DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  14 stycznia 2020  r. 
Poz. 55 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZEC ZYPOSPOLITEJ POLSKIE J 
z dnia  22 listopada 2019  r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o  ochronie przyrody  
1. Na podstawie art.  16 ust.  1 zdanie pierwsze ustawy z  dnia 20  lipca 2000  r. o ogłaszaniu aktów normatyw nych 
i niektórych innych aktów prawnych (Dz.  U. z 2019 r. poz.  1461) ogłasza się w  załączniku do niniejszego obwieszczenia 
jednolity tekst ustawy z  dnia 16  kwietnia 2004  r. o ochronie przyrody (Dz.  U. z 2018 r. poz.  1614 ), z uwzględnieniem 
zmian wprowadzon ych:  
1) ustawą z dnia 9  listopada 2018  r. o zmianie niektórych ustaw w  celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców 
w prawie podatkowym i  gospodarczym  (Dz. U. poz.  2244 ), 
2) ustawą z dnia 9  listopada 2018  r. o zmianie ustawy o  rybołówstwie morskim ora z niektórych innych ustaw  (Dz. U. 
poz. 2340 ), 
3) ustawą z dnia 19  lipca 2019  r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami  (Dz. U. poz.  1696 ), 
4) ustawą z dnia 30  sierpnia 2019  r. o zmianie ustawy o  wspieraniu rozwoju usług i  sieci telekom unikacyjnych oraz 
niektórych innych ustaw  (Dz. U. poz.  1815) 
oraz zmian wynikających z  przepisów ogłoszonych przed dniem  13 listopada  2019 r. 
2. Podany w  załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje : 
1) art. 54 ustawy  z dnia 9 listopada 2018  r. o zmianie niektórych ustaw w  celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsi ę-
biorców w  prawie podatkowym i  gospodarczym  (Dz. U. poz.  2244 ), który  stanowi:  
„Art. 54. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem 1  stycznia 2019  r., z wyjątkiem:  
1) art. 1, art . 18 i art. 35, które wchodzą w  życie po upływie 3  miesięcy od dnia ogłoszenia;  
2) art. 4, art.  6, art.  17, art.  19 i art. 44, które wchodzą w  życie z  dniem 1  lipca 2019  r.; 
3) art. 7  pkt 1 i art. 8 pkt 1 lit. a, które wchodzą w  życie z  dniem 1  stycznia 20 20 r.”; 
2) odnośnika nr 1 oraz art. 36 ustawy  z dnia 9  listopada 2018  r. o zmianie ustawy o  rybołówstwie morskim oraz 
niektórych innych ustaw (Dz.  U. poz.  2340) , które stanowią:  
„1) Niniejsza ustawa służy stosowaniu rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE)  2017/218 z  dnia 6  lutego 2017  r. 
w sprawie unijnego rejestru floty rybackiej (Dz.  Urz. UE  L 34 z  09.02.2017, str.  9 oraz  Dz. Urz. UE  L 209 
z 12.08.2017 , str. 56).” 
„Art. 36. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem 1  stycznia 2019  r., z wyjątkiem:  
1) art. 1  pkt 1, 2, 6, pkt  7 lit. a tiret pierwsze, lit.  b i lit. c tiret drugie, pkt  21 lit. b oraz art.  7, art.  8, art.  9 ust. 1–4, 
art. 10 i art. 11 ust. 1–3, które wchodzą w  życie z  dniem następującym po dniu ogłoszenia;  
2) art. 1  pkt 19 i pkt 26 lit. b, które wchodzą w życie po upływie 14  dni od dnia ogłoszenia;  
3) art. 9  ust. 5, który wchodzi w  życie z  dniem 31  grudnia 2018  r.”; 
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 55 
 
3) art. 73 ustawy z dnia 19  lipca 2019  r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.  U. poz.  1696 ), 
który stanowi:  
„Art. 73. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 14  dni od dnia ogłoszenia, z  wyjątkiem:  
1) art. 1  ust. 2, art. 6  pkt 2 oraz art. 7  ust. 3, które wchodzą w  życie w  zakresie:  
a) stron internetowych podmiotów publicznych nieopublikowanych przed dniem 23  września 2018  r. – z dniem 
23 września 2019  r., 
b) stron internetowych podmiotów publicznych opublikowanych przed dniem 23  września 2018  r. – z dniem 
23 września 2020  r., 
c) aplikacji mobilnych podmiotów publicznych – z dniem 23  czerwca 2021  r.; 
2) art. 15 –28, które wc hodzą w  życie po upływie 18  miesięcy od dnia ogłoszenia;  
3) art. 4  ust. 3 i  4, art. 5  ust. 2, art. 29 –34 i art. 51, które wchodzą w  życie po upływie 2 4 miesięcy od dnia ogłosz e-
nia.”;  
4) odnośnika nr 1 oraz art. 3 8 ustawy z dnia 30  sierpnia 2019  r. o zmiani e ustawy o  wspieraniu rozwoju usług i  sieci 
telekomunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.  U. poz.  1815) , które stanowią:  
„1) Niniejsza ustawa w  zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2018/1972  
z dnia 11  grudnia 2018  r. ustanawiającą Europejski kodeks łącznośc i elektronicznej (Dz. Urz. UE  L 321 
z 17.12.2018, str. 36).”  
„Art.  38. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 30  dni od dnia ogłoszenia, z  wyjątkiem:  
1) art. 11  pkt 3 i  4, które wchodzą w  życie po upływie 3  miesięcy od dnia ogłoszenia;  
2) art. 1  pkt 5, art. 8  pkt 7  lit. b i  art. 11  pkt 9 i  12 lit. b i  c, które wchodzą w  życie z  dniem 1  stycznia 2021  r.; 
3) art. 1  pkt 10  lit. a, b tiret pierwsze i  trzecie oraz lit. c w  zakresie art. 29  ust. 2a ustawy zmienianej w art. 1, które 
wchodzą w  życie z  dniem 1  stycznia 2022  r.”. 
Marszałek Sejmu: E. Witek  
 
 
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 55 
 
Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej z dnia  22 listopada 2019  r. (poz . 55) 
USTAWA  
z dnia 16  kwietnia 2004  r. 
o ochronie przyrody1) 
Rozdział 1  
Przepisy ogólne  
Art. 1. Ustawa określa cele, zasady i  formy ochrony przyrody żywej i  nieożywionej oraz krajobrazu.  
Art. 2. 1. Ochrona przyrody, w  rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odn a-
wianiu zasobów, tworów i  składników przyrody:  
1) dziko występujących roślin, zwierząt i  grzybów;  
2) roślin, zwierząt i  grzybów objętych ochroną gatunkową;  
3) zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia;  
4) siedlisk przyrodniczych;  
5) siedlisk zagrożonych wyginięciem, rzadkich i  chronionych gatunków roślin, zwierząt i  grzybów;  
6) tworów przyrody żywej i  nieożywionej oraz kopalnych szczątków roślin i  zwierząt;  
7) krajobrazu;  
8) zieleni w  miastach i  wsiach;  
9) zadrzewień.  
2. Celem ochrony przyrody jest:  
1) utrzymanie procesów ekologicz nych i  stabilności ekosystemów;  
2) zachowanie różnorodności biologicznej;  
3) zachowanie dziedzictwa geologicznego i  paleontologicznego;  
4) zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i  grzybów, wraz z  ich siedliskami, przez ich utrzymywanie 
lub przywracanie do właściwego stanu ochrony;  
5) ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w  miastach i  wsiach oraz zadrzewień;  
6) utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a  także pozostałych zasobów, 
tworów i  składni ków przyrody;  
7) kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i  promocję w  dziedzinie 
ochrony przyrody.  
Art. 3. Cele ochrony przyrody są realizowane przez:  
1) uwzględnianie wymagań ochrony przyrody w  strategiach, pr ogramach i  dokumentach programowych, o  których mowa 
w art. 14 ust.  1 ustawy z  dnia 27  kwietnia 2001  r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.  U. z 2019 r. poz.  1396 , z późn. 
zm.2)), programach ochrony środowiska przyjmowanych przez organy jednostek samorządu tery torialnego, koncepcji 
przestrzennego zagospodarowania kraju, strategiach rozwoju województw, planach zagospodarowania przestrzennego 
województw, strategiach rozwoju gmin, studiach uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, 
miejscowych pl anach zagospodarowania przestrzennego i  planach zagospodarowania przestrzennego morskich wód 
wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej oraz w  działalności gospo darczej i  inwestycyjnej;  
                                                           
1) Niniejsza ustawa dokonuje w  zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw Wspólnot Europejskich:  
1) dyrektywy Rady 79/409/EWG z  dnia 2  kwietnia 1979  r. w sprawie ochr ony dzikiego ptactwa (Dz. Urz. WE L 103  z 25.04.1979, 
str. 1, z  późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15,  t. 1, str.  98, z  późn. zm.);  
2) dyrektywy Rady 92/43/EWG z  dnia 21  maja 1992  r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzik iej fauny i  flory (Dz.  Urz. 
WE L 206  z 22.07.1992, str. 7, z  późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t.  2, str. 102, z  późn. zm.);  
3) dyrektywy Rady 1999/22/WE z  dnia 29  marca 1999  r. dotyczącej trzymania dzikich zwierząt w  ogrodach zo ologicznych (Dz. Urz . 
WE L 94  z 09.04.1999, str. 24; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.  15, t. 4, str. 140);  
4) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i  Rady 2008/56/WE z  dnia 17  czerwca 2008  r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w dziedz i-
nie pol ityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w  sprawie strategii morskiej) (Dz. Urz. UE L 164  z 25.06.2008, str. 19).  
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z  2019 r. poz.  1403 , 1495, 1501, 1527, 1579, 1680, 
1712 , 1815, 2087 i 2166.  
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 55 
 
2) obejmowanie zasobów, tworów i  składników pr zyrody formami ochrony przyrody;  
3) opracowywanie i  realizację ustaleń planów ochrony dla obszarów podlegających ochronie prawnej, programów 
ochrony gatunków, siedlisk i  szlaków migracji gatunków chronionych;  
4) realizację programu ochrony i  zrównoważonego  użytkowania różnorodności biologicznej wraz z  planem działań;  
5) prowadzenie działalności edukacyjnej, informacyjnej i  promocyjnej w  dziedzinie ochrony przyrody;  
6) prowadzenie badań naukowych nad problemami związanymi z  ochroną przyrody.  
Art. 4. 1. Obowi ązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i  innych jednostek organizacyjnych oraz 
osób fizycznych jest dbałość o  przyrodę będącą dziedzictwem i  bogactwem narodowym.  
2. Organy administracji publicznej są obowiązane do zapewnienia warun ków prawn ych, organizacyjnych i finan -
sowych dla ochrony przyrody.  
3. Obowiązkiem organów administracji publicznej, instytucji naukowych i  oświatowych, a  także publicznych środków 
masowego przekazu jest prowadzenie działalności edukacyjnej, informacyjnej i  promocyj nej w  dziedzinie ochrony przyrody.  
4.3) Organy administracji publicznej zapewniają dostępność, o  której mowa w  ustawie z  dnia 19  lipca 2019  r. 
o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.  U. poz. 1696), form ochrony przyrody, o  których 
mowa w  art. 6, dla osób ze szczególnymi potrzebami, o  których mowa w  tej ustawie, biorąc pod uwagę ograniczenia wyn i-
kające z  potrzeb ochrony przyrody oraz uwarunkowania terenowe.  
Art. 4a. Ilekroć w  niniejszej ustawie mowa jest o  Wspólnocie rozumie się prze z to Wspólnoty Europejskie.  
Art. 5. Użyte w  ustawie określenia oznaczają:  
1) gatunek – zarówno gatunek w  znaczeniu biologicznym, jak i  każdą niższą od gatunku biologicznego jednostkę syst e-
matyczną, populację, a  także mieszańce tego gatunku w  pierwszym lub drugim pokoleniu, z  wyjątkiem form, ras 
i odmian udomowionych, hodowlanych lub uprawnych;  
1a) gatunek będący przedmiotem zainteresowania Wspólnoty – gatunek roślin lub zwierząt, który na terytorium państw 
członkowskich Unii Europejskiej jest:  
a) zagrożony,  z wyjątkiem gatunków, których naturalny zasięg na tym terytorium jest zasięgiem krańcowym i  które 
nie są zagrożone lub podatne na zagrożenie w  zachodnim regionie palearktycznym, lub  
b) podatny na zagrożenie, czyli mogący w  najbliższej przyszłości zostać z akwalifikowanym do kategorii gatunków 
zagrożonych, jeśli czynniki będące przyczyną zagrożenia będą na niego nadal oddziaływać, lub  
c) rzadki, czyli o  niewielkiej populacji, który nie jest obecnie zagrożony ani podatny na zagrożenie, ale podlega 
ryzyku zagr ożenia ze względu na występowanie w  obrębie ograniczonych obszarów geograficznych albo znaczne 
rozproszenie na większym obszarze, lub  
d) endemiczny i  wymagający specjalnej uwagi ze względu na szczególny charakter jego siedliska lub potencjalne 
oddziaływani e jego eksploatacji na te siedliska lub potencjalne oddziaływanie jego eksploatacji na stan jego 
ochrony;  
1b) gatunek o  znaczeniu priorytetowym – gatunek zagrożony, w  odniesieniu do którego Wspólnota ponosi szczególną 
odpowiedzialność z  powodu wielkości je go naturalnego zasięgu mieszczącego się na terytorium państw członko w-
skich Unii Europejskiej;  
1c) gatunek obcy – gatunek występujący poza swoim naturalnym zasięgiem w  postaci osobników lub zdolnych do prz e-
życia: gamet, zarodników, nasion, jaj lub części os obników, dzięki którym mogą one rozmnażać się;  
1d) integralność obszaru Natura 2000  – spójność czynników strukturalnych i  funkcjonalnych warunkujących zrównow a-
żone trwanie populacji gatunków i  siedlisk przyrodniczych, dla ochrony których zaprojektowano lub  wyznaczono  
obszar Natura 2000;  
2) korytarz ekologiczny – obszar umożliwiający migrację roślin, zwierząt lub grzybów;  
2a) krzyżowanie zwierząt – kojarzenie osobników genetycznie odmiennych, w  tym osobników różnych gatunków;  
                                                           
3) Dodany przez art.  50 ustawy  z dnia 19  lipca 2019  r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz.  U. 
poz. 1696) , która weszła w  życie z  dniem 20 września  2019 r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 55 
 
2b) obszar Natura 2000  – obszar  specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający zn a-
czenie dla Wspólnoty, utworzony w  celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych 
lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty;  
2c) obszar mający znaczenie dla Wspólnoty – projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez  
Komisję Europejską w  drodze decyzji, który w  regionie biogeograficznym, do którego należy, w  znaczący sposób 
przyczynia się do zachowania lub od tworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będ ą-
cego przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, a  także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów 
Natura 2000 i  zachowania różnorodności biologicznej w  obrębie danego reg ionu biogeograficznego; w  przypadku  
gatunków zwierząt występujących na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar 
w obrębie naturalnego zasięgu takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami isto t-
nymi dla ich życia lub rozmnażania;  
2d) obszar morski – polski obszar morski w  rozumieniu ustawy z  dnia 21  marca 1991  r. o obszarach morskich Rzeczy -
pospolitej Polskiej i  administracji morskiej (Dz.  U. z 2019 r. poz. 2169 ); 
2e) krajobraz – krajobraz w rozum ieniu art. 2 pkt 16e ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o  planowaniu i zagospodarowaniu 
przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 , z późn. zm.4)); 
2f) krajobraz kulturowy – krajobraz kulturowy w rozumieniu art. 3 pkt 14 ustawy z dnia 23  lipca 2003 r. o ochroni e 
zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z  2018 r. poz. 2067 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 730  i 1696 ); 
3) obszar specjalnej ochrony ptaków – obszar wyznaczony, zgodnie z  przepisami prawa Unii Europejskiej, do ochrony 
populacji dziko występujących ptaków jed nego lub wielu gatunków, w  którego granicach ptaki mają korzystne w a-
runki bytowania w  ciągu całego życia, w  dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju;  
4) ochrona częściowa – ochronę gatunków roślin, zwierząt i  grzybów dopuszczającą możliwość redukcji licz ebności 
populacji oraz pozyskiwania osobników tych gatunków lub ich części;  
5) ochrona czynna – stosowanie, w  razie potrzeby, zabiegów ochronnych w  celu przywrócenia naturalnego stanu eko -
systemów i  składników przyrody lub zachowania siedlisk przyrodniczyc h oraz siedlisk roślin, zwierząt lub grzybów;  
6) ochrona ex situ – ochronę gatunków roślin, zwierząt i  grzybów poza miejscem ich naturalnego występowania oraz 
ochronę skał, skamieniałości i  minerałów w  miejscach ich przechowywania;  
7) ochrona in situ – ochronę gatunków roślin, zwierząt i  grzybów, a  także ele mentów przyrody nieożywionej, w miej-
scach ich naturalnego występowania;  
8) ochrona krajobrazowa – zachowanie cech charakterystycznych danego krajobrazu;  
9) ochrona ścisła – całkowite i  trwałe zaniechanie  bezpośredniej ingerencji człowieka w  stan ekosystemów, tworów 
i składników przyrody oraz w  przebieg procesów przyrodniczych na obszarach objętych ochroną, a  w przypadku 
gatunków – całoroczną ochronę należących do nich osobników i  stadiów ich rozwoju;  
10) ogród botaniczny – urządzony i  zagospodarowany teren wraz z  infrastrukturą techniczną i  budynkami funkcjonalnie 
z nim związanymi, będący miejscem ochrony ex situ, uprawy roślin różnych stref klimatycznych i  siedlisk, uprawy 
roślin określonego gatunku oraz prowadzenia badań naukowych i  edukacji;  
11) ogród zoologiczny – urządzony i  zagospodarowany teren wraz z  infrastrukturą techniczną i  budynkami funkcjonalnie 
z nim związanymi, gdzie są przetrzymywane oraz eksponowane publicznie przez co najmniej 7  dni w  roku, żywe 
zwierzęta gatunków dziko występujących, z  wyjątkiem:  
a) cyrków,  
b) sklepów ze zwierzętami,  
c) miejsc, w  których eksponowanych jest publicznie nie więcej niż 15  gatunków tych zwierząt i  łącznie nie więcej 
niż 50  okazów gadów, ptaków i  ssaków;  
11a) okaz gatunku – roślinę, zwierzę lub grzyb z  danego gatunku, żywe lub martwe, każdą ich część, formę rozwojową, 
jajo lub wydmuszkę, a  także produkt pochodny również zawarty w  innych towarach oraz towary, które zgodnie 
z dołączonym dokumentem, opakowaniem, oz nakowaniem lub etykietą, lub jeżeli wynika to z  jakichkolwiek innych 
okoliczności, mają zawierać lub zawierają części lub produkty pochodne z  roślin, zwierząt, lub grzybów z  danego 
gatunku;  
                                                           
4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogł oszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 60, 235, 730,  1009, 1524, 1696 , 1716  
i 1815 . 
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 55 
 
12) ostoja – miejsce o  warunkach sprzyjających egzystencji roślin,  zwierząt lub grzybów zagrożonych wyginięciem lub 
rzadkich gatunków;  
13) ośrodek rehabilitacji zwierząt – miejsce, w  którym jest prowadzone leczenie i  rehabilitacja zwierząt dziko występuj ą-
cych, wymagających okresowej opieki człowieka w  celu przywrócenia i ch do środowiska przyrodniczego;  
13a) oś widokowa – wyobrażalna prosta kierująca wzrok na charakterystyczne elementy zagospodarowania terenu lub 
terenów;  
14) otulina – strefę ochronną graniczącą z  formą ochrony przyrody i  wyznaczoną indywidualnie dla formy  ochrony prz y-
rody w  celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z  działalności człowieka;  
15) pozyskiwanie:  
a) zbiór roślin lub grzybów gatunków chronionych lub ich części ze stanowisk naturalnych do celów gospoda r-
czych,  
b) chwytanie, łowienie lub zbieranie zwierząt gatunków chronionych lub ich części i  produktów pochodnych do 
celów gospodarczych;  
c) (uchylona)  
15a) roślina, zwierzę lub grzyb dziko występujący – roślinę, zwierzę lub grzyba:  
a) niepochodzące z  uprawy lub hodowli,  
b) wpro wadzone do środowiska przyrodniczego w  celu odbudowy lub zasilenia populacji;  
15b) przedpole ekspozycji – rozległe poziome płaszczyzny, w szczególności zbiorniki wodne, zbocza lub płaskie dna 
dolin, umożliwiające ekspozycję panoram;  
15c) punkt widokowy – miejsce lub punkt topograficznie wyniesiony w terenie, z którego układ wizualny obszaru widzenia 
dla obserwatora jest szeroki i daleki;  
16) różnorodność biologiczna – zróżnicowanie żywych organizmów występujących w  ekosystemach, w  obrębie gatunku 
i między g atunkami, oraz zróżnicowanie ekosystemów;  
16a) rzeka – każdy ciek naturalny w rozumieniu art. 16 pkt 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.  U. 
z 2018  r. poz. 2268 oraz z 2019 r. poz. 125 , 534, 1495  i 2170 ); 
17) siedlisko przyrodnicze – obszar lądowy lub wodny, naturalny, półnaturalny lub antropogeniczny, wyodrębniony 
w oparciu o  cechy geograficzne, abiotyczne i  biotyczne;  
17a) siedlisko przyrodnicze będące przedmiotem zainteresowania Wspólnoty – siedlisko przyrodnicze, które na terytorium 
państ w członkowskich Unii Europejskiej:  
a) jest zagrożone zanikiem w  swoim naturalnym zasięgu lub  
b) ma niewielki zasięg naturalny w  wyniku regresji lub z  powodu ograniczonego obszaru występowania wynikaj ą-
cego z  jego wewnętrznych, przyrodniczych właściwości, lu b 
c) stanowi reprezentatywny przykład typowych cech regionu biogeograficznego występującego w  państwach czło n-
kowskich Unii Europejskiej;  
17b) siedlisko przyrodnicze o  znaczeniu priorytetowym – siedlisko przyrodnicze zagrożone zanikiem na terytorium państw 
członkowskich Unii Europejskiej, za którego ochronę Wspólnota ponosi szczególną odpowiedzialność z  powodu 
wielkości jego naturalnego zasięgu mieszczącego się na terytorium tych państw;  
18) siedlisko roślin, siedlisko zwierząt lub siedlisko grzybów – obszar  występowania roślin, zwierząt lub grzybów w  ciągu 
całego życia lub dowolnym stadium ich rozwoju;  
19) specjalny obszar ochrony siedlisk – obszar wyznaczony, zgodnie z  przepisami prawa Unii Europejskiej, w  celu trw a-
łej ochrony siedlisk przyrodniczych lub po pulacji zagrożonych wyginięciem gatunków roślin lub zwierząt lub w  celu 
odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub właściwego stanu ochrony tych gatunków;  
20) środowisko przyrodnicze – krajobraz wraz z  tworami przyrody nieożywionej or az naturalnymi i  przekształconymi 
siedliskami przyrodniczymi z  występującymi na nich roślinami, zwierzętami i  grzybami;  
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 55 
 
21) tereny zieleni – tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, 
pokryte roślinnością , pełniące funkcje publiczne, a  w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody 
botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, 
placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowisk om, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom 
przemysłowym;  
22) udostępnianie – umożliwianie korzystania z  parku narodowego, rezerwatu przyrody lub niektórych ich obszarów 
i obiektów w  celach naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, sportowy ch, filmowania, fotografow a-
nia, a  także w  celach zarobkowych;  
23) walory krajobrazowe – wartości przyrodnicze, kulturowe, historyczne, estetyczno -widokowe obszaru oraz związane 
z nimi rzeźbę terenu, twory i składniki przyrody oraz elementy cywilizacyjne, u kształtowane przez siły przyrody lub 
działalność człowieka;  
23a) krajobraz priorytetowy – krajobraz priorytetowy w rozumieniu art. 2 pkt 16f ustawy z  dnia 27 marca 2003 r. o plan o-
waniu i zagospodarowaniu przestrzennym;  
24) właściwy stan ochrony gatunku – sumę oddziaływań na gatunek, mogącą w  dającej się przewidzieć przyszłości wpł y-
wać na rozmieszczenie i  liczebność jego populacji na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej lub 
naturalnego zasięgu tego gatunku, przy której dane o  dynamice lic zebności populacji tego gatunku wskazują, że gat u-
nek jest trwałym składnikiem właściwego dla niego siedliska, naturalny zasięg gatunku nie zmniejsza się ani nie uleg -
nie zmniejszeniu w  dającej się przewidzieć przyszłości oraz odpowiednio duże siedlisko dla  utrzymania się populacji 
tego gatunku istnieje i  prawdopodobnie nadal będzie istniało;  
25) właściwy stan ochrony siedliska przyrodniczego – sumę oddziaływań na siedlisko przyrodnicze i  jego typowe gatunki, 
mogącą w  dającej się przewidzieć przyszłości wpły wać na naturalne rozmieszczenie, strukturę, funkcje lub przeżycie 
jego typowych gatunków na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej lub naturalnego zasięgu tego 
siedliska, przy której naturalny zasięg siedliska przyrodniczego i  obszary zaj ęte przez to siedlisko w  obrębie jego z a-
sięgu nie zmieniają się lub zwiększają się, struktura i  funkcje, które są konieczne do długotrwałego utrzymania się 
siedliska, istnieją i  prawdopodobnie nadal będą istniały oraz typowe dla tego siedliska gatunki znaj dują się we właś -
ciwym stanie ochrony;  
26) wstęp do parku narodowego albo rezerwatu przyrody – wejście lub wjazd na obszar objęty ochroną ścisłą lub czynną 
w celu naukowym, edukacyjnym, turystycznym lub rekreacyjnym;  
26a) drzewo – wieloletnią roślinę o zdr ewniałym jednym pędzie głównym (pniu) albo zdrewniałych kilku pędach głównych 
i gałęziach tworzących koronę w jakimkolwiek okresie podczas rozwoju rośliny;  
26b) krzew – wieloletnią roślinę rozgałęziającą się na wiele równorzędnych zdrewniałych pędów, nietw orzącą pnia ani 
korony, niebędącą pnączem;  
26c) wywrot – drzewo lub krzew wywrócone w wyniku działania czynników naturalnych, wypadku lub katastrofy w ruchu 
lądowym, wodnym lub powietrznym, lub katastrofy budowlanej;  
26d) złom – drzewo, którego pień uległ złamaniu, lub krzew, którego pędy uległy złamaniu w wyniku działania czynników 
naturalnych, wypadku lub katastrofy w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, lub katastrofy budowlanej;  
26e) żywotność drzewa lub krzewu – prawidłowy przebieg ogółu procesów życ iowych drzewa lub krzewu;  
27) zadrzewienie – pojedyncze drzewa, krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w  rozumieniu ustawy z dnia 28 wrześ -
nia 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2129 i 2161 oraz z 2019 r. poz. 83 , 125, 1815  i 2020 ) lub plantacją, wr az 
z terenem, na którym występują, i  pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu;  
27a) plantacja – uprawę drzew lub krzewów o zwartej powierzchni co najmniej 0,1 ha, założoną w celu produkcyjnym;  
28) zagrożenie wewnętrzne – czynnik mogący wywołać n iekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biol o-
gicznych zasobów, tworów i  składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów 
przyrodniczych, wynikający z  przyczyn naturalnych lub z  działalności człowieka w  granicach ob szarów lub obiektów 
podlegających ochronie prawnej;  
29) zagrożenie zewnętrzne – czynnik mogący wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub biologic z-
nych zasobów, tworów i  składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebieg u procesów prz y-
rodniczych, wynikający z  przyczyn naturalnych lub z  działalności człowieka, mający swoje źródło poza granicami  
obszarów lub obiektów podlegających ochronie prawnej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 55 
 
Rozdział 2  
Formy ochrony przyrody  
Art. 6. 1. Formami ochrony przyrody są:  
1) parki narodowe;  
2) rezerwaty przyrody;  
3) parki krajobrazowe;  
4) obszary chronionego krajobrazu;  
5) obszary Natura 2000;  
6) pomniki przyrody;  
7) stanowiska dokumentacyjne;  
8) użytki ekologiczne;  
9) zespoły przyrodniczo -krajobrazowe;  
10) ochrona gatunkowa  roślin, zwierząt i  grzybów.  
2. W drodze porozumienia z  sąsiednimi państwami mogą być wyznaczane przygraniczne obszary cenne pod wzgl ę-
dem przyrodniczym w  celu ich wspólnej ochrony.  
Art. 7. 1. Utworzenie lub powiększenie obszaru parku narodowego lub rezerwa tu przyrody jest celem publicznym 
w rozumieniu ustawy z  dnia 21  sierpnia 1997  r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.  U. z 2018 r. poz. 2204 , z późn. zm.5)). 
2. Utworzenie lub powiększenie obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody obejmujące obszary, k tóre stan o-
wią nieruchomości niebędące własnością Skarbu Państwa, następuje za zgodą właściciela, a  w razie braku jego zgody – 
w trybie wywłaszczenia określonym w  ustawie z  dnia 21  sierpnia 1997  r. o gospodarce nieruchomościami.  
Art. 8. 1. Park narodowy obe jmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, 
społecznymi, kulturowymi i  edukacyjnymi, o  powierzchni nie mniejszej niż 1000  ha, na którym ochronie podlega cała 
przyroda oraz walory krajobrazowe.  
2. Park narodowy tworzy s ię w celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i  składników przyrody 
nieożywionej i  walorów krajobrazowych, przywrócenia właściwego stanu zasobów i  składników przyrody oraz odtworz e-
nia zniekształconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk ro ślin, siedlisk zwierząt lub siedlisk grzybów.  
3. (uchylony)  
4. (uchylony)  
Art. 8a. 1. Park narodowy jest państwową osobą prawną w  rozumieniu art.  9 pkt  14 ustawy z  dnia 27  sierpnia 2009  r. 
o finansach publicznych (Dz.  U. z 2019 r. poz. 869 , 1622 , 1649  i 2020). 
2. Wykaz parków narodowych stanowi załącznik do ustawy.  
Art. 8b. 1. Do zadań parków narodowych należy w  szczególności:  
1) prowadzenie działań ochronnych w  ekosystemach parku narodowego, zmierzających do realizacji celów, o  których 
mowa w  art. 8 ust.  2; 
2) udostępnianie obszaru parku narodowego na zasadach określonych w  planie ochrony, o  którym mowa w  art. 18, lub 
zadaniach ochronnych, o  których mowa w  art. 22, i w zarządzeniach dyrektora parku narodowego;  
3) prowadzenie działań związanych z  edukacją pr zyrodniczą.  
2. Parki narodowe mogą wykonywać działalność gospodarczą na zasadach określonych w przepisach ustawy  z dnia 
6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r.  poz. 1292 i 1495 ), z ograniczeniami wynikającymi z  ustawy.  
Art. 8c. 1. Organem  parku narodowego jest dyrektor parku narodowego.  
2. Dyrektor parku narodowego jest powoływany przez ministra właściwego do spraw środowiska, spośród osób wył o-
nionych w  drodze otwartego i  konkurencyjnego naboru, oraz przez niego odwoływany. W  przypadku odw ołania dyrektora 
parku narodowego minister właściwy do spraw środowiska z  dniem odwołania może powierzyć pełnienie jego obowiązków 
zastępcy dyrektora parku narodowego do czasu powołania dyrektora parku narodowego, jednak na okres nie dłuższy niż 
6 miesięcy . 
                                                           
5) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 2018 r. poz.  2348 oraz z 2019 r. poz. 270, 492, 801, 
1309, 1589 , 1716 , 1924 i 2020.  
  
Dziennik  Ustaw  – 9 – Poz. 55 
 
3. Powołanie, o  którym mowa w  ust. 2, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w  rozumieniu 
przepisów ustawy z  dnia 26  czerwca 1974  r. – Kodeks pracy (Dz.  U. z 2019 r. poz.  1040 , 1043  i 1495 ). 
4. Stanowisko dyrektora parku narodowego może  zajmować osoba, która:  
1) jest obywatelem polskim;  
2) korzysta z  pełni praw publicznych;  
3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;  
4) posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny;  
5) posiad a wykształcenie i  wiedzę z  zakresu spraw należących do właściwości dyrektora parku narodowego;  
6) posiada kompetencje kierownicze;  
7) posiada co najmniej 6 -letni staż pracy, w  tym co najmniej 3 -letni staż pracy na stanowisku kierowniczym.  
5. W celu przepro wadzenia naboru minister właściwy do spraw środowisk a powołuje komisję konkursową w składzie:  
1) dwóch pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw środowiska;  
2) przedstawiciel Państwowej Rady Ochrony Przyrody;  
3) przedstawiciel rady nauk owej właściwego parku narodowego;  
4) przedstawiciel marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę parku narodowego.  
6. Nabór ma charakter konkursu, w  toku którego sprawdzeniu podlegają wiedza i  predyspozycje niezbędne do wyk o-
nywania zadań dyrekto ra parku narodowego oraz kompetencje kierownicze.  
7. Minister właściwy do spraw środowiska ogłasza informację o  naborze na stanowisko dyrektora parku narodowego 
oraz o  wynikach tego naboru.  
8. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporz ądzenia, sposób ogłaszania, organizację i  tryb 
przeprowadzania naboru oraz zadania i  organizację komisji konkursowej, uwzględniając potrzebę sprawnego przeprow a-
dzenia naboru oraz wszechstronnej oceny wiedzy, predyspozycji i  kompetencji kierowniczych kandyd atów.  
Art. 8d. Dyrektor parku narodowego kieruje działalnością parku narodowego i  reprezentuje park narodowy na z ewnątrz.  
Art. 8e. 1. Dyrektor parku narodowego realizuje ustalenia planu ochrony, o  którym mowa w  art. 18, lub zadań 
ochronnych, o  których mowa  w art. 22, oraz wydaje zarządzenia dotyczące funkcjonowania parku narodowego, w  tym 
określające sposoby udostępniania obszarów parku narodowego.  
2. Dyrektor parku narodowego ma prawo prowadzenia postępowań w  sprawach o  wykroczenia z  zakresu ochrony 
przyro dy oraz udziału w  postępowaniach przed sądami powszechnymi w  charakterze oskarżyciela publicznego i  wnoszenia 
odwołań od postanowień i  orzeczeń tych sądów w  sprawach o  wykroczenia z  zakresu ochrony przyrody.  
3. Do wykonywania czynności, o  których mowa w  ust. 2, dyrektor parku narodowego może upoważnić funkcjonari u-
sza Straży Parku.  
4. Do dyrektora parku narodowego należą odpowiednio zadania i  kompetencje określone w  art. 5 ust.  2–4, art.  9 ust.  1 
pkt 1 i 3 i ust. 2, art.  14a ust.  1 i 2, art.  26 ust.  3 i 4 oraz art.  35 ust.  2 i 3 ustawy z  dnia 28  września 1991  r. o lasach.  
5. Dyrektor parku narodowego w  zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych w  ustawie współpracuje 
z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnej.  
Art. 8f. Minister właściwy do spr aw środowiska, w  drodze rozporządzenia, nadaje parkowi narodowemu statut okreś -
lający organizację wewnętrzną parku narodowego, tryb działania jego organu oraz sposób udzielania pełnomocnictw, ki e-
rując się potrzebą zapewnienia sprawnego działania parku naro dowego oraz właściwej realizacji jego zadań.  
Art. 8g. 1. Park narodowy prowadzi samodzielną gospodarkę finansową, pok rywając z  posiadanych środków i uzys-
kiwanych przychodów wydatki na finansowanie zadań określonych w  ustawie, w  tym zadań Służby Parku Naro dowego, 
oraz kosztów działalności.  
2. Podstawą gospodarki finansowej parku narodowego jest roczny plan finansowy.  
3. W rocznym planie finansowym parku narodowego wyodrębnia się:  
1) przychody z  prowadzonej działalności;  
2) dotacje z  budżetu państwa lub budż etów jednostek samorządu terytorialnego;  
  
Dziennik  Ustaw  – 10 – Poz. 55 
 
3) koszty, w  tym: 
a) wynagrodzenia i  naliczane od nich składki,  
b) płatności odsetkowe wynikające z  zaciągniętych zobowiązań,  
c) zakup towarów i  usług;  
4) środki na wydatki majątkowe;  
5) środki przyznane innym podmi otom;  
6) stan należności i  zobowiązań na początek i  koniec roku;  
7) stan środków pieniężnych na początek i  koniec roku.  
4. Dyrektor parku narodowego sporządza plan finansowy w  układzie zadaniowym na rok budżetowy i  2 kolejne lata, 
w układzie funkcji państw a, zadań budżetowych i  podzadań.  
5. W rocznym planie finansowym parku narodowego mogą być dokonywane zmiany przychodów i  kosztów po uz ys-
kaniu zgody ministra właściwego do spraw środowiska. O  dokonanych zmianach należy niezwłocznie powiadomić min istra 
właściwego do spraw finansów publicznych.  
6. Rada Ministrów określi, w  drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób prowadzenia gospodarki finansowej parku 
narodowego, kierując się potrzebą zapewnienia jednolitego sposobu przeznaczania środków publicznych na real izację 
zadań parku narodowego określonych w  ustawie oraz przestrzegania ładu finansów publicznych.  
Art. 8h. 1. Przychodami parku narodowego są:  
1) dotacje z  budżetu państwa;  
2) dotacje oraz pożyczki z  Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i  Gospodarki Wod nej; 
3) dotacje oraz pożyczki z  wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i  gospodarki wodnej;  
4) wpływy z  opłat, o  których mowa w  art. 12 ust.  3; 
5) wpływy z  opłat pobieranych w  związku z  działalnością edukacyjną parku narodowego oraz za wstęp do obiektów 
związanych z  tą działalnością;  
6) wpływy z  tytułu wynajmu pomieszczeń;  
7) wpływy z  tytułu dzierżawy, najmu lub użytkowania nieruchomości;  
8) wpływy ze sprzedaży produktów uzyskiwane w  ramach realizacji zadań wynikających z  planu ochrony, o  którym 
mowa w  art. 18, lub zadań ochronnych, o  których mowa w  art. 22; 
9) wpływy ze sprzedaży materiałów edukacyjnych, informacyjnych i  naukowych;  
10) wpływy ze sprzedaży składników rzeczowych majątku ruchomego;  
11) wpływy wynikające z  prowadzenia działalności rolniczej;  
12) wpływy z  tytułu udostępniania informacji o  środowisku i  jego ochronie;  
13) wpływy z  opłat za udostępnienie informacji o  zasobach przyrodniczych, kulturowych i  kartograficznych;  
14) wpływy z  tytułu nawiązek orzeczonych wobec sprawców skazanych za wykroc zenia przeciwko środowisku;  
15) inne niewymienione przychody wynikające z  działalności parku narodowego.  
2. Przychodami parku narodowego mogą być:  
1) dobrowolne wpłaty;  
2) spadki, zapisy i  darowizny;  
3) świadczenia rzeczowe;  
4) wpływy z  przedsięwzięć organ izowanych na rzecz ochrony przyrody;  
5) środki pochodzące z  budżetu Unii Europejskiej;  
6) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi, inne niż środki pochodzące z  budżetu Unii 
Europejskiej;  
  
Dziennik  Ustaw  – 11 – Poz. 55 
 
7) dotacje z  budżetów jednostek samorządu terytorialnego przeznaczone na realizację zadań związanych z  ochroną wa r-
tości przyrodniczych lub kulturowych regionu ; 
8) środki funduszu leśnego, o których mowa w art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, przeznaczone  na 
cele, o których mo wa w art. 58 ust. 3 i 3a tej ustawy.  
3. Park narodowy, za zgodą ministra właściwego do spraw środowiska wydawaną w  porozumieniu z  ministrem właśc i-
wym do spraw finansów publicznych, wyrażoną w  drodze decyzji administracyjnej, może zaciągać kredyty i  pożyczk i do w y-
sokości 60% kwot ujętych w  planie finansowym przychodów lub 60% kosztów, na realizację zadań parku narodowego.  
4. Przychody, o  których mowa w  ust. 1 pkt  1–3, 7 i  14 oraz ust.  2 pkt  7, przeznacza się wyłącznie na realizację zadań, 
o których mowa w  art. 8b ust.  1. 
Art. 9. 1. Nadzór nad działalnością parków narodowych sprawuje minister właściwy do spraw środowiska.  
2. Nadzór, o  którym mowa w  ust. 1, obejmuje w  szczególności:  
1) zatwierdzanie rocznych zadań rzeczowych wynikających z  planu ochrony, o  którym mowa w  art. 18, lub zadań 
ochronnych, o  których mowa w  art. 22; 
2) kontrolę funkcjonowania parków narodowych;  
3) kontrolę wykonywanej przez parki narodowe działalności gospodarczej;  
4) kontrolę realizacji zadań parków narodowych;  
5) kontrolę realizacji planów finansowych parków narodowych;  
6) kontrolę działań dyrektora parku narodowego podejmowanych jako organ ochrony przyrody.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska sporządza roczne sprawozdania zbiorcze z  działalności parków narod o-
wych przygotowywane na podstawie sprawozdań z  działalności poszczególnych parków narodowych, przedkładanych 
przez dyrektorów parków narodowych.  
Art. 10. 1. Określenie i  zmiana granic parku narodowego następuje w  drodze rozporządzenia Rady Ministrów, które 
określa jego obszar,  przebieg granicy, otulinę i  nieruchomości Skarbu Państwa nieoddawane w  użytkowanie wieczyste 
parkowi narodowemu. Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, kieruje się rzeczywistym stanem wartości przyrodniczych 
obszaru.  
1a. Likwidacja lub zmniejszenie obsza ru parku narodowego następuje wyłącznie w  razie bezpowrotnej utraty wartości 
przyrodniczych i  kulturowych jego obszaru.  
1b. Prawo użytkowania wieczystego w  stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa, które zostały wyłączone z  granic 
parku narodowego w  wyniku  jego likwidacji lub zmiany jego granic, wygasa z  dniem wejścia w  życie ustawy o  likwidacji 
parku narodowego albo rozporządzenia w  sprawie zmiany jego granic. Minister właściwy do spraw środowiska przekazuje 
protokolarnie nieruchomości do zasobu nieruchomo ści Skarbu Państwa.  
2. Określenie i  zmiana granic parku narodowego może nastąpić po uzgodnieniu z  właściwymi miejscowo organami 
uchwałodawczymi jednostek samorządu terytorialnego, na których obszarze działania planuje się powyższe zmiany, oraz 
po zaopiniow aniu, w  terminie 30  dni od dnia przedłożenia tych zmian, przez zainteresowane organizacje pozarządowe. 
Niezłożenie opinii w  przewidzianym terminie uznaje się za brak uwag.  
3. Z dniem wejścia w  życie ustawy o  utworzeniu parku narodowego albo rozporządzenia w sprawie zmiany jego gr a-
nic park narodowy nabywa z  mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa położonych 
w jego granicach i  służących realizacji jego celów oraz własność położonych na tych nieruchomościach budynków, innych 
urząd zeń i  lokali.  
3a. Nabycie praw, o  których mowa w  ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich.  
3b. Nabycie praw, o  których mowa w  ust. 3, potwierdza wojewoda w  drodze decyzji administracyjnej wydanej 
w terminie 12  miesięcy od dnia wejścia w  życie ustawy o  utworzeniu parku narodowego albo rozporządzenia w  sprawie 
zmiany jego granic. Odwołania od decyzji wojewody rozpatruje minister właściwy do spraw środowiska.  
3c. Decyzja, o  której mowa w  ust. 3b, stanowi podstawę do dokonania wpisów w  księgach wieczystych i w ewidencji 
gruntów i  budynków.  
3d. Dyrektor parku narodowego jest obowiązany do złożenia wniosków o  wpis w  księgach wieczystych prawa uży t-
kowania wieczystego na rzecz parku narodowego w  terminie 6  miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o  które j 
mowa w  ust. 3b. 
  
Dziennik  Ustaw  – 12 – Poz. 55 
 
3e. Nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o  których mowa w  ust. 3, jest wolne od podatków i  opłat 
związanych z  tym działaniem, a  wynikające z  niego wpisy do ksiąg wieczystych i  ich zakładanie są wolne od opłat.  
3f. Nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o  których mowa w  ust. 3, następuje bez obowiązku wni e-
sienia pierwszej opłaty, a  nabycie własności budynków, innych urządzeń oraz lokali następuje nieodpłatnie.  
4. Administrowanie obszarami morskimi położonymi w  granicach parku narodowego odb ywa się na podstawie działu III  
ustawy z  dnia 21  marca 1991  r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i  administracji morskiej.  
5. Parkowi narodowemu przysługuje prawo pierwokupu nieruchomości położonej w  granicach par ku narodowego na 
rzecz Skarbu Państwa.  
5a. Prawo pierwokupu może być wykonane w  terminie miesiąca od dnia otrzymania przez dyrektora parku narodow e-
go zawiadomienia o  treści umowy sprzedaży.  
5b. Notariusz sporządzający umowę sprzedaży jest obowiązany do zaw iadomienia dyrektora parku narodowego 
o treści tej umowy.  
5c. Dyrektor parku narodowego wykonuje prawo pierwokupu przez złożenie oświadczenia w  formie aktu notarialnego  
u notariusza, o  którym mowa w  ust. 5b. W  przypadku gdyby złożenie oświadczenia u tego n otariusza było niemożliwe lub 
napotykało poważne trudności, może być ono złożone u innego notariusza.  
5d. Oświadczenie, o  którym mowa w  ust. 5c, notariusz doręcza sprzedawcy.  
5e. Prawo pierwokupu wykonuje się po cenie ustalonej między stronami w  umowie spr zedaży.  
5f. Jeżeli cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, dyrektor parku narodowego 
wykonujący prawo pierwokupu może, w  terminie 14  dni od daty złożenia oświadczenia, o  którym mowa w  ust. 5c, wyst ą-
pić do sądu o  ustalenie c eny tej nieruchomości.  
5g. Sąd ustala cenę nieruchomości, o  której mowa w  ust. 5f, przy zastosowaniu sposobów jej ustalania określonych 
w przepisach o  gospodarce nieruchomościami.  
5h. Czynność prawna dokonana niezgodnie z  przepisami ustawy lub bez zawiadom ienia uprawnionego do prawa 
pierwokupu jest nieważna.  
5i. W przypadku gdy prawo pierwokupu nieruchomości położonej na obszarze parku narodowego z  mocy przepisów 
odrębnych przysługuje jednocześnie kilku podmiotom, pierwszeństwo w  realizacji prawa pierwokupu  przysługuje parkowi 
narodowemu.  
5j. W przypadku wykonania przez dyrektora parku narodowego prawa pierwokupu nieruchomość Skarbu Państwa 
oddaje się w  użytkowanie wieczyste parkowi narodowemu na wniosek dyrektora parku narodowego.  
5k. Położone w  granicach p arku narodowego nieruchomości Skarbu Państwa zbędne jednostce organizacyjnej spr a-
wującej trwały zarząd, w  przypadku wygaśnięcia trwałego zarządu na rzecz jednostki organizacyjnej, na wniosek dyrektora 
parku narodowego oddaje się w  użytkowanie wieczyste par kowi narodowemu.  
5l. Oddanie w  użytkowanie wieczyste nieruchomości, o  których mowa w  ust. 5j i 5k, jest wolne od podatków i  opłat 
związanych z  tym działaniem, a  wynikające z  niego wpisy do ksiąg wieczystych i  ich zakładanie są wolne od opłat.  
5m. Od parków  narodowych nie pobiera się opłaty rocznej z  tytułu użytkowania wieczystego.  
6. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagos -
podarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego wojew ództw oraz planów zagospodarowania prz e-
strzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej w  części dotyczącej parku 
narodowego i  jego otuliny wymagają uzgodnienia z  dyrektorem parku narodowego w  zakresie ustaleń tych  planów, mog ą-
cych mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody parku narodowego.  
7. Projekty planów urządzenia lasu, uproszczonych planów urządzenia lasu i  zadania z  zakresu gospodarki leśnej, 
o których mowa w  art. 19 ust.  3 i 4 ustawy z  dnia 28  września 1991  r. o lasach, w  części dotyczącej otuliny parku narod o-
wego wymagają uzgodnienia z  dyrektorem parku narodowego w  zakresie ustaleń tych planów lub zadań, mogących mieć 
negatywny wpływ na ochronę przyrody parku narodowego.  
8. Projekty uproszczonych planów urzą dzenia lasu lub zadania z  zakresu gospodarki leśnej, o  których mowa w  art. 19 
ust. 3 i 4 ustawy z  dnia 28  września 1991  r. o lasach, w  granicach parku narodowego wymagają uzgodnienia z  dyrektorem 
parku narodowego w  zakresie ustaleń tych planów lub zadań, m ogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody pa r-
ku narodowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 13 – Poz. 55 
 
Art. 10a. 1. (uchylony)  
2. (uchylony)   
3. (uchylony)   
4. (uchylony)   
5. (uchylony)   
6. (uchylony)   
7. (uchylony)   
8. Zawarcie przez park narodowy umowy dotyczącej rozporządzania nieruchomoś ciami następuje w  drodze przetargu,  
z zastrzeżeniem art.  10b. 
Art. 10b. Umowa dotycząca rozporządzenia nieruchomością jest zawierana w  drodze bezprzetargowej, jeżeli:  
1) stroną jest państwowa jednostka budżetowa;  
2) zbycie nieruchomości następuje w  drodze zamiany lub darowizny;  
3) przedmiotem zbycia jest udział w  nieruchomości, a  zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości;  
4) zawierana jest umowa użyczenia;  
5) zawierana jest umowa najmu lokalu mieszkalnego z  pracownikiem parku narodoweg o; 
6) zawierana jest umowa służebności drogi koniecznej lub służebności przesyłu.  
Art. 10c. Przetarg ogłasza, organizuje i  przeprowadza dyrektor parku narodowego.  
Art. 10d. 1. Przetarg przeprowadza się w  formie:  
1) przetargu ustnego nieograniczonego;  
2) przetargu pisemnego nieograniczonego.  
2. Przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyższej ceny. Przetarg pisemny ma na celu wybór najkorzystniejszej oferty.  
3. O zastosowanej formie przetargu decyduje dyrektor parku narodowego.  
Art. 10e. 1. Ogłoszenie o  przeta rgu podaje się do publicznej wiadomości niezwłocznie, a  w przypadku nieruchomości,  
o których mowa w  art. 104a ust.  1, nie wcześniej niż po upływie terminu, o  którym mowa w  art. 104a ust.  12. Ogłoszenie 
o przetargu wywiesza się w  siedzibie parku narodowego oraz zamieszcza się na stronie internetowej parku narodowego, 
a ponadto informację o  ogłoszeniu przetargu podaje się do publicznej wiadomości w  sposób zwyczajowo przyjęty w  danej 
miejscowości.  
2. W ogłoszeniu o  przetargu podaje się czas, miejsce i  warunki przetargu, a  w razie ogłoszenia kolejnego przetargu 
lub rokowań również terminy przeprowadzenia poprzednich przetargów. Ogłoszenie o  przetargu zawiera ponadto odp o-
wiednio:  
1) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz ewidencji gruntów i  budynk ów; 
2) powierzchnię nieruchomości;  
3) przeznaczenie nieruchomości i  sposób jej zagospodarowania;  
4) termin zagospodarowania nieruchomości;  
5) cenę nieruchomości w  wysokości nie niższej niż wartość nieruchomości określona przez rzeczoznawcę majątkowego;  
6) wysokość opłat z  tytułu użytkowania, najmu lub dzierżawy;  
7) terminy wnoszenia opłat;  
8) zasady aktualizacji opłat;  
9) informacje o  przeznaczeniu do sprzedaży, oddania w  użytkowanie, najem lub dzierżawę;  
10) wysokość wadium.  
3. Przed podaniem do publicznej  wiadomości informacji o  ogłoszeniu przetargu rozpatruje się wnioski uprawnionych 
do nabycia, użytkowania, najmu lub dzierżawy nieruchomości w  drodze bezprzetargowej. W  przypadku pozytywnego 
rozpatrzenia wniosku informacji o  nieruchomości, której ten wnios ek dotyczy, ni e zamieszcza się w  ogłoszeniu o przetargu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 14 – Poz. 55 
 
Art. 10f. 1. Jeżeli drugi przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, dyrektor parku narodowego może zbyć nie -
ruchomość albo zawrzeć umowę użytkowania, najmu lub dzierżawy nieruchomości w  drodze roko wań albo organizować 
kolejne przetargi. W  przypadku zbywania nieruchomości cena ogłoszona w  kolejnych przetargach albo ustalona w  wyniku 
rokowań nie może być niższa niż 2/3  wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.  
2. Przetarg uważa  się za zakończony wynikiem negatywnym, jeżeli nikt nie przystąpił do przetargu ustnego lub żaden 
z uczestników nie zaoferował postąpienia ponad cenę wywoławczą albo jeżeli w  przetargu pisemnym nie wpłynęła ani 
jedna oferta lub żaden z  uczestników nie zaof erował ceny wyższej od wywoławczej, a  także jeżeli komisja przetargowa 
stwierdziła, że żadna oferta nie spełnia warunków przetargu.  
3. Uczestnik przetargu może w  terminie 7  dni od dnia ogłoszenia wyniku przetargu ustnego lub doręczenia zawiad o-
mienia o  wyni ku przetargu pisemnego zaskarżyć czynności związane z  przeprowadzeniem przetargu do ministra właściw e-
go do spraw środowiska.  
Art. 10g. 1. Dyrektor parku narodowego jest obowiązany zawiadomić osobę ustaloną jako nabywca nieruchomości  
o miejscu i  terminie za warcia umowy dotyczącej rozporządzenia nieruchomością, najpóźniej w ciągu 21 dni od dnia  roz-
strzygnięcia przetargu. Termin na zawiadomienie ulega zawieszeniu na czas rozpatrywania wniosku, o którym  mowa 
w art. 39 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach  zarządzania mieniem państwowym (Dz. U.  z 201 9 r. poz.  1302, 
1309 , 1571 i 1655 ). Wyznaczony termin nie może być krótszy niż 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.  
2. Jeżeli osoba ustalona jako nabywca nieruchomości nie przystąpi bez usprawiedliwienia do z awarcia umowy 
w miejscu i  terminie podanych w  zawiadomieniu, o  którym mowa w  ust. 1, dyrektor parku narodowego może odstąpić od 
zawarcia umowy, a  wpłacone wadium nie podlega zwrotowi. W  zawiadomieniu zamieszcza się informację o  tym upra w-
nieniu.  
Art. 10h. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) tryb postępowania przy przeprowadzaniu poszczególnych rodzajów przetargów,  
2) tryb powoływania, skład i  sposób działania komisji przetargowej,  
3) sposób ustalania wysokości wadium or az terminy i  formy jego wnoszenia i  zwrotu,  
4) sposób sporządzania protokołu z  przeprowadzonego przetargu oraz zakres informacji w  nim zawartych,  
5) tryb postępowania w  przypadku zaskarżenia czynności związanych z  przeprowadzeniem przetargu,  
6) tryb postęp owania przy przeprowadzaniu rokowań  
– uwzględniając konieczność zapewnienia jawności i  jednolitości tych postępowań, równego dostępu do udziału w przeta r-
gu oraz uzyskania najkorzystniejszego wyniku przetargu.  
Art. 11. 1. Na obszarach graniczących z  parkiem  narodowym wyznacza się otulinę parku narodowego.  
2. W otulinie może być utworzona strefa ochronna zwierząt łownych ze względu na potrzebę ochrony zwierząt 
w parku narodowym.  
3. Strefa ochronna zwierząt łownych nie podlega włączeniu w  granice obwodów łowie ckich.  
4. Minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w  drodze rozporządzenia, strefę ochronną zwierząt łownych, 
określając obszary wchodzące w  jej skład oraz kryteria i  sposoby utrzymania właściwej liczebności i  struktury populacji 
poszczególnych gat unków zwierząt łownych, kierując się potrzebą:  
1) ochrony gatunków zwierząt łownych w  parkach narodowych;  
2) tworzenia strefy bezpieczeństwa dla gatunków zwierząt łownych wychodzących na żerowiska poza obszar parku 
narodowego;  
3) utrzymywania właściwej lic zebności i  struktury populacji poszczególnych gatunków zwierząt łownych na obszarze 
parku narodowego w  celu zachowania równowagi przyrodniczej.  
5. Ochrona zwierząt łownych w  strefie ochronnej zwierząt łownych należy do zadań dyrektora parku narodowego.  
Art. 12. 1. Obszar parku narodowego może być udostępniany w  sposób, który nie wpłynie negatywnie na przyrodę 
w parku narodowym.  
2. W planie ochrony parku narodowego, a  do czasu jego sporządzenia – w zadaniach ochronnych ustala się miejsca, 
które mogą być udos tępniane, oraz maksymalną liczbę osób mogących przebywać jednocześnie w  tych miejscach.  
3. Za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary oraz za udostępnianie parku narodowego lub niekt ó-
rych jego obszarów mogą być pobierane opłaty.  
  
Dziennik  Ustaw  – 15 – Poz. 55 
 
4. Wysokość opłat, o  których mowa w  ust. 3, ustala dyrektor parku narodowego.  
5. Opłata za jednorazowy wstęp do parku nie może przekraczać kwoty 6  zł waloryzowanej o  prognozowany średni o-
roczny wskaźnik cen towarów i  usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w  ustawie budż etowej.  
6. Opłaty, o  których mowa w  ust. 3, uiszcza się w  formie wykupu biletu wstępu jednorazowego lub wstępu wielokro t-
nego w  miejscach pobierania opłat lub wnosi się na rachunek bankowy parku narodowego.  
7. Opłat za wstęp do parku narodowego lub na niekt óre jego obszary nie pobiera się od:  
1) dzieci w  wieku do 7  lat; 
2) osób, które posiadają zezwolenie dyrektora parku narodowego na prowadzenie badań naukowych w  zakresie ochrony 
przyrody;  
3) uczniów szkół i  studentów odbywających zajęcia dydaktyczne w  parku nar odowym w  zakresie uzgodnionym z dyrek-
torem parku narodowego;  
4) mieszkańców gmin położonych w  granicach parku narodowego i  gmin graniczących z  parkiem narodowym;  
5) osób udających się do wyznaczonych w  parku narodowym plaż;  
6) osób udających się do mi ejsc kultu religijnego;  
7) członków rodziny wielodzietnej w  rozumieniu ustawy z  dnia 5  grudnia 2014  r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz.  U. z 2019 r. 
poz. 1390 i 1907 ) posiadających ważną Kartę Dużej Rodziny.  
8. Opłatę za wstęp do parku narodowego lub na niektór e jego obszary w  wysokości 50% stawki opłaty ustalonej przez 
dyrektora parku narodowego pobiera się od:  
1) uczniów szkół i  studentów;  
1a) dzieci i młodzieży, nie dłużej niż do ukończenia 18. roku życia, w okresie pobierania nauki języka polskiego,  historii , 
geografii, kultury polskiej lub innych przedmiotów nauczanych w języku polskim w:  
a) szkołach prowadzonych przez organizacje społeczne za granicą zarejestrowanych w bazie prowadzonej  przez 
upoważnioną jednostkę podległą ministrowi właściwemu do spraw ośw iaty i wychowania,  
b) szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw,  
c) sekcjach polskich funkcjonujących w szkołach działających w systemach oświaty innych państw,  
d) szkołach europejskich działających na podstawie Konwencji o Statucie Szkół Europejskich, sporządzonej  w Lu k-
semburgu dnia 21 czerwca 1994 r. (Dz. U. z 2005 r. poz. 10);  
2) emerytów i  rencistów;  
3) osób niepełnosprawnych;  
4) żołnierzy służby czynnej.  
9. (uchylony)  
10. Minister właściwy do spraw środowiska, uwzględniając zróżnicowan ie walorów przyrodniczych i  krajobrazowych 
parków narodowych, nasilenie ruchu turystycznego i  jego oddziaływanie na przyrod ę parków narodowych, określi, w dro-
dze rozporządzenia, parki narodowe lub niektóre ich obszary, gdzie za wstęp pobiera się opłaty.  
Art. 13. 1. Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w  stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, 
ostoje i  siedliska przyrodnicze, a  także siedliska roślin, siedliska zwierząt i  siedliska grzybów oraz twory i  składniki prz y-
rody nieożywionej, wyró żniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami 
krajobrazowymi.  
2. Na obszarach graniczących z  rezerwatem przyrody może być wyznaczona otulina.  
3. Uznanie za rezerwat przyrody obszarów, o  których mowa w  ust. 1, nas tępuje w  drodze aktu prawa miejscowego 
w formie zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska, które określa jego nazwę, położenie lub przebieg gran i-
cy i otulinę, jeżeli została wyznaczona, cele ochrony oraz rodzaj, typ i  podtyp rezerwatu przyrody,  a także sprawującego 
nadzór nad rezerwatem. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządz e-
nia, po zasięgnięciu opinii regionalnej rady ochrony przyrody, może zwiększyć obszar rezerwatu przyrody, zmienić cele 
ochrony, a  w razie bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczych, dla których rezerwat został powołany – zmniejszyć  
obszar rezerwatu przyrody albo zlikwidować rezerwat przyrody.  
  
Dziennik  Ustaw  – 16 – Poz. 55 
 
3a. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagos -
podarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania prz e-
strzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej, w  części dotyczącej  
rezerwa tu przyrody i  jego otuliny, wymagają uzgodnienia z  regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w  zakresie ust a-
leń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na cele ochrony rezerwatu przyrody.  
3b. Projekty planów urządzenia lasu, uproszczonych planów urządze nia lasu i  zadania z  zakresu gospodarki leśnej, 
o których mowa w  art. 19 ust.  3 i 4 ustawy z  dnia 28  września 1991  r. o lasach, w  części dotyczącej otuliny rezerwatu prz y-
rody wymagają uzgodnienia z  regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w  zakresie ustal eń tych planów lub zadań, 
mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody rezerwatu przyrody.  
3c. Uznanie, zmiana granic, zmiana celu ochrony lub likwidacja rezerwatu przyrody położonego na obszarze morskim 
wymagają uzgodnienia z  dyrektorem właściwego ur zędu morskiego w  zakresie, w  jakim wpływają na realizację zadań 
dyrektora urzędu morskiego.  
3d. Uzgodnienia, o  którym mowa w  ust. 3c, dokonuje się w  terminie 30  dni o d dnia doręczenia wystąpienia o uzgo d-
nienie. Niezajęcie stanowiska w  tym terminie przez dy rektora właściwego urzęd u morskiego jest równoznaczne z uzgo d-
nieniem wnioskowanych spraw.  
3e. W przypadku gdy obszar, o  którym mowa w  ust. 1, jest położony na obszarze morskim, właściwość miejscową 
regionalnego dyrektora ochrony środowiska, w  części dotycz ącej tego obszaru, ustala się wzdłuż wybrzeża na terenie 
danego województwa.  
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, może wprow a-
dzić opłaty za wstęp na obszar rezerwatu przyrody, kierując się potrzeb ą ochrony przyrody.  
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustala stawki opłat, o  których mowa w  ust. 4, przy czym opłata za jedn o-
razowy wstęp do rezerwatu nie może przekraczać kwoty 6  zł waloryzowanej o  prognozowany średnioroczny wskaźnik cen 
towarów i  usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w  ustawie budżetowej.  
6. Opłaty, o  których mowa w  ust. 4, są przeznaczane na ochronę przyrody.  
Art. 14. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, rodzaje, typy i  podtypy rezerw a-
tów przyro dy, kierując się potrzebą zapewnienia na obszarach cennych przyrodniczo, zróżnicowanych pod względem wa r-
tości przyrodniczych, ochrony rezerwatowej oraz wytypowania reprezentatywnej liczby rezerwatów przyrody ze względu 
na dominujący przedmiot ochrony i  główny typ ekosystemu.  
Art. 15. 1. W  parkach narodowych oraz w  rezerwatach przyrody zabrania się:  
1) budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i  urządzeń technicznych, z  wyjątkiem obiektów i  urządzeń służących 
celom parku narodowego albo rezerwatu przyrody;  
2) (uchylony)  
3) chwytania lub zabijania dziko występujących zwierząt, zbierania lub niszczenia jaj, postaci młodocianych i  form 
rozwojowych zwierząt, umyślnego płoszenia zwierząt kręgowych, zbierania poroży, niszczenia nor, gniazd, legowisk 
i innych schro nień zwierząt oraz ich miejsc rozrodu;  
4) polowania, z  wyjątkiem obszarów wyznaczonych w  planie ochrony lub zadaniach ochronnych ustanowionych dla 
rezerwatu przyrody;  
5) pozyskiwania, niszczenia lub umyślnego uszkadzania roślin oraz grzybów;  
6) użytkowania , niszczenia, umyślnego uszkadzania, zanieczyszczania i  dokonywania zmian obiektów przyrodniczych, 
obszarów oraz zasobów, tworów i  składników przyrody;  
7) zmiany stosunków wodnych, regulacji rzek i  potoków, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody;  
8) pozyskiwania skał, w  tym torfu, oraz skamieniałości, w  tym kopalnych szczątków roślin i  zwierząt, minerałów 
i bursztynu;  
9) niszczenia gleby lub zmiany przeznaczenia i  użytkowania gruntów;  
10) palenia ognisk i  wyrobów tytoniowych oraz używania źródeł świat ła o otwartym płomieniu, z  wyjątkiem miejsc 
wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony 
środowiska;  
11) prowadzenia działalności wytwórczej, handlowej i  rolniczej, z  wyjątkiem miejsc wyznacz onych w  planie ochrony;  
  
Dziennik  Ustaw  – 17 – Poz. 55 
 
12) stosowania chemicznych i  biologicznych środków ochrony roślin i  nawozów;  
13) zbioru dziko występujących roślin i  grzybów oraz ich części, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora pa r-
ku narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
14) połowu ryb i  innych organizmów wodnych, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych w  planie ochrony lub zadaniach 
ochronnych;  
15) ruchu pieszego, rowerowego, narciarskiego i  jazdy konnej wierzchem, z  wyjątkiem sz laków i  tras narciarskich 
wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony 
środowiska;  
16) wprowadzania psów na obszary objęte ochroną ścisłą i  czynną, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych w  planie oc hrony, 
psów pasterskich wprowadzanych na obszary objęte ochroną czynną, na których plan ochrony albo zadania ochronne 
dopuszczają wypas oraz psów asystujących w  rozumieniu art.  2 pkt  11 ustawy z  dnia 27  sierpnia 1997  r. o rehabilit a-
cji zawodowej i  społeczn ej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.  U. z 2019 r. poz.  1172, 1495 , 1696  i 1818); 
17) wspinaczki, eksploracji jaskiń lub zbiorników wodnych, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku 
narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez region alnego dyrektora ochrony środowiska;  
18) ruchu pojazdów poza drogami publicznymi oraz poza drogami położonymi na nieruchomościach stanowiących włas -
ność parków narodowych lub będących w  użytkowaniu wieczystym parków narodowych, wskazanymi przez dyrektora  
parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
19) umieszczania tablic, napisów, ogłoszeń reklamowych i  innych znaków niezwiązanych z  ochroną przyrody, udostę p-
nianiem parku albo rezerwatu przyrody, edukacją ekolog iczną, z  wyjątkiem znaków drogowych i  innych znaków 
związanych z  ochroną bezpieczeństwa i  porządku powszechnego;  
20) zakłócania ciszy;  
21) używania łodzi motorowych i  innego sprzętu motorowego, uprawiania sportów wodnych i  motorowych, pływania 
i żeglowania , z wyjątkiem akwenów lub szlaków wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a  w rezerwacie 
przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
22) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu;  
23) biwakowania, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez 
regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
24) prowadzenia badań naukowych – w parku narodowym bez zgody dyrektora parku, a  w rezerwacie przyrody – bez 
zgody regionalnego  dyrektora ochrony środowiska;  
25) wprowadzania gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, bez zgody ministra właściwego do spraw środowiska;  
26) wprowadzania organizmów genetycznie zmodyfikowanych;  
27) organizacji imprez rekreacyjno -sportowych – w parku narod owym bez zgody dyrektora parku narodowego, a  w rezer -
wacie przyrody bez zgody regionalnego dyrektora ochrony środowiska.  
2. Zakazy, o  których mowa w  ust. 1, nie dotyczą:  
1) wykonywania zadań wynikających z  planu ochrony lub zadań ochronnych;  
2) (uchylony)  
3) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z  bezpieczeństwem powszechnym;  
4) wykonywania zadań z  zakresu obronności kraju w  przypadku zagrożenia bezpieczeństwa państwa;  
5) obszarów objętych ochroną krajobrazową w  trakcie ich gospodarczego wyk orzystywania przez jednostki organizacy j-
ne, osoby prawne lub fizyczne oraz wykonywania prawa własności, zgodnie z  przepisami Kodeksu cywilnego.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego, może zezwolić na 
obszarze parku narodowego na odstępstwa od zakazów, o  których mowa w  ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione:  
1) potrzebą ochrony przyrody, wykonywaniem badań naukowych, celami edukacyjnymi, kulturowymi, turystycznymi, 
rekreacyjnymi lub sportowymi lub celami kult u religijnego i  nie spowoduje to negatywnego oddziaływania na przyr o-
dę parku narodowego lub  
  
Dziennik  Ustaw  – 18 – Poz. 55 
 
2)6) potrzebą realizacji inwestycji liniowych celu publicznego lub potrzebą realizacji inwestycji celu publicznego 
z zakresu łączności publicznej o  nieliniowym char akterze w  celu związanym z  zapewnieniem telekomunikacji na  
obszarze parku narodowego, w  przypadku braku rozwiązań alternatywnych i  po zagwarantowaniu kompensacji prz y-
rodniczej w  rozumieniu art. 3  pkt 8  ustawy z  dnia 27  kwietnia 2001  r. – Prawo ochrony śro dowiska.  
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska, m o-
że zezwolić na obszarze rezerwatu przyrody na odstępstwa od zakazów, o  których mowa w  ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione 
potrzebą:  
1) ochrony przyrody lub  
2)7) realizacji inwestycji liniowych celu publicznego lub realizacji inwestycji celu publicznego z  zakresu łączności p u-
blicznej o  nieliniowym charakterze w  celu związanym z  zapewnieniem telekomunikacji na obszarze rezerwatu prz y-
rody, w  przypadku braku rozwiązań alternatywnych i  po zagwarantowaniu kompensacji przyrodniczej w  rozumieniu 
art. 3  pkt 8  ustawy z  dnia 27  kwietnia 2001  r. – Prawo ochrony środowiska.  
4a. Przy zasięganiu opinii, o  których mowa w  ust. 3 i 4, nie stosuje się art.  106 ustawy z  dnia 14  czerwca 1960  r. – 
Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.  U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60 , 730 i 1133 ). 
4b. Właściwe organy wydają opinię, o  której mowa w  ust. 3 i 4, w terminie 30  dni od dnia otrzymania wniosku o  jej 
wyda nie. Opinia jest wydawana w  formie pisemnego stanowiska organu zawierającego ocenę planowanych czynności 
w odniesieniu do wpływu przedsięwzięcia na przyrodę parku narodowego.  
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na obszarze rezerwatu prz yrody na odstępstwa od zak a-
zów, o  których mowa w  ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione wykonywaniem badań naukowych lub celami edukacyjnymi, ku l-
turowymi, turystycznymi, rekreacyjnymi lub sportowymi lub celami kultu religijnego i  nie spowoduje to negatywnego 
oddziaływania na cele ochrony przyrody rezerwatu przyrody.  
6. Organizowanie i  prowadzenie szkoleń ratowników górskich i  psów ratownic zych, w  tym psów lawinowych, 
na obszarze parku narodowego poza terenami udostępnionymi na podstawie art.  12 ust.  2, przez po dmioty uprawnione 
do wykonywania ratownictwa górskiego na danym obszarze, wymaga uzgodnienia z  dyrektorem parku narodowego.  
6. Zezwolenie na odstępstwo od zakazów, o  których mowa w  ust. 1, wydaje się, w  drodze decyzji administracyjnej, na 
czas określony, n ie dłuższy niż 5  lat. 
7. Wniosek o  wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazów, o  których mowa w  ust. 1, zawiera w  szczególności:  
1) imię i  nazwisko oraz adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie zakazów, od których wnioskodawca zamierza uzysk ać zezwolenie na odstępstwo;  
3) cel wykonania wnioskowanych czynności wraz z  uzasadnieniem;  
4) opis planowanych czynności;  
5) lokalizację wykonywania planowanych czynności;  
6)8) uzasadnienie braku rozwiązań alternatywnych względem planowanego wariantu w  przypadku realizacji inwestycji 
liniowych celu publicznego lub w  przypadku realizacji inwestycji celu publicznego z  zakresu łączności publicznej 
o nieliniowym charakterze w  celu związanym z  zapewnieniem telekomunikacji na obszarze parku narodowego lub 
rezerw atu przyrody;  
7) opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negaty w-
nych oddziaływań na przyrodę parku narodowego.  
8. W zezwoleniu na odstępstwo od zakazów, o  których mowa w  ust. 1, niezależnie od wy magań wynikających 
z przepisów ustawy z  dnia 14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administracyjnego, wskazuje się warunki realizacji 
tego odstępstwa wynikające z  potrzeb ochrony przyrody.  
9. W odniesieniu do inwestycji liniowych celu publicznego lub in westycji celu publicznego z  zakresu łączności  
publicznej o  nieliniowym charakterze przewidzianych do realizacji w  ramach przedsięwzięć mogących znacząco oddział y-
wać na środowisko, dla których przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisk o, zezwolenie, 
o którym mowa w  ust. 3  pkt 2 lub ust. 4  pkt 2, zastępuje się uzgodnieniem warunków realizacji przedsięwzięcia, o  którym 
mowa w  art. 77  ust. 1  pkt 1a lub 1b ustawy z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego 
                                                           
6) W brzmieniu usta lonym przez art.  10 pkt 1 ustawy  z dnia 30  sierpnia 2019  r. o zmianie ustawy o  wspieraniu rozwoju usług i  sieci 
telekomunikacyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.  U. poz.  1815) , która weszła w  życie z  dniem 25  października 2019  r. 
7) W brzmieniu ustalon ym przez art. 10  pkt 2 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 6. 
8) W brzmieniu ustalonym przez art. 10 pkt  3 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  6. 
  
Dziennik  Ustaw  – 19 – Poz. 55 
 
ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.  U. z 2018  r. 
poz. 2081 , z późn. zm.9)), odpowiednio z  ministrem właściwym do spraw środowiska lub Generalnym Dyrektorem Ochr o-
ny Środowiska.10) Do uzgodnieni a stosuje się o dpowiednio przepisy ust.  3 albo 4. 
Art. 16. 1. Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na warto ści przyrodnicze, historyczne i kultu-
rowe oraz walory krajobrazowe w  celu zachowania, popularyzacji tych wartości w  warunkach zrówn oważonego rozwoju.  
2. Na obszarach graniczących z  parkiem krajobrazowym może być wyznaczona otulina.  
3. Utworzenie parku krajobrazowego lub powiększenie jego obszaru następuje w  drodze uchwały sejmiku wojewód z-
twa, która określa jego nazwę, obszar, przebieg  granicy i otulinę, jeżeli została wyznaczona, szczególne cele ochrony oraz 
zakazy właściwe dla danego parku krajobrazowego lub jego części, wybrane spośród zakazów, o których mowa w  art. 17 
ust. 1, wynikające z potrzeb jego ochrony. Likwidacja lub zmniejs zenie obszaru parku krajobrazowego następuje w drodze 
uchwały sejmiku województwa wyłącznie z  powodu bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczych, historycznych i kult u-
rowych oraz walorów krajobrazowych na obszarach projektowanych do wyłączenia spod ochrony . 
3a. Utworzenie parku krajobrazowego położonego na terenie więcej niż jednego województwa następuje w drodze 
podjęcia jednobrzmiącej uchwały właściwych sejmików województw.  
4. Projekt uchwały sejmiku województwa w  sprawie utworzenia, zmiany granic lub lik widacji parku krajobrazowego 
wymaga uzgodnienia z  właściwą miejscowo radą gminy oraz właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.  
4a. Uzgodnień, o których mowa w ust. 4, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks 
postę powania administracyjnego, z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrz y-
mania projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
4b. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa w  ust. 3, wy łącznie w przypadku, gdy 
przyjęcie tej uchwały prowadziłoby do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy wynikających z ustaleń studium uw a-
runkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu za gospodarowania przestrzennego 
w stopniu nieproporcjonalnym do wartości jakie park krajobrazowy ma chronić.  
4c. Rada gminy nie może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa w  ust. 3, w przypadku, gdy podjęcie  
tej uchwały jest konsekwencją rekomendacji dotyczącej utworzenia lub powiększ enia obszaru parku krajobrazowego  
zawartej w audycie krajobrazowym, o którym mowa w art. 38a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospod a-
rowaniu przestrzennym.  
4d. Utworzenie parku krajobrazowego lub powiększenie jego obszaru może nastąpić równ ież na wniosek rady gminy, 
na obszarze której park krajobrazowy miałby być utworzony lub powiększony.  
4e. Wniosek, o którym mowa w ust. 4d, rozpatrywany jest nie później niż w terminie 3  miesięcy od dnia otrzymania 
wniosku przez sejmik właściwego województ wa. 
5. Statut parku krajobrazowego lub zespołu parków krajobrazowych określający strukturę organizacyjną parku lub 
zespołu parków nadaje sejmik województwa w  drodze uchwały.  
5a. Statut parku krajobrazowego położonego na terenie więcej niż jednego województ wa nadaje w drodze uchwały 
sejmik województwa, na którego obszarze działania znajduje się większa część parku, w porozumieniu z pozostałymi se j-
mikami województw.  
6. Grunty rolne i  leśne oraz inne nieruchomości znajdujące się w  granicach parku krajobrazoweg o pozostawia się 
w gospodarczym wykorzystaniu.  
7. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów  
zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodaro wania 
przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej w  części dotyczącej 
parku krajobrazowego i  jego otuliny, wymagają uzgodnienia z  właściwym miejscowo regionalnym dyrektorem ochrony 
środowiska w  zakresie us taleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody parku krajobrazowego.  
Art. 17. 1. W  parku krajobrazowym mogą być wprowadzone następujące zakazy:  
1) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w  rozumieniu przep isów ustawy z  dnia 
3 października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie 
środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko;  
                                                           
9) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 2019  r. poz. 630, 1501, 1589, 1712, 1815, 1924 i 2170.  
10) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art.  10 pkt 4 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  6. 
  
Dziennik  Ustaw  – 20 – Poz. 55 
 
2) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich n or, legowisk, innych schronień i  miejsc rozrodu 
oraz tarlisk i  złożonej ikry, z  wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności w  ramach racjonalnej 
gospodarki rolnej, leśnej, rybackiej i  łowieckiej;  
3) likwidowania i  niszczenia zadrzewień śró dpolnych, przydrożnych i  nadwodnych, jeżeli nie wynikają z  potrzeby 
ochrony przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbud o-
wy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;  
4) pozyskiwania do celów gosp odarczych skał, w  tym torfu, oraz skamieniałości, w  tym kopalnych szczątków roślin 
i zwierząt, a  także minerałów i  bursztynu;  
5) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu , z wyjątkiem prac związanych z zabezpiecz e-
niem przeciwsztormo wym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, 
remontem lub naprawą urządzeń wodnych;  
6) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce 
rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej;  
7) budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od:  
a) linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych,  
b) zasięgu lustra wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących przy normal nym 
poziomie piętrzenia określonym w pozwoleniu wodnoprawnym, o którym mowa w art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 
20 lipca 2017 r. – Prawo wodne  
– z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej;  
8) lokalizowania obiektów budowlan ych w  pasie szerokości 200  m od krawędzi brzegów klifowych oraz w  pasie tec h-
nicznym brzegu morskiego;  
9) likwidowania, zasypywania i  przekształcania zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno -błotnych;  
10) wylewania gnojowicy, z  wyjątkiem nawożeni a własnych gruntów rolnych;  
11) prowadzenia chowu i  hodowli zwierząt metodą bezściółkową;  
12) utrzymywania otwartych rowów ściekowych i  zbiorników ściekowych;  
13) organizowania rajdów motorowych i  samochodowych;  
14) używania łodzi motorowych i  innego sprzę tu motorowego na otwartych zbiornikach wodnych.  
1a. W parku krajobrazowym, w strefach, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 7, dla terenów:  
1) objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wprowadza się zakazy:  
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,  
b) zalesiania;  
2) nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wprowadza się zakazy:  
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,  
b) lokalizowania nowych obiektów budowlanych odbiegających od lokalnej formy architektonicznej,  
c) lokalizowania nowych obiektów budowlanych o wysokości przekraczającej 2 kondygnacje lub 7 m,  
d) zalesiania.  
1b. W parku krajobrazowym zakazuje się niszczenia i uszkadzania obiektów o istotnym znaczeniu historycznym i ku l-
turowym wskazanych w planie ochr ony dla parku krajobrazowego.  
2. Zakazy, o których mowa w ust. 1 –1b, nie dotyczą:  
1) wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych;  
2) wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i  bezpieczeństwa państwa;  
3) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z  bezpieczeństwem powszechnym;  
4) realizacji inwestycji celu publicznego w  rozumieniu art.  2 pkt  5 ustawy z  dnia 27 marca 2003  r. o planowaniu i zagosp o-
darowaniu  przestrzennym, zwanej dalej „inwestycją ce lu publicznego ”. 
  
Dziennik  Ustaw  – 21 – Poz. 55 
 
3. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na 
środowisko, dla których sporządzenie raportu o  oddziaływaniu na środowisko nie jest obowiązkowe i przeprowadzona 
procedura oceny oddziaływania na środowisko wykazała brak niekorzystnego wpływu na przyrodę i krajobraz parku kraj o-
brazowego.  
3a. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, nie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu w  obrębie zadrzewienia, należ ą-
cych do gatunków obcych, określonyc h w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 2f.  
4. Zakaz, o  którym mowa w  ust. 1 pkt  14, nie dotyczy statków jednostek ratowniczych, jednostek organizacyjnych 
właściciela wód lub urządzeń wodnych zlokalizowanych na wodach, inspektorów żeglugi śródlą dowej, Państwowej 
i Społecznej Straży Rybackiej, promów w  ciągu dróg publicznych, prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej oraz 
wykonywania zadań z  zakresu ochrony przyrody przez Służbę Parku Krajobrazowego.  
5. Uchwała, o której mowa w art. 16 ust. 3, może określać odległości mniejsze niż określone w ust. 1 pkt 7 i 8, w sp o-
sób prowadzący do zwiększenia swobody w zakresie zagospodarowania i użytkowania terenu.  
Art. 18. 1. Dla parków narodowych, rezerwatów przyrody i  parków krajobrazowych sporządza się i  realizuje plan 
ochrony.  
2. Plan ochrony, o  którym mowa w  ust. 1, ustanawia się w  terminie 5  lat od dnia utworzenia parku narodowego, uzn a-
nia obszaru za rezerwat przyrody albo utworzenia parku krajobrazowego.  
Art. 19. 1. Projekt planu ochrony sporządza dla:  
1) parku narodowego – dyrektor parku narodowego;  
2) rezerwatu przyrody – regionalny dyrektor ochrony środowiska lub po uzgodnieniu z  tym organem – zarządzający 
rezerwatem albo sprawujący nadzór nad rezerwatem;  
3) parku krajobrazowego – dyrektor parku kraj obrazowego lub dyrektor zespołu parków krajobrazowych.  
1a. Sporządzający projekt planu ochrony, o  którym mowa w  ust. 1, zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na 
zasadach i  w trybie określonych w  ustawie z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu inf ormacji o  środowisku i  jego 
ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko, w  postępowaniu, 
którego przedmiotem jest sporządzenie projektu.  
2. Projekt planu ochrony, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, wymaga  zaopiniowania przez właściwe miejscowo rady 
gmin.  
3. Przepisy ust. 1a, 2, 6b –6e stosuje się odpowiednio w przypadku dokonywania zmiany planu ochrony.  
4. (uchylony)  
5. Minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w  drodze rozporządzenia, plan ochrony d la parku narodowego 
w terminie 6  miesięcy od dnia otrzymania projektu planu lub odmawia jego ustanowienia, jeżeli projekt planu jest ni e-
zgodny z  celami ochrony przyrody, uwzględniając konieczność dostosowania działań ochronnych do celów ochrony parku 
narod owego. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony przyrody.  
6. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, plan 
ochrony dla rezerwatu przyrody w  terminie 6  miesięcy od dni a otrzymania projektu planu. Plan ochrony może być zmi e-
niony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony przyrody.  
6a. Sejmik województwa ustanawia, w  drodze uchwały, plan ochrony dla pa rku krajobrazowego w  terminie 6 miesi ę-
cy od dnia otrzymania projektu planu alb o odmawia jego ustanowienia, jeżeli  projekt planu jest niezgodny z celami ochr o-
ny przyrody. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony przyrody.  
6b. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 6a, wymaga uzgodnienia z właściwym regionaln ym dyrektorem ochrony 
środowiska i zaopiniowania przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.  
6c. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 6a, w części dotyczącej wprowadzenia zakazów, wymienionych w art. 17 
ust. 1a, wymaga uzgodnienia z właściwą mie jscowo radą gminy.  
6d. Uzgodnienia, o którym mowa w ust. 6c, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy z  dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks 
postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrz y-
mania p rojektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
6e. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa w  ust. 6a, wyłącznie w przypadku, gdy 
wprowadzenie zakazów, wymienionych w art. 17 ust.  1a, prowadziłoby do ograniczenia możliwoś ci rozwojowych gminy 
wynikających z  ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu 
zagospodarowania przestrzennego w stopniu nieproporcjonalnym do wartości jakie park krajobrazowy ma chronić.  
  
Dziennik  Ustaw  – 22 – Poz. 55 
 
7. Plan ochrony d la rezerwatu przyrody położonego na terenie więcej niż jednego województwa ustanawiają wspó l-
nie, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na których obsz a-
rze działania znajdują się części tego rezerwat u. 
8. Plan ochrony dla parku krajobrazowego położonego na terenie kilku województw ustanawia sejmik województwa 
właściwy ze względu na siedzibę dyrekcji parku, w  porozumieniu z  pozostałymi sejmikami województw.  
Art. 20. 1. Plan ochrony dla parku narodowego , rezerwatu przyrody oraz parku krajobrazowego sporządza się na 
okres 20  lat, z  uwzględnieniem:  
1) charakterystyki i  oceny stanu przyrody;  
2) identyfikacji i  oceny istniejących oraz potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych;  
3) charakterystyki i  oceny uwarunkowań społecznych i  gospodarczych;  
4) analizy skuteczności dotychczasowych sposobów ochrony;  
5) charakterystyki i  oceny stanu zagospodarowania przestrzennego;  
6) wyników audytu krajobrazowego, o którym mowa w art. 38a ustawy z dnia 27 marca 2003  r. o planowaniu i zagosp o-
darowaniu przestrzennym.  
2. Prace przy sporządzaniu planów ochrony, o  których mowa w  ust. 1, polegają na:  
1) ocenie stanu zasobów, tworów i  składników przyrody, walorów krajobrazowych, wartości kulturowych oraz istniej ą-
cych i  potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych, która może być wykonana w  formie szczegółowych 
opisów;  
2) opracowaniu koncepcji ochrony zasobów, tworów i  składników przyrody oraz wartości kulturowych, a  także elimin a-
cji lub ograniczania istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych;  
3) wskazaniu zadań ochronnych, z  podaniem rodzaju, zakresu i  lokalizacji.  
3. Plan ochrony dla parku narodowego oraz rezerwatu przyrody zawiera:  
1) cele ochrony przyrody oraz wskazanie przyrodniczych i  społecz nych uwarunkowań ich realizacji;  
2) identyfikację oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętr z-
nych i  zewnętrznych oraz ich skutków;  
3) wskazanie obszarów ochrony ścisłej, czynnej i  krajobrazowej;  
4) określenie działań ochronnych na obszarach ochrony ścisłej, czynnej i  krajobrazowej, z  podaniem rodzaju, zakresu 
i lokalizacji tych działań;  
5) wskazanie obszarów i  miejsc udostępnianych dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, 
sporto wych, amatorskiego połowu ryb i  rybactwa oraz określenie sposobów ich udostępniania;  
6) wskazanie miejsc, w  których może być prowadzona działalność wytwórcza, handlowa i  rolnicza;  
7) ustalenia do studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzenn ego gmin, miejscowych planów  
zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospod a-
rowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej dotycz ą-
ce eliminac ji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych.  
4. Plan ochrony dla parku krajobrazowego zawiera:  
1) cele ochrony przyrody oraz przyrodnicze, społeczne i  gospodarcze uwarunkowania ich realizacji;  
2) identyfikację oraz określenie sposobów elimin acji lub ograniczania istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętr z-
nych i  zewnętrznych oraz ich skutków;  
3) wskazanie obszarów realizacji działań ochronnych;  
4) określenie zakresu prac związanych z  ochroną przyrody i  kształtowaniem krajobrazu;  
5) wskazani e obszarów udostępnianych dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, amatorski e-
go połowu ryb i  dla innych form gospodarowania oraz określenie sposobów korzystania z  tych obszarów;  
6) ustalenia do studiów uwarunkowań i  kierunków zagosp odarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów  
zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospod a-
rowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicz nej doty -
czące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych;  
  
Dziennik  Ustaw  – 23 – Poz. 55 
 
7) określenie granic stref ochrony krajobrazów stanowiących w szczególności przedpola ekspozycji, osie widokowe, 
punkty widokowe oraz obszary zabudowane wyróżniające się lok alną formą architektoniczną, wyznaczonych w obr ę-
bie krajobrazów priorytetowych, zidentyfikowanych w ramach audytu krajobrazowego, o którym mowa w art. 38a 
ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, istotnych dla zachowani a walorów 
krajobrazowych parku krajobrazowego, wraz ze wskazaniem które z zakazów, wymienionych w art. 17 ust.  1a, ob o-
wiązują w danej strefie;  
8) wykaz obiektów o istotnym znaczeniu historycznym i kulturowym.  
4a. Plan ochrony dla parku krajobrazowego, w cz ęści dotyczącej:  
1) określenia granic stref, o których mowa w ust. 4 pkt 7,  
2) wykazu obiektów o istotnym znaczeniu historycznym i kulturowym, o których mowa w ust. 4 pkt 8,  
3) wprowadzenia zakazów, o których mowa w art. 17 ust. 1a  
– jest aktem prawa miejs cowego.  
5. Plany ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego w  części pokrywającej się 
z obszarem Natura 2000  powinny uwzględniać zakres planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, o  którym mowa 
w art. 28, albo zakres plan u ochrony dla obszaru Natura 2000, o  którym mowa w  art. 29. 
6. Przepisu ust. 5 nie stosuje się względem planów ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku kraj o-
brazowego pokrywających się w całości lub w części z  obszarem Natura 2000, dla kt órego ustanowiono plan zadań 
ochronnych, o którym mowa w  art. 28, albo plan ochrony, o którym mowa w art. 29, obejmujące obszar parku narodow e-
go, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego.  
Art. 21. Minister właściwy do spraw środowiska określi dla parku narodowego, rezerwatu przyrody, parku krajobr a-
zowego, w  drodze rozporządzenia:  
1) tryb sporządzania projektu planu ochrony,  
2) zakres prac na potrzeby sporządzenia projektu planu ochrony,  
3) tryb dokonywania zmian w  planie ochrony,  
4) zakres i  sposoby ochr ony zasobów, tworów i  składników przyrody  
– kierując się potrzebą ochrony zasobów, tworów i  składników przyrody żywej i  nieożywionej w  parkach narodowych, 
rezerwatach przyrody oraz parkach krajobrazowych, z  uwzględnieniem możliwości technicznych, organizac yjnych i finan-
sowych oraz poziomu wiedzy i  nauki w  zakresie ochrony przyrody.  
Art. 22. 1. Dla parku narodowego lub rezerwatu przyrody, do czasu ustanowienia planu ochrony, sprawujący nadzór 
sporządza projekt zadań ochronnych.  
2. Zadania ochronne, o  których  mowa w  ust. 1, ustanawia, w  drodze zarządzenia:  
1) minister właściwy do spraw środowiska – dla parku narodowego;  
2) regionalny dyrektor ochrony środowiska – dla rezerwatu przyrody.  
3. Zadania ochronne, o  których mowa w  ust. 1, uwzględniają:  
1) identyfikac ję i ocenę istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych oraz sposoby eliminacji lub 
ograniczania tych zagrożeń i  ich skutków;  
2) opis sposobów ochrony czynnej ekosystemów, z  podaniem rodzaju, rozmiaru i  lokalizacji poszczególnych zadań ; 
3) opis sposobów czynnej ochrony gatunków roślin, zwierząt lub grzybów;  
4) wskazanie obszarów objętych ochroną ścisłą, czynną oraz krajobrazową.  
4. Zadania ochronne, o  których mowa w  ust. 1, mogą być ustanawiane na rok lub równocześnie na kolejne lata, n ie 
dłużej jednak niż na 5  lat. 
Art. 23. 1. Obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz 
o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z  turystyką 
i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 24 – Poz. 55 
 
2. Wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze uchwały sejmiku województwa, która określa 
jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekos ystemów oraz zakazy właś-
ciwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w  art. 24 ust. 1, 
wynikające  z potrzeb jego ochrony. Likwidacja lub zmniejszenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze  
uchwały sejmiku województwa, wyłącznie z  powodu bezpowrotnej utraty wyróżniającego się krajobrazu o zróżnicowanych 
ekosystemach i  możliwości zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem.  
3. Projekty uchwał sejmiku województwa, o których mowa  w ust. 2, wymagają uzgodnienia z właściwą miejscowo 
radą gminy oraz właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.  
3a. Uzgodnień, o których mowa w ust. 3, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks 
postępowania administ racyjnego, z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrz y-
mania projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
3b. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa w  ust. 2, wyłącznie w przypa dku, gdy 
przyjęcie tej uchwały prowadziłoby do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy wynikających z ustaleń studium uw a-
runkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu za gospodarowania przestrzennego 
w stopniu nieproporcjonaln ym do wartości jakie obszar chronionego krajobrazu ma chronić.  
3c. Rada gminy nie może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa w  ust. 2, w przypadku, gdy podjęcie  
tej uchwały jest konsekwencją rekomendacji dotyczącej utworzenia lub powiększenia  obszaru chronionego krajobrazu 
zawartej w audycie krajobrazowym, o którym mowa w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o  planowaniu i  zagospodarowaniu 
przestrzennym.  
3d. Utworzenie obszaru chronionego krajobrazu lub jego powiększenie może nastąpić również na wn iosek rady gm i-
ny, na obszarze której obszar chronionego krajobrazu miałby być utworzony lub powiększony.  
3e. Wniosek, o którym mowa w ust. 3d, rozpatrywany jest nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania 
wniosku przez sejmik właściwego wojewó dztwa.  
4. (uchylony)  
5. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów  
zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw i  planów zagospodarowania 
przestrzennego morskich  wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej, w  części dotyczącej 
obszaru chronionego krajobrazu, wymagają uzgodnienia z  właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska 
w zakresie ustaleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody obszaru chronionego krajobrazu.  
Art. 23a. 1. Na obszarze chronionego krajobrazu sejmik województwa, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa 
miejscowego:  
1) wyznacza, w granicach krajobrazów priorytetowych zidentyfikowanych w ramach  audytu krajobrazowego, o którym 
mowa w art. 38a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o  planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, strefy ochrony 
krajobrazu stanowiące w szczególności przedpola ekspozycji, osie widokowe, punkty widokowe oraz obszary zab u-
dowane  wyróżniające się lokalną formą architektoniczną, istotne dla zachowania walorów krajobrazowych obszaru 
chronionego krajobrazu, wraz ze wskazaniem które z  zakazów, wymienionych w art. 24 ust. 1a, obowiązują w danej 
strefie;  
2) określa wykaz obiektów o isto tnym znaczeniu historycznym i kulturowym.  
2. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, opracowuje zarząd województwa.  
3. Zarząd województwa, sporządzając projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, zapewnia możliwość udziału społ e-
czeństwa, na zasadach i w tryb ie określonych w ustawie z  dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środ o-
wisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w p o-
stępowaniu, którego przedmiotem jest sporządzenie pr ojektu.  
4. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, wymaga uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony śr o-
dowiska i zaopiniowania przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.  
5. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, w części dotycząc ej wprowadzenia zakaz ów, wymienionych w art. 24 
ust. 1a, wymaga uzgodnienia z właściwą miejscowo radą gminy.  
6. Uzgodnienia, o którym mowa w ust. 5, dokonuje się w trybie art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks 
postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrz y-
mania projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 25 – Poz. 55 
 
7. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, wyłącznie w przypadku, gdy 
wprow adzenie zakazów, wymienionych w art. 24 ust. 1a, prowadziłoby do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy 
wynikających z ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu zagos -
podarowania przestrzennego w stopn iu nieproporcjonalnym do wartości jakie obszar chronionego krajobrazu ma chronić.  
8. Zmiana uchwały, o której mowa w ust. 1, następuje w takim trybie, w jakim jest ona uchwalana.  
Art. 24. 1. Na obszarze chronionego krajobrazu mogą być wprowadzone następują ce zakazy:  
1) zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i  miejsc rozrodu oraz tarlisk, 
złożonej ikry, z  wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z  racjonalną gosp o-
darką rolną, leśn ą, rybacką i  łowiecką;  
2) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w  rozumieniu przepisów ustawy z  dnia 
3 października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie 
środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko;  
3) likwidowania i  niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i  nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z  potrzeby 
ochrony przeciwpowodziowej i  zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, o dbudowy, 
utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;  
4) wydobywania do celów gospodarczych skał, w  tym torfu, oraz skamieniałości, w  tym kopalnych szczątków roślin 
i zwierząt, a  także minerałów i  bursztynu;  
5) wykonywania prac ziemnych trwale znieks ztałcających rzeźbę terenu , z wyjątkiem prac związanych z zabezpiecz e-
niem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, 
naprawą lub remontem urządzeń wodnych;  
6) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wyk o-
rzystanie użytków rolnych i  leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka;  
7) likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i  obszarów wodno -błotnych;  
8) budowania nowych obiektó w budowlanych w pasie szerokości 100 m od:  
a) linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych,  
b) zasięgu lustra wody w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących przy normalnym 
poziomie piętrzenia określonym w pozwo leniu wodnoprawnym, o którym mowa w art. 389 pkt 1 ustawy z dnia 
20 lipca 2017 r. – Prawo wodne  
– z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej;  
9) lokalizowania obiektów budowlanych w  pasie szerokości 200  m od linii brzegów klifowych oraz w  pasie technicznym 
brzegu morskiego.  
1a. Na obszarze chronionego krajobrazu, dla terenów:  
1) objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i położonych w  strefach, o których mowa w art. 2 3a 
ust. 1 pkt 1, wprowadza się zakazy:  
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,  
b) zalesiania;  
2) nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego położonych w  strefach, o których mowa w  art. 23a 
ust. 1 pkt 1, wprowadza się zakazy:  
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,  
b) lokalizowania nowych obiektów budowlanych odbiegających od lokalnej formy architektonicznej,  
c) lokalizowania nowych obiektów budowlanych o wysokości przekraczającej 2 kondygnacje lub 7 m,  
d) zalesiania.  
1b. Na ob szarze chronionego krajobrazu zakazuje się niszczenia i uszkadzania obiektów o istotnym znaczeniu hist o-
rycznym i kulturowym wskazanych w uchwale, o której mowa w  art. 23a ust. 1.  
2. Zakazy, o których mowa w ust. 1 –1b, nie dotyczą:  
1) wykonywania zadań na r zecz obronności kraju i  bezpieczeństwa państwa;  
2) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z  bezpieczeństwem powszechnym;  
3) realizacji inwestycji celu publicznego;  
4) wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu  zadań ochronnych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 26 – Poz. 55 
 
3. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na 
środowisko, dla których przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na 
ochronę przyrody i  ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu.  
3a. Zakaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, nie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu w  obrębie zadrzewienia, należ ą-
cych do gatunków obcych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 2f.  
4. Uchwała, o której mowa w art. 23 ust. 2, może określać odległości mniejsze niż określone w ust. 1 pkt 8 i 9, w sp o-
sób prowadzący do zwiększenia swobody w zakresie zagospodarowania i użytkowania terenu.  
Art. 24a. 1. Właściciele obiektów budowlanych wzniesio nych przed dniem wejścia w  życie planu ochrony dla parku 
krajobrazowego oraz uchwały, o której mowa w art. 23a ust.  1, naruszających przepisy tych aktów nie są zobowiązani do 
ich dostosowania.  
2. Samorząd województwa, na wniosek właściciela obiektu budowla nego, wzniesionego przed dniem wejścia w życie 
aktów, o których mowa w ust. 1, rażąco naruszającego ich przepisy, może pokryć koszty dostosowania tego obiektu 
budowlanego do wymagań tych aktów.  
Art. 25. 1. Sieć obszarów Natura 2000  obejmuje:  
1) obszary spe cjalnej ochrony ptaków;  
2) specjalne obszary ochrony siedlisk;  
3) obszary mające znaczenie dla Wspólnoty.  
2. Obszar Natura 2000  może obejmować część lub całość obszarów i  obiektów objętych formami ochrony przyrody, 
o których mowa w  art. 6 ust.  1 pkt  1–4 i 6–9. 
Art. 26. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, typy siedlisk przyrodniczych oraz 
gatunki będące przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, w  tym siedliska przyrodnicze i  gatunki o  znaczeniu priorytet o-
wym, oraz wymagające ochrony w  formie wyznaczenia obszarów Natura 2000, a  także kryteria wyboru obszarów kwali -
fikujących się do uznania za obszary mające znaczenie dla Wspólnoty i  wyznaczenia jako specjalne obszary ochrony si e-
dlisk oraz obszarów kwalifikujących się do wyznacz enia jako obszary specjalnej ochrony ptaków, mając na uwadze z a-
chowanie poszczególnych cennych lub zagrożonych składników różnorodności biologicznej, na podstawie których jest 
wyznaczana sieć obszarów Natura 2000.  
Art. 27. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Śro dowiska opracowuje projekt listy obszar ów Natura 2000, zgodnie z prze-
pisami prawa Unii Europejskiej.  
2. Projekt, o  którym mowa w  ust. 1, wymaga zasięgnięcia opinii właściwych miejscowo rad gmin. Niezłożenie opinii 
w terminie 30  dni od dnia otrzymania proj ektu uznaje się za brak uwag.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska, po uzyskaniu zgody Rady Ministrów, przekazuje Komisji Europejskiej:  
1) listę proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty;  
2) szacunek dotyczący współfinansowania przez Wspó lnotę ochrony obszarów wyznaczonych ze względu na typy si e-
dlisk przyrodniczych oraz gatunki roślin i  zwierząt o  znaczeniu priorytetowym;  
3) listę obszarów specjalnej ochrony ptaków.  
Art. 27a. 1. Wyznaczenie obszaru specjalnej ochrony ptaków lub specjalnego  obszaru ochrony siedlisk, zmiana jego 
granic lub likwidacja następuje w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa, ministrem właściwym do 
spraw rozwoju wsi, ministrem właściwym do spraw rybołówstwa i  z ministrem właściwym do spraw gospodarki w odnej, 
w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw środowiska, które określa nazwę, położenie administracyjne, 
obszar i  mapę obszaru, cel i  przedmiot ochrony. Minister właściwy do spraw środowiska, wydając rozporządzenie, kieruje 
się stanem siedli sk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt oraz koniecznością zachowania szczególnie cennych 
lub zagrożonych składników różnorodności biologicznej.  
2. Nadzór nad obszarem Natura 2000 lub proponowanym obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty, znajduj ącym 
się na liście, o  której mowa w  art. 27 ust.  3 pkt  1, sprawuje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska lub na 
obszarach morskich – dyrektor urzędu morskiego, z  zastrzeżeniem art.  32 ust.  5. 
3. Zmiana granic lub likwidacja obszaru specjalnej och rony ptaków lub specjalnego obszaru ochrony siedlisk następ u-
je, jeżeli jest to uzasadnione naturalnymi zmianami stwierdzonymi w  wyniku monitoringu i  nadzoru, o  którym mowa 
w art. 31, oraz po uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej.  
4. Specjalne obszary ochron y siedlisk minister właściwy do spraw środowiska wyznacza po uzgodnieniu z  Komisją 
Europejską w  terminie 6  lat od dnia zatwierdzenia tego obszaru przez Komisję Europejską jako obszar mający znaczenie 
dla Wspólnoty.  
  
Dziennik  Ustaw  – 27 – Poz. 55 
 
Art. 28. 1. Dla obszaru Natura 2000  spraw ujący nadzór nad obszarem sporządza projekt planu zadań ochronnych na 
okres 10  lat; pierwszy projekt sporządza się w  terminie 6  lat od dnia zatwierdzenia obszaru przez Komisję Europejską jako 
obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty lub od dnia wyznaczenia  obszaru specjalnej ochrony ptaków.  
2. Dla proponowanego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty, znajdującego się na liście, o  której mowa 
w art. 27 ust. 3 pkt  1, sprawujący nadzór może sporządzić projekt planu zadań ochronnych na okres 10  lat. 
3. Sporzą dzający projekt planu zadań ochronnych, o  którym mowa w  ust. 1, umożliwi zainteresowanym osobom 
i podmiotom prowadzącym działalność w  obrębie siedlisk przyrodniczych i  siedlisk gatunków, dla których ochrony wyzn a-
czono obszar Natura 2000, udział w  pracach z wiązanych ze sporządzaniem tego projektu.  
4. Sporządzający projekt planu zadań ochronnych, o  którym mowa w  ust. 1, zapewnia możliwość udziału społecze ń-
stwa, na zasadach i  w trybie określonym w  ustawie z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacj i o środowisku 
i jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środo wisko, w postęp o-
waniu, którego przedmiotem jest sporządzenie projektu.  
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w  drodze aktu prawa  miejscowego w  formie zarządzenia, plan 
zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, kierując się koniecznością utrzymania i  przywracania do właściwego stanu 
ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obsza r Natura 2000. 
Plan zadań ochronnych może być zmieniony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony tych siedlisk przyrodniczych lub gatu n-
ków roślin i  zwierząt.  
6. (uchylony)  
7. (uchylony)  
8. Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000  położonego na terenie więc ej niż jednego województwa ustan a-
wiają wspólnie, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na 
których obszarze działania znajdują się części tego obszaru.  
9. W przypadku dokonywania zmiany planu zadań o chronnych stosuje się przepisy ust.  3 i 4. 
10. Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000  zawiera:  
1) opis granic obszaru i  mapę obszaru Natura 2000;  
2) identyfikację istniejących i  potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony siedlisk  przyrodn i-
czych oraz gatunków roślin i  zwierząt i  ich siedlisk będących przedmiotami ochrony;  
3) cele działań ochronnych;  
4) określenie działań ochronnych ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich wykonanie i  obszarów ich wdr a-
żania, w  tym w  szczególn ości działań dotyczących:  
a) ochrony czynnej siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i  zwierząt oraz ich siedlisk,  
b) monitoringu stanu przedmiotów ochrony oraz monitoringu realizacji celów, o  których mowa w  pkt 3, 
c) uzupełnienia stanu wiedzy o  przedmiot ach ochrony i  uwarunkowaniach ich ochrony;  
5) wskazania do zmian w  istniejących studiach uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, 
miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, planach zagospodarowania przestrzennego województw 
oraz planach zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy 
ekonomicznej dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych, jeżeli są niezbędne 
dla utrzymania lub odtworzenia wła ściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt, 
dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000;  
6) wskazanie terminu sporządzenia, w  razie potrzeby, planu ochrony dla części lub całości obszaru.  
11. Planu zadań ochronnych nie sporządza się dla obszaru Natura 2000 lub jego części:  
1) dla którego ustanowiono plan ochrony, o  którym mowa w  art. 29; 
2) pokrywającego się w  całości lub w  części z  obszarem parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobraz o-
wego, dla których u stanowiono plan ochrony uwzględniający zakres, o  którym mowa w  ust. 10; 
3) pokrywającego się w  całości lub w  części z  obszarem parku narodowego lub rezerwatu przyrody, dla których ustan o-
wiono zadania ochronne uwzględniające zakres, o  którym mowa w  ust. 10; 
3a) pokrywającego się w  całości lub w  części z  obszarem będącym w  zarządzie nadleśnictwa, dla którego ustanowiony 
plan urządzenia lasu uwzględnia zakres, o  którym mowa w  ust. 10; 
4) znajdującego się w  obszarach morskich.  
  
Dziennik  Ustaw  – 28 – Poz. 55 
 
11a. Projekt planu urządzenia lasu , o którym mowa w  ust. 11 pkt  3a, wymaga uzgodnienia z  regionalnym dyrektorem 
ochrony środowiska w  zakresie zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 lub jego części pokrywającego się w  całości 
lub w  części z  obszarem będącym w  zarządzie nadleśnictwa.  
11b. Uzgodnienia, o  których mowa w  ust. 11a, dokonuje się w  drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie 
do ministra właściwego do spraw środowiska. W  przypadku niezajęcia stanowiska przez organ uzgadniający w  terminie 
30 dni od dnia doręczenia wystąpie nia o  uzgodnienie – uzgodnienie uważa się za dokonane.  
11c. Minister właściwy do spraw środowiska rozpatrując zażalenie zasięga opinii właściwej regionalnej rady ochrony 
przyrody. Zajęcie stanowiska następuje w  terminie 30  dni. 
11d. W przypadku, gdy projek t planu urządzenia lasu, o  którym mowa w  ust. 11 pkt  3a, obejmuje obszar Natura 2000 
lub jego część, położony na obszarze dwóch albo więcej województw do uzgodnienia, o  którym mowa w  ust. 11a, stosuje 
się odpowiednio art.  57 ust.  2 i 3 ustawy z  dnia 3  paźd ziernika 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego 
ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko.  
12. Akt prawa miejscowego w  formie zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska, o  którym mowa 
w ust. 5, traci moc w  przypadku ustanowienia planu ochrony, o  którym mowa w  art. 29. 
13. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, dla obszaru Natura 2000:  
1) tryb sporządzania projektu planu zadań ochronnych,  
2) zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu zadań ochronnych,  
3) tryb dokonywania zmian w  planie zadań ochronnych  
– kierując się koniecznością ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt i  ich siedlisk, uwzględniając 
ich stan o raz warunki rozwoju społecznego i  gospodarczego obszaru objętego planem zadań ochronnych.  
Art. 29. 1. Projekt planu ochrony dla obszaru Natura 2000 lub jego części sporządza sprawujący nadzór nad obszarem . 
2. Projekt planu ochrony dla obszaru Natura 2000 l ub jego część wymaga zaopiniowania przez:  
1) dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, jeżeli obszar Natura 2000  obejmuje obszar zarządzany przez 
Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe;  
2) dyrektora urzędu morskiego, jeżeli obszar Natura 2000  obejmuje obszar morski.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w  drodze rozporządzenia, plan ochrony dla obszaru Natura 2000  
lub jego części na okres 20  lat, kierując się koniecznością utrzymania i  przywracania do właściwego stanu ochrony sied lisk 
przyrodniczych, oraz gatunków roślin i  zwierząt, dla których wyznaczono obszar Natura 2000.  
4. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony siedlisk przyrodniczych lub gatunków roślin 
i zwierząt i  ich siedlisk, dla których ochro ny wyznaczono obszar Natura 2000.  
5. Sporządzający projekt planu ochrony, o  którym mowa w  ust. 1, umożliwi zainteresowanym osobom i  podmiotom 
prowadzącym działalność w  obrębie siedlisk przyrodniczych i  siedlisk gatunków, dla których ochrony wyznaczono obsz ar 
Natura 2000, udział w  pracach związanych ze sporządzaniem tego projektu.  
6. Ustanowienie planu ochrony poprzedza się przeprowadzeniem postępowania z  udziałem społeczeństwa na zas a-
dach określonych w  dziale III rozdziale 3  ustawy z  dnia 3  października 200 8 r. o udostępnianiu informacji o  środowisku 
i jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko.  
7. W przypadku dokonywania zmiany planu ochrony dla obszaru Natura 2000 lub jego części stosuje się przepi sy 
ust. 5 i 6. 
8. Plan ochrony dla obszaru Natura 2000  zawiera:  
1) opis granic obszaru i  mapę obszaru Natura 2000;  
2) identyfikację istniejących i  potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodn i-
czych, oraz gatunków roślin i zwierząt i  ich siedlisk będących przedmiotami ochrony;  
3) określenie warunków utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000,  
zachowania integralności obszaru Natura 2000 oraz spójności sieci obszarów  Natura 2 000, odnoszących się w szcze-
gólności do:  
a) innych form ochrony przyrody, pokrywających się z  obszarem Natura 2000,  
  
Dziennik  Ustaw  – 29 – Poz. 55 
 
b) zagospodarowania przestrzennego, w  tym w  szczególności terenów lokalizacji zabudowy możliwej bez szkody 
dla obszaru Natura 2000, infrastr uktury technicznej i  komunikacyjnej, infrastruktury turystycznej i  edukacyjnej, 
a także obszarów, które powinny być zalesione oraz obszarów wyłączonych z  zalesiania,  
c) zagospodarowania obszarów morskich,  
d) gospodarowania wodami,  
e) gospodarki rolnej, leś nej i rybackiej,  
f) śródlądowych wód powierzchniowych płynących, w  których powinna być zachowana lub odtworzona możliwość 
wędrówki ryb i  innych organizmów wodnych;  
4) wskazania do zmian w  istniejących studiach uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przes trzennego gmin, 
miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, planach zagospodarowania przestrzennego województw 
oraz planach zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy 
ekonomicznej dotyczące e liminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych, jeżeli są niezbędne 
dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt, 
dla których wyznaczono obszar Natura 2000;  
5) określenie  działań ochronnych dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony 
obszaru Natura 2000, ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich realizację;  
6) wskaźniki właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub gatunków rośl in i zwierząt i  ich siedlisk, będących 
przedmiotami ochrony;  
7) określenie sposobów monitoringu realizacji zadań ochronnych oraz ich skutków;  
8) określenie sposobów monitoringu stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub gatunków roślin i  zwierząt i  ich sied lisk, 
będących przedmiotami ochrony.  
9. Zakres działań ochronnych, o  których mowa w  ust. 8 pkt  5, może obejmować w  szczególności:  
1) ochronę czynną lub odtwarzanie siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i  zwierząt, będących przedmi o-
tem ochron y; 
2) utrzymanie korytarzy ekologicznych łączących obszary Natura 2000;  
3) rozmieszczenie obiektów i  urządzeń służących celom ochrony obszaru Natura 2000;  
4) stosunki wodne, w  tym gospodarowanie wodami;  
5) gospodarkę rolną, leśną i  rybacką, w  tym: 
a) kieru nki kształtowania przestrzeni produkcyjnej,  
b) wskazanie obszarów, które powinny być zalesione, oraz obszarów wyłączonych z  zalesiania,  
c) wskazanie śródlądowych wód powierzchniowych płynących, w  których powinna być zachowana lub odtworzona 
możliwość wędró wki ryb i  innych organizmów wodnych;  
6) warunki zagospodarowania terenów oraz ich użytkowania, w  tym w  zależności od potrzeb wskazanie:  
a) terenów przeznaczonych pod zabudowę,  
b) lokalizacji infrastruktury technicznej i  komunikacyjnej,  
c) lokalizacji infra struktury turystycznej i  edukacyjnej.  
10. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, dla obszaru Natura 2000:  
1) tryb sporządzania projektu planu ochrony,  
2) zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu ochrony,  
3) tryb dokonywania zmian w  planie ochrony  
– kierując się potrzebą ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt i  ich siedlisk, uwzględniając ich 
stan oraz warunki rozwoju społecznego i  gospodarczego obszaru objętego planem ochrony.  
Art. 30. 1. Plan ochrony ustanowiony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego położ o-
nego w  granicach obszaru Natura 2000, uwzględniający zakres, o  którym mowa w  art. 29, staje się planem ochrony dla tej 
części obszaru Natura 2000.  
  
Dziennik  Ustaw  – 30 – Poz. 55 
 
2. Plan urządzenia lasu dla nadleśnictwa położonego w  granicach obszaru Natura 2000, uwzględniający zakres, 
o którym mowa w  art. 29, staje się planem ochrony dla tej części obszaru Natura 2000.  
3. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrze nnego gmin, miejscowych planów  
zagospodarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania 
przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej w  części dotyczą cej 
istniejącego lub projektowanego obszaru Natura 2000  wymagają uzgodnienia z  regionalnym dyrektorem ochrony środow i-
ska w  zakresie ustaleń tych planów, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.  
Art. 31. Sprawujący nadzór nad obszarem  Natura 2000  sporządza i  przekazuje Generalnemu Dyrektorowi Ochrony 
Środowiska, co 6  lat w  odniesieniu do specjalnego obszaru ochrony siedlisk oraz co 3  lata w  odniesieniu do obszaru sp e-
cjalnej ochrony ptaków, ocenę realizacji ochrony tego obszaru, zawiera jącą informacje dotyczące podejmowanych działań 
ochronnych oraz wpływu tych działań na stan ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt, dla których 
ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, a  także wyniki monitorowania i  nadzoru ty ch działań.  
Art. 32. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska nadzoruje funkcjonowanie obszarów Natura 2000, prowadząc 
ewidencję danych niezbędnych do podejmowania działań w  zakresie ich ochrony.  
2. Nadzór, o  którym mowa w  ust. 1, polega na:  
1) wydawaniu z aleceń i  wytycznych w  zakresie ochrony i  funkcjonowania obszarów Natura 2000;  
2) określaniu zakresu i  żądaniu informacji dotyczących ochrony i  funkcjonowania obszarów Natura 2000;  
3) kontroli realizacji ustaleń planów ochrony i  planów zadań ochronnych obsz arów Natura 2000.  
3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska koordynuje funkcjonowanie obszarów Natura 2000  na obszarze swojego 
działania.  
4. Na terenie zarządzanym przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, na którym znajduje się obszar 
Natura 2000 , zadania w  zakresie ochrony przyrody wykonuje samodzielnie miejscowy nadleśniczy, zgodnie z  ustaleniami 
planu urządzenia lasu.  
5. W przypadku gdy obszar Natura 2000  obejmuje w  całości lub w  części obszar parku narodowego, sprawującym 
nadzór nad obszarem N atura 2000 w  granicach parku narodowego jest dyrektor parku narodowego.  
Art. 33. 1. Zabrania się, z  zastrzeżeniem art.  34, podejmowania działań mogących, osobno lub w  połączeniu z  innymi 
działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w  tym w  szczególności:  
1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i  zwierząt, dla których ochrony wyznaczono 
obszar Natura 2000 lub  
2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natu ra 2000, lub  
3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z  innymi obszarami.  
2. Przepis ust.  1 stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, znajduj ą-
cych się na liście, o  której mowa w  art. 27 ust . 3 pkt  1, do czasu zatwierdzenia przez Komisję Europejską jako obszary 
mające znaczenie dla Wspólnoty i  wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk.  
3. Projekty polityk, strategii, planów i  programów oraz zmian do takich dokumentów a  także pla nowane przedsi ę-
wzięcia, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a  które nie są bezpośrednio związane z  ochroną obsz a-
ru Natura 2000 lub obszarów, o  których mowa w  ust. 2, lub nie wynikają z  tej ochrony, wymagają przeprowadzenia odp o-
wiedniej o ceny oddziaływania na zasadach określonych w  ustawie z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji 
o środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko.  
Art. 34. 1. Jeżeli przemawia ją za tym konieczne wymogi nadrzędnego inter esu publicznego, w  tym wymogi o chara k-
terze społecznym lub gospodarczym, i  wobec braku rozwiązań alternatywnych, właściwy miejscowo regionalny dyrektor 
ochrony środowiska, a  na obszarach morskich – dyrektor właśc iwego urzędu morskiego, może zezwolić na realizację planu 
lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub obszary znajdujące się 
na liście, o  której mowa w  art. 27 ust.  3 pkt  1, zapewniając wykonanie kompensacj i przyrodniczej niezbędnej do zape w-
nienia spójności i  właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000.  
2. W przypadku gdy znaczące negatywne oddziaływanie dotyczy siedlisk i  gatunków priorytetowych, zezwolenie, 
o którym mowa w  ust. 1, może zostać udzi elone wyłącznie w  celu:  
1) ochrony zdrowia i  życia ludzi;  
2) zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego;  
3) uzyskania korzystnych następstw o  pierwszorzędnym znaczeniu dla środowiska przyrodniczego;  
4) wynikającym z  koniecznych wymogów nadrzędnego interesu pu blicznego, po uzyskaniu opinii Komisji Europejskiej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 31 – Poz. 55 
 
Art. 35. 1. Wydając zezwolenie, o  którym mowa w  art. 34 ust.  1, właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony 
środowiska, a  na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, w  porozumieniu z  zarządcą terenu, st o-
sownie do skali i  rodzaju negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000, ustala zakres, miejsce, termin 
i sposób wykonania kompensacji przyrodniczej, zobowiązując do jej wykonania nie później niż w  terminie rozpoczęcia 
działań powodujących negatywne oddziaływanie.  
2. Koszty kompensacji przyrodniczej ponosi podmiot realizujący plan lub przedsięwzięcie.  
2a. Za utrzymanie siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin i  zwierząt, utworzonych w  ramach kompensacji przyrodn i-
czej, ja k również za monitorowanie ich stanu odpowiada:  
1) sprawujący nadzór nad obszarem Natura 2000, na terenie którego została wykonana kompensacja;  
2) regionalny dyrektor ochrony środowiska na terenie znajdującym się poza obszarem Natura 2000.  
3. Regionalny dy rektor ochrony środowiska lub dyrektor urzędu morskiego nadzoruje wykonanie kompensacji prz y-
rodniczej.  
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska lub dyrektor urzędu morskiego składa informacje Generalnemu Dyrekt o-
rowi Ochrony Środowiska o:  
1) ustalonym zakr esie kompensacji przyrodniczej, o  której mowa w  ust. 1, w terminie 30  dni od dnia wydania zezwol e-
nia, o  którym mowa w  art. 34 ust.  1, na realizację działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar  
Natura 2000;  
2) wykonanej kompensacji przyrodnic zej w  terminie 30  dni od dnia zakończenia realizacji działań kompensacyjnych.  
5. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska składa informacje, o  których mowa w  ust. 4, ministrowi właściwemu do 
spraw środowiska.  
6. Minister właściwy do spraw środowiska informuje  Komisję Europejską o  ustalonym zakresie kompensacji prz y-
rodniczej przed jej wdrożeniem oraz przed realizacją planu lub działania.  
7. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, szczegółowe sposoby i  formy składania 
informacji, o których mowa w  ust. 4, kierując się koniecznością ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin 
i zwierząt i  ich siedlisk.  
Art. 35a. W przypadku działań przewidzianych do realizacji w  ramach planowanych przedsięwzięć zezwolenie, 
o którym mowa w  art. 34 ust.  1, zastępuje się decyzją o  środowiskowych uwa runkowaniach lub uzgodnieniem z regiona l-
nym dyrektorem ochrony środowiska, w  rozumieniu ustawy z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji 
o środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeńs twa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko. 
Do decyzji stosuje się odpowiednio przepisy art.  34 i 35. 
Art. 36. 1. Na obszarach Natura 2000, z  zastrzeżeniem ust.  2, nie podlega ograniczeniu działalność związana 
z utrzymaniem urządz eń i obiektów służących bezpieczeństwu przeciwpowodziowemu oraz działalność gospodarcza, ro l-
na, leśna, łowiecka i  rybacka, a  także amatorski połów ryb, jeżeli nie oddziałuje znacząco negatywnie na cele ochrony 
obszaru Natura 2000.  
2. Prowadzenie działalnoś ci, o której mowa w  ust. 1, na obszarach Natura 2000  wchodzących w  skład parków nar o-
dowych i  rezerwatów przyrody, jest dozwolone wyłącznie w  zakresie, w  jakim nie narusza to zakazów obowiązujących na 
tych obszarach.  
3. Jeżeli działalność gospodarcza, rolna , leśna, łowiecka lub rybacka wymaga dostosowania do wymogów ochrony 
obszaru Natura 2000, na którym nie mają zastosowania programy wsparcia z  tytułu obniżenia dochodowości, regionalny 
dyrektor ochrony środowiska może zawrzeć umowę z  właścicielem lub posiad aczem obszaru, z  wyjątkiem zarządców ni e-
ruchomości Skarbu Państwa, która zawiera wykaz niezbędnych działań, sposoby i  terminy ich wykonania oraz warunki 
i terminy rozliczenia należności za wykonane czynności, a  także wartość rekompensaty za utracone dochod y wynikające 
z wprowadzonych ograniczeń.  
Art. 37. 1. Jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub  
obszaru znajdującego się na liście, o  której mowa w  art. 27 ust.  3 pkt  1, zostały podjęte bez uzyskania ze zwolenia, 
o którym mowa w  art. 34, lub uzgodnienia lub decyzji, o  których mowa w  art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środow iska, 
a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, w  której nakazuje, w  zależności od 
potrzeb, i ch natychmiastowe wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 32 – Poz. 55 
 
2. Jeżeli działania na obszarze Natura 2000 zostały podjęte sprzecznie z  ustaleniami planu zadań ochronnych lub pl a-
nu ochrony, regionalny dyrektor ochro ny środowiska, a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, 
wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1, chyba że przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko 
lub ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 w ykazała brak znaczącego negatywnego oddziaływania 
na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym na cele działań ochronnych określone w planie zadań ochronnych lub planie 
ochrony, albo mimo znaczącego negatywnego oddziaływania spełnione są przesłanki, o któryc h mowa w art. 34.  
3. Jeżeli w  stosunku do działań, o  których mowa w  ust. 1 i 2, jest prowadzone postępowanie, o  którym mowa w  art. 48, 
art. 49b albo art.  50 ustawy z  dnia 7  lipca 1994  r. – Prawo budowlane (Dz.  U. z 2019 r. poz. 1186 , z późn. zm.11)), regi o-
nalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, zawiesza postęp o-
wanie w  sprawie wydania decyzji, o  której mowa w  ust. 1, do czasu zakończenia przez właściwy organ postępowania pr o-
wadzonego na podstawie usta wy z  dnia 7  lipca 1994  r. – Prawo budowlane.  
4. W przypadku działań, o  których mowa w  ust. 1 i 2, do których mają jednocześnie zastosowanie przepisy ustawy 
z dnia 13  kwietnia 2007  r. o zapobieganiu szkodom w  środowisku i  ich naprawie (Dz.  U. z 2019 r. poz.  1862), nie prow a-
dzi się postępowania w  sprawie wydania decyzji, o  której mowa w  ust. 1. 
Art. 37a. 1. Jeżeli w  decyzji, o  której mowa w  art. 37 ust.  1, nakazuje się podjęcie niezbędnych działań zapobiega w-
czych lub działań naprawczych, w  decyzji tej określa  się: 
1) stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko;  
2) zakres i  sposób przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub działań naprawczych, w  tym czynności zmierzających 
do ograniczenia oddziaływania na obszar Natura 2000 lub obszar znajdujący się na l iście, o  której mowa w  art. 27 
ust. 3 pkt  1; 
3) termin rozpoczęcia i  zakończenia działań zapobiegawczych lub działań naprawczych.  
2. Przez działania zapobiegawcze i  działania naprawcze rozumie się odpowiednio działania zapobiegawcze i  działania 
naprawcze, o których mowa w  ustawie z  dnia 13  kwietnia 2007  r. o zapobieganiu szkodom w  środowisku i  ich naprawie.  
3. Ustalając kolejność, zakres i  sposób podejmowania działań naprawczych, regionalny dyrektor ochrony środowiska, 
a na obszarach morskich – dyrektor wła ściwego urzędu morskiego, kieruje się charakterem, zasięgiem i  rozmiarem neg a-
tywnego oddziaływania, a  także możliwością naturalnej naprawy elementów przyrodniczych na obszarze, na którym neg a-
tywne oddziaływanie wystąpiło.  
4. Regionalny dyrektor ochrony śro dowiska, a  na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, 
wydaje decyzję, o  której mowa w  art. 37 ust.  1, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego – w odniesieniu do 
negatywnego oddziaływania na obszarze parku narodowego.  
Art. 37b. W decyzji, o  której mowa w  art. 37 ust.  1, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarach mo r-
skich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, może nałożyć obowiązek prowadzenia badań zanieczyszczenia gleby 
i ziemi lub pomiarów zawartości substancji w  wodzie, w  tym pobierania próbek, lub monitoringu przyrodniczego różn o-
rodności biologicznej i  krajobrazowej, określając:  
1) zakres badań, pomiarów lub monitoringu;  
2) metodykę prowadzenia badań, pomiarów lub monitoringu;  
3) termin i  formę przedkładania wyni ków badań, pomiarów lub monitoringu regionalnemu dyrektorowi ochrony środ o-
wiska, a  na obszarach morskich – dyrektorowi właściwego urzędu morskiego.  
Art. 37c. 1. Jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000 lub  
obszaru znajdującego się na liście, o  której mowa w  art. 27 ust.  3 pkt  1, zostały podjęte przez więcej niż jeden podmiot, 
odpowiedzialność tych podmiotów jest solidarna.  
2. Jeżeli działania, o  których mowa w  ust. 1, zostały podjęte za zgodą lub wiedzą wła dającego powierzchnią ziemi, 
jest on obowiązany do prowadzenia działań zapobiegawczych lub działań naprawczych, a  także do prowadzenia monit o-
ringu solidarnie z  podmiotem, który je podjął. Przez władającego powierzchnią ziemi rozumie się podmiot, o  którym m owa 
w art. 3 pkt  44 ustawy z  dnia 27  kwietnia 2001  r. – Prawo ochrony środowiska.  
3. W przypadku, o  którym mowa w  ust. 2, decyzję, o  której mowa w  art. 37 ust.  1, kieruje się także do władającego 
powierzchnią ziemi.  
Art. 37d. Podmiot obowiązany do przeprow adzenia działań zapobiegawczych lub działań naprawczych informuje 
regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a  na obszarach morskich – dyrektora właściwego urzędu morskiego, o  ich 
zakończeniu.  
                                                           
11) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta ły ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 1309, 1524, 1696, 1712, 1815, 2166 i 2170.  
  
Dziennik  Ustaw  – 33 – Poz. 55 
 
Art. 38. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska składa do Komisj i Europejskiej raporty i  notyfikacje dotyczące 
obszarów Natura 2000 oraz występuje o  opinie w  sprawie tych obszarów.  
Art. 39. Koszty związane z  wdrożeniem i  funkcjonowaniem sieci obszarów Natura 2000 w  zakresie nieobjętym finan -
sowaniem przez Wspólnotę są finansowane z  budżetu państwa, a  także z  budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz  ze 
środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i  Gospodarki Wodnej i  wojewódzkich funduszy ochrony środowiska 
i gospodarki wodnej.  
Art. 40. 1. Pomnikami przyrody s ą pojedyncze twory przyrody żywej i  nieożywionej lub ich skupiska o  szczególnej 
wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi c e-
chami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozm iarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, 
źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.  
2. Na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiące pomniki 
przyrody podle gają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, kryteria uznawania tworów przyrody 
żywej i nieożywionej za pomniki przyrody, kierując się potrzebą ochrony drzew i krzewów ze względu na ich wielkość, 
wiek, pokrój i znaczenie historyczne, a odnośnie tworów przyrody nieożywionej – ze względu na ich znaczenie naukowe, 
estetyczne i krajobrazowe.  
Art. 41. 1. Stanowiskami dokumentacyjnymi są niewyodrębniające się na powierzchni lu b możliwe do wyodrębni e-
nia, ważne pod względem naukowym i  dydaktycznym, miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzeń sk a-
mieniałości lub tworów mineralnych, jaskinie lub schroniska podskalne wraz z  namuliskami oraz fragmenty eksploatow a-
nych lub nieczynnych wyrobisk powierzchniowych i  podziemnych.  
2. Stanowiskami dokumentacyjnymi mogą być także miejsca występowania kopalnych szczątków roślin lub zwierząt.  
Art. 42. Użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających z naczenie dla z a-
chowania różnorodności biologicznej – naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i  śródleśne oczka wodne, kę py drzew i krze-
wów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, sied -
liska  przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i  grzybów, ich ostoje oraz miejsca 
rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.  
Art. 43. Zespołami przyrodniczo -krajobrazowymi są fragmenty krajobrazu naturalnego i  kulturo wego zasługujące na 
ochronę ze względu na ich walory widokowe lub estetyczne.  
Art. 44. 1. Ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu prz y-
rodniczo -krajobrazowego następuje w  drodze uchwały rady gminy.  
2. Uchwała rady gminy, o  której mowa w  ust. 1, określa nazwę danego obiektu lub obszaru, jego położenie, sprawuj ą-
cego nadzór, szczególne cele ochrony, w  razie potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe 
dla tego obiektu, obszaru lub je go części, wybrane spośród zakazów wymienionych w  art. 45 ust.  1. 
2a. Podejmując uchwałę w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo -krajobrazowego rada gminy uwzględnia is t-
niejące na tym terenie obszary parków kulturowych.  
3. Zniesienia formy ochrony przy rody, o  której mowa w  ust. 1, dokonuje rada gminy w  drodze uchwały.  
3a. Projekty uchwał, o  których mowa w  ust. 1 i 3, wymagają uzgodnienia z  właściwym regionalnym dyrektorem 
ochrony środowiska.  
3b. Uzgodnienia, o którym mowa w ust. 3a, dokonuje się w trybi e art. 106 ustawy z  dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks 
postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska w terminie miesiąca od dnia otrz y-
mania projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
4. Zniesienie formy ochron y przyrody, o której mowa w ust. 1, następuje w razie utraty wartości przyrodniczych i kr a-
jobrazowych, ze względu na które ustanowiono formę ochrony przyrody, lub w razie konieczności realizacji inwestycji 
celu publicznego w  przypadku braku rozwiązań alter natywnych lub zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego.  
5. Zniesienie zespołu przyrodniczo -krajobrazowego następuje również w przypadku ustanowienia parku kulturowego.  
Art. 45. 1. W  stosunku do pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicz nego lub zespołu prz y-
rodniczo -krajobrazowego mogą być wprowadzone następujące zakazy:  
1) niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru;  
2) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu , z wyjątkiem prac związanych z zabezpiecz e-
niem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub  
naprawą urządzeń wodnych;  
3) uszkadzania i  zanieczyszczania gleby;  
  
Dziennik  Ustaw  – 34 – Poz. 55 
 
4) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyro dy albo racjonalnej gospodarce 
rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej;  
5) likwidowania, zasypywania i  przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno - 
-błotnych;  
6) wylewania gnojowicy, z  wyjątkiem nawożenia użytkowanych grun tów rolnych;  
7) zmiany sposobu użytkowania ziemi;  
8) wydobywania do celów gospodarczych skał, w  tym torfu, oraz skamieniałości, w  tym kopalnych szczątków roślin 
i zwierząt, a  także minerałów i  bursztynu;  
9) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt,  niszczenia nor, legowisk zwierzęcych oraz tarlisk i  złożonej ikry, 
z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z  racjonalną gospodarką rolną, leśną, 
rybacką i  łowiecką;  
10) zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin i  grzybów na obszarach użytków ekologicznych, utworzonych w  celu ochrony 
stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin i  grzybów chronionych;  
11) umieszczania tablic reklamowych.  
2. Zakazy, o  których mowa w  ust. 1, nie dotyczą:  
1) prac wykonywanych na potrzeby ochrony przyrody po uzgodnieniu z  organem ustanawiającym daną formę ochrony 
przyrody;  
2) realizacji inwestycji celu publicznego w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, po uzgodnieniu z organem ust a-
nawiającym daną formę ochrony przyrody;  
3) zadań z  zakresu obronności kr aju w  przypadku zagrożenia bezpieczeństwa państwa;  
4) likwidowania nagłych zagrożeń bezpieczeństwa powszechnego i  prowadzenia akcji ratowniczych.  
Art. 45a. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska koordynuje funkcjonowanie form ochrony przyrody, o których 
mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 –4 i 6–9. 
2. Koordynacja, o której mowa w ust. 1, polega w szczególności na prawie żądania informacji dotyczących funkcj o-
nowania form ochrony przyrody wskazanych w ust. 1 i  publikowaniu rekomendacji w tym zakresie.  
Art. 46. 1. Och rona gatunkowa obejmuje okazy gatunków oraz siedliska i  ostoje roślin, zwierząt i  grzybów.  
2. Ochrona gatunkowa ma na celu zapewnienie przetrwania i  właściwego stanu ochrony dziko występujących na ter e-
nie kraju lub innych państw członkowskich Unii Europejs kiej rzadkich, endemicz nych, podatnych na zagrożenia i zagroż o-
nych wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie przepisów umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Po l-
ska jest stroną, gatunków roślin, zwierząt i  grzybów oraz ich siedlisk i  ostoi, a  także zachowanie różnorodności gatunkowej 
i genetycznej.  
3. W celu ochrony ostoi i  stanowisk roślin lub grzybów objętych ochroną gatunk ową lub ostoi, miejsc rozrodu i regu-
larnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być ustalane strefy ochro ny. 
Art. 47. 1. Rośliny, zwierzęta i  grzyby gatunków zagrożonych wyginięciem w  środowisku przyrodniczym podlegają 
ochronie ex situ w  ogrodach zoologicznych, ogrodach botanicznych lub bankach genów.  
2. Ochrona ex situ gatunków, o  których mowa w  ust. 1, powi nna zmierzać do przywrócenia osobników tych gatunków 
do środowiska przyrodniczego.  
Art. 48. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa określi, 
w drodze rozporządzenia:  
1) gatunki roślin:  
a) objętych ochro ną ścisłą, z  wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej,  
b) objętych ochroną częściową,  
c) objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,  
d) wymagających ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk,  
2) właściwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków roślin zakazy wybrane spośród zakazów, o  których mowa 
w art. 51 ust.  1 i 1a, oraz odstępstwa od zakazów wybrane spośród odstępstw, o  których mowa w  art. 51 ust.  2, 
3) sposoby ochrony gatunków, w  tym wielkość stref ochrony  
– kierując się potrzebą ochrony dziko występujących roślin, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk oraz wymaganiami ekologic z-
nymi, naukowymi i  kulturowymi, a  także biorąc pod uwagę obowiązujące w  tym zakresie przepisy prawa Unii Europe j-
skiej. 
  
Dziennik  Ustaw  – 35 – Poz. 55 
 
Art. 49. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa określi, 
w drodze rozporządzenia:  
1) gatunki:  
a) zwierząt objętych ochroną ścisłą, z  wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej,  
b) zwierząt objętych ochroną częściową,  
c) zwierząt objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,  
d) (uchylona)  
e) zwierząt wymagających ustalenia stref ochrony ostoi, miejsc rozrodu lub regularnego przebywania,  
2) właśc iwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków zwierząt zakazy wybrane spośród zakazów, o  których 
mowa w  art. 52 ust.  1 i 1a, oraz odstępstwa od zakazów wybrane spośród odstępstw, o  których mowa w  art. 52 ust.  2, 
3) sposoby ochrony gatunków, w  tym wielk ość stref ochrony  
– kierując się potrzebą ochrony dziko występujących zwierząt, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk oraz wymaganiami ekol o-
gicznymi, naukowymi i  kulturowymi, a  także biorąc pod uwagę obowiązujące w  tym zakresie przepisy prawa Unii Eur o-
pejskiej . 
Art. 50. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa określi, 
w drodze rozporządzenia:  
1) gatunki grzybów:  
a) objętych ochroną ścisłą,  
b) objętych ochroną częściową,  
c) objętych ochroną częściową, które m ogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,  
d) wymagających ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk,  
2) właściwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków grzybów zakazy wybrane spośród zakazów, o  których 
mowa w  art. 51 ust.  1 i 1a, ora z odstępstwa od zakazów wybrane spośród odstępstw, o  których mowa w  art. 51 ust.  2, 
3) sposoby ochrony gatunków, w  tym wielkość stref ochrony  
– kierując się potrzebą ochrony dziko występujących grzybów, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk oraz wymaganiami ek olo-
gicznymi, naukowymi i  kulturowymi, a  także biorąc pod uwagę obowiązujące w  tym zakresie przepisy prawa Unii Eur o-
pejskiej.  
Art. 51. 1. W  stosunku do dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być 
wprowadzone następują ce zakazy:  
1) umyślnego niszczenia;  
2) umyślnego zrywania lub uszkadzania;  
3) niszczenia ich siedlisk lub ostoi;  
4) dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej lub niszczenia 
gleby w  ostojach;  
5) hodowli;  
6) pozyskiwania lub zbioru;  
7) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków;  
8) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów gatunków;  
9) wwożenia z  zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;  
10) umyślneg o przemieszczania w  środowisku przyrodniczym;  
11) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 36 – Poz. 55 
 
1a. W stosunku do innych niż dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą 
być wprowadzone następujące zakazy:  
1) hodow li; 
2) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków;  
3) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów gatunków;  
4) wwożenia z  zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;  
5) umyślnego wprowadzania do środowi ska przyrodniczego.  
2. W stosunku do gatunków roślin lub grzybów objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, w  przypadku 
braku rozwiązań alternatywnych i  jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występuj ą-
cych populacji chronionych gatunków roślin lub grzybów, odstępstwa od zakazów, o  których mowa w  ust. 1 i 1a, dotyczące:  
1) wykonywania czynności związanych z  prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli tec h-
nologia prac uniemożliwia przestrzeg anie zakazów;  
2) usuwania roślin oraz grzybów niszczących materiały lub obiekty budowlane;  
3) pozyskiwania gatunków, o  których mowa w  art. 48 pkt  1 lit.  c oraz art.  50 pkt  1 lit.  c, przez podmioty, które uzyskały 
zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony ś rodowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich 
pozyskiwanie;  
4) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a  także wywożenia poza 
granicę państwa okazów gatunków, o  których mowa w  art. 48 pkt  1 lit. c oraz art.  50 pkt  1 lit. c, pozyskanych na po d-
stawie zezwolenia, o  którym mowa w  pkt 3; 
5) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a  także wywożenia poza 
granicę państwa okazów gatunków pozyskanych poza granicą p aństwa i  wwiezionych z  zagranicy na podstawie 
zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
3. Odstępstwo od zakazu, o  którym mowa w  ust. 2 pkt  1, nie dotyczy gatunków wymienionych w  załączniku IV 
dyrekt ywy Rady 92/43/EWG z  dnia 21  maja 1992  r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i  flory 
(Dz. Urz. WE L 206  z 22.07.1992, str. 7, z  późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t.  2, str. 102).  
Art. 52. 1. W  stosunku d o dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprow a-
dzone następujące zakazy:  
1) umyślnego zabijania;  
2) umyślnego okaleczania lub chwytania;  
3) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lub form rozwojowych;  
4) trans portu;  
5) chowu lub hodowli;  
6) zbierania, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków;  
7) niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania;  
8) niszczenia, usuw ania lub uszkadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych 
schronień;  
9) umyślnego uniemożliwiania dostępu do schronień;  
10) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu w  celu sprzedaży okazów ga tunków;  
11) wwożenia z  zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;  
12) umyślnego płoszenia lub niepokojenia;  
13) umyślnego płoszenia lub niepokojenia w  miejscach noclegu, w  okresie lęgowym w  miejscach rozrodu lub wychowu 
młodych lub w  miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących;  
14) fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować ich płoszenie lub niepokojenie;  
15) umyślnego przemieszczania z  miejsc regularnego przebywania na inne miejsca;  
16) umyślnego wp rowadzania do środowiska przyrodniczego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 37 – Poz. 55 
 
1a. W stosunku do innych niż dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wpr o-
wadzone następujące zakazy:  
1) umyślnego zabijania;  
2) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lu b form rozwojowych;  
3) transportu;  
4) chowu lub hodowli;  
5) przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków;  
6) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu w  celu sprzedaży okazów gatunków;  
7) wwożenia z  zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;  
8) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.  
2. W stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, w  przypadku braku ro z-
wiązań alternatywnych i  jeżeli nie są szkodliwe  dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących pop u-
lacji chronionych gatunków zwierząt, odstępstwa od zakazów, o  których mowa w  ust. 1 i 1a, dotyczące:  
1) usuwania od dnia 16  października do końca lutego gniazd z  budek dla ptaków i  ssaków;  
2) usuwania od dnia 16  października do końca lutego gniazd ptasich z  obiektów budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli 
wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne;  
3) chwytania na terenach zabudowanych przez podmioty upoważnione przez regionalnego d yrektora ochrony środowis -
ka zabłąkanych zwierząt i  przemieszczania ich do miejsc regularnego przebywania;  
4) chwytania zwierząt rannych lub osłabionych w  celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej i  przemieszczania ich do 
ośrodków rehabilitacji zwierząt;  
5) zapobiegania poważnym szkodom w  odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów, rybostanu, wody lub 
innych rodzajów mienia;  
6) pozyskiwania okazów gatunków, o  których mowa w  art. 49 pkt  1 lit.  c, przez podmioty, które uzyskały zezwolenie 
regionaln ego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich pozyskiwanie;  
7) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a  także wywożenia poza 
granicę państwa okazów gatunków, o  których mowa  w art. 49 pkt  1 lit.  c, pozyskanych na podstawie zezwolenia, 
o którym mowa w  pkt 6; 
8) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a  także wywożenia poza 
granicę państwa okazów gatunków pozyskanych poza granicą pańs twa i  wwiezionych z  zagranicy na podstawie 
zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska;  
9) zbierania i  przechowywania piór ptaków ; 
10) wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospoda rki leśnej lub rolnej, jeżeli technologia prac 
uniemożliwia przestrzeganie zakazów.  
3. (uchylony)  
4. W przypadku gatunków ptaków zapobieganie poważnym szkodom, o  którym mowa w  ust. 2 pkt  5, odnosi się do 
zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybostanu lub wody.  
5. Odstępstwo od zakazu, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, nie dotyczy gatunków wymienionych w załączniku II i  IV 
dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w  sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i  flory 
i chronionych gatunków ptakó w. 
6. Wprowadzenie odstępstwa, o którym mowa w ust. 2 pkt 10, jest możliwe w  sytuacji braku znacząco negatywnego 
wpływu gospodarki leśnej lub rolnej na stan zachowania gatunku.  
Art. 52a. 1. (uchylony)  
2. Gospodarka rybacka nie narusza zakazów, o  których mo wa w  art. 52 ust.  1 pkt  1–4, 7, 8, 12, 13 i  15, jeżeli jest 
prowadzona na podstawie wymagań dobrej praktyki w  zakresie gospodarki rybackiej, których ustalenia zapewniają, że 
czynności wykonywane zgodnie z  nimi nie są szkodliwe dla zachowania gatunku we wła ściwym stanie ochrony.  
3. (uchylony)  
4. Minister właściwy do spraw rybołówstwa w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw środowiska może 
określić, w  drodze rozporządzenia, wymagania dobrej praktyki w  zakresie gospodarki rybackiej, o  których mowa w  ust. 2, 
kierując się potrzebą zachowania gatunków chronionych we właściwym stanie ochrony, w  szczególności gatunków będ ą-
cych przedmiotem zainteresowania Wspólnoty i  chronionych gatunków ptaków, uwzględniając wymogi gospodarcze, sp o-
łeczne i  kulturowe oraz cechy  regionalne i  lokalne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 38 – Poz. 55 
 
Art. 53. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może wprowadzić na terenie województwa, na czas określony, 
w drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, ochronę gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, nieobjętych 
ochroną okreś loną w  przepisach, o  których mowa w  art. 48–50, a  także właściwe dla nich zakazy wybrane spośród 
zakazów, o  których mowa w  art. 51 ust.  1 i 1a oraz art.  52 ust.  1 i 1a, a  także odstępstwa od zakazów wybrane spośród 
odstępstw, o  których mowa w  art. 51 ust.  2 oraz art.  52 ust.  2. 
Art. 54. 1. Chwytanie lub zabijanie dziko występujących zwierząt, o  których mowa w  art. 49 pkt  1 lit.  a i b, nie może 
być wykonywane przy użyciu urządzeń, sposobów lub metod działających na dużą skalę lub niewybiórczo, mogących 
powod ować lokalny zanik lub poważne zaburzenia populacji tych zwierząt, a  w szczególności przy użyciu:  
1) oślepionych lub okaleczonych zwierząt jako wabików;  
2) urządzeń odtwarzających nagrania głosów zwierząt;  
3) urządzeń elektrycznych lub elektronicznych, mog ących zabijać lub ogłuszać;  
4) sztucznych źródeł światła;  
5) luster i  innych urządzeń oślepiających;  
6) urządzeń wizyjnych ułatwiających strzelanie w  nocy, w  tym powiększających lub przetwarzających obraz oraz oświet -
lających  cel; 
7) materiałów wybuchowych ; 
8) sieci działających niewybiórczo;  
9) pułapek działających niewybiórczo;  
10) kusz;  
11) trucizn lub przynęt zatrutych albo zawierających środki usypiające;  
12) gazów i  dymów stosowanych do wypłaszania;  
13) automatycznej lub półautomatycznej broni z  magaz ynkiem mieszczącym więcej niż 2  naboje;  
14) statków powietrznych;  
15) pojazdów silnikowych w  ruchu;  
16) sideł, lepów i  haków;  
17) łodzi prowadzonych z  prędkością większą niż 5  kilometrów na godzinę.  
2. Zakaz, o  którym mowa w  ust. 1 pkt  3, nie dotyczy połow u ryb dokonywanego przez wytwarzanie w  wodzie pola 
elektrycznego charakterystycznego dla prądu stałego lub impulsowego.  
Art. 55. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, sposoby obrączkowania ptaków, 
wzory obrączek oraz mater iały, z  jakich mogą być wykonane obrączki, kierując się potrzebą ochrony ptaków przed nieko n-
trolowanym i  niewłaściwym obrączkowaniem.  
Art. 56. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska może zezwolić w  stosunku do gatunków:  
1) objętych ochroną ścisłą – na cz ynności podlegające zakazom określonym w  art. 51 ust.  1 pkt  9 i ust. 1a pkt  4 oraz 
art. 52 ust.  1 pkt  1, 3, 11 i  16 i ust. 1a pkt  1, 7 i  8; 
2) objętych ochroną ścisłą i  częściową – na czynności podlegające zakazom określonym w  art. 51 ust.  1 i 1a oraz art.  52 
ust. 1 i 1a, jeżeli zezwolenie dotyczy obszaru wykraczającego poza granice dwóch województw lub jeżeli ma to zwi ą-
zek z  działaniami podejmowanymi przez ministra właściwego do spraw środowiska, w  tym dotyczącymi realizacji 
programu ochrony i  zrównoważone go użytkowania różnorodności biologicznej, programów ochrony gatunków  
zagrożonych wyginięciem lub umów międzynarodowych.  
2. Regionalny dyrektor ochrony środowiska na obszarze swojego działania i  na obszarach morskich może zezwolić 
w stosunku do gatunków:  
1) objętych ochroną częściową – na czynności podlegające zakazom określonym w  art. 51 ust.  1 i 1a oraz art.  52 ust.  1 i 1a; 
2) objętych ochroną ścisłą – na czynności podlegające zakazom określonym w  art. 51 ust.  1 pkt  1–8, 10 i  11 i ust. 1a 
pkt 1–3 i 5 ora z art.  52 ust.  1 pkt  2, 4–10 i 12–15 i ust. 1a pkt  2–6. 
  
Dziennik  Ustaw  – 39 – Poz. 55 
 
2a. W przypadku, o  którym mowa w  ust. 2, w odniesieniu do obszarów morskich, właściwość miejscową regionaln e-
go dyrektora ochrony środowiska ustala się wzdłuż wybrzeża na terenie danego województwa.  
2b. Minister właściwy do spraw środowiska na obszarze parku narodowego może, po zasięgnięciu opinii dyrektora 
parku narodowego, zezwolić w  stosunku do gatunków objętych ochroną na czynności podlegające zakazom określonym 
w art. 51 ust.  1 i 1a oraz art.  52 us t. 1 i 1a. 
2c. Zezwolenia, w stosunku do dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną ścisłą, na czynnoś ci podl e-
gające zakazom, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 1 i 3, wydaje na obszarze swojego działania regionalny dyrektor 
ochrony środowisk a, jeżeli wynikają one z prowadzenia zabiegów gospodarczych w leśnictwie.  
3. (uchylony)  
4. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, z zastrzeżeniem ust. 4c, 4d i 5, mogą być wydane w przypadku 
braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są szkodliwe  dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występuj ą-
cych populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów oraz:  
1) leżą w  interesie ochrony dziko występujących gatunków roślin, zwierząt, grzybów lub ochrony siedlisk przyrodn i-
czych lub  
2) wynikają z  konieczności ograniczenia poważnych szkód w  odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów, 
rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia, lub  
3) leżą w  interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego, lub  
4) są niezbędne w  realizacji bad ań naukowych, działań edukacyjnych lub celów związanych z  odbudową populacji, 
reintrodukcją gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, albo do celów działań reprodukcyjnych, w  tym do sztucznego 
rozmnażania roślin, lub  
5) umożliwiają, w  ściśle kontrolowanych wa runkach, selektywnie i  w ograniczonym stopniu, zbiór, pozyskiwanie lub 
przetrzymywanie okazów roślin lub grzybów oraz chwytanie, pozyskiwanie lub przetrzymywanie okazów zwierząt 
gatunków objętych ochroną w  liczbie określonej przez wydającego zezwolenie, lu b 
6) w przypadku gatunków objętych ochroną ścisłą, gatunków ptaków oraz gatunków wymienionych w  załączniku IV 
dyrektywy Rady 92/43/EWG z  dnia 21  maja 1992  r. w sprawie ochrony siedlisk przy rodniczych oraz dzikiej fauny 
i flory – wynikają z  koniecznych wym ogów nadrzędnego interesu publicznego, w  tym wymogów o  charakterze sp o-
łecznym lub gospodarczym lub wymogów związanych z  korzystnymi skutkami o  podstawowym znaczeniu dla środ o-
wiska, lub  
7) w przypadku gatunków innych niż wymienione w  pkt 6 – wynikają ze słu sznego interesu strony lub koniecznych w y-
mogów nadrzędnego interesu publicznego, w  tym wymogów o  charakterze społecznym lub gospodarczym lub wym o-
gów związanych z  korzystnymi skutkami o  podstawowym znaczeniu dla środowiska.  
4a. Warunek wydania zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 4 pkt  6, w  przypadku gatunków ptaków dotyczy jedynie 
wydania zezwolenia na niszczenie siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, 
migracji lub żerowania.  
4b. Warunek wydania zezwolenia, o  którym mowa w ust. 4 pkt  2, w  przypadku gatunków ptaków dotyczy szkód 
w odniesieniu do zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybostanu lub wody.  
4c. Zezwolenia na czynności podlegające zakazom w  stosunku do gatunków ptaków, określonym w  art. 52 ust.  1 
pkt 13, mogą być wydan e w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli czynności te nie są szkodliwe dla zachow a-
nia we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt.  
4d. Zezwolenia na czynności podlegające zakazom określonym w  art. 51 ust. 1 pkt  9 i ust. 1a pkt  4 oraz art.  52 ust.  1 
pkt 11 i ust. 1a pkt  7, mogą być wydane, jeżeli czynności te nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony 
dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów.  
5. Zezwolenia na pozyskiwanie roślin, zwierząt lub grzybów gatunków, o  których mowa w  art. 48 pkt  1 lit.  c, art.  49 
pkt 1 lit. c oraz art.  50 pkt  1 lit. c, mogą być wydane, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony 
dziko występujących p opulacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów.  
6. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, mogą być wydane na wniosek zawierający odpowiednio:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) cel wykonania wnioskowanych  czynności;  
3) opis czynności, na którą może być wydane zezwolenie;  
  
Dziennik  Ustaw  – 40 – Poz. 55 
 
4) nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć działania, w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa 
istnieje;  
5) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek, o  ile je st to możliwe do ustalenia;  
6) wskazanie sposobu, metody i  stosowanych urządzeń do chwytania, odławiania lub zabijania zwierząt albo sposobu 
zbioru roślin i  grzybów lub sposobu wykonania innych czynności, na które może być wydane zezwolenie, a  także 
miejsc a i czasu wykonania czynności oraz wynikających z  tego zagrożeń;  
7) wskazanie podmiotu, który będzie chwytał lub zabijał zwierzęta.  
7. Zezwolenia, o  których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, zawierają odpowiednio:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę w nioskodawcy;  
2) nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć działania, w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa 
istnieje;  
3) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy zezwolenie, o  ile jest to możliwe do ustalenia;  
4) opis czynności, na kt óre wydaje się zezwolenie;  
5) wskazanie dozwolonych metod i  sposobów chwytania, odławiania lub zabijania zwierząt albo sposobów zbioru roślin 
i grzybów lub sposobów wykonania innych czynności, na które wydaje się zezwolenie;  
6) określenie czasu i  miejsca w ykonania czynności, których dotyczy zezwolenie;  
7) wskazanie podmiotu, który będzie chwytał lub zabijał zwierzęta;  
8) określenie terminu złożenia informacji o  wykorzystaniu zezwolenia;  
9) warunki realizacji wynikające z  potrzeb ochrony populacji chronionyc h gatunków roślin, zwierząt lub grzybów i  ich 
siedlisk.  
7a. Organy właściwe do wydania zezwoleń, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, dokonują kontroli spełniania waru n-
ków określonych w wydanych przez siebie zezwoleniach.  
7b. Czynności kontrolne są wykonyw ane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez organy właś -
ciwe do wydania zezwoleń, o których mowa w  ust. 1, 2, 2b i 2c.  
7c. Upoważnienie, o  którym mowa w  ust. 7b, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności 
kontrolnych, m iejsca i  zakresu kontroli oraz podstawy prawnej do jej wykonywania.  
7d. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać 
upoważnienie, o  którym mowa w  ust. 7b. 
7e. Osoby upoważnione do wykonywania cz ynności kontrolnych mają prawo do:  
1) wstępu na teren należący do podmiotu kontrolowanego;  
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z  przedmiotem kontroli;  
3) wglądu do dokumentów związanych z  przedmiotem kontroli, sporządzania z  nich odpisów , wyciągów lub kopii oraz 
zabezpieczania tych dokumentów.  
7f. Wstęp na teren należący do podmiotu kontrolowanego oraz wykonywanie czynności kontrolnych następują 
w obecności właściciela lub posiadacza nieruchomości.  
7g. Osoba wykonująca czynności kontrolne  sporządza z  tych czynności protokół.  
7h. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.  
7i. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany protokół podpisuje tylko osoba wykon u-
jąca czynności kontroln e, dokonując w  protokole adnotacji o  odmowie podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany.  
7j. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c, cofa się, jeżeli podmiot, który uzyskał zezwolenie, nie spełnia 
zawartych w nim warunków.  
7k. Potwierdzone od powiednim świadectwem lub zezwoleniem zwolnienie z  zakazów wydane na podstawie rozp o-
rządzenia Rady (WE) nr  338/97  z dnia 9  grudnia 1996  r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i  flory w  drodze reg u-
lacji handlu nimi (Dz. Urz. WE L 61  z 03.03.1997, str. 1, z późn. zm.) traktuje się w  odniesieniu do okazów gatunków, dla 
których je wydano, jako zwolnienie równoważne wydanemu na podstawie ust.  1, 2 i  2b, jeżeli dotyczy zakazu:  
1) przetrzymywania martwych okazów gatunków;  
2) posiadania, darowizny, transportu,  wwożenia lub wywożenia przez wewnątrzwspólnotową granicę państwa oraz 
czynności, które zostały w  tym zwolnieniu dopuszczone w  stosunku do okazów gatunków.  
  
Dziennik  Ustaw  – 41 – Poz. 55 
 
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31  stycznia każdego roku składa Generalnemu Dyrekt orowi 
Ochrony Środowiska raport o  wydanych w  roku poprzednim zezwoleniach, o  których mowa w  ust. 2, zawierający inform a-
cje, o  których mowa w  ust. 7 pkt  2–7, a także informację o  wykorzystaniu zezwoleń oraz wynikach kontroli spełniania 
warunków określonych w tych zezwoleniach. Raport zawiera również informację o  wydanych upoważnieniach, o  których 
mowa w  art. 52 ust.  2 pkt  3. 
8a. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska do dnia 30  czerwca każdego roku składa informacje, o  których mowa 
w ust. 8, ministrowi właści wemu do spraw środowiska.  
8b. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska do dnia 30  czerwca każdego roku składa ministrowi właściwemu do 
spraw środowiska raport o  wydanych w  roku poprzednim zezwoleniach, o  których mowa w  ust. 1, zawierający informacje, 
o któryc h mowa w  ust. 7 pkt  2–7, a także informację o  wykorzystaniu zezwoleń oraz wynikach kontroli spełniania waru n-
ków określonych w  tych zezwoleniach. Raport zawiera również informację o  pomocy udzielonej zwierzętom na podstawie 
art. 52 ust.  2 pkt  4. 
9. Minister  właściwy do spraw środowiska przygotowuje i  przedstawia Komisji Europejskiej raporty dotyczące 
ochrony gatunkowej, których obowiązek sporządzania wynika z  przepisów prawa Unii Europejskiej.  
10. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, 2, 2b i 2c,  zastępuje się decyzją o  warunkach prowadzenia działań, o której 
mowa w art. 118 ust. 8, jeżeli nałożono obowiązek uzyskania takiej decyzji.  Do decyzji stosuje się odpowiednio przepisy 
ust. 4–5 oraz 7 –8. 
Art. 56a. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na obszarze swojego działania, na czas określ o-
ny, nie dłuższy niż 5  lat, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, w  stosunku do bobra europejskiego, 
kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności podlegające zakazom określony m w art. 52 ust.  1. 
2. Zarządzenie, o  którym mowa w  ust. 1, może być wydane w  przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli 
czynności, których dotyczy zarządzenie, nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występuj ą-
cych populacji  gatunków objętych zarządzeniem oraz leży to w  interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego lub:  
1) w przypadku kormorana czarnego oraz czapli siwej – wynika to z  konieczności ograniczenia poważnych szkód 
w odniesieniu do lasów, rybostanu lub wody;  
2) w przypadku bobra europejskiego – wynika to z  konieczności ograniczenia poważnych szkód w  odniesieniu do upraw 
rolnych, inwentarza żywego, lasów, rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia.  
3. Zarządzenie, o  którym mowa w  ust. 1, w przypadku kormorana cza rnego oraz czapli siwej dotyczy wyłącznie ter e-
nu stawów rybnych uznanych za obręby hodowlane na podstawie decyzji marszałka województwa, o  której mowa w  art. 15 
ust. 2b ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. o rybactwie śródlądowym (Dz.  U. z 2019 r. poz. 2168 ). 
4. Zarządzenie, o  którym mowa w  ust. 1, określa:  
1) podmioty, które będą wykonywały czynności, których dotyczy zarządzenie, oraz warunki, które podmioty te muszą 
spełniać;  
2) nazwę gatunku lub gatunków, których dotyczy zarządzenie, w  języku łacińskim i  polskim;  
3) opis czynności, których dotyczy zarządzenie;  
4) wskazanie dozwolonych metod lub sposobów wykonania czynności, których dotyczy zarządzenie;  
5) termin i  porę doby wykonania czynności, których dotyczy zarządzenie;  
6) obszar wykonania czynności, któr ych dotyczy zarządzenie;  
7) termin złożenia i  zakres informacji o  czynnościach wykonanych na podstawie zarządzenia;  
8) warunki realizacji wynikające z  potrzeb ochrony populacji chronionych gatunków zwierząt i  ich siedlisk.  
5. Regionalny dyrektor ochrony śr odowiska dokonuje kontroli spełniania warunków określonych w  wydanych przez 
siebie zarządzeniach, o  których mowa w  ust. 1. Do przeprowadzenia kontroli przepisy art.  56 ust.  7b–7i stosuje się odp o-
wiednio.  
6. W przypadku zmiany przesłanek, o  których mowa w  ust. 2, regionalny dyrektor ochrony środowiska zmienia lub 
uchyla zarządzenie, o  którym mowa w  ust. 1. 
7. Podmioty, które wykonały czynności na podstawie zarządzenia, o  którym mowa w  ust. 1, składają regionalnemu 
dyrektorowi ochrony środowiska informację o  wykonanych czynnościach, w  zakresie i  terminie określonych w  tym zarz ą-
dzeniu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 42 – Poz. 55 
 
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31  stycznia każdego roku składa Generalnemu Dyrektorowi 
Ochrony Środowiska raport o  wydanych w  roku poprzednim zarządzeniach, o  których mowa w  ust. 1, zawierający info r-
macje, o  których mowa w  ust. 4, a także informację o  czynnościach wykonanych na podstawie zarządzeń oraz wynikach 
kontroli spełniania warunków określonych w  tych zarządzeniach.  
Art. 57. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska opracowuje programy ochrony zagrożonych wyginięciem gatunków  
roślin, zwierząt i  grzybów.  
2. Programy, o  których mowa w  ust. 1, zawierają:  
1) opis sposobów prowadzenia działań ochronnych zmierzających do odbudowy populacji zagrożonych wyginięciem  
gatunków;  
2) określenie czasu i  miejsca wykonania działań ochronnych;  
3) wskazanie odpowiedzialnego za wykonanie działań ochronnych;  
4) informacje o  kosztach i  źródłach finansowania.  
Art. 58. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31  marca każd ego roku przekazuje Generalnemu 
Dyrektorowi Ochrony Środowiska informację za rok poprzedni w  sprawie przypadkowego schwytania lub zabicia zwierząt 
gatunków objętych ochroną ścisłą oraz wydry.  
2. Na podstawie informacji, o  której mowa w  ust. 1, Generalny Dy rektor Ochrony Środowiska podejmuje badania lub 
działania ochronne, w  celu zapewnienia, aby przypadkowe chwytanie i  zabijanie nie miało znaczącego negatywnego wpł y-
wu na te gatunki.  
3. Każdy, kto przypadkowo schwytał lub zabił zwierzę gatunku objętego ochro ną ścisłą lub wydrę, lub instytucja pa ń-
stwowa, która się o  tym dowiedziała, niezwłocznie zawiadamia o  tym właściwego regionalnego dyrektora ochrony środ o-
wiska.  
Art. 59. Organy ochrony przyrody są obowiązane do inicjowania i  wspierania badań naukowych w  zakresie:  
1) ochrony siedlisk przyrodniczych;  
2) ochrony siedlisk roślin i  siedlisk zwierząt objętych ochroną gatunkową;  
3) ochrony zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia oraz ich siedlisk położonych na trasach wędrówek, a  także 
miejsc ich zimowania lub gn iazdowania;  
4) ustalania zmienności liczebności populacji gatunków roślin i  zwierząt;  
5) opracowania i  doskonalenia sposobów zapobiegania szkodom powodowanym przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową;  
6) opracowania i  doskonalenia sposobów zapobiegania przy padkowemu chwytaniu lub zabijaniu zwierząt objętych 
ochroną gatunkową;  
7) określania wpływu niekorzystnych skutków zanieczyszczania chemicznego na liczebność populacji roślin i  zwierząt 
objętych ochroną gatunkową.  
Art. 60. 1. Organy ochrony przyrody podejm ują działania w  celu ratowania zagrożonych wyginięciem gatunków roś -
lin, zwierząt i  grzybów objętych ochroną gatunkową, polegające na przenoszeniu tych gatunków do innych miejsc, elim i-
nowaniu przyczyn ich zagrożenia, podejmowaniu ochrony ex situ oraz tworz eniu warunków do ich rozmnażania.  
2. Jeżeli stwierdzone lub przewidywane zmiany w  środowisku zagrażają lub mogą zagrażać roślinom, zwierzętom lub 
grzybom objętym ochroną gatunkową, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarach morskich Generalny 
Dyrektor Ochrony Środowiska, jest obowiązany, po zasięgnięciu opinii właściwej regionalnej rady ochrony przyrody oraz 
zarządcy lub właściciela terenu, podjąć działania w  celu zapewnienia trwałego zachowania gatunku, jego siedliska lub 
ostoi, eliminowania pr zyczyn powstawania zagrożeń oraz poprawy stanu ochrony jego siedliska lub ostoi.  
3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może ustalać i  likwidować, w  drodze decyzji administracyjnej:  
1) strefy ochrony ostoi oraz stanowisk roślin objętych ochroną gatunkow ą, o których mowa w  art. 48 pkt  1 lit. d; 
2) strefy ochrony ostoi, miejsc rozrodu i  regularnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową, o  których 
mowa w  art. 49 pkt  1 lit. e; 
3) strefy ochrony ostoi oraz stanowisk grzybów objętych ochroną gatunkow ą, o których mowa w  art. 50 pkt  1 lit. d. 
4. Granice stref ochrony, o  których mowa w  ust. 3, oznacza się tablicami z  napisem, odpowiednio: „ostoja roślin ”, 
„ostoja zwierząt ” albo „ostoja grzybów ” i informacją: „osobom nieupoważnionym wstęp wzbroniony ”. 
  
Dziennik  Ustaw  – 43 – Poz. 55 
 
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska prowadzi rejestr stref ochrony, o  których mowa w  ust. 3. 
6. W strefach ochrony, o  których mowa w  ust. 3, bez zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska zabrania się:  
1) przebywania osób, z  wyjątkiem właścici ela nieruchomości objętej strefą ochrony oraz osób sprawujących zarząd 
i nadzór nad obszarami objętymi strefą ochrony, oraz osób wykonujących prace na podstawie umowy zawartej 
z właścicielem lub zarządcą;  
2) wycinania drzew lub krzewów;  
3) dokonywania zmia n stosunków wodnych, jeżeli nie jest to związane z  potrzebą ochrony poszczególnych gatunków;  
4) wznoszenia obiektów, urządzeń i  instalacji.  
7. Wydając zezwolenie na odstąpienie od zakazów, o  których mowa w  ust. 6, regionalny dyrektor ochrony środowiska 
kieruje się wymogami ochrony ostoi oraz stanowisk roślin, zwierząt lub grzybów objętych ochroną gatunkową.  
Art. 60a. Jeżeli stwierdzone lub przewidywane zmiany w  środowisku zagrażają lub mogą zagrażać siedliskom prz y-
rodniczym będącym przedmiotem zainteresowan ia Wspólnoty, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarach 
morskich Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, jest obowiązany, po zasięgnięciu opinii właściwej regionalnej rady 
ochrony przyrody oraz zarządcy lub właściciela terenu, podjąć działania w celu zapewnienia trwałego zachowania tych 
siedlisk, eliminowania przyczyn powstawania zagrożeń oraz poprawy ich stanu ochrony.  
Art. 61. 1. Organem zarządzającym w  rozumieniu rozporządzenia Rady (WE) nr  338/97  z dnia 9  grudnia 1996  r. 
w sprawie ochrony ga tunków dzikiej fauny i  flory w  drodze regulacji handlu nimi jest minister właściwy do spraw środow i-
ska, a  organem naukowym w  rozumieniu tych przepisów jest Państwowa Rada Ochrony Przyrody.  
2. Wywóz żywych roślin należących do gatunków objętych ochroną na p odstawie przepisów, o  których mowa w  ust. 1, 
pochodzących z  uprawy jest dozwolony na podstawie świadectw fitosanitarnych, na warunkach określonych w  tych przep i-
sach.  
3. Do wniosku o  wydanie zezwolenia na import żywych zwierząt lub jaj gatunków objętych och roną na podstawie 
przepisów, o  których mowa w  ust. 1, dołącza się opinię lub orzeczenie lekarsko -weterynaryjne powiatowego lekarza wet e-
rynarii stwierdzające spełnienie przez importera warunków przetrzymywania tych gatunków, odpowiadających ich potrz e-
bom bi ologicznym.  
4. Do wniosku o  wydanie zezwolenia lub świadectwa uprawniającego do eksportu okazów gatunków objętych ochr o-
ną na podstawie przepisów, o  których mowa w  ust. 1, dołącza się:  
1) zezwolenie na pozyskiwanie ze środowiska okazów gatunków wymienionych  we wniosku albo  
2) wypis z  dokumentacji hodowlanej lub orzeczenie lekarsko -weterynaryjne powiatowego lekarza weterynarii potwie r-
dzające urodzenie w  hodowli okazów i  ich przodków – w przypadku zwierząt, albo  
3) oświadczenie wnioskodawcy o  pochodzeniu okazó w roślin z  uprawy.  
5. Zezwolenie lub świadectwo wymagane na podstawie przepisów, o  których mowa w  ust. 1, jest wydawane na wni o-
sek, po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody w  przypadkach określonych przepisami prawa Unii Eur o-
pejskiej.  
6. Opinię, o  której mowa w  ust. 5, Państwowa Rada Ochrony Przyrody wyraża w  ciągu 14  dni od dnia wystąpienia 
o opinię.  
7. Minister właściwy do spraw środowiska może odmówić wydania zezwolenia lub świadectwa, jeżeli importer, ek s-
porter lub reeksporter, podany we wniosku o  wydanie zezwolenia lub świadectwa, był skazany prawomocnym wyrokiem 
sądu za przestępstwo związane z  naruszeniem przepisów, o  których mowa w  ust. 1, w okresie 3  lat od dnia uprawomocni e-
nia się wyroku.  
8. Minister właściwy do spraw środowiska cofa zezwolenie lub świadectwo jeżeli:  
1) po jego wydaniu zostaną ujawnione okoliczności, o  których mowa w  ust. 7, uzasadniające odmowę wydania lub  
2) zezwolenie lub świadectwo zostało użyte niezgodnie z  warunkami w  nim zawartymi.  
Art. 62. 1. Koszty transportu oraz utrzymywania żywych okazów gatunków chronionych na podstawie przepisów, 
o których mowa w  art. 61 ust.  1, zatrzymanych przez właściwe organy, ponosi Skarb Państwa, a  ich rozliczenia dokonuje 
regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na  położenie podmiotu, któremu zostały przekazane zatrz y-
mane okazy.  
2. Okazy, o  których mowa w  ust. 1, mogą być przekazywane do ogrodów botanicznych, ogrodów zoologicznych lub 
ośrodków rehabilitacji zwierząt.  
3. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 44 – Poz. 55 
 
Art. 63. 1. Minister właściwy do sp raw środowiska prowadzi rejestr instytucji naukowych uprawnionych do przew o-
żenia w  celach naukowych przez granicę Unii Europejskiej bez zezwolenia wydawanego na podstawie przepisów, 
o których mowa w  art. 61 ust.  1, okazów zielnikowych lub okazów muzealnych  zakonserwowanych, zasuszonych albo 
w inny sposób utrwalonych lub żywego materiału roślinnego, w  celu nieodpłatnej wymiany, użyczenia lub darowizny.  
2. Instytucja naukowa ubiegająca się o  wpis do rejestru powinna spełniać następujące warunki:  
1) okazy, o  których mowa w  ust. 1, są gromadzone w  kolekcje;  
2) kolekcja jest wykorzystywana jedynie w  celach naukowych i  dydaktycznych;  
3) kolekcję stanowią jedynie okazy, których pozyskiwanie nastąpiło zgodnie z  przepisami ustawy;  
4) kolekcja jest przechowywana pod o pieką osoby wyznaczonej przez kierownika instytucji naukowej w  warunkach 
uniemożliwiających jej zniszczenie;  
5) okazy w  kolekcji są oznakowane w  sposób umożliwiający ich identyfikację;  
6) posiadają katalog przetrzymywanych w  kolekcji okazów, z  wyszczególni eniem okazów, które mogą być udostępniane 
w drodze nieodpłatnej wymiany, użyczenia lub darowizny;  
7) katalog, o  którym mowa w  pkt 6, jest udostępniany zainteresowanym instytucjom naukowym.  
3. Wpisanie do rejestru, o  którym mowa w  ust. 1, następuje na wnios ek zaintere sowanej instytucji naukowej. 
Do wniosku dołącza się kopię katalogu okazów, o  którym mowa w  ust. 2 pkt  6, oraz oświadczenia: o  zgodności kopii kat a-
logu okazów z  oryginałem oraz o  spełnieniu warunków, o  których mowa w  ust. 2. 
4. Minister właściwy do spraw środowiska, po wpisaniu instytucji naukowej do rejestru, o  którym mowa w  ust. 1, wy-
daje zaświadczenie.  
5. Instytucja naukowa wpisana do rejestru, o  którym mowa w  ust. 1, jest obowiązana do:  
1) aktualizacji katalogu okazów, o  których mowa w  ust. 1: 
a) stanowiących kolekcję,  
b) przekazanych innym, uprawnionym na podstawie umów międzynarodowych, instytucjom naukowym;  
2) składania ministrowi właściwemu do spraw środowiska, do dnia 31  stycznia każdego roku, raportu za rok ubiegły 
z działalności w  zakres ie nieodpłatnej wymiany, użyczenia lub darowizny okazów, o  których mowa w  ust. 1, oraz 
informacji o  celu wykorzystania otrzymanych okazów.  
6. Wykreślenie instytucji naukowej z  rejestru może nastąpić, jeżeli instytucja naukowa przestała spełniać warunki, 
o których mowa w  ust. 2, lub nie aktualizuje katalogu.  
7. Przewożenie przez granicę Unii Europejskiej okazów, o  których mowa w  ust. 1, wymaga oznakowania etykietą 
opakowania, w  którym okazy są przewożone, zgodnie z  przepisami, o  których mowa w  art. 61 ust.  1. 
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce siedziby instytucji naukowej dokonuje 
kontroli aktualizacji katalogu oraz spełnienia warunków, o  których mowa w  ust. 2. 
9. O wynikach kontroli regionalny dyrektor ochrony środowiska  powiadamia ministra właściwego do spraw środow i-
ska w  terminie 30  dni od dnia zakończenia kontroli.  
Art. 64. 1. Posiadacz żywych zwierząt gatunków wymienionych w  załącznikach A  i B rozporządzenia Rady (WE) 
nr 338/97  z dnia 9  grudnia 1996  r. w sprawie ochro ny gatunków dzikiej fauny i  flory w  drodze regulacji handlu nimi, zal i-
czonych do płazów, gadów, ptaków lub ssaków, a  także prowadzący ich hodowlę, jest obowiązany do pisemnego zgłosz e-
nia ich do rejestru.  
2. Obowiązek zgłoszenia do rejestru, o  którym mowa w  ust. 1, nie dotyczy:  
1) ogrodów zoologicznych;  
2) podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w  zakresie handlu żywymi zwierzętami gatunków chronionych na 
podstawie przepisów, o  których mowa w  art. 61 ust.  1; 
3) czasowego przetrzymywania zwierząt w  celu leczenia i  rehabilitacji.  
3. Rejestr, o  którym mowa w  ust. 1, prowadzi starosta właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt lub 
prowadzenia ich hodowli.  
  
Dziennik  Ustaw  – 45 – Poz. 55 
 
4. Rejestr, o  którym mowa w  ust. 1, powinien zawierać następujące dane:  
1) datę:  
a) dokon ania wpisu,  
b) dokonania zmiany danych wpisanych do rejestru,  
c) wykreślenia z  rejestru;  
2) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę posiadacza lub prowadzącego hodowlę;  
3) adres miejsca przetrzymywania zwierząt lub prowadzenia hodowli;  
4) liczbę zwier ząt posiadanych lub hodowanych;  
5) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
6) datę, miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzęcia;  
7) datę wejścia w  posiadanie zwierzęcia oraz źródło jego pochodzenia;  
8) płeć zwierzęcia, jeżel i jest możliwa do ustalenia;  
9) opis trwałego oznakowania zwierzęcia, jeżeli jest oznakowane;  
10) cel przetrzymywania lub prowadzenia hodowli zwierzęcia;  
11) numer i  datę wydania:  
a) zezwolenia na import zwierzęcia do kraju albo  
b) zezwolenia na schwytanie  zwierzęcia w  środowisku, albo  
c) dokumentu wydanego przez powiatowego lekarza weterynarii, potwierdzającego urodzenie zwi erzęcia w hodowli,  
albo 
d) innego dokumentu stwierdzającego legalność pochodzenia zwierzęcia.  
5. Obowiązek zgłoszenia do rejestru lub wykreślenia z  rejestru powstaje z  dniