§ 2. Przesłuchanie osoby po dejrzanej zaczyna się od powiadomienia jej o  treści zarzutu wpisanego do protokołu 
przesłuchania. Osobę tę od chwili rozpoczęcia przesłuchania uważa się za podejrzanego.  
§ 3. Podejrzanemu należy umożliwić przygotowanie się do obrony, a  zwłaszcza ustanowien ie lub wyznaczenie obrońcy.  
Art. 325h.  § 1. Dochodzenie można ograniczyć do ustalenia, czy zachodzą wystarczające podstawy do wniesienia 
aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania. Należy jednak dokonać czynności przewidzianych w  art. 321 §  1–5 
oraz w  art. 325g §  2, przesłuchać podejrzanego i  pokrzywdzonego oraz przeprowadzić i  utrwalić w  protokołach czynności,  
których nie będzie można powtórzyć. Utrwalenie innych czynności dowodowych następuje w  formie protokołu ogran i-
czonego do zapisu najbardziej  istotnych oświadczeń osób biorących udział w  czynności; przepisu  art. 148 § 2 zdanie  
pierwsze nie stosuje się.  
§ 2. Przepis art.  315a stosuje się.  
  
Dziennik  Ustaw  – 70 – Poz. 534 
 
Art. 325i.  § 1. Dochodzenie powinno być ukończone w  ciągu 2  miesięcy. Prokurator może przedłużyć ten okres d o 
3 miesięcy, a  w wypadkach szczególnie uzasadnionych – na dalszy czas oznaczony.  
§ 2. (uchylony ) 
§ 3. Uprawnienia prokuratora określone w  art. 335, art.  336 i  art. 387 §  2 przysługują także innym niż prokurator  
organom uprawnionym do wnoszenia i  popieran ia oskarżenia w  sprawach o  przestępstwa ścigane z  oskarżenia publicznego.  
Rozdział 37  
Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym  
Art. 326. § 1. Prokurator sprawuje nadzór nad postępowaniem przygotowawczym w  zakresie, w  jakim go sam nie pr o-
wadzi ; prokurator może także objąć nadzorem postępowanie, o  którym mowa w  art. 307. 
§ 2. Prokurator jest obowiązany czuwać nad prawidłowym i  sprawnym przebiegiem całego nadzorowanego przez 
siebie postępowania.  
§ 3. Z tytułu sprawowanego nadzoru prokurator może w  szczególności:  
1) zaznajamiać się z  zamierzeniami prowadzącego postępowanie, wskazywać kierunki postępowania oraz wydawać co 
do tego zarządzenia ; 
2) żądać przedstawienia sobie materiałów zbieranych w  toku postępowania ; 
3) uczestniczyć w  czynnościach dokony wanych przez prowadzących postępowanie, osobiście je przeprowadzać albo 
przejąć sprawę do swego prowadzenia ; 
4) wydawać postanowienia, zarządzenia lub polecenia oraz zmieniać i  uchylać postanowienia i  zarządzenia wydane 
przez prowadzącego postępowanie.  
§ 4. W razie niewykonania przez organ nie będący prokuratorem postanowienia, zarządzenia lub polecenia wydanego 
przez prokuratora sprawującego nadzór, na jego żądanie przełożony funkcjonariusza wszczyna postępowanie służbowe; 
o wyniku postępowania informuje si ę prokuratora.  
Art. 327. § 1. Umorzone postępowanie przygotowawcze może być w  każdym czasie podjęte na nowo na mocy p o-
stanowienia prokuratora, jeżeli nie będzie się toczyć przeciw osobie, która w  poprzednim postępowaniu występowała 
w charakterze podejrzane go. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  sprawie, w  której odmówiono wszczęcia śledztwa lub 
dochodzenia.  
§ 2. Prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawcze wznawia się przeciwko osobie, która występowała 
w charakterze podejrzanego, na mocy postanowieni a prokuratora nadrzędnego nad tym, który wydał lub zatwierdził p o-
stanowienie o  umorzeniu, tylko wtedy, gdy ujawnią się nowe istotne fakty lub dowody nie znane w  poprzednim postęp o-
waniu albo gdy zachodzi okoliczność określona w  art. 11 § 3. Przewidziane w  ustawie ograniczenia okresu tymczasowego 
aresztowania stosuje się wówczas do łącznego czasu trwania tego środka.  
§ 3. Przed wydaniem postanowienia o  podjęciu lub wznowieniu, prokurator może przedsięwziąć osobiście lub zlecić 
Policji dokonanie niezbędnych cz ynności dowodowych w  celu sprawdzenia okoliczności uzasadniających wydanie post a-
nowienia.  
§ 4. Po wniesieniu aktu oskarżenia sąd umarza postępowanie, jeżeli stwierdzi, że postępowanie przygotowawcze 
wznowiono mimo braku podstaw.  
Art. 328. § 1. Prokurator G eneralny może uchylić prawomocne postanowienie o  umorzeniu postępowania przygot o-
wawczego w  stosunku do osoby, która występowała w  charakterze podejrzanego, jeżeli stwierdzi, że umorzenie postęp o-
wania było niezasadne. Nie dotyczy to wypadku, w  którym sąd ut rzymał w  mocy postanowienie o  umorzeniu.  
§ 2. Po upływie roku od daty uprawomocnienia się postanowienia o  umorzeniu Prokurator Generalny może  uchylić 
lub zmienić postanowienie albo jego uzasadnienie jedynie na korzyść podejrzanego.  
Rozdział 38  
Czynności są dowe w  postępowaniu przygotowawczym  
Art. 329. § 1. Przewidzianych w  ustawie czynności w  postępowaniu przygotowawczym dokonuje na posiedzeniu 
sąd powołany do rozpoznania sprawy w  pierwszej instancji, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.  
§ 2. Sąd dokonuje czyn ności jednoosobowo także wtedy, gdy rozpoznaje zażalenie na czynności postępowania prz y-
gotowawczego, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 71 – Poz. 534 
 
Art. 330. § 1. Uchylając postanowienie o  umorzeniu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia,  
sąd wskazuje powody uchylenia, a  w miarę potrzeby także okoliczności, które należy wyjaśnić, lub czynności, które  nale-
ży przeprowadzić. Wskazania te są dla organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze wiążące.  
§ 2. Jeżeli organ prowadzący postępowanie nadal nie znaj duje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje 
ponownie postanowienie o  umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia. Postanowienie to podlega zaskarżeniu 
tylko do prokuratora nadrzędnego. W  razie utrzymania w  mocy zaskarżonego postanowienia pokrz ywdzony, który dw u-
krotnie wykorzystał uprawnienia przewidziane w  art. 306 § 1 i 1a, może wnieść akt oskarżenia określony w  art. 55 § 1 – 
o czym należy go pouczyć.  
§ 3. W razie wniesienia przez pokrzywdzonego aktu oskarżenia prezes sądu przesyła jego odpis prokuratorowi, 
wzywając go do nadesłania w  terminie 14  dni akt postępowania przygotowawczego.  
Rozdział 39  
Akt oskarżenia  
Art. 331. § 1. W  ciągu 14  dni od daty zamknięcia śledztwa albo od otrzymania aktu oskarżenia sporządzonego przez 
Policję w  dochodzeniu,  prokurator sporządza akt oskarżenia lub zatwierdza akt oskarżenia sporządzony przez Policję 
w dochodzeniu i  wnosi go do sądu albo sam wydaje postanowienie o  umorzeniu, o  zawieszeniu albo o  uzupełnieniu śled z-
twa lub dochodzenia.  
§ 2. Organ, o  którym mowa w  art. 325d, może wnieść akt oskarżenia bezpośrednio do sądu, chyba że prokurator 
postanowi inaczej.  
§ 3. Jeżeli podejrzany jest tymczasowo aresztowany, termin wymieniony w  § 1 wynosi 7  dni. 
§ 4. W sprawie, w  której wobec podejrzanego stosowane jest tymczas owe aresztowanie, akt oskarżenia należy wnieść  
nie później niż 14  dni przed upływem dotychczas określonego terminu stosowania tego środka.  
Art. 332. § 1. Akt oskarżenia powinien zawierać:  
1) imię i  nazwisko oskarżonego, inne dane o  jego osobie, w  tym numer  telefonu, telefaksu i  adres poczty elektronicznej 
lub informację o  ich nieposiadaniu przez oskarżonego lub niemożności ich ustalenia, dane o zastosowaniu środka 
zapobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego;  
1a)62) informację o złożonym przez oskarżonego  oświadczeniu o wyrażeniu zgody na dokonywanie doręczeń na 
adres do doręczeń elektronicznych wraz z podaniem tego adresu albo o braku takiej zgody;  
2) dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i  okoliczności je go 
popełnienia oraz skutków, a  zwłaszcza wysokości powstałej szkody ; 
3) wskazanie, że czyn został popełniony w  warunkach wymienionych w  art. 64 lub art.  65 Kodeksu karnego albo art.  37 
§ 1 Kodeksu karnego skarbowego ; 
4) wskazanie przepisów ustawy karnej, p od które zarzucany czyn podpada ; 
5) wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy.  
6) (uchylony)  
§ 2. Do aktu oskarżenia dołącza się jego uzasadnienie, przytaczające fakty i  dowody, na których oskarżenie  się opi e-
ra, a w miarę potrzeby wyjaśniające podsta wę prawną oskarżenia i  omawiające okoliczności, na które  powołuje się oska r-
żony w  swej obronie.  
§ 3. Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w  formie dochodzenia, akt oskarżenia może nie  zawierać 
uzasadnienia.  
Art. 333. § 1. Akt oskarżenia powini en także zawierać:  
1) listę osób, których wezwania oskarżyciel żąda ; 
2) wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel.  
§ 2. Prokurator może wnieść o  zaniechanie wezwania i  odczytanie na rozprawie zeznań świadków,  o których mowa 
w art. 350a.  
                                                           
62) Dodany przez art. 82 pkt 2 0 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 października 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 72 – Poz. 534 
 
§ 3. Do aktu oskarżenia dołącza się, do wiadomości sądu, listę ujawnionych osób pokrzywdzonych z  podaniem ich 
adresów, a  także adresy osób, o  których mowa w  § 1 pkt 1. Należy również podać numery telefonów, telefaksów i  adresy 
poczty elektronicznej osób wskazanych w  zdaniu pierwszym, chyba że informacji tych nie można ustalić.63) Należy ró w-
nież podać numery telefonów, telefaksów, adresy poczty elektronicznej osób wskazanych w zdaniu pierwszym, 
chyba że informacji tych nie można u stalić, oraz adresy do doręczeń elektronicznych, jeżeli osoby te wyraziły zgodę 
na dokonywanie doręczeń na ten adres.64) 
§ 3a. Do aktu oskarżenia dołącza się listę pokrzywdzonych, którzy złożyli wnioski na podstawie art.  299a §  2. 
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Proku rator może także dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o orzeczenie wobec podmiotu zobowiązanego okreś -
lonego  w art. 91a zwrotu korzyści majątkowej albo jej równowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeczenie prz e-
padku świadczenia albo jego równowartości n a rzecz Skarbu Państwa. Wniosek powinien zawierać uzasadnienie.  
Art. 334. § 1. Z aktem oskarżenia przesyła się sądowi akta postępowania przygotowawczego wraz  z załącznikami.  
§ 2. Do aktu oskarżenia dołącza się także:  
1) załącznik adresowy do akt sprawy ; 
2)41) po jednym odpisie tego aktu dla każdego oskarżonego, a  w przypadku określonym w  art. 335 § 2 także dla każdego  
pokrzywdzonego.  
2)42) po jednej  kopii tego aktu dla każdego oskarżonego, a  w przypa dku określonym w  art. 335 §  2 także dla każdego  
pokrzywdzonego.  
§ 3. O przesłaniu aktu oskarżenia do sądu oraz o  treści przepisów art.  343, art.  343a i  art. 378a oskarżyciel publiczny 
zawiadamia oskarżonego i  ujawnionego pokrzywdzonego, a  także osobę lub i nstytucję, która złożyła zawiadomienie 
o przestępstwie.  Pokrzywdzonego należy pouczyć o  treści przepisu  art. 49a, a  także o  prawie do złożenia oświadczenia  
o działaniu w  charakterze oskarżyciela posiłkowego.  
§ 4. O złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 33 3 § 5, prokurator zawiadamia podmiot zobowiązany i podmiot 
uprawniony określone w art. 91a oraz poucza te podmioty o treści przepisów art. 91a, art. 415a i art. 444 § 2.  
Art. 335. § 1. Jeżeli oskarżony przyznaje się do winy, a  w świetle jego wyjaśnień okol iczności popełnienia  przestę p-
stwa i  wina nie budzą wątpliwości, a  postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte,  można 
zaniechać przeprowadzenia dalszych czynności. Jeżeli zachodzi potrzeba oceny wiarygodności złożonych  wyjaśnień, 
czynności dowodowych dokonuje się jedynie w  niezbędnym do tego zakresie. W  każdym jednak wypadku,  jeżeli jest to 
konieczne dla zabezpieczenia śladów i  dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub  zniszczeniem, należy 
przeprowadzić w  niezbędny m zakresie czynności procesowe, a  zwłaszcza dokonać oględzin,  w razie potrzeby z  udziałem 
biegłego, przeszukania lub czynności wymienionych w  art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do  osoby podejrzanej, a  także prze d-
sięwziąć wobec niej inne niezbędne czynności, nie wyłączając pobrania krwi, włosów  i wydzielin organizmu. Prokurator, 
zamiast z  aktem oskarżenia, występuje do sądu z  wnioskiem o  wydanie na  posiedzeniu wyroku skazującego i  orzeczenie 
uzgodnionych z  oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych  za zarzuc any mu występek, uwzględniających ró w-
nież prawnie chronione interesy pokrzywdzonego. Uzgodnienie  może obejmować także wydanie określonego rozstrzyg -
nięcia w  przedmiocie poniesienia kosztów procesu.  
§ 1a. Do wniosku, o  którym mowa w  § 1, stosuje się odpowie dnio przepisy dotyczące aktu oskarżenia zawarte w  roz-
dziale  40, z  wyjątkiem  art. 344a.  
§ 2. Prokurator może dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o  wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego  i orzecz enie 
uzgodnionych z  oskarżonym kar lub innych środków przewi dzianych za zarzucany mu występek,  uwzglę dniających też 
prawnie chronione interesy pokrzywdzonego, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa  i wina oskarż onego nie budzą 
wątpliwości, oświadczenia dowodowe złożone przez oskarżonego nie są sprzeczne  z dokonanymi ustal eniami, a  postawa 
oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte. Do wniosku  stosuje się odpowiednio przepisy  § 1 zdanie  
piąte i  § 3 zdanie  drugie. Do aktu oskarżenia nie stosuje się przepisów  art. 333 § 1 i 2. 
§ 2a. Prokurator,  uzgadniając z  oskarżonym treść wniosku, o  którym mowa w  § 1 lub 2, poucza go o  treści art.  447 §  5. 
O pouczeniu zamieszcza się adnotację w  aktach sprawy.  
                                                           
63) Zdanie drugie w  tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  64. 
64) Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 82 pkt 21 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 pa ź-
dziernika 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 73 – Poz. 534 
 
§ 3. Wniosek, o  którym mowa w  § 1, powinien zawierać dane wskazane w  art. 332 § 1. Uzasadnienie  wnios ku ogr a-
nicza się do wskazania dowodów świadczących o  tym, że okoliczności popełnienia czynu i  wina  oskarżonego nie budzą 
wątpliwości oraz że cele postępowania zostaną osiągnięte bez przeprowadzenia rozprawy.  Przepisy  art. 333 § 3 i art. 334 
stosuje się odp owiednio. Stronom, obrońcom i  pełnomocnikom przysługuje prawo do przejrzenia akt sprawy, o  czym należy  
ich pouczyć.  
§ 4. W wypadku gdy sąd, nie uwzględniając wniosku, o  którym mowa w  § 1, zwrócił sprawę prokuratorowi, ponowne  
wystąpienie z  takim wnioskiem jest możliwe, jeżeli zwrot nastąpił z  przyczyn wskazanych w  art. 343 § 1, 2 lub 3. Zwrot 
sprawy nie stoi też na przeszkodzie wystąpieniu następnie z  wnioskiem, o  którym mowa w  § 2. 
Art. 336. § 1. Jeżeli spełnione są przesłanki uzasadniające warunkowe umorz enie postępowania, prokurator może 
zamiast aktu oskarżenia sporządzić i  skierować do sądu wniosek o  takie umorzenie.  
§ 2. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy  art. 332 § 1 pkt 1, 2, 4  i 5. Uzasadnienie wniosku można  ogran i-
czyć do wskazania dowodów ś wiadczących o  tym, że wina oskarżonego nie budzi wątpliwości, a  ponadto okoliczności  
przemawiających za warunkowym umorzeniem.  
§ 3. Prokurator może wskazać proponowany okres próby, obowiązki, które należy nałożyć na oskarżonego i, st o-
sownie do okoliczności , wnioski co do dozoru.  
§ 4. Do wniosku dołącza się, do wiadomości sądu, listę ujawnionych osób pokrzywdzonych z  podaniem ich adresów. 
Przepis  art. 334 stosuje się odpowiednio.  
§ 5. Do wniosku o  warunkowe umorzenie postępowania stosuje się odpowiednio prze pisy dotyczące aktu oskarżenia 
zawarte w  rozdziale 40.  
DZIAŁ VIII  
Postępowanie przed sądem pierwszej instancji  
Rozdział 40  
Wstępna kontrola oskarżenia  
Art. 337. § 1. Jeżeli akt oskarżenia nie odpowiada warunkom formalnym wymienionym w  art. 119, art. 332, art. 333 
lub art.  335, a  także jeżeli nie zostały spełnione warunki wymienione w  art. 334, prezes sądu zwraca go  oskarżycielowi 
w celu usunięcia braków w  terminie 7  dni. 
§ 1a. (uchylony)  
§ 2. Na zarządzenie, o  którym mowa w  § 1, oskarżycielowi przysługuje z ażalenie do sądu właściwego do  rozpozn a-
nia sprawy.  
§ 3. Oskarżyciel publiczny, który nie wnosi zażalenia, jest obowiązany wnieść w  terminie wskazanym w  § 1 popra-
wiony lub uzupełniony akt oskarżenia.  
§ 4. (uchylony)  
Art. 337a.  § 1. Na wniosek pokrzywdzonego  należy poinformować go o  zarzutach oskarżenia i  ich kwalifikacji prawnej.  
§ 2. Jeżeli wnioski, o  których mowa w  § 1, złożyło tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne poinformowanie  
spowodowałoby poważne utrudnienie w  prowadzeniu postępowania, informację z amieszcza się przez ogłoszenie na  stro-
nie internetowej sądu. W  informacji wskazuje się sygnaturę akt sprawy, a  nie podaje się danych osobowych zawartych  
w zarzutach.  
Art. 338. § 1.41) Jeżeli akt oskarżenia odpowiada warunkom fo rmalnym, prezes sądu lub referendarz sądowy ni e-
zwłocznie  zarządza doręczenie jego odpisu oskarżonemu, wzywając do składania wniosków dowodowych w  terminie 
7 dni od  daty doręczenia mu aktu oskarżenia.  
§ 1.42) Jeżeli akt oskarżen ia odpowiada warunkom formalnym, prezes sądu lub referendarz sądowy niezwłoc z-
nie zarządza doręczenie jego kopii oskarżonemu, wzywając do składania wniosków dowodowych w  terminie 7  dni 
od daty doręczenia mu aktu oskarżenia.  
§ 1a. Oskarżonego poucza się równ ież o  treści przepisów art.  291 § 3, art.  338a, art.  338b, art.  341 § 1, art.  349 §  8, 
art. 374, art.  376, art.  377 i  art. 422 oraz o  tym, że w  zależności od wyniku procesu oskarżony może być obciążony kos z-
tami wyznaczenia obrońcy z  urzędu.  
§ 1b.41) Jeżeli złożono wniosek, o  którym mowa w  art. 335 § 1, albo akt oskarżenia zawiera wniosek, o  którym mowa 
w art. 335 § 2, jego odpis doręcza się ujawnionemu pokrzywdzonemu.  
§ 1b.42) Jeżeli złożono wniosek,  o którym mowa w  art. 335 §  1, albo akt oskarżenia zawiera wniosek, o  którym 
mowa w  art. 335 §  2, jego kopię  doręcza się ujawnionemu pokrzywdzonemu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 74 – Poz. 534 
 
§ 2. Oskarżony ma prawo wniesienia, w  terminie 7  dni od doręczenia mu aktu oskarżenia, pisemnej odpowiedzi na 
akt oskarżenia, o  czym należy go pouczyć.  
§ 3. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o  klauzuli „tajne ” lub „ściśle tajne ”, oska r-
żonemu doręcza się odpis aktu oskarżenia bez uzasadnienia.6) Jeżel i zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji 
niejawnych o  klauzuli „tajne” lub „ściśle tajne”, oskarżonemu doręcza się kopię  aktu oskarżenia bez uzasadni e-
nia.7) Uzasadnienie aktu oskarżenia udostępnia się jednak z  zachowa niem rygorów określonych przez prezesa sądu lub 
sąd. 
Art. 338a.  Oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15  lat pozbawienia  wol-
ności, może przed doręczeniem mu zawiadomienia o  terminie rozprawy złożyć wniosek o  wydanie wyr oku skazującego  
i wymierzenie mu określonej kary lub środka karnego, orzeczenie przepadku lub środka kompensacyjnego  bez przepr o-
wadzenia postępowania dowodowego. Wniosek może również dotyczyć wydania określonego rozstrzygnięcia  w przed-
miocie poniesienia ko sztów procesu.  
Art. 338b.  § 1. Żądanie, o  którym mowa w  art. 78 § 1, powinno zostać złożone do sądu w  terminie 7  dni od daty d o-
ręczenia odpisu aktu oskarżenia.6) Żądanie, o  którym mowa w  art. 78 § 1, powinno zostać złożone do s ądu w  terminie 
7 dni od daty doręczenia kopii  aktu oskarżenia.7) Do żądania należy dołączyć dowody mające wykazać, że oskarżony 
nie jest w  stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i  rodziny . 
§ 2. Jeżeli złożenie żądania po terminie spowodowałoby konieczność zmiany terminu rozprawy albo posiedzenia, 
o którym mowa w  art. 341, art.  343 lub art.  343a, żądanie rozpoznaje się niezwłocznie po terminie rozprawy lub posiedz e-
nia. Przepis ten stosuje s ię odpowiednio, jeżeli żądanie zostało złożone w  terminie, lecz nie odpowiada wymaganiom 
formalnym, o  których mowa w  art. 120 § 1, lub nie dołączono dowodów, o  których mowa w  § 1 zdanie drugie.  
§ 3. Po pierwszym terminie rozprawy albo posiedzenia, o  którym  mowa w  art. 341, art.  343 lub art.  343a, żądanie, 
o którym mowa w  art. 78 § 1, powinno zostać złożone do sądu w  takim terminie, aby jego rozpoznanie nie powodowało 
konieczności zmiany kolejnego terminu rozprawy albo posiedzenia. Przepisy §  1 zdanie drugie  oraz §  2 stosuje się odp o-
wiednio.  
Art. 339. § 1. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie, jeżeli:  
1) prokurator złożył wniosek o  orzeczenie środków zabezpieczających ; 
2) zachodzi potrzeba rozważenia kwestii warunkowego umorzenia postępowania ; 
3) do aktu  oskarżenia dołączono wniosek, o  którym mowa w  art. 335 § 2; 
3a) prokurator złożył wniosek, o którym mowa w  art. 335 § 1. 
4) (uchylony)  
5) (uchylony)  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie także wtedy, gdy zachodzi potrzeba innego r ozstrzygnięcia przekr a-
czającego jego uprawnienia, a  zwłaszcza:  
1) umorzenia postępowania na podstawie  art. 17 § 1 pkt 2–11; 
2) umorzenia postępowania z  powodu oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia ; 
3) wydania postanowienia o  niewłaściwości sądu;  
3a) zwrotu sprawy prokuratorowi w  celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego ; 
4) (uchylony)  
5) wydania postanowienia o  zawieszeniu postępowania ; 
6) wydania postanowienia w  przedmiocie tymczasowego aresztowania lub innego środka przymusu ; 
7) wydania wyroku nakazowego.  
§ 3a. Prezes sądu może skierować sprawę na posiedzenie, jeżeli oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo  zagro-
żone karą nieprzekraczającą 15  lat pozbawienia wolności, przed doręczeniem mu zawiadomienia  o wyznaczeniu rozprawy  
złożył wniosek, o  którym mowa w  art. 338a, a  prezes sądu uzna, że cele postępowania  nie sprzeciwiają się rozpoznaniu 
sprawy na posiedzeniu.  
§ 4. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie ponadto, gdy zachodzi potrzeba rozważenia możliwości przekazania 
jej do postępowania mediacyjnego; przepis  art. 23a stosuje się odpowiednio.  
§ 4a. Jeżeli akt oskarżenia odpowiada warunkom formalnym, czynności, o  których mowa w  § 1, 3 i 4, prezes sądu 
dokonuje w  terminie 30  dni od wniesienia aktu oskarżenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 75 – Poz. 534 
 
§ 5. Strony, ob rońcy i  pełnomocnicy mogą wziąć udział w  posiedzeniach wymienionych w  § 1 oraz w  § 3 pkt  1, 2 i  6, 
z tym że udział prokuratora i  obrońcy w  posiedzeniu w  przedmiocie orzeczenia środka zabezpieczającego  określonego 
w art. 93a § 1 pkt 4 Kodeksu karnego jest o bowiązkowy. Pokrzywdzony ma prawo wziąć  udział w  posiedzeniach wymi e-
nionych w  § 3 pkt 1 i 2. Zawiadamiając pokrzywdzonego o  posiedzeniu poucza  się go o  możliwości zakończenia post ę-
powania bez przeprowadzenia rozprawy oraz wcześniejszego złożenia  oświadczen ia, o którym mowa w  art. 54 § 1. 
Art. 340. § 1. W  kwestii umorzenia postępowania stosuje się odpowiednio  art. 322 oraz art.  323 § 1 i 2. 
§ 2. W razie istnienia podstaw określonych w  art. 45a Kodeksu karnego albo art.  43 § 1 lub 2, art.  43a lub art.  47 § 4 
Kodeksu karnego skarbowego sąd, umarzając postępowanie lub rozpoznając wniosek prokur atora, o którym mowa 
w art. 323 § 3, orzeka przepadek.  
§ 2a. Na postanowienie w  przedmiocie przepadku przysługuje zażalenie stronom i  osobie, od której przedmioty te 
odebr ano lub która zgłosiła do nich roszczenie.  
§ 3. Osoba roszcząca sobie prawo do korzyści lub przedmiotów, których przepadek orzecz ono na podstawie art.  44–45a 
Kodeksu karnego lub art. 43 § 1 i 2, art. 43a oraz art. 47 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, może do chodzić swych ros z-
czeń tylko w postępowaniu cywilnym.  
Art. 341. § 1. Prokurator, oskarżony i  pokrzywdzony mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu w  przedmiocie waru n-
kowego umorzenia postępowania. Udział ich jest obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak za rządzi.  
§ 2. Jeżeli oskarżony sprzeciwia się warunkowemu umorzeniu, jak również wtedy, gdy sąd uznaje, że warunkowe 
umorzenie byłoby nieuzasadnione, kieruje sprawę na rozprawę. Wniosek prokuratora o  warunkowe umorzenie postęp o-
wania zastępuje akt oskarżenia . W terminie 7  dni prokurator dokonuje czynności określonych w  art. 333 § 1–2. 
§ 3. Jeżeli sąd uzna za celowe ze względu na możliwość porozumienia się oskarżonego z  pokrzywdzonym w  kwestii 
naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, może odroczyć posiedzenie,  wyznaczają c stronom odpowiedni termin. 
Na wniosek oskarżonego i  pokrzywdzonego, uzasadniony potrzebą dokonania uzgodnień, sąd zarządza stosowną przerwę 
lub odracza posiedzenie.  
§ 4. Sąd orzekając o  warunkowym umorzeniu bierze pod uwagę wyniki porozumienia  się oskarżonego z  pokrzy w-
dzonym w  kwestii wskazanej w  § 3. 
§ 5. W przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania sąd orzeka na posiedzeniu wyrokiem.  
Art. 342. § 1. W wyroku warunkowo umarzającym postępowanie należy dokładnie określić czyn przypisany oska r-
żonemu,  jego kwalifikację prawną oraz oznaczyć okres próby.  
§ 2. W wyroku sąd określa także nałożone na oskarżonego obowiązki oraz sposób i  termin ich wykonania  albo z a-
miast tych obowiązków orzeka nawiązkę, a  w razie uznania za celowe – orzeka świadczenie pieniężne lub  zakaz prow a-
dzenia pojazdów, dozór kuratora, osoby godnej zaufania albo instytucji lub organizacji społecznej.  
§ 3. Wyrok powinien w  razie potrzeby zawierać rozstrzygnięcie co do dowodów rzeczowych. Sąd stosuje odpowiednio 
art. 230 §  2 i 3 ora z art.  231–233, uwzględniając potrzebę zabezpieczenia dowodów na wypadek podjęcia postępowania.  
§ 4. Zawarte w  wyroku rozstrzygnięcie, o  którym mowa w  § 3, może być zaskarżone zażaleniem przez osoby wsk a-
zane w  art. 323 § 2. 
§ 5. (uchylony)  
Art. 343. § 1. Jeżeli nie ma zastosowania  art. 46 Kodeksu karnego, sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku, 
o którym mowa w  art. 335, od naprawienia szkody w  całości albo w  części lub od zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. 
Przepis  art. 341 § 3 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko wówczas, jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, należycie 
powiadomiony o  terminie posiedzenia.  
§ 3. Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w  nim przez prokuratora wskazanej przez siebie 
zmian y, zaakceptowanej przez oskarżonego.  
§ 4. Postępowania dowodowego nie prowadzi się.  
§ 5. Prokurator, oskarżony i  pokrzywdzony mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu. Zawiadamiając pokrzywdzonego  
o posiedzeniu poucza się go o  możliwości zakończenia postępowa nia bez przeprowadzenia rozprawy oraz wcześniejszego 
złożenia oświadczenia, o  którym mowa w  art. 54 § 1. Udział podmiotów wskazanych w  zdaniu pierwszym w  posiedzeniu 
jest obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi.  
§ 5a. Przed uwzględnieniem wnio sku, o  którym mowa w  art. 335, sąd poucza obecneg o oskarżonego o  treści art.  447 § 5. 
  
Dziennik  Ustaw  – 76 – Poz. 534 
 
§ 6. Sąd, uwzględniając wniosek, skazuje oskarżonego wyrokiem.  
§ 7. Jeżeli sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, o  którym mowa w  art. 335 §  1, zwra ca spr a-
wę prokuratorowi. W  razie nieuwzględnienia wniosku wskazanego w  art. 335 §  2 sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach 
ogólnych, a  prokurator, w  terminie 7  dni od dnia posiedzenia, dokonuje czynności określonych w  art. 333 §  1 i 2. 
Art. 343a.  § 1. W wypadku złożenia przez oskarżonego wniosku, o  którym mowa w  art. 338a, o  terminie posiedzenia 
zawiadamia się strony i  pokrzywdzonego, przesyłając im odpis wniosku.  
§ 2. Sąd może uwzględnić wniosek, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa i  wina nie budz ą wątpliwości,  
a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte. Uwzględnienie wniosku jest możliwe  tylko 
wówczas, gdy nie sprzeciwi się temu prokurator. Przepis  art. 343 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. W razie złożenia kolejnego wnios ku podlega on rozpoznaniu na rozprawie.  
Art. 343b.  Postanowienia o  nieuwzględnieniu wniosków, o  których mowa w  art. 335, art.  336 § 1 i art. 338a,  mogą 
być również wydane na posiedzeniu, o  którego terminie nie zawiadomiono uczestników uprawnionych do stawi ennictwa.  
Art. 344. Jeżeli oskarżony jest tymczasowo aresztowany, sąd z  urzędu rozstrzyga o  utrzymaniu, zmianie lub uchyl e-
niu tego środka. W  razie potrzeby orzeka także o  innych środkach zapobiegawczych.  
Art. 344a.  § 1. Sąd przekazuje sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia, jeżeli akta  
sprawy wskazują na istotne braki tego postępowania, zwłaszcza na potrzebę poszukiwania dowodów, zaś dokonanie  nie-
zbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne trudności.  
§ 2. Przekazując sprawę prokuratorowi, sąd wskazuje kierunek uzupełnienia, a  w razie potrzeby także odpowiednie  
czynności, jakie należy przedsięwziąć.  
§ 3. Na postanowienie, o  którym mowa w  § 1, służy stronom zażalenie.  
Art. 344b.  Po uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia oskarżyc iel publiczny składa nowy akt oskarżenia lub  pod-
trzymuje poprzedni, kieruje do sądu wniosek o  warunkowe umorzenie postępowania albo postępowanie umarza.  
Art. 345. (uchylony)  
Art. 346. (uchylony)  
Art. 347. W dalszym postępowaniu sąd nie jest związany ani oc eną faktyczną, ani prawną przyjętą za podstawę 
postanowień i  zarządzeń wydanych na posiedzeniu.  
Rozdział 41  
Przygotowanie do rozprawy głównej  
Art. 348. Rozprawę należy wyznaczyć i  przeprowadzić bez nieuzasadnionej zwłoki.  
Art. 349. § 1. Jeżeli przewidywany  zakres postępowania dowodowego uzasadnia przypuszczenie, że w  sprawie ni e-
zbędne będzie wyznaczenie co najmniej 5  terminów rozprawy, prezes sądu niezwłocznie wyznacza sędziego albo czło n-
ków składu orzekającego oraz kieruje sprawę na posiedzenie.  
§ 2. Czynn ości, o  których mowa w  § 1, prezes sądu może dokonać także wówczas, jeżeli ze względu na zawiłość 
sprawy lub z  innych ważnych powodów uzna, że może to przyczynić się do usprawnienia postępowania, a  zwłaszcza 
należytego planowania i  organizacji rozprawy głó wnej.  
§ 3. Posiedzenie powinno się odbyć w  ciągu 30  dni od daty jego wyznaczenia.  
§ 4. Oskarżyciel publiczny, obrońcy i  pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu. Prezes sądu może 
uznać ich udział w  posiedzeniu za obowiązkowy. Prezes sądu może tak że zawiadomić o  posiedzeniu pozostałe strony, 
jeżeli uzna, że przyczyni się to do usprawnienia postępowania.  
§ 5. Wyznaczając posiedzenie, prezes sądu wzywa oskarżyciela publicznego, pełnomocników i  obrońców do prze d-
stawienia pisemnego stanowiska dotyczące go planowania przebiegu rozprawy głównej oraz jej organizacji, w  tym dow o-
dów, które powinny być przeprowadzone jako pierwsze na tych rozprawach, w  terminie 7  dni od doręczenia wezwania.  
§ 6. Stanowisko w  przedmiocie planowania i  organizacji rozprawy główne j obejmuje wnioski dowodowe oraz inform a-
cje i oświadczenia, w  szczególności o  proponowanych terminach rozpraw i  ich przedmiocie, terminach usprawiedliwionej 
nieobecności uczestników procesu, a  także oświadczenia wskazujące na potrzebę wezwania na rozprawę główną bieg łych, 
kuratora sądowego, sprawdzenia danych o  karalności oskarżonego oraz inne oświadczenia dotyczące okoliczności isto t-
nych dla sprawnego przeprowadzenia dalszego postępowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 77 – Poz. 534 
 
§ 7. Na posiedzeniu sąd rozstrzyga w  przedmiocie wniosków dowodowy ch, a  przewodniczący składu orzekającego,  
biorąc pod uwagę stanowiska w  przedmiocie planowania i  organizacji rozprawy głównej przedstawione przez  strony, 
pełnomocników i  obrońców, rozstrzyga w  przedmiocie kolejności przeprowadzenia dowodów, przebiegu  i organizacji 
rozprawy głównej oraz wyznacza jej terminy, a  także podejmuje inne niezbędne rozstrzygnięcia. Przepisy  art. 350 § 2–4 
stosuje się odpowiednio.  
§ 8. Ogłoszenie zarządzenia o  wyznaczeniu terminów rozprawy ma skutek równoznaczny z  wezwaniem obecnych 
uczestników postępowania do udziału w  rozprawie albo zawiadomieniem o  jej terminach.  
Art. 350. § 1. W sprawach, w  których nie wyznaczono posiedzenia, o  którym mowa w  art. 349, prezes sądu wydaje 
pisemne zarządzenie wskazujące sędziego albo członków składu orzekającego.  
§ 2. Przewodniczący składu orzekającego wydaje pisemne zarządzenie o  wyznaczeniu rozprawy głównej, w  którym 
wskazuje:  
1) dzień, godzinę i  salę rozpraw ; 
2) strony i  inne osoby, które należy wezwać na rozprawę lub zawiadomić o  jej terminie ; 
3) inne czynności konieczne do przygotowania rozprawy.  
§ 3. Co do oskarżonego pozbawionego wolności należy wydać zarządzenie o  doprowadzeniu go na rozprawę w  celu 
udziału w  czynnościach, o  których mowa w  art. 374 § 1a, a  także jeśli złożył on wniosek, o  który m mowa w  art. 353 § 3, 
albo gdy jego obecność na rozprawie została uznana za obowiązkową.  
§ 4. O terminie i  miejscu rozprawy głównej zawiadamia się pokrzywdzonego.  
Art. 350a.  Przewodniczący składu orzekającego  może zaniechać wezwania na rozprawę świadków, którzy zostali 
przesłuchani, przebywających za granicą lub mających stwierdzić okoliczności, które nie są tak doniosłe, aby konieczne 
było bezpośrednie przesłuchanie świadków na rozprawie, w  szczególności takie, którym oskarżony w wy jaśnieniach swych  
nie zaprzeczył. Nie dotyczy to osób wymienionych w  art. 182. 
Art. 351. (uchylony)  
Art. 352. Przewodniczący składu orzekającego po rozważeniu wniosków stron albo sąd z  urzędu dopuszcza dowody,  
a przewodniczący zarządza ich sprowadzenie na rozprawę. Przepis art.  368 § 1 stosuje się odpowiednio.  
Art. 353. § 1. Pomiędzy doręczeniem zawiadomienia a  terminem rozprawy głównej powinno upłynąć co najmniej 7  dni. 
§ 2. W razie niezachowania tego terminu w  stosunku do oskarżonego lub jego obrońcy rozprawa na ich wniosek, 
zgłoszony przed rozpoczęciem przewodu sądowego, ulega odroczeniu.  
§ 3. Doręczając oskarżonemu pozbawionemu wolności, którego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa,  
zawiadomienie o  terminie rozprawy, należy pouczyć go o  prawie do złożenia w  terminie 7  dni od daty doręczenia  tego 
zawiadomienia wniosku o  doprowadzenie go na rozprawę.  
§ 4. Doręczając oskarżonemu wezwanie na rozprawę albo zawiadomienie o  jej terminie, poucza się go o  treści prz e-
pisów art.  100 § 3 i 4, art.  374, art.  376, art.  377, art.  378a,  art. 419 § 1, art.  422 i  art. 447 § 5. 
§ 4a. Doręczając stronie zawiadomienie o  terminie rozprawy, poucza się ją o  treści  art. 402 § 1 zdanie trzecie.  
§ 5. Wniosek o  doprowadzenie na rozprawę złożony po terminie, o  którym mowa w  § 3, podlega rozpoznaniu, jeżeli 
nie powoduje to konieczności zmiany terminu rozprawy.  
Art. 354. W wypadku wniosku prokuratora o  umorzenie postępowania z  powodu niepoczytalności sprawcy i  o zastos o-
wanie środków zabezpieczających stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego rozdział u z następującymi zmianami:  
1) nie stosuje się przepisów o  oskarżycielu posiłkowym;  
2) wniosek kieruje się na rozprawę, chyba że w  świetle materiałów postępowania przygotowawczego popełnienie czynu 
zabronionego przez podejrzanego i  jego niepoczytalność w  chwili czynu nie budzą wątpliwości, a  prezes sądu uzna 
za celowe rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z  udziałem prokuratora, obrońcy i  podejrzanego; podejrzany nie bi e-
rze udziału w  posiedzeniu, jeżeli z  opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba że sąd uzna jego udział 
za konieczny; pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w  posiedzeniu ; 
3) w razie umorzenia postępowania stosuje się  art. 322 § 2 i 3. 
  
Dziennik  Ustaw  – 78 – Poz. 534 
 
Art. 354a.  § 1. Przed orzeczeniem środka zabezpieczającego, o  którym mowa w  art. 93a §  1 Kodeksu karnego , albo  
nakazu lub zakazów, o  których mowa w  art. 39 pkt 2–3 Kodeksu karnego, orzeczonych tytułem środka zabezpiecza -
jącego,  sąd wysłuchuje:  
1) biegłego psychologa ; 
2) w sprawach osób niepoczytalnych, o  ograniczonej poczytalności lub z  zaburzeniami osobowośc i albo gdy sąd  uzna 
to za wskazane – ponadto biegłych lekarzy psychiatrów ; 
3) w sprawach osób z  zaburzeniami preferencji seksualnych – biegłych wskazanych w  pkt 1 i 2 oraz biegłego lekarza  
seksuologa lub biegłego psychologa seksuologa.  
W sprawach osób uzal eżnionych można również wysłuchać biegłego w  przedmiocie uzależnienia.  
§ 2. Jeżeli sprawca, wobec którego istnieją podstawy do orzeczenia terapii lub terapii uzależnień, wyraża zgodę  na 
taką terapię lub terapię uzależnień, przepisu  § 1 nie stosuje się; sąd  może jednak, jeżeli uzna to za wskazane, wysłuchać  
jednego lub więcej biegłych wskazanych w  tym przepisie.  
Rozdział 42  
Jawność rozprawy głównej  
Art. 355. Rozprawa odbywa się jawnie. Ograniczenia jawności określa ustawa.  
Art. 356. § 1. Na rozprawie oprócz osób biorących udział w  postępowaniu mogą być obec ne tylko osoby pełnole t-
nie, nie uzbrojone.  
§ 2. Przewodniczący może zezwolić na obecność na rozprawie małoletnim oraz osobom obowiązanym do noszenia broni.  
§ 3. Nie mogą być obecne na rozprawie os oby znajduj ące się w  stanie nie licującym z  powagą sądu.  
Art. 357. § 1. Sąd zezwala przedstawicielom środków masowego przekazu na dokonywanie za pomocą aparatury 
utrwaleń obrazu i  dźwięku z  przebiegu rozprawy.  
§ 2. Sąd może określić warunki udziału przedstawicieli śro dków masowego przekazu w  rozprawie.  
§ 3. Jeżeli ze względów techniczno -organizacyjnych obecność przedstawicieli środków masowego przekazu utrudnia 
przebieg rozprawy, sąd ogranicza liczbę przedstawicieli środków masowego przekazu na sali rozprawy i  wskazuj e upra w-
nionych do dokonywania za pomocą aparatury utrwaleń obrazu i  dźwięku z  przebiegu rozprawy według kolejności zgł o-
szeń lub na podstawie losowania.  
§ 4. Sąd zarządza opuszczenie sali rozprawy przez przedstawicieli środków masowego przekazu, którzy zakł ócają 
przebieg rozprawy.  
§ 5. W wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawiać, że obecność przedstawicieli środków masowego przekazu 
mogłaby oddziaływać krępująco na zeznania świadka, przewodniczący może zarządzić opuszczenie sali rozprawy przez 
przedstawi cieli środków masowego przekazu na czas przesłuchania danej osoby.  
Art. 358. Jeżeli nie przemawia przeciw temu wzgląd na prawidłowość postępowania, sąd na wniosek strony wyraża 
zgodę na utrwalenie przez nią przebiegu rozprawy za pomocą urządzenia rejestruj ącego dźwięk.  
Art. 359. Niejawna jest rozprawa, która dotyczy:  
1) wniosku prokuratora o  umorzenie postępowania z  powodu niepoczytalności sprawcy i  zastosowanie środka zabe z-
pieczającego ; 
2) sprawy o  pomówienie lub znieważenie; na wniosek pokrzywdzonego rozp rawa odbywa się jednak jawnie.  
Art. 360. § 1. Sąd może wyłączyć jawność rozprawy w  całości albo w  części:  
1) jeżeli jawność mogłaby:  
a) wywołać zakłócenie spokoju publicznego,  
b) obrażać dobre obyczaje,  
c) ujawnić okoliczności, które ze względu na ważny in teres państwa powinny być zachowane w  tajemnicy,  
d) naruszyć ważny interes prywatny;  
2) jeżeli choćby jeden z  oskarżonych jest nieletni lub na czas przesłuchania świadka, który nie ukoń czył 15  lat; 
3) na żądanie osoby, która złożyła wniosek o  ściganie.  
§ 2. Jeżeli prokurator sprzeciwi się wyłączeniu jawności, rozprawa odbywa się jawnie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 79 – Poz. 534 
 
Art. 361. § 1. W  razie wyłączenia jawności mogą być obecne na rozprawie, oprócz osób biorących udział 
w postępowaniu, po dwie osoby wskazane przez oskarżyciela publicznego, oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciela pr y-
watnego i  oskarżonego. Jeżeli jest kilku oskarżycieli lub oskarżonych, każdy z  nich może żądać pozostawienia na sali 
rozpraw po jednej osobie.  
§ 2. Przepisu §  1 nie stosuje się, jeżeli zachodzi obawa ujawnienia inf ormacji niejawnych o  klauzuli tajności „tajne”  lub 
„ściśle tajne ”. 
§ 3. W razie wyłączenia jawności przewodniczący może zezwolić poszczególnym osobom na obecność na rozprawie.  
Art. 362. Przewodniczący poucza obecnych o  obowiązku zachowania w  tajemnicy okol iczności ujawnionych na 
rozprawie toczącej się z  wyłączeniem jawności i  uprzedza o  skutkach niedopełnienia tego obowiązku.  
Art. 363. Z chwilą zgłoszenia wniosku o  wyłączenie jawności rozprawa w  zakresie tego wniosku odbywa się z  wyłą -
czeniem jawności, jeże li o to wnosi strona lub sąd uzna to za potrzebne.  
Art. 364. § 1. Ogłoszenie wyroku odbywa się jawnie.  
§ 2. Jeżeli jawność rozprawy wyłączono w  całości lub w  części, przytoczenie powodów wyroku może nastąpić ró w-
nież z  wyłączeniem jawności w  całości lub w  części.  
Rozdział 43  
Przepisy ogólne o  rozprawie głównej  
Art. 365. Rozprawa odbywa się ustnie.  
Art. 366. § 1. Przewodniczący kieruje rozprawą i  czuwa nad jej prawidłowym przebiegiem, bacząc, aby zostały wyjaś -
nione wszystkie istotne okoliczności sprawy.  
§ 2. Przewodniczący powinien dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na pierwszej rozprawie głównej.  
Art. 367. § 1. Przewodniczący umożliwia stronom wypowiedzenie się co do każdej kwestii podlegającej rozstrzyg -
nięciu.  
§ 2. Jeżeli w  jakiejkolwiek k westii jedna ze stron zabiera głos, prawo głosu przysługuje również wszystkim innym 
stronom. Obrońcy oskarżonego i  oskarżonemu przysługuje głos ostatni.  
Art. 367a.  (uchylony)  
Art. 368. § 1. O przychylnym załatwieniu wniosku dowodowego strony, któremu inna strona nie sprzeciwiła się, 
rozstrzyga ostatecznie przewodniczący; w  innych wypadkach sąd wydaje postanowienie.  
§ 2. Wniosku o  dopuszczenie tego samego dowodu, zgłoszonego ponownie po oddaleniu w  postępowaniu przed sądem 
poprzedniego wniosku, nie rozpoznaj e się, jeżeli został on oparty na tych samych podstawach faktycznych. Wzmiankę  o tym 
zamieszcza się w  protokole.  
Art. 369. Dowody na poparcie oskarżenia powinny być w  miarę możności przeprowadzone przed dowodami służ ą-
cymi do obrony.  
Art. 370. § 1. Po swobo dnym wypowiedzeniu się osoby przesłuchiwanej na wezwanie przewodniczącego, stosownie  
do art. 171 § 1, mogą zadawać jej pytania w  następującym porządku: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy,  pełno-
mocnik  oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciel prywatny , pełnomocnik oskarżyciela prywatnego,  biegły, obrońca, oska r-
żony, członkowie składu orzekającego.  
§ 2. Strona, na której wniosek świadek został dopuszczony, zadaje pytania przed pozostałymi stronami.  
§ 2a. W razie potrzeby członkowie składu orzekającego m ogą zadawać dodatkowe pytania poza kolejnością.  
§ 3. W przypadku dopuszczenia dowodu z  urzędu pytania jako pierwsi zadają członkowie składu orzekającego.  
§ 4. Przewodniczący uchyla pytania, o  których mowa w  art. 171 §  6, lub gdy z  innych powodów uznaje je za niestosowne.  
Art. 371. § 1. Przy przesłuchaniu świadka nie powinni być obecni świadkowie, którzy jeszcze nie zostali przesłuchani.  
§ 2. Przewodniczący powinien przedsiębrać środki zapobiegające porozumiewaniu się osób przesłuchanych z  osobami , 
które jes zcze nie zostały przesłuchane.  
  
Dziennik  Ustaw  – 80 – Poz. 534 
 
Art. 372. Przewodniczący wydaje wszelkie zarządzenia niezbędne do utrzymania na sali sądowej spokoju i  porządku.  
Art. 373. Od zarządzeń przewodniczącego wydanych na rozprawie głównej przysługuje odwołanie do składu orzekaj ą-
cego, chyba że sąd orzeka jednoosobowo.  
Art. 374. § 1. Oskarżony ma prawo brać udział w  rozprawie.65) Przewodniczący lub sąd mogą uznać jego obecność 
za obowiązkową.  
§ 1a. W sprawach o  zbrodnie obecność oskarżonego podczas czynności, o  których mowa w  art. 385 i art. 386, jest 
obowiązkowa.  
§ 2. Przewodniczący może wydać zarządzenie w  celu uniemożliwienia oskarżonemu wydalenia się z  sądu przed z a-
kończeniem rozprawy.  
§ 3.66) Przewodniczący, na wniosek prokuratora, wyraża zgodę na jego udział w rozprawie przy użyci u urządzeń tec h-
nicznych, umożliwiających udział w rozprawie na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku , 
jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie względy techniczne.  
§ 4.66) Przewodniczący może zwolnić z o bowiązku stawiennictwa na rozprawie oskarżonego, oskarżyciela posiłk o-
wego albo oskarżyciela prywatnego, którzy są pozbawieni wolności, jeżeli zostanie zapewniony udział tych stron w ro z-
prawie przy użyciu urządzeń technicznych, umożliwiających udział w rozp rawie na odległość z jednoczesnym bezpośre d-
nim przekazem obrazu i dźwięku.  
§ 5.66) W wypadku określonym w § 4 w rozprawie bierze udział w miejscu przebywania strony referendarz sądowy 
lub asystent sędziego, zatrudniony w sądzi e, w którego okręgu strona przebywa.  
§ 6.66) Obrońca bierze udział w rozprawie przeprowadzanej w sposób określony w § 4 w miejscu przebywania oska r-
żonego, chyba że stawi się w tym celu w sądzie.  
§ 7.66) W wypadku gdy obrońca bierze udział w rozprawie przebywając w innym miejscu niż oskarżony, sąd na 
wniosek oskarżonego lub obrońcy może zarządzić przerwę na czas oznaczony, w celu kontynuacji rozprawy w tym s a-
mym dniu, aby umożliwić telefoniczny kont akt obrońcy z oskarżonym, chyba że złożenie wniosku w sposób oczywisty 
nie służy realizacji prawa do obrony, a w szczególności zmierza do zakłócenia lub nieuzasadnionego przedłużenia ro z-
prawy.  
§ 8.66) Jeżeli zachodzi potrzeba udziału tłumacza w rozprawie przeprowadzanej w sposób określony w § 4, tłumacz 
bierze udział w rozprawie w miejscu przebywania oskarżonego niewładającego w wystarczającym stopniu językiem po l-
skim lub w miejscu przebywania osoby, co do której zachodzą okoli czności określone w art. 204 § 1 pkt 1, chyba że 
przewodniczący zarządzi inaczej.  
§ 9.66) Przepisy art. 517ea stosuje się odpowiednio.  
Art. 375. § 1. Jeżeli oskarżony pomimo upomnienia go przez przewodniczącego zachowuje się n adal w  sposób zakłóc a-
jący porządek rozprawy lub godzący w  powagę sądu, przewodniczący może wydalić go na pewien czas z  sali rozprawy.  
§ 2. Zezwalając oskarżonemu na powrót, przewodniczący niezwłocznie informuje go o  przebiegu rozprawy w  czasie 
jego nieobec ności oraz umożliwia mu złożenie wyjaśnień co do przeprowadzonych w  czasie jego nieobecności dowodów.  
Art. 376. § 1. Jeżeli oskarżony, którego obecność na rozprawie jest obowiązkowa, złożył już wyjaśnienia i  opuścił  
salę rozprawy bez zezwolenia przewodnic zącego, sąd może prowadzić rozprawę w  dalszym ciągu pomimo nieobecności 
oskarżonego. Sąd zarządza zatrzymanie i  przymusowe doprowadzenie oskarżonego, jeżeli uznaje jego obecność za ni e-
zbędną. Na postanowienie w  przedmiocie zatrzymania i  przymusowego doprow adzenia przysługuje zażalenie do innego 
równorzędnego składu tego sądu.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony, którego obecność na rozprawie jest obowiązkowa,  po zł o-
żeniu wyjaśnień, zawiadomiony o  terminie rozprawy odroczonej lub przer wanej nie stawił się na tę rozprawę  bez uspr a-
wiedliwienia.  
                                                           
65) Zdanie pierwsze uznane za niezgodne z Konstytucją z dniem 26 sierpnia 2020 r. w związku z art. 3 80 w związku z art. 354 pkt 2 
w zakresie, w jak im nie przewiduje obowiązkowej obecności podejrzanego , o którym mowa w art. 380 , na rozprawie w sprawie 
wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środków zabezpieczających, 
na podstawie wyroku Trybunału  Konstytucyjnego z dnia 19 sierpnia 2020 r. sygn. akt K 46/15 (Dz.  U. poz. 1458).  
66) Dodany przez art. 39 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 8. 
  
Dziennik  Ustaw  – 81 – Poz. 534 
 
§ 3. Jeżeli na rozprawę odroczoną lub przerwaną nie stawił się współoskarżony, który usprawiedliwił swoje  niest a-
wiennictwo, sąd może prowadzić rozprawę w  zakresie niedotyczącym bezpośrednio nieobec nego oskarżonego,  jeżeli nie 
ograniczy to jego prawa do obrony.  
Art. 377. § 1. Jeżeli oskarżony wprawił się ze swej winy w  stan powodujący niezdolność do udziału w  rozprawie lub 
w posiedzeniu, w  których jego udział jest obowiązkowy, sąd może postanowić o  prowadzeniu postępowania pomimo jego 
nieobecności, nawet jeżeli nie złożył jeszcze wyjaśnień.  
§ 2. Przed wydaniem postanowienia, o  którym mowa w  § 1, sąd zapoznaje się ze świadectwem lekarza, który stwie r-
dził stan takiej niezdolności, lub przesłuchuje go w  charakterze biegłego. Stan powodujący niezdolność oskarżonego do 
udziału w  rozprawie można stwierdzić także na podstawie badania niepołączonego z  naruszeniem integralności ciała, 
przeprowadzonego za pomocą stosownego urządzenia.  
§ 3. Jeżeli oskarżony, któr ego obecność na rozprawie lub posiedzeniu jest obowiązkowa, zawiadomiony o  terminie 
rozprawy lub posiedzenia oświadcza, że nie weźmie udziału w  rozprawie lub posiedzeniu, uniemożliwia doprowadzenie 
go na rozprawę lub posiedzenie albo zawiadomiony o  nich os obiście  nie stawia się na rozprawę lub posiedzenie bez uspr a-
wied liwienia, sąd może prowadzić postępowanie bez jego udziału; sąd może jednak zarządzić zatrzymanie i  przymusowe 
doprowadzenie oskarżonego.  Na postanowienie w  przedmiocie zatrzymania i  przymu sowego doprowadzenia przysługuje 
zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.  
§ 4. Jeżeli oskarżony nie złożył jeszcze wyjaśnień przed sądem, można zastosować  art. 396 § 2 lub uznać za wysta r-
czające odczytanie jego poprzednio złożonych wyjaśnień. Prz esłuchania oskarżonego można dokonać z  wykorzystaniem 
środków, o  których mowa w  art. 177 § 1a. 
Art. 378. § 1. Jeżeli w  sprawie, w  której oskarżony musi mieć obrońcę i  korzysta z  obrony z  wyboru, obrońca lub 
oskarżony wypowiada stosunek obrończy, sąd, preze s sądu lub referendarz sądowy ustanawia obrońcę z  urzędu, o  ile 
oskarżony nie powołał obrońcy z  wyboru. W  razie potrzeby rozprawę przerywa się lub odracza.  
§ 2. W sprawie, w  której oskarżony korzysta z  obrońcy z  urzędu, sąd na uzasadniony wniosek obrońcy l ub oskarż o-
nego zwalnia obrońcę z  jego obowiązków i  wyznacza oskarżonemu innego obrońcę z  urzędu.  
§ 3. W wypadkach określonych w  § 1 i 2 sąd podejmuje zarazem decyzję, czy dotychczasowy obrońca może bez 
uszczerbku dla prawa oskarżonego do obrony pełnić obow iązki do czasu podjęcia obrony przez nowego obrońcę.  
Art. 378a.  § 1. Jeżeli oskarżony lub obrońca nie stawił się na rozprawę, będąc zawiadomiony o  jej terminie, sąd, 
w szczególnie uzasadnionych wypadkach, może przeprowadzić postępowanie dowodowe podczas je go nieobecności, 
chociażby usprawiedliwił należycie niestawiennictwo, a  w szczególności przesłuchać świadków, którzy stawili się na 
rozprawę,  nawet jeżeli oskarżony nie złożył jeszcze wyjaśnień.  
§ 2. W wypadku, o  którym mowa w  § 1, oskarżonego lub obrońcę należy wezwać lub zawiadomić o  nowym terminie 
rozprawy, jeżeli termin ten nie był im znany. Przy doręczeniu wezwania lub zawiadomienia należy również doręczyć 
pouczenie,  o którym mowa w  § 7. 
§ 3. Jeżeli sąd przeprowadził postępowanie dowodowe podczas nieob ecności oskarżonego lub obrońcy w wypadku, 
o którym mowa w  § 1, oskarżony lub obrońca może najpóźniej na kolejnym terminie rozprawy, o  którym był należycie 
zawiadomiony przy jednoczesnym braku procesowych przeszkód do jego stawiennictwa, złożyć wniosek o  uzupełniające 
przeprowadzenie dowodu przeprowadzonego podczas jego nieobecności. Prawo do złożenia wniosku nie przysługuje, 
jeżeli okaże się, że nieobecność oskarżonego lub obrońcy na terminie rozprawy, na którym przeprowadzono postępowanie 
dowodowe na pods tawie §  1, była nieusprawiedliwiona.  
§ 4. W razie niezłożenia wniosku w  terminie, o  którym mowa w  § 3 zdanie pierwsze, prawo do jego złożenia wygasa 
i w dalszym postępowaniu nie jest dopuszczalne podnoszenie zarzutu naruszenia gwarancji procesowych, w  szczególności 
prawa do obrony, wskutek przeprowadzenia tego dowodu podczas nieobecności oskarżonego lub obrońcy.  
§ 5. We wniosku o  uzupełniające przeprowadzenie dowodu oskarżony lub obrońca ma obowiązek wykazać, że sposób 
przeprowadzenia  dowodu podczas jego ni eobecności naruszał gwarancje procesowe, w  szczególności prawo do obrony.  
§ 6. W razie uwzględnienia wniosku o  uzupełniające przeprowadzenie dowodu  sąd przeprowadza dowód uzupełni a-
jąco, jedynie w  zakresie, w  którym wykazano naruszenie gwarancji procesowych , w szczególności prawa do obrony.  
§ 7. Jeżeli oskarżony lub obrońca stawi się na termin rozprawy, o  którym mowa w  § 3 zdanie pierwsze, przewodn i-
czący poucza go o  możliwości złożenia wniosku o  uzupełniające przeprowadzenie dowodu przeprowadzonego podczas 
jego nieobecności oraz o  treści przepisów §  4 i 5, a także umożliwia mu wypowiedzenie się co do tej kwestii.  
  
Dziennik  Ustaw  – 82 – Poz. 534 
 
Art. 379. § 1. Gdy sąd wchodzi na salę lub ją opuszcza, wszyscy obecni wstają.  
§ 2. Wstaje również każda osoba, do której sąd się zwraca lub która d o sądu przemawia, chyba że przewodniczący 
zwolni ją od tego obowiązku.  
Art. 380. Przepisy dotyczące oskarżonego stosuje się odpowiednio do osoby, której prokurator zarzuca popełnienie 
czynu zabronionego w  stanie niepoczytalności i  wnosi o  umorzenie postępo wania oraz o  zastosowanie wobec niej śro d-
ków zabezpieczających.  
Rozdział 44  
Rozpoczęcie rozprawy głównej  
Art. 381. Rozprawę główną rozpoczyna wywołanie sprawy. Następnie przewodniczący sprawdza, czy wszyscy wezwani  
stawili się oraz czy nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy.  
Art. 382. W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego, którego obecność jest obowiązkowa, 
przewodniczący zarządza jego natychmiastowe zatrzymanie i  doprowadzenie lub przerywa w  tym celu rozprawę albo też 
sąd ją odracza. P rzepis  art. 376 § 1 zdanie  trzecie stosuje się.  
Art. 383. (uchylony)  
Art. 384. § 1. Po sprawdzeniu obecności przewodniczący zarządza opuszczenie sali rozpraw przez świadków. Biegli 
pozostają na sali, jeżeli przewodniczący nie zarządzi inaczej.  
§ 2. Pokrzyw dzony może wziąć udział w  rozprawie, jeżeli się stawi, i  pozostać na sali, choćby miał składać zeznania 
jako świadek.  W tym wypadku sąd przesłuchuje go w  pierwszej kolejności.  
§ 3. Uznając to za celowe sąd może zobowiązać pokrzywdzonego do obecności na roz prawie lub jej części.  
§ 4. (uchylony)  
Rozdział 45  
Przewód sądowy  
Art. 385. § 1. Przewód sądowy rozpoczyna się od zwięzłego przedstawienia przez oskarżyciela zarzutów oskarżenia.  
§ 1a. Jeżeli w  rozprawie nie bierze udziału oskarżyciel, przewodniczący dokon uje zwięzłego przedstawienia  zarzu-
tów oskarżenia.  
§ 2. Jeśli wniesiono odpowiedź na akt oskarżenia, przewodniczący informuje o  jej treści.  
Art. 386. § 1. Jeżeli oskarżony bierze udział w  rozprawie głównej, przewodniczący, po przedstawieniu zarzutów 
oskarże nia, poucza go o  prawie składania wyjaśnień, odmowy wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, składania wniosków 
dowodowych i  konsekwencjach nieskorzystania z  tego uprawnienia, po czym pyta go, czy przyznaje się do zarzucanego 
mu czynu oraz czy chce złożyć wyja śnienia i  jakie.  
§ 2. Po przesłuchaniu oskarżonego przewodniczący poucza go o  prawie zadawania pytań osobom przesłuchiwanym 
oraz składania wyjaśnień co do każdego dowodu.  
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do oskarżonego, który stawi się po raz pierwszy na kolejnej rozprawie 
głównej.  
Art. 387. § 1. Do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej  
oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15  lat pozbawienia wolności, może z łożyć 
wniosek o  wydanie wyroku skazującego i  wymierzenie mu określonej kary lub środka karnego, orzeczenie  przepadku lub 
środka kompensacyjnego bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Wniosek może  również dotyczyć wydania 
okreś lonego rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu. Jeżeli  oskarżony nie ma obrońcy z  wyboru, sąd 
może, na jego wniosek, wyznaczyć mu obrońcę z  urzędu.  
§ 1a. Przed uwzględnieniem wniosku o  wydanie wyroku skazującego sąd  poucza obecneg o oskarżonego o  treści art.  447 § 5. 
§ 2. Sąd może uwzględnić wniosek o  wydanie wyroku skazującego, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa i  wina 
nie budzą wątpliwości, a  cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w  całości; uwzględnienie 
wniosku jest możli we jedynie wówczas, gdy nie sprzeciwia się temu prokurator, a  także pokrzywdzony należycie powiad o-
miony o  terminie rozprawy oraz pouczony o  możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 83 – Poz. 534 
 
§ 3. Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku oskarżonego o d dokonania w  nim wskazanej przez siebie zmiany. 
Przepis  art. 341 § 3 stosuje się odpowiednio.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Przychylając się do wniosku, sąd może uznać za ujawnione dowody wymienione w  akcie oskarżenia lub dok u-
menty przedłożone przez stronę.  
Art. 388. Za zgodą obecnych stron sąd może przeprowadzić postępowanie dowodowe tylko częściowo, jeżeli wyjaś -
nienia oskarżonego przyznającego się do winy nie budzą wątpliwości.  
Art. 389. § 1. Jeżeli oskarżony nie stawił się na rozprawę, odmawia wyjaśnień lub wyj aśnia odmiennie niż poprze d-
nio albo oświadcza, że pewnych okoliczności nie pamięta, wolno na rozprawie odczytywać tylko  w odpowiednim zakresie 
protokoły jego wyjaśnień złożonych poprzednio w  charakterze oskarżonego w  tej lub innej  sprawie w  postępowaniu pr zy-
gotowawczym lub przed sądem albo w  innym postępowaniu przewidzianym przez  ustawę.  
§ 2. Po odczytaniu protokołu przewodniczący zwraca się do oskarżonego o  wypowiedzenie się co do jego treści  
i o wyjaśnienie zachodzących sprzeczności.  
§ 3. Wolno na rozpraw ie odczytać wyjaśnienia współoskarżonego, który zmarł.  
Art. 390. § 1. Oskarżony ma prawo być obecny przy wszystkich czynnościach postępowania dowodowego.  
§ 2. W wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawiać, że obecność oskarżonego mogłaby oddziaływać kręp ująco 
na wyjaśnienia współoskarżonego albo na zeznania świadka lub biegłego, przewodniczący może zarządzić, aby na czas 
przesłuchania danej osoby oskarżony opuścił salę sądową. Przepis  art. 375 § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. W wypadkach przewidzianych w  § 2 przewodniczący może również przeprowadzić przesłuchanie przy użyciu 
urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość z  jednoczesnym bezpośrednim 
przekazem  obrazu i  dźwięku. W  miejscu składania wyjaśnień lub zeznań w  czynności bierze udział referendarz sądowy, 
asystent sędziego lub urzędnik sądowy.  
Art. 391. § 1. Jeżeli świadek bezpodstawnie odmawia zeznań, zeznaje odmiennie niż poprzednio albo oświadczy, że 
pewnych okoliczności nie pamięta, albo przebywa za  granicą lub n ie można mu było doręczyć wezwania, albo nie stawił 
się z powodu niedających się usunąć przeszkód lub przewodniczący zaniechał wezwania świadka na podstawie art.  350a, 
a także wtedy, gdy świadek zmarł, wolno odczytywać w  odpowiednim zakresie protokoły złoż onych poprzednio przez 
niego zeznań w  postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem w  tej lub innej sprawie albo w  innym postępowaniu 
przewidzianym przez ustawę.  
§ 1a. (uchylony)  
§ 1b. (uchylony)  
§ 1c. (uchylony)  
§ 1d. (uchylony)  
§ 2. W warunkach określonyc h w § 1, a także w  wypadku określonym w  art. 182 § 3, wolno również odczytywać na 
rozprawie protokoły złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień w  charakterze oskarżonego.  
§ 3. Przepis  art. 389 § 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 392. § 1. Wolno odczytywać  na rozprawie głównej protokoły przesłuchania świadków i  oskarżonych, sporz ą-
dzone w  postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem albo w  innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę, 
gdy bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbędne, a  żadna z  obecnych stron temu się nie sprzeciwia.  
§ 2. Sprzeciw strony, której zeznania lub wyjaśnienia nie dotyczą, nie stoi na przeszkodzie odczytaniu protokołu.  
Art. 393. § 1. Wolno odczytywać na rozprawie protokoły oględzin, przeszukania i  zatrzymania rzeczy, opini e bieg łych,  
instytutów, zakładów lub instytucji, dane o  karalności, wyniki wywiadu środowiskowego oraz wszelkie dokumenty  urzę-
dowe złożone w  postępowaniu przygotowawczym lub sądowym albo w  innym postępowaniu przewidzianym  przez ust a-
wę. Nie wolno jednak od czytywać notatek dotyczących czynności, z  których wymagane jest sporządzenie  protokołu.  
§ 2. Wolno również odczytywać zawiadomienie o  przestępstwie, chyba że zostało złożone do protokołu, o  którym 
mowa w  art. 304a.  
§ 3. Mogą być odczytywane na rozprawie ws zelkie dokumenty prywatne, powstałe poza postępowaniem karnym, 
w szczególności oświadczenia, publikacje, listy oraz notatki.  
  
Dziennik  Ustaw  – 84 – Poz. 534 
 
§ 4. Wolno odczytywać na rozprawie protokoły zeznań świadka przesłuchanego w  warunkach określonych w  art. 184. 
Rozprawa jest wówcza s niejawna; przepisu  art. 361 § 1 nie stosuje się.  
Art. 393a.  W warunkach określonych w  art. 389 § 1 i 3, art. 391 § 1 i 2, art. 392 i art. 393 wolno również odczyt y-
wać lub odtwarzać zapisy, o  których mowa w  art. 145 § 1 i art. 147 § 1–2b. 
Art. 394. § 1. Dane dotyczące osoby oskarżonego oraz wyniki wywiadu środowiskowego odczytuje się na żądanie 
oskarżonego lub obrońcy.  
§ 1a. (uchylony)  
§ 2. Protokoły i  dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie odczytuje się:  
1) na wniosek strony, która nie miała możliw ości zapoznania się z  ich treścią; przepis art.  392 § 2 stosuje się odpowie d-
nio, lub  
2) gdy sąd uzna to za niezbędne.  
Art. 394a.  Protokoły i  dokumenty, o  których mowa w  art. 389 § 1 i 3, art.  391 § 1 i 2, art.  392 § 1, art.  393, art.  393a  
i art. 394 § 1, odczytuje przewodniczący lub na jego zarządzenie członek składu orzekającego bądź protokolant.  
Art. 395. Jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie właściwości dowodów rzeczowych, na wniosek strony lub gdy sąd 
uzna to za niezbędne, sprowadza się je na salę rozpr aw i udostępnia stronom, a  w razie potrzeby – świadkom i  biegłym.  
Art. 396. § 1. Jeżeli strona wniosła o  sprowadzenie dowodu rzeczowego lub sąd uznał to za niezbędne, a zapoznanie 
się z  dowodem rzeczowym przez pełny skład sądu napotyka znaczne trudności al bo jeżeli strony wyrażają na to zgodę, 
sąd wyznacza do tej czynności sędziego ze swego składu albo sąd wezwany.  
§ 1a. Przepis §  1 stosuje się odpowiednio w  razie dopuszczenia dowodu z  oględzin.  
§ 2. Sąd może zlecić przesłuchanie świadka sędziemu wyznaczone mu ze swego składu lub sądowi wezwanemu, 
w którego okręgu świadek przebywa, jeżeli świadek nie stawił się z  powodu przeszkód zbyt trudnych do usunięcia.  
§ 3. W czynnościach wskazanych w  § 1–2 mają prawo brać udział strony, obrońcy i  pełnomocnicy.  Oskarżone go po-
zbawionego wolności sprowadza się tylko wtedy, gdy sąd uzna to za konieczne.  
§ 4. Sędzia wyznaczony lub sąd wezwany może przeprowadzić także inny dowód, którego potrzeba wyłoni się w  toku 
czynności wskazanych w  § 1–2. 
Art. 396a.  § 1. Jeżeli dopiero w  toku rozprawy ujawnią się istotne braki postępowania przygotowawczego,  a ich 
usunięcie przez sąd uniemożliwiałoby wydanie prawidłowego orzeczenia w  rozsądnym terminie, zaś przeszkód  tych nie 
można usunąć, stosując przepis  art. 396, sąd może przerwać albo o droczyć rozprawę, zakreślając oskarżycielowi  public z-
nemu termin do przedstawienia dowodów, których przeprowadzenie pozwoliłoby na usunięcie dostrzeżonych  braków.  
§ 2. Oskarżyciel publiczny w  celu zebrania dowodów, o  których mowa w  § 1, może przedsięwziąć o sobiście, a  prokurator  
także zlecić Policji dokonanie niezbędnych czynności dowodowych.  
§ 3. Oskarżyciel publiczny w  wypadku niemożności dotrzymania zakreślonego terminu może zwrócić się do  sądu 
o jego przedłużenie.  
§ 4. Jeżeli oskarżyciel publiczny w  wyzn aczonym terminie nie przedstawi stosownych dowodów, sąd rozstrzyga  na 
korzyść oskarżonego wątpliwości wynikające z  nieprzeprowadzenia tych dowodów  
Art. 397. (uchylony)  
Art. 398. § 1. Jeżeli na podstawie okoliczności, które wyszły na jaw w  toku rozprawy, os karżyciel zarzucił oskarżonemu 
inny czyn oprócz objętego aktem oskarżenia, sąd może za zgodą oskarżonego rozpoznać nowe oskarżenie na tej samej ro z-
prawie, chyba że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania przygotowawczego co do nowego czynu.  
§ 2. W razie odroczenia rozprawy oskarżyciel wnosi nowy lub dodatkowy akt oskarżenia.  
Art. 399. § 1. Jeżeli w  toku rozprawy okaże się, że nie wychodząc poza granice oskarżenia można czyn zakwalif i-
kować według innego przepisu prawnego, sąd uprzedza o  tym obecne na rozprawie strony.  
§ 2. Na wniosek oskarżonego można przerwać rozprawę w  celu umożliwienia mu przygotowania się do obrony.  
Art. 400. § 1. Jeżeli po rozpoczęciu przewodu sądowego ujawni się, że czyn oskarżonego stanowi wykroczenie, sąd, 
nie przekazując sp rawy właściwemu sądowi, rozpoznaje ją w  tym samym składzie, stosując w  dalszym jej toku  przepisy 
Kodeksu postępowania w  sprawach o  wykroczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 85 – Poz. 534 
 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się również w sprawach o wykroczenia popełnione przez żołnierzy w czynnej służbie  woj-
skowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie.  
Art. 401. § 1. Przewodniczący może przerwać rozprawę główną w  celu przygotowania przez strony wniosków d o-
wodowych lub sprowadzenia dowodu albo dla wypoczynku lub z  innej ważnej przyc zyny.  
§ 2. Każdorazowa przerwa w  rozprawie może trwać nie dłużej niż 42  dni. 
Art. 402. § 1. Jeżeli przewodniczący, zarządzając przerwę, oznaczy jednocześnie czas i  miejsce dalszego ciągu ro z-
prawy, osoby obecne na rozprawie przerwanej, których obecność była  obowiązkowa, są obowiązane stawić się w  nowym 
terminie bez wezwania. Przepis  art. 285 stosuje się odpowiednio. Osoby uprawnione do stawiennictwa nie muszą być 
zawiadamiane o  nowym terminie, nawet jeśli nie uczestniczyły w  rozprawie przerwanej.  
§ 1a. Oskar żonego, którego obecność jest obowiązkowa, nie wzywa się w  sytuacjach określonych w  art. 376 lub 
art. 377, jeżeli okres przerwy uniemożliwia jego wezwanie oraz stawienie się na rozprawę po przerwie.  
§ 2. Rozprawę przerwaną prowadzi się po przerwie w  dalszy m ciągu, a  od początku – jeżeli skład sądu uległ zmianie 
albo sąd uzna to za konieczne.  
§ 3. W razie przekroczenia terminu przerwy rozprawę uważa się za odroczoną.  
Art. 403. Orzeczenia zapadające w  czasie przerwy w  rozprawie wydaje się w  składzie rozpoznaj ącym sprawę, 
a w wypadku niemożności jego utworzenia – w takim samym składzie.  
Art. 404. § 1. Sąd może odroczyć rozprawę tylko wtedy, gdy zarządzenie przerwy nie byłoby wystarczające.  
§ 2. Rozprawę odroczoną prowadzi się w  nowym terminie od początku. Sąd m oże wyjątkowo prowadzić rozprawę 
odroczoną w  dalszym ciągu, chyba że skład sądu uległ zmianie.  
§ 3. W wypadku podjęcia postępowania zawieszonego przepis  § 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 404a.  (uchylony)  
Art. 405. § 1. Po przeprowadzeniu dowodów dopuszczon ych w  sprawie przewodniczący zapytuje strony, czy wnoszą  
o uzupełnienie postępowania dowodowego i  w razie odpowiedzi przeczącej – zamyka przewód sądowy.  
§ 2. Z chwilą zamknięcia przewodu sądowego ujawnione są bez odczytywania wszystkie protokoły i dokument y 
podlegające odczytaniu na rozprawie, które nie zostały odczytane.  
§ 3. Protokołami i  dokumentami, o  których mowa w  § 2, są protokoły i  dokumenty:  
1) wskazane przez oskarżyciela w  akcie oskarżenia jako dowody, których przeprowadzenia na rozprawie głównej się on 
domaga, z  wyjątkiem tych, co do których sąd oddalił wniosek dowodowy;  
2) wskazane we wniosku dowodowym strony, który został uwzględniony;  
3) dopuszczone przez sąd z  urzędu.  
§ 4. O ujawnieniu bez odczytywania protokołów i  dokumentów zamieszcza się wz miankę w  protokole rozprawy. 
Wskazywanie poszczególnych protokołów i  dokumentów nie jest konieczne.  
Rozdział 46  
Głosy końcowe  
Art. 406. § 1. Po zamknięciu przewodu sądowego przewodniczący udziela głosu stronom, ich przedstawicielom oraz 
przedstawicielowi s połecznemu. Głos zabierają w  następującej kolejności: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy, 
oskarżyciel prywatny, przedstawiciel społeczny, obrońca oskarżonego i  oskarżony. Przedstawiciele procesowi stron zabi e-
rają głos przed stronami.  
§ 2. Jeżeli oskarżyciel ponownie zabiera głos, należy również udzielić głosu obrońcy i  oskarżonemu.  
Art. 407. (uchylony)  
Rozdział 47  
Wyrokowanie  
Art. 408. Po wysłuchaniu głosów końcowych sąd niezwłocznie przystępuje do narady.  
Art. 409. Sąd aż do ogłoszenia wyroku moż e wznowić przewód sądowy, zwłaszcza w  wypadku przewidzianym 
w art. 399, albo też udzielić dodatkowego głosu uczestnikom postępowania, o  których mowa w  art. 406 § 1. 
Art. 410. Podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w  toku r ozprawy głównej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 86 – Poz. 534 
 
Art. 411. § 1. W  sprawie zawiłej albo z  innych ważnych powodów sąd może odroczyć wydanie wyroku na czas ni e-
przekraczający 14  dni. 
§ 2. W razie przekroczenia tego terminu rozprawę prowadzi się od początku.  
§ 3. W postanowieniu o  odroczeniu wydania wyroku należy wskazać czas i  miejsce jego ogłoszenia.  
Art. 412. Niezwłocznie po ukończeniu głosowania sąd sporządza wyrok na piśmie.  
Art. 413. § 1. Każdy wyrok powinien zawierać:  
1) oznaczenie sądu, który go wydał, oraz sędziów, ławników, oskarżyci eli i protokolanta ; 
2) datę oraz miejsce rozpoznania sprawy i  wydania wyroku ; 
3) imię, nazwisko oraz inne dane określające tożsamość oskarżonego ; 
4) przytoczenie opisu i  kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu ; 
5) rozstrzygnięcie sądu ; 
6) wskazanie zastosowanych przepisów ustawy karnej.  
§ 2. Wyrok skazujący powinien ponadto zawierać:  
1) dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną ; 
2) rozstrzygnięcia co do kary i  środków karnych, ś rodków kompensacyjnych i  przepadku, a  w razie potrzeby – co do 
zaliczenia na ich poczet okresów wskazanych w  art. 63 Kodeksu karnego.  
Art. 414. § 1. W  razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej ściganie lub danych  
przemaw iających za warunkowym umorzeniem postępowania, sąd wyrokiem umarza postępowanie albo umarza je waru n-
kowo . Jednakże w  razie stwierdzenia okoliczności wymienionych w  art. 17 § 1 pkt 1 i 2 sąd wydaje wyrok uniewinnia -
jący, chyba że sprawca w  chwili czynu był  niepoczytalny.  
§ 2. Umarzając postępowanie sąd stosuje odpowiednio  art. 322 § 2 i 3, art. 323 § 1 i 2 oraz art.  340 § 2 i 3. 
§ 3. Sąd stosuje środek zabezpieczający wskazany w  art. 93a § 2 Kodeksu karnego, w  art. 22 § 3 pkt 5 i 6 Kodeksu 
karnego skarboweg o lub orzeka przepadek przedmiotów wskazany w  art. 45a Kodeksu karnego, jeżeli wyniki przewodu 
sądowego to uzasadniają, a  umorzenie następuje z  powodu niepoczytalności sprawcy w  chwili popełnienia czynu.  
§ 4. Umarzając postępowanie warunkowo, sąd stosuje o dpowiednio  art. 341. 
§ 5. Przewidując możliwość warunkowego umorzenia postępowania albo możliwość orzeczenia kary z  warunkowym 
zawieszeniem jej wykonania, sąd może wznowić przewód sądowy celem odpowiedniego zastosowania  art. 341 § 3; wó w-
czas sąd może zarzą dzić przerwę.  
Art. 415. § 1. W razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania w  wypadkach wskazanych 
w ustawie sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, obowiązek naprawienia, w  całości lub w  części, szkody lub 
zadośćuczynienia za doz naną krzywdę. Nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, obowiązku naprawienia szkody lub zadość - 
uczynienia za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z  popełnienia przestępstwa jest przedmiotem 
innego postępowania albo o  roszczeniu tym prawom ocnie orzeczono.  
§ 2. Jeżeli orzeczony obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiązka orz e-
czona na rzecz pokrzywdzonego nie pokrywają całej szkody lub nie stanowią pełnego zadośćuczynienia za doznaną 
krzywdę, pokrzywdzon y może dochodzić dodatkowych roszczeń w  postępowaniu cywilnym.  
Art. 415a.  § 1. W razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania sąd uwzględnia wniosek 
prokuratora, o którym mowa w art. 91a. Wniosku nie uwzględnia się, jeżeli roszczenie o  zwrot korzyści majątkowej lub 
przepadek świadczenia jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono.  
§ 2. Orzeczenie w przedmiocie wniosku nie wyłącza możliwości dochodzenia ros zczeń w postępowaniu cywilnym 
w zakresie nieu względnionym w tym orzeczeniu.  
Art. 416. (uchylony)  
Art. 417. Zaliczeniu na poczet orzeczonej kary podlega również okres tymczasowego aresztowania odbytego przez 
oskarżonego w  innej sprawie, w  której postępowanie toczyło się równocześnie, a  zapadł w  niej p rawomocny wyrok uni e-
winniający, umorzono postępowanie albo odstąpiono od wymierzenia kary.  
  
Dziennik  Ustaw  – 87 – Poz. 534 
 
Art. 418. § 1. Po podpisaniu wyroku przewodniczący ogłasza go publicznie; w  czasie ogłaszania wyroku wszyscy 
obecni, z  wyjątkiem sądu, stoją.  
§ 1a. Ogłaszając wyrok można pominąć treść zarzutów oskarżenia.  
§ 1b. Jeżeli ze względu na obszerność wyroku jego ogłoszenie wymagałoby zarządzenia przerwy lub odroczenia 
rozprawy, przewodniczący, ogłaszając wyrok, może poprzestać na zwięzłym przedstawieniu rozstrzyg nięcia sądu  oraz 
zastosowanych przepisów ustawy karnej. Przed ogłoszeniem wyroku przewodniczący uprzedza obecnych o  takim sposobie  
ogłoszenia wyroku i  o jego przyczynie oraz poucza o  możliwości zapoznania się z  pełną treścią wyroku po jego ogłosz e-
niu w  sekretariacie sądu.  
§ 2. Zgłoszenie zdania odrębnego podaje się do wiadomości, a  jeżeli członek składu orzekającego, który zgłosił zd a-
nie odrębne, wyraził na to zgodę, także jego nazwisko.  
§ 3. Po ogłoszeniu przewodniczący lub jeden z  członków składu orzekającego podaje  ustnie najważniejsze powody 
wyroku, chyba że na ogłoszeniu nikt się nie stawił.  
Art. 418a.  W wypadku wyrokowania na posiedzeniu odbywającym się z  wyłączeniem jawności treść wyroku  udo-
stępnia się publicznie przez złożenie jego odpisu na okres 7  dni w  sekretariacie sądu, o  czym należy uczynić  wzmiankę 
w protokole lub notatce urzędowej z  posiedzenia.  
Art. 419. § 1. Niestawiennictwo stron, ich obrońców i  pełnomocników nie stoi na przeszkodzie ogłoszeniu wyroku.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 420. § 1. Jeżeli wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia co do przepadku, zaliczenia okresu rzeczywistego pozbawi e-
nia wolności, okresu zatrzymania prawa jazdy lub innego odpowiedniego dokumentu lub okresu stosowania środków 
zapobiegawczych wymienionych w  art. 276, nałożenia obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia 
pojazdu albo dowodów rzeczowych, sąd orzeka o  tym postanowieniem na posiedzeniu.  
§ 2. Jeżeli sąd nieprawidłowo zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności, okres zatrzymania prawa jazdy 
lub innego odpowi edniego dokumentu lub okres stosowania środków zapobiegawczych wymienionych w  art. 276, stosuje 
się odpowiednio przepis §  1. 
§ 3. Strony mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu, jeżeli jego przedmiotem jest rozstrzygnięcie co do przepadku 
albo dowodów rzeczo wych. Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza się na posiedzenie tylko wtedy, gdy prezes 
sądu lub sąd uzna to za konieczne.  
§ 4. Na postanowienia, o  których mowa w  § 1 i § 2, przysługuje zażalenie.  
Art. 421. Osobie nie będącej oskarżonym, która zgłasza roszczenie do mienia objętego przepadkiem przedmiotów, 
przysługuje prawo dochodzenia swych roszczeń tylko w  drodze postępowania cywilnego.  
Art. 422. § 1. W terminie zawitym 7  dni od daty ogłoszenia wyroku, strona, a  w wypadku wyroku warunkowo  uma-
rzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu, także pokrzywdzony, mogą złożyć wniosek  o sporządzenie na piśmie 
i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sporządzenie uzasadnienia z  urzędu nie zwalnia  strony oraz pokrzywdzonego od zł o-
żenia wniosku o  doręczenie uzasadnieni a. Wniosek składa się na piśmie.  
§ 1a. Wniosek, o którym mowa w § 1, może również złożyć podmiot zobowiązany określony w art. 91a. Przepis  § 1 
stosuje się odpowiednio.  
§ 2. We wniosku należy wskazać, czy dotyczy całości wyroku czy też niektórych czynów, kt órych popełnienie 
oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, bądź też jedynie rozstrzygnięcia o  karze i  o innych konsekwencjach prawnych czynu. 
Wniosek niepochodzący od oskarżonego powinien również wskazywać tego z  oskarżonych, którego dotyczy.  
§ 2a. Dla oskarżoneg o pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i  – pomimo złożenia wniosku  o doprowadz e-
nie go na termin rozprawy, na którym ogłoszono wyrok – nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku, termin wymieniony 
w § 1 biegnie od daty doręczenia mu wyroku.  
§ 3. Prezes  sądu odmawia przyjęcia wniosku złożonego przez osobę nieuprawnioną, po terminie lub jeżeli zachodzą 
okoliczności, o  których mowa w  art. 120 § 2. Na zarządzenie przysługuje zażalenie.  
§ 4. Zarządzenie, o  którym mowa w  § 3, może wydać również referendarz są dowy.  
Art. 423. § 1. Uzasadnienie wyroku powinno być sporządzone w  ciągu 14  dni o d daty wpływu do sądu wniosku 
o sporządzenie uzasadnienia, a  w wypadku sporządzenia uzasadnienia z  urzędu – od daty ogłoszenia wyroku; w sprawie 
zawiłej lub z  innej ważnej prz yczyny, w  razie niemożności sporządzenia uzasadnienia w  terminie, prezes sądu może prz e-
dłużyć ten termin na czas oznaczony.  
  
Dziennik  Ustaw  – 88 – Poz. 534 
 
§ 1a. W wypadku złożenia wniosku o  uzasadnienie wyroku w  części odnoszącej się do niektórych czynów, których 
popełnienie oskarżyciel  zarzucił oskarżonemu, bądź też jedynie do rozstrzygnięcia o  karze i  o innych konsekwencjach 
prawnych czynu lub w  części odnoszącej się do niektórych oskarżonych sąd może ograniczyć zakres uzasadnienia do tych 
tylko części wyroku, których wniosek dotyczy.  
§ 2. Wyrok z  uzasadnieniem doręcza się temu, kto złożył wniosek na podstawie art.  422. Przepis art.  100 §  7 stosuje się  
odpowiednio.  
Art. 424. § 1. Uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe:  
1) wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione , na jakich w  tej mierze oparł się dowodach 
i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych ; 
2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku.  
§ 2. W uzasadnieniu wyroku należy ponadto przytoczyć okoliczności, które sąd miał na względzie przy wymiarze 
kary, a  zwłaszcza prz y zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary, środków zabezpieczających oraz przy innych 
rozstrzygnięciach zawartych w  wyroku.  
§ 3. W wypadku złożenia wniosku o  uzasadnienie wyroku jedynie co do rozstrzygnięcia o  karze i  o innych konsekwe n-
cjach  prawnych czynu albo o  uzasadnienie wyroku wydanego w  trybie  art. 343, art. 343a lub  art. 387 uzasadnienie  
powinno zawierać co najmniej wyjaśnienie podstawy prawnej tego wyroku oraz wskazanych  rozstrzygnięć.  
DZIAŁ IX  
Postępowanie odwoławcze  
Rozdział 48  
Przepisy ogó lne 
Art. 425. § 1. Od orzeczenia wydanego w  pierwszej instancji przysługuje środek odwoławczy stronom oraz innym 
osobom wskazanym w  przepisach ustawy.  
§ 2. Orzeczenie można zaskarżyć w  całości lub w  części. Można także zaskarżyć brak określonego rozstrzygn ięcia.  
Przedmiotem zaskarżenia może być również samo uzasadnienie orzeczenia.  
§ 3. Odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego int e-
resom.  Ograniczenie to nie dotyczy oskarżyciela publicznego.  
§ 4. Oskarżyciel publiczny ma prawo wnieść środek odwoławczy także na korzyść oskarżonego.  
Art. 426. § 1. Od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje 
środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 2. Od postanowienia o  zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydanego na skutek zażalenia, a  także od wyd a-
nego w  toku postępowania odwoławczego postanowienia o  przeprowadzeniu obserwacji, zastosowaniu środka zapobi e-
gawczego, nałożeniu kary porządkowej, zawiesz eniu postępowania oraz w  przedmiocie kosztów procesu, o  których po raz 
pierwszy orzekał sąd odwoławczy, przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego . Jeżeli 
zaskarżone postanowienie wydał sąd w  składzie jednego sędziego, zażalenie  rozpoznaje sąd odwoławczy w  składzie trzech 
sędziów, chyba że zażalenie dotyczy postanowienia o  nałożeniu kary porządkowej lub w  przedmiocie kosztów procesu.  
Art. 427. § 1. Odwołujący się powinien wskazać zaskarżone rozstrzygnięcie lub ustalenie, a  także podać, czego się  
domaga.  
§ 2. Jeżeli środek odwoławczy pochodzi od oskarżyciela publicznego, obrońcy lub pełnomocnika, powinien  ponadto 
zawierać wskazanie zarzutów stawianych rozstrzygnięciu oraz uzasadnienie.  
§ 3. Odwołujący się może również wskazać nowe fakty lub dowody, jeżeli nie mógł powołać ich w  postępowaniu 
przed sądem pierwszej instancji.  
§ 3a. W środku odwoławczym nie można podnosić zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z  urzędu, chyba że okolic z-
ność, która ma być udowodniona, ma istotne znaczenie dla  ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony, czy stanowi 
on przestępstwo i  jakie, czy czyn zabroniony został popełniony w  warunkach, o  których mowa w  art. 64 lub art.  65 
Kodeksu karnego, lub czy zachodzą warunki do orzeczenia pobytu w  zakładzie psych iatrycznym na podstawie art.  93g 
Kodeksu karnego.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 89 – Poz. 534 
 
Art. 428. § 1. Środek odwoławczy wnosi się na piśmie do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie.  
§ 2. Strona może złożyć pisemną odpowiedź na środek odwoławczy.  
Art. 429. § 1. Prezes sądu pierwszej instancji odmawia przyjęcia środka odwoławczego, jeżeli wniesiony został po 
terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z  mocy ustawy.  
§ 2. Na zarządzenie odmawiające przyjęcia środka odwoławczego na podstawie  § 1 lub art.  120 § 2 przysługuje z a-
żalenie.  
Art. 430. § 1. Sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania przyjęty środek odwoławczy, jeżeli zachodzą okoliczności  
określone w  art. 429 § 1 albo jeżeli przyjęcie tego środka nastąpiło na skutek niezasadnego przywró cenia terminu.  
§ 2. Na postanowienie przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego, chyba że zostało 
wydane przez Sąd Najwyższy.  
Art. 431. § 1. Środek odwoławczy można cofnąć.  
§ 2. Oskarżony może cofnąć wniesiony na jego korzyść śr odek odwoławczy, chyba że wniósł go oskarżyciel p u-
bliczny lub zachodzi wypadek przewidziany w  art. 79. 
§ 3. Środka odwoławczego wniesionego na korzyść oskarżonego nie można bez jego zgody cofnąć.  
Art. 432. Cofnięty środek odwoławczy sąd odwoławczy pozostaw ia bez rozpoznania, chyba że zachodzi jedna 
z przyczyn wymienionych w  art. 439 lub art.  440. 
Art. 433. § 1. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w  granicach zaskarżenia, a  jeżeli w  środku odwoławczym zostały  
wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu – również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść  art. 447 
§ 1–3, a w zakresie szerszym w  wypadkach wskazanych w  art. 435, art. 439 § 1, art. 440 i art. 455. 
§ 2. Sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć wszystkie wnioski i  zarzuty wskazane w  środku o dwoławczym, 
chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 434. § 1. Sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego jedynie:  
1) wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy, oraz  
2) w granicach zaskarżenia, chyba że ustawa nakazuje wydanie orzecze nia niezależnie od granic zaskarżenia, oraz  
3) w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w  środku odwoławczym, chyba że środek odwoławczy nie pochodzi  
od oskarżyciela publicznego lub pełnomocnika i  nie podniesiono w  nim zarzutów albo ustawa nakazuje  wyda nie 
orzeczenia niezależnie od podniesionych zarzutów.  
§ 2. Środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oskarżonego może spowodować orzeczenie także na korzyść  
oskarżonego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w  art. 440 lub art.  455. 
§ 3. (uchylony)  
§ 4. W przypadku skazania z  zastosowaniem  art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub  art. 36 § 3 Kodeksu karnego 
skarbowego sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego, i  to niezależnie od granic zaskarżenia i  podniesi o-
nych zarzutów, także wówczas, jeżeli środe k odwoławczy wniesiono wyłącznie na korzyść oskarżonego, który po wyd a-
niu wyroku odwołał lub w  istotny sposób zmienił swoje wyjaśnienia lub zeznania. Nie dotyczy to jednak przypadku z a-
sadnego podniesienia zarzutu obrazy prawa materialnego lub stwierdzenia przez sąd odwoławczy okoliczności uzasadni a-
jących uchylenie orzeczenia, określonych w  art. 439 § 1. 
§ 5. (uchylony)  
Art. 435. Sąd odwoławczy uchyla lub zmienia orzeczenie na korzyść współoskarżonych, choćby nie wnieśli środka 
odwoławczego, jeżeli je uchyli ł lub zmienił na rzecz współoskarżonego, którego środek odwoławczy dotyczył, gdy te 
same względy przemawiają za uchyleniem lub zmianą na rzecz tamtych.  
Art. 436. Sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesi o-
nych przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z  urzędu, jeżeli rozpoznanie w  tym zakresie jest wystarczające do 
wydania orzeczenia, a  rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku p o-
stępowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 90 – Poz. 534 
 
Art. 437. § 1. Po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd orzeka o  utrzymaniu w  mocy, zmianie lub uchyleniu z a-
skarżonego orzeczenia w  całości lub w  części.  
§ 2. Sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, lub uchyla je i  umarza p o-
stępow anie; w  innych wypadkach uchyla orzeczenie i  przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozp o-
znania. Uchylenie orzeczenia i  przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w  wypadkach 
wskazanych w  art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w  całości.  
Art. 438. Orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w  razie stwierdzenia:  
1) obrazy przepisów prawa materialnego w  zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu;  
1a) obrazy pr zepisów prawa materialnego w  innym wypadku niż wskazany w  pkt 1, chyba że pomimo błędnej podstawy 
prawnej orzeczenie odpowiada prawu;  
2) obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ; 
3) błędu w  ustaleniach faktycznych przy jętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orz e-
czenia ; 
4) rażącej niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania 
środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka.  
Art. 439. § 1. Niezależnie od granic zaskarżenia i  podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orz e-
czenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli:  
1) w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona lub niezdolna do orze kania bądź podlegająca wyłączeniu na 
podstawie  art. 40; 
2) sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z  jego członków nie był obecny na całej rozprawie ; 
3) sąd powszechny orzekł w  sprawie należącej do właściwości sądu szczegól nego albo sąd szczególny  orzekł w  sprawie 
należącej do właściwości sądu powszechnego ; 
4) sąd niższego rzędu orzekł w  sprawie należącej do właściwości sądu wyższe go rzędu ; 
5) orzeczono karę, środek karny, środek kompensacyjny lub środek zabezpieczający nieznane ustawie ; 
6) zapadł o z naruszeniem zasady większości głosów lub nie zostało podpisane przez którąkolwiek z  osób biorących 
udział w  jego wydaniu ; 
7) zachodzi sprzeczność w  treści orzeczenia, uniemożliwiająca jego wykona nie; 
8) zostało wydane pomimo to, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomo c-
nie zakończone ; 
9) zachodzi jedna z  okoliczności wyłączających postępowanie, określonych w  art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8–11; 
10) oskarżony w  postępowaniu sądowym ni e miał obrońcy w  wypadkach okre ślonyc h w art. 79 § 1 i 2 oraz art.  80 lub 
obrońca nie brał udziału w  czyn nościach, w  których jego udział był obowiązkowy ; 
11) sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa.  
§ 2. Uchylenie orzeczenia jedynie z  powodów okre ślonych w  § 1 pkt  9–11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego.  
§ 3. W posiedzeniu mają prawo wziąć udział strony, obrońcy i  pełnomocnicy. Przepis art.  451 stosuje się odpowiednio.  
Art. 439a.  Orzeczenia w  sprawie o  wykroczenie nie uchyla się z  tego tylk o powodu, że sąd orzekł w  postępowaniu 
karnym zamiast w  postępowaniu w  sprawach o  wykroczenia.  
Art. 440. Jeżeli utrzymanie orzeczenia w  mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od  granic 
zaskarżenia i  podniesionych zarzutów zmianie na ko rzyść oskarżonego albo w  sytuacji określonej w  art. 437 § 2 zdanie  
drugie uchyleniu.  
Art. 441. § 1. Jeżeli przy rozpoznawaniu środka odwoławczego wyłoni się zagadnienie prawne wymagające zasa d-
niczej wykładni ustawy, sąd odwoławczy może odroczyć rozpoznanie  sprawy i  przekazać zagadnienie do rozstrzygnięcia 
Sądowi Najwyższemu.  
§ 2. Sąd Najwyższy może przekazać rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego powiększonemu składowi tego sądu.  
§ 3. Uchwała Sądu Najwyższego jest w  danej sprawie wiążąca.  
§ 4. Prokurator, obr ońcy i  pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu.  
§ 5. Sąd Najwyższy może przejąć sprawę do swego rozpoznania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 91 – Poz. 534 
 
Art. 442. § 1. Sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, orzeka w  granicach, w  jakich nastąpiło 
przekazanie. Uchylenie wy roku tylko w  zakresie rozstrzygnięcia o  karze albo innym środku nie stoi na przeszkodzie 
uniewinnieniu oskarżonego lub umorzeniu postępowania.  
§ 2. W wypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sąd orzekający w  pierwszej instancji, przeprowadzając 
postępowanie w  zakresie dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie wyroku, może poprzestać na ich ujawnieniu.  
§ 3. Zapatrywania prawne i  wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania są wiążące dla sądu, któremu  
sprawę przekazano do ponownego r ozpoznania.  Wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania mogą dot y-
czyć wyłącznie dowodów i  innych czyn ności, które powinny być przeprowadzone, lub okoliczności, które należy wyjaś -
nić. Wskazania sądu odwoławczego nie mogą dotyczyć sposobu oceny  poszczególnych dowodów.  
Art. 443. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w  dalszym postępowaniu wydać orzecz e-
nie surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego albo na korzyść 
oskarżonego w warunkach określonych w  art. 434 § 4. Nie dotyczy to orzekania o  środkach zabezpieczających wymi e-
nionych w  art. 93a § 1 Kodeksu karnego.  
Art. 443a.  § 1. Do zaskarżenia uzasadnienia orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy art.  438 i  art. 440. 
§ 2. Środkiem odwoławczym od uzasadnienia orzeczenia jest zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. W  razie wni e-
sienia apelacji i  zażalenia – zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy łącznie z  apelacją.  
§ 3. Strony mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu sądu odwoławczeg o rozpoznając ego zażalenie. Przepis art.  451 
stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Po rozpoznaniu środka odwoławczego od uzasadnienia sąd orzeka o  utrzymaniu w  mocy lub zmianie zaskarż o-
nego uzasadnienia w  całości lub w  części.  
Rozdział 49  
Apelacja  
Art. 444. § 1. Od wyroku sądu pierwszej instancji stronom, a  pokrzywdzonemu od wyroku warunkowo umarzając e-
go postępowanie, wydanego na posiedzeniu przysługuje apelacja.  
§ 2. Apelacja przysługuje również podmiotowi zobowiązanemu określonemu w art. 91a.  
Art. 445. § 1. Termi n do wniesienia apelacji wynosi 14  dni i biegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczenia 
mu wyroku z  uzasadnieniem.  
§ 2. Apelacja wniesiona przed upływem terminu złożenia wniosku o  sporządzenie uzasadnienia wywołuje skutki 
określone w  art. 422 i podleg a rozpoznaniu; apelację taką można uzupełnić w  terminie określonym w  § 1. 
Art. 446. § 1. Apelacja od wyroku sądu okręgowego, która nie pochodzi od prokuratora, powinna być sporządzona 
i podpisana przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Gener alnej Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 2. Do apelacji dołącza się odpowiednią liczbę odpisów dla stron przeciwnych; do apelacji wnoszonej do sądu  ape-
lacyjnego dołącza się dodatkowo jeden odpis.  
Art. 447. § 1. Apelację co do winy uważa się za zwróconą przeciwko  całości wyroku.  
§ 2. Apelację co do kary uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o  karze i  środkach karnych.  
§ 3. Apelację co do środka karnego, środka kompensacyjnego albo przepadku uważa się za zwróconą odpowiednio  
przeciwko całości rozs trzygnięcia o  środkach karnych albo o  środkach kompensacyjnych albo  o przepadku.  
§ 4. W apelacji można podnosić zarzuty, które nie stanowiły lub nie mogły stanowić przedmiotu zażalenia.  
§ 5. Podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone w  art. 438 pkt 3 i 4, związane z  treścią zawartego porozumi e-
nia, o  którym mowa w  art. 343, art. 343a i  art. 387. 
§ 6. Podstawą apelacji nie mogą być wyłącznie zarzuty, których uwzględnienie mogłoby nastąpić w  trybie określ o-
nym w  art. 105, art.  420 lub art.  626. Przepisy a rt. 118 § 1 i 2 stosuje się.  
Art. 448. § 1. O przyjęciu apelacji zawiadamia się prokuratora oraz obrońców i  pełnomocników, a  także strony, po 
czym akta przekazuje się niezwłocznie sądowi odwoławczemu.  
§ 2. Do zawiadomienia dołącza się odpis apelacji strony  przeciwnej, chyba że w  sprawie była wyłączona jawność  
rozprawy ze względu na ochronę informacji niejawnych o  klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”.  
  
Dziennik  Ustaw  – 92 – Poz. 534 
 
Art. 449. § 1. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę na rozprawie, a  w wypadkach przewidzianych przez ust awę – na 
posiedzeniu.  
§ 2. Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w  formie dochodzenia oraz w  sprawach z  oskarżenia pr y-
watnego, sąd odwoławczy orzeka na rozprawie jednoosobowo, chyba że zaskarżone orzeczenie sąd pierwszej instancji 
wydał w  innym  składzie niż w  składzie jednego sędziego.  
Art. 449a.  § 1. Jeżeli jest to niezbędne dla prawidłowego wyrokowania w  sprawie, sąd odwoławczy przed wydaniem  
orzeczenia może zwrócić akta sprawy sądowi pierwszej instancji w  celu uzupełnienia uzasadnienia zaskar żonego wyroku,  
jednocześnie szczegółowo wskazując kwestie, o  które należy uzupełnić uzasadnienie.  Kwestie te mogą dotyczyć uzupe ł-
nienia zakresu uzasadnienia o  inne części wyroku w  wypadkach, o  których mowa w  art. 423 § 1a, lub uzupełnienia treści 
zawartych  w uzasadnieniu w  tym zakresie, w  jakim zostało ono sporządzone.  
§ 2. Do uzupełnienia uzasadnienia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące sporządzania, doręczania i  zaskarżania  
uzasadnienia wyroku.  
§ 3. Strona, która wniosła apelację, może ją uzupełnić  w terminie 14  dni od daty doręczenia jej uzupełnionego uz a-
sadnienia.  
Art. 450. § 1. Udział w  rozprawie prokuratora, a  obrońcy w  wypadkach określonych w  art. 79 i art. 80 jest obowią z-
kowy.  
§ 2. Udział w  rozprawie innych stron i  ich pełnomocnik ów oraz obroń cy w  wypadkach nie wymienionych w  § 1 jest 
obowiązkowy wtedy, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne.  
§ 3. Niestawiennictwo należycie zawiadomionych o  terminie rozprawy stron, obrońców lub pełnomocników nie tamuje  
rozpoznania sprawy, chyba że ich udzi ał jest obowiązkowy.  
Art. 451. Sąd odwoławczy, na wniosek oskarżonego pozbawionego wolności złożony w  terminie 7  dni od daty dor ę-
czenia mu zawiadomienia o  przyjęciu apelacji, zarządza sprowadzenie go na rozprawę, chyba że uzna za wystarczającą 
obecność obr ońcy. Wniosek złożony po terminie podlega rozpoznaniu, jeżeli nie powoduje to konieczności odroczenia 
rozprawy. O  prawie złożenia wniosku należy pouczyć oskarżonego. Jeżeli sąd nie zarządza sprowadzenia oskarżonego, 
który nie ma obrońcy, sąd, prezes sądu l ub referendarz sądowy wyznacza obrońcę z  urzędu.  
Art. 452. § 1. (uchylony)  
§ 2. Sąd odwoławczy oddala wniosek dowodowy również, jeżeli:  
1) przeprowadzenie dowodu przez ten sąd byłoby niecelowe z  przyczyn określonych w  art. 437 § 2 zdanie drugie;  
2) dowód n ie był powołany przed sądem pierwszej instancji, pomimo że składający wniosek mógł go wówczas pow o-
łać, lub okoliczność, która ma być udowodniona, dotyczy nowego faktu, niebędącego przedmiotem postępowania 
przed sądem pierwszej instancji, a  składający wnios ek mógł go wówczas wskazać.  
§ 3. Wniosku dowodowego nie można oddalić na podstawie §  2 pkt 2, jeżeli okoliczność, która ma być udowodniona,  
w granicach rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy, ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony czyn 
zabroniony, czy stanowi on przestępstwo i  jakie, czy czyn zabroniony został popełniony w  warunkach, o  których mowa 
w art. 64 lub art.  65 Kodeksu karnego, lub czy zachodzą warunki do orzeczenia pobytu w  zakładzie psychiatrycznym na 
podstawie art.  93g Kodeks u karnego.  
Art. 453. § 1. Przewód sądowy w  sądzie odwoławczym rozpoczyna ustne sprawozdanie, w  którym sędzia sprawo -
zdawca przedstawia przebieg i  wyniki dotychczasowego postępowania, a  w szczególności treść zaskarżonego wyroku 
oraz zarzuty i  wnioski apelac yjne, jak również kwestie wymagające rozstrzygnięcia z  urzędu. W  miarę potrzeby odczytuje 
się z akt poszczególne ich części.  
§ 1a. Jeżeli na rozprawę stawili się jedynie uczestnicy postępowania, sąd może na wniosek lub za zgodą obecnych 
stron odstąpić od u stnego sprawozdania. Jeżeli na rozprawę nie stawił się nikt, sąd może odstąpić od ustnego sprawozd a-
nia. W  tych wypadkach przewód sądowy rozpoczyna ogłoszenie postanowienia o  odstąpieniu od ustnego sprawozdania.  
§ 2. Strony mogą składać wyjaśnienia, oświadc zenia i  wnioski ustnie lub na piśmie; złożone na piśmie podlegają o d-
czytaniu, przy czym przepis  art. 394 stosuje się.  
§ 3. Przewodniczący udziela głosu uczestnikom postępowania, o  których mowa w  art. 406 § 1, w kolejności przez 
siebie ustalonej, przy czym najpierw udziela głosu skarżącemu. Oskarżonemu i  jego obrońcy nie można odmówić zabr a-
nia głosu po przemówieniach innych uczestników postępowania.  
Art. 454. § 1. Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w  pierwszej instancji lub  co 
do którego w  pierwszej instancji umorzono postępowanie.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 93 – Poz. 534 
 
Art. 455. Nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy poprawia błędną kwalifikację prawną niezależnie od 
granic zaskarżenia i  podniesionych zarzutów. Poprawi enie kwalifikacji prawnej na niekorzyść oskarżonego może nastąpić 
tylko wtedy, gdy wniesiono środek odwoławczy na jego niekorzyść.  
Art. 455a.  Nie można uchylić wyroku z  tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych 
w art. 424. 
Art. 456. O utrzymaniu w  mocy, uchyleniu lub zmianie wyroku sądu pierwszej instancji sąd odwoławczy orzeka w y-
rokiem.  
Art. 457. § 1. Uzasadnienie wyroku sporządza się z  urzędu w  terminie 14  dni. 
§ 2. Jeżeli sąd zmienia lub utrzymuje zaskarżony wyrok w  mocy, uzasadni enie sporządza się na wniosek strony, chyba że  
zostało złożone zdanie odrębne. Przepisy  art. 422 i art. 423 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. W uzasadnieniu należy podać, czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i  wnioski apelacji 
sąd uznał za  zasadne albo niezasadne.  
Art. 458. Przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji stosuje się odpowiednio w  postępow a-
niu przed sądem odwoławczym, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej.  
Rozdział 50  
Zażalenie i  sprzeciw  
Art. 459. § 1. Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu zamykające drogę do wydania wyroku, chyba że ustawa 
stanowi inaczej.  
§ 2. Zażalenie przysługuje także na postanowienia co do środka zabezpieczającego oraz na inne postanowienia w  wy-
padkach  przewidz ianych w  ustawie.  
§ 3. Zażalenie przysługuje stronom, a  także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa st a-
nowi inaczej.  
Art. 460. Zażalenie lub sprzeciw wnosi się w  terminie 7  dni od daty ogłoszenia postanowienia, a  jeżeli ustawa naka-
zuje doręczenie postanowienia – od daty doręczenia. Dotyczy to również zażalenia na zawarte w  wyroku rozstrzygnięcie 
w przedmiocie kosztów lub opłat; jeżeli jednak odwołujący się złoży wniosek o  sporządzenie na piśmie oraz doręczenie 
uzasadnienia wyrok u, zażalenie można wnieść w  terminie przewidzianym do wniesienia apelacji.  
Art. 461. § 1. Do zażalenia na postanowienie kończące postępowanie dołącza się odpowiednią liczbę odpisów  dla 
osób, których dotyczy zaskarżone postanowienie. Odpisy te doręcza się t ym osobom niezwłocznie.  
§ 2. O wniesieniu zażalenia na postanowienie inne niż wymienione w  § 1 oraz sprzeciwu zawiadamia się osoby, których  
dotyczy zaskarżone postanowienie.  
Art. 462. § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zażalenie nie wstrzymuje wykonan ia zaskarżonego postanowienia; 
sąd jednak, który je wydał, lub sąd powołany do rozpoznania zażalenia może wstrzymać wykonanie postanowienia.  
§ 2. Odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.  
Art. 463. § 1. Sąd, na którego postanowienie złożono zażalenie, mo że je uwzględnić, jeżeli orzeka w  tym samym 
składzie, w  którym wydał zaskarżone postanowienie; w  innych wypadkach prezes sądu przekazuje zażalenie niezwłoc z-
nie, wraz z  aktami lub niezbędnymi odpisami z  akt sprawy, sądowi powołanemu do rozpoznania zażalenia . 
§ 2. Zażalenie na postanowienie w  przedmiocie tymczasowego aresztowania oraz zabezpieczenia majątkowego p o-
winno być przekazane do rozpoznania w  ciągu 48  godzin.  
Art. 464. § 1. Strony oraz obrońcy i  pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu sądu odwoławczego  roz-
poznającego zażalenie na postanowienie kończące postępowanie, na postanowienie w  przedmiocie środka zapobiega w-
czego  innego niż tymczasowe aresztowanie, na postanowienie w  przedmiocie zabezpieczenia majątkowego  oraz na z a-
trzymanie. Mają oni prawo do udziału w  posiedzeniu sądu odwoławczego także wtedy, gdy  przysługuje im prawo udziału 
w posiedzeniu sądu pierwszej instancji.  
§ 2. W innych wypadkach sąd odwoławczy może zezwolić stronom lub obrońcy albo pełnomocnikowi na wzięcie 
udziału w  posiedz eniu.  
§ 3. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 94 – Poz. 534 
 
Art. 465. § 1. Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia sądu stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowi e-
nia prokuratora i  prowadzącego postępowanie przygotowawcze.  
§ 2. Na postanowienie prokuratora przysługuje zażalenie do sąd u właściwego do rozpoznania sprawy, chyba że ustawa  
stanowi inaczej.  
§ 2a. W sprawach z  oskarżenia prywatnego zażalenie na postanowienie prokuratora o  odmowie wszczęcia lub o  umo-
rzeniu  postępowania przygotowawczego rozpoznaje prokurator nadrzędny, jeżeli p ostanowienie zapadło z  uwagi na brak 
interesu społecznego w  ściganiu z  urzędu sprawcy.  
§ 3. Zażalenie na postanowienie prowadzącego postępowanie przygotowawcze, jeżeli nie jest nim prokurator, rozp o-
znaje prokurator sprawujący nadzór nad tym postępowaniem.  
Art. 466. § 1. Przepisy dotyczące sprzeciwów i  zażaleń na postanowienia stosuje się odpowiednio do sprzeciwów 
i zażaleń na zarządzenia.  
§ 2. Zażalenie na zarządzenie prezesa rozpoznaje sąd odwoławczy.  
Art. 467. § 1. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje s ię odpowiednio do przewidzianych w  ustawie zażaleń na czy n-
ności lub zaniechanie czynności.  
§ 2. Uznając zasadność zażalenia, organ odwoławczy stwierdza niezgodność czynności z  prawem lub brak czynności 
i zarządza, co należy, zwłaszcza w  celu naprawienia sk utków uchybienia oraz zapobieżenia podobnym uchybieniom 
w przyszłości, a  także podejmuje inne przewidziane w  ustawie środki.  
DZIAŁ X  
Postępowania szczególne  
Rozdział 51  
(zawierający art.  468–484 – uchylony)  
Rozdział 52  
Postępowanie w  sprawach z  oskarżenia prywatnego  
Art. 485. W sprawach z  oskarżenia prywatnego stosuje się przepisy o  postępowaniu zwyczajnym, z  zachowaniem prz e-
pisów  niniejszego rozdziału.  
Art. 486. (uchylony)  
Art. 487. Akt oskarżenia może ograniczyć się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzuc anego mu czynu oraz wsk a-
zania dowodów, na których opiera się oskarżenie.  
Art. 488. § 1. Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę i  w razie potrzeby zabezpi e-
cza dowody, po czym przesyła skargę do właściwego sądu.  
§ 2. Na poleceni e sądu Policja dokonuje określonych przez sąd czynności dowodowych, po czym ich wyniki przek a-
zuje sądowi. Przepis  art. 308 stosuje się odpowiednio.  
Art. 489. § 1. Rozprawę główną poprzedza posiedzenie pojednawcze, które prowadzi sędzia lub referendarz sądo wy. 
§ 2. Na wniosek lub za zgodą stron sąd może zamiast posiedzenia pojednawczego wyznaczyć odpowiedni termin dla 
przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Przepis  art. 23a stosuje się odpowiednio.  
Art. 490. § 1. Posiedzenie pojednawcze rozpoczyna się wez waniem stron do pojednania.  
§ 2. W protokole posiedzenia pojednawczego należy w  szczególności zaznaczyć stanowisko stron wobec wezwania 
do pojednania oraz wyniki przeprowadzonego posiedzenia pojednawczego; jeżeli doszło do pojednania, protokół podpis u-
ją także strony.  
Art. 491. § 1. Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i  jego pełnomocnika na posiedzenie pojednawcze bez 
usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia; w  takim wypadku prowadzący posiedzenie postępowanie umarza.  
§ 2. W razie nieusp rawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego prowadzący posiedzenie pojednawcze kieruje spr a-
wę na rozprawę główną, a  w miarę możności wyznacza od razu jej termin.  
  
Dziennik  Ustaw  – 95 – Poz. 534 
 
Art. 492. § 1. W  razie pojednania stron postępowanie umarza się. Postanowienie o  umorzeniu po stępowania może 
wydać także referendarz sądowy.  
§ 2. Jeżeli do pojednania doszło w  wyniku mediacji, przepis  art. 490 § 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 493. W toku posiedzenia pojednawczego lub w  wyniku mediacji dopuszczalne jest pojednanie się obejmujące 
również inne sprawy z  oskarżenia prywatnego, toczące się pomiędzy tymi samymi stronami.  
Art. 494. § 1. Równocześnie z  pojednaniem strony mogą zawrzeć ugodę, której przedmiotem mogą być również 
roszczenia pozostające w  związku z  oskarżeniem.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 495. § 1. W  razie niedojścia do pojednania kieruje się sprawę na rozprawę główną, a  w miarę możności wyzn a-
cza od razu jej termin, chyba że zachodzi potrzeba skierowania sprawy na posiedzenie w  celu innego rozstrzygnięcia.  
§ 2. Strony obecne na posiedz eniu powinny zgłosić wnioski dowodowe.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 496. § 1. Postępowanie w  sprawach z  oskarżenia prywatnego umarza się za zgodą oskarżonego, jeżeli oskarż y-
ciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed prawomocnym zakończeniem postępowania.  
§ 2. Zgoda  oskarżonego nie jest wymagana, jeżeli oskarżyciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed rozpoczęciem 
przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej.  
§ 3. Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i  jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwie nia 
uważa się za odstąpienie od oskarżenia.  
Art. 497. § 1. Oskarżony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wnieść przeciwko 
oskarżycielowi prywatnemu będącemu pokrzywdzonym wzajemny akt oskarżenia o  ścigany z  oskarżenia prywatnego 
czyn, pozostający w  związku z  czynem mu zarzucanym. Sąd rozpoznaje wówczas łącznie obie sprawy.  
§ 2. Odstąpienie jednego z  oskarżycieli prywatnych od oskarżenia powoduje umorzenie postępowania tylko w  części 
dotyczącej wniesionego przezeń oskarżenia.  
§ 3. Obaj oskarżyciele prywatni korzystają z  uprawnień oskarżonego. Pierwszeństwo zadawania pytań i  przemówień 
przysługuje temu oskarżycielowi prywatnemu, który pierwszy wniósł akt oskarżenia. Sąd w  wyroku zaznacza, że post ę-
powanie toczyło się z  powodu oskarżeń wzajemnych.  
Art. 498. § 1. Oskarżenie wzajemne jest niedopuszczalne, jeżeli prokurator wcześniej wszczął postępowanie albo 
przyłączył się do postępowania.  
§ 2. Jeżeli po wniesieniu oskarżenia wzajemnego prokurator przyłączy się do jednego z  oskarżeń wzajem nych, sąd 
wyłącza oskarżenie przeciwne do osobnego postępowania. Przepis  art. 60 § 2 stosuje się.  
§ 3. W razie objęcia przez prokuratora obu oskarżeń wzajemnych postępowanie toczy się z  urzędu, zaś oskarżeni 
korzystają w  odpowiednim zakresie również z  uprawnień oskarżycieli posiłkowych.  
Art. 499. Przepisy  art. 492–494 stosuje się odpowiednio również na rozprawie.  
Rozdział 53  
Postępowanie nakazowe  
Art. 500. § 1. W  sprawach, w  których prowadzono dochodzenie, uznając na podstawie zebranego w  postępowaniu 
przyg otowawczym materiału, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, sąd może w  wypadkach pozwalających na 
orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny wydać wyrok nakazowy.  
§ 2. W postępowaniu nakazowym stosuje się odpowiednio przepisy o  postępowani u zwyczajnym, jeżeli przepisy 
niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.  
§ 3. Sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i  wina oskarż o-
nego nie budzą wątpliwości.  
§ 4. Sąd wydaje wyrok nakazowy na posiedzeniu b ez udziału stron.  
  
Dziennik  Ustaw  – 96 – Poz. 534 
 
Art. 501. Wydanie wyroku nakazowego jest niedopuszczalne:  
1) (uchylony)  
2) w sprawie z  oskarżenia prywatnego ; 
3) jeżeli zachodzą okoliczności, o  których mowa w  art. 79 § 1. 
Art. 502. § 1. Wyrokiem nakazowym można orzec karę ograniczenia w olności lub grzywnę w  wysokości do  
200 stawek dziennych albo do 200  000 złotych.  
§ 2. Obok kary określonej w  § 1 można, w  wypadkach przewidzianych w  ustawie, orzec środek karny, przepadek  lub 
środek kompensacyjny.  
§ 3. Sąd może poprzestać na orzeczeniu śro dka karnego, przepadku lub środka kompensacyjnego, jeżeli zachodzą  
warunki orzeczenia tylko tego środka.  
Art. 503. (uchylony)  
Art. 504. § 1. Wyrok nakazowy powinien zawierać:  
1) oznaczenie sądu i  sędziego, który go wydał ; 
2) datę wydania wyroku ; 
3) imię i  nazwisko oraz inne dane określające tożsamość oskarżonego ; 
4) dokładne określenie czynu przypisanego przez sąd oskarżonemu, ze wskaza niem zastosowanych przepisów ustawy 
karnej ; 
5) wymiar kary i  inne niezbędne rozstrzygnięcia.  
§ 2. Wyrok nakazowy może nie zawierać uzasadnienia.  
Art. 505. § 1. Odpis wyroku nakazowego doręcza się oskarżycielowi i  pokrzywdzonemu, a  oskarżonemu i  jego 
obrońcy – wraz z  odpisem aktu oskarżenia.6) Kopię wyroku nakazowego doręcza się oskarżyci elowi i pokrzywdzonemu,  
a oskarżonemu i  jego obrońcy – wraz z  kopią  aktu oskarżenia.7) W każdym wypadku odpis tego wyroku doręcza się 
prokuratorowi.67) W każdym wypadku kopię  tego wyroku doręcza się prokuratorowi.68) 
§ 2. Wraz z  odpisem wy roku należy doręczyć pouczenie przytaczające przepisy o  prawie, terminie i  sposobie wni e-
sienia sprzeciwu oraz skutkach jego niewniesienia.6) Wraz z  kopią  wyroku należy doręczyć pouczenie przytaczające 
przepisy o  prawie, termini e i sposobie wniesienia sprzeciwu oraz skutkach jego niewniesienia.7) Pokrzywdzonego 
należy ponadto pouczyć, że warunkiem wniesienia sprzeciwu jest złożenie w  terminie, o  którym mowa w  art. 506 § 1, nie 
później niż jednocześnie  ze sprzeciwem oświadczenia, że będzie on działał w  charakterze oskarżyciela posiłkowego.  
§ 3. Przepisy art.  131 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 506. § 1. Oskarżonemu i  oskarżycielowi przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu do sądu, który wydał wyrok 
nakazowy, w  terminie zawitym 7  dni od doręczenia tego wyroku.  
§ 2. Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżeli został wniesiony po terminie lub przez osobę nieuprawnioną.  
§ 3. W razie wniesienia sprzeciwu wyrok nakazowy traci moc; sprawa podlega rozpoz naniu na zasadach ogólnych.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Sprzeciw może być cofnięty do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej.  
§ 6. Sąd rozpoznający sprawę po wniesieniu sprzeciwu nie jest związany treścią wyroku nakazowego, który utrac ił moc.  
Art. 507. Wyrok nakazowy, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub sprzeciw cofnięto, staje się prawomocny.  
                                                           
67) Zdanie drugie w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której  mowa w odnośniku 68. 
68) Zdanie drugie  ze zmianą wprowadzoną przez art. 82 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 pa ź-
dziernika 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 97 – Poz. 534 
 
Rozdział 54  
(zawierający art.  508–517 – uchylony)  
Rozdział 54a  
Postępowanie przyspieszone  
Art. 517a.  § 1. W postępowaniu przyspieszonym stosuj e się przepisy o  postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy 
niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.  
§ 2. Niestawiennictwo oskarżyciela publicznego nie tamuje toku rozprawy ani posiedzenia. Jeżeli w  rozprawie nie 
bierze udziału oskarżyciel publiczny, zarz uty oskarżenia odczytuje protokolant.  
Art. 517b.  § 1. W  postępowaniu przyspieszonym mogą być rozpoznawane sprawy, w  których prowadzi się doch o-
dzenie, jeżeli sprawca został ujęty na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa lub bezpośrednio potem, zatrzymany  
oraz w  ciągu 48  godzin doprowadzony przez Policję i  przekazany do dyspozycji sądu wraz z  wnioskiem o  rozpoznanie 
sprawy w  postępowaniu przyspieszonym, zwanym dalej „wnioskiem o  rozpoznanie sprawy ”. 
§ 2. Postępowanie przyspieszone toczy się w  trybie public znoskargowym także o  przestępstwa ścigane z  oskarżenia 
prywatnego, jeżeli miały one charakter chuligański.  
§ 2a. Można odstąpić od przymusowego doprowadzenia do sądu sprawcy ujętego w  warunkach określonych w  § 1, 
jeżeli zostanie zapewnione uczestniczenie p rzez sprawcę we wszystkich czynnościach sądowych, w  których ma on prawo 
uczestniczyć, w  szczególności złożenie przez niego wyjaśnień, przy użyciu urządzeń technicznych, umożliwiających 
przeprowadzenie tych czynności na odległość z  jednoczesnym bezpośrednim  przekazem obrazu i  dźwięku. W  takim w y-
padku złożenie wniosku o  rozpoznanie sprawy jest równoznaczne z  przekazaniem sprawcy do dyspozycji sądu.  
§ 2b. W wypadku określonym w  § 2a we wszystkich czynnościach sądowych przy użyciu urządzeń technicznych, 
umożliw iających przeprowadzenie tych czynności na odległość, bierze udział w  miejscu przebywania sprawcy referendarz 
sądowy lub asystent sędziego zatrudniony w  sądzie, w  którego okręgu przebywa sprawca.  
§ 2c. Jeżeli w  wypadku określonym w  § 2a został ustanowiony obrońca, uczestniczy on w  czynnościach sądowych 
przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na odległość, w  miejscu przebyw a-
nia sprawcy.  
§ 2d. Jeżeli w  wypadku określonym w  § 2a w  odniesieniu do sprawcy zachodzą okolicz ności, o  których mowa 
w art. 204 § 1, tłumacz uczestniczy w  czynnościach sądowych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prz e-
prowadzenie tych czynności na odległość, w  miejscu przebywania sprawcy.  
§ 3. Można odstąpić od zatrzymania i  przymusoweg o doprowadzenia do sądu sprawcy ujętego w  warunkach okreś -
lonych w  § 1 lub zwolnić zatrzymanego, zobowiązując go do stawienia się w  sądzie w  wyznaczonym miejscu i  czasie, 
w okresie nieprzekraczającym 72  godzin od chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w  ręce Policji, ze skutkiem wezw a-
nia. Wniosek o  rozpoznanie sprawy przekazuje się w  takim wypadku sądowi wraz z  materiałem dowodowym w  ciągu 
48 godzin od chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w  ręce Policji, a  gdy termin ten upływa w  dniu wolnym od pracy – 
w najbliższym dniu roboczym, tak jednak aby sąd mógł przystąpić do rozpoznania sprawy przed upływem 72  godzin od 
chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w  ręce Policji.  
§ 4. W stosunku do sprawcy występku o  charakterze chuligańskim przepis  § 3 może być sto sowany wyjątkowo, jeż e-
li z okoliczności wynika, że sprawca stawi się w  sądzie w  wyznaczonym miejscu i  czasie oraz nie będzie utrudniał post ę-
powania w  inny sposób.  
Art. 517c.  § 1. Dochodzenie można ograniczyć do przesłuchania osoby podejrzanej w  charakterze  podejrzanego oraz 
zabezpieczenia dowodów w  niezbędnym zakresie. W  toku dochodzenia czynności procesowych określonych w  art. 303 i  321 
można nie dokonywać.  
§ 2. Podejrzanego poucza się o  jego uprawnieniach: do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaś nień lub 
odmowy odpowiedzi na pytania, do korzystania z  pomocy obrońcy, do złożenia – już w  toku dochodzenia – wniosku, 
o którym mowa w  art. 338a, a  także o  możliwości złożenia przez prokuratora wniosku, o  którym mowa w  art. 335 §  1 lub 2,  
oraz o  obowiązka ch i konsekwencjach wskazanych w  art. 74, art. 75, art. 138 i art. 139. Pouczenie  to należy wręczyć 
podejrzanemu na piśmie za potwierdzeniem odbioru.  
§ 2a. W wypadku określonym w  art. 517b  § 2a podejrzanego należy pouczyć ponadto o  treści  art. 517b  § 2a i 2c, 
art. 517e  § 1a i art. 517ea.  
§ 3. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 98 – Poz. 534 
 
Art. 517d.  § 1. W  razie istnienia podstaw do wystąpienia z  wnioskiem o  rozpoznanie sprawy, Policja sporządza taki 
wniosek i  przekazuje go do sądu wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zawiadamiając o  tym niezwłocznie 
prokuratora; wniosek ten zastępuje akt oskarżenia.  
§ 1a. W wypadku określonym w  art. 517b  § 2a sporządza się odpisy wniosku o  rozpoznanie sprawy dla sprawcy oraz 
dla jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, a  także uwierzytelnione kopie wszy stkich dokumentów materiału dowodow e-
go przekazywanych do sądu i  pozostawia w  miejscu przebywania sprawcy.6) W wypadku określonym w  art. 517b §  2a 
sporządza się kopie  wniosku o  rozpoznanie sprawy dla sprawcy oraz dla jego obrońc y, jeżeli został ustanowiony, 
a także uwierzytelnione kopie wszystkich dokumentów materiału dowo dowego przekazywanych do sądu i pozost a-
wia w  miejscu przebywania sprawcy.7) Po zakończeniu wszystkich czynności sądowych przeprowad zanych w  trybie  
art. 517b  § 2a kopie te włącza się do akt sprawy.  
§ 2. Jeżeli zachodzą warunki do wystąpienia z  wnioskiem, o  którym mowa w  art. 335 § 1 lub 2, lub gdy podejrzany  
złożył wniosek określony w  art. 338a, Policja przedstawia wniosek o  rozpoznani e sprawy prokuratorowi do zatwierdzenia.  
Prokurator może odmówić zatwierdzenia wniosku o  rozpoznanie sprawy, podejmując decyzję co do dalszego  toku spr a-
wy; zatwierdzając wniosek o  rozpoznanie sprawy, może też dołączyć do niego wniosek, o  którym  mowa w  art. 335 § 2, 
albo wystąpić z  wnioskiem, o  którym mowa w  art. 335 § 1. 
§ 3. Wniosek o  rozpoznanie sprawy powinien zawierać dane, o  których mowa w  art. 332 § 1; przepisy  art. 333 § 1–3 
i art. 334 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Policja doręcza pokrzywdzonemu p isemne pouczenie o  uprawnieniach wynik a-
jących z  art. 46 § 1 Kodeksu karnego,  art. 343 § 2 i art. 387 § 2 oraz o treści  art. 49a i  art. 338a, a  także o  prawie do złoż e-
nia oświadczenia o  działaniu w  charakterze oskarżyciela posiłkowego.  
§ 4. Każda osoba wezw ana przez Policję w  charakterze świadka, biegłego, tłumacza lub specjalisty jest obowiązana 
stawić się w  sądzie lub w  miejscu przebywania sprawcy we wskazanym terminie. Art. 177  § 1a stosuje się.  
Art. 517e.  § 1. Odpis wniosku o  rozpoznanie sprawy prezes są du lub sąd doręcza oskarżonemu oraz jego obrońcy, 
jeżeli został ustanowiony, oznaczając czas na przygotowanie do obrony.6) Kopię  wniosku o  rozpoznanie sprawy prezes 
sądu lub sąd doręcza oskarżonemu oraz jego obrońcy, jeżeli zos tał ustanowiony, oznaczając czas na przygotowanie 
do obrony.7) Oskarżonemu należy umożliwić kontakt z  obrońcą bez obecności osób trzecich.  
§ 1a. W wypadku określonym w  art. 517b  § 2a prezes sądu lub sąd, w  sposób wskazany w  art. 137, zawiadamia 
oskarżonego oraz jego obrońcę, jeżeli został ustanowiony, o  doręczeniu wniosku o  rozpoznanie sprawy i  oznacza czas na 
przygotowanie się do obrony. Oskarżonemu oraz jego obrońcy doręcza się za pokwitowaniem przez funkcjonariusza  
Policji o dpisy wniosku o  rozpoznanie sprawy oraz udostępnia się kopie dokumentów, o  których mowa w  art. 517d  § 1a.67) 
Oskarżonemu oraz jego obrońcy doręcza się za pokwitowaniem przez funkcjonariusza Policji kopie  wniosku 
o rozpoznanie s prawy oraz udostępnia się kopie dokumentów, o  których mowa w  art. 517d §  1a.68) Zatrzymanemu 
oskarżonemu należy umożliwić, w  miejscu jego przebywania, kontakt z  obrońcą bez obecności osób trzecich.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Sąd przy stępuje niezwłocznie do rozpoznania sprawy. Przepisów art.  339 §  1 pkt  1 i 2 oraz art.  353 nie stosuje się.  
§ 4. (uchylony)  
Art. 517ea.  § 1. W  wypadku określonym w  art. 517b  § 2a podczas czynności sądowych, w  których oskarżony 
uczestniczy przy użyciu urząd zeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na odległość, uczestn i-
cy postępowania mogą składać wnioski oraz inne oświadczenia oraz dokonywać czynności procesowych wyłącznie ustnie 
do protokołu. O  treści wszystkich pism procesowych, któr e wpłynęły do akt sprawy od chwili przekazania do sądu wni osku 
o rozpoznanie sprawy, sąd jest obowiązany poinformować przy najbliższej czynności procesowej oskarżonego oraz jego 
obrońcę. Na żądanie oskarżonego lub obrońcy sąd ma obowiązek odczytać treść ty ch pism.  
§ 2. W wypadku określonym w  art. 517b  § 2a pisma procesowe oskarżonego i  jego obrońcy, których nie można było 
przekazać do sądu, mogą być przez nich odczytane na rozprawie. Z  chwilą ich odczytania wywołują one skutek proces o-
wy i są traktowane jako  czynności dokonane w  formie ustnej.  
Art. 517f.  § 1. Postępowanie przyspieszone prowadzi się również w  razie potrzeby przerwania rozprawy; łączny 
czas zarządzonych przerw nie może przekroczyć 14  dni. 
§ 2. W razie zarządzenia przerwy sąd rozstrzyga w  przedm iocie zastosowania środka zapobiegawczego.  
§ 3. Przepisów  art. 98 § 2 i art. 411 § 1 nie stosuje się.  
  
Dziennik  Ustaw  – 99 – Poz. 534 
 
Art. 517g.  § 1. Jeżeli sąd przed rozprawą główną lub w  jej toku stwierdzi, że sprawa nie podlega rozpoznaniu w  try-
bie przyspieszonym, rozstrzyga w  przedmi ocie środka zapobiegawczego i  przekazuje sprawę prokuratorowi w  celu prz e-
prowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych, zawiadamiając o  tym pokrzywdzonego. Jeżeli 
natomiast sąd stwierdzi jedynie, że sprawy nie można rozpoznać w  postępowani u przyspieszonym z  zachowaniem d o-
puszczalnego czasu przerw w  rozprawie, określonego w  art. 517f § 1, rozpoznaje ją w  dalszym ciągu w  trybie zwycza j-
nym. Jeżeli jednak sąd stwierdzi niemożność zachowania łącznego czasu przerw, określonego w  art. 517f § 1, już przed 
rozprawą, rozstrzyga w  przedmiocie środka zapobiegawczego i  przekazuje sprawę prokuratorowi do przeprowadzenia 
postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych, zawiadamiając o  tym pokrzywdzonego.  
§ 2. Jeżeli na podstawie okoliczności ujawnionych  po rozpoczęciu przewodu sądowego sąd stwierdzi, że zachodzi 
potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego, zaś dokonanie niezbędnych czynności w  postępowaniu sądowym 
powodowałoby znaczne trudności, przekazuje sprawę prokuratorowi w  celu przeprowadzenia po stępowania przygot o-
wawczego na zasadach ogólnych, zawiadamiając o  tym pokrzywdzonego; przed przekazaniem sprawy sąd rozstrzyga 
w przedmiocie środka zapobiegawczego.  
§ 3. Jeżeli na podstawie okoliczności ujawnionych po rozpoczęciu przewodu sądowego sąd prze widuje możliwość 
wymierzenia kary powyżej 2  lat pozbawienia wolności, rozstrzyga w  przedmiocie środka zapobiegawczego i  przekazuje 
sprawę prokuratorowi w  celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych; sędzia, który brał 
udział w  wydaniu postanowienia, jest z  mocy prawa wyłączony od dalszego udziału w  sprawie.  
§ 4. W razie skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania sąd, 
po wysłuchaniu stron, rozstrzyga w  przedmiocie środka zapobiegawc zego.  
Art. 517ga.  W razie zarządzenia przerwy w  rozprawie lub zmiany trybu postępowania w  dalszym postępowaniu nie st o-
suje się w  stosunku do oskarżonego sposobu uczestniczenia w  czynnościach sądowych przewidzianego w  art. 517b §  2a. 
Art. 517h.  § 1. Wniosek  o sporządzenie na piśmie i  doręczenie uzasadnienia wyroku może być złożony na piśmie 
w terminie zawitym 3  dni od daty ogłoszenia wyroku, a  jeżeli ustawa przewiduje doręczenie wyroku – od daty jego dor ę-
czenia. Wniosek można również złożyć ustnie do protoko łu rozprawy lub posiedzenia.  
§ 2. Sąd sporządza uzasadnienie wyroku w  terminie 3  dni od daty złożenia wniosku o  sporządzenie uzasadnienia.  
§ 3. Termin do wniesienia apelacji wynosi 7  dni i biegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczenia mu wyroku 
z uzasadnieniem.  
§ 4. W razie złożenia apelacji przekazuje się ją niezwłocznie wraz z  aktami sądowi odwoławczemu, który rozpoznaje 
sprawę najpóźniej w  ciągu miesiąca od daty jej wpływu do tego sądu. Przepisu  art. 448 nie stosuje się.  
§ 5. W wypadku wniesienia a pelacji przez prokuratora, obrońcę lub pełnomocnika sąd odwoławczy dołącza do z a-
wiadomienia o  terminie rozprawy apelacyjnej odpis apelacji strony przeciwnej.  
Art. 517i.  § 1. Jeżeli po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd stwierdza, że zachodzi potrzeba uzup ełnienia postęp o-
wania dowodowego, a  dokonanie niezbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne trudności, może – uchylając 
wyrok – przekazać sprawę prokuratorowi w  celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych.  
§ 2. W wypadku uchylenia wyroku i  przekazania sprawy do ponownego rozpoznania dalsze postępowanie toczy się 
w trybie zwyczajnym.  
Art. 517j.  § 1. W  celu umożliwienia oskarżonemu korzystania z  pomocy obrońcy w  postępowaniu przyspieszonym 
ustanawia się obowiązek pełnienia p rzez adwokatów i  radców prawnych dyżurów w  czasie i  miejscu ustalonym w  odręb-
nych przepisach.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z  pomo-
cy obrońcy i  możliwości jego wyboru w  postępowani u przyspieszonym, w  tym organizacji dyżurów, o  których mowa 
w § 1, mając na uwadze prawidłowy przebieg postępowania przyspieszonego oraz konieczność zapewnienia oskarżonemu 
możliwości wyboru obrońcy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 100 – Poz. 534 
 
DZIAŁ XI  
Nadzwyczajne środki zaskarżenia  
Rozdział 55  
Kasacja 
Art. 518. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, do postępowania w  trybie kasacji stosuje się 
odpowiednio przepisy działu IX.  
Art. 519. Od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz od prawomocnego posta -
nowienia sądu odwoławczego o  umorzeniu postępowania i  zastosowaniu środka zabezpieczającego określonego w  art. 93a  
Kodeksu karnego może być wniesiona kasacja. Przepisu  art. 425 § 2 zdanie  trzecie nie stosuje się.  
Art. 520. § 1. Do wniesienia kasacji uprawni one są strony.  
§ 2. Strona, która nie zaskarżyła orzeczenia sądu pierwszej instancji, nie może wnieść kasacji od orzeczenia sądu 
odwoławczego, jeżeli orzeczenie sądu pierwszej instancji utrzymano w  mocy lub zmieniono na jej korzyść.  
§ 3. Ograniczenie, o  którym mowa w  § 2, nie dotyczy uchybień wymienionych w  art. 439. 
Art. 521. § 1. Prokurator Generalny, a  także Rzecznik Praw Obywatelskich może wnieść kasację od każdego pr a-
womocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie.  
§ 2. Rzecznik Praw Dziecka może wni eść kasację od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postęp o-
wanie, jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka.  
§ 3. Organy, o  których mowa w  § 1 i 2, mają prawo żądać do wglądu akt sądowych i  prokuratorskich oraz akt innych  
organów ścigania po zakończeniu postępowania i  zapadnięciu rozstrzygnięcia.  
Art. 522. Kasację w  stosunku do tego samego oskarżonego i  od tego samego orzeczenia każdy uprawniony może 
wnieść tylko raz.  
Art. 523. § 1. Kasacja może być wniesiona tylko z  powod u uchybień wymienionych w  art. 439 lub innego rażącego 
naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Kasacja nie może być wniesiona wyłącznie 
z powodu niewspółmierności kary.  
§ 1a. Ograniczenia, o  którym mowa w  § 1 zdanie drugi e, nie stosuje się do kasacji wniesionej przez Prokuratora G e-
neralnego w  sprawach o  zbrodnie.  
§ 2. Kasację na korzyść można wnieść jedynie w  razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo ska r-
bowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego z awieszenia jej wykonania.  
§ 3.69) Kasację na niekorzyść można wnieść jedynie w  razie uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowania.  
§ 4. Ograniczenia przewidziane w  § 2 i 3 nie dotyczą kasacji:  
1) wniesionej z  powodu uchybień wymienionych w  art. 439; 
2) w wypadku określonym w  art. 521. 
Art. 524. § 1. Termin do wniesienia kasacji dla stron wynosi 30  dni od daty doręczenia orzeczenia z  uzasad nieniem. 
Wniosek o  doręczenie orzeczenia z  uzasadnieniem należy zgłosić w  sądzie, który wydał orzeczenie, w  terminie zawitym 
7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia, a  jeżeli ustawa przewiduje doręczenie orzeczenia, od daty jego doręczenia. Przepis  
art. 445 § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Terminu do wniesienia kasacji wskazanego w  § 1 nie stosuje się do kasacji wnosz onej przez Prokuratora General -
nego,  Rzecznika Praw Obywatelskich i  Rzecznika Praw Dziecka.  
§ 3. Niedopuszczalne jest uwzględnienie kasacji na niekorzyść oskarżonego wniesionej po upływie roku od  daty 
uprawomocnienia się orzeczenia.  
Art. 525. § 1. Strona w nosi kasację do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu odwoławczego.  
§ 2. W wypadku określonym w  art. 521 kasację wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego.  
                                                           
69) Utracił moc z  dniem 8  lipca 20 19 r. w zakresie, w jakim dopuszcza możliwość wniesienia kasa cji na niekorzyść oskarżonego 
w razie umorzenia postępowania z powodu zastosowania aktu łaski przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie wyroku  
Trybunału Konstytucyjnego  z dnia 26 c zerwca 2019 r. sygn. akt K 8/17  (Dz. U. poz.  1255 ). 
  
Dziennik  Ustaw  – 101 – Poz. 534 
 
Art. 526. § 1. W  kasacji należy podać, na czym polega zarzucane uchybienie.  
§ 2. Jeżeli kasacja ni e pochodzi od prokuratora, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich albo 
Rzecznika Praw Dziecka, powinna być sporządzona i  podpisana przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii 
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.  
Art. 527. § 1. Do  kasacji strona dołącza dowód uiszczenia opłaty sądowej; nie dotyczy to prokuratora.  
§ 2. Osoba pozbawiona wolności nie uiszcza opłaty przy wnoszeniu kasacji; w  wypadku pozostawienia bez rozp o-
znania albo oddalenia wniesionej przez nią kasacji zasądza się o d niej opłatę.  
§ 3. Żołnierz odbywający zasadniczą służbę wojskową lub pełniący służbę wojskową w  charakterze kandydata na 
żołnierza zawodowego nie uiszcza opłaty.  
§ 4. Opłata ulega zwrotowi stronie, która ją uiściła, jeżeli kasacja zostanie uwzględniona, chociażby w  części, albo 
zostanie cofnięta.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określa, w  drodze rozporządzenia, wysokość opłaty, mając na uwadze faktyczne kos z-
ty postępowania oraz zasadę dostępu do sądu.  
Art. 528. § 1. Środek odwoławczy nie przysługuje na odmo wę: 
1) zwolnienia od uiszczenia opłaty, o  której mowa w  art. 527 § 1; 
2) wyznaczenia adwokata lub radcy prawnego w  celu sporządzenia kasacji ; 
3) przywrócenia terminu, o  którym mowa w  art. 524 § 1 zdanie  pierwsze.  
§ 2. Przepis  art. 447 § 4 stosuje się odpow iednio.  
Art. 529.70) Wniesieniu i  rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie wykonanie kary, z a-
tarcie skazania, akt łaski ani też okoliczność wyłączająca ściganie lub uzasadniająca zawieszenie postępowania.  
Art. 530. § 1. W  wypadku określonym w  art. 525 § 1, przyjmując kasację, prezes sądu doręcza jej odpis pozostałym 
stronom oraz, po złożeniu przez prokuratora pisemnej odpowiedzi na kasację, niezwłocznie przesyła akta sądowi właś -
ciwemu do rozpoznania kasacji, jeżeli sąd, do którego  wniesiono kasację, nie jest uprawniony do jej rozpoznania.  
§ 2. Prezes sądu, do którego wniesiono kasację, odmawia jej przyjęcia, jeżeli zachodzą okoliczności, o  których m o-
wa w  art. 120 § 2 lub w art. 429 § 1, albo gdy kasację oparto na innych powodach ni ż wskazane w  art. 523 § 1. 
§ 3. Na zarządzenie, o  którym mowa w  § 2, zażalenie przysługuje do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje 
zażalenie jednoosobowo. Sąd kasacyjny wydaje postanowienie bez udziału stron, chyba że Prezes Sądu Najwyższego 
zarządzi  inaczej.  
§ 4. W wypadku przyjęcia kasacji, której prokurator nie uznał za oczywiście bezzasadną, odpis pisemnej odpowiedzi 
prokuratora na kasację doręcza się pozostałym stronom, ich obrońcom i  pełnomocnikom. Dalsze pisma procesowe wnosi 
się bezpośrednio d o sądu kasacyjnego.  
§ 5. Prokurator, uznając kasację za oczywiście bezzasadną, przesyła odpis odpowiedzi na kasację pozostałym str o-
nom, ich obrońcom i  pełnomocnikom, którzy w  terminie 14  dni od otrzymania odpowiedzi prokuratora mogą przedstawić 
sądowi na p iśmie swoje stanowisko.  
Art. 531. § 1. Sąd Najwyższy pozostawia bez rozpoznania przyjętą kasację, jeżeli nie odpowiada ona przepisom 
wymienionym w  art. 530 § 2 lub gdy przyjęcie kasacji nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu. Sąd kas a-
cyjny w ydaje postanowienie bez udziału stron, chyba że prezes Sądu Najwyższego zarządzi inaczej.  
§ 2. Sąd Najwyższy może jednak zwrócić akta sprawy sądowi odwoławczemu, jeżeli stwierdzi, że nie zostały dope ł-
nione czynności zmierzające do usunięcia braków formalny ch wniesionej kasacji.  
§ 3. Przepis  § 1 zdanie  drugie stosuje się odpowiednio w  wypadku cofnięcia kasacji.  
Art. 532. § 1. W  razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak 
i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji.  
§ 2. Wstrzymanie wykonania orzeczenia można połączyć z  zastosowaniem środków określonych w  art. 266, 271, 
272, 275  i 277. 
                                                           
70) Utracił moc z dniem 8 lipca 2019 r. w zakresie, w jakim dopuszcza wniesienie i rozpoznanie kasa cji na niekorzyść oskarżonego 
w sytuacji, gdy w kasacji zakwestionowano prawidłowość zastosowania aktu łas ki przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na podstawie 
wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w odnośniku  69. 
  
Dziennik  Ustaw  – 102 – Poz. 534 
 
§ 3. Sąd kasacyjny wydaje postanowienie na posiedzeniu bez udziału stron, chyba że prezes Sądu Najw yższego 
zarządzi inaczej.  
Art. 533. Jeżeli kasację wniesiono na niekorzyść oskarżonego, Sąd Najwyższy może zastosować środek zapobi e-
gawczy, chyba że oskarżony był uniewinniony.  
Art. 534. § 1. Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, Sąd Najwyższy orzeka je dnoosobowo, chyba że Prezes 
Sądu Najwyższego zarządzi rozpoznanie sprawy w  składzie trzech sędziów.  
§ 2. Jeżeli kasacja dotyczy orzeczenia Sądu Najwyższego, podlega rozpoznaniu w  składzie siedmiu sędziów, chyba 
że orzeczenie zostało wydane jednoosobowo; w  takim wypadku Sąd Najwyższy orzeka w  składzie trzech sędziów.  
Art. 535. § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację na rozprawie, a  w wypadkach p rzewidzianych przez ustawę – 
na posiedzeniu bez udziału stron.  
§ 2. Strony pozbawionej wolności nie sprowadza się na rozprawę, chyba że Prezes Sądu Najwyższego lub Sąd Na j-
wyższy uzna to za konieczne.  
§ 3. Oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej nie wymaga pisemnego uzasadnienia; jeżeli postanowienie zost ało 
wydane na posiedzeniu oraz wtedy, gdy zostało wydane na ro zprawie a  strona pozbawiona wolności nie miała prze dstawiciela 
procesowego i  nie została sprowadzona na rozprawę, uzasadnienie sporządza się na jej wniosek. Przepisy  art. 422 i 423 
stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Kasację wniesioną na podstawie  art. 521 Sąd N ajwyższy rozpoznaje na rozprawie.  
§ 5. Kasacja może być uwzględniona w  całości na posiedzeniu bez udziału stron w  razie jej oczywistej zasadności.  
Art. 536. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w  granicach zaskarżenia i  podniesionych zarzutów, a  w zakresie sze r-
szym – tylko w  wypadkach określonych w  art. 435, 439  i 455. 
Art. 537. § 1. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy oddala kasację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w  całości 
lub w  części.  
§ 2. Uchylając zaskarżone orzeczenie Sąd Najwyższy przekazuje sprawę wł aściwemu sądowi do ponownego rozp o-
znania albo umarza postępowanie, a  jeżeli skazanie jest oczywiście niesłuszne – uniewinnia oskarżonego.  
Art. 537a.  Nie można uchylić wyroku sądu odwoławczego z  tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wym o-
gów określon ych w  art. 457 § 3. 
Art. 538. § 1. Z chwilą uchylenia wyroku wykonanie kary, środka karnego, przepadku i  środka kompensacyjnego 
ustaje;  karę, środek karny, przepadek i  środek kompensacyjny już wykonane – w wypadku późniejszego ponownego sk a-
zania  – zalicza się odpowiednio na poczet nowo orzeczonej kary, środka karnego, przepadku i  środka kompensacyjnego.  
§ 2. Sąd Najwyższy, uchylając orzeczenie, może zastosować środek zapobiegawczy. Na postanowienie o  zasto sowaniu  
tymczasowego aresztowania służy zażalenie d o równorzędnego składu Sądu Najwyższego.  
§ 3. W razie uchylenia prawomocnego wyroku o  warunkowym umorzeniu postępowania lub orzekającego karę 
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, w  wypadku ponownego orzeczenia o  warunkowym umorzeniu postępow a-
nia lub ka ry z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, na poczet okresu próby zalicza się okres próby, który upłynął 
od uprawomocnienia się wyroku do daty jego uchylenia.  
Art. 539. Niedopuszczalna jest kasacja od orzeczenia Sądu Najwyższego zapadłego w  następstwie ro zpoznania kasacji.  
Rozdział 55a  
Skarga na wyrok sądu odwoławczego  
Art. 539a.  § 1. Od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i  przekazującego  spra-
wę do ponownego rozpoznania stronom przysługuje skarga do Sądu Najwyższego.  
§ 2. Wyrok można zaskarżyć w  całości lub w  części.  
§ 3. Skarga może być wniesiona wyłącznie z  powodu naruszenia  art. 437 lub z powodu uchybień określonych  
w art. 439 § 1. 
Art. 539b.  § 1. Skargę wnosi się w  terminie 7  dni od daty doręczenia wyroku z  uzasadnienie m. Przepisy  art. 524 § 1 
zdanie  drugie i  trzecie stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Wniesienie skargi powoduje wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 103 – Poz. 534 
 
Art. 539c.  § 1. Do skargi dołącza się odpowiednią liczbę odpisów dla pozostałych stron.  
§ 2. Prezes sądu, d oręczając odpis skargi pozostałym stronom, poucza o  prawie wniesienia pisemnej odpowiedzi  na 
skargę w  terminie 7  dni od daty doręczenia odpisu skargi. Po upływie tego terminu prezes sądu niezwłocznie  przesyła akta 
Sądowi Najwyższemu.  
Art. 539d.  Po przekaza niu sprawy do Sądu Najwyższego orzeka on w  razie potrzeby w  przedmiocie środka zapobi e-
gawczego.  Na postanowienie o  zastosowaniu tymczasowego aresztowania służy zażalenie do równorzędnego  składu Sądu 
Najwyższego.  
Art. 539e.  § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje ska rgę na posiedzeniu bez udziału stron.  
§ 2. Sąd Najwyższy postanowieniem oddala skargę albo wyrokiem uchyla zaskarżony wyrok w  całości lub  w części 
i przekazuje sprawę właściwemu sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.  
Art. 539f.  Przepisy  art. 425 § 3 i 4, art. 428 § 1, art. 431, art. 432, art. 435, art. 436, art. 442 § 1 i 3, art. 457 § 1 i 3, 
art. 525 § 1, art. 526, art. 527 § 1–4, art. 528 § 1, art. 530 § 2 i 3, art. 531, art. 534 § 1 i art. 536, a  także przepisy  wydane 
na podstawie  art. 527 § 5 stosuje się odpowiednio.  
Rozdział 56  
Wznowienie postępowania  
Art. 540. § 1. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli:  
1) w związku z  postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a  istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że  mogło 
to mieć wpływ na treść orzeczenia ; 
2) po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że:  
a) skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze,  
b) skazano go za przestępstwo zagrożon e karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do 
nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne ob o-
strzenie kary,  
c) sąd umorzył lub warunkowo umorzył postępowanie karne, błędnie przyj mując popełnienie przez oskarżonego 
zarzucanego mu czynu.  
§ 2. Postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o  niezgodności z  Konstyt u-
cją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z  ustawą przepisu prawnego, na podstawie któ rego zostało wydane orz e-
czenie; wznowienie nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego.  
§ 3. Postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, gdy potrzeba taka wynika z  rozstrzygnięcia organu międz y-
narodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej raty fikowanej przez Rzeczpospolitą Polską.  
Art. 540a.  Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem można wznowić, jeżeli:  
1) skazany, do którego zastosowano przepis  art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub  art. 36 § 3 Kodeksu karnego ska r-
bowego, nie pot wierdził w  postępowaniu karnym ujawnionych przez siebie informacji ; 
2) zachodzi okoliczność określona w  art. 11 § 3. 
Art. 540b.  § 1. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem można wznowić na wniosek oskarż o-
nego,  złożony w  terminie zawitym mie siąca od dnia, w  którym dowiedział się o  zapadłym wobec niego orzeczeniu, jeżeli  
sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, któremu nie doręczono zawiadomienia o  terminie posiedzenia lub  
rozprawy albo doręczono je w  inny sposób niż osobiście, g dy wykaż e on, że nie wiedział o  terminie oraz  o możliwości 
wydania orzeczenia pod jego nieobecność.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się w  wypadkach, o  których mowa w  art. 133 § 2, art. 136 § 1 oraz art.  139 § 1, a także 
jeżeli w  rozprawie lub posiedzeniu uczestniczy ł obrońca.  
Art. 541. § 1. Czyn, o  którym mowa w  art. 540 § 1 pkt 1, musi być ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, 
chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z  powodu przyczyn wymienionych w  art. 17 § 1 pkt 3–11 lub w art. 22. 
§ 2. W tym wypadku wniosek  o wznowienie postępowania powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie 
zapadłe w  postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 104 – Poz. 534 
 
Art. 542. § 1. Wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony lub z  urzędu.  
§ 2. Wnios ek o wznowienie na korzyść złożyć może w  razie śmierci skazanego osoba najbliższa.  
§ 3. Postępowanie wznawia się z  urzędu tylko w  razie ujawnienia się jednego z  uchybień wymienionych w  art. 439 § 1, 
przy czym wznowienie postępowania jedynie z  powodów okreś lonych w  pkt 9–11 może nastąpić tylko na korzyść oska r-
żonego.  
§ 4. Wznowienie nie może nastąpić z  przyczyn wymienionych w  § 3, jeżeli były one przedmiotem rozpoznania 
w trybie kasacji.  
§ 5. Niedopuszczalne jest wznowienie postępowania z  urzędu na niekorzyś ć oskarżonego po upływie roku od  daty 
uprawomocnienia się orzeczenia.  
Art. 543. (uchylony)  
Art. 544. § 1. W  kwestii wznowienia postępowania orzeka sąd okręgowy, zaś w  kwestii wznowienia postępowania 
zakończonego orzeczeniem sądu okręgowego – sąd apelacyjny . Sąd orzeka w  składzie trzech sędziów.  
§ 2. W kwestii wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego 
orzeka Sąd Najwyższy w  składzie trzech sędziów.  
§ 3. W kwestii wznowienia postępowania sąd orzeka na posiedzeniu bez udziału stron, chyba że prezes sądu lub sąd 
postanowi inaczej.  
Art. 545. § 1. W postępowaniu o  wznowienie stosuje się odpowiednio  art. 425 § 2 zdanie  pierwsze,  § 3 i 4, art. 429, 
art. 430 § 1, art. 431, art. 432, art. 435, art. 442, art. 456, art. 457 § 1 i 3, art. 529, art. 530, art. 532 i art. 538, a  w razie 
wznowienia postępowania na korzyść oskarżonego stosuje się odpowiednio  art. 434 i art. 443. 
§ 2. Wniosek o  wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i  podpisany  
przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy art.  446 stosuje się  
odpowiednio.  
§ 3. Sąd, orzekając jednoosobowo, odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w  § 2 bez 
wzyw ania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z  treści wniosku, w  szczególności odwołującego się do okoliczności,  
które były już rozpoznawane w  postępowaniu o  wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność. Na 
postanowienie o  odmowie przyję cia wniosku przysługuje zażalenie do tego samego sądu orzekającego w  składzie trzech 
sędziów.  
Art. 546. Jeżeli sąd zarządził sprawdzenie okoliczności w  trybie  art. 97, strony mają prawo wziąć udział w  czyn -
nościach sprawdzających.  
Art. 547. § 1. Na postano wienie oddalające wniosek lub pozostawiające go bez rozpoznania przysługuje zażalenie, 
chyba że orzekł o  tym sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy.  
§ 2. Orzekając o  wznowieniu postępowania, sąd uchyla zaskarżone orzeczenie i  przekazuje sprawę właściwemu 
sądowi do ponownego rozpoznania. Od tego orzeczenia środek odwoławczy nie przysługuje.  
§ 3. Uchylając zaskarżone orzeczenie, sąd może wyrokiem uniewinnić oskarżonego, jeżeli nowe fakty lub dowody 
wskazują na to, że orzeczenie to jest oczywiście niesłuszne, albo t eż postępowanie umorzyć. Od wyroku uniewinniającego 
lub umarzającego postępowanie przysługuje środek odwoławczy.  
§ 4. Od orzeczeń, o  których mowa w  § 3, wydanych przez Sąd Najwyższy, środek odwoławczy nie przysługuje.  
§ 5. Wyrok wydany na posiedzeniu doręc za się stronom.  
Art. 548. Jeżeli postępowanie wznowiono na skutek wniosku na korzyść oskarżonego i  toczy się ono po jego śmierci 
lub jeżeli zachodzi przyczyna zawieszenia postępowania, prezes sądu wyznacza do obrony praw oskarżonego obrońcę 
z urzędu, chyba  że wnioskodawca ustanowił już obrońcę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 105 – Poz. 534 
 
DZIAŁ XII  
Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia  
Rozdział 57  
Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego  
Art. 549. O podjęciu postępowania warunkowo umorzonego sąd orzeka na wniosek oskarżyciela, pokrzywdzoneg o 
lub sądowego kuratora zawodowego albo z  urzędu.  
Art. 550. § 1. W  kwestii podjęcia postępowania warunkowo umorzonego orzeka sąd pierwszej instancji właściwy do 
rozpoznania sprawy.  
§ 2. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, oskarżony i  jego obroń ca oraz pokrzywdzony i  jego pełn o-
mocnik.  
§ 3. Na postanowienie o  pozostawieniu wniosku bez rozpoznania oraz w  kwestii podjęcia postępowania przysługuje 
zażalenie.  
§ 4. O podjęciu postępowania warunkowo umorzonego należy powiadomić poręczającego.  
Art. 551. W razie podjęcia postępowania warunkowo umorzonego, sprawa toczy się od nowa na zasadach ogólnych, 
przed sądem właściwym do jej rozpoznania. Przepis  art. 341 § 2 zdanie  drugie stosuje się odpowiednio.  
Rozdział 58  
Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymcz asowe aresztowanie lub zatrzymanie  
Art. 552. § 1. Oskarżonemu, który w  wyniku wznowienia postępowania, kasacji lub skargi nadzwyczajnej został 
uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę, służy od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz z a-
dośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z  wykonania względem niego w  całości lub w  części kary, której nie pow i-
nien był ponieść.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się także, jeżeli po uchyleniu skazującego orzeczenia postępowanie umorzono wskutek ok o-
liczności, k tórych nie uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu.  
§ 3. Prawo do odszkodowania i  zadośćuczynienia powstaje również w  związku z  zastosowaniem środka zabezpi e-
czającego w  warunkach określonych w  § 1 i 2. 
§ 4. Odszkodowanie i  zadośćuczynienie przysługuje r ównież w  wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego  
aresztowania lub zatrzymania.  
Art. 552a.  (uchylony)  
Art. 552b.  (uchylony)  
Art. 553. § 1. Roszczenie o  odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie przysługuje temu, kto w  zamiarze  wprowadz e-
nia w  błąd sądu l ub organu ścigania złożył fałszywe zawiadomienie o  popełnieniu przestępstwa lub fałszywe  wyjaśnienie 
i spowodował tym niekorzystne dla siebie orzeczenie w  przedmiocie skazania, tymczasowego  aresztowania, zastosowania 
środka zabezpieczającego albo zatrzyman ie. 
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się do osób składających oświadczenie w  warunkach określonych w  art. 171 § 4, 5 i 7, 
jak również gdy szkoda lub krzywda powstała na skutek przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązku  przez 
funkcjonariusza publiczn ego. 
§ 3. W wypadku przyczynienia się przez oskarżonego do wydania orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, przepis  art. 362 
Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio.  
Art. 553a.  Ustalając wysokość odszkodowania, sąd uwzględnia zaliczenie oskarżonemu okresu niesłu sznego stosow a-
nia kar, środków zabezpieczających, tymczasowego aresztowania lub zatrzymania, których dotyczy wniosek o  odszko dowanie , 
na poczet kar lub środków zabezpieczających orzeczonych w  innym postępowaniu.  
Art. 554. § 1. Żądanie odszkodowania należy  zgłosić w  sądzie okręgowym, w  którego okręgu wydano orzeczenie  
w pierwszej instancji, a  w wypadku określonym w  art. 552 § 4 – w sądzie okręgowym właściwym ze względu na  miejsce, 
w którym nastąpiło zwolnienie tymczasowo aresztowanego lub zwolnienie zatrzym anego.  
§ 2. Sąd okręgowy orzeka wyrokiem na rozprawie w  składzie jednego sędziego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 106 – Poz. 534 
 
§ 2a. Stronami w  postępowaniu są: wnioskodawca, prokurator oraz Skarb Państwa.  
§ 2b. Organem reprezentującym Skarb Państwa jest:  
1) prezes sądu, w  którym wydano ostatnie orz eczenie kończące postępowanie w  przedmiocie odpowiedzial ności karnej, 
stosowania środka zapobiegawczego, środka zabezpieczającego lub zatrzymania, albo  
2) prezes sądu pierwszej instancji, w  którym wydano zmienione orzeczenie – jeżeli orzeczeniem, o  którym  mowa 
w pkt 1, zmieniono orzeczenie sądu pierwszej instancji i  zastosowano środek, w  związku z  którym nie przysługuje 
odszkodowanie w  myśl niniejszego rozdziału, albo  
3) organ, który dokonał zatrzymania – jeżeli sąd uwzględnił zażalenie na zatrzymanie albo  jeżeli sąd nie rozpoznawał 
zażalenia na zatrzymanie.  
§ 3. O terminie rozprawy zawiadamia się wnioskodawcę, prokuratora oraz organ reprezentujący Skarb Państwa, 
przesyłając odpis wniosku.  
§ 4. Postępowanie jest wolne od kosztów sądowych. W  razie uwzględnie nia roszczeń choćby w  części wnioskodawcy  
przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków, w  tym z  tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika.  
Art. 555. Roszczenia przewidziane w  niniejszym rozdziale przedawniają się po upływie roku od daty uprawo mocnienia 
się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i  zadośćuczynienia, w  wypadku tymczasowego aresztowania – od daty 
uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w  sprawie, w  razie zaś zatrzymania – od daty zwolnienia.  
Art. 556. § 1. W  razie śmierci oskarżonego prawo do odszkodowania przysługuje temu, kto wskutek wykonania kary  
lub niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania utracił:  
1) należne mu od uprawnionego z  mocy ustawy utrzymanie ; 
2) stale dostarczane mu przez zmarłego utr zymanie, jeżeli względy słuszności przemawiają za przyznaniem odszkod o-
wania.  
§ 2. Żądanie odszkodowania należy zgłosić w  terminie przewidzianym w  art. 555 lub w ciągu roku od śmierci oska r-
żonego.  
§ 3. Żądający odszkodowania może ustanowić pełnomocnika. Prz episy  art. 78–81 stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Upoważnienie do obrony udzielone obrońcy w  sprawie zachowuje moc jako upoważnienie do działania w  charakterze  
pełnomocnika.  
Art. 557. § 1. W razie naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za krzywdę Skarb Pańs twa ma roszczenie zwrotne 
do osób, które swoim bezprawnym działaniem spowodowały niesłuszne skazanie, zastosowanie środka zabezpieczającego,  
niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie.  
§ 2. Powództwo dotyczące roszczeń, o  których mowa w § 1, może wytoczyć w  postępowaniu cywilnym prokurator 
lub organ, który jest powołany do reprezentowania Skarbu Państwa. Jeżeli prokurator nie dopatrzy się podstaw do wyt o-
czenia powództwa, wydaje w  tej kwestii postanowienie i  zawiadamia o  tym uprawniony o rgan.  
Art. 558. W sprawach o  odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie  przepisy 
Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się tylko w  kwestiach nieuregulowanych w  niniejszym kodeksie.  
Art. 559. (uchylony)  
Rozdział 59  
Ułaska wienie  
Art. 560. § 1. Prośbę o  ułaskawienie skazanego może wnieść on sam, osoba uprawniona do składania na jego k orzyść  
środków odwoławczych, krewni w  linii prostej, przysposabiający lub przysposobiony, rodzeństwo, małżonek i  osoba 
pozostająca ze skazanym we wspólnym pożyciu.  
§ 2. Prośbę o  ułaskawienie wniesioną przez osobę nieuprawnioną lub niedopuszczalną z  mocy ustawy sąd pozost a-
wia bez rozpoznania.  
§ 3. Osoba, która wniosła prośbę o  ułaskawienie, może ją cofnąć.  
  
Dziennik  Ustaw  – 107 – Poz. 534 
 
Art. 561. § 1. Prośbę o  ułaskawienie prze dstawia się sądowi, który wydał wyrok w  pierwszej instancji.  
§ 1a. W wypadku wyroku przejętego do wykonania w  Rzeczypospolitej Polskiej prośbę o  ułaskawienie przedstawia 
się sądowi, który orzekł w  pierwszej instancji o  przejęciu wyroku do wykonania.  
§ 2. Sąd, o  którym mowa w  § 1 i 1a, powinien rozpoznać prośbę o  ułaskawienie w  ciągu 2  miesięcy od daty jej 
otrzymania.  
Art. 562. § 1. Sąd rozpoznaje prośbę o  ułaskawienie w  takim samym składzie, w  jakim orzekał. W  skład sądu powinni 
w miarę możności wchodzić sę dziowie i  ławnicy, którzy brali udział w  wydaniu wyroku.  
§ 2. (uchylo ny) 
Art. 563. Rozpoznając prośbę o  ułaskawienie sąd w  szczególności ma na względzie zachowanie się skazanego po 
wydaniu wyroku, rozmiary wykonanej już kary, stan zdrowia skazanego i  jego warunki rodzinne, naprawienie szkody 
wyrządzonej przestępstwem, a  przede wszystkim szczególne wydarzenia, jakie nastąpiły po wydaniu wyroku.  
Art. 564. § 1. Jeżeli w  sprawie, w  której wniesiono prośbę o  ułaskawienie, orzekał tylko sąd pierwszej instancji 
i wyda on opinię pozytywną – przesyła Prokuratorowi Generalnemu akta sprawy lub niezbędne ich części wraz ze swoją 
opinią, a  w razie braku podstaw do wydania opinii pozytywnej – pozostawia prośbę bez dalszego biegu.  
§ 2. Jeżeli w  sprawie, w  której wniesiono prośbę o  ułaskawienie, orzekał sąd odwoławczy, sąd pierwszej instancji 
przesyła mu akta lub niezbędne ich części wraz ze swoją opinią.  
§ 3. Sąd odwoławczy pozostawia prośbę bez dalszego biegu tylko wtedy, gdy wydaje opinię negatywną, a  opinię t a-
ką wydał ju ż sąd pierwszej instancji; w  innych wypadkach sąd odwoławczy przesyła Prokuratorowi Generalnemu akta 
wraz z  opiniami.  
§ 4. Opinie pozytywne nie są dostępne dla osób wymienionych w  art. 560. 
Art. 565. § 1. Jeżeli prośbę o  ułaskawienie choćby jeden sąd zaopi niował pozytywnie, Prokurator Generalny prze d-
stawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej prośbę o  ułaskawienie wraz z  aktami sprawy i  swoim wnioskiem.  
§ 2. Prośbę o  ułaskawienie skierowaną bezpośrednio do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje s ię Prok u-
ratorowi Generalnemu w  celu nadania jej biegu zgodnie z  art. 561 albo art.  567. 
Art. 566. Ponowna prośba o  ułaskawienie, wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej 
prośby, może być przez sąd pozostawiona bez rozpoznania.  
Art. 567. § 1. Postępowanie o  ułaskawienie może wszcząć z  urzędu Prokurator Generalny, który może żądać prze d-
stawienia sobie akt sprawy z  opiniami sądów albo przedstawić akta Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej bez zwrac a-
nia się o  opinię.  
§ 2. Prokurator Generalny przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej akta sprawy lub wszczyna z  urzędu 
postępowanie o  ułaskawienie w  każdym wypadku, kiedy Prezydent tak zadecyduje.  
Art. 568. Uznając, że szczególnie ważne powody przemawiają za ułaskawieniem, zwłasz cza gdy uzasadnia to krótki 
okres pozostałej do odbycia kary, sąd wydający opinię oraz Prokurator Generalny mogą wstrzymać wykonanie kary lub 
zarządzić przerwę w  jej wykonaniu do czasu ukończenia postępowania o  ułaskawienie.  
Rozdział 60  
Orzekanie kary łącz nej 
Art. 568a.  § 1. Sąd orzeka karę łączną:  
1) w wyroku skazującym – w odniesieniu do kar wymierzonych za przypisane oskarżonemu tym wyrokiem przestę p-
stwa; 
2) w wyroku łącznym – w pozostałych wypadkach.  
§ 2.71) Do kary łącznej orzeczonej w  wyroku skazującym  stosuje się odpowiednio  art. 575 § 1 i 2, art. 576 i art. 577 . 
Jeżeli zachodzą warunki do orzeczenia nowej kary łącznej wyłącznie w  odniesieniu do kar wymierzonych w  tym samym 
wyroku skazującym, właś ciwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który wydał t en wyrok skazujący.  
                                                           
71) Ze zmianą wprowadzoną  przez art. 39 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 8. 
  
Dziennik  Ustaw  – 108 – Poz. 534 
 
Art. 569. § 1.72) Jeżeli zachodzą warunki do orzeczenia kary łącznej w stosunku do osoby prawomocnie skazanej 
wyrokami różnych sądów, właściwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który wydał ostatni wyrok skazujący w pierwszej  
instancji , orzekający kary podlegające łączeniu.  
§ 2. Jeżeli w  pierwszej instancji orzekały sądy różnego rzędu, wyrok łączny wydaje sąd wyższego rzędu.  
§ 3. W razie zbiegu wyroków sądu powszechnego i  szczególnego, o  karze łącznej orzeka ten z  sądów, który wymi e-
rzył karę surowszą podlegającą łączeniu.  
Art. 570. Wyrok łączny sąd wydaje z  urzędu lub na wniosek skazanego albo prokuratora.  
Art. 571. § 1. Sąd w  razie potrzeby zwraca się do zakładów karnych, w  których skazany przebywał, o  nadesłanie 
opinii o  zachowaniu się  skazanego w  okresie odbywania kary, jak również informacji o  warunkach rodzinnych, majątk o-
wych i  co do stanu zdrowia skazanego oraz danych o  wykonaniu kar orzeczonych w  poszczególnych wyrokach.  
§ 2. Wniosek o  wydanie wyroku łącznego pochodzący od prokurat ora powinien zawierać dane, o  których mowa w  § 1. 
Art. 572. Jeżeli brak warunków do wydania wyroku łącznego, sąd wydaje postanowienie o  umorzeniu postępowania.  
Art. 573. § 1. Wyrok łączny wydaje się po przeprowadzeniu rozprawy.  
§ 2. Stawiennictwo osobiste skazanego nie jest obowiązkowe, chyba że sąd postanowi inaczej. Przepis  art. 451 stosu-
je się odpowiednio.  
§ 3. Przepisu  art. 84 § 1 nie stosuje się.  
Art. 574. W kwestiach nieuregulowanych przepisami niniejszego rozdziału do postępowania o  wydanie wyroku 
łącznego stosuje się odpowiednio przepisy o  postępowaniu zwyczajnym przed sądem pierwszej instancji. Dowody prz e-
prowadzane są przez sąd z  urzędu. Nie wyłącza to prawa do zgłoszenia wniosku dowodowego przez stronę.  
Art. 575. § 1. Jeżeli po wydaniu wyroku łącz nego zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z  chwilą 
jego uprawomocnienia się poprzedni wyrok łączny traci moc.  
§ 2. Jeżeli choćby jeden z  wyroków stanowiących podstawę wyroku łącznego ulega uchyleniu lub zmianie, wyrok 
łączny traci moc, a  sąd w  miarę potrzeby wydaje nowy wyrok łączny.  
§ 3. (uchylony)73) 
Art. 576. § 1. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku łącznego, wyroki podlegające połączeniu nie ulegają wykon a-
niu w  zakresie objętym wyrokiem łącznym.  
§ 2. W wypadku wymierzenia w  wyroku łącznym ka ry niższej od okresu odbytych i  połączonych już kar pozbawi e-
nia wolności lub równej temu okresowi, przewodniczący niezwłocznie zarządza zwolnienie skazanego, jeżeli nie jest on 
pozbawiony wolności w  innej sprawie. Przesyłając zarządzenie do wykonania, załą cza się wydany wyrok łączny.  
Art. 577. W wyroku łącznym należy, w  miarę potrzeby, wymienić okresy zaliczone na poczet kary łącznej.  
DZIAŁ XIII  
Postępowanie w  sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych  
Rozdział 61  
Immunitety osób należących do przedstaw icielstw dyplomatycznych i  urzędów konsularnych państw obcych  
Art. 578. Nie podlegają orzecznictwu polskich sądów karnych:  
1) uwierzytelnieni w  Rzeczypospolitej Polskiej szefowie przedstawicielstw dyplomatycznych państw obcych ; 
2) osoby należące do persone lu dyplomatycznego tych przedstawicielstw ; 
3) osoby należące do personelu administracyjnego i  technicznego tych przedstawicielstw ; 
                                                           
72) W brzmieniu ustalonym p rzez art. 39 pkt 1 0 ustawy, o której mowa w odnośniku 8. 
73) Przez art. 39 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 8. 
  
Dziennik  Ustaw  – 109 – Poz. 534 
 
4) członkowie rodzin osób wymienionych w  pkt 1–3, jeżeli pozostają z  nimi we wspólnocie domowej ; 
5) inne osoby korzystające z  immunitetów dyplomatycznych na podstawie ustaw, umów lub powszechnie uznanych 
zwyczajów międzynarodowych.  
Art. 579. § 1. Nie podlegają orzecznictwu polskich sądów karnych w  zakresie czynności pełnionych podczas i  w związ -
ku z wykonywaniem ich funkcji urzę dowych, a  na zasadzie wzajemności w  pozostałym zakresie:  
1) kierownicy urzędów konsularnych i  inni urzędnicy konsularni państw obcych ; 
2) osoby zrównane z  nimi na podstawie umów lub powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych.  
§ 2. Kierownik urzędu kon sularnego oraz inni urzędnicy konsularni państw obcych podlegają zatrzymaniu lub ty m-
czasowemu aresztowaniu jedynie w  razie zarzutu popełnienia zbrodni. O  ich zatrzymaniu lub tymczasowym aresztowaniu 
zawiadamia się niezwłocznie Ministra Spraw Zagranicznych74). 
§ 3. Poza wypadkiem określonym w  § 2 osoby te mogą być pozbawione wolności tylko w  wykonaniu prawomocnego  
wyroku sądu polskiego.  
Art. 580. § 1. Przepisów  art. 578 i 579 nie stosuje się, gdy państwo wysyłające zrzeknie się w  sposób wyraźny 
immunitetu w  stosunku do osoby wymienionej w  tych przepisach.  
§ 2. W stosunku do funkcjonariuszy organizacji międzynarodowych korzystających z  immunitetu o  zrzeczeniu, o  którym  
mowa w  § 1, rozstrzyga właściwa organizacja międzynarodowa.  
Art. 581. § 1. Osoby wymienione w  art. 578 nie są obowiązane do składania zeznań w  charakterze świadka lub do 
występowania w  charakterze biegłego lub tłumacza; można jednak zwrócić się o  wyrażenie przez te osoby zgody na zł o-
żenie zeznań albo na wystąpienie w  charakterze biegłego lub tłuma cza. 
§ 2. W razie wyrażenia zgody, o  której mowa w  § 1, wezwania doręczone tym osobom nie mogą zawierać zagroż e-
nia stosowaniem środków przymusu, a  w razie niestawiennictwa na wezwanie lub odmowy złożenia zeznań nie można 
wobec nich stosować tych środków.  
Art. 582. § 1. Do osób wymienionych w  art. 579 stosuje się odpowiednio  art. 581, jeżeli okoliczności, których 
zeznania lub opinie mają dotyczyć, związane są z  wykonywaniem przez te osoby funkcji urzędowych lub służbowych, 
a na zasadzie wzajemności także w  zakresie innych okoliczności.  
§ 2. Osoby wymienione w  art. 578 i 579 nie są obowiązane do przedstawienia korespondencji i  dokumentów odn o-
szących się do tych funkcji.  
Art. 583. § 1. Przeszukania pomieszczeń przedstawicielstwa dyplomatycznego można dokonać ty lko za zgodą szefa 
tego przedstawicielstwa lub osoby czasowo pełniącej jego funkcje.  
§ 2. Do przeszukania pomieszczeń konsularnych konieczna jest zgoda kierownika urzędu konsularnego lub osoby 
czasowo pełniącej jego funkcje albo szefa przedstawicielstwa dy plomatycznego.  
Art. 584. Przepisów  art. 578–583 nie stosuje się do osób w  nich wymieni onych, w  zakresie czynności nie pełnionych 
podczas i  w związku z  wykonywaniem ich funkcji urzędowych, jeżeli są obywatelami polskimi lub mają w  Rzeczy -
pospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania.  
Rozdział 62  
Pomoc prawna i  doręczenia w  sprawach karnych  
Art. 585. W drodze pomocy prawnej mogą być dokonywane niezbędne czynności postępowania karnego, a  w szcze-
gólności:  
1) doręczanie pism osobom przebywającym za granicą lub i nstytucjom mającym siedzibę za granicą ; 
2) przesłuchiwanie osób w  charakterze oskarżonych, świadków lub biegłych ; 
3) dokonywanie oględzin oraz przeszukiwanie pomieszczeń, innych miejsc i  osób, zajęcie przedmiotów i  wydawanie 
przedmiotów tych za granicę ; 
                                                           
74) Obecnie ministra właściwego do spraw zagranicznych n a podstawie art.  4 ust.  1, art.  5 pkt  27 i art. 32 ustawy z  dnia 4  września 
1997  r. o działach administracji rządowej (Dz.  U. z 2020 r. poz. 1220 i 2327 oraz z  2021 r. poz.  255).  
  
Dziennik  Ustaw  – 110 – Poz. 534 
 
4) wzywanie osób przebywających za granicą do osobistego dobrowolnego stawiennictwa przed sądem lub prokurat o-
rem w  celu przesłuchania świadka lub konfrontacji, jak również doprowadzanie w  tym celu osób pozbawionych 
w tym czasie wolności ; 
5) udostępnianie akt  i dokumentów oraz informacji o  karalności oskarżonych ; 
6) udzielanie informacji o  prawie.  
Art. 586. § 1. O  doręczenie pisma przebywającej za granicą osobie, która ma obywatelstwo polskie, lub o  prze-
słuchanie takiej osoby w  charakterze oskarżonego, świadk a lub biegłego sąd lub prokurator zwraca się do polskiego 
przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego.  
§ 2. W razie niemożności dokonania czynności w  sposób określony w  § 1, można zwracać się o  dokonanie tych czyn -
ności do sądu, prokuratury lub innego właściwego organu państwa obcego. W  wypadku przeszukania, zajęcia i  wydania  
przedmiotu należy do wniosku dołączyć odpis postanowienia sądu lub prokuratora nakazującego przeprowadzenie tej 
czynności w  danej sprawie.  
Art. 587. Sporządzone na wnios ek polskiego sądu lub prokuratora protokoły oględzin, przesłuchań osób w  charakt e-
rze oskarżonych, świadków, biegłych lub protokoły innych czynności dowodowych, dokonanych przez sądy lub prokur a-
torów państw obcych albo organy działające pod ich nadzorem, mo gą być odczytywane na rozprawie na zasadach okreś -
lonych w  art. 389, 391  i 393, jeżeli sposób przeprowadzenia czynności nie jest sprzeczny z  zasadami porządku prawnego 
w Rzeczypospolitej Polskiej.  
Art. 588. § 1. Sądy i  prokuratorzy udzielają pomocy prawnej  na wniosek sądów i  prokuratorów państw obcych.  
§ 2. Sąd i  prokurator odmawiają udzielenia pomocy prawnej i  przekazują odmowę właściwym organom obcego pa ń-
stwa, jeżeli żądana czynność byłaby sprzeczna z  zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej a lbo naruszałaby 
jej suwerenność.  
§ 3. Sąd i  prokurator mogą odmówić udzielenia pomocy prawnej, jeżeli:  
1) wykonanie żądanej czynności nie należy do zakresu działania sądu lub prokuratora według prawa polskiego ; 
2) państwo, od którego wniosek o  udzielenie p omocy prawnej pochodzi, nie zapewnia w  tym zakresie wzajemności ; 
3) wniosek dotyczy czynu, który nie jest przestępstwem według prawa polskiego.  
§ 4. Do czynności procesowych, dokonywanych na wniosek sądu lub prokuratora państwa obcego, stosuje się ust a-
wy p olskie. Należy jednak uczynić zadość życzeniu tych organów, aby przy dokonaniu czynności zastosowano szczegó l-
ny tryb postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z  zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej 
Polskiej.  
§ 5. Koszty udziela nia pomocy prawnej ustala się zgodnie z  art. 616–619. 
Art. 589. § 1. Wezwany z  zagranicy świadek lub biegły nie będący obywatelem polskim, który stawi się dobrowolnie 
przed sądem, nie może być ani ścigany, ani zatrzymany, ani też tymczasowo aresztowany z  powodu przestępstwa będąc e-
go przedmiotem danego postępowania karnego i  jakiegokolwiek innego przestępstwa popełnionego przed przekroczeniem 
polskiej granicy państwowej. Nie może być także w  stosunku do niego wykonana kara orzeczona za takie przestępstwo.  
§ 2. Świadek lub biegły traci ochronę przewidzianą w  § 1, jeżeli nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
chociaż mógł to uczynić, w  ciągu 7  dni od czasu, gdy sąd oznajmił mu, że obecność jego stała się zbędna.  
§ 3. Wezwanemu świadkowi lub biegłemu pr zysługuje zwrot kosztów podróży i  pobytu oraz zwrot utraconego z a-
robku, a  biegłemu – wynagrodzenie za sporządzenie opinii.  
§ 4. W wezwaniu doręczonym świadkowi lub biegłemu stale przebywającemu za granicą należy zamieścić pouczenie 
o treści przepisów  § 1–3. Nie należy natomiast zamieszczać zagrożenia stosowaniem środków przymusu z  powodu ni e-
stawiennictwa.  
Art. 589a.  § 1. Wobec osoby pozbawionej wolności na terytorium państwa obcego, czasowo wydanej w  celu złoż e-
nia zeznań w  charakterze świadka lub dokonania z jej udziałem innej czynności procesowej przed polskim sądem lub 
prokuratorem, sąd okręgowy miejsca wykonania czynności zarządza umieszczenie osoby wydanej w  polskim zakładzie 
karnym lub areszcie śledczym na czas jej pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nieprzekraczający jednak czasu 
pozbawienia wolności określonego w  państwie wydającym.  
§ 2. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.  
Art. 589b.  § 1. Pomoc prawna w  postępowaniu przygotowawczym między polskimi organami uprawnionymi do 
prowa dzenia tego postępowania oraz właściwymi organami państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub innego państwa, 
jeżeli pozwala na to umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, albo na zasadach wzajemności,  może 
także polegać na wykonywa niu czynności śledztwa w  ramach wspólnego zespołu śledczego, zwanego dalej „zespołem ”. 
  
Dziennik  Ustaw  – 111 – Poz. 534 
 
§ 2. Zespół powołują, w  drodze porozumienia, Prokurator Generalny oraz właściwy organ państwa, o  którym mowa 
w § 1, zwanego dalej „państwem współpracującym ”, na potrzeby  określonego postępowania przygotowawczego, na czas 
oznaczony.  
§ 3. Porozumienie o  powołaniu zespołu powinno określać:  
1) przedmiot, cel, miejsce i  okres współpracy ; 
2) skład zespołu, ze wskazaniem osoby kierującej ; 
3) zadania poszczególnych członków zespo łu. 
§ 4. W porozumieniu o  powołaniu zespołu można zastrzec możliwość dopuszczenia do prac w  zespole, w  określ o-
nych warunkach, przedstawiciela instytucji międzynarodowej powołanej do zwalczania przestępczości.  
§ 5. Okres współpracy w  ramach zespołu, wskazan y w porozumieniu o  powołaniu zespołu, może być przedłużony na 
dalszy czas oznaczony, niezbędny do osiągnięcia celu tej współpracy; przedłużenie wymaga zgody wszystkich stron por o-
zumienia.  
Art. 589c.  § 1. Zespół, w  ramach którego współpraca odbywa się na te rytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwany 
dalej „zespołem polskim”, można powołać w  szczególności, gdy:  
1) w toku prowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postępowa nia przygotowawczego w  sprawie 
o przestępstwo o  charakterze terrory stycznym, h andlu ludźmi, obrotu środkami odurzającymi, substancjami psy cho-
tropowymi lub ich prekursorami albo o  inne ciężkie przestępstwo ujaw niono, że sprawca działał lub następstwa jego 
czynu wystąpiły na terytorium innego państwa i  zachodzi potrzeba wykonania c zynności śledztwa na tery torium tego 
państwa lub z  udziałem jego organu ; 
2) prowadzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postępowanie przygo towawcze pozostaje w  związku przedmi o-
towym lub podmiotowym z  postę powaniem przygotowawczym o  przestępstwo w ymienione w  pkt 1, prowa dzonym 
na terytorium innego państwa i  zachodzi potrzeba wykonania więk szości czynności śledztwa w  obu postępowaniach 
na terytorium Rzeczypo spolitej Polskiej.  
§ 2. Pracami zespołu polskiego kieruje polski prokurator.  
§ 3. W skład zespołu polskiego mogą wchodzić inni polscy prokuratorzy i  przedstawiciele innych organów upra w-
nionych do prowadzenia śledztwa oraz funkcjonariusze właściwych organów państwa współpracującego, zwani dalej 
„funkcjonariuszami delegowanymi ”. 
§ 4. Do czynności  w postępowaniu przygotowawczym wykonywanych w  ramach zespołu polskiego stosuje się prz e-
pisy prawa krajowego, z  zastrzeżeniem  § 5–8 oraz art.  589e.  
§ 5. Funkcjonariusze delegowani mogą być obecni przy wszystkich czynnościach procesowych wykonywanych w  ra-
mach zespołu polskiego, chyba że w  szczególnym wypadku, uzasadnionym potrzebą ochrony ważnego interesu Rzeczy -
pospolitej Polskiej lub praw jednostki, osoba kierująca tym zespołem zarządzi inaczej.  
§ 6. Za zgodą stron porozumienia o  utworzeniu zespołu polskie go osoba kierująca tym zespołem może powierzyć 
funkcjonariuszowi delegowanemu wykonanie określonej czynności śledztwa, z  wyłączeniem wydawania postanowień 
przewidzianych w  niniejszym kodeksie. W  takim wypadku w  czynności uczestniczy polski członek zespołu i sporządza 
z niej protokół.  
§ 7. Jeżeli zachodzi potrzeba wykonania czynności śledztwa na terytorium państwa współpracującego, z  wnioskiem 
o pomoc prawną zwraca się do właściwej instytucji lub organu funkcjonariusz delegowany przez to państwo. Do sporz ą-
dzonych w  wykonaniu tego wniosku protokołów stosuje się odpowiednio przepis  art. 587. 
§ 8. W granicach określonych w  porozumieniu o  powołaniu zespołu polskiego przedstawicielowi instytucji między -
narodowej, o  którym mowa w  art. 589b  § 4, przysługują uprawnie nia określone w  § 5. 
Art. 589d.  § 1. Prokurator lub przedstawiciel innego organu uprawnionego do prowadzenia śledztwa może być del e-
gowany do zespołu na terytorium innego państwa współpracującego w  wypadkach określonych przepisami państwa, na 
którego teryto rium odbywa się współpraca zespołu. O  delegowaniu decyduje odpowiednio Prokurator Generalny albo 
inny właściwy organ.  
§ 2. Członkowi zespołu, o  którym mowa w  § 1, będącemu polskim prokuratorem przysługują uprawnienia prokuratora  
państwa obcego określone w  art. 588 § 1. Przepisu  art. 613 § 1 nie stosuje się.  
§ 3. Instytucje i  organy Rzeczypospolitej Polskiej, inne niż prokurator, o  którym mowa w  § 2, udzielają niezbędnej p o-
mocy polskiemu członkowi zespołu, o  którym mowa w  § 1, w granicach i  z zastosowaniem p rzepisów prawa krajowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 112 – Poz. 534 
 
Art. 589e.  § 1. Informacje uzyskane przez członka zespołu w  związku z  udziałem w  pracach zespołu, niedostępne 
w innym trybie dla państwa, które go delegowało, mogą być wykorzystane przez właściwy organ tego państwa także 
w celu:  
1) przeprowadzenia postępowania karnego we własnym zakresie – za zgodą państwa współpracującego, którego inst y-
tucja lub organ udzieliły informacji ; 
2) zapobiegnięcia bezpośredniemu, poważnemu zagrożeniu dla bezpieczeństwa publicznego ; 
3) innym niż wymienion e w pkt 1 i 2, jeżeli tak stanowi porozumienie o  powo łaniu zespołu.  
§ 2. Zgoda, o  której mowa w  § 1 pkt 1, może być cofnięta wyłącznie wtedy, gdy wykorzystanie informacji mogłoby 
zagrażać dobru postępowania przygotowawczego prowadzonego w  państwie współpr acującym, którego instytucja lub 
organ udzieliły informacji, oraz w  wypadku, w  którym państwo to mogłoby odmówić wzajemnej pomocy.  
Art. 589f.  § 1. Za szkodę wyrządzoną przez członka zespołu w  związku z  wykonywanymi czynnościami odpowiada 
państwo,  które go delegowało, na zasadach określonych w  przepisach państwa, na którego terytorium odbywała się współ -
praca zespołu.  
§ 2. Jeżeli szkoda wyrządzona innej osobie jest następstwem działania lub zaniechania członka zespołu delegowan e-
go przez inne państwo współprac ujące, kwotę pieniężną stanowiącą równowartość odszkodowania tymczasowo wypłaca 
poszkodowanemu właściwy organ państwa, na którego terytorium odbywała się współpraca zespołu.  
§ 3. W wypadku określonym w  § 2 wypłacona kwota pieniężna podlega zwrotowi organow i, który ją tymczasowo 
wypłacił, na jego wniosek.  
Rozdział 62a  
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie postanowienia o  zatrzymaniu dowodów 
lub mającego na celu zabezpieczenie mienia  
Art. 589g.  § 1. W  razie ustalenia, że mogące s tanowić dowód w  sprawie rzeczy, korespondencja, przesyłki, wykazy 
połączeń telefonicznych lub innych przekazów informacji lub dane przechowywane w  systemie informatycznym lub na 
nośniku, w  tym korespondencja przesyłana pocztą elektroniczną, albo mienie pod legające zajęciu w  celu zabezpieczenia 
wykonania postanowienia o  przepadku znajdują się na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, sąd 
właściwy do rozpoznania sprawy albo prokurator może wystąpić o  wykonanie postanowienia o  ich zatrzyma niu albo 
zabezpieczeniu bezpośrednio do właściwego organu sądowego tego państwa.  
§ 2. Przekazując do wykonania postanowienie o  zatrzymaniu dowodów, właściwy sąd lub prokurator występuje je d-
nocześnie do właściwego organu sądowego państwa wykonania postanowi enia z  wnioskiem o  ich wydanie.  
§ 3. Niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o  przepadku zabezpieczonego mienia, o  którym mowa w  § 1, 
właściwy sąd występuje do właściwego organu sądowego państwa wykonania postanowienia z  wnioskiem o  wyko nanie 
tego przepadku.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Do postanowienia, o  którym mowa w  § 1, dołącza się zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje 
umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 6. Przekazywane dokumenty powinny zostać przetłumaczone na język urzędow y państwa wykonania postanowi e-
nia albo na inny język wskazany przez to państwo.  
§ 7. Przekazanie postanowienia oraz zaświadczenia, o  którym mowa w  § 5, może nastąpić również z  wykorzyst a-
niem urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób  umożliwiający stwierdzenie autentyczności 
tych dokumentów.  
§ 8. W razie trudności w  ustaleniu właściwego organu państwa wykonania postanowienia właściwy sąd albo prok u-
rator może również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Siec i Sądowej.  
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  § 5, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu  wykonania postanowienia wszystkich niezbędnych informacji, w  tym infor-
macji o terminie, do  którego ma trwać zatrzymanie dowodów albo zabezpieczenie mienia.  
Art. 589h.  Wydane dowody zwraca się państwu wykonania postanowienia niezwłocznie po wykorzystaniu, jeżeli 
przy ich przekazaniu zastrzeżono zwrot lub gdy podlegają one zwrotowi pokrzywdzonemu  lub innemu uprawnionemu 
podmiotowi, przebywającemu na terytorium tego państwa.  
Art. 589i.  W razie uchylenia postanowienia o  zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczeniu mienia właściwy sąd albo 
prokurator o  jego treści niezwłocznie zawiadamia właściwy organ pań stwa członkowskiego Unii Europejskiej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 113 – Poz. 534 
 
Art. 589j.  § 1. Na postanowienie, o  którym mowa w  art. 589g  § 1, wydane przez prokuratora, przysługuje zażalenie 
do sądu rejonowego, w  którego okręgu prowadzi się postępowanie. Termin do wniesienia zażalenia biegnie o d daty dor ę-
czenia postanowienia.  
§ 2. Przepis  art. 589g  § 6 stosuje się odpowiednio.  
Art. 589k.  § 1. Jeżeli według prawa państwa wykonania postanowienia państwo to ponosi odpowiedzialność za 
szkodę wyrządzoną w  związku z  wykonaniem postanowienia o  zatrzyma niu dowodów lub mającego na celu zabezpiecz e-
nie mienia, wydanego przez polski sąd albo prokuratora, na wniosek właściwego organu tego państwa Skarb Państwa 
zwraca mu kwotę pieniężną stanowiącą równowartość wypłaconego odszkodowania.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie s tosuje się, jeżeli szkoda jest następstwem wyłącznie działania lub zaniechania organu państwa 
wykonania postanowienia.  
Art. 589ka. Przepisy niniejszego rozdziału w zakresie zatrzymania dowodów stosuje się do wystąpień do państw  
członkowskich Unii Europejsk iej, w których nie ma zastosowania europejski nakaz dochodzeniowy.  
Rozdział 62b  
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie orzeczenia o  zatrzymaniu dowodów 
lub mającego na celu zabezpieczenie mienia  
Art. 589l.  § 1. Właściwy miejscowo sąd rejonowy albo prokurator wykonuje niezwłocznie wydane przez właściwy 
organ sądowy innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej orzeczenie o  zatrzymaniu mogących stanowić dowód 
w sprawie rzeczy, korespondencji, przesyłek, wykazów połączeń telefoniczn ych lub innych przekazów informacji lub 
danych przechowywanych w  systemie informatycznym lub na nośniku, w  tym korespondencji przesyłanej pocztą elektr o-
niczną, albo orzeczenie o  zajęciu mienia w  celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia o  przepadku, jeżeli rzeczy te, kor e-
spondencja, przesyłki, wykazy, dane lub mienie znajdują się lub są przechowywane na terytorium Rzeczypospolitej Po l-
skiej.  
§ 2. Jeżeli sąd albo prokurator, do którego zostało skierowane orzeczenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, 
przek azuje je właściwemu organowi i  powiadamia o  tym właściwy organ sądowy państwa członkowskiego Unii Europe j-
skiej, który wystąpił z  orzeczeniem.  
§ 3. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o  których mowa w  § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego.  
Art. 589m.  § 1. Można odmówić wykonania orzeczenia o  zatrzymaniu dowodów, o  którym mowa w  art. 589l §  1, jeżeli:  
1) czyn, w  związku z  którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego, chyba że zgo d-
nie z  prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo wymienione w  art. 607w  pkt 1–33, zagrożone karą 
pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 3  lata, lub innym środkiem polegającym na pozb a-
wieniu wolności co najmniej w  tym samym wymiarze ; 
2) dowody, których dotyczy orzeczenie, nie mogą być zajęte z  przyczyn faktycznych, w  szczególności z  uwagi na ich 
utratę, zniszczenie lub niemożność odnalezienia ; 
3) do orzeczenia o  zatrzymaniu dowodów nie dołączono zaświadczenia zawiera jącego wszystkie istotne informacje 
umożliwiające jego prawidłowe wykonanie albo zaświadczenie to jest niekompletne lub oczywiście nie odpowiada 
treści orzeczenia ; 
4) z treści zaświadczenia, określonego w  pkt 3, w oczywistym stopniu wynika, że przekazane d o wykonania orzeczenie 
dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do którego postępowanie karne zostało prawomocnie zakończone ; 
5) wykonanie orzeczenia nie jest możliwe z  powodu odmowy przedstawienia korespondencji i  dokumentów na podst a-
wie art. 582 § 2. 
§ 2. Można odmówić wykonania orzeczenia mającego na celu zabezpieczenie mienia, o  którym mowa w  art. 589l §  1: 
1) jeżeli według prawa polskiego w  sprawie o  przestępstwo, w  związku z  którym wydano to orzeczenie, zabezpieczenie 
wykonania przepadku byłoby n iedopuszczalne, chyba że zgodnie z  prawem państwa wydania orzeczenia jest to prz e-
stępstwo wymienione w  art. 607w  pkt 1–33, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co 
najmniej 3  lata, lub innym środkiem polegającym na pozbawieniu wo lności co najmniej w  tym samym wymiarze ; 
2) w wypadkach określonych w  § 1 pkt 2–4. 
§ 3. Przepisów  § 1 pkt 1 oraz §  2 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z  powodu braku lub o d-
miennego uregulowania w  prawie polskim odpowiednich opłat,  podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 114 – Poz. 534 
 
§ 4. W wypadku określonym w  § 1 pkt 2, właściwy sąd albo prokurator, przed wydaniem postanowienia w  przed -
miocie wykonania orzeczenia o  zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia, konsultuje s ię z orga-
nem, który je wydał, dla uzyskania wszystkich istotnych informacji, umożliwiających odnalezienie tych dowodów albo 
mienia. Jeżeli uzyskane informacje nie przyczyniły się do odnalezienia tych dowodów albo mienia, sąd lub prokurator 
powiadamia niezw łocznie właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia o  niemożności wykonania orzeczenia.  
§ 5. W wypadku, o  którym mowa w  § 1 pkt 3, właściwy sąd albo prokurator może wyznaczyć organowi, który wydał 
orzeczenie, termin do przekazania zaświadczenia, okreś lonego w  § 1 pkt 3, jego uzupełnienia lub sprostowania.  
§ 6. W razie niedotrzymania terminu, o  którym mowa w  § 5, postanowienie w  przedmiocie wykonania orzeczenia 
wydaje się w  oparciu o  informacje przekazane wcześniej.  
Art. 589n.  § 1. Postanowienie w  przed miocie wykonania orzeczenia o  zatrzymaniu dowodów lub mające na celu 
zabezpieczenie mienia, o  których mowa w  art. 589l §  1, właściwy sąd albo prokurator wydaje niezwłocznie, w  miarę możli -
wości w  ciągu 24  godzin od otrzymania orzeczenia.  
§ 2. Postanowienie , o którym mowa w  § 1, doręcza się wraz z  pouczeniem o  uprawnieniach wynikających z  prze-
pisów państwa wydania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 589l § 1. 
§ 3. Na postanowienie, o  którym mowa w  § 1, przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały narusz one. Osobom  
tym przysługuje także zażalenie na czynności związane z  zatrzymaniem dowodów lub zabezpieczeniem mienia, co nie 
narusza uprawnień skarżącego wynikających z  przepisów państwa wydania orzeczenia. W  zażaleniu na czynność skarżący 
może domagać się wyłącznie zbadania prawidłowości jej przeprowadzenia.  
§ 4. O wniesieniu zażalenia, jak również o  treści rozstrzygnięcia zapadłego w  wyniku jego rozpoznania, należy ni e-
zwłocznie powiadomić właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia.  
§ 5. Przepis  art. 589g  § 6 stosuje się odpowiednio.  
Art. 589o.  Wydając postanowienie o  wykonaniu orzeczenia o  zatrzymaniu dowodów lub mające na celu zabezpi e-
czenie mienia, właściwy sąd albo prokurator może jednocześnie wstrzymać jego wykonanie, jeżeli:  
1) wykonanie orzeczen ia mogłoby utrudnić inne, toczące się postępowanie karne – na czas niezbędny dla zabezpiecz e-
nia prawidłowego toku tego postępowania ; 
2) dowód albo mienie, których dotyczy orzeczenie, zostały wcześniej zatrzymane albo zajęte dla potrzeb innego tocz ą-
cego się  postępowania karnego – do czasu zwolnienia spod zatrzymania albo zajęcia.  
Art. 589p.  § 1. O treści postanowienia w  przedmiocie wykonania orzeczenia o  zatrzymaniu dowodów lub mającego 
na celu zabezpieczenie mienia powiadamia się niezwłocznie, w  miarę możli wości w  ciągu 24  godzin od otrzymania orz e-
czenia, właściwy organ sądowy państwa wydania tego orzeczenia. Powiadomienie to może być przekazane również przy 
użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie a utentyczności 
przekazanych dokumentów.  
§ 2. W wypadkach, o  których mowa w  art. 589o, należy także wskazać przyczyny wstrzymania wykonania postan o-
wienia oraz, jeżeli jest to możliwe, jego przewidywany okres.  
§ 3. Przepis §  1 stosuje się odpowiednio w  razie ustania przyczyn wstrzymania wykonania postanowienia określonego  
w art. 589o. W  takim wypadku należy poinformować właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia o  zatrzymaniu 
lub zabezpieczeniu dowodów albo mienia dla potrzeb innego postępowania, lub pod jętych działaniach zmierzających do 
wykonania orzeczenia.  
Art. 589r.  § 1. Wykonując orzeczenie o  zatrzymaniu dowodów lub mające na celu zabezpieczenie mienia, należy 
uczynić zadość życzeniu organu, który wydał to orzeczenie, aby przy dokonaniu czynności za stosowano szczególny tryb 
postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z  zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 2. Protokół zatrzymania dowodów lub zajęcia mienia należy niezwłocznie przekazać właściwemu organowi sąd o-
wem u państwa wydania orzeczenia. Przepis  art. 589p  § 1 zdanie  drugie stosuje się odpowiednio.  
Art. 589s.  § 1. Zatrzymanie dowodów oraz zajęcie mienia w  celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia o  przepadku 
trwa do czasu rozstrzygnięcia w  przedmiocie wystąpieni a właściwego organu sądowego państwa wydania orzeczenia, 
odpowiednio o  wydanie dowodów albo o  wykonanie wniosku o  wykonanie prawomocnego orzeczenia o  przepadku.  
§ 2. Przez wzgląd na okoliczności sprawy właściwy sąd albo prokurator może jednak, po konsultac ji z właściwym 
organem sądowym państwa wydania orzeczenia, wyznaczyć temu organowi nieprzekraczalny termin do przekazania 
żądania określonego w  § 1, po upływie którego może nastąpić zwolnienie spod zatrzymania albo zajęcia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 115 – Poz. 534 
 
§ 3. Przed upływem terminu, o  którym mowa w  § 2, właściwy sąd albo prokurator informuje właściwy organ sądowy 
państwa wykonania orzeczenia o  zamiarze zwolnienia spod zatrzymania albo zajęcia, umożliwiając mu zgłoszenie stan o-
wiska na piśmie. Jeżeli organ ten nie przedstawi argumentów dost atecznie uzasadniających dalsze zatrzymanie albo zaj ę-
cie, właściwy sąd albo prokurator wydaje postanowienie o  zwolnieniu spod zatrzymania albo zajęcia. Odpis postanowi e-
nia doręcza się osobom zainteresowanym.75) Kopię postanowienia doręcza się osobom zainter esowanym.76) 
§ 4. Postanowienie o  zwolnieniu spod zatrzymania albo zajęcia wydaje się także wtedy, gdy właściwy organ sądowy 
państwa wydania orzeczenia zawiadomi o  jego uchyleniu. Przepis  § 3 zdanie  trzecie stosuje się.  
Art. 589t.  (uchylony)  
Art. 589u.  § 1. Jeżeli Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w  związku z  wykonaniem 
orzeczenia o  zatrzymaniu dowodów albo mającego na celu zabezpieczenie mienia, wydanego przez organ sądowy pa ń-
stwa członkowskiego Unii Europejskiej, Skarb Państwa wyst ępuje do właściwego organu tego państwa o  zwrot kwoty 
pieniężnej stanowiącej równowartość wypłaconego odszkodowania.  
§ 2. Przepisu §  1 nie stosuje się, jeżeli szkoda jest następstwem wyłącznie działania lub zaniechania organu polskiego.  
Art. 589v.  Przepisy  niniejszego rozdziału w zakresie zatrzymania dowodów stosuje się do orzeczeń organów państw  
członkowskich Unii Europejskiej, w których nie ma zastosowania europejski nakaz dochodzeniowy.  
Rozdział 62c  
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej  o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych  
na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego  
Art. 589w.  § 1. W razie konieczności przeprowadzenia lub uzyskania dowodu, który znajduje się lub może zostać  
przeprowadzony na terytorium innego państwa członko wskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale  „pań-
stwem wykonania orzeczenia”, sąd, przed którym sprawa się toczy, albo prokurator prowadzący postępowanie  przygot o-
wawcze może wydać z urzędu lub na wniosek strony, obrońcy lub pełnomocnika europe jski nakaz dochodzeniowy,  zwany 
w niniejszym rozdziale „END”, chyba że END nie ma w tym państwie zastosowania.  
§ 2. W przypadku prowadzenia przez Policję lub organy, o których mowa w art. 312, dochodzenia lub postępowania  
sprawdzającego, o którym mowa w ar t. 307, albo w przypadku prowadzenia postępowania przygotowawczego  przez 
organy, o których mowa w art. 133 § 1 i art. 134 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, END może wydać także  prowadzący 
postępowanie. Wydanie END wymaga zatwierdzenia przez prokuratora.  
§ 3. END można wydać także w celu zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą,  zniekształc e-
niem lub zniszczeniem.  
§ 4. Postanowienie o wydaniu END dotyczącego kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych oraz utrwalania  
przy użyciu środ ków technicznych treści innych rozmów lub przekazów informacji, w tym korespondencji przesyłanej  
pocztą elektroniczną, zastępuje postanowienie, o którym mowa w art. 237 § 1. Przepisy rozdziału 26 stosuje  się odpowiednio.  
§ 5. Postanowienie o wydaniu END do tyczącego dowodu, którego dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadzenie  
wymaga wydania postanowienia, zastępuje to postanowienie. Przepisy dotyczące poszczególnych czynności  i dowodów 
stosuje się odpowiednio.  
§ 6. Jeżeli END został wydany w związku z czynnoś ciami, o których mowa w § 4, jest on przekazywany do  tego 
państwa wykonania orzeczenia, w którym znajduje się albo będzie się znajdować osoba, której END dotyczy.  
§ 7. W przypadku prowadzenia czynności operacyjno -rozpoznawczych na podstawie odrębnych przep isów  END  
wydaje organ prowadzący takie czynności po uprzednim uzgodnieniu z organem państwa wykonania orzeczenia  czasu ich 
trwania oraz warunków ich wykonywania. Wydanie END wymaga zatwierdzenia przez prokuratora właściwego  na po d-
stawie odrębnych przepisó w, chyba że dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadzenie dowodu jest zastrzeżone  do właśc i-
wości sądu. Wówczas wydanie END wymaga zatwierdzenia przez sąd właściwy na podstawie odrębnych  przepisów.  
Art. 589x.  Wydanie END jest niedopuszczalne, jeżeli:  
1) nie w ymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości;  
2) prawo polskie nie dopuszcza przeprowadzenia lub uzyskania danego dowodu.  
                                                           
75) Zdanie trzecie w  tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o któ rej mowa w odnośniku  76. 
76) Zdanie trzecie  ze zmianą  wprowadzoną przez art. 82 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 7; wejdzie w życie z dniem 1 pa ź-
dziernika 2029 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 116 – Poz. 534 
 
Art. 589y.  § 1. END zawiera:  
1) oznaczenie organu wydającego END i zatwierdzającego END, ze wskazaniem ich adresów, numerów telefonów,  
telefaksów i adresów poczty elektronicznej;  
2) datę oraz wskazanie miejsca wydania END;  
3) określenie żądanej czynności dochodzeniowej podlegającej END lub dowodu, który należy uzyskać, lub okoliczności,  
jakie mają zostać ustalone w wyniku czynności dochodz eniowej;  
4) dostępne dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby, której dotyczy END, a także adres zamieszkania  lub 
inny adres, w tym adres zakładu karnego, jeżeli ta osoba w nim przebywa;  
5) sygnaturę akt i wskazanie rodzaju postępowania, w związku z  którym END został wydany;  
6) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu będącego przedmiotem postępowania;  
7) zwięzły opis stanu faktycznego sprawy.  
§ 2. END zawiera odwołanie do wcześniej wydanego END, jeżeli jest z nim związany, wraz z datą jego wy dania,  
oznaczeniem organu, do którego został przekazany, oraz sygnaturą akt nadaną przez organ wydający END  i państwo 
wykonania orzeczenia.  
§ 3. Jeżeli END jest wydany w celu zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem  
lub zniszczeniem, zawiera także informację o tym, czy ślad lub dowód ma zostać przekazany organowi  wydającemu END, 
czy ma pozostać w państwie wykonania orzeczenia. W przypadku gdy ślad lub dowód ma pozostać  w państwie wykon a-
nia orzeczenia organ wydający END  określa termin obowiązywania zabezpieczenia.  
§ 4. END powinien zostać przetłumaczony na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny  język 
wskazany przez to państwo.  
§ 5. Przekazanie END może nastąpić również z wykorzystaniem urządzeń służącyc h do automatycznego przesyłania  
danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności tego dokumentu.  
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza END, mając na uwadze  koniec z-
ność udostępnienia państwu wykonania orze czenia danych niezbędnych do podjęcia prawidłowej decyzji  w przedmiocie 
wykonania END.  
Art. 589z.  § 1. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania do Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności  
na terytorium państwa wykonania orzeczenia w celu przeprowad zenia czynności dochodzeniowej, przepis  art. 589a stos u-
je się odpowiednio. Sąd lub prokurator zarządza zwolnienie osoby, jeżeli państwo wykonania orzeczenia  o to wystąpi.  
§ 2. Wydana czasowo osoba pozbawiona wolności, o której mowa w § 1, nie może być ścig ana ani zatrzymana,  ani 
tymczasowo aresztowana z powodu przestępstwa popełnionego przed przekroczeniem polskiej granicy państwowej,  nie-
wskazanego w END. Nie może być także w stosunku do takiej osoby wykonana kara orzeczona za takie przestępstwo.  
§ 3. Zakaz ów określonych w § 2 nie stosuje się wobec osoby, która mogąc opuścić terytorium Rzeczypospolitej  Pol-
skiej, znajduje się na nim po upływie 15 dni od dnia otrzymania informacji od sądu lub prokuratora, że jej  obecność stała 
się zbędna dla postępowania karne go, albo powróci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po  upływie tego terminu.  
§ 4. Przed wydaniem END dotyczącego czasowego wydania osoby pozbawionej wolności na terytorium  Rzeczy -
pospolitej Polskiej do państwa wykonania orzeczenia organ wydający END w ysłuchuje tej osoby.  
§ 5. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej  
do państwa wykonania orzeczenia w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, okres faktycznego pozbawienia  
wolności tej os oby w tym państwie zalicza się na poczet orzeczonej lub wykonywanej w Rzeczypospolitej  Polskiej kary 
pozbawienia wolności.  
Art. 589za.  § 1. Organ wydający END może zażądać, aby przy przeprowadzeniu dowodu był obecny jego  przedstawiciel.  
§ 2. Jeżeli według prawa państwa wykonania orzeczenia państwo to poniosło odpowiedzialność za szkodę wyrz ą-
dzoną  przez przedstawiciela, o którym mowa w § 1, w związku z wykonaniem END wydanego lub zatwierdzonego  przez 
sąd albo prokuratora, na wniosek właściwego organu tego pa ństwa Skarb Państwa zwraca mu kwotę pieniężną  stanowiącą 
równowartość wypłaconego odszkodowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 117 – Poz. 534 
 
Art. 589zb.  § 1. END jest przekazywany bezpośrednio właściwemu organowi państwa wykonania orzeczenia.  END 
może być przekazywany również za pośrednictwem sądów okręgowych lub Ministra Sprawiedliwości albo prokuratora  
okręgowego lub Prokuratora Krajowego.  
§ 2. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd lub  proku-
rator może zwracać się do właściwych jednostek org anizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej.  
§ 3. Jeżeli wykonanie END ma nastąpić przez przeprowadzenie innej czynności dochodzeniowej niż czynność  okreś -
lona w orzeczeniu, organ wydający END może go zmienić, uzupełnić lub cofnąć.  
§ 4. Jeżeli wykonanie END wi ązałoby się ze znacznymi kosztami i jeżeli nie zawarto porozumienia z państwem  wyko-
nania  orzeczenia w sprawie podziału tych kosztów, organ wydający END może zdecydować o całkowitym lub  części o-
wym wycofaniu END albo o poniesieniu kosztów przez ten organ.  
§ 5. Koszty związane z czasowym wydaniem osoby pozbawionej wolności ponosi organ wydający END.  
Art. 589zc.  § 1. Na postanowienie w przedmiocie wydania END zażalenie nie przysługuje, chyba że przepis  szcze-
gólny dotyczący czynności wskazanej w END stanowi inac zej. 
§ 2. O wniesieniu zażalenia oraz o treści rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania należy niezwłocznie  
powiadomić właściwy organ państwa wykonania orzeczenia.  
Art. 589zd.  § 1. W związku z kontrolą i utrwalaniem treści rozmów telefonicznych zarządzonymi lub zatwierdz o-
nymi  na podstawie art. 237 § 1 i 2 w stosunku do osoby znajdującej się na terytorium innego państwa członkowskiego  
Unii Europejskiej, jeżeli nie zachodzi potrzeba wydania END, prokurator, Policja lub organ, o którym mowa  w art. 312, 
powiadamia właściwy organ tego państwa o zamiarze przeprowadzenia tych czynności, ich przeprowadzaniu  albo wyk o-
naniu w  zależności od tego, kiedy dowiedział się, że osoba, której czynność dotyczy, przebywa na terytorium  tego pa ń-
stwa członkowskiego.  
§ 2. Do powiadomienia stosuje się odpowiednio przepis art. 589y § 4.  
§ 3. Powiadomienie zawiera informacje dotyczące:  
1) organu, który zarządził kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych;  
2) kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych, w tym o kresu, na jaki ją zarządzono;  
3) osoby, której dotyczy kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza powiadomienia, o którym  mowa 
w § 1, mając na uwadze udostępnienie pań stwu członkowskiemu Unii Europejskiej danych niezbędnych do  przekazania 
informacji w przedmiocie możliwości przeprowadzenia czynności na terytorium tego państwa oraz wykorzystania  uzyska-
nych  w ich wyniku dowodów w postępowaniu karnym.  
Rozdział 62d  
Wystąpie nie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych  
na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego  
Art. 589ze.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale  
„państw em wydania orzeczenia”, o wykonanie europejskiego nakazu dochodzeniowego, zwanego w niniejszym  rozdziale 
„END”, postanowienie w przedmiocie jego wykonania wydaje prokurator albo sąd rejonowy, w którego  okręgu znajduje się  
lub może zostać przeprowadzony dow ód. 
§ 2. Jeżeli dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadzenie dowodu jest zastrzeżone do właściwości sądu albo  uzale ż-
nione od zarządzenia tego sądu, postanowienie, o którym mowa w § 1, wydaje ten sąd.  
§ 3. Sąd okręgowy jest właściwy do wydania postanowienia w przedmiocie wykonania END dotyczącego  czasowe go 
wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia w celu przeprowadzenia w tym  państwie czynności 
dochodzeniowej. Przed wydaniem postanowienia należy wysłuchać osoby, której dotyczy END.  
§ 4. Sąd okręgowy jest właściwy do wydania postanowienia w przedmiocie wykonania END dotyczącego czasowego  
wydania osoby pozbawionej wolności do Rzeczypospolitej Polskiej w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 118 – Poz. 534 
 
§ 5. Jeżeli sąd lub prokurator, do które go został skierowany END, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje  
go właściwemu sądowi lub prokuratorowi i powiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania  orzeczenia, 
zwane w niniejszym rozdziale „organem wydającym END”.  
§ 6. Jeżeli END został wydany przez nieuprawniony organ państwa wydania orzeczenia, zwraca się go bez wykon a-
nia, informując ten organ o przyczynie zwrotu.  
§ 7. Na postanowienie o wykonaniu END zażalenie nie przysługuje, chyba że przepis szczególny dotyczący post a-
nowie nia o wykonaniu czynności tożsamej z czynnością wskazaną w END stanowi inaczej. W zażaleniu na czynność  
skarżący może domagać się wyłącznie zbadania zgodności postanowienia o wykonaniu END z prawem polskim  i praw i-
dłowości jej przeprowadzenia.  
§ 8. O wniesi eniu zażalenia, jak również o treści rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania należy  nie-
zwłocznie powiadomić organ wydający END.  
§ 9. Jeżeli przepis szczególny uzależnia ujawnienie informacji od wystąpienia przez sąd lub prokuratora  z żądaniem 
ich ujawnienia w związku z toczącym się postępowaniem o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,  END wraz z pr a-
womocnym postanowieniem sądu lub prokuratora o jego wykonaniu zastępuje takie żądanie.  
§ 10. Postanowienie o wykonaniu END, który dotyczy kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych oraz  
utrwalania przy użyciu środków technicznych treści innych rozmów lub przekazów informacji, w tym korespondencji  
przesyłanej pocztą elektroniczną, zastępuje postanowienie, o którym mowa w art. 237 § 1. Przepisy  art. 237 § 3 –7, 
art. 238 § 1 i 2, art. 239 § 1 i art. 241 stosuje się odpowiednio.  
Art. 589zf.  § 1. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania do Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej  wolności 
w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, przepis art. 589a stosuje się odpowiednio. Sąd lub  prokurator zarz ą-
dza zwolnienie osoby, jeżeli państwo wydania orzeczenia o to wystąpi. Sąd albo prokurator  informuje organ wydający 
END o faktycznym okresie pozbawienia wolności tej osoby w Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 2. Wydana czasowo osoba pozbawiona wolności, o której mowa w § 1, nie może być ścigana ani zatrzymana,  ani 
tymczasowo aresztowana z powodu przestępstwa popełnionego przed przekroczeniem polskiej granicy państwowej,  nie-
wskazanego w END. Nie może być także w  stosunku do takiej osoby wykonana kara orzeczona za takie przestępstwo.  
§ 3. Zakazów określonych w § 2 nie stosuje się wobec osoby, która mogąc opuścić terytorium Rzeczypospolitej  Pol-
skiej, znajduje się na nim po upływie 15 dni od dnia otrzymania informac ji sądu lub prokuratora, że jej obecność  stała się 
zbędna dla postępowania karnego, albo powróci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie tego  terminu.  
§ 4. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzecz enia w celu 
przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, okres faktycznego pozbawienia wolności tej osoby w tym państwie  zalicza się  
na poczet orzeczonej lub wykonywanej w Rzeczypospolitej Polskiej kary pozbawienia wolności.  
Art. 589zg.  § 1. Sąd lub prokurato r orzeka w przedmiocie wykonania END niezwłocznie, nie później jednak niż  
w terminie 30 dni, licząc od dnia jego otrzymania.  
§ 2. Jeżeli termin określony w § 1 nie może być dotrzymany, orzeczenie w przedmiocie wykonania END powinno  zostać 
wydane w terminie  kolejnych 30 dni, licząc od dnia upływu tego terminu. O opóźnieniu należy powiadomić  organ wydający 
END, podając przyczynę opóźnienia oraz przewidywany termin wydania orzeczenia  w przedmiocie wykonania END.  
Art. 589zh.  § 1. Jeżeli dowód, którego dotyczy E ND, nie został jeszcze przeprowadzony, sąd lub prokurator  prze-
prowadza ten dowód niezwłocznie po wydaniu postanowienia o wykonaniu END, nie później jednak niż  w terminie 
90 dni, licząc od dnia wydania tego postanowienia. Jeżeli organ wydający END określił termin do przeprowadzenia  do-
wodu, sąd lub prokurator w miarę możliwości uwzględnia ten termin.  
§ 2. Jeżeli termin określony w § 1 nie może być dotrzymany, o opóźnieniu należy powiadomić organ wydający  END, 
podając przyczynę opóźnienia oraz przewidywany ter min przeprowadzenia dowodu.  
Art. 589zi.  § 1. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu END stosuje się  prze-
pisy prawa polskiego. Należy jednak uczynić zadość życzeniu organu wydającego END, aby przy dokonaniu  czynności 
zastosowano szczególny tryb postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami  porządku pra w-
nego Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 2. Jeżeli czynność dochodzeniowa określona w END nie jest przewidziana przez prawo polskie lub byłaby  nie-
dopuszczalna w podobnej sprawie krajowej, sąd lub prokurator informuje o tym organ wydający END, wskazując  termin 
do zmiany, uzupełnienia lub cofnięcia END oraz określając możliwą do przeprowadzenia zastępczą czynność  dochodz e-
niową zgodną z celem END. Po upł ywie terminu sąd lub prokurator postanawia o wykonaniu zastępczej  czynności d o-
chodzeniowej. Jeżeli zastępczej czynności nie da się określić, sąd lub prokurator odmawia wykonania  END.  
  
Dziennik  Ustaw  – 119 – Poz. 534 
 
§ 3. Zastępczej czynności dochodzeniowej nie przeprowadza się, jeżeli END  dotyczy:  
1) dowodów już znajdujących się w posiadaniu sądu lub prokuratora;  
2) informacji uzyskanych z rejestrów i baz danych dostępnych dla sądu lub prokuratora wykonującego END;  
3) przesłuchania osoby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;  
4) dowodu, którego dopuszczenie, uzyskanie ani przeprowadzenie nie wymaga wydania postanowienia;  
5) identyfikacji abonenta telefonu lub adresu IP.  
§ 4. W przypadkach, o których mowa w § 3, przeprowadza się czynność wskazaną w END.  
§ 5. Jeżeli uzyskanie dowodu określo nego w END jest możliwe przez przeprowadzenie zastępczej czynności  doch o-
dzeniowej, innej niż wskazana w tym orzeczeniu i mniej dolegliwej dla osoby, której END dotyczy, sąd lub  prokurator 
informuje o tym organ wydający END, wskazując termin do zmiany, uzup ełnienia lub cofnięcia END. Po  upływie terminu 
sąd lub prokurator określa w postanowieniu przeprowadzenie zastępczej czynności dochodzeniowej.  
§ 6. Jeżeli END zawiera wniosek o przeprowadzenie czynności operacyjno -rozpoznawczych, w zakresie tego  wniosku  
odpowiednie służby polskie i służby państwa wydania orzeczenia uzgadniają czas trwania i warunki wykonywania  czynności.  
Można odmówić wykonania END, który nie zawiera informacji o uzgodnieniu, a organ wydający  END nie uzupełni t ej 
informacji w terminie wskaz anym przez sąd lub prokuratora. Odmawia się wykonania END,  jeżeli wykonanie czynności  
w nim określonych nie byłoby dopuszczalne w podobnej sprawie krajowej.  
§ 7. Do czasu otrzymania informacji lub upływu terminu, o których mowa w § 6, termin określony w ar t. 589zg  § 1 
nie biegnie.  
Art. 589zj.  § 1. Odmawia się wykonania END, jeżeli:  
1) sąd lub prokurator nie uzyskał wymaganego zezwolenia umożliwiającego przeprowadzenie czynności  z udziałem 
osoby wskazanej w END;  
2) w stosunku do osoby ściganej zapadło w pańs twie członkowskim Unii Europejskiej prawomocne orzeczenie co  do tych 
samych czynów, które zostały wskazane w END, oraz, w przypadku skazania za te same czyny, osoba  ścigana odbywa 
karę lub ją odbyła albo kara nie może być wykonana według prawa państwa, w k tórym zapadł  wyrok skazujący;  
3) wykonanie END mogłoby narazić na niebezpieczeństwo funkcjonariusza przy wykonywaniu czynności operacyjno - 
-rozpoznawczych oraz osobę udzielającą mu pomocy w zakresie tych czynności;  
4) END dotyczy przesłuchania na okoliczn ość objętą bezwzględnym zakazem przesłuchania;  
5) wykonanie END naruszyłoby wolności i prawa człowieka i obywatela;  
6) żądana czynność zagrażałaby bezpieczeństwu narodowemu;  
7) END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orz eczenia, a jego wykonanie  
skutkowałoby przedłużeniem okresu pozbawienia wolności tej osoby.  
§ 2. Można odmówić wykonania END, jeżeli:  
1) czyn będący podstawą wydania END, inny niż wymieniony w art. 607w, nie stanowi przestępstwa według prawa  
polskiego;  
2) czyn będący podstawą wydania END według prawa polskiego został popełniony w całości lub w części na teryt o-
rium  Rzeczypospolitej Polskiej lub na polskim statku wodnym lub powietrznym i nie stanowi przestępstwa  według 
prawa polskiego;  
3) wykonanie END wiązał oby się z ujawnieniem informacji niejawnych uzyskanych w toku czynności operacyjn o- 
-rozpoznawczych, jak również związanych z prowadzeniem tych czynności;  
4) według prawa polskiego czynność dochodzeniowa, której dotyczy END, nie może być przeprowadzona  w sprawie 
o przestępstwo będące podstawą jego wydania;  
5) według prawa polskiego czynność dochodzeniowa, której dotyczy END, nie może być przeprowadzona  w postęp o-
waniu, w którym został on wydany;  
6) END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia albo do Rzeczy -
pospolitej  Polskiej, a osoba ta nie wyraża na to zgody;  
7) END dotyczy przesłuchania przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności  na 
odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekaze m obrazu i dźwięku, a oskarżony, który ma zostać przesłuchany,  
nie wyraża na to zgody;  
8) END dotyczy przesłuchania osób, o których mowa w art. 179 § 1 lub art. 180 § 1 i 2, co do okoliczności określonych  
w tych przepisach.  
  
Dziennik  Ustaw  – 120 – Poz. 534 
 
§ 3. Przepisów § 2 pkt 1 i 2 nie  stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmiennego  
uregulowania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego.  
§ 4. W przypadku określonym w § 2 pkt 8 sąd, działając z urzędu lub na wniosek pro kuratora, orzeka w przedmiocie  
zwolnienia tych osób z zachowania tajemnicy. Przepisy art. 179 i art. 180 § 1 –4 stosuje się.  
§ 5. Przed wydaniem postanowienia o odmowie wykonania END z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 –6 lub  § 2 pkt 2,  3 i 8 
sąd lub prokurat or konsultuje się z organem wydającym END w celu umożliwienia mu zmiany lub  uzupełnienia END.  
§ 6. Nie można odmówić wykonania END z przyczyn określonych w § 2 pkt 1 i 4, jeżeli dotyczy on czynności  
dochodzeniowych określonych w art. 589zi § 3.  
Art. 589zk.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator może postanowić o odroczeniu wykonania END na niezbędny  okres, 
jeżeli:  
1) jego wykonanie mogłoby zaszkodzić toczącemu się postępowaniu karnemu;  
2) przedmioty, dokumenty lub dane są wykorzystywane w innym postępowaniu.  
§ 2. Po ustaniu przyczyny odroczenia wykonania END właściwy sąd lub prokurator niezwłocznie przystępuje  do jego 
wykonania, informując o tym jednocześnie organ wydający END.  
Art. 589zl.  § 1. Sąd lub prokurator potwierdza otrzymanie END niezwłocznie, nie później  jednak niż w terminie  
tygodnia, licząc od dnia jego otrzymania.  
§ 2. Potwierdzenie, o którym mowa w § 1, zawiera informacje dotyczące organu, który otrzymał END, lub  organu, 
któremu END został przekazany zgodnie z właściwością.  
§ 3. Minister Sprawiedliwoś ci określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia otrzymania  END, 
mając na uwadze konieczność udostępnienia państwu wydania orzeczenia pełnych informacji o otrzymaniu  END.  
Art. 589zm.  Sąd lub prokurator niezwłocznie informuje organ wydając y END:  
1) o niemożności wydania postanowienia w sprawie END, w przypadku gdy formularz END jest niekompletny lub  
błędnie wypełniony;  
2) jeżeli uzna, że może być celowe przeprowadzenie czynności dochodzeniowych, których nie przewidziano lub  których  
nie możn a było wskazać w chwili wydawania END;  
3) o niemożności dopełnienia formalności i procedur wskazanych przez organ wydający END;  
4) o każdym przypadku odmowy wykonania END lub o postanowieniu przeprowadzenia zastępczej czynności  doch o-
dzeniowej na podstawie art. 589zi § 2 lub 5;  
5) o każdym przypadku odroczenia wykonania END, podając przyczyny uzasadniające to odroczenie i jego okres;  
6) o uchyleniu lub zakończeniu okresu zabezpieczenia stosowanego zgodnie z art. 589zq.  
Art. 589zn.  § 1. W przypadku powzięcia wątpliwości, czy wydanie END było uzasadnione lub celowe lub czy  dana 
czynność dochodzeniowa byłaby dopuszczalna w państwie wydania orzeczenia, właściwy sąd lub prokurator  konsultuje się  
z organem wydającym END i jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawied liwości, występuje  z wnioskiem o cofnięcie END.  
§ 2. W przypadku powzięcia wątpliwości co do autentyczności dokumentów niezbędnych do wykonania END  lub 
wystąpienia technicznych przeszkód uniemożliwiających jego wykonanie, przepis § 1 stosuje się odpowiedni o. 
Art. 589zo.  § 1. Na wniosek państwa wydania orzeczenia przedstawicielowi organu wydającego END umożliwia  się 
obecność przy wykonywaniu czynności, których dotyczy END, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami  porządku prawnego 
Rzeczypospolitej Polskiej i nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego.  
§ 2. Przedstawiciel, o którym mowa w § 1, za zgodą sądu lub prokuratora, może zadawać określone pytania lub  
w inny sposób uczestniczyć w przeprowadzeniu dowodu.  
§ 3. Przedstawiciela, o którym mowa w § 1 , uważa się za funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów  
Kodeksu karnego.  
§ 4. Jeżeli Skarb Państwa poniósł odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez przedstawiciela, o którym  mowa 
w § 1, w związku z wykonaniem END, Skarb Państwa występuje do or ganu wydającego END o zwrot wypłaconej  kwoty 
pieniężnej stanowiącej równowartość wypłaconego odszkodowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 121 – Poz. 534 
 
Art. 589zp.  § 1. Dowody uzyskane w związku z wykonaniem END są niezwłocznie przekazywane państwu  wydania 
orzeczenia. W przypadku określonym w art. 5 89zo § 1 mogą być one przekazywane, na wniosek państwa  wydania orz e-
czenia, przedstawicielowi organu wydającego END.  
§ 2. Przekazując dowody uzyskane w związku z wykonaniem END, sąd lub prokurator może, po konsultacjach  
z organem wydającym END, zastrzec ich  zwrot.  
Art. 589zq. § 1. Jeżeli END został wydany w celu zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich  utratą, 
zniekształceniem lub zniszczeniem, właściwy sąd lub prokurator orzeka w przedmiocie wykonania END  w terminie 
24 godzin od jego otrzymani a, a jeżeli nie jest to możliwe – niezwłocznie po upływie tego terminu. Zgodnie  z wnioskiem 
państwa wydania orzeczenia sąd lub prokurator przekazuje dowód państwu wydania orzeczenia lub  pozostawia dowód do 
swojej dyspozycji na czas określony przez państwo wydania orzeczenia.  
§ 2. Sąd lub prokurator po konsultacji z organem wydającym END może zdecydować o skróceniu okresu  zabezpi e-
czenia.  
Art. 589zr. § 1. Koszty związane z wykonaniem END ponosi Skarb Państwa. W uzasadnionych przypadkach  sąd lub 
prokurator moż e wystąpić do organu wydającego END o zwrot całości lub części przewidywanych wydatków  albo o zmianę 
END . 
§ 2. Koszty związane z czasowym wydaniem osoby pozbawionej wolności ponosi państwo wydania orzeczenia.  
Art. 589zs.  § 1. Na wniosek innego państwa czło nkowskiego Unii Europejskiej Minister Sprawiedliwości  udziela 
zezwolenia na przewóz przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności czasowo  wydanej.  
§ 2. Wniosek o zezwolenie na przewóz zawiera:  
1) oznaczenie organu wnioskującego;  
2) datę oraz wskazanie miejsca wydania END;  
3) dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby;  
4) wskazanie czynności dochodzeniowej, na potrzeby której osoba jest czasowo wydawana.  
§ 3. W przypadku korzystania z drogi powietrznej bez planowanego lądowania m ożna poprzestać na powiadomieniu  
Ministra Sprawiedliwości o przewożeniu osoby pozbawionej wolności czasowo wydanej nad terytorium  Rzeczypospolitej 
Polskiej. Jeżeli jednak nastąpi nieprzewidziane lądowanie, państwo, które wystąpiło z wnioskiem,  dostarcza ni ezwłocznie 
dane, o których mowa w § 2.  
§ 4. Jeżeli jest to uzasadnione długością pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej  wolno ści 
i przewożonej przez to terytorium w celu jej czasowego wydania, do osoby tej stosuje się odpowiednio  przepis art. 589zf.  
Art. 589zt.  § 1. Jeżeli organ innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej zamiast END przekazał powiad o-
mienie  o zamiarze przeprowadzenia albo o przeprowadzeniu kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych,  prokur a-
tor bezpośred nio lub za pośrednictwem właściwego komendanta Policji przekazuje temu organowi informacje  w prze d-
miocie dopuszczalności:  
1) czynności, mając na względzie art. 237 § 3 –4 oraz art. 238 § 1 i 2;  
2) wykorzystania uzyskanego dowodu w postępowaniu karnym.  
§ 2. Informacje, o których mowa w § 1, przekazuje się w terminie 96 godzin od otrzymania powiadomienia.  
Rozdział 63  
Przejęcie i  przekazanie ścigania karnego  
Art. 590. § 1. W  sprawie o  przestępstwo popełnione za granicą przez:  
1) obywatela polskiego,  
2) osobę ma jącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania,  
3) osobę, która odbywa lub będzie odbywać w  Rzeczypospolitej Polskiej karę pozbawienia wolności,  
4) osobę, przeciwko której zostało wszczęte w  Rzeczypospolitej Polskiej postępowanie k arne 
– Minister Sprawiedliwości zwraca się, jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, do właściwego organu pa ń-
stwa obcego z  wnioskiem o  przekazanie ścigania albo może przyjąć taki wniosek od właściwego organu państwa obcego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 122 – Poz. 534 
 
§ 2. Przejęcie ścigan ia karnego uważa się za wszczęcie postępowania karnego według prawa polskiego.  
§ 3. Jeżeli przejęcie ścigania łączy się z  przekazaniem przez państwo obce tymczasowo aresztowanego,  art. 598 sto-
suje się.  
§ 4. Do dowodów zebranych za granicą przed przejęciem ścigania stosuje się odpowiednio art.  587, choćby czynności  
dowodowe nie były podjęte na wniosek polskiego sądu lub prokuratora.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości zawiadamia właściwy organ państwa obcego o  sposobie prawomocnego zakończenia 
postępowania karnego . 
Art. 591. § 1. W  sprawie o  przestępstwo popełnione na terytorium Rzeczypospoli tej Polskiej przez cudzoziemca,  
Minister Sprawiedliwości, z  urzędu albo z  inicjatywy sądu lub prokuratora, zwraca się, jeżeli wymaga tego interes wymi a-
ru sprawiedliwości, do wł aściwego organu państwa:  
1) którego osoba ścigana jest obywatelem,  
2) w którym osoba ścigana ma stałe miejsce zamieszkania,  
3) w którym osoba ścigana odbywa lub będzie odbywała karę pozbawienia wolności,  
4) w którym zostało wszczęte przeciwko osobie ścigan ej postępowanie karne  
– z wnioskiem o  przejęcie ścigania karnego albo może przyjąć taki wniosek od właściwego organu państwa obcego.  
§ 2. Jeżeli pokrzywdzonym jest obywatel polski, złożenie wniosku o  przejęcie ścigania może nastąpić tylko za jego 
zgodą, ch yba że uzyskanie tej zgody nie jest możliwe.  
§ 3. Przed wystąpieniem z  wnioskiem, o  którym mowa w  § 1, lub rozstrzygnięciem takiego wniosku pochodzącego 
od organu państwa obcego właściwy organ umożliwia osobie ściganej przebywającej na terytorium Rzeczypos politej 
Polskiej zajęcie stanowiska ustnie lub na piśmie w  przedmiocie przejęcia ścigania.  
§ 4. W razie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o  przekazanie ścigania dotyczącego osoby tymczasowo areszt o-
wanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Minister Sp rawiedliwości zwraca się do właściwego organu o  niezwłoczne 
podjęcie czynności mających na celu wydanie i  przekazanie takiej osoby organom państwa obcego. Wraz z  osobą przek a-
zuje się akta sprawy, o  ile nie zostały one uprzednio przekazane wraz z  wnioskiem . 
§ 5. Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego organu państwa obcego o  informację co do sposobu pr a-
womocnego zakończenia postępowania karnego.  
§ 6. Przekazanie ścigania karnego uważa się za umorzenie postępowania karnego według prawa polskiego; n ie stoi 
to na przeszkodzie ponownemu postępowaniu karnemu w  razie bezpodstawnego zaniechania ścigania za granicą.  
Art. 592. § 1. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osoby wszczęto postępowanie karne w  Rzeczypospolitej Po l-
skiej i  w państwie obcym, Mini ster Sprawiedliwości przeprowadza konsultacje z  właściwym organem państwa obcego  
i – jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości – występuje z  wnioskiem o  przejęcie albo przekazanie ścigania 
karnego. Przepisy  art. 590 § 2–5 oraz art.  591 § 2–6 stosu je się odpowiednio.  
§ 2. Jeżeli na podstawie umowy międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, wszczęto w  Rzeczy -
pospolitej Polskiej postępowanie karne o  przestępstwo popełnione za granicą, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do 
właściweg o organu państwa obcego o  przejęcie ścigania przez organy tego państwa niezależnie od tego, czy w  państwie 
obcym wszczęto ściganie co do tego samego czynu. Przepisy  art. 591 § 2, 5 i 6 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. W sprawie o  przestępstwo popełnione za gr anicą przez obywatela polskiego przebywającego za granicą, jeżeli 
wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego organu państwa 
obcego o  przejęcie ścigania przez organy tego państwa. Przepisy  art. 591 § 2, 5 i 6 stosuje się odpowiednio.  
Art. 592a.  § 1. Jeżeli zachodzą okoliczności wskazane w  art. 590 § 1, art. 591 § 1 lub inne okoliczności nasuwające 
przypuszczenie, że co do tego samego czynu tej samej osoby wszczęto postępowanie karne w  Rzeczypospolitej Po lskiej 
i w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, sąd lub prokurator występuje do właściwego sądu lub innego org a-
nu państwa członkowskiego Unii Europejskiej z  wnioskiem o  udzielenie informacji o  tym postępowaniu.  
§ 2. W razie trudności w  ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej 
sąd lub prokurator może również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej.  
§ 3. Przepisu  § 1 nie stosuje się, jeżeli informacje o  toczącym się p ostępowaniu karnym w  innym państwie czło n-
kowskim Unii Europejskiej powzięte zostały z  urzędu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 123 – Poz. 534 
 
Art. 592b.  § 1. W  razie wystąpienia sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  udzielenie 
informacji, czy toczy się postępowanie karne co d o tego samego czynu tej samej osoby, sąd lub prokurator udziela odp o-
wiedzi we wskazanym przez ten organ terminie. W  razie braku takiego terminu lub w  wypadku stosowania wobec oska r-
żonego środka polegającego na pozbawieniu wolności sąd lub prokurator udziel a odpowiedzi niezwłocznie.  
§ 2. W wypadku niedotrzymania terminu określonego w  § 1 zdanie  pierwsze sąd lub prokurator niezwłocznie info r-
muje sąd lub inny organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  przyczynie opóźnienia i  podaje przewidywany 
termin ud zielenia informacji.  
§ 3. Jeżeli sąd lub prokurator, do którego zostało skierowane wystąpienie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, 
przekazuje je właściwemu sądowi lub prokuratorowi i  zawiadamia o  tym sąd lub inny organ państwa członkowskiego 
Unii Europ ejskiej.  
Art. 592c.  § 1. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osoby wszczęto postępowanie karne w  Rzeczypospolitej 
Polskiej i  w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, sąd lub prokurator przeprowadza konsultacje z  właściwym 
sądem lub innym organ em państwa członkowskiego Unii Europejskiej i  – jeżeli wymaga tego interes wymiaru  sprawi ed-
liwości – występuje z  wnioskiem o  przejęcie albo przekazanie ścigania karnego. Przepisy  art. 590–592 stosuje się odp o-
wiednio.  
§ 2. W trakcie konsultacji sąd lub prok urator przekazuje sądowi lub innemu organowi państwa członkowskiego Unii 
Europejskiej informacje o  zastosowanych w  postępowaniu środkach zapobiegawczych, a  także inne informacje na wni o-
sek właściwego organu.  
§ 3. Sąd lub prokurator może nie udzielić inform acji, jeśli jej udzielenie mogłoby naruszyć bezpieczeństwo Rzecz y-
pospolitej Polskiej lub narażałoby uczestnika postępowania na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia.  
Art. 592d.  § 1. Jeśli w  wyniku konsultacji, o  których mowa w  art. 592c  § 1, nie ustal ono, które państwo członko w-
skie powinno przejąć ściganie, sąd lub prokurator może wystąpić do Eurojust w  sprawach o  przestępstwa należące do jego 
kompetencji z  wnioskiem o  pomoc w  rozstrzygnięciu, które państwo mogłoby przejąć ściganie.  
§ 2. Po uzyskaniu o pinii Eurojust sąd lub prokurator, jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, występ u-
je z wnioskiem o  przejęcie lub przekazanie ścigania karnego. Przepisy  art. 590–592 stosuje się odpowiednio.  
Art. 592e.  W wypadkach przewidzianych w  art. 592c §  1 i art. 592d §  2 sąd lub prokurator zawiadamia sąd lub inny  
organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  sposobie prawomocnego zakończenia postępowania karnego.  
Art. 592f.  Wystąpienie, o  którym mowa w  art. 592a, jak również konsultacje, o  których mowa w  art. 592c, nie wstrz y-
mują  czynności postępowania karnego.  
Rozdział 64  
Wystąpienie o  wydanie lub przewóz osób ściganych lub skazanych przebywających za granicą  
oraz o  wydanie przedmiotów  
Art. 593. Sądy i  prokuratorzy zgłaszają za pośrednictwem Ministra Sp rawiedliwości wnioski o  wydanie przez pa ń-
stwo obce osoby, przeciwko której wszczęto postępowanie karne, o  wydanie osoby w  celu przeprowadzenia postępowania 
sądowego lub wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności, o  przewóz osoby ściganej lub skazanej p rzez terytorium 
państwa obcego oraz o  wydanie z  terytorium państwa obcego dowodów rzeczowych lub przedmiotów uzyskanych przez 
sprawcę w  wyniku przestępstwa.  
Art. 594. § 1. Do wniosku dołącza się odpis postanowienia o  tymczasowym aresztowaniu wraz z  uzasadn ieniem, 
wyjaśniającym okoliczności faktyczne i  podstawę prawną ścigania.  
§ 2. W wypadku prawomocnego wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności dołącza się zamiast postan o-
wienia wymienionego w  § 1 odpis tego wyroku.  
§ 3. Przepis  art. 280 § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 595. W wypadkach niecierpiących zwłoki sąd lub prokurator może zwrócić się bezpośrednio do właściwego org a-
nu państwa obcego o  tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie osoby, co do której ma być złożony wniosek o  wydanie, 
po czym n iezwłocznie składa wniosek zgodnie z  art. 593 i 594. 
Art. 596. Osoba wydana nie może być bez zgody państwa wydającego ścigana, skazana ani pozbawiona wolności 
w celu wykonania kary za inne przestępstwo popełnione przed dniem wydania niż to, w  związku z  którym nastąpiło wydanie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 124 – Poz. 534 
 
Art. 597. W razie zastrzeżenia przy wydaniu, że w  stosunku do osoby wydanej orzeczone już kary będą wykonane 
tylko za te przestępstwa, co do których nastąpiło wydanie, sąd, który prawomocnie orzekł w  sprawie, wydaje w  razie 
potrzeby na posiedzeniu wyrok zmieniający orzeczenie w  taki sposób, aby kary były wykonywane tylko za te przestę p-
stwa, co do których nastąpiło wydanie sprawcy. Prokurator i  osoba wydana mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu. 
Przepis  art. 451 stosuje się odpowiednio . 
Art. 598. § 1. Terminy przewidziane w  art. 263 biegną w  stosunku do osoby wydanej od chwili przejęcia tej osoby 
przez właściwe organy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 2. Przepis  art. 265 stosuje się także, gdy zatrzymanie nastąpiło za granicą.  
Art. 599. Jeżeli osoba wydana przez państwo obce nie opuści bez usprawiedliwionej przyczyny terytorium Rzeczy -
pospolitej  Polskiej w  ciągu 45  dni od daty prawomocnego zakończenia postępowania, a  w razie skazania – od daty odb y-
cia lub darowania kary, albo je żeli po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powróci na nie, ograniczeń wyn i-
kających z  art. 596 i 597 nie stosuje się.  
Art. 600. Po wydaniu prawomocnego orzeczenia w  sprawie przeciwko osobie wydanej przez państwo obce sąd przesyła  
odpis wyroku Ministrowi Sprawiedliwości, który odpis ten przekazuje właściwemu organowi obcego państwa. Przepis  
art. 157 § 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 601. Przekazane przez państwo obce przedmioty uzyskane w  wyniku przestępstwa zwraca się, jeżeli przy ich 
wydaniu z astrzeżono zwrot; podobnie należy postąpić z  dowodami rzeczowymi.  
Rozdział 65  
Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek państw obcych  
Art. 602. § 1. (uchylony)  
§ 2. W razie złożenia przez organ państwa obcego wni osku o  wydanie osoby ściganej w  celu przeprowadzenia prz e-
ciw niej postępowania karnego lub wykonania orzeczonej co do niej kary albo środka zabezpieczającego, prokurator prz e-
słuchuje tę osobę i  w miarę potrzeby zabezpiecza dowody znajdujące się w  kraju, po  czym wnosi sprawę do właściwego 
miejscowo sądu okręgowego.  
Art. 603. § 1. Sąd okręgowy wydaje na posiedzeniu postanowienie w  przedmiocie wniosku państwa obcego. Przed 
wydaniem postanowienia należy umożliwić osobie ściganej złożenie wyjaśnień ustnie lub na  piśmie, a  w razie wniosku 
o wydanie w  celu przeprowadzenia postępowania karnego należy na uzasadniony wniosek tej osoby przeprowadzić d o-
wody znajdujące się w  kraju.  
§ 2. W posiedzeniu mają prawo wziąć udział prokurator i  obrońca.  
§ 3. Jeżeli sąd wydał pos tanowienie o  niedopuszczalności wydania, wydanie nie może nastąpić.  
§ 4. Na postanowienie sądu w  przedmiocie wydania przysługuje zażalenie.  
§ 5. Sąd przekazuje prawomocne postanowienie wraz z  aktami sprawy Ministrowi Sprawiedliwości, który po ro z-
strzygnięc iu wniosku zawiadamia o  tym właściwy organ państwa obcego.  
Art. 603a.  § 1. Jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, tak stanowi, wniosek pa ń-
stwa obcego o  zastosowanie tymczasowego aresztowania osoby ściganej zastępuje wniosek o wydanie.  
§ 2. W wypadku, o  którym mowa w  § 1, prokurator podczas przesłuchania informuje osobę ściganą o  możliwości 
wyrażenia przez nią zgody na wydanie lub zgody na wydanie połączonej ze zrzeczeniem się korzystania z  ograniczeń 
okreś lonych w  art. 596 i 597. Jeżeli osoba ścigana wyrazi wolę złożenia takiego oświadczenia, prokurator kieruje sprawę 
do sądu okręgowego, w  którego okręgu prowadzi się postępowanie.  
§ 3. Sąd na posiedzeniu rozstrzyga o  tymczasowym aresztowaniu osoby ściganej, odbiera oświadczen ie o wyrażeniu 
zgody na wydanie lub zgody na wydanie połączonej ze zrzeczeniem się korzystania z  ograniczeń określonych w  art. 596 
i 597, a  także wydaje postanowienie o  dopuszczalności wydania.  
§ 4. Zgoda osoby ściganej oraz zrzeczenie, o  którym mowa w  § 2, nie mogą zostać cofnięte, o  czym poucza się osobę 
ściganą.  
§ 5. Sąd niezwłocznie przekazuje prawomocne postanowienie wraz z  aktami sprawy Ministrowi Sprawiedliwości, 
który rozstrzyga o  wydaniu osoby.  
§ 6. Jeżeli oświadczenie, o  którym mowa w  § 3, nie zos tało złożone lub sąd stwierdził, że zachodzi okoliczność okreś -
lona w art. 604 § 1, albo jeżeli posiedzenie zostało odroczone na czas przekraczający 7  dni, stosuje się przepisy  art. 602 § 2, 
art. 603 i 605. 
  
Dziennik  Ustaw  – 125 – Poz. 534 
 
Art. 604. § 1. Wydanie jest niedopuszczalne, jeże li: 
1) osoba, której wniosek dotyczy, jest obywatelem polskim albo korzysta w  Rzeczypospolitej Polskiej z  prawa azylu ; 
2) czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo gdy ustawa uznaje, że czyn nie stanowi przestępstwa albo że 
sprawca nie popełnia prze stępstwa lub nie podlega karze ; 
3) nastąpiło przedawnienie ; 
4) postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone ; 
5) byłoby ono sprzeczne z  polskim prawem ; 
6) zachodzi uzasadniona obawa, że w  państwie żądającym wydan ia wobec osoby wydanej może zostać orzeczona lub 
wykonana kara śmierci ; 
7) zachodzi uzasadniona obawa, że w  państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i  praw osoby 
wydanej ; 
8) dotyczy osoby ściganej za popełnienie bez użycia przemocy prze stępstwa z  przyczyn politycznych.  
§ 2. Wydania można odmówić w  szczególności, jeżeli:  
1) osoba, której wniosek dotyczy, ma w  Rzeczypospolitej Polskiej stałe miejs ce zamieszkania ; 
2) przestępstwo zostało popełnione na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej a lbo na polskim statku wodnym lub p o-
wietrznym ; 
3) co do tego samego czynu tej samej osoby toczy się postępowanie karne ; 
4) przestępstwo podlega ściganiu z  oskarżenia prywatnego ; 
5) według prawa państwa, które złożyło wniosek o  wydanie, przestępstwo jest zag rożone karą pozbawienia wolności do 
roku lub karą łagodniejszą albo orzeczono taką karę ; 
6) przestępstwo, w  związku z  którym żąda się wydania, jest przestępstwem o  charakterze wojskowym lub skarbowym, 
albo o  charakterze politycznym innym niż określone w  § 1 pkt 8; 
7) państwo, które złożyło wniosek o  wydanie, nie zapewnia wzajemności.  
§ 3. W wypadkach wskazanych w  § 1 pkt 4 i § 2 pkt 3 rozpoznanie wniosku o  wydanie można odroczyć do czasu 
ukończenia w  Rzeczypospolitej Polskiej postępowania karnego przeciwko tej samej osobie lub odbycia przez nią orzecz o-
nej kary albo jej darowania.  
Art. 605. § 1. Jeżeli wniosek o  wydanie dotyczy przestępstwa, którego sprawca podlega wydaniu, sąd okręgowy 
z urzędu lub na wniosek prokuratora może wydać postanowienie o  tymczasowy m aresztowaniu osoby ściganej; przepis  
art. 263 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Przed złożeniem wniosku o  wydanie sąd może wydać postanowienie o  tymczasowym aresztowaniu ściganego na 
czas nie dłuższy niż 40  dni, jeżeli organ państwa obcego zwraca się o  to, zapewniając, że wobec tej osoby zapadł w  tym 
państwie prawomocny wyrok skazujący lub wydano decyzję o  tymczasowym aresztowaniu.  
§ 3. Na postanowienie sądu w  przedmiocie tymczasowego aresztowania przysługuje zażalenie.  
§ 4. O dniu tymczasowego aresztowania n ależy niezwłocznie powiadomić Ministra Sprawiedliwości Rzeczypospol i-
tej Polskiej oraz przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny albo organ ścigający państwa obcego.  
§ 5. Jeżeli dane zawarte we wniosku o  wydanie są niewystarczające i  sąd lub pro kurator zażądał ich uzupełnienia, 
a państwo obce nie nadeśle w  terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania uzupełnienia wniosku o  wydanie organowi, 
który je zgłosił, potrzebnych dokumentów lub informacji, postanowienie o  tymczasowym aresztowaniu uchyla si ę. 
§ 6. W razie odmowy wydania, cofnięcia przez państwo obce wniosku o  wydanie lub tymczasowe aresztowanie albo 
w razie gdy organ państwa obcego zawiadomiony o  czasie i  miejscu wydania żądanej osoby nie przejmuje jej w  terminie 
7 dni od ustalonego dnia wyd ania, zarządza się zwolnienie tymczasowo aresztowanego, jeżeli nie jest on pozbawiony 
wolności w  innej sprawie.  
Art. 605a.  § 1. Zatrzymanie osoby ściganej może nastąpić także na podstawie informacji o poszukiwaniu zamies z-
czonych w bazie danych Międzynarodo wej Organizacji Policji Kryminalnej lub w Systemie Informacyjnym Schengen. 
Przepisy art. 244 –246 i art. 248 stosuje się.  
§ 2. Przed złożeniem kierowanego do Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o tymczasowe aresztowanie osoby ściganej 
sąd może zastosować wobe c tej osoby tymczasowe aresztowanie na czas nie dłuższy niż 7 dni, jeżeli zwraca się o to właś -
ciwy organ państwa obcego poprzez wprowadzenie wpisu do bazy danych Międzynarodowej Organizacji Policji Krym i-
nalnej lub do Systemu Informacyjnego Schengen, stano wiącego zapewnienie, że wobec osoby ściganej zapadł prawomo c-
ny wyrok skazujący lub wydano inną decyzję będącą podstawą pozbawienia wolności, a w przypadku rejestracji w bazie 
Międzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej – że państwo to wystąpi o jej wyd anie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 126 – Poz. 534 
 
Art. 606. § 1. Zezwolenia na przewóz osoby ściganej przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela Minister 
Sprawiedliwości. Przepisy  art. 594, 604  i 605 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Jeżeli podróż odbywa się drogą powietrzną i  nie przewiduje się  lądowania, wystarczy powiadomienie Ministra 
Sprawiedliwości o  przewożeniu osoby ściganej nad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
Art. 607. § 1. Do rozstrzygania wniosków państwa obcego, dotyczących wydania przedmiotów stanowiących dow o-
dy rzeczowe lub uz yskanych w  wyniku przestępstwa, właściwy jest prokurator lub sąd w  zależności od tego, do czyjego 
rozporządzenia przedmioty te zostały zdeponowane. Przepis  art. 588 § 2 i 4 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Postanowienie o  wydaniu przedmiotów powinno wymieniać  rzeczy, które ulegają wydaniu państwu obcemu, oraz 
wskazywać rzeczy podlegające zwrotowi po ukończeniu postępowania karnego, prowadzonego przez organy państwa 
obcego.  
Rozdział 65a  
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  przekazanie osoby  ściganej na podstawie 
europejskiego nakazu aresztowania  
Art. 607a.  W razie podejrzenia, że osoba ścigana za przestępstwo podlegające jurysdykcji polskich sądów karnych 
może przebywać na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, właściwy miejsco wo sąd okręgowy, na wni o-
sek prokuratora, a  w postępowaniu sądowym i  wykonawczym – z urzędu lub na wniosek właściwego sądu rejonowego, 
może wydać europejski nakaz aresztowania, zwany w  niniejszym rozdziale „nakazem ”. 
Art. 607b.  Wydanie nakazu jest niedopusz czalne, jeśli nie wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości. Ponadto 
wydanie nakazu jest niedopuszczalne:  
1) w związku z  prowadzonym przeciwko osobie ściganej postępowaniem karnym o  przestępstwo zagrożone karą p o-
zbawienia wolności do roku ; 
2) w celu wyko nania kary pozbawienia wolności orzeczonej w  wymiarze do 4  miesięcy albo innego środka polegając e-
go na pozbawieniu wolności na czas nieprzekraczający 4  miesięcy.  
Art. 607c.  § 1. Nakaz powinien zawierać:  
1) oznaczenie sądu występującego, ze wskazaniem jego adresu, numeru telefonu, telefaksu i  adresu poczty elektronicznej;  
2) datę oraz miejsce wydania nakazu ; 
3) dane określające tożsamość i  obywatelstwo osoby ściganej ; 
4) sygnaturę, rodzaj i  treść prawomocnego albo podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu, w  związku z  którym nakaz 
został wydany ; 
5) przytoczenie opisu i  kwalifikacji prawnej czynu ; 
6) górną granicę ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności przestępstwa, o  które toczy się postępowanie, lub 
wysokość orzeczonej kary pozbawienia wolności albo i nnego środka polegającego na pozbawieniu wolności ; 
7) zwięzły opis stanu faktycznego sprawy ; 
8) wskazanie następstw czynu nieobjętych ustawowymi znamionami przestępstwa.  
§ 2. Nakaz powinien zostać przetłumaczony na język urzędowy państwa wykonania nakazu.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór nakazu, mając na uwadze konieczność ud o-
stępnienia państwu członkowskiemu Unii Europejskiej, do którego jest kierowany, danych niezbędnych do podjęcia pr a-
widłowej decyzji w  przedmiocie prz ekazania osoby ściganej.  
Art. 607d.  § 1. Jeżeli istnieje podejrzenie, że osoba ścigana może przebywać na terytorium państwa członkowskiego 
Unii Europejskiej, a  jej miejsce pobytu nie jest znane, prokurator, a  w postępowaniu sądowym i  wykonawczym sąd okr ę-
gowy, który wydał nakaz, przesyła jego odpis do centralnej jednostki Policji współpracującej z  Interpolem z  wnioskiem 
o wszczęcie poszukiwań międzynarodowych.  
§ 2. Jeżeli miejsce pobytu osoby ściganej jest znane lub zostało ustalone w  wyniku poszukiwań, o  których mowa 
w § 1, prokurator, a  w postępowaniu sądowym i  wykonawczym sąd okręgowy, który wydał nakaz, przekazuje go bezp o-
średnio organowi sądowemu państwa wykonania nakazu; odpis nakazu przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości.  
§ 3. Przepis  § 2 stosuje si ę odpowiednio w  wypadku, gdy państwo wykonania nakazu zwróciło się o  przedstawienie 
dodatkowych informacji lub dokumentów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 127 – Poz. 534 
 
§ 4. Przekazanie nakazu oraz wszystkich związanych z  nim informacji i  dokumentów może nastąpić również z  wy-
korzystaniem urządzeń służ ących do automatycznego przesyłania danych w  sposób umożliwiający stwierdzenie aute n-
tyczności tych dokumentów.  
Art. 607e.  § 1. Osoby przekazanej w  wyniku wykonania nakazu nie można ścigać za przestępstwa inne niż te, które 
stanowiły podstawę przekazania, a ni wykonać orzeczonych wobec niej za te przestępstwa kar pozbawienia wolności albo 
innych środków polegających na pozbawieniu wolności.  
§ 2. Sąd, który prawomocnie orzekł w  sprawie, może zarządzić wykonanie kary tylko za te przestępstwa, które st a-
nowiły po dstawę przekazania osoby ściganej. W  posiedzeniu sądu mają prawo wziąć udział prokurator i  osoba ścigana. 
Przepis  art. 451 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Przepisu  § 1 nie stosuje się, jeżeli:  
1) państwo wykonania nakazu złożyło oświadczenie o  dopuszczalnośc i ścigania lub wykonania kar pozbawienia wolności  
albo innych środków polegających na pozbawieniu wolności za wszystkie czyny popełnione przed przekazaniem, 
chyba że organ sądowy tego państwa w  orzeczeniu o  przekazaniu postanowił inaczej ; 
2) osoba przekaza na, pomimo takiej możliwości, nie opuściła terytorium Rze czypospolitej Polskiej w  ciągu 45  dni od 
dnia prawomocnego zakończenia postępowania albo po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na nie 
powróciła ; 
3) nie została orzeczona kara pozbawien ia wolności albo inny środek polegają cy na pozbawieniu wolności ; 
4) postępowanie karne nie wiąże się ze stosowaniem wobec osoby ściganej środka polegającego na pozbawieniu wolności;  
5) czyn osoby ściganej jest zagrożony karą lub środkiem niepolegającymi n a pozbawieniu wolności ; 
6) osoba ścigana wyraziła zgodę na przekazanie i  zrzekła się korzystania z  prawa określonego w  § 1; 
7) osoba ścigana, po jej przekazaniu, złożyła przed sądem właściwym do rozpoznania sprawy oświadczenie o  zrzecz e-
niu się korzystania z prawa określonego w  § 1 w odniesieniu do czynów popełnionych przed przekazaniem ; 
8) organ sądowy państwa wykonania nakazu, który przekazał osobę ściganą, na wniosek sądu właściwego do wydania 
nakazu, wyraził zgodę na ściganie lub wykonanie kar pozbawieni a wolności albo innych środków polegających na 
pozbawieniu wolności za przestępstwa określone w  pkt 1. 
§ 3a. Osoba ścigana nie może cofnąć zgody ani oświadczenia, o  których mowa w  § 3 pkt 6 i 7. 
§ 4. Wniosek, o  którym mowa w  § 3 pkt  8, powinien zawierać in formacje wymienione w  art. 607c §  1. Przepis art.  607c § 2 
stosuje się odpowiednio.  
Art. 607f.  Na poczet orzeczonej lub wykonywanej kary pozbawienia wolności zalicza się okres faktycznego pozb a-
wienia wolności w  państwie wykonania nakazu w  związku z  przekaz aniem.  
Art. 607g.  Po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego przeciwko osobie ściganej lub wykonaniu wobec 
niej kary pozbawienia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności sąd właściwy do rozpoznania 
sprawy przesyła odpis orzecze nia lub zawiadomienie o  wykonaniu kary albo innego środka do organu wymiaru sprawied -
liwości państwa wykonania nakazu.  
Art. 607h.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator może wystąpić do organu sądowego państwa wykonania nakazu o  zajęcie  
i przekazanie przedmiotów  pochodzących bezpośrednio z  przestępstwa, przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone  do 
popełnienia przestępstwa, lub mogących stanowić dowód w  sprawie rzeczy, korespondencji, przesyłek, wykazów połą-
czeń telekomunikacyjnych lub innych przekazów info rmacji lub danych przechowywanych w  systemie informatycznym  lub 
na nośniku, w  tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną.  
§ 2. Można wystąpić o  zajęcie i  przekazanie dowodów i  przedmiotów, o  których mowa w  § 1, również wtedy, gdy 
wykonanie nakazu nie jest możliwe ze względu na śmierć lub ucieczkę osoby ściganej.  
§ 3. Przekazane przedmioty, o  których mowa w  § 1, zwraca się państwu wykonania nakazu, jeżeli przy ich przekaz a-
niu zastrzeżono zwrot lub gdy podlegają one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu  uprawnionemu podmiotowi, prz e-
bywającemu na terytorium państwa wykonania nakazu.  
§ 4. Przepisy rozdziału 62a stosuje się odpowiednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 128 – Poz. 534 
 
Art. 607i.  § 1. Osoba ścigana, która w  wyniku przekazania znalazła się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
podlega da lszemu przekazaniu bez zgody państwa wykonania nakazu w  związku z  przestępstwami popełnionymi przed 
przekazaniem, tylko wtedy, gdy:  
1) pomimo takiej możliwości nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w  ciągu 45  dni od dnia prawomocnego 
zakończeni a postępowania albo po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na nie powróciła ; 
2) wyraziła zgodę na przekazanie do państwa innego niż państwo wykonania nakazu ; 
3) stosuje się do niej przepis  art. 607e  § 3 pkt 2, 6, 7  albo 8. 
§ 2. Na dalsze przek azanie osoby ściganej, która w  wyniku przekazania znalazła się na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, wymagana jest zgoda właściwego organu sądowego państwa wykonania nakazu, które przekazało tę osobę. 
Wniosek właściwego sądu okręgowego o  wyrażenie zgody  na dalsze przekazanie powinien zawierać informacje wymi e-
nione w  art. 607c  § 1. Przepis  art. 607c  § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Na wydanie osoby ściganej, która w  wyniku przekazania znalazła się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
wymagana jest zg oda właściwego organu państwa wykonania nakazu, które przekazało tę osobę.  
Art. 607j.  § 1. Jeżeli państwo wykonania nakazu przekazało osobę ściganą pod warunkiem, że wykonanie kary 
pozbawienia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolnośc i nastąpi w  tym państwie, postępowania 
wykonawczego nie wszczyna się.  
§ 2. W wypadku, o  którym mowa w  § 1, sąd właściwy do rozpoznania sprawy, niezwłocznie po uprawomocnieniu się 
orzeczenia, wydaje postanowienie o  przekazaniu skazanego do właściwego państw a członkowskiego Unii Europejskiej w  celu 
wykonania orzeczonej kary albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności. Odpis postanowienia wraz z  odpisem 
orzeczenia podlegającego wykonaniu przekazuje się właściwemu organowi sądowemu państwa wykonania  nakazu.  
Rozdział 65b  
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  przekazanie osoby ściganej na podstawie europejskiego 
nakazu aresztowania  
Art. 607k.  § 1. Przekazanie z  terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby ściganej europejskim nakazem are sztow a-
nia, zwanym w  niniejszym rozdziale „nakazem europejskim ”, następuje w  celu przeprowadzenia przeciwko niej, na ter y-
torium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, postępowania karnego lub wykonania orzeczonej kary pozb a-
wienia wolności albo inn ego środka polegającego na pozbawieniu wolności.  
§ 2. W razie otrzymania nakazu europejskiego prokurator przesłuchuje osobę, której nakaz dotyczy, informując ją 
o treści nakazu europejskiego oraz o  możliwości wyrażenia zgody na przekazanie lub zgody na nie stosowanie przepisu  
art. 607e  § 1, po czym wnosi sprawę do właściwego miejscowo sądu okręgowego.  
§ 2a. Zatrzymanie osoby ściganej nakazem europejskim może nastąpić także na podstawie wpisu do Systemu  
Informacyjnego Schengen lub do bazy danych Międzynarodow ej Organizacji Policji Kryminalnej. Przepisy  art. 244 –246 
i art. 248 stosuje się.  
§ 3. Na wniosek prokuratora sąd okręgowy może zastosować tymczasowe aresztowanie, oznaczając jego termin na 
czas niezbędny do przekazania osoby ściganej. Łączny okres stosowa nia tymczasowego aresztowania nie może przekr o-
czyć 100  dni. Samoistną podstawą zastosowania tymczasowego aresztowania jest istnienie wydanego w  innym państwie 
członkowskim Unii Europejskiej prawomocnego wyroku skazującego lub innej decyzji stanowiącej pods tawę pozbawi e-
nia wolności osoby ściganej.  
§ 3a. Przed wpłynięciem nakazu europejskiego sąd może zastosować wobec osoby ściganej tymczasowe  aresztow a-
nie na czas nie dłuższy niż 7 dni, jeżeli zwraca się o to właściwy organ sądowy, który wydał nakaz europejsk i, poprzez 
wprowadzenie wpisu do Systemu Informacyjnego Schengen lub do bazy danych Międzynarodowej  Organizacji Policji 
Kryminalnej, stanowiącego zapewnienie, że wobec osoby ściganej zapadł prawomocny  wyrok skazujący lub wydano inną 
decyzję będącą podstawą  pozbawienia wolności.  
§ 4. Jeżeli odrębne przepisy prawa polskiego stanowią, że ściganie osoby, wobec której wydano nakaz europejski, 
jest uzależnione od zezwolenia właściwej władzy, przed skierowaniem sprawy do sądu stosuje się przepis  art. 13. 
§ 5. Jeżeli jednocześnie z  wydaniem nakazu europejskiego państwo członkowskie Unii Europejskiej zwróciło się 
o dokonanie przesłuchania osoby ściganej, osobę taką należy przesłuchać przed rozpoznaniem nakazu. Przesłuchanie 
odbywa się w  obecności osoby wskazanej w  nakazie europejskim. Przepis  art. 588 § 4 stosuje się odpowiednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 129 – Poz. 534 
 
Art. 607l.  § 1. W  przedmiocie przekazania i  tymczasowego aresztowania sąd orzeka na posiedzeniu, w  którym mają 
prawo wziąć udział prokurator i  obrońca.  
§ 1a. Zawiadamiając osobę ściganą o  posiedzeniu, o  którym mowa w  § 1, sąd doręcza nakaz europejski wraz z  tłu-
maczeniem przekazanym przez prokuratora. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności nie jest możliwe sporządzenie 
tłumaczenia przed posiedzeniem, tłumaczenie zarządza sąd. Można poprze stać na poinformowaniu osoby o  treści nakazu 
europejskiego, jeśli nie utrudni to realizacji przysługujących jej praw, w  tym praw wymienionych w  § 2. 
§ 2. Jeżeli osoba ścigana wyrazi taką wolę, sąd przyjmuje od niej do protokołu oświadczenie o  zgodzie na pr zekaz a-
nie lub o  zgodzie na niestosowanie przepisu  art. 607e  § 1. Oświadczenie nie może być cofnięte, o  czym należy pouczyć 
osobę ściganą.  
§ 3. Na postanowienie sądu w  przedmiocie przekazania przysługuje zażalenie. Zażalenie wnosi się w  terminie 3  dni 
od dn ia ogłoszenia postanowienia, a  jeżeli osoba ścigana pozbawiona jest wolności i  nie została sprowadzona na posi e-
dzenie sądu – od dnia jego doręczenia. Art. 252  stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór pou czenia o  przysługujących osobie, której  
nakaz dotyczy, w  wypadku jej zatrzymania, uprawnieniach: do uzyskania informacji o  treści nakazu europejskiego, 
o możliwości wyrażenia zgody na przekazanie, o  możliwości złożenia oświadczenia w  przedmiocie przekazani a, do korzys ta-
nia z  pomocy obrońcy, do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania, 
do przeglądania akt w  zakresie dotyczącym przyczyn zatrzymania, do dostępu do pierwszej pomocy medycznej, jak rów-
nież o  uprawnieniac h określonych w  § 3, w art. 72 § 1, art.  78 § 1, art.  261 §  1, 2 i  2a, art.  612 oraz o  treści art.  607k §  3 i 3a, 
mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z  pomocy obrońcy.  
Art. 607m.  § 1. Postanowienie w  przed miocie przekazania sąd okręgowy wydaje w  terminie 40  dni od dnia zatrz y-
mania osoby ściganej. Jeżeli osoba ścigana złożyła oświadczenie, o  którym mowa w  art. 607l § 2, termin ten wynosi 3  dni 
i biegnie od dnia złożenia oświadczenia.  
§ 1a. Postępowanie w  przedmiocie przekazania powinno zakończyć się prawomocnie w  terminie 60  dni od dnia 
zatrzymania osoby ściganej lub 10  dni od złożenia przez nią oświadczenia, o  którym mowa w  art. 607l § 2. 
§ 2. W szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy terminy określone w  § 1a nie mogą być dotrzymane, postępow a-
nie w  przedmiocie przekazania powinno zakończyć się prawomocnie w  terminie kolejnych 30  dni od dnia upływu tych 
terminów. O  opóźnieniu należy powiadomić organ sądowy, który wydał nakaz europejski, podając przyczynę opóź nienia.  
§ 3. W wypadku, określonym w  art. 607k  § 4, terminy, o  których mowa w  § 1 i 2, biegną od uzyskania zezwolenia 
na ściganie. Jeżeli bieg tych terminów już się rozpoczął, ulega on zawieszeniu do czasu uzyskania zezwolenia.  
Art. 607n.  § 1. Osobę ścigan ą, wobec której zapadło prawomocne postanowienie o  przekazaniu, przekazuje się właś -
ciwemu  organowi sądowemu państwa wydania nakazu europejskiego najpóźniej w  terminie 10  dni od dnia uprawomo c-
nienia się postanowienia.  
§ 2. Jeżeli przekazanie osoby ścigane j w terminie określonym w  § 1 nie jest możliwe na skutek siły wyższej albo 
zagrożenia dla życia lub zdrowia tej osoby, osobę ściganą, o  której mowa w  § 1, przekazuje się właściwemu organowi 
sądowemu państwa wydania nakazu europejskiego w  ciągu 10  dni od dn ia upływu nowo ustalonego terminu przekazania.  
§ 3. Jeżeli państwo wydania nakazu europejskiego nie przejmie osoby podlegającej przekazaniu w  terminach, o  których 
mowa w  § 1 albo 2, zarządza się niezwłoczne zwolnienie tej osoby, jeżeli nie jest ona pozbawi ona wolności w  innej sprawie.  
Art. 607o.  § 1. Jeżeli przeciwko osobie ściganej jest prowadzone w  kraju postępowanie karne o  inny czyn niż wsk a-
zany w  nakazie europejskim lub osoba ta ma odbyć w  kraju za taki czyn karę pozbawienia wolności, sąd, wydając post a-
nowienie o  przekazaniu, może odroczyć jego wykonanie do czasu zakończenia w  kraju postępowania karnego lub do 
czasu wykonania w  kraju kary pozbawienia wolności.  
§ 2. W sytuacji określonej w  § 1 sąd, po powiadomieniu o  jej zaistnieniu organu, który wydał n akaz europejski, może , 
na jego wniosek, czasowo przekazać osobę ściganą na warunkach określonych w  porozumieniu zawartym z  tym organem. 
Porozumienie takie powinno być sporządzone na piśmie i  określać warunki przekazania, w  tym zwłaszcza termin powro t-
nego p rzekazania osoby ściganej.  
Art. 607p.  § 1. Odmawia się wykonania nakazu europejskiego, jeżeli:  
1) przestępstwo, którego dotyczy nakaz europejski, w  wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych, podlega darow a-
niu na mocy amnestii ; 
2) w stosunku do osoby ściga nej zapadło w  innym państwie prawomocne orze czenie co do tych samych czynów oraz, 
w wypadku skazania za te same czyny, osoba ścigana odbywa karę lub ją odbyła albo kara nie może być wykonana 
według prawa państwa, w  którym zapadł wyrok skazujący ; 
  
Dziennik  Ustaw  – 130 – Poz. 534 
 
3) w stosu nku do osoby ściganej zapadło prawomocne orzeczenie o  przekaza niu do innego państwa członkowskiego Unii  
Europejskiej ; 
4) osoba, której dotyczy nakaz europejski, z  powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności 
karnej za cz yny będące pods tawą wyda nia nakazu europejskiego ; 
5) naruszałoby to wolności i  prawa człowieka i  obywatela ; 
6) nakaz wydany został w  związku z  przestępstwem popełnionym bez użycia przemocy z  przyczyn politycznych.  
§ 2. Jeżeli nakaz europejski został wydany wobec osoby śc iganej, która jest obywatelem polskim, wykonanie nakazu 
może nastąpić pod warunkiem, że czyn, którego nakaz europejski dotyczy, nie został popełniony na terytorium Rzeczy -
pospolitej Polskiej ani na polskim statku wodnym lub powietrznym oraz stanowił przest ępstwo według prawa Rzeczy -
pospolitej Polskiej lub stanowiłby przestępstwo według prawa Rzeczypospolitej Polskiej w  razie popełnienia na teryt o-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, zarówno w  czasie jego popełnienia, jak i  w chwili wpłynięcia nakazu europejskiego . 
Art. 607r.  § 1. Można odmówić wykonania nakazu europejskiego, jeżeli:  
1) przestępstwo będące podstawą wydania nakazu europejskiego, inne niż wymienione w  art. 607w, nie stanowi prz e-
stępstwa według prawa polskie go; 
2) przeciwko osobie ściganej, której do tyczy nakaz europejski, toczy się w  Rzeczypospolitej Polskiej postępowanie 
karne o  przestępstwo, które stano wi podstawę nakazu europejskiego ; 
3) wobec osoby ściganej, w  związku z  czynem będącym podstawą wydania na kazu europejskiego zapadło prawomocne 
orzeczenie o  odmowie wszczęcia postępowania, o  umorzeniu postępowania lub inne orzeczenie kończące postęp o-
wanie w  sprawie ; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie ścigania lub wykonania kary, a  przestępstwa, których to dotyczy, 
podlegały jurysdykcji  sądów polskich ; 
5) nakaz europejski dotyczy przestępstw, które według prawa polskiego zostały popełnione, w  całości lub w  części, na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym ; 
6) za czyn zabroniony, którego  dotyczy nakaz europejski, w  państwie wydania nakazu europejskiego można orzec karę 
dożywotniego pozbawienia wol ności albo inny środek polegający na pozbawieniu wolności bez możliwości ubieg a-
nia się o  jego skrócenie.  
§ 2. Przepisu  § 1 pkt 1 nie stosuje si ę, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z  powodu braku lub odmiennego ureg u-
lowania w  prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego.  
§ 3. Można także odmówić wykonania nakazu europejskiego, wydanego w  celu wykonania kary albo środka poleg a-
jącego na pozbawieniu wolności, orzeczonych pod nieobecność osoby ściganej, chyba że:  
a) osobę ściganą wezwano do udziału w  postępowaniu lub w  inny sposób zawiadomiono o  terminie i  miejscu ro z-
prawy albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennic two nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia albo 
miała ona obrońcę, który był obecny na rozprawie lub posiedzeniu,  
b) po doręczeniu osobie ściganej odpisu orzeczenia wraz z  pouczeniem o  przysługującym jej prawie, terminie 
i sposobie złożenia w  państw ie wydania nakazu wniosku o  przeprowadzenie z  jej udziałem nowego postępow a-
nia sądowego w  tej samej sprawie, osoba ścigana w  ustawowym terminie nie złożyła takiego wniosku albo 
oświadczyła, że nie kwestionuje orzeczenia,  
c) organ, który wydał nakaz europej ski, zapewni, że niezwłocznie po przekazaniu osoby ściganej do państwa w y-
dania nakazu, zostanie jej doręczony odpis orzeczenia wraz z  pouczeniem o  przysługującym jej prawie, terminie 
i sposobie złożenia wniosku o  przeprowadzenie z  jej udziałem nowego postę powania sądowego w  tej samej 
sprawie.  
Art. 607s.  § 1. Nie podlega wykonaniu nakaz europejski wydany w  celu wykonania kary pozbawienia wolności lub 
środka polegającego na pozbawieniu wolności wobec osoby ściganej, będącej obywatelem polskim albo korzystając ej 
w Rzeczypospolitej Polskiej z  prawa azylu, jeżeli nie wyrazi ona zgody na przekazanie.  
§ 2. Można także odmówić wykonania nakazu europejskiego, jeżeli został on wydany w  celu, o  którym mowa w  § 1, 
a osoba ścigana ma miejsce zamieszkania lub stale przeby wa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 3. Odmawiając przekazania, z  przyczyn określonych w  § 1 lub 2, sąd orzeka o  wykonaniu kary albo środka, orz e-
czonych przez organ sądowy państwa wydania nakazu europejskiego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 131 – Poz. 534 
 
§ 4. W postanowieniu, o  którym mowa w  § 3, sąd określa kwalifikację prawną czynu według prawa polskiego. Jeżeli 
kara lub środek, orzeczone przez organ sądowy państwa wydania nakazu europejskiego, przekracza górną granicę ust a-
wowego zagrożenia, sąd określa podlegającą wykonaniu karę lub środek  według prawa polskiego, w  wysokości odpowi a-
dającej górnej granicy ustawowego zagrożenia, uwzględniając okres rzeczywistego pozbawienia wolności za granicą oraz 
wykonaną tam karę lub środek. Jeżeli do nakazu europejskiego nie dołączono dokumentów lub infor macji niezbędnych do 
wykonania kary na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sąd odracza posiedzenie i  zwraca się do właściwego organu 
państwa wydania nakazu europejskiego o  nadesłanie takich dokumentów lub informacji.  
§ 5. Wykonanie kary odbywa się według  przepisów prawa polskiego. Przepisy rozdziału 66g stosuje się odpowie d-
nio, z  wyjątkiem  art. 611tg,  art. 611ti  § 2 i 3, art. 611tk,  art. 611tm,  art. 611to  § 2 i art. 611tp.  
Art. 607t.  § 1. Jeżeli nakaz europejski został wydany w  celu ścigania osoby, która jest obywatelem polskim albo k o-
rzysta w  Rzeczypospolitej Polskiej z  prawa azylu, przekazanie może nastąpić pod warunkiem, że osoba ta będzie odesłana 
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po prawomocnym zakończeniu postępowania w  państwie wydania nakazu euro-
pejskiego, jeśli osoba ta wyraża na to zgodę.  
§ 2. W razie skazania osoby, o  której mowa w  § 1, na karę pozbawienia wolności albo orzeczenia wobec niej innego 
środka polegającego na pozbawieniu wolności stosuje się odpowiednio przepisy  art. 607s  § 3–5. 
Art. 607u.  Jeżeli nakaz europejski został wydany w  celu wykonania kary albo środka polegającego na pozbawieniu 
wolności, orzeczonych w  warunkach określonych w  art. 607r § 3 lit. c, osobę ściganą należy pouczyć o  prawie żądania 
odpisu orzeczenia. Informacj ę o zgłoszeniu żądania odpisu orzeczenia przekazuje się niezwłocznie państwu wydania n a-
kazu europejskiego, a  po otrzymaniu orzeczenia doręcza się go osobie ściganej. Zgłoszenie żądania nie wstrzymuje w y-
konania nakazu europejskiego.  
Art. 607w.  Jeżeli nakaz europejski dotyczy osoby niebędącej obywatelem polskim, okoliczność, że czyn nie jest 
przestępstwem według prawa polskiego, nie stanowi przeszkody do wykonania nakazu europejskiego, o  ile dotyczy on 
czynu zagrożonego w  państwie jego wydania karą co najmnie j 3 lat pozbawienia wolności albo czynu, za który może być 
orzeczony co najmniej w  tym samym wymiarze inny środek polegający na pozbawieniu wolności, będącego przestę p-
stwem:  
1) udziału w  zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnianie przes tępstw ; 
2) o charakterze terrorystycznym ; 
3) handlu ludźmi ; 
4) przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego ; 
5) nielegalnego wytwarzania, przetwarzania, przemytu środków odurzających, prekursorów, środków zastępczych lub 
substancji  psychotropowych lub obrotu nimi ; 
6) nielegalnego obrotu bronią, amunicją, materiałami wybuchowymi lub radioaktywnymi ; 
7) łapownictwa i  płatnej protekcji ; 
8) oszustwa ; 
9) wprowadzania do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z  nielegalnych l ub nieujawnionych 
źródeł ; 
10) fałszowania oraz obrotu fałszywymi pieniędzmi lub innymi środkami płatniczymi ; 
11) przeciwko ochronie danych gromadzonych, przechowywanych, przetwarzanych lub przekazywanych w  systemie 
informatycznym ; 
12) przeciwko środowisku naturalnemu, w  tym nielegalnego obrotu zagrożonymi gatunkami zwierząt i  roślin ; 
13) udzielenia pomocy w  nielegalnym przekroczeniu granicy lub pobycie ; 
14) zabójstwa ; 
15) spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ; 
16) nielegalnego obrotu organami i  tkank ami ludzkimi ; 
17) bezprawnego pozbawienia człowieka wolności ; 
18) uprowadzenia człowieka dla okupu ; 
19) wzięcia lub przetrzymywania zakładnika ; 
  
Dziennik  Ustaw  – 132 – Poz. 534 
 
20) popełnionym z  powodów narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyzn a-
niowoś ć; 
21) rozboju z  użyciem broni palnej lub groźby jej użycia ; 
22) wymuszenia rozbójniczego z  użyciem broni palnej lub groźby jej użycia ; 
23) nielegalnego obrotu dobrami kultury ; 
24) sprzeniewierzenia cudzego mienia ; 
25) podrabiania oraz obrotu podrobionymi wyrobami ; 
26) fałszowania oraz obrotu sfałszowanymi dokumentami ; 
27) nielegalnego obrotu hormonami lub podobnymi substancjami ; 
28) obrotu kradzionymi pojazdami mechanicznymi ; 
29) zgwałcenia ; 
30) podpalenia ; 
31) należącym do właściwości Międzynarodowego Try bunału Karnego ; 
32) porwania statku wodnego lub powietrznego ; 
33) sabotażu.  
Art. 607wa.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator na wniosek organu sądowego państwa wydania nakazu europejskiego 
dokonuje zajęcia i  przekazania przedmiotów pochodzących bezpośrednio z  przestępstwa, przedmiotów, które służyły lub 
były przeznaczone do popełnienia przestępstwa, lub mogących stanowić dowód w  sprawie rzeczy, korespondencji, przes y-
łek, wykazów połączeń telekomunikacyjnych lub innych przekazów informacji lub danych przechowywa nych w  systemie  
informatycznym lub na nośniku, w  tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną.  
§ 2. Zajęcia i  przekazania dowodów i  przedmiotów, o  których mowa w  § 1, należy dokonać również wtedy, gdy w y-
konanie nakazu europejskiego nie jest możliwe ze względu na śmierć lub ucieczkę osoby ściganej.  
§ 3. Przy przekazaniu przedmiotów, o  których mowa w  § 1, można zastrzec ich zwrot, w  szczególności gdy podleg a-
ją one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi, przebywającemu na terytorium Rzeczyposp o-
litej Polskiej.  
§ 4. Przepisy rozdziału 62b stosuje się odpowiednio.  
Art. 607x.  § 1. Jeżeli przed wydaniem w  pierwszej instancji postanowienia w  przedmiocie przekazania wpłynie n akaz 
europejski dotyczący tej samej osoby, wydany przez organ sądow y innego państwa członkowskiego Unii Europe jskiej, 
sąd rozpoznaje oba nakazy europejskie łącznie. Orzekając o  przekazaniu osoby ściganej do danego państwa, sąd bierze 
pod uwagę okoliczności każdej ze spraw, wagę przestępstwa i  miejsce jego popełnienia, kol ejność wydania nak azów 
europejskich oraz ich cele.  
§ 2. Jeżeli kolejny nakaz europejski dotyczący tej samej osoby wpłynie po wydaniu w  pierwszej instancji postan o-
wienia w  przedmiocie poprzedniego nakazu europejskiego, sąd odracza rozpoznanie kolejnego naka zu europejskiego do 
czasu uprawomocnienia się tego postanowienia.  
§ 3. W wypadku uchylenia przez sąd odwoławczy postanowienia, o  którym mowa w  § 2, i przekazania nakazu eur o-
pejskiego do ponownego rozpoznania w  pierwszej instancji, stosuje się odpowiednio p rzepisy  § 1. 
Art. 607y.  § 1. Jeżeli w  stosunku do tej samej osoby ściganej wpłynie nakaz europejski oraz wniosek o  wydanie 
państwu obcemu, po rozpoznaniu nakazu europejskiego sąd orzeka w  przedmiocie dopuszczalności jego wykonania oraz 
zawiesza postępowani e i zawiadamia o  treści postanowienia Ministra Sprawiedliwości.  
§ 2. Jeżeli Minister Sprawiedliwości postanowi o  wydaniu państwu obcemu osoby, której dotyczy nakaz europejski, 
postępowanie w  przedmiocie nakazu europejskiego umarza się. W  wypadku odmowy wyd ania sąd podejmuje zawieszone 
postępowanie i  wydaje postanowienie w  przedmiocie przekazania.  
Art. 607z.  § 1. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wydania nakazu europe jskiego nie są wystarczające 
do podjęcia decyzji w  przedmiocie przekazania osoby śc iganej, sąd wzywa organ sądowy, który wydał nakaz europejski, 
do ich uzupełnienia we wskazanym terminie.  
§ 2. W wypadku niedotrzymania terminu, o  którym mowa w  § 1, nakaz europejski podlega rozpoznaniu w  oparciu 
o informacje przekazane wcześniej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 133 – Poz. 534 
 
Art. 607z a. § 1. Wniosek właściwego organu sądowego państwa wydania nakazu europejskiego o  zgodę na ściganie 
lub wykonanie kar pozbawienia wolności albo środków polegających na pozbawieniu wolności za czyny popełnione 
przed przekazaniem albo o  zgodę na dalsze przek azanie osoby ściganej rozpatruje sąd okręgowy, który orzekł o  przekaz a-
niu. Przepisy  art. 607b, 607p, 607r, 607s  § 1 i 2 oraz art.  607z stosuje się odpowiednio.  
§ 2. W przedmiocie wniosku, o  którym mowa w  § 1, sąd orzeka w  terminie 30  dni od dnia otrzymania  wniosku.  
Art. 607zb.  § 1. Na wniosek państwa wykonania nakazu europejskiego Minister Sprawiedliwości udziela zezwolenia 
na przewóz osoby ściganej na podstawie nakazu europejskiego przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 2. Wniosek o  zezwolenie na pr zewóz, o  którym mowa w  § 1, powinien zawierać:  
1) oznaczenie organu wnioskującego ; 
2) datę oraz miejsce wydania nakazu europejskiego ; 
3) dane określające tożsamość i  obywatelstwo osoby ściganej ; 
4) przytoczenie opisu i  kwalifikacji prawnej czynu ; 
5) zwięzł y opis stanu faktycznego sprawy.  
§ 3. Jeżeli osoba ścigana jest obywatelem polskim albo korzysta w  Rzeczypospolitej Polskiej z  prawa azylu, zezw o-
lenie, o  którym mowa w  § 1, można wydać pod warunkiem, że osoba ta po zakończeniu postępowania zostanie przekaz a-
na do wykonania kary pozbawienia wolności lub środka polegającego na pozbawieniu wolności na terytorium Rzeczy -
pospolitej Polskiej.  
§ 4. W wypadku korzystania z  drogi powietrznej bez planowanego lądowania, można poprzestać na powiadomieniu 
Ministra Sprawi edliwości o  przewożeniu osoby ściganej nad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli jednak nastąpi 
nieprzewidziane lądowanie, państwo wykonania nakazu europejskiego dostarcza niezwłocznie dane, o  których mowa w  § 2; 
przepis  § 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 607zc.  Jeżeli sąd, do którego został skierowany nakaz europejski, nie jest właściwy do nadania mu biegu, prz e-
kazuje go właściwemu organowi sądowemu i  powiadamia o  tym organ sądowy, który go wydał.  
Rozdział 65c  
Wystąpienie do państwa członkowskiego Un ii Europejskiej o  wykonanie środka zapobiegawczego  
Art. 607zd.  § 1. W  razie orzeczenia przez polski sąd lub prokuratora środka zapobiegawczego określonego w  art. 272, 
art. 275, art. 275a lub  art. 276 oraz jeżeli zapewni to prawidłowy tok postępowania, sąd lub prokurator może wystąpić 
o wykonanie tego orzeczenia do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego  
w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia ”, w którym oskarżony posiada legalne stałe miejsce pobytu,  
o ile przebywa on w  tym państwie lub oświadczy, że zamierza tam powrócić.  
§ 2. Wystąpienie, o  którym mowa w  § 1, może być na wniosek oskarżonego skierowane również do innego państwa 
członkowskiego niż państwo legalnego stałego miejsca pobytu oskarżonego, za zgodą właściwego sądu lub innego organu 
tego państwa.  
§ 3. Wystąpienie, o  którym mowa w  § 1, sąd lub prokurator kieruje każdorazowo wyłącznie do jednego państwa w y-
konania orzeczenia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonania orzeczenia może nastąp ić jedynie w  razie ni e-
wykonania albo częściowego wykonania orzeczenia.  
§ 4. Do poświadczonego za zgodność z  oryginałem odpisu orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, dołącza się zaświa d-
czenie zawierające informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie dotycząc e: orzeczenia, osoby oskarżonego, 
środka zapobiegawczego i  kwalifikacji prawnej czynu.  
§ 5. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo.  
§ 6. Przekazanie odpisu orz eczenia oraz zaświadczenia, o  którym mowa w  § 4, może nastąpić również z  wykorzyst a-
niem urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie  autentyczności 
tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego organ u państwa wykonania orzeczenia sąd lub prokurator 
przekazuje odpis orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia.  
§ 7. W razie trudności w  ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd lub prok u-
rator może również zwracać się do właś ciwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej.  
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  § 4, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędny ch informacji umożliwiających 
podjęcie prawidłowej decyzji w  przedmiocie wykonania orzeczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 134 – Poz. 534 
 
Art. 607ze.  § 1. Do chwili otrzymania informacji o  przejęciu wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 607zd §  1, 
przez właściwy sąd lub inny organ państwa wyko nania orzeczenia, a  także w  razie otrzymania informacji o  niemożności 
lub odmowie wykonania orzeczenia przez właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia, o  zaprzestaniu 
jego wykon ywania przez ten organ, a  także w  wypadku cofnięcia wystąpienia środek zapobiegawczy jest wykonywany 
w dalszym ciągu przez właściwy organ.  
§ 2. W razie otrzymania informacji o  dostosowaniu środka zapobiegawczego do prawa państwa wykonania orzecz e-
nia i przed rozpoczęciem wykonywania tego środka w  tym państwie sąd lub pr okurator w  ciągu 10  dni od dnia otrzymania 
informacji może cofnąć wystąpienie, o  którym mowa w  art. 607zd  § 1, mając na uwadze cele środka.  
Art. 607zf.  § 1. W  razie zmiany lub uchylenia środka zapobiegawczego albo zmiany obowiązków nałożonych na oska r-
żoneg o sąd lub prokurator niezwłocznie zawiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia.  
§ 2. Zawiadomienie, o  którym mowa w  § 1, może być przekazane również przy użyciu urządzeń służących do aut o-
matycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów.  
Art. 607zg.  Na postanowienie sądu lub prokuratora w  sprawie wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu 
państwa wykonania orzeczenia zażalenie nie przysługuje.  
Rozdział 65d  
Wystąpienie  państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie orzeczenia wydanego w  celu zapewnienia 
prawidłowego toku postępowania  
Art. 607zh.  § 1. W  razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orze czenia”, o  wykonanie orzeczenia wydanego w  celu zapewnienia prawidłowego toku postępow a-
nia i nakładającego na osobę, przeciwko której w  tym państwie prowadzone jest postępowanie karne, obowiązek:  
1) stawiennictwa przed określonym organem,  
2) powstrzymania się od opuszczania miejsca pobytu lub kraju,  
3) informowania określonego organu o  zmianie miejsca pobytu albo uzyskiwania zgody na taką zmianę,  
4) przebywania albo powstrzymania się od przebywania w  określonych środowiskach lub miejscach,  
5) powstrzymania się od kontaktów z  określonymi osobami lub zbliżania się do określonych osób,  
6) powstrzymania się od wykonywania czynności służbowych lub zawodu,  
7) powstrzymania się od określonej działalności,  
8) powstrzymania się od prowadzenia określonego rodzaju poja zdów  
– orzeczenie to podlega wykonaniu przez prokuratora właściwego miejscowo ze względu na legalne stałe miejsce pobytu 
tej osoby . 
§ 2. Do orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z  oryginałem powinno być 
dołączone zaświ adczenie zawierające informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 3. Jeżeli prokurator, do którego zostało skierowane wystąpienie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje 
je właściwemu prokuratorowi i  zawiadamia o  tym właściwy sąd lub in ny organ państwa wydania orzeczenia.  
§ 4. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia prokurator może wyrazić zgodę na 
wykonanie orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, wydanego wobec osoby określonej w  tym paragrafie, nieposiadającej legalnego 
stałego miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli w  większym stopniu zapewni to prawidł owy tok 
postępowania.  
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o  których mowa w  § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego.  
Art. 607zi.  § 1. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie przekazało wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia 
decyzji w  przedmiocie wykonania orzeczenia, prokurator wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orz ecze-
nia do ich uzupełnienia we wskazanym terminie. W  razie niedotrzymania terminu postanowienie w  przedmiocie wykon a-
nia orzeczenia wydaje się w  oparciu o  posiadane informacje.  
§ 2. Jeżeli rodzaj albo sposób wykonania obowiązków są nieznane ustawie, prokura tor określa środek lub obowiązek 
według prawa polskiego, z  uwzględnieniem różnic na korzyść osoby, przeciwko której w  państwie wydania orzeczenia 
prowadzone jest postępowanie karne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 135 – Poz. 534 
 
Art. 607zj.  § 1. Postanowienie w  przedmiocie wykonania orzeczenia, o  który m mowa w  art. 607zh  § 1, prokurator 
wydaje w  terminie 30  dni od dnia otrzymania orzeczenia wraz z  zaświadczeniem.  
§ 2. Na postanowienie prokuratora w  przedmiocie wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 607zh  § 1, przysł u-
guje zażalenie do sądu rejonowego , w okręgu którego osoba, przeciwko której w  państwie wydania orzeczenia prowadz o-
ne jest postępowanie karne,  posiada legalne stałe miejsce pobytu. Sąd rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu, w  którym ma 
prawo wziąć udział prokurator, osoba wymieniona w  zdaniu  pierwszym, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, i  jej obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli osoba wymieniona w  zdaniu pierwszym nie przebywa na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej i  nie posiada obrońcy, prezes sądu właściwego do ro zpoznania zażalenia może jej wyznaczyć 
obrońcę z  urzędu.  
§ 3. Postępowanie w  przedmiocie wykonania orzeczenia powinno zakończyć się pr awomocnie w  terminie 60  dni od 
dnia otrzymania orzeczenia wraz z  zaświadczeniem.  
§ 4. W wypadku gdy termin określony w  § 3 nie może być dotrzymany, należy zawiadomić właściwy sąd lub inny organ  
państwa wydania orzeczenia o  przyczynie opóźnienia i  podać przewidywany termin wydania postanowienia.  
§ 5. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orz eczenia prokurator przyst ę-
puje niezwłocznie.  
Art. 607zk.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 607zh  § 1, jeżeli:  
1) czyn, w  związku z  którym zastosowano środek zapobiegawczy, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego ; 
2) osoba,  przeciwko której w  państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie karne, nie przebywa na ter y-
torium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że istnieją podstawy do uznania, że na nie powróci.  
§ 2. Przepisu  § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie sta nowi przestępstwa z  powodu braku lub odmiennego ureg u-
lowania w  prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego.  
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 607zh  § 1, jeżeli:  
1) pomimo wezwania przez prokurato ra do uzupełnienia informacji we wskazanym terminie do orzeczenia nie dołącz o-
no zaświadczenia, o  którym mowa w  art. 607zh  § 2, albo zaświadczenie to jest niekompletne lub w  sposób oczywisty 
niezgodne z  treścią orzeczenia ; 
2) przekazane do wykonania orzecze nie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w  państwie członkowskim Unii Europejskiej, a  osoba ta odbywa karę lub ją odbyła 
albo kara nie może być wykonana według prawa państwa, w  którym zap adł wyrok skazujący ; 
3) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a  przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich ; 
4) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według prawa polskiego zostało popełnione w  całości a lbo w  części na ter y-
torium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym ; 
5) osoba, przeciwko której w  państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie karne, z  powodu wieku nie 
ponosi według prawa polskiego odpowi edzialności karnej za czyn będący podstawą wydania orzeczenia ; 
6) osoba, przeciwko której w  państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie karne, korzysta 
z immunitetu, zgodnie z  którym niemożliwy jest nadzór nad przestrzeganiem nałożonych obowią zków ; 
7) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych niż określone w  art. 607zh  § 1; 
8) orzeczenie zostało przekazane pomimo niespełnienia warunków przewidzianych w  art. 607zh  § 4; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w  wypadku jurysdykcji polsk ich sądów karnych podlegałoby darowaniu 
na mocy amnestii ; 
10) pomimo niestosowania się osoby, przeciwko której w  państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie 
karne, do wymagań określonych w  orzeczeniu nie jest możliwe przekazanie jej z  terytori um Rzeczypospolitej Po l-
skiej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania.  
§ 4. W wypadku wskazanym w  § 3 pkt 10, gdy przemawiają za tym szczególne względy, prokurator, w  uzgodnieniu 
z właściwym sądem lub innym organem państwa wydania orzeczenia, może or zec o  wykonaniu orzeczenia.  
§ 5. W wypadkach przewidzianych w  § 1 pkt 2 oraz w § 3 pkt 1, 2 i 7 prokurator przed podjęciem decyzji w  przed -
miocie wykonania orzeczenia informuje o  możliwości odmowy wykonania orzeczenia właściwy sąd lub inny organ pa ń-
stwa wy dania orzeczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 136 – Poz. 534 
 
Art. 607zl.  § 1. W  razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, prokurator niezwłocznie wydaje post a-
nowienie o  zaprzestaniu wykonywania orzeczenia.  
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z  przyczyn faktycznych lub prawnych, prokurator ni e-
zwłocznie wydaje postanowienie o  zaprzestaniu wykonywania orzeczenia i  zawiadamia właściwy sąd lub inny organ 
państwa wydania orzeczenia.  
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji o  zmianie 
obowiązku nałożonego na osobę, przeciwko której w  państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie karne, 
prokura tor rozpoznaje sprawę wykonania zmienionego orzeczenia na zasadach określonych w  niniejszym rozdziale. Prz e-
pisu art. 607zk nie stosuje się, z  wyjątkiem  § 1 pkt 2 i § 3 pkt 7. 
Art. 607zm.  § 1. O treści postanowienia w  przedmiocie wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 607zh  § 1, 
o wniesieniu środka odwoławczego od tego postanowienia, o  istotnych orzeczeniach zapadłych w  trakcie postępowania, 
jak również w  razie zmiany legalnego stałego miejsca pobytu przez osobę, przeciwko której w  państwie wydania orzec ze-
nia prowadzone jest postępowanie karne, zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania 
orzeczenia.  
§ 2. Prokurator zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia o  wszelkich 
okolicznościach  mającyc h wpływ na jego wykonanie. Zawiadomienie następuje w  formie zaświadczenia zawierającego 
informacje dotyczące osoby określonej w  § 1 oraz naruszonego obowiązku.  
§ 3. W razie ustania przyczyn, na skutek których obowiązek został zastosowany, lub powstania prz yczyn uzasadni a-
jących jego uchylenie lub zmianę prokurator może wystąpić do właściwego sądu lub innego organu państwa wydania 
orzeczenia o  jego uchylenie lub zmianę.  
§ 4. Zawiadomienia, o  których mowa w  § 1 i 2 oraz wystąpienie, o  którym mowa w  § 3, mogą b yć przekazane ró w-
nież przy użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie aute n-
tyczności przekazanych dokumentów.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  § 2, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wydania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających 
podjęcie prawidłowej decyzji.  
Art. 607zn.  Koszty związane z  wykonaniem orzeczenia, o  którym mowa w  art. 607zh  § 1, ponosi Skarb Państwa.  
Rozdział 66  
Przejęcie i  przekazanie orzeczeń do wykonania  
Art. 608. § 1. W  razie prawomocnego skazania obywatela polskiego przez sąd państwa obcego na karę pozbawienia 
wolności podlegającą wykonaniu albo prawomocnego orzeczenia wobec obywate la polskiego środka polegającego na 
pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego organu tego państwa z  wnioskiem 
o przejęcie skazanego albo osoby, wobec której orzeczono środek, w  celu wykonania kary pozbawienia wolności lub 
środka w  Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 2. W razie prawomocnego skazania przez sąd państwa obcego obywatela polskiego, osoby mającej miejsce stałego 
pobytu, posiadającej mienie lub prowadzącej działalność zawodową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na g rzywnę 
lub w  razie prawomocnego orzeczenia wobec niej zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określon e-
go zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, przepadku albo środka 
zabezpieczającego nie po legającego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego 
organu tego państwa z  wnioskiem o  przejęcie orzeczenia do wykonania w  Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 3. Przed wystąpieniem z  wnioskiem, o  którym mowa w  § 1 lub 2, Minist er Sprawiedliwości zwraca się do właśc i-
wego sądu o  wydanie postanowienia w  przedmiocie dopuszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania w  Rzeczy -
pospolitej Polskiej.  
Art. 609. § 1. W  razie otrzymania wniosku państwa obcego o  wykonanie wobec obywatela pols kiego lub osoby m a-
jącej miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności 
lub środka polegającego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego sądu o  wydanie 
postan owienia w  przedmiocie dopuszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania na terytorium Rzeczypospolitej Po l-
skiej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 137 – Poz. 534 
 
§ 2. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o  wykonanie wobec obywatela polskiego, osoby mającej miejsce 
stałego pobytu, posiadającej mienie  lub prowadzącej działalność zawodową w  Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnie 
orzeczonej grzywny, zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia 
określonej działalności gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, pr zepadku albo środka zabezpieczającego nie pol e-
gającego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego sądu o  wydanie postanowienia 
w przedmiocie dopuszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania w  Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 3. Jeżeli orzeczenie, którego wniosek dotyczy, nie jest prawomocne lub osoba objęta wnioskiem określonym w  § 1 
nie jest obywatelem polskim lub nie ma na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca stałego pobytu, Minister Sprawied -
liwości  zwraca wniosek.  
Art. 610. § 1. W  razie prawomocnego skazania cudzoziemca przez sąd polski na karę pozbawienia wolności pod -
legającą wykonaniu albo prawomocnego orzeczenia wobec niego środka polegającego na pozbawieniu wolności, Minister 
Sprawiedliwości może wystąpić do właś ciwego organu państwa, którego skazany albo osoba, wobec której orzeczono 
środek, jest obywatelem, z  wnioskiem o  przejęcie go w  celu odbycia kary lub wykonania środka.  
§ 2. Przed wystąpieniem z  wnioskiem, o  którym mowa w  § 1, Minister Sprawiedliwości zwrac a się do właściwego sądu  
o wydanie postanowienia w  przedmiocie dopuszczalności przekazania orzeczenia do wykonania za granicą.  
§ 3. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o  przejęcie cudzoziemca prawomocnie skazanego przez sąd polski 
na karę pozbawienia  wolności podlegającą wykonaniu albo wobec którego prawomocnie orzeczono środek polegający na 
pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego sądu o  wydanie postanowienia w  przedmiocie 
dopuszczalności przekazania orzeczenia do wykon ania za granicą.  
§ 4. W razie prawomocnego skazania przez sąd polski osoby mającej miejsce stałego pobytu za granicą albo posiad a-
jącej mienie lub prowadzącej działalność zawodową za granicą na grzywnę lub prawomocnego orzeczenia wobec niej 
zakazu zajmowani a określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności 
gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, przepadku albo środka zabezpieczającego nie polegającego na pozbawieniu 
wolności, sąd właściwy do wykonania kary lub  środka może wystąpić za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości do 
właściwego organu państwa, na terytorium którego skazany lub osoba, wobec której orzeczono środek, stale przebywa, 
posiada mienie lub prowadzi działalność, z  wnioskiem o  wykonanie orzeczeni a. 
§ 5. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o  przejęcie do wykonania prawomocnego skazania przez sąd polski  
osoby mającej miejsce stałego pobytu w  tym państwie albo posiadającej mienie lub prowadzącej działalność zawodową 
w tym państwie na grzywnę lu b prawomocnego orzeczenia wobec niej zakazu zajmowania określonego stanowiska, zaka-
zu wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, 
przepadku albo środka zabezpieczającego nie polegającego  na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości  zwraca się 
do właściwego sądu o  wydanie postanowienia w  przedmiocie dopuszczalności przekazania orzeczenia do wykonania za 
granicą.  
Art. 611. § 1. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w  art. 608 § 3 w związku z  § 1 i art. 609 § 1 jest sąd 
okręgowy, w  którego okręgu skazany ostatnio stale mieszkał lub czasowo przebywał.  
§ 2. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w  art. 608 § 3 w związku z  § 2, art. 609 § 2 i art. 610 § 5 jest sąd 
rejonowy, w  którego  okręgu skazany stale mieszkał lub czasowo przebywał, a  jeżeli tego nie ustalono, gdzie znajduje się 
mienie nadające się do egzekucji lub też skazany prowadzi działalność objętą zakazem.  
§ 3. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w  art. 610 § 2 i 3 jest sąd okręgowy, w  którego okręgu wydano 
orzeczenie, którego wniosek dotyczy.  
§ 4. Jeżeli nie można ustalić właściwości według zasad określonych w  § 1, sprawę rozpoznaje Sąd Okręgowy w  War-
szawie.  
§ 5. Jeżeli nie można ustalić właściwości według zasad określ onych w  § 2, sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla 
dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.  
Art. 611a.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę dopuszczalności przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykonania na p o-
siedzeniu, w  którym ma prawo wziąć udział prokur ator i  skazany, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Po l-
skiej, oraz obrońca skazanego, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli skazany, który nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, nie posiada obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania  sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z  urzędu.  
§ 2. Jeżeli dane zawarte we wniosku są niewystarczające, sąd może zarządzić ich uzupełnienie. W  tym celu sąd może 
odroczyć rozpoznanie sprawy.  
§ 3. Jeżeli sąd wydał postanowienie o  niedopuszczalności przejęcia lu b przekazania orzeczenia do wykonania, prz e-
jęcie ani przekazanie nie może nastąpić.  
  
Dziennik  Ustaw  – 138 – Poz. 534 
 
§ 4. W wypadku określonym w  art. 610 § 4 sąd wydaje postanowienie o  wystąpieniu z  wnioskiem do organu obcego 
państwa o  przejęcie orzeczenia do wykonania.  
§ 5. Na postanowie nie sądu w  przedmiocie przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykonania przysługuje zażalenie.  
§ 6. Jeżeli postępowanie dotyczy przejęcia orzeczenia do wykonania, sąd może orzec środek zapobiegawczy.  
Art. 611b.  § 1. Przejęcie orzeczenia do wykonania w  Rzeczypospolitej Polskiej jest niedopuszczalne, jeżeli:  
1) orzeczenie nie jest prawomocne albo nie podlega wykonaniu ; 
2) wykonanie orzeczenia mogłoby naruszać suwerenność, bezpieczeństwo lub porządek prawny Rzeczypospolitej Po l-
skiej ; 
3) skazany na karę pozbaw ienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawieniu wolności,  
nie wyraża zgody na przejęcie ; 
4) skazany na grzywnę albo wobec którego orzeczono przepadek, niezamiesz kujący na stałe na terytorium Rzeczypospol i-
tej Polskiej, nie  posiada mienia na jej terytorium ; 
5) czyn wskazany we wniosku nie stanowi czynu zabronionego według prawa polskiego ; 
6) zachodzą okoliczności, o  których mowa w  art. 604 § 1 pkt 2, 3 i 5. 
§ 2. Przekazanie orzeczenia do wykonania w  państwie obcym jest niedo puszczalne, jeżeli:  
1) orzeczenie nie jest prawomocne albo nie podlega wykonaniu ; 
2) skazany na karę pozbawienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawieniu wolności,  
nie wyraża zgody na przekaza nie; 
3) skazany na karę pozb awienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawieniu wolności , 
jest osobą określoną w  art. 604 § 1 pkt 1; 
4) zachodzą okoliczności, o  których mowa w  art. 604 § 1 pkt 3 i 5. 
Art. 611c.  § 1. Po przejęciu orzeczenia do wykonania  sąd określa kwalifikację prawną czynu według prawa polskiego  
oraz karę i  środek podlegające wykonaniu.  
§ 2. Określając karę lub środek podlegające wykonaniu, sąd stosuje odpowiednio przepis art.  114 §  4 Kodeksu karnego.  
§ 3. Określając wysokość grzywny, s ąd dokonuje przeliczenia wysokości grzywny orzeczonej kwotowo lub wysokości  
stawki dziennej, określonych w  obcej walucie, według kursu średniego walut określonego przez Narodowy Bank Polski 
na dzień wydania orzeczenia w  państwie obcym. Jeżeli grzywnę wymie rzono kwotowo, kwota grzywny nie może prz e-
kroczyć iloczynu wysokości stawki dziennej i  ilości stawek dziennych.  
§ 4. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu. Przepisy  art. 352 oraz 611a  § 1 i 5 stosuje się odpowiednio.  
Art. 611d.  § 1. Jeżeli w  toku postępowan ia zajdą okoliczności uzasadniające wydanie orzeczenia o  zabezpieczeniu 
majątkowym z  uwagi na grożący przepadek przedmiotów albo mienia stanowiącego korzyść majątkową osiągniętą 
z popeł nienia przestępstwa, a  przedmioty te lub składniki tego mienia znajduj ą się na terytorium państwa obcego, sąd, 
a w postę powaniu przygotowawczym prokurator, może wystąpić za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości do właśc i-
wego organu tego państwa o  zabezpieczenie przedmiotów lub mienia zagrożonych przepadkiem.  
§ 2. Jeżeli or gan państwa obcego zwróci się o  wykonanie prawomocnego orzeczenia o  zabezpieczeniu mienia, gdy 
mienie podlegające zabezpieczeniu znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, właściwy do wykonania orz e-
czenia jest sąd rejonowy lub prokurator, w  którego okręgu znajduje się to mienie.  
Art. 611e.  Jeżeli skazany prawomocnym wyrokiem albo wobec którego prawomocnie orzeczono środek, opuści teryt o-
rium państwa skazania, udając się na terytorium państwa, którego jest obywatelem, zanim odbędzie orzeczoną karę albo 
zanim zostanie wykonany orzeczony wobec niego środek, przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio. Przepisów  
art. 611b  § 1 pkt 3 oraz §  2 pkt 2 nie stosuje się.  
Art. 611f.  Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do przejęcia lub przekazania do wykonania orz e-
czeń o  karach pieniężnych.  
Rozdział 66a  
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie orzeczenia dotyczącego grzywny, 
nawiązki, świadczenia pieniężnego lub orzeczenia zasądzającego od sprawcy koszty pr ocesu  
Art. 611fa.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd polski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca 
grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężnego lub zasądzenia od sprawcy kosztów procesu sąd może wystąpić o  jego w y-
konanie bezpośrednio do właści wego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego 
w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia ”, w którym sprawca posiada mienie lub osiąga dochody albo 
ma stałe lub czasowe miejsce pobytu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 139 – Poz. 534 
 
§ 2. Wystąpienie, o  którym mo wa w  § 1, każdorazowo sąd kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orz e-
czenia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonania orzeczenia może nastąpić jedynie w  razie niewykonania albo 
częściowego wykonania orzeczenia.  
§ 3. Do poświadczonego za zgod ność z  oryginałem odpisu orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, dołącza się zaświa d-
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 4. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzec zenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo.  
§ 5. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia, o  którym mowa w  § 3, może nastąpić również z  wykorzyst a-
niem urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdze nie autentyczności 
tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje odpis 
orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia.  
§ 6. W razie trudności w  ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonani a orzeczenia sąd może 
również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej.  
§ 7. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  § 3, obe j-
mujący szczegółowe informacje dotyczą ce przekazanego do wykonania orzeczenia, w  tym informacje o  każdej wpłacie 
dokonanej na poczet orzeczonej kary, środka karnego, środka kompensacyjnego lub kosztów procesu oraz o  ewentualnej 
zgodzie na zamianę grzywny na pracę społecznie użyteczną, wykonani e zastępczej kary pozbawienia wolności lub inny 
środek, mając na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji 
umożliwiających podjęcie prawidłowej decyzji w  przedmiocie wykonania orzeczenia.  
Art. 611fb.  § 1. Kwoty uzyskane z  egzekucji orzeczeń, o  których mowa w  art. 611fa  § 1, przypadają państwu wyk o-
nania orzeczenia.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z  odpowiednim organem państwa wykonania orzeczenia porozumienie 
przewidujące podział kwot uzyskanych  z egzekucji orzeczeń, o  których mowa w  § 1. 
§ 3. W wypadku zawarcia porozumienia, o  którym mowa w  § 2, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa 
wykonania orzeczenia do przekazania całości albo części wyegzekwowanej kwoty na rachunek bankowy tego sądu  lub 
rachunek bankowy innego wskazanego podmiotu. Przekazana na rachunek sądu kwota uzyskana z  egzekucji środka ka r-
nego lub środka kompensacyjnego orzeczonego na rzecz pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej albo wskazanej 
w orzeczeniu instytucji, stowa rzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej zostaje następnie przekazana tej osobie lub 
podmiotowi.  
Art. 611fc.  § 1. W  razie wystąpienia o  wykonanie orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611fa  § 1, postępowanie wyk o-
nawcze zawiesza się.  
§ 2. Po otrzymaniu inf ormacji o  wykonaniu orzeczenia sąd podejmuje zawieszone postępowanie i  umarza je. Post ę-
powanie umarza się również, jeżeli w  stosunku do sprawcy zapadło w  innym państwie członkowskim i  zostało wykonane 
prawomocne orzeczenie co do tego samego czynu.  
§ 3. W razie otrzymania informacji o  niemożności wykonania orzeczenia w  całości albo części z  powodów innych 
niż wskazane w  § 2 zdanie  drugie sąd podejmuje zawieszone postępowanie celem jego dalszego prowadzenia.  
Art. 611fd.  § 1. W  razie uchylenia orzeczenia na sk utek kasacji albo wznowienia postępowania, darowania kary, 
przedawnienia jej wykonania lub też w  razie wystąpienia innych okoliczności skutkujących niemożnością wykonania 
orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611fa  § 1, sąd niezwłocznie zawiadamia o  tym właściw y sąd lub inny organ państwa 
wykonania orzeczenia.  
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia o  każdej wpłacie 
dokonanej na poczet orzeczonej kary, środków karnych, środków kompensacyjnych lub kosztów procesu,  o których 
mowa w  art. 611fa  § 1, a także o  orzeczonym przepadku.  
Art. 611fe.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzecz e-
nia na posiedzeniu, w  którym ma prawo wziąć udział prokurator, pokrzywdzony lub in na osoba albo podmiot uprawniony, 
o których mowa w  art. 611fb  § 3, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i  jego obrońca, jeżeli 
się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.  
  
Dziennik  Ustaw  – 140 – Poz. 534 
 
Rozdział 66b  
Wystąpienie państwa c złonkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie orzeczenia o  karach  
o charakterze pieniężnym  
Art. 611ff.  § 1. W  razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o  wykonanie prawomocnego orzeczenia o  karach o  charakterze pieniężnym, orzeczenie 
to podlega wykonaniu przez sąd rejonowy, w  okręgu którego sprawca posiada mienie lub osiąga dochody, albo ma stałe 
lub czasowe miejsce pobytu. W  rozumieniu przepisów niniejszego rozdziału „karą o  charakterze pieniężnym” jest ob o-
wiązek uiszczenia przez sprawcę określonych w  orzeczeniu:  
1) kwoty pieniężnej jako kary za popełnione przestępstwo ; 
2) zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego, jeżeli nie mógł on w  ramach postępowania karnego dochodzić roszcze ń 
o charakterze cywilnym ; 
3) kwoty pieniężnej na rzecz funduszu publicznego lub organizacji pomocy ofiarom przestępstw ; 
4) kosztów procesu.  
§ 2. Do orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z  oryginałem powinno być 
dołączo ne zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 3. Do wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia sąd przystępuje niezwłocznie.  
§ 4. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane o rzeczenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje je właś -
ciwemu sądowi i  powiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia.  
§ 5. Jeżeli orzeczenie, o  którym mowa w  § 1, dotyczy czynów, które nie zostały popełnione na teryt orium państwa 
wydania orzeczenia i  podlegają jurysdykcji sądów polskich, sąd może postanowić o  obniżeniu wysokości podlegającej 
egzekucji kary o  charakterze pieniężnym do maksymalnej wysokości kary lub środka karnego jakie mogłyby być orzeczone  
za takie sa me czyny według prawa polskiego.  
§ 6. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o  których mowa w  § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Przepis  art. 611c  § 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 611fg.  Można odmówi ć wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ff  § 1, jeżeli:  
1) czyn, w  związku z  którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego, chyba że zgo d-
nie z  prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo wymienione w  art. 607w lub zgodnie z  prawem pa ń-
stwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo:  
a) popełnione z  użyciem przemocy na osobie lub gróźb karalnych,  
b) popełnione w  związku z  imprezą masową,  
c) przeciwko bezpieczeństwu w  komunikacji,  
d) kradzieży,  
e) zniszczenia lub uszkodzenia mienia,  
f) przemytu towarów,  
g) przeciwko prawom własności intelektualnej,  
h) określone w  celu wykonania wynikających z  aktów prawnych przyjętych przez właściwe instytucje Unii Eur o-
pejskiej zobowiązań do ustanowienia sankcji w  prawie wewnętrzny m państw członkowskich, jednakże wyłącz -
nie w  granicach, w  jakich zobowiązanie to zostało w  tych aktach określo ne; 
2) do orzeczenia nie dołączono zaświadczenia o  którym mowa w  art. 611ff  § 2, albo zaświadczenie to jest niekompletne 
lub w  sposób oczywisty jest niezgodne z  treścią orzeczenia ; 
3) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w  państwie członkowskim, a  orzeczenie w  zakresie kary o  charakterze pieniężn ym 
zostało wykonane ; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a  przestępstwa, których to dotyczy, podlegały 
jurysdykcji sądów polskich ; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstw, które według prawa polskiego zostały popełnione w  całości al bo w  części na teryt o-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym ; 
6) orzeczenie dotyczy przestępstw popełnionych poza terytorium państwa wydania orzeczenia, a  prawo polskie nie 
dopuszcza ścigania takiego rodzaju prz estępstw, jeżeli zostały one popełnione poza terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej ; 
  
Dziennik  Ustaw  – 141 – Poz. 534 
 
7) sprawca nie podlega jurysdykcji polskich sądów karnych, lub też brak jest wymaganego zezwolenia na jego ściganie ; 
8) osoba, której dotyczy orzeczenie, z  powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności karnej za 
czyny będące podstawą wydania orzeczenia ; 
9) z treści zaświadczenia, o  którym mowa w  art. 611ff  § 2, wynika, iż osoba, której dotyczy orzeczenie, nie została 
należycie pouczona o  możliwości i  prawie  do zaskarżenia tego orzeczenia ; 
10) z treści zaświadczenia, o  którym mowa w  art. 611ff  § 2, wynika, że orzeczenie zostało wydane pod nieobecność 
sprawcy, chyba że:  
a) sprawcę wezwano do udziału w  postępowaniu lub w  inny sposób zawiadomiono o  terminie i  miejscu rozprawy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia albo sprawca 
miał obrońcę, który był obecny na rozprawie lub posiedzeniu,  
b) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z  pouczeniem o  przysługu jącym mu prawie, terminie i  sposobie 
złożenia w  państwie wydania nakazu wniosku o  przeprowadzenie z  jego udziałem nowego postępowania sąd o-
wego w  tej samej sprawie, sprawca w  ustawowym terminie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia ; 
11) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w  wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych, podlega darowaniu na 
mocy amnestii ; 
12) orzeczenie dotyczy kary o  charakterze pieniężnym niższej niż 70  euro lub niższej niż równowartość tej kwoty 
w innej walucie.  
Art. 611fh.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia o  karach o  charakterze pieniężnym na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i  jego 
obrońca, jeżeli s ię na nie stawi. Jeżeli sprawca, który nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z  urzędu.  
§ 2. Na postanowienie sądu w  przedmiocie wykonania orzeczenia  o karach o  charakterze pieniężnym przysługuje 
zażalenie.  
§ 3. Prawomocne orzeczenie o  karach o  charakterze pieniężnym wraz z  dołączonym zaświadczeniem, o  którym m o-
wa w  art. 611ff  § 2, stanowi tytuł egzekucyjny i  podlega wykonaniu w  Rzeczypospolitej Polski ej po wydaniu postanowi e-
nia o  jego wykonaniu.  
§ 4. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wydania orzeczenia nie są wystarczające do podjęcia decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia o  karach o  charakterze pieniężnym, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ pa ń-
stwa wydania orzeczenia do ich uzupełnienia we wskazanym terminie.  
§ 5. W razie niedotrzymania terminu, o  którym mowa w  § 4, postanowienie w  przedmiocie wykonania orzeczenia 
wydaje się w  oparciu o  informacje przekazane wcześniej.  
Art. 611fi.  § 1. Kwota uzyskana z  tytułu wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ff  § 1, stanowi dochód  
budżetu państwa.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z  odpowiednim organem państwa wydania orzeczenia porozumienie 
przewidujące podział kwot uzyskanych z  wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  § 1. 
§ 3. W wypadku zawarcia porozumienia, o  którym mowa w  § 2, sąd, na wezwanie właściwego sądu lub innego o r-
ganu państwa wydania orzeczenia, przekazuje całość albo część kwoty uzyskanej z  tytułu wykonania orzeczenia, zgodnie 
z porozumieniem.  
Art. 611fj.  § 1. Jeżeli sprawca lub inna osoba przedstawi dowód uiszczenia w  całości albo części kar o  charakterze 
pieniężnym, o  których mowa w  podlegającym wykonaniu orzeczeniu, sąd, przed wydaniem postanowienia w  przedmiocie 
wyko nania tego orzeczenia, wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do potwierdzenia dokon a-
nej wpłaty.  
§ 2. Kwoty uprzednio uzyskane na poczet kary w  państwie wydania lub wykonania orzeczenia są odliczane od kwoty, 
która ma być wyegzekwowan a. 
Art. 611fk.  W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie postanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonaw czego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 142 – Poz. 534 
 
Art. 611fl.  O treści postanowienia w  przedmiocie wykonania orzeczenia o  karach o  charakterze pieniężnym, jak 
również o  zakończeniu postępowania egzekucyjnego, a  także o  zamianie kary o  charakterze pieniężnym na pracę społec z-
nie użyteczną lub o  wykon aniu zastępczej kary pozbawienia wolności, jeżeli prawo polskie dopuszcza taką możliwość, 
powiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Powiadomienie to może być 
przekazane również przy użyciu urządzeń służących do aut omatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający 
stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów.  
Art. 611fm.  Koszty związane z  wykonaniem orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ff  § 1, ponosi Skarb Państwa.  
Rozdział 66c  
Wystąpienie do państwa człon kowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie orzeczenia przepadku  
Art. 611fn.  § 1. W  razie prawomocnego orzeczenia przez sąd polski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca 
przepadku, sąd może wystąpić o  jego wykonanie bezpośrednio do właściwego sądu lub inneg o organu państwa członko w-
skiego Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia”, w  którym sprawca posiada 
mienie lub osiąga dochody, a  w razie niemożności jego ustalenia, państwa, w  którym ma stałe lub czasowe miejsce poby tu. 
§ 2. Wystąpienie, o  którym mowa w  § 1, sąd każdorazowo kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orz e-
czenia, z  zastrzeżeniem  § 3 i 4. 
§ 3. Jeżeli wystąpienie dotyczy określonych składników mienia, może ono nastąpić do więcej niż jednego państwa 
wykonania orzeczenia, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że:  
1) określone składniki mienia znajdują się w  więcej niż jednym państwie wy konania orzeczenia lub w  jednym z  wielu 
państw wykonania orzeczenia lub  
2) postępowanie wykonawcze będzie prowadzone w  więcej niż jednym pań stwie wykonania orzeczenia.  
§ 4. Jeżeli wystąpienie dotyczy kwoty pieniężnej, może być skierowane do więcej niż jednego państwa wykonania 
orzeczenia, jeżeli mienie, co do którego może nastąpić przepadek, nie zostało zabezpieczone na pod stawie postanowienia, 
o którym mowa w  art. 589g  § 1, lub gdy jego wartość nie jest wystarczająca do wyegzekwowania kwoty pieniężnej, co do 
której orzeczono przepadek, lub gdy przemawia za tym dobro postępowania.  
§ 5. Do poświadczonego za zgodność z  orygina łem odpisu orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, dołącza się zaświa d-
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 6. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo.  
§ 7. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia, o  którym mowa w  § 5, może nastąpić również z  wyko -
rzystaniem urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie autentyc z-
ności tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje 
odpis orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia.  
§ 8. W razie trudności w  ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może 
również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej.  
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  § 5, zawi e-
rając w  nim szczegółowe informacje dotyczące prze kazanego do wykonania orzeczenia, w  tym informacje o  każdej wpł a-
cie dokonanej na poczet orzeczonego przepadku kwoty pieniężnej, przepadku równowartości przedmiotów lub przepadku 
równowartości korzyści majątkowej oraz o  ewentualnej zgodzie na wykonanie prze padku przez zapłatę jego równowartości  
pieniężnej, o  zgodzie na przekazanie mienia innego niż pieniądze oraz o  zastępczych formach wykonania przepadku, 
mając na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożl i-
wiających podjęcie prawidłowej decyzji w  przedmiocie wykonania orzeczenia.  
Art. 611fo.  § 1. Jeżeli kwota uzyskana z  tytułu wykonania orzeczeń, o  których mowa w  art. 611fn  § 1, przewyższa 
równowartość 10  000 euro, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ  państwa wykonania orzeczenia do przekazania poł o-
wy uzyskanej kwoty na rachunek bankowy tego sądu.  
§ 2. Jeżeli wystąpienie obejmuje przepadek kwoty pieniężnej, sąd może wezwać właściwy sąd lub inny organ pa ń-
stwa wykonania orzeczenia do przekazania mienia i nnego niż pieniądze, uzyskanego z  tytułu wykonania orzeczenia obj ę-
tego wystąpieniem.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z  odpowiednim organem państwa wykonania orzeczenia porozumienie co 
do sposobu wykonania orzeczenia przepadku, w  szczególności pr zewidując odmienny podział kwot uzyskanych z  egzekucji  
orzeczeń, o  których mowa w  § 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 143 – Poz. 534 
 
§ 4. W wypadku zawarcia porozumienia, o  którym mowa w  § 3, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa 
wykonania orzeczenia do przekazania całości albo części wyegzekw owanej kwoty lub mienia innego niż pieniądze, uzys -
kanych z  tytułu wykonania orzeczenia, zgodnie z  porozumieniem.  
Art. 611fp.  Wystąpienie o  wykonanie orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611fn  § 1, nie wstrzymuje postępowania 
wykonawczego.  
Art. 611fr.  § 1. W  razie uchylenia orzeczenia na skutek kasacji albo wznowienia postępowania, darowania kary, 
przedawnienia jej wykonania lub też w  razie wystąpienia innych okoliczności skutkujących niemożnością wykonania 
orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611fn  § 1, sąd niezwł ocznie zawiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa 
wykonania orzeczenia.  
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia o  każdej kwocie pi e-
niężnej uzyskanej z  tytułu wykonania orzeczeń, o  których mowa w  art. 611fn  § 1. 
Art. 611fs.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzecz e-
nia na posiedzeniu, w  którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, i  jego obrońca, jeżeli się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.  
Art. 611ft.  § 1. Jeżeli według prawa państwa wykonania orzeczenia państwo to ponosi odpowiedzialność za szkodę 
wyrządzoną w  związku z  wykonaniem orzeczenia przepadku wyda nego przez polski sąd, na wniosek właściwego sądu lub 
innego organu tego państwa Skarb Państwa zwraca mu kwotę pieniężną stanowiącą równowartość wypłaconego odszk o-
dowania.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się, jeżeli szkoda jest wyłącznym następstwem działani a lub zaniechania organu państwa 
wykonania orzeczenia.  
Rozdział 66d  
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie orzeczenia przepadku  
Art. 611fu.  § 1. W  razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym ro zdziale 
„państwem wydania orzeczenia ”, o wykonanie prawomocnego orzeczenia przepadku, orzeczenie to podlega wykonaniu 
przez sąd rejonowy, w  okręgu którego sprawca posiada mienie lub osiąga dochody al bo ma stałe lub czasowe miejsce  
pobytu.  
§ 2. Do orzeczeni a, o którym mowa w  § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z  oryginałem powinno być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 3. Do wykonania orzeczenia państwa wydania orzeczenia są d przystępuje niezwłocznie.  
§ 4. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane orzeczenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje je właś -
ciwemu sądowi i  powiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia.  
§ 5. Jeżeli przepisy n iniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o  których mowa w  § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Przepis  art. 611c  § 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 611fw.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia przepadku korzyści majątkowej  albo jej równowartości w  części, 
w której zostało ono wydane w  oparciu o  domniemanie pochodzenia tej korzyści z  przestępstwa, inne niż domniemanie:  
1) pochodzenia korzyści majątkowej z  przestępstwa innego niż to, za które sprawca został skazany, popełnion ego do 
chwili wydania chociażby niepra womocnego wyroku ; 
2) pochodzenia korzyści majątkowej z  innego przestępstwa podobnego do przestępstwa, za które sprawca został skaz a-
ny, popełnionego do chwili wy dania chociażby nieprawomocnego wyroku ; 
3) pochodzenia z  przestępstwa mienia nieznajdującego pokrycia w  ujawnio nych źródłach przychodu sprawcy.  
§ 2. Można odmówić wykonania orzeczenia przepadku korzyści majątkowej albo jej równowartości, wydanego w  oparciu  
o domniemania, o  których mowa w  § 1, w  części, w  które j orzeczenie przepadku byłoby niedopuszczalne według  prawa 
polskiego.  
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611fu  § 1, jeżeli:  
1) czyn, w  związku z  którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego lub za przestę p-
stwo będące podstawą wydania orzeczenia nie można orzec przepadku według prawa polskiego, chyba że zgodnie 
z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo wymie nione w  art. 607w; przepis  art. 607r § 2 stosuje się 
odpowiednio ; 
  
Dziennik  Ustaw  – 144 – Poz. 534 
 
2) do orzecz enia nie dołączono zaświadczenia, o  którym mowa w  art. 611fu  § 2, albo zaświadczenie to jest niekomple t-
ne lub w  sposób oczywisty jest niezgodne z  treścią orzeczenia ; 
3) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do któ rej postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w  państwie członkowskim, a  orzeczenie w  zakresie przepadku zostało wyko nane ; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a  przestępstwa, których to dotyczy, podlegały 
jurysdykcji  sądów polskich ; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstw, które według prawa polskiego zostały po pełnione w  całości albo w  części na teryt o-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym ; 
6) orzeczenie dotyczy przestępstw po pełnionych poza terytorium państwa wy dania orzeczenia, a  prawo polskie nie 
dopuszcza ścigania takiego rodzaju przestępstw, jeżeli zostały one popełnione poza terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej ; 
7) sprawca nie podlega jurysdykcji polskich sądów karnych l ub też brak jest wymaganego zezwolenia na jego ściganie ; 
8) z treści zaświadczenia, o  którym mowa w  art. 611fu  § 2, wynika, że orzecze nie zostało wydane pod nieobecność 
sprawcy, chyba że:  
a) sprawcę wezwano do udziału w  postępowaniu lub w  inny sposób zawi adomiono o  terminie i  miejscu rozprawy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia albo sprawca 
miał obrońcę, który był obecny na rozprawie lub posiedzeniu,  
b) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z pouczeniem o  przysługującym mu prawie, terminie i  sposobie 
złożenia w  państwie wydania nakazu wniosku o  przeprowadzenie z  jego udziałem nowego postępowania sąd o-
wego w  tej samej sprawie, sprawca w  ustawowym terminie nie złożył takiego wniosku albo oświadc zył, że nie 
kwestionuje orzeczenia ; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w  wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych, podlega darowaniu na 
mocy amnestii ; 
10) zachodzi uzasadniona obawa, że wykonanie orzeczenia może naruszyć pra wa osób trzecich.  
§ 4. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wydania orzeczenia nie są wystarczające do podjęcia decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia przepadku, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do 
ich uzupełnienia we wskazanym termi nie. 
§ 5. W razie niedotrzymania terminu, o  którym mowa w  § 4, postanowienie w  przedmiocie wykonania orzeczenia 
wydaje się w  oparciu o  informacje przekazane wcześniej.  
§ 6. Jeżeli wykonanie orzeczenia nie jest możliwe z  przyczyn faktycznych lub prawnych, s ąd niezwłocznie powi a-
damia właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia.  
Art. 611fx.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia przepadku na posiedzeniu, w  którym ma prawo wziąć 
udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzecz ypospolitej Polskiej, i  jego obrońca, jeżeli się na nie st a-
wi, oraz osoba trzecia, której prawa mogą zostać naruszone przez wykonanie orzeczenia. Jeżeli sprawca, który nie prz e-
bywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada obrońcy, prezes sądu w łaściwego do rozpoznania sprawy może 
mu wyznaczyć obrońcę z  urzędu.  
§ 2. Na postanowienie sądu w  przedmiocie wykonania orzeczenia przepadku zażalenie przysługuje stronom oraz 
osobie trzeciej, o  której mowa w  § 1. Sąd, który wydał postanowienie, powiadamia właściwy sąd lub inny organ państwa 
wydania orzeczenia o  wniesieniu zażalenia.  
§ 3. Prawomocne orzeczenie przepadku wraz z  dołączonym zaświadczeniem stanowi tytuł egzekucyjny i  podlega 
wykonaniu w  Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu postanowienia o  jego w ykonaniu.  
Art. 611fy.  § 1. Sąd może zawiesić postępowanie w  przedmiocie wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611fu §  1, 
jeżeli:  
1) wystąpienie, dotyczące kwoty pieniężnej, nastąpiło do więcej niż jednego państwa członkowskiego, a  istnieje pra w-
dopodob ieństwo, że wskutek wy konania orzeczenia w  kilku państwach członkowskich przepadkowi ulegnie kwota 
wyższa niż określona w  orzeczeniu ; 
2) wykonanie orzeczenia mogłoby utrudnić toczące się postępowanie karne ; 
3) mienie może podlegać przepadkowi w  toczącym s ię w Polsce postępowaniu ; 
4) uzna za niezbędne przetłumaczenie orzeczenia na język polski.  
  
Dziennik  Ustaw  – 145 – Poz. 534 
 
§ 2. Na postanowienie w  przedmiocie zawieszenia postępowania zażalenie przysługuje stronom oraz osobie trzeciej, 
o której mowa w  art. 611fx  § 1. Sąd, który wydał pos tanowienie, powiadamia właściwy sąd lub inny organ państwa w y-
dania orzeczenia o  zawieszeniu postępowania i  jego przyczynach.  
§ 3. W razie zawieszenia postępowania sąd z  urzędu może zabezpieczyć wykonanie orzeczenia. Przepisy o  zabezpi e-
czeniu majątkowym na mieniu oskarżonego stosuje się odpowiednio.  
Art. 611fz.  Jeżeli mienie podlegające egzekucji nie jest wystarczające do wykonania dwóch lub więcej orzeczeń, 
o których mowa w  art. 611fu §  1, wydanych przeciwko tej samej osobie i  dotyczących kwoty pieniężnej, albo jeżeli dwa lub 
więcej orzeczeń dotyczy określonego składnika mienia, sąd orzeka łącznie w  przedmiocie wykonania orzeczeń w  całości  albo 
części.  
Art. 611fza.  § 1. Jeżeli sprawca lub inna osoba przedstawi dowód wykonania w  całości albo części orzeczenia , 
o którym mowa w  art. 611fu  § 1, sąd, przed wydaniem postanowienia w  przedmiocie wykonania tego orzeczenia, wzywa 
właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do potwierdzenia dokonanej wpłaty.  
§ 2. Kwoty uprzednio uzyskane z  tytułu przepadku w  państwie wydania orzeczenia lub państwie wykonania orz e-
czenia są zaliczane na poczet kwoty podlegającej egzekucji.  
Art. 611fzb.  § 1. Kwota uzyskana z  tytułu wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611fu  § 1, nieprzewyższ a-
jąca równowartości 10  000 euro, stanowi dochód budżetu państwa. W  pozostałych wypadkach państwu wydania orzecz e-
nia przekazuje się połowę uzyskanej kwoty na rachunek bankowy wskazany przez właściwy sąd lub inny organ tego pa ń-
stwa.  
§ 2. Mienie inne niż pieniądze, uzyskane z  tytułu wykonani a orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, spienięża się według 
przepisó w o egzekucji świadczeń pieniężnych w  postępowaniu egzekucyjnym w  administracji. Przepis §  1 stosuje się odp o-
wiedn io do kwoty uzyskanej z  egzekucji.  
§ 3. W uzasadnionych wypadkach sąd może ods tąpić od spieniężenia mienia, o  którym mowa w  § 2, i przekazać je 
właściwemu sądowi lub innemu organowi państwa wydania orzeczenia. Jeżeli wystąpienie obejmuje przepadek kwoty 
pieniężnej, przekazanie może nastąpić tylko za zgodą tego sądu lub organu.  
§ 4. Sąd odmawia wydania państwu wydania orzeczenia uzyskanych przedmiotów będących dobrami kultury stan o-
wiącymi część narodowego dziedzictwa kulturalnego.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z  odpowiednim organem państwa wydania orzeczenia porozumienie 
co do sposo bu wykonania orzeczenia przepadku, w  szczególności przewidując w  nim odmienny, od określonego w  § 1, 
podział kwot uzyskanych z  wykonania orzeczenia.  
§ 6. W wypadku zawarcia porozumienia, o  którym mowa w  § 5, sąd, na wezwanie właściwego sądu lub innego organu  
państwa wydania orzeczenia, przekazuje całość albo część wyegzekwowanej kwoty pieniężnej lub mienie inne niż pieni ą-
dze, uzyskane z  tytułu wykonania orzeczenia, zgodnie z  porozumieniem.  
Art. 611fzc.  W razie otrzymania od właściwego sądu lub in nego organu państwa wydania orzeczenia informacji o  tym, 
że orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie postanowienie o  umo-
rzeniu  postępowania wykonawczego.  
Art. 611fzd.  O treści postanowienia w  przedmiocie wy konania orzeczenia przepadku, jak również o  zakończeniu  
postępowania egzekucyjnego, powiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. 
Powiadomienie to może być przekazane również przy użyciu urządzeń służących do automatyc znego przesyłania danych, 
w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów.  
Art. 611fze.  § 1. Koszty związane z  wykonaniem orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611fu  § 1, ponosi Skarb Pa ń-
stwa. W  uzasadnionych wypadkach sąd może wystąp ić do właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzecz e-
nia o  zwrot części poniesionych wydatków. Do wystąpienia załącza się szczegółowy wykaz poniesionych wydatków wraz 
z propozycją ich podziału.  
§ 2. Jeżeli Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za  szkodę wyrządzoną w  związku z  wykonaniem orzeczenia 
przepadku, wydanego przez organ sądowy państwa wydania orzeczenia, Skarb Państwa występuje do właściwego organu 
tego państwa o  zwrot kwoty pieniężnej stanowiącej równowartość wypłaconego odszkodowania.  
§ 3. Przepisu §  2 nie stosuje się, jeżeli szkoda jest wyłącznym następstwem działania lub zaniechania organu polskiego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 146 – Poz. 534 
 
Rozdział 66e  
Współpraca z  Międzynarodowym Trybunałem Karnym  
Art. 611g.  § 1. Wniosek o  współpracę Międzynarodowego Trybunału Karnego , zwan ego dalej „Trybunałem”, w zależności  
od stadium postępowania wykonuje właściwy sąd lub prokurator za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio do wniosku o  pomoc prawną kierowanego do Trybunału przez sąd lub pr o-
kurato ra. 
Art. 611h.  § 1. W  wypadku wniosku Trybunału o  dostarczenie osoby Trybunałowi, w  rozumieniu przepisów Statutu, 
zwanego dalej „wnioskiem o  dostarczenie osoby ”, przed pierwszym przesłuchaniem należy pouczyć osobę, której dotyczy 
wniosek, o  jej uprawnienia ch określonych w  Statucie oraz o  możliwości podniesienia zarzutu prawomocnego zakończenia 
prowadzonego przeciwko niej postępowania karnego o  czyn, którego dotyczy wniosek o  dostarczenie osoby.  
§ 2. W wypadku wystąpienia przesłanek uzasadniających zarzut, o  którym mowa w  § 1, sąd powiadamia o  tym Min i-
stra Sprawiedliwości, który może odroczyć wykonanie wniosku o  dostarczenie osoby.  
§ 3. Przy orzekaniu w  przedmiocie dopuszczalności dostarczenia osoby przepisów  art. 604 nie stosuje się.  
§ 4. Jeżeli po wydaniu p rzez sąd postanowienia o  dopuszczalności dostarczenia osoby Trybunałowi Minister Spra-
wiedliwości odroczył wykonanie wniosku o  dostarczenie osoby z  powodu toczącego się w  Rzeczypospolitej Polskiej post ę-
powania karnego albo odbywania przez tę osobę kary pozb awienia wolności za inne przestępstwo, osobę, której wniosek 
o dostarczenie osoby dotyczy, można tymczasowo dostarczyć Trybunałowi na zasadach ustalonych z  Trybunałem.  
§ 5. Ustaleń z  Trybunałem, o  których mowa w  § 4, dokonuje Minister Sprawiedliwości.  
Art. 611i.  § 1. W  wypadku nieprzewidzianego lądowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby dostarczanej 
Trybunałowi drogą powietrzną Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Trybunału o  przekazanie wniosku o  zezwol e-
nie na ten przewóz.  
§ 2. Jeżeli w ciągu 96  godzin od chwili nieprzewidzianego lądowania nie wpłynie wniosek, o  którym mowa w  § 1, 
osobę dostarczaną zwalnia się.  
Art. 611j.  § 1. Na wniosek Trybunału o  tymczasowe aresztowanie lub o  aresztowanie i  dostarczenie osoby ściganej 
sąd stosuje tym czasowe aresztowanie.  
§ 2. Tymczasowe aresztowanie, o  którym mowa w  § 1, można uchylić lub zmienić na łagodniejszy środek zapobi e-
gawczy w  wypadkach określonych w  Statucie. Przepisów  art. 257–259 nie stosuje się.  
§ 3. W postępowaniu w  przedmiocie uchylenia lub zmiany środka zapobiegawczego sąd lub prokurator uwzględnia 
stanowisko Trybunału.  
Art. 611k.  Minister Sprawiedliwości przed rozpatrzeniem wniosku Trybunału o  zgodę na ściganie, ukaranie lub p o-
zbawienie wolności osoby dostarczonej za przestępstwo popełn ione przed dostarczeniem, inne niż to, z  powodu którego 
nastąpiło dostarczenie, może zwrócić się do Trybunału o  nadesłanie dodatkowych informacji, a  także protokołu zawier a-
jącego oświadczenie osoby dostarczonej dotyczące przestępstwa określonego w  tym wnio sku. 
Art. 611l.  Minister Sprawiedliwości może wyrazić zgodę na dostarczenie Trybunałowi osoby wydanej lub przekaz a-
nej innemu państwu.  
Art. 611m.  Jeżeli udzielenie pomocy prawnej przewidzianej w  Statucie, w  zakresie lub w  sposób określony we wniosku  
Trybuna łu, byłoby sprzeczne z  zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurator nie rozstrzyga 
w przedmiocie wniosku i  przekazuje akta sprawy Ministrowi Sprawiedliwości w  celu dokonania ustaleń z  Trybunałem.  
Art. 611n.  Jeżeli wniosek Trybun ału o  udzielenie pomocy prawnej dotyczy czynności innej niż przewidziana w  Sta-
tucie, której wykonanie, mimo ustaleń dokonanych z  Trybunałem , jest w  dalszym ciągu niedopuszczalne na mocy ustawy 
i pomoc prawna nie może być udzielona pod żadnym warunkiem, w  późniejszym terminie lub w  inny sposób, sąd lub 
prokurator odmawia udzielenia tej pomocy.  
Art. 611o.  § 1. Jeżeli wniosek Trybunału dotyczy udostępnienia dokumentu lub innego dowodu zawierającego i n-
formacje, których ujawnienie mogłoby zagrażać bezpieczeństw u Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurator nie ro z-
strzyga w  przedmiocie wniosku i  przekazuje akta sprawy Ministrowi Sprawiedliwości, który w  porozumieniu z  właśc i-
wym organem dokonuje ustaleń z  Trybunałem.  
§ 2. Jeżeli mimo dokonania ustaleń z  Trybunałe m w dalszym ciągu udzielenie pomocy prawnej mogłoby zagrażać 
bezpieczeństwu Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurator odmawia jej udzielenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 147 – Poz. 534 
 
Art. 611p.  Jeżeli wniosek Trybunału dotyczy wydania dokumentu lub innego dowodu, udostępnionego organowi lub 
instytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez inne państwo lub organizację międzynarodową z  zastrzeżeniem zachowania 
w tajemnicy informacji zawartej w  tym dokumencie lub dowodzie, wydanie może nastąpić wyłącznie po wyrażeniu zgody 
przez udostępniającego dany d okument lub dowód.  
Art. 611r.  § 1. Przy wykonywaniu wniosku o  współpracę, na żądanie Trybunału, Prokuratorowi Trybunału oraz innym 
osobom upoważnionym przez Trybunał zapewnia się obecność przy wykonywaniu czynności, których dotyczy wniosek.  
§ 2. Osoby, o  których mowa w  § 1, mogą zwracać się o  zadawanie określonych pytań oraz utrwalać przebieg czyn -
ności na potrzeby postępowania prowadzonego przed Trybunałem.  
§ 3. Prokuratorowi Trybunału umożliwia się samodzielne dokonywanie czynności procesowych na terytori um Rzeczy -
pospolitej  Polskiej na zasadach i  w warunkach określonych w  Statucie.  
Art. 611s.  Ustaleń z  Trybunałem, o  których mowa w  przepisach Statutu, innych niż określone w  niniejszym rozdziale,  
dokonuje Minister Sprawiedliwości.  
Rozdział 66f  
Wystąpienie d o państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie kary pozbawienia wolności  
Art. 611t.  § 1. W  razie prawomocnego orzeczenia przez sąd polski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca kary  
pozbawienia wolności podlegającej wykonaniu, sąd okręgowy, w  którego okręgu wydano orzeczenie, za zgodą skazan e-
go, może wystąpić o  wykonanie orzeczenia bezpośrednio do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego 
Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia ”, jeżeli prze kazanie orzeczenia do 
wykonania pozwoli w  większym stopniu zrealizować wychowawcze i  zapobiegawcze cele kary.  
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, może nastąpić także na wniosek Ministra Sprawiedliwości, właściwego sądu  
lub innego organu państwa wykonani a orzeczenia lub skazanego.  
§ 3. Wystąpienie, o  którym mowa w  § 1, sąd kieruje do właściwego sądu lub innego organu:  
1) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany jest obywatelem i  w którym posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu,  
2) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany jest obywatelem i  w którym nie posiada stałego lub czasowego 
miejsca pobytu, lecz na podstawie prawomocnej decyzji będzie do niego wydalony po odbyciu kary lub zwolnieniu 
z zakładu karnego,  
3) innego państwa wykonania orzeczenia , za zgodą właściwego sądu lub innego organu tego państwa  
– o ile skazany przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub w  państwie, do którego skierowano wystąpienie.  
§ 4. Wystąpienie, o  którym mowa w  § 1, każdorazowo sąd kieruje wyłącznie do jedneg o państwa wykonania orz e-
czenia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonania orzeczenia może nastąpić jedynie w  razie niewykonania albo 
częściowego wykonania orzeczenia.  
§ 5. Zgoda skazanego na przekazanie nie jest wymagana, w  wypadku gdy orzeczenie jes t przekazywane do:  
1) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany jest obywatelem i  w którym posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu;  
2) państwa wykonania orzeczenia, do którego skazany będzie wydalony po odbyciu kary lub zwolnieniu z  zakładu 
karnego na  podstawie prawomocnej decyzji o  zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu ; 
3) państwa wykonania orzeczenia, do którego skazany zbiegł z  obawy przed toczącym się na terytorium Rzeczypospol i-
tej Polskiej postępowaniem karnym lub obowiązkiem odbycia orzeczonej kary . 
§ 6. Do poświadczonego za zgodność z  oryginałem odpisu orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, dołącza się zaświadczenie 
zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. Odpis orzeczenia wraz z  odpisem  za-
świadczenia przekazuje s ię Ministrowi Sprawiedliwości.  
§ 7. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo.  
§ 8. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia, o  którym mowa w  § 6, może na stąpić również przy użyciu 
urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności tych 
dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje odpis orz e-
czeni a oraz oryginał zaświadczenia.  
§ 9. W razie trudności w  ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może 
również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 148 – Poz. 534 
 
§ 10. Minister Sprawiedliwości  określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  § 6, zawi e-
rając w  nim szczegółowe informacje dotyczące przekazanego do wykonania orzeczenia, mając na uwadze konieczność 
udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych  informacji umożliwiających podjęcie prawidłowej 
decyzji w  przedmiocie wykonania orzeczenia.  
Art. 611ta.  § 1. Przed wystąpieniem do państwa, o  którym mowa w  art. 611t § 3 pkt 3, sąd zwraca się do właściw e-
go sądu lub innego organu tego państwa o  zgodę na pr zekazanie orzeczenia do wykonania. W  pozostałych wypadkach sąd 
może zwrócić się do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia o  opinię w  przedmiocie przek a-
zania orzeczenia.  
§ 2. Jeżeli zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za tym , iż przekazanie orzeczenia do wykonania do pa ń-
stwa wykonania orzeczenia nie pozwalałoby w  większym stopniu zrealizować wychowawczych i  zapobiegawczych celów 
kary, sąd może odstąpić od wystąpienia, o  którym mowa w  art. 611t § 1, lub je cofnąć.  
Art. 611tb.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania 
orzeczenia na posiedzeniu, w  którym ma prawo wziąć udział prokurator, skazany, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczy -
pospolitej  Polskiej, i  jego obrońca, jeżeli się  na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.  
§ 2. Sąd umożliwia skazanemu, przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zajęcie stanowiska ustnie 
lub na piśmie w  przedmiocie wystąpienia, o  którym mowa w  art. 611t § 1. Jeżeli w ymagana jest zgoda skazanego na prz e-
kazanie, sąd odbiera od skazanego przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oświadczenie w  tym prze d-
miocie.  
§ 3. W wypadku gdy skazany przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie wyraził zgody n a wystąpi e-
nie, o  którym mowa w  art. 611t § 1, sąd umarza postępowanie w  przedmiocie wystąpienia, chyba że ma zastosowanie  
art. 611t § 5. W  pozostałych wypadkach złożone oświadczenie przesyła się do państwa wykonania orzeczenia wraz 
z zaświadczeniem, o  którym mowa w  art. 611t § 6. 
§ 4. Jeżeli skazany przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sąd zawiadamia go o  przekazaniu orzeczenia; 
w innym wypadku przekazuje zawiadomienie wraz z  zaświadczeniem, o  którym mowa w  art. 611t § 6, do państwa wyk o-
nania o rzeczenia.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zawiadomienia, o  którym mowa w  § 4, zawi e-
rając w  nim informacje dotyczące istotnych elementów związanych z  wykonaniem orzeczenia, takich jak wskazanie właś -
ciwych organów państ wa wydania i  wykonania orzeczenia, prawa określającego warunki odbycia kary, warunkowego 
zwolnienia lub zawieszenia wykonania kary, mając na uwadze konieczność poinformowania skazanego o  przekazaniu 
orzeczenia.  
Art. 611tc.  § 1. Sąd może zwrócić się do właś ciwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia o  prze-
kazanie informacji o  treści prawa obcego mającego zastosowanie do warunkowego zwolnienia. Po uzyskaniu informacji 
o treści prawa obcego sąd może odstąpić od wystąpienia, o  którym mowa w  art. 611t § 1, lub je cofnąć albo zastrzec 
w porozumieniu z  właściwym sądem lub innym organem państwa wykonania orzeczenia, że do decyzji o  warunkowym 
zwolnieniu zastosowanie ma prawo polskie.  
§ 2. Do czasu rozpoczęcia wykonania kary w  państwie wykonania orzec zenia sąd może odstąpić od wystąpienia, 
o którym mowa w  art. 611t § 1, lub je cofnąć także w  wyniku zaistnienia innych przeszkód.  
§ 3. Jeżeli państwo wykonania orzeczenia zwraca się o  zgodę na ściganie skazanego za popełnione przestępstwo lub 
wykonanie kar  orzeczonych przed przekazaniem skazanego temu państwu, sąd wydaje postanowienie w  przedmiocie wnios ku 
w terminie 30  dni. Art. 607e  § 3 pkt 6, art. 607p,  art. 607r oraz  art. 607s  § 1 i 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 611td.  § 1. Wystąpienie o  wykonanie or zeczenia, o  którym mowa w  art. 611t § 1, nie wstrzymuje postępowania 
wykonawczego.  
§ 2. Po otrzymaniu informacji o  rozpoczęciu odbywania przez skazanego kary w  państwie wykonania orzeczenia, 
postępowanie wykonawcze zawiesza się.  
§ 3. Po otrzymaniu informac ji o zakończeniu wykonywania kary sąd podejmuje zawieszone postępowanie i  umarza 
je. Postępowanie umarza się również, jeżeli w  stosunku do sprawcy zapadło w  innym państwie członkowskim Unii Eur o-
pejskiej i  zostało wykonane prawomocne orzeczenie co do tego s amego czynu.  
§ 4. W razie otrzymania informacji o  niemożności wykonania orzeczenia w  całości albo w  części z  powodów innych 
niż wskazane w  § 3 zdanie  drugie, sąd podejmuje zawieszone postępowanie w  celu jego dalszego prowadzenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 149 – Poz. 534 
 
§ 5. Sąd może uzgodnić z  właściwym sądem lub innym organem państwa wykonania orzeczenia, że w  państwie tym 
nastąpi wykonanie tylko części orzeczonej kary pozbawienia wolności, pod warunkiem że nie spowoduje to wydłużenia 
czasu trwania kary. W  takim wypadku, po otrzymaniu informacji , o której mowa w  § 2, postępowanie wykonawcze z a-
wiesza się do czasu przekazania skazanego w  celu dalszego wykonywania kary na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
a okres pozbawienia wolności w  państwie wykonania orzeczenia zalicza się na poczet kary.  
Art. 611te.  W razie uchylenia orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611t § 1, na skutek kasacji albo wznowienia post ę-
powania, ułaskawienia skazanego, darowania przestępstwa na mocy amnestii albo przedawnienia wykonania kary, sąd 
niezwłocznie zawiadamia o  tym właś ciwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia.  
Art. 611tf.  § 1. Skazanego przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje się właściwemu  
sądowi lub innemu organowi państwa wykonania orzeczenia najpóźniej w  terminie 30  dni od daty u prawomocnienia się 
zapadłej w  tym państwie decyzji o  wykonaniu orzeczenia. Art. 607n  § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. W wypadku konieczności uzyskania zgody innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na przewóz sk a-
zanego przez jego terytorium, Minist er Sprawiedliwości występuje z  wnioskiem o  udzielenie zezwolenia na przewóz.  
Art. 611t  § 6 zdanie  pierwsze i  § 7 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. W wypadku gdy właściwy organ innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej wskaże, iż skazany może 
być ścigany  lub pozbawiony wolności w  związku z  przestępstwem popełnionym przed opuszczeniem przez niego teryt o-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, Minister Sprawiedliwości może cofnąć wniosek o  udzielenie zezwolenia na przewóz.  
§ 4. Jeżeli nastąpi nieprzewidziane lądowan ie, o którym mowa w  art. 607zb  § 4, informacje określone w  art. 611t § 6 
przekazuje się w  terminie 72  godzin.  
Rozdział 66g  
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie kary pozbawienia wolności  
Art. 611tg.  § 1. W  razie wystąpienia państ wa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia ”, o wykonanie w  Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia 
wolności, orzeczenie to podlega wykonaniu przez sąd okręgowy.  
§ 2. Sąd okręgo wy na wniosek Ministra Sprawiedliwości, sprawcy lub z urzędu może zwrócić się do właściwego  są-
du lub innego organu państwa wydania orzeczenia o przekazanie orzeczenia, o którym mowa w § 1, do wykonania,  jeżeli 
pozwoli to w większym stopniu zrealizować wych owawcze i zapobiegawcze cele kary.  
§ 3. Do orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z  oryginałem powinno być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 4. Jeżeli zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za tym, iż przejęcie orzeczenia do wykonania nie pozwoli 
w większym stopniu zrealizować wychowawczych i  zapobiegawczych celów kary, sąd zawiadamia o  tym właściwy sąd 
lub inny organ państwa wydania orzeczen ia. 
§ 5. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia, sąd może wyrazić zgodę na w y-
konanie kary pozbawienia wolności, orzeczonej wobec sprawcy niemającego obywatelstwa polskiego lub nieposiadając e-
go stałego lub czasowego miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli pozwoli to w  większym stopniu 
zrealizować wychowawcze i  zapobiegawcze cele kary.  
§ 6. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o  których mowa w  § 1, 
stosuj e się przepisy prawa polskiego.  
Art. 611th.  § 1. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w  art. 611tg  § 1, 2 i 5 jest sąd okręgowy, w  którego 
okręgu skazany posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu.  
§ 2. Jeżeli nie można ustalić właściwości według zasad określonych w  § 1, właściwy jest Sąd Okręgowy w  Warszawie.  
§ 3. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane orzeczenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje je właś -
ciwemu sądowi i  zawiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orz eczenia.  
Art. 611ti.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611tg  § 1, na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, skazany, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i  jego 
obrońca, jeżeli się na  nie stawi. Jeżeli skazany, który nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z  urzędu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 150 – Poz. 534 
 
§ 2. Skazany może ustnie lub na piśmie wyrazić zgodę na przekazani e lub złożyć oświadczenie o  zrzeczeniu się 
korzystania z  prawa określonego w  art. 611tm, jeżeli zgoda lub oświadczenie nie zostały złożone w  państwie wydania 
orzeczenia. Art. 611t  § 5 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie prze kazało wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do ich uz u-
pełnienia we wskazanym terminie. W  razie niedotrzymania terminu postanowienie w  przedmiocie wykonania orzeczenia 
wydaje się w  oparciu o  posiadane informacje.  
Art. 611tj.  § 1. Postanowienie w  przedmiocie wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611tg  § 1, sąd wydaje 
w terminie 40  dni od daty otrzymania orzeczenia wraz z  zaświadczeniem.  
§ 2. Na postanowienie sądu w  przedmiocie wykonania orzeczenia przysługuje zażalenie.  
§ 3. Postępowanie w  przedmiocie wykonania orzeczenia powinno zakończyć się prawomocnie w  terminie 90  dni od 
daty otrzymania orzeczenia wraz z  zaświadczeniem.  
§ 4. W wypadku  gdy termin określony w  § 3 nie może być dotrzymany, należy zawiadom ić właściwy sąd lub inny  
organ państwa wydania orzeczenia, podając przyczynę opóźnienia i  przewidywany termin wydania orzeczenia.  
§ 5.41) Odpis postanowienia p rzekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości.  
§ 5.42) Kopi ę postanowienia przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości.  
§ 6. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia sąd przystępuje ni e-
zwłoc znie.  
Art. 611tk.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611tg  § 1, jeżeli:  
1) czyn, w  związku z  którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego ; 
2) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego cz ynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w  państwie członkowskim Unii Europejskiej, a  orzeczenie w  zakresie kary pozb a-
wienia wolności zostało wykonane ; 
3) skazany nie wyraża zgody na przekazanie, chyba że:  
a) jest obywatelem polskim i  posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,  
b) została wobec niego wydana decyzja o  wydaleniu lub deportacji na tery torium Rzeczypospolitej Polskiej,  
c) zbiegł na terytorium Rzeczypospolitej Pols kiej w  obawie przed toczącym się w  państwie wydania orzeczenia 
postępowaniem karnym lub obowiąz kiem odbycia orzeczonej kary ; 
4) skazany z  powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności karnej za czyny będące podstawą 
wydania orzeczenia ; 
5) naruszałoby to wolności i  prawa człowieka i  obywatela ; 
6) wykonanie kary łączy się z  zastosowaniem terapii lub innych środków nieznanych ustawie ; 
7) skazany nie jest obywatelem polskim, chyba że zachodzą przesłanki określone w  § 4. 
§ 2. Przepisu  § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z  powodu braku lub odmiennego ureg u-
lowania w  prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego.  
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611tg  § 1, jeż eli: 
1) mimo wezwania przez sąd do uzupełnienia informacji we wskazanym terminie, do orzeczenia nie dołączono z a-
świadczenia, o  którym mowa w  art. 611tg  § 3, albo zaświadczenie to jest niekompletne lub w  sposób oczywisty ni e-
zgodne z  treścią orzeczenia ; 
2) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a  przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało jury s-
dykcji  sądów polskich ; 
3) skazany nie ma na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stałego ani czasowego miejsca pobytu, chyba że na podst a-
wie pr awomocnej decyzji ma zostać wydalony do Polski lub zachodzą przesłanki określone w  § 4; 
  
Dziennik  Ustaw  – 151 – Poz. 534 
 
4) z treści zaświadczenia, o  którym mowa w  art. 611tg §  3, wynika, iż orzeczenie zostało wydane pod nieobecność sprawcy,  
chyba że:  
a) skazanego wezwano do udziału w  postępowaniu lub w  inny sposób za wiadomiono o  terminie i  miejscu rozpr a-
wy albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia,  
b) obrońca sprawcy był obecny na rozprawie lub posiedzeniu,  
c) po doręczeniu skazanemu o dpisu orzeczenia wraz z  pouczeniem o  przysługującym mu prawie, terminie i  sposo -
bie złożenia w  państwie wydania nakazu wniosku o  przeprowadzenie z  jego udziałem nowego postępowa nia s ą-
dowego w  tej samej sprawie, skazany w  ustawowym terminie nie złożył tak iego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia ; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według prawa polskiego zostało popełnione w  całości albo w  części na ter y-
torium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powie trznym ; 
6) w chwili otrzymania orzeczenia pozostała do wykonania kara jest krótsza niż 6  miesięcy pozbawienia wolności ; 
7) skazany nie podlega jurysdykcji polskich sądów karnych, lub też brak jest wymaganego zezwolenia na jego ściganie ; 
8) przestępstwo, kt órego dotyczy orzeczenie, w  wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu 
na mocy amnestii ; 
9) organ państwa wydania orzeczenia nie wyraził zgody na podstawie  art. 607e  § 3 pkt 8 w związku z  art. 611tm na to, 
by sprawcę ścigać za przestę pstwo inne niż to, które stanowiło podstawę przekazania, lub by wykonać orzeczoną 
wobec niego karę pozbawienia wolności za inne przestępstwo.  
§ 4. Sąd może wyrazić zgodę na przejęcie do wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611tg  § 1, zapadłego  
wobec skazanego niebędącego obywatelem polskim lub niemającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stałego ani 
czasowego miejsca pobytu, jeżeli ze względu na sytuację rodzinną lub szczególne warunki osobiste skazanego przejęcie 
orzeczenia pozwoli w  większym stopniu zrealizować wychowawcze i  zapobiegawcze cele kary.  
§ 5. W wypadkach przewidzianych w  § 1 pkt 2, 3 i 6 oraz w § 3 pkt 1, 2, 4, 5  i 8 sąd przed podjęciem decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia informuje o  możliwości odmowy wykonania orzeczenia wł aściwy sąd lub inny 
organ państwa wydania orzeczenia.  
Art. 611tl.  § 1. Orzekając o  wykonaniu kary pozbawienia wolności, sąd określa kwalifikację prawną czynu według 
prawa polskiego. Art. 607s  § 4 stosuje się odpowiednio. Na poczet orzeczonej lub wykonywane j kary pozbawienia wo l-
ności zalicza się okres faktycznego pozbawienia wolności w  państwie wydania orzeczenia.  
§ 2. Jeżeli rodzaj kary polegającej na pozbawieniu wolności jest nieznany ustawie, sąd określa podlegającą wykon a-
niu karę jako karę pozbawienia wo lności. Jeżeli przestępstwo zgodnie z  przyjętą według prawa polskiego kwalifikacją 
prawną nie jest zagrożone karą pozbawienia wolności, wykonuje się karę orzeczoną przez sąd państwa wydania orzecz e-
nia w  wymiarze nieprzekraczającym 6  miesięcy pozbawienia wo lności.  
Art. 611tm.  § 1. W  postępowaniu w  przedmiocie wykonania orzeczenia dotyczącego kary pozbawienia wolności 
prawomocnie orzeczonej przez sąd innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej stosuje się odpowiednio  art. 607e.  
§ 2. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia sąd udziela informacji o  treści 
prawa polskiego mającego zastosowanie do warunkowego zwolnienia. Jeżeli sąd lub inny organ państwa wydania orz e-
czenia cofnie wystąpienie do czasu rozpoczęcia wykonywania kary , orzeczenie nie podlega wykonaniu.  
Art. 611tn.  § 1. W  razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie postanow ienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego.  
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z  przyczyn faktycznych lub prawnych, sąd niezwłocznie 
wydaje postanowienie o  umorzeniu postępowania wykonawczego i  zawiadamia właściwy sąd lub inny orga n państwa 
wydania orzeczenia.  
Art. 611to.  § 1. Jeżeli skazany znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sąd z  urzędu lub na wniosek 
właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia może wydać postanowienie o  tymczasowym aresztow a-
niu. Zamiast tymczasowego aresztowania sąd może zastosować inny środek zapobiegawczy, jeżeli jest on wystarczający 
do zapewnienia, iż skazany pozostanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu podjęcia decyzji w  przedmiocie 
wykonania orzeczenia.  
§ 2. Jeżeli zastosowanie środka określonego w  § 1 następuje w  wyniku wniosku państwa wydania orzeczenia przed 
otrzymaniem orzeczenia wraz z  zaświadczeniem,  art. 605 § 5 i 6 i art. 607k  § 3a stosuje się odpowiednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 152 – Poz. 534 
 
§ 3. Sąd może zastosować tymczasowe aresztowa nie, oznaczając jego termin na czas niezbędny do przekazania sk a-
zanego z  terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i  doprowadzenia do zakładu karnego. Łączny okres st o-
sowania tymczasowego aresztowania nie może przekroczyć 100  dni. Samoistną podst awą zastosowania tymczasowego 
aresztowania jest orzeczenie o  wykonaniu kary pozbawienia wolności orzeczonej w  innym państwie członkowskim Unii 
Europejskiej.  
Art. 611tp.  § 1. Na wniosek państwa wydania orzeczenia Minister Sprawiedliwości udziela zezwolenia na przewóz 
sprawcy przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w  terminie 7  dni od daty otrzymania wniosku.  
§ 2. Do wniosku o  zezwolenie na przewóz, o  którym mowa w  § 1, powinno być załączone zaświadczenie, o  którym 
mowa w  art. 611tg  § 3. Wydanie zezwoleni a, o którym mowa w  § 1, można odroczyć do czasu uzyskania tłumaczenia 
zaświadczenia na język polski.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości informuje właściwy organ państwa wydania orzeczenia, iż  art. 607e  § 1 nie znajduje 
zastosowania w  odniesieniu do przestępstwa  popełnionego lub kary pozbawienia wolności orzeczonej przed opuszcz e-
niem przez skazanego terytorium państwa wydania.  
§ 4. Art. 607zb  § 2–4 stosuje się odpowiednio.  
Art. 611tr.  § 1. O treści postanowienia w  przedmiocie wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611tj  § 1, oraz 
o istotnych orzeczeniach zapadłych w  trakcie postępowania wykonawczego, jak również o  ucieczce lub ukryciu się skaz a-
nego zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Zawiadomienie to może być 
przekazane również przy użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający 
stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów.  
§ 2. W wypadku ucieczki lub ukrycia się skazanego postępowanie wykonawcze umarza się. Jeżeli mi ejsce pobytu 
skazanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostanie następnie ustalone, zawiadamia się o  tym niezwłocznie właś -
ciwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Orzeczona w  tym państwie kara pozbawienia wolności może być 
wykonywana, j eżeli jego właściwy sąd lub inny organ ponownie skieruje wystąpienie, o  którym mowa w  art. 611tg  § 1. 
Art. 611ts.  Koszty związane z  wykonaniem orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611tg  § 1, ponosi Skarb Państwa, 
z wyjątkiem kosztów przekazania sprawcy na tery torium Rzeczypospolitej Polskiej.  
Rozdział 66h  
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie orzeczenia skazującego na karę 
pozbawienia wolności z  warunkowym zawieszeniem jej wykonania, karę ograniczenia wolności,  
samoistnie orzeczony  środek karny, a  także orzeczenia o  warunkowym zwolnieniu  
oraz warunkowym umorzeniu postępowania karnego  
Art. 611u.  § 1. W  razie prawomocnego orzeczenia przez sąd polski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca kary  
pozbawienia wolności z  warunkowym zawie szeniem jej wykonania, kary ograniczenia wolności, samoistnie orzeczonego  
środka karnego, a  także w  razie warunkowego zwolnienia lub warunkowego umorzenia postępowania karnego,  jeżeli 
orzeczenie nakłada na sprawcę obowiązki określone w  art. 34 § 1a pkt 1, art. 39 pkt 2–2d, art. 46 § 1 lub 2, art. 67 § 2, 
art. 72 § 1 pkt 1, 3–7a i 8 lub art.  72 § 2 Kodeksu karnego lub oddaje skazanego pod dozór kuratora lub  instytucji pub -
licznej, sąd może wystąpić o  wykonanie orzeczenia do właściwego sądu lub innego organu państwa  członkowskiego Unii 
Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia”, w  którym  sprawca posiada legalne 
stałe miejsce pobytu, o  ile spra wca przebywa w  tym państwie lub oświadczy, że zamierza  tam powrócić.  
§ 2. Wystąpienie , o którym mowa w  § 1, może być na wniosek sprawcy skierowane również do innego państwa 
członkowskiego Unii Europejskiej niż państwo legalnego stałego miejsca pobytu sprawcy, za zgodą właściwego sądu lub 
innego organu tego państwa.  
§ 3. Wystąpienie, o  którym mowa w  § 1 i 2, każdorazowo sąd kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania 
orzeczenia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonania orzeczenia może nastąpić jedynie w  razie niewykonania 
albo częściowego wykonania orzeczenia.  
§ 4. Do poświadczoneg o za zgodność z  oryginałem odpisu orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, dołącza się zaświa d-
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 5. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykona nia orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo.  
§ 6. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia może nastąpić również pr zy użyciu urządzeń służących do  
automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności  tych dokumentów. Na żądanie 
właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje odpis orzeczenia oraz oryginał zaświad -
czenia . 
  
Dziennik  Ustaw  – 153 – Poz. 534 
 
§ 7. W razie trudności w  ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd m oże 
również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej.  
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  § 4, zawierając 
w nim szczegółowe informacje dotyczące przekazan ego do wykonania orzeczenia, osoby skazanego, rodzaju i  wymiaru  kary 
lub środka oraz czasu i  sposobu wykonania nałożonych obowiązków, mając na uwadze konieczność udostępnienia pa ń-
stwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających po djęcie prawidłowej decyzji w  przed -
miocie wykonania orzeczenia.  
Art. 611ua.  § 1. W  razie wystąpienia o  wykonanie orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611u  § 1, postępowanie wyk o-
nawcze zawiesza się.  
§ 2. Po otrzymaniu informacji o  zakończeniu wykonywania orzecz enia sąd podejmuje zawieszone postępowanie 
i umarza je. Postępowanie umarza się również, jeżeli w  stosunku do sprawcy zapadło w  innym państwie członkowskim 
Unii Europejskiej i  zostało wykonane prawomocne orzeczenie co do tego samego czynu.  
§ 3. W razie otr zymania informacji o  niemożności wykonania orzeczenia w  całości albo w  części z  powodów innych 
niż wskazane w  § 2 zdanie  drugie, a  także o  niemożności wydania przez to państwo orzeczenia w  przedmiocie zarządzenia 
wykonania kary warunkowo zawieszonej, odwoł ania warunkowego zwolnienia albo innego orzeczenia związanego 
z wykonaniem orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611u  § 1, sąd podejmuje zawieszone postępowanie w  celu jego dalszego 
prowadzenia.  
§ 4. W razie otrzymania informacji o  dostosowaniu orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611u  § 1, do prawa państwa 
wykonania orzeczenia i  przed rozpoczęciem wykonywania tego orzeczenia w  tym państwie, sąd w  ciągu 10  dni może 
cofnąć wystąpienie, o  którym mowa w  art. 611u  § 1 i 2, mając na uwadze cele kary.  
§ 5. W razie wszczęc ia nowego postępowania karnego przeciwko sprawcy, sąd może zwrócić się do właściwego sądu  
lub innego organu państwa wykonania orzeczenia o  wyrażenie zgody na cofnięcie wystąpienia, o  którym mowa w  art. 611u  
§ 1 i 2. Po uzyskaniu zgody, sąd podejmuje zawies zone postępowanie w  celu jego dalszego prowadzenia.  
§ 6. Na poczet wykonywanej kary lub środka, o  których mowa w  art. 611u  § 1, zalicza się okres faktycznego ich w y-
konywania w  państwie wykonania orzeczenia.  
Art. 611ub.  § 1. W  razie uchylenia orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611u  § 1, na skutek kasacji albo wznowienia 
postępowania, ułaskawienia sprawcy, darowania przestępstwa na mocy amnestii albo przedawnienia wykonania kary lub 
w razie wystąpienia innych okoliczności skutkujących niemożnością wykonania teg o orzeczenia, sąd niezwłocznie zawi a-
damia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia.  
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia, przy użyciu 
zaświadczenia, o  wszelkich okolicznościach mają cych wpływ na wykonanie orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611u  § 1. 
Sąd zawiadamia również niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia o  wszelkich istotnych 
orzeczeniach zapadłych w  trakcie postępowania wykonawczego.  
§ 3. Zawiadomi enia, o  których mowa w  § 1 i 2, mogą być przekazane również przy użyciu urządzeń służących do aut o-
matycznego  przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze roz porządzenia, wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  § 2, zawi e-
rając w  nim szczegółowe informacje dotyczące naruszeń obowiązków nałożonych na sprawcę i  innych okoliczności maj ą-
cych wpływ na wykonanie orzeczenia, mając na uwadze konieczność udostępnienia państw u wykonania orzeczenia 
wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających podjęcie prawidłowej decyzji.  
Art. 611uc.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orz e-
czenia na posiedzeniu, w  którym ma prawo wziąć ud ział prokurator i  pokrzywdzony, sprawca, jeżeli przebywa na teryt o-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, i  jego obrońca, jeżeli się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.  
Rozdział 66i  
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie orzeczenia karnego związanego  
z poddaniem sprawcy próbie  
Art. 611ud.  § 1. W  razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o  wykonanie prawomocnego orzeczenia skazującego  na karę pozbawienia wolności 
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania albo na samoistną karę lub środek niepolegający na pozbawieniu wolności lub 
na grzywnie, bądź orzekającego o  warunkowym zwolnieniu, warunkowym umorzeniu postępowania karnego lub innym 
warunkowym odroczeniu wykonania kary, orzeczenie to podlega wykonaniu przez sąd rejonowy, w  którego okręgu sprawca 
posiada legalne stałe miejsce pobytu, jeżeli w  wyznaczonym okresie próby nakłada ono na sprawcę obowiązek:  
1) stawiennictwa przed określonym or ganem ; 
2) informowania określonego organu o  zmianie miejsca pobytu lub miejsca pracy albo uzyskiwania zgody na taką zmianę;  
  
Dziennik  Ustaw  – 154 – Poz. 534 
 
3) przebywania albo powstrzymania się od przebywania w  określonych środowiskach lub miejscach, w  tym również 
jeśli orzeczenie zakazu je wstępu do określonych miejsc lub na imprezy o  charakterze masowym ; 
4) powstrzymania się od kontaktowania z  określonymi osobami lub zbliżania się do określonych osób ; 
5) powstrzymania się od posiadania określonych przedmiotów ; 
6) łożenia na utrzymanie in nej osoby ; 
7) naprawienia szkody ; 
8) nauki ; 
9) wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, pracy społecznie użytecznej lub pracy zarobkowej;  
10) poddania się określonym zakazom albo ograniczeniom w  wykonywaniu zawodu, prowadzeniu dział alności zawod o-
wej lub gospodarczej ; 
11) poddania się leczeniu albo oddziaływaniom terapeutycznym ; 
12) poddania się dozorowi kuratora, pracownika społecznego lub instytucji publicznej, do której działalności należy tros -
ka o wychowanie, zapobieganie demoral izacji lub pomoc skazanym.  
§ 2. Do orzeczenia, o  którym mowa w  § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z  oryginałem powinno być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie.  
§ 3. Jeżeli są d, do którego zostało skierowane wystąpienie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje je właś -
ciwemu  sądowi i  zawiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Art. 32  § 3 stosuje się 
odpowiednio.  
§ 4. Na wniosek właściwego  sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia, sąd może wyrazić zgodę na w y-
konanie kary lub środka, o  których mowa w  § 1, orzeczonego wobec sprawcy nieposiadającego legalnego stałego miejsca 
pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli pozwo li to w  większym stopniu zrealizować wychowawcze 
i zapobiegawcze cele kary lub środka.  
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o  których mowa w  § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Art. 611c  § 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 611ue.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 1, na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i  jego 
obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli sprawca, który nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z  urzędu.  
§ 2. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie przekazało  wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do ich uz u-
pełnienia we wskazanym terminie. W  razie niedotrzymania terminu, postanowienie w  przedmioc ie wykonania orzeczenia 
wydaje się w  oparciu o  posiadane informacje.  
§ 3. Orzekając o  wykonaniu kary lub środka, o  których mowa w  art. 611ud  § 1, sąd określa kwalifikację prawną cz y-
nu według prawa polskiego. Jeżeli rodzaj kary lub środka albo sposób wykona nia nałożonych obowiązków są nieznane 
ustawie, sąd określa karę, środek lub obowiązek według prawa polskiego. Podstawę określenia kary lub środka podlegaj ą-
cego wykonaniu stanowi orzeczenie wydane przez sąd państwa członkowskiego Unii Europejskiej, kara gro żąca za taki 
czyn w  polskim prawie oraz okres rzeczywistego wykonywania kary, środka lub obowiązku za granicą, z  uwzględnieniem 
różnic na korzyść skazanego. Jeżeli wymiar kary, środka, obowiązku lub okresu próby jest wyższy niż przewidziany 
w ustawie, sąd określa go w  górnej granicy wymiaru według prawa polskiego.  
§ 4. Jeżeli orzeczenie, o  którym mowa w  art. 611ud  § 1, nie określa kary pozbawienia wolności, która będzie wymi e-
rzona sprawcy w  wypadku niewykonywania nałożonych obowiązków lub podjęcia warunkowo  umorzonego postępow a-
nia karnego, sąd orzeka o  wykonaniu orzeczenia jedynie w  zakresie nałożonych w  nim obowiązków. Art. 611ub  § 2 i 3 
stosuje się odpowiednio.  
Art. 611uf.  § 1. Postanowienie w  przedmiocie wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 1, sąd wydaje 
w terminie 30  dni od daty otrzymania orzeczenia wraz z  zaświadczeniem.  
§ 2. Na postanowienie sądu w  przedmiocie wykonania orzeczenia przysługuje zażalenie.  
§ 3. Postępowanie w  przedmiocie wykonania orzeczenia powinno zakończyć się prawomocnie  w terminie 60  dni od 
daty otrzymania orzeczenia wraz z  zaświadczeniem.  
  
Dziennik  Ustaw  – 155 – Poz. 534 
 
§ 4. W wypadku gdy termin określony w  § 3 nie może być dotrzymany, należy z awiadomić właściwy sąd lub inny  
organ państwa wydania orzeczenia, podając przyczynę opóźnienia i  przewidywany  termin wydania orzeczenia.  
§ 5. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia sąd przystępuje ni e-
zwłocznie.  
Art. 611ug.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 1, jeżeli:  
1) czyn, w  związk u z którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego ; 
2) sprawca nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że istnieją podstawy do uznania, że sprawca 
na nie powróci.  
§ 2. Przepisu  § 1 pkt 1 nie stosuje się, je żeli czyn nie stanowi przestępstwa z  powodu braku lub odmiennego ureg u-
lowania w  prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego.  
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 1, jeżeli:  
1) mimo wezwania przez sąd do uzupełnienia informacji we wskazanym terminie, do orzeczenia nie dołączono z a-
świadczenia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 2, albo zaświadczenie to jest niekompletne lub w  sposób oczywisty ni e-
zgodne z  treścią orzeczenia ; 
2) przekazane do wykonania  orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w  państwie członkowskim Unii Europejskiej, a  orzeczenie w  zakresie kary pozb a-
wienia wolności z  warunkowym zawieszeniem wykonania albo samo istnej kary lub środka niepolegającego na p o-
zbawieniu wolności lub na grzy wnie zostało wykonane ; 
3) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a  przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich ; 
4) orzeczenie doty czy przestępstwa, które według prawa polskiego zostało popełnione w  całości albo w  części na ter y-
torium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym ; 
5) sprawca z  powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzia lności karnej za czyny będące podstawą 
wydania orzeczenia ; 
6) sprawca korzysta z  immunitetu, zgodnie z  którym niemożliwy jest nadzór nad przestrzeganiem nałożonych obowią z-
ków;  
7) z treści zaświadczenia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 2, wynika, że orzeczenie  zostało wydane pod nieobecność 
sprawcy, chyba że:  
a) sprawcę wezwano do udziału w  postępowaniu lub w  inny sposób zawia domiono o  terminie i  miejscu rozprawy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia,  
b) obrońca sprawcy był obecny na rozprawie lub posiedzeniu,  
c) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z  pouczeniem o  przysługującym mu prawie, terminie i  sposobie 
złożenia w  państwie wydania nakazu wniosku o  przeprowadzenie z  jego udziałem nowego post ępowania sąd o-
wego w  tej samej sprawie, sprawca w  ustawowym terminie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzecze nia; 
8) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych niż określone w  art. 611ud  § 1 lub zostało przekazane pomimo 
niespełnienia warunków przewidzianych w  art. 611u ; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w  wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu 
na mocy amnestii ; 
10) orzeczenie przewiduje środek związany z  leczeniem, nieznany ustawie ; 
11) pozostały czas wykonania nałożonych obowiązków jest krótszy niż 6  miesięcy.  
§ 4. W wypadkach wskazanych w  § 1 i 3, gdy przemawiają za tym szczególne względy, sąd, w  uzgodnieniu z  właś-
ciwym sądem lub innym organem państwa wydania orzeczenia, może orzec o  wykonaniu orzeczenia jedynie w  zakresie  
nałożonych w  nim obowiązków. W  zakresie zarządzenia wykonania kary, odwołania warunkowego zwolnienia, orzecz e-
nia kary zastępczej oraz ustanowienia, rozszerzenia, zmiany i  zwolnienia od wykonania nałożonych obowiązkó w 
w okresie próby albo uznania kary lub środka za wykonane – orzeczenie wykonuje właściwy sąd lub inny organ państwa 
wydania orzeczenia, chyba że uzgodniono inaczej.  
§ 5. W wypadkach przewidzianych w  § 1 pkt  2 oraz w  § 3 pkt  1, 2, 4, 7 lub 9 –11 sąd przed p odjęciem decyzji w  przed-
miocie  wykonania orzeczenia informuje o  możliwości odmowy wykonania orzeczenia właściwy sąd lub inny organ pa ń-
stwa wydania orzeczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 156 – Poz. 534 
 
Art. 611uh.  § 1. W  razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczen ia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, sąd niezwłocznie wydaje postanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego.  
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z  przyczyn faktycznych lub pr awnych, sąd niezwłocznie 
wydaje postanowienie o  umorzeniu postępowania wykonawczego i  zawiadamia właściwy sąd lub inny organ państwa 
wydania orzeczenia.  
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji o  tym, iż 
przeciwko sprawcy wszczęto nowe postępowanie karne i  na uzasadniony wniosek tego sądu lub organu, sąd może wyrazić 
zgodę na cofnięcie wystąpienia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 1, mając na uwadze cele kary lub środka, okres ich wyk o-
nywania oraz postaw ę sprawcy. Sąd umożliwia sprawcy, przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaj ę-
cie stanowiska ustnie lub na piśmie w  przedmiocie cofnięcia wystąpienia. Wyrażając zgodę na cofnięcie wystąpienia, sąd 
umarza postępowanie wykonawcze.  
Art. 611ui.  O treści postanowienia w  przedmiocie wykonania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 1, oraz 
o istotnych orzeczeniach zapadłych w  trakcie postępowania wykonawczego zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd 
lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Zawi adomienie to może być przekazane również przy użyciu urządzeń służ ą-
cych do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dok u-
mentów.  
Art. 611uj.  Koszty związane z  wykonaniem orzeczenia, o  którym mowa w  art. 611ud  § 1, ponosi Skarb Państwa.  
Rozdział 66j  
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie europejskiego nakazu ochrony  
Art. 611w.  § 1. W razie orzeczenia lub wykonywania przez polski sąd lub prokuratora środka zapobiegawczego,  
środka karnego lub obowiązku związanego z  poddaniem sprawcy próbie, polegającego na powstrzymaniu się od  przeb y-
wania w  określonych środowiskach lub miejscach lub kontaktowania się z  określonymi osobami, lub zbliżania  się do 
okreś lonych osób, oraz gdy jest to niezbędne dla ochrony praw pokrzywdzonego, sąd lub prokurator może, na  wniosek 
pokrzywdzonego, wystąpić o  wykonanie tego środka lub obowiązku do właściwego sądu lub innego organu  państwa 
członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale „państwem wykonania nakazu ”, w którym pokrzy w-
dzony przebywa lub oświadczy, że zamierza tam przebywać, wydając europejski nakaz ochrony.  
§ 2. W razie potrzeby sąd lub prokurator kieruje nakaz do więcej niż jednego państwa wykonania nakazu.  
§ 3. Nakaz zawiera  informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie, dotyczące orzeczenia, pokrzywdzonego, 
oskarżonego i  środka lub obowiązku, o  których mowa w  § 1. Do nakazu dołącza się poświadczony za zgodność z  oryginałem  
odpis orzeczenia, o  którym mowa w  § 1. 
§ 4. Nakaz powinien zostać przetłumaczony na język urzędowy państwa wykonania nakazu albo na inny język  
wskazany przez to państwo.  
§ 5. Przekazanie odpisu nakazu oraz orzeczenia może nastąpić również przy użyciu urządzeń służących do autom a-
tycznego  przesyłania dan ych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności tych dokumentów. Na żądanie  właś-
ciwego  sądu lub innego organu państwa wykonania nakazu sąd lub prokurator przekazuje odpis orzeczenia  oraz oryginał 
nakazu.  
§ 6. W razie trudności w  ustaleniu właściweg o sądu lub innego organu państwa wykonania nakazu sąd lub prokur a-
tor może również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej lub Eurojust.  
§ 7. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór europejskieg o nakazu ochrony, mając na uwadze  
konieczność udostępnienia państwu wykonania nakazu wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających  podjęcie 
prawidłowej decyzji w  przedmiocie wykonania nakazu.  
Art. 611wa.  Wystąpienie o  wykonanie europejskiego nakazu ochr ony nie wstrzymuje wykonywania środka lub ob o-
wiązku,  o którym mowa w  art. 611w  § 1. 
Art. 611wb.  § 1. W  razie zmiany lub uchylenia środka lub obowiązku, o  którym mowa w  art. 611w  § 1, sąd lub  pro-
kurator niezwłocznie zawiadamia o  tym właściwy sąd lub inny or gan państwa wykonania nakazu.  
§ 2. Zawiadomienie, o  którym mowa w  § 1, może zostać przekazane również przy użyciu urządzeń służących do auto -
matycznego  przesyłania danych, w  sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów.  
Art. 611wc. Na postanowienie sądu lub prokuratora w  przedmiocie europejskiego nakazu ochrony zażalenie nie prz y-
sługuje.  
  
Dziennik  Ustaw  – 157 – Poz. 534 
 
Rozdział 66k  
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o  wykonanie europejskiego nakazu ochrony  
Art. 611wd.  § 1. W  razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w  niniejszym rozdziale  
„państwem wydania nakazu ”, o wykonanie europejskiego nakazu ochrony, wydanego na podstawie orzeczenia  nakładaj ą-
cego na osobę, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie ka rne, obowiązek polegający na  powstrzymaniu 
się od przebywania w  określonych środowiskach lub miejscach lub kontaktowania się z  określonymi  osobami, lub zbliż a-
nia się do określonych osób, nakaz ten podlega wykonaniu przez prokuratora właściwego miejscowo  ze względu na mie j-
sce pobytu osoby podlegającej ochronie.  
§ 2. Nakaz powinien zawierać informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. Do nakazu powinno  być doł ą-
czone orzeczenie, o  którym mowa w  § 1, lub jego odpis poświadczony za zgodność z  oryginałem.  W odniesieniu do za-
wartych w  nakazie danych dotyczących miejsca pobytu i  pracy osoby podlegającej ochronie stosuje  się odpowiednio  art. 148a.  
§ 3. Jeżeli prokurator, do którego został skierowany nakaz, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje  go 
właściwemu prokuratorowi i  zawiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania nakazu.  
§ 4. Jeżeli wniosek o  wydanie nakazu został skierowany przez osobę podlegającą ochronie na podstawie orzeczenia  
wydanego w  innym państwie członkowskim Unii Europ ejskiej bezpośrednio do polskiego prokuratora,  z pominięciem 
właściwego organu, prokurator przekazuje wniosek właściwemu sądowi lub innemu organowi  w państwie, w  którym 
wydano orzeczenie wobec osoby, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie  karne.  
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu nakazu stosuje się przepisy  prawa 
polskiego.  
Art. 611we.  § 1. Jeżeli państwo wydania nakazu nie przekazało wszystkich inf ormacji potrzebnych do podjęcia de-
cyzji w  przed miocie wykonania europejskiego nakazu ochrony, prokurator wzywa właściwy sąd lub inny organ  państwa 
wydania nakazu do ich uzupełnienia we wskazanym terminie. W  razie niedotrzymania terminu postanowienie  w przedmiocie 
wykonania nakazu wydaje się w  oparciu o  posiadane informacje.  
§ 2. Jeżeli rodzaj albo sposób wykonania obowiązków są nieznane ustawie, prokurator określa obowiązek według  
prawa polskiego, z  uwzględnieniem różnic na korzyść osoby, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie  
karne.  
Art. 611wf.  § 1. Na postanowienie prokuratora w  przedmiocie wykonania europejskiego nakazu ochrony przysług u-
je zażalenie do sądu rejonowego, w  którego okręgu wydano to postanowienie. Sąd rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu,  
w którym ma prawo wziąć udział prok urator, osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie  karne, 
i osoba podlegająca ochronie, jeżeli przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz obrońca  i pełnomocnik, 
jeżeli stawią się na nie. Jeżeli osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne,  nie przebywa na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani nie posiada obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania  zażalenia może jej 
wyznaczyć obrońcę z  urzędu.  
§ 2. Do wykonania nakazu prokurator przystępuje niezw łocznie.  
Art. 611wg.  § 1. Odmawia się wykonania europejskiego nakazu ochrony, jeżeli  osoba podlegająca ochronie nie 
przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że istnieją podstawy do uznania, że zamierza na nim przebywać.  
§ 2. Można odmówić wy konania nakazu, jeżeli:  
1) czyn, w  związku z  którym nałożono obowiązek, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego ; 
2) pomimo wezwania przez prokuratora do uzupełnienia informacji we wskazanym terminie do nakazu nie dołączono  
orzeczenia, o  którym mowa  w art. 611wd  § 1, albo jest on niekompletny lub w  sposób oczywisty niezgodny  z treścią 
orzeczenia ; 
3) orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne zostało prawomocnie  za-
kończone w  państwie członkowskim Unii Europej skiej, a  osoba ta odbywa lub odbyła karę albo kara nie może  zostać 
wykonana według prawa państwa, w  którym zapadł wyrok skazujący ; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a  przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało  
jurysdykcji s ądów polskich ; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według prawa polskiego zostało popełnione w  całości albo w  części na  tery-
torium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym ; 
6) osoba, przeciwko której jest lub by ło prowadzone postępowanie karne, z  powodu wieku nie ponosi według  prawa 
polskiego odpowiedzialności karnej za czyn będący podstawą wydania orzeczenia ; 
  
Dziennik  Ustaw  – 158 – Poz. 534 
 
7) osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, korzysta z  immunitetu, zgodnie  z którym jest 
niemożliwy nadzór nad przestrzeganiem nałożonych obowiązków ; 
8) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych niż określone w  art. 611wd  § 1; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w  wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałob y darowaniu  
na mocy amnestii.  
Art. 611wh.  § 1. W  razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu pa ństwa wydania nakazu informacji 
o tym, iż europejski nakaz ochrony nie podlega dalszemu wykonaniu, prokurator niezwłocznie wydaje postanowienie  
o zaprz estaniu jego wykonywania.  
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie nakazu nie jest możliwe z  przyczyn faktycznych lub prawnych, prokurator ni e-
zwłocznie  wydaje postanowienie o  zaprzestaniu jego wykonywania i  zawiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ  
państwa wydani a nakazu, osobę, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, oraz osobę podlegającą  
ochronie, jeżeli przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania nakazu i nformacji o  zmianie  obo-
wiązku nałożonego na osobę, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, prokurator rozpoznaje  
sprawę wykonania zmienionego nakazu na zasadach określonych w  niniejszym rozdziale. Przepisu art.  611wg nie stosuje się,  
z wyjątkiem  § 1 i § 2 pkt 2 i 8. 
Art. 611wi.  § 1. O  treści postanowienia w  przedmiocie wykonania europejskie go nakazu ochrony, o  wniesieniu 
środka odwoławczego od tego postanowienia, o  istotnych orzeczeniach zapadłych w  trakcie postępowania, jak również  
o zmianie miejsca pobytu osoby, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, albo osoby  podlegającej 
ochronie zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania nakazu.  
§ 2. Prokurator zawiadamia niezwłocznie właściwy są d lub inny organ państwa wydania nakazu o  wszelkich  oko-
licznościach mających wpływ na jego wykonanie, w  szczególności o  naruszeniu nałożonego obowiązku. Zawiadomienie  
o naruszeniu tego obowiązku następuje w  formie zaświadczenia zawierającego informacje dot yczące osoby,  przeciwko 
której jest lub było prowadzone postępowanie karne, oraz naruszonego obowiązku.  
§ 3. W razie uzyskania informacji o  naruszeniu nałożonego obowiązku prokurator może przedsięwziąć osobiście  lub 
zlecić Policji sprawdzenie faktów w  tym zakresie. Za zgodą osoby podlegającej ochronie prokurator może  również wystą-
pić do właściwego komendanta Policji z  wnioskiem o  zastosowanie środków ochrony i  pomocy przewidzianych  w ustawie  
z dnia 28  listopada 2014  r. o ochronie i  pomocy dla pokrzywdzonego  i świadka.  
§ 4. W razie ustania przyczyn nałożenia obowiązku lub powstania przyczyn uzasadniających jego uchylenie lub  
zmianę prokurator może wystąpić do właściwego sądu lub innego organu państwa wydania nakazu o  uchylenie lub  zmia-
nę nakazu.  
§ 5. Zawiadom ienia, o  których mowa w  § 1 i 2, oraz wystąpienie, o  którym mowa w  § 4, mogą zostać przekazane  
również przy użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w  sposób umożliwiający  stwierdzenie 
autentyczności przekazanych dokumentów.  
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór zaśw iadczenia, o  którym mowa w  § 2, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wydania nakazu wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających  pod-
jęcie prawidłowej decyzji.  
Art. 611wj.  Koszty zwią zane z  wykonaniem nakazu ponosi Skarb Państwa.  
Rozdział  67 
Przepisy końcowe  
Art. 612. § 1. O każdorazowym wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania wobec obywatela państwa obcego,  
na jego prośbę, zawiadamia się niezwłocznie właściwy miejscowo urząd konsularny tego państwa lub – w braku takiego 
urzędu – przedstawicielstwo dyplomatyczne tego państwa.  
§ 2. W razie zatrzymania obywatela państwa obcego należy zatrzymanemu umożliwić, na jego prośbę, nawiązanie 
w dostępnej formie kontaktu z  właściwym urzędem konsularnym lub przedstawicielstwem dyplomatycznym, a  w razie 
zatrzymania osoby nieposiadającej żadnego obywatelstwa – z przedstawicielem państwa, w  którym ma ona stałe miejsce 
zamieszkania.  
Art. 613. § 1. Z wyjątkiem wypadków określonych w  art. 592a–592f i  w art. 595 oraz  w rozdziałach 62a –62d, 65a –65d, 
66a–66d i  66f–66k z  mającymi siedzibę za granicą organami obcego państwa oraz z  osobami wymienionymi w  art. 578 oraz 
w art. 579 sądy i  prokuratorzy każdorazowo porozumiewają się, w  tym przy doręczan iu pism procesowych, za  pośrednictwem 
Ministra Sprawiedliwości, a  ten w  razie potrzeby za pośrednictwem ministra właściwego do spraw za granicznych.  
§ 2. Z urzędami konsularnymi obcego państwa w  Rzeczypospolitej Polskiej sądy i  prokuratorzy, w  wypadkach ok reś-
lonych  przez Ministra Sprawiedliwości, mogą porozumiewać się bezpośrednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 159 – Poz. 534 
 
Art. 614. Wydatki poniesione w  związku z  czynnościami przewidzianymi w  niniejszym dziale pokrywa państwo obce,  
które złożyło wniosek o  dokonanie czynności. Organy państwa polsk iego mogą odstąpić od żądania zwrotu poniesionych 
wydatków, jeżeli państwo obce zapewnia wzajemność.  
Art. 615. § 1. W  stosunkach z  międzynarodowymi trybunałami karnymi i  ich organami działającymi na podstawie 
umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita P olska jest stroną, albo powołanymi przez organizacje międzynarodowe 
ukonstytuowane umową ratyfikowaną przez Rzeczpospolitą Polską, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego działu.  
§ 2. Przepisów niniejszego działu nie stosuje się, jeżeli umowa międzyna rodowa, której Rzeczpospolita Polska jest 
stroną, albo akt prawny regulujący działanie międzynarodowego trybunału karnego  stanowi inaczej.  
§ 3. Przepisów niniejszego działu można nie stosować wobec państwa obcego, z  którym Rzeczpospolita Polska nie 
ma w  tym przedmiocie umowy, a  państwo to nie zapewnia wzajemności.  
§ 4. Jeżeli umowa międzynarodowa albo akt prawny regulujący działanie międzynarodowego trybunału karnego tego 
wymaga, Minister Sprawiedliwości zawiadamia międzynarodowy trybunał karny o  wszczęciu postępowania przeciwko 
osobie o  popełnienie przestępstwa podlegającego ściganiu przez ten trybunał.  
§ 5. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osoby wszczęto postępowanie karne w  Rzeczypospolitej Polskiej 
i przed międzynarodowym trybunałem karnym, Minis ter Sprawiedliwości przekazuje ściganie temu trybunałowi, jeżeli 
wymagają tego akty prawne regulujące działanie trybunału.  
DZIAŁ XIV  
Koszty procesu  
Rozdział 68  
Przepisy ogólne  
Art. 616. § 1. Do kosztów procesu należą:  
1) koszty sądowe ; 
2) uzasadnione wydat ki stron, w  tym z  tytułu ustanowienia w  sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika.  
§ 2. Koszty sądowe obejmują:  
1) opłaty ; 
2) wydatki poniesione przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania.  
Art. 617. Rodzaje i  wysokość opłat oraz zasady i  tryb ich wymierzania określa odrębna ustawa.  
Art. 618. § 1. Wydatki Skarbu Państwa obejmują w  szczególności wypłaty dokonane z  tytułu:  
1) doręczenia wezwań i  innych pism ; 
2) przejazdów sędziów, prokuratorów i  innych osób z  powodu czynności postępowania ; 
3) sprowadz enia i  przewozu oskarżonego, świadków i  biegłych ; 
4) oględzin, badań przedsięwziętych w  toku postępowania oraz przesyłek i  przechowania zajętych przedmiotów, jak 
również ich sprzedaży ; 
5) ogłoszeń w  prasie, radiu i  telewizji ; 
6) wykonania orzeczenia, w  tym również o  zabezpieczeniu grożących kar majątkowych, jeżeli kary te zostały orzecz o-
ne, z  wyłączeniem kosztów utrzymania w  zakładzie karnym i  kosztów pobytu w  zakładach leczniczych na obserw a-
cji psychiatrycznej ; 
7) należności świadków i  tłumaczy ; 
8) kosztów  postępowania mediacyjnego ; 
9) należności biegłych lub instytucji wyznaczonych do wydania opinii lub wystawienia zaświadczenia, w  tym koszty 
wystawienia zaświadczenia przez lekarza sądowego ; 
9a) kosztów obserwacji psychiatrycznej oskarżonego, z  wyłączeniem  należności biegłych psychiatrów ; 
9b) kosztów zarządu przymusowego;  
  
Dziennik  Ustaw  – 160 – Poz. 534 
 
10) opłat przewidzianych za udzielenie informacji z  rejestru skazanych ; 
11) nieopłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej z  urzędu przez adwokatów lub radców prawnych ; 
12) ryczałtu k uratora sądowego za przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o  którym mowa w  art. 214 § 1; 
13) realizacji umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, i  postępowań prowadzonych na 
podstawie działu XIII, także jeżeli nie zostało wydane p ostanowienie, o  którym mowa w  art. 303. 
§ 2. Jeżeli wysokości i  zasad ustalania należności  określonych w  § 1 nie regulują odrębne przepisy, Minister Spra -
wiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w  drodze roz porządzenia, 
wysokość i  sposób ich obliczania, mając na uwadze faktyczny koszt dokonania danej czynności.  
§ 3. W razie braku przepisów wymienionych w  § 2, o wysokości danego wydatku decydują kwoty przyznane przez 
sąd, prokuratora lub inny organ prowadzący postępowanie.  
Art. 618a.  § 1. Świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży – z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykon y-
wania czynności postępowania na wezwanie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze – w wyso -
kości rzeczywiście poniesion ych racjonalnych i  celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odp o-
wiednim środkiem transportu.  
§ 2. Górną granicę należności, o  których mowa w  § 1, stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi z a-
trudnionemu w  państwowej lub samorządow ej jednostce sfery budżetowej z  tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.  
§ 3. Według tych samych zasad świadkowi przysługuje zwrot kosztów noclegu oraz utrzymania w  miejscu wykon y-
wania czynności postępowania.  
§ 4. Wysokość kosztów, o  których mowa w  § 1 i 3, świadek powinien należycie wykazać.  
Art. 618b.  § 1. Świadkowi przysługuje zwrot zarobku lub dochodu utraconego z  powodu stawiennictwa na wezwanie  
sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze.  
§ 2. Wynagrodzenie za utracony zarobek lub doch ód za każdy dzień udziału w  czynnościach postępowania przyznaje 
się świadkowi w  wysokości jego przeciętnego dziennego zarobku lub dochodu. W  przypadku świadka pozostającego 
w stosunku pracy przeciętny dzienny utracony zarobek oblicza się według zasad obowi ązujących przy ustalaniu należnego 
pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop.  
§ 3. Górną granicę należności, o  których mowa w  § 2, stanowi równowartość 4,6% kwoty bazowej dla osób zajm u-
jących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustawa budżet o-
wa. W  przypadku gdy ogłoszenie ustawy budżetowej nastąpi po dniu 1  stycznia roku, którego dotyczy ustawa budżetowa, 
podstawę obliczenia należności za okres od 1  stycznia do dnia ogłoszenia ustawy budżetowej sta nowi kwota bazowa 
w wyso kości obowiązującej w  grudniu roku poprzedniego.  
§ 4. Utratę zarobku lub dochodu, o  których mowa w  § 1, oraz ich wysokość świadek powinien należycie wykazać.  
Art. 618c.  § 1. Prawo do żądania należności przewidzianych w  art. 618a i  art. 618b służy osobie wezwanej 
w charakterze świadka, jeżeli się stawiła, choćby nie została przesłuchana.  
§ 2. W przypadku gdy osoba uprawniona do otrzymania należności przewidzianych w  art. 618a i  art. 618b zostanie 
wezwana w  charakterze świadka w  kilku  sprawach na ten sam dzień, przyznaje się jej te należności tylko raz.  
§ 3. Świadkowi, który zgłosił się bez wezwania sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, n a-
leżności przewidziane w  art. 618a i  art. 618b mogą być przyznane tylko wtedy, gdy został przesłuchany.  
Art. 618d.  Przepisy  art. 618a –618c stosuje się odpowiednio do osoby towarzyszącej świadkowi, jeżeli świadek nie 
mógł stawić się na wezwanie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze bez opieki tej osoby.  
Art. 618e.  Przepisów  art. 618a –618c nie stosuje się do świadka zatrudnionego w  organie władzy publicznej, jeżeli 
powołany został do zeznawania w  związku z  tym zatrudnieniem. W  tym przypadku świadkowi służy prawo do należności 
na zasadach określonych w  przepisach regul ujących wysokość i  warunki ustalania należności przysługujących pracown i-
kowi zatrudnionemu w  państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z  tytułu podróży służbowej na obszarze 
kraju.  
Art. 618f.  § 1. Biegłemu i  specjaliście nie będącemu funkcjonar iuszem organów procesowych powołanym przez sąd 
lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze przysługuje wynagrodzenie za wykonaną pracę oraz zwrot poni e-
sionych przez nich wydatków niezbędnych dla wydania opinii.  
  
Dziennik  Ustaw  – 161 – Poz. 534 
 
§ 2. Wysokość wynagrodzenia za wykonaną pracę biegłego i  specjalisty nie będącego funkcjonariuszem organów 
procesowych ustala się uwzględniając wymagane kwalifikacje, potrzebny do wydania opinii czas i  nakład pracy, a  wysokość  
wydatków, o  których mowa w  § 1 – na podstawie złożonego rachunku.  
§ 3. Wynagrodzenie biegłych oblicza się według stawki wynagrodzenia za godzinę pracy albo według taryfy zrycza ł-
towanej określonej dla poszczególnych kategorii biegłych ze względu na dziedzinę, w  której są oni specjalistami. Podst a-
wę obliczenia stawki wynagrodz enia za godzinę pracy i  taryfy zryczałtowanej stanowi ułamek kwoty bazowej dla osób 
zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość określa ustawa budżetowa.  
§ 4. Wynagrodz enie biegłego i  specjalisty nie będącego funkcjonariuszem organów proce sowych, będących podatn i-
kami obowiązanymi do rozliczenia podatku od towarów i  usług, podwyższa się o  kwotę podatku od towarów i  usług, 
okreś loną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą w  dniu orzekania o  tym wynagrodzeniu.  
§ 4a. Jeżeli opinia jest fał szywa, wynagrodzenie oraz zwrot jakichkolwiek kosztów poniesionych przez biegłego  
związanych z  jej sporządzeniem lub złożeniem nie przysługują.  
§ 4b. Jeżeli opinia jest nierzetelna lub została sporządzona lub złożona ze znacznym nieusprawiedliwionym  opóźni e-
niem, wynagrodzenie ulega odpowiedniemu obniżeniu; można również odstąpić od przyznania wynagrodzenia  lub zwrotu 
jakichkolwiek kosztów poniesionych przez biegłego związanych z  jej sporządzeniem lub złożeniem.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodz e rozporządzenia, stawki wynagrodzenia biegłych za wykonaną pracę 
oraz taryfy zryczałtowane, o  których mowa w  § 3, mając na uwadze nakład pracy i  kwalifikacje biegłego oraz poziom 
wynagrodzeń uzyskiwanych przez pracowników wykonujących podobne zawody, stop ień złożoności problemu będącego 
przedmiotem opinii oraz warunki, w  jakich opracowano opinię, a  także sposób dokumentowania wydatków niezbędnych 
dla wydania opinii.  
Art. 618fa.  § 1. W  wyjątkowych wypadkach organ procesowy może postanowić o  wypłacie biegłem u przed sporz ą-
dzeniem opinii, jednorazowo lub w  ratach, określonej kwoty pieniężnej na poczet wynagrodzenia, jeżeli jest to uzasadni o-
ne szczególną czasochłonnością czynności niezbędnych do wydania opinii lub innymi szczególnymi okolicznościami.  
§ 2. Na pos tanowienie w  przedmiocie wypłaty na poczet wynagrodzenia zażalenie nie przysługuje.  
§ 3. Biegły ma obowiązek zwrotu wypłaconej mu kwoty, w  zakresie w  jakim przewyższa ona kwotę ostatecznie 
przyznanego mu wynagrodzenia, a  w wypadkach określonych w  art. 618f § 4a i 4b biegły ma obowiązek zwrotu całej 
wypłaconej mu kwoty, jeżeli wynagrodzenie mu nie przysługuje albo od przyznania wynagrodzenia odstąpiono.  
Art. 618g.  Do biegł ego, tłumacza i  specjalisty nie będącego funkcjonariuszem organów procesowych powołanych  
przez sąd lub organ postępowania przygotowawczego stosuje się odpowiednio  art. 618a. Dotyczy to również sytuacji, gdy 
sąd lub organ postępowania przygotowawczego nie skorzystał z  usług takiego biegłego, tłumacza lub specjalisty.  
Art. 618h.  § 1. Biegłemu , tłumaczowi i  specjaliście nie będącemu funkcjonariuszem organów procesowych wezw a-
nym przez sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, w  razie nieskorzystania z  ich usług, przysługuje 
zwrot utraconego zarobku lub dochodu.  
§ 2. Wynagrodzenie za utr acony zarobek lub dochód przyznaje się biegłemu , tłumaczowi i  specjaliście nie będącemu 
funkcjonariuszem organów procesowych, uwzględniając ich kwalifikacje i  czas zużyty w  związku z  wezwaniem. Przepisy  
art. 618b  § 3 i 4 stosuje się odpowiednio.  
Art. 618i.  W przypadku gdy bieg ły, tłumacz lub specjalista nie będący funkcjonariuszem organów procesowych 
zostaną wezwani przez uprawniony organ w  kilku sprawach na ten sam dzień, zwrot kosztów podróży, noclegu, utrzymania  
w miejscu wykonywania czynności postępowania , utraconego zarobku lub dochodu z  powodu stawiennictwa na wezwanie  
organu, przysługuje im tylko raz.  
Art. 618j.  Należności przysługujące stronie w  związku z  jej udziałem w  postępowaniu przyznaje się w  wysokości 
przewidzianej dla świadków.  
Art. 618k.  § 1. Należności, o  których mowa w  art. 618a,  art. 618b, art.  618d oraz art.  618f–618h, przyznaje się na 
wniosek.  
§ 2. Wniosek o  przyznanie należności, o  których mowa w  § 1, składa się ustnie do protokołu lub na piśmie, w  terminie 
zawitym 3  dni od dnia zakończen ia czynności z  udziałem osoby uprawnionej do tych należności, a  w przypadku  osoby, 
o której mowa w  art. 618d – z udziałem świadka, któremu ona towarzyszyła.  
§ 3. Roszczenie o  zwrot należności, o  których mowa w  § 1, przedawnia się z  upływem 3  lat od dnia po wstania tego 
roszczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 162 – Poz. 534 
 
§ 4. Świadek, osoba mu towarzysząca, biegł y, tłumacz oraz specjalista nie będący funkcjonariuszem organów proc e-
sowych powinni być pouczeni o  prawie i  sposobie zgłoszenia wniosku o  zwrot należności oraz o  skutkach niezachowania 
termi nu wskazanego w  § 2. 
Art. 618l.  § 1. Należności świadka, osoby mu towarzyszącej, biegłego , tłumacza oraz specjalisty nie będącego fun k-
cjonariuszem organów procesowych ustala i  przyznaje sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze.  
§ 2. Przyznaną na leżność należy wypłacić niezwłocznie. W  przypadku braku takiej możliwości należność przekazuje się  
przekazem pocztowym lub przelewem bankowym bez obciążania osoby uprawnionej opłatą pocztową lub kosztami prz e-
lewu.  
Art. 619. § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi i naczej, wszelkie wydatki wykłada tymczasowo Skarb Państwa.  
§ 2. Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa.  
§ 3. Skarb Państwa ponosi także koszty związane z  udziałem w  postępowaniu tłumacza w  zakresie koniecznym dla 
zapewnienia oskarżonemu jego  prawa do obrony.  
Art. 620. Wydatki związane z  ustanowieniem obrońcy lub pełnomocnika wykłada strona, która go ustanowiła.  
Art. 621. § 1. Oskarżyciel prywatny składa przy akcie oskarżenia lub wraz z  oświadczeniem o  przyłączeniu się do 
toczącego się postępo wania lub podtrzymaniu oskarżenia, od którego prokurator odstąpił, dowód wpłacenia do kasy sądowej 
zryczałtowanej równowartości wydatków. Ryczałt ten nie obejmuje kosztów wskazanych w  art. 618 §  1 pkt  5 i 11. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, 
w drodze rozporządzenia, wysokość zryczałtowanej równowartości wydatków, mając na uwadze przeciętne koszty post ę-
powania oraz zasadę dostępu do sądu.  
Art. 622. W postępowaniu z  oskarżenia prywatne go w  razie pojednania się stron przed wszczęciem przewodu sąd o-
wego, warunkowego umorzenia postępowania, umorzenia postępowania z  powodu niepoczytalności sprawcy lub znik o-
mej społecznej szkodliwości czynu albo z  powodu stwierdzenia w  zarzucanym czynie znami on przestępstwa ściganego 
z urzędu, zmiany trybu ścigania z  powodu przyłączenia się prokuratora do postępowania wszczętego przez oskarżyciela 
prywatnego i  zakończenia tego postępowania w  trybie publicznoskargowym – prezes sądu lub referendarz sądowy zarz ą-
dza zwrot uiszczonych przez oskarżyciela prywatnego zryczałtowanych wydatków w  całości, a  w połowie – w razie p o-
jednania się stron po rozpoczęciu przewodu sądowego.  
Rozdział 69  
Zwolnienie od kosztów sądowych  
Art. 623. Sąd lub referendarz sądowy zwalnia osob ę w całości lub w  części od wyłożenia kosztów podlegających 
uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego, jeżeli wykazała ona, że ze względu na jej sytuację rodzinną, majątkową 
i wysokość dochodów wyłożenie ich byłoby zbyt uciążliwe.  
Art. 624. § 1. Sąd może  zwolnić oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego w  całości lub w  części od zapłaty na 
rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, jeżeli istnieją podstawy do uznania, że uiszczenie ich byłoby dla nich zbyt 
uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i  wysokość dochodów, jak również wtedy, gdy przemawiają za 
tym względy słuszności.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio do oskarżyciela prywatnego w  razie rozpoznania sprawy bez zachowania 
wymagań określonych w  art. 621 § 1. 
Art. 625. W razie skazania l ub warunkowego umorzenia postępowania wobec żołnierza odbywającego zasadniczą 
służbę wojskową albo pełniącego służbę w  charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, nie pobiera się od nich n a-
leżnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych.  
Rozdział 70  
Zasądzeni e kosztów procesu  
Art. 626. § 1. W  orzeczeniu kończącym postępowanie w  sprawie sąd określa, kto, w  jakiej części i  zakresie ponosi 
koszty procesu.  
§ 2. Jeżeli w  orzeczeniu wymienionym w  § 1 nie zamieszczono rozstrzygnięcia o  kosztach, jak również gdy zacho dzi 
konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o  kosztach postępowania wykonawczego, orzecz e-
nie w  tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a  w zakresie dodatkowego ustalenia 
wysokości kosztów takż e referendarz sądowy właściwego sądu.  
§ 3. Na orzeczenie w  przedmiocie kosztów służy zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. W  razie wniesienia apelacji 
i zażalenia – zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy łącznie z  apelacją.  
  
Dziennik  Ustaw  – 163 – Poz. 534 
 
Art. 626a.  Zażalenie na postano wienie prokuratora albo innego organu prowadzącego postępowanie przygotowa w-
cze w  przedmiocie kosztów wnosi się, odpowiednio, do prokuratora nadrzędnego nad prokuratorem, który wydał post a-
nowienie, albo do prokuratora właściwego do sprawowania nadzoru nad p ostępowaniem przygotowawczym prowadz o-
nym przez inny organ. Jeżeli prokurator nie przychyli się do zażalenia, kieruje je do sądu.  
Art. 627. Od skazanego w  sprawach z  oskarżenia publicznego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa 
oraz wydatki na rz ecz oskarżyciela posiłkowego.  
Art. 628. Od skazanego w  sprawach z  oskarżenia prywatnego sąd zasądza na rzecz:  
1) oskarżyciela prywatnego poniesione przez niego koszty procesu ; 
2) Skarbu Państwa wydatki ustalone na podstawie  art. 618, od których uiszczenia oskarżyciel został zwolniony lub 
w razie rozpoznania sprawy bez ich uiszczenia.  
Art. 629. Przepisy  art. 627 i 628 stosuje się odpowiednio w  razie warunkowego umorzenia postępowania, a  w spra-
wach z  oskarżenia prywatnego – również w  razie umorzenia postępow ania na podstawie  art. 17 § 1 pkt 3. 
Art. 630. W sprawach z  oskarżenia publicznego, jeżeli oskarżonego nie skazano za wszystkie zarzucane mu prz e-
stępstwa, wydatki związane z  oskarżeniem w  części uniewinniającej lub umarzającej postępowanie ponosi Skarb Pań stwa.  
Art. 631. W sprawach z  oskarżenia prywatnego, w  razie odstąpienia od wymierzenia kary z  powodu wzajemności 
krzywd lub wyzywającego zachowania się oskarżyciela prywatnego, jak również biorąc pod uwagę liczbę i  rodzaj zarz u-
tów, od których oskarżony zos tał uniewinniony, sąd może obciążyć oskarżonego poniesionymi przez oskarżyciela kos z-
tami procesu tylko częściowo.  
Art. 632. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w  razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty 
procesu ponosi:  
1) w sprawach  z oskarżenia prywatnego – oskarżyciel prywatny, a  w razie pojednania się stron – oskarżyciel i  oskarżony  
w zakresie przez siebie poniesionym, jeżeli strony w  zawartej ugodzie nie uregulowały tego inaczej ; 
2) w sprawach z  oskarżenia publicznego – Skarb Pań stwa, z  wyjątkiem należności z  tytułu udziału adwokata lub  radcy 
prawnego w  charakterze pełnomocnika pokrzywdzonego, oskarżyciela posiłkowego albo innej osoby.  
Art. 632a.  § 1. W wyjątkowych wypadkach, w  razie umorzenia postępowania, sąd może orzec, że kosz ty procesu 
ponosi w  całości lub w  części oskarżony, a  w sprawach z  oskarżenia prywatnego oskarżony lub Skarb Państwa.  
§ 2. W razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania sąd orzeka, że koszty procesu ponosi  w całości 
lub w  części oskarżony, jeżeli:  
1) oskarżony skierował przeciwko sobie podejrzenie popełnienia czynu zabronionego ; 
2) ukrywanie się oskarżonego przyczyniło się do przedawnienia karalności zarzucanego mu czynu ; 
3) umorzono przeciwko oskarżonemu postępowanie na podstawie  art. 11 § 1. 
§ 3. W razie umorzenia postępowania ze względu na cofnięcie wniosku o  ściganie po rozpoczęciu przewodu sądo -
wego sąd może orzec, że koszty procesu ponosi w  całości lub w  części oskarżony.  
Art. 632b.  Jeżeli w  sprawach, o  których mowa w  art. 632 pkt 2, pr zyczyny umorzenia powstały w  toku postępow a-
nia, sąd może orzec od Skarbu Państwa zwrot należności z  tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika.  
Art. 633. Koszty procesu przypadające od kilku oskarżonych lub oskarżycieli prywatnych albo posiłkowych, jak 
równi eż od oskarżonych i  oskarżycieli, sąd zasądza od każdego z  nich według zasad słuszności, mając w  szczególności 
na względzie koszty związane ze sprawą każdego z  nich.  
Art. 634. Jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, do kosztów procesu za postępowanie odwoławcze od orzeczeń 
kończących postępowanie w  sprawie mają odpowiednie zastosowanie przepisy o  kosztach za postępowanie przed sądem 
pierwszej instancji.  
Art. 635. Niezależnie od tego, kto wniósł środek odwoławczy, jeżeli dojdzie do zmiany wyroku skazują cego lub 
orzeczenia o  warunkowym umorzeniu postępowania na niekorzyść oskarżonego, koszty procesu za postępowanie odw o-
ławcze ustala się na ogólnych zasadach.  
  
Dziennik  Ustaw  – 164 – Poz. 534 
 
Art. 636. § 1. W  sprawach z  oskarżenia publicznego, w  razie nieuwzględnienia środka odwoławczego, wniesionego 
wyłącznie przez oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego, koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi na 
ogólnych zasadach ten, kto wniósł środek odwoławczy, a  jeżeli środek ten pochodzi wyłącznie od oskarżyciela publicz -
nego – koszty proce su za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa.  
§ 2. W razie nieuwzględnienia środków odwoławczych wniesionych przez co najmniej dwa uprawnione podmioty, 
stosuje się odpowiednio  art. 633. 
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się odpowiednio w  sprawach z  oskar żenia prywatnego.  
Art. 637. § 1. Przepisy  art. 635 i 636 stosuje się odpowiednio w  razie pozostawienia środka odwoławczego bez ro z-
poznania wobec jego cofnięcia lub z  przyczyn wskazanych w  art. 430. 
§ 2. W wypadku cofnięcia wniosku o  ściganie, kosztami post ępowania można obciążyć osobę, która wniosek cofnęła.  
Art. 637a.  Do kosztów postępowania kasacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy o  kosztach postępowania odw o-
ławczego, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 638. Wydatki poniesione przez sąd, związane z  rozpoznaniem kasacji wniesionej przez podmioty wymienione 
w art. 521 lub wznowieniem postępowania z  urzędu, ponosi Skarb Państwa.  
Art. 639. Przepisy o  kosztach procesu mają odpowiednie zastosowanie w  sprawach o  wznowienie postępowania. 
W razie oddalenia wn iosku lub pozostawienia go bez rozpoznania, obowiązek pokrycia kosztów obciąża osobę, która 
złożyła wniosek.  
Art. 640. § 1. Przepisy odnoszące się do kosztów procesu w  sprawach z  oskarżenia prywatnego mają odpowiednie 
zastosowanie w  sprawach z  oskarżenia p ublicznego, w  których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy.  
§ 2. Sąd nie może zasądzić od oskarżyciela posiłkowego zwrotu wydatków, o  których mowa w  art. 618, w  wysokości 
przekraczającej kwotę zryczałtowanej równowartości wydatków określonej na pods tawie  art. 621 § 2. 
Art. 641. Prawo do ściągnięcia zasądzonych kosztów procesu przedawnia się z  upływem 3  lat od dnia, kiedy należało  je 
uiścić.  
Rozdział 71  
(zawierający art.  642–645 – uchylony)  
DZIAŁ XV  
Postępowanie karne w  sprawach podlegających orzeczni ctwu sądów wojskowych  
Rozdział 72  
Przepisy ogólne  
Art. 646. W sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych nie stosuje się przepisów o  postępowaniu 
prywatnoskargowym, nakazowym i  przyspieszonym. Poza tym stosuje się przepisy działów poprzednich, ch yba że przep i-
sy działu niniejszego stanowią inaczej.  
Art. 647. § 1. Orzecznictwu sądów wojskowych podlegają sprawy:  
1) żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, o prz e-
stępstwa : 
a) określone w  rozdziałach XXXIX –XLIV Kodeksu karnego,  
b) popełnione przeciwko organowi wojskowemu lub innemu żołnierzowi,  
c) popełnione podczas lub w  związku z  pełnieniem obowiązków służbo wych, w  obrębie obiektu wojskowego lub 
wyznaczonego miejsca przeby wania, na szk odę wojska lub z  naruszeniem obowiązku wynikającego ze służby 
wojskowej,  
d) popełnione za granicą, podczas użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczy pospolitej Polskiej poza granicami 
państwa, w  rozumieniu ustawy z  dnia 17  grudnia 1998  r. o zasadach użycia lu b pobytu Sił Zbrojnych Rzeczy -
pospolitej Polskiej poza granicami państwa ( Dz. U. z 2014  r. poz.  1510  oraz z 2019 r. poz.  1726 ); 
  
Dziennik  Ustaw  – 165 – Poz. 534 
 
2) pracowników wojska o  przestępstwa:  
a) określone w  art. 356–363 Kodeksu karnego w  związku z  art. 317 § 2 tego kodeksu,  
b) pope łnione za granicą, podczas użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczy pospolitej Polskiej poza granicami pa ń-
stwa, w  rozumieniu ustawy z  dnia 17  grudnia 1998  r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczy -
pospolitej Polskiej poza granicami państwa ; 
3) żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz członków ich 
personelu cywilnego, o  przestępstwa popełnione w  związku z  pełnieniem obowiązków służbowych, chyba że umowa 
międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej.  
§ 2. Sprawy o  przestępstwa wymienione w  § 1 nie przestają podlegać orzecznictwu sądów wojskowych mimo zwo l-
nienia żołnierza z  czynnej służby wojskowej lub ustania zatrudnienia pracownika w  wojsku.  
§ 3. W razie zwolnienia  żołnierza z  czynnej służby wojskowej lub ustania zatrudnienia pracownika w  wojsku sprawę, 
o której mowa w  § 1 pkt  1 lit. b lub d, oraz – jeżeli przestępstwo nie wiąże się z  naruszeniem obowiązku służbowego – w § 1 
pkt 2 lit. b, sąd wojskowy, najpóźniej do  dnia rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, może przekazać do 
rozpoznania sądowi powszechnemu, jeżeli dobro wymiaru sprawiedliwości temu się nie sprzeciwia.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Na postanowienie w  przedmiocie przekazania sprawy w  myśl  § 3 przysługuje zażalenie . 
Art. 648. Orzecznictwu sądów wojskowych podlegają także sprawy o:  
1) współdziałanie w  popełnieniu przestępstw określonych w  rozdziałach XXXIX –XLIV Kodeksu karnego ; 
2) przestępstwa określone w  art. 239, 291 –293, a  także w  art. 294 w odniesieniu do  art. 291 § 1, Kodeksu karnego – 
jeżeli czyn pozostaje w  związku z  przestępstwem przewidzianym w  rozdziałach XXXIX –XLIV tego kodeksu ; 
3) inne przestępstwa, o  ile przepisy szczególne tak stanowią.  
Art. 649. § 1. Jeżeli sprawca przestępstwa podlega jącego orzecznictwu sądów wojskowych popełnił także przestę p-
stwo podlegające orzecznictwu sądów powszechnych, a  przestępstwa pozostają ze sobą w  takim związku, że dobro w y-
miaru sprawiedliwości wymaga ich łącznego rozpoznania, rozpoznaje je łącznie sąd wojs kowy.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio w  postępowaniu przygotowawczym.  
Art. 650. § 1. Jeżeli w  sprawie przeciwko dwóm lub więcej oskarżonym sąd wojskowy nie byłby właściwy do jej 
rozpoznania w  całości bądź ze względu na rodzaj jednego z  czynów, bąd ź ze względu na osobę jednego z  oskarżonych, 
a dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga, sąd wojskowy może rozpoznać sprawę łącznie lub przekazać ją w  tym 
celu sądowi powszechnemu.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Przekazanie nie może nastąpić, jeżeli sprawa dotyczy przestępstwa wskazanego w  art. 647 § 1 pkt 1 lit. a lub c 
lub pkt 2 lit. a oraz w  art. 648 pkt 1. 
§ 4. Na postanowienie w  przedmiocie przekazania sprawy w  myśl  § 1 przysługuje zażalenie.  
Art. 651. § 1. W  sprawach o  przestępstwa wymienione w  art. 647 § 1 pkt 1 i 2 orzeka sąd wojskowy, obejmujący 
swoją właściwością jednostkę wojskową, w  której żołnierz pełnił służbę wojskową lub pracownik był zatrudniony.  
§ 2. Właściwość sądu wojskowego ze względu na przynależność oskarżonego do jednostki wojskowej określa si ę 
według chwili wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 652. W sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych orzekają stosownie do zakresu właściwości:  
1) wojskowy sąd garnizonowy ; 
2) wojskowy sąd okręgowy ; 
3) Sąd Najwyż szy. 
Art. 653. § 1. Wojskowy sąd garnizonowy orzeka w  pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z  wyjątkiem spraw 
przekazanych ustawą do właściwości innego sądu.  
§ 2. W wypadkach wskazanych w  ustawie wojskowy sąd garnizonowy rozpoznaje również w  zakresie  swej właściwości  
środki odwoławcze od orzeczeń i  zarządzeń wydanych w  postępowaniu przygotowawczym.  
§ 3. Wojskowy sąd garnizonowy ma poza tym uprawnienia i  obowiązki procesowe, które w  postępowaniu przed 
sądami powszechnymi przysługują sądowi rejonowemu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 166 – Poz. 534 
 
Art. 654. § 1. Wojskowy sąd okręgowy orzeka w  pierwszej instancji w  sprawach o  przestępstwa:  
1) popełnione przez żołnierzy posiadających stopień majora i  wyższy ; 
2) podlegające w  postępowaniu przed sądami powszechnymi właściwości sądu okręgowego oraz okreś lone w  art. 339 
§ 3 i art. 345 § 3 i 4 Kodeksu karnego ; 
3) popełnione przez żołnierzy i  członków personelu cywilnego, o  których mowa w  art. 647 § 1 pkt 3; 
4) inne na podstawie przepisów szczególnych.  
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym, w  przedmiocie tymcz asowego aresztowania w  stosunku do żołnierzy, o  których  
mowa w  § 1 pkt 1, a także do żołnierzy sił zbrojnych państw obcych i  członków ich personelu cywilnego, o  których mowa 
w § 1 pkt 3, orzeka jednoosobowo wojskowy sąd okręgowy.  
§ 3. Wojskowy sąd okręgowy  rozpoznaje także środki odwoławcze od orzeczeń i  zarządzeń wydanych w  pierwszej 
instancji w  wojskowym sądzie garnizonowym oraz w  wypadkach wskazanych w  ustawie i  z zachowaniem granic wskaz a-
nych w  § 1 – od orzeczeń i  zarządzeń wydanych w  postępowaniu przyg otowawczym.  
§ 4. Wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje ponadto sprawy przewidziane dla sądu wyższego rzędu nad wojskowym 
sądem garnizonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę.  
§ 5. Wojskowy sąd okręgowy ma poza tym uprawnienia i  obowiązki procesowe, kt óre w  postępowaniu przed sądami 
powszechnymi przysługują sądowi okręgowemu.  
Art. 655. § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje:  
1) środki odwoławcze od orzeczeń i  zarządzeń wydanych w  pierwszej instancji w  wojskowym sądzie okręgowym ; 
2) kasacje ; 
3) sprawy przewidzian e w niniejszym kodeksie dla sądu wyższego rzędu nad wojskowym sądem okręgowym ; 
4) inne sprawy przekazane przez ustawę Sądowi Najwyższemu.  
§ 2. Przepisy art. 39 i art. 439 § 1 pkt 3 stosuje się odpowiednio do orzeczeń Sądu Najwyższego  w zakresie spraw 
podle gających orzecznictwu sądów wojskowych.  
Art. 656. § 1. W  sprawie dwu lub więcej oskarżonych, należącej do właściwości sądów wojskowych tego samego 
rzędu, orzeka sąd wojskowy właściwy dla oskarżonego o  przestępstwo zagrożone karą najsurowszą. W  razie niemoż ności 
ustalenia w  ten sposób właściwości, sprawę rozpoznaje sąd wojskowy, na którego obszarze działania najpierw wszczęto 
postępowanie.  
§ 2. Jeżeli jednak sprawa należy do właściwości sądów wojskowych różnego rzędu, rozpoznaje ją sąd wyższego rzędu.  
Art. 657. § 1. Uprawnienia procesowe Prokuratora Generalnego przysługują również Zastępcy Prokuratora Genera l-
nego  do Spraw Wojskowych, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, a  uprawnienia prokuratora okręgowego przysługują  
odpowiednio zastępcy prokuratora okręgowego  do spraw wojskowych  
§ 2. Jeżeli niniejszy kodeks mówi o  oskarżycielu publicznym lub prokuratorze, należy przez to rozumieć  prokuratora 
powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury.  
§ 3. Przepisu  art. 45 § 2 nie stosuje się.  
§ 4. Jeżeli niniejszy kodek s mówi o  prokuratorze wojskowym, należy przez to rozumieć prokuratora powszechnej  
jednostki organizacyjnej prokuratury wykonującego czynności w  komórce organizacyjnej do spraw  wojskowych.  
Art. 658. § 1. Prokurator wojskowy odmawia wszczęcia postępowania o  przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy 
jednostki wojskowej, jeżeli wobec sprawcy zastosowano już środki przewidziane w  wojskowych przepisach dyscyplinarnych.  
§ 2. Nie dotyczy to wypadku, w  którym wniosek o  ściganie składa wyższy dowódca po uchyleniu kary dyscyplina r-
nej albo prokurator wojskowy korzysta z  uprawnienia przewidzianego w  art. 660. 
§ 3. Przepisu  art. 12 § 3 nie stosuje się do wniosku dowódcy jednostki wojskowej lub wniosku wyższego dowódcy.  
Art. 659. § 1. W  sprawach o  przestępstwa ścigane na wni osek dowódcy jednostki wojskowej uprawnienia pokrzy w-
dzonego lub instytucji określone w  art. 306, a  w wypadku przewidzianym w  art. 330 § 2 – również określone w  art. 55 § 1, 
przysługują temu dowódcy.  
§ 2. Uprawnienia i  obowiązki dowódcy jednostki wojskowej przysługują odpowiednio kierownikowi instytucji cywilnej,  
w której żołnierz pełni służbę wojskową.  
  
Dziennik  Ustaw  – 167 – Poz. 534 
 
Art. 660. § 1. Prokurator wojskowy może wszcząć postępowanie karne o  przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy 
jednostki wojskowej, także bez wniosku, jeżeli w ymagają tego ważne względy dyscypliny wojskowej.  
§ 2. Dowódcy jednostki, a  w wypadku określonym w  art. 347 § 1 Kodeksu karnego także pokrzywdzonemu, na p o-
stanowienie prokuratora przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy.  
§ 3. Przepisu  § 2 nie stosuje się, jeżeli dopiero w  toku postępowania sądowego okaże się, iż czyn wyczerpuje zn a-
miona przestępstwa ściganego na wniosek dowódcy jednostki wojskowej.  
Art. 661. § 1. Przestępstwo ścigane z  oskarżenia prywatnego staje się z  chwilą złożenia s kargi przez pokrzywdzon e-
go przestępstwem ściganym z  urzędu.  
§ 2. Prokurator wojskowy może także wszcząć z  urzędu postępowanie o  przestępstwo ścigane z  oskarżenia prywa t-
nego, jeżeli wymaga tego interes społeczny.  
§ 3. Na postanowienie prokuratora pokrzywdzo nemu przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy.  
§ 4. Na wniosek pokrzywdzonego, złożony przed prawomocnym ukończeniem postępowania wszczętego na podst a-
wie § 1, postępowanie w  sprawie umarza się, chyba że interes społeczny temu się sprz eciwia; w  razie złożenia wniosku po 
rozpoczęciu przewodu sądowego w  pierwszej instancji konieczna jest ponadto zgoda oskarżonego.  
Art. 662. § 1. O oskarżonym żołnierzu, oprócz danych określonych w  art. 213, zbiera się też dane dotyczące prz e-
biegu służby wo jskowej, wyróżnień oraz ukarań dyscyplinarnych.  
§ 2. Uprawnienia i  obowiązki zawodowego kuratora sądowego przysługują odpowiednio wojskowemu kuratorowi 
społecznemu.  
§ 3. Minister Obrony Narodowej w  porozumieniu z  Ministrem Sprawiedliwości określi, w  drodze  rozporządzenia, 
sposób powoływania i  zakres działalności wojskowych kuratorów społecznych, mając na uwadze warunki funkcjonow a-
nia Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i  wymagania służby wojskowej.  
Rozdział 73  
Środki przymusu i  postępowanie przygotowawc ze 
Art. 663. (uchylony)  
Art. 664. Prawo zatrzymania osoby podejrzanej podlegającej właściwości sądów wojskowych przysługuje, w  warun -
kach określonych w  art. 244, także przełożonemu wojskowemu i  wojskowym organom porządkowym.  
Art. 665. § 1. O zatrzymaniu żo łnierza lub pracownika wojska należy niezwłocznie zawiadomić dowódcę jednostki 
wojskowej, w  której żołnierz pełni służbę a  pracownik jest zatrudniony, również gdy zatrzymany tego nie żąda.  
§ 2. Jeżeli zatrzymanie żołnierza w  warunkach określonych w  art. 244 § 1 nastąpiło w  związku z  uzasadnionym 
przypuszczeniem popełnienia przestępstwa ściganego na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, zatrzymanego należy 
niezwłocznie zwolnić również na polecenie uprawnionego dowódcy, chyba że wyższy dowódca lub prokurator w ojskowy 
temu się sprzeciwią.  
Art. 666. § 1. Tymczasowe aresztowanie żołnierza oskarżonego o  popełnienie przestępstwa określonego w  art. 338 §  1, 
art. 339, 341  § 1, art. 343 § 2, art. 345, 352  i 358 § 2 Kodeksu karnego może nastąpić wyjątkowo również wtedy,  gdy 
zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie popełni jedno z  tych przestępstw.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio do pozostałych środków zapobiegawczych.  
Art. 667. Postępowanie przygotowawcze ma na celu również zebranie danych, o  jakich mow a w art. 662 § 1. 
Art. 668. § 1. Śledztwo prowadzi się w  sprawach o  zbrodnie, a  w innych sprawach, gdy wymaga tego waga lub z a-
wiłość sprawy.  
§ 2. Postępując w  myśl  art. 334 § 2 prokurator wojskowy poucza oskarżonego oraz pokrzywdzonego niebędącego 
żołnierz em także o  prawie do złożenia wniosku, o  którym mowa w  art. 669 § 2 i 2a. 
  
Dziennik  Ustaw  – 168 – Poz. 534 
 
Rozdział 74  
Postępowanie przed sądem  
Art. 669. § 1. Ławnikiem nie może być żołnierz mający niższy stopień wojskowy niż oskarżony pełniący czynną 
służbę wojskową. Ograniczenia tego ni e stosuje się, jeżeli ławnik ma stopień generała brygady lub kontradmirała.  
§ 2. W sprawie o  zbrodnię, na wniosek oskarżonego złożony w  terminie 7  dni od doręczenia mu zawiadomienia pr o-
kuratora wojskowego o  przesłaniu aktu oskarżenia do sądu wojskowego z  pouczeniem, o  którym mowa w  art. 668 § 2, 
prezes tego sądu, jeżeli nie zachodzi wypadek przewidziany w  art. 28 § 3, wyznacza do składu orzekającego zamiast ła w-
ników żołnierzy – ławników sądu powszechnego.  
§ 2a. Przepis §  2 stosuje się odpowiednio na wniosek  pokrzywdzonego niebędącego żołnierzem; w  wypadku okreś -
lonym  w art. 55 § 1 wniosek dołącza się do aktu oskarżenia.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości w  porozumieniu z  Ministrem Obrony Narodowej określi, w  drodze rozporządzenia, 
sposób postępowania w  sprawach z wiązanych z  uczestnictwem ławników sądów powszechnych w  składach orzekających 
sądów wojskowych, o  których mowa w  § 2, mając na uwadze konieczność zapewnienia właściwego współdziałania pr e-
zesów sądów wojskowych i  powszechnych przy wyznaczaniu ławników do sk ładu orzekającego.  
Art. 670. (uchylony)  
Art. 671. § 1. Udział obrońcy w  rozprawie głównej przeciwko żołnierzowi odbywającemu zasadniczą służbę wo j-
skową albo pełniącemu służbę w  charakterze kandydata na żołnierza zawodowego jest obowiązkowy przed wszystkimi  
sądami wojskowymi.  
§ 2. Udział obrońcy w  rozprawie głównej jest obowiązkowy przed wszystkimi sądami wojskowymi w  sprawie prz e-
ciwko żołnierzowi oskarżonemu o  przestępstwo popełnione w  związku z  wykonywaniem przez niego obowiązków słu ż-
bowych poza granicami państwa.  
§ 3. Udział obrońcy w  posiedzeniu sądu wojskowego przeciwko osobom wymienionym w  § 1 i 2 jest obowiązkowy 
również w  wypadkach przewidzianych w  art. 339 § 1 pkt 2 i 3. 
§ 4. Udział obrońcy w  rozprawie głównej przeciwko innemu oskarżonemu niż wymieni ony w  § 1 jest obowiązkowy 
przed wojskowym sądem okręgowym, jeżeli zachodzi wypadek przewidziany w  art. 654 § 1 pkt 2. 
§ 5. W wypadkach określonych w  § 1–4 stosuje się odpowiednio  art. 81. 
Art. 671a.  (uchylony)  
Art. 672. Sąd wojskowy pierwszej instancji sp orządza uzasadnienie wyroku z  urzędu; nie dotyczy to wyroku uwzglę d-
niającego  wnioski, o  których mowa w  art. 335 § 1 lub 2 oraz art.  387. 
Art. 672a.  (uchylony)  
Art. 673.  W kwestii wznowienia postępowania orzeka w składzie trzech sędziów wojskowy sąd okręgow y, a w spra-
wach  zakończonych orzeczeniem tego sądu lub Sądu Najwyższego – Sąd Najwyż szy. 
Rozdział 75  
(zawierający art.  674–682 – uchylony)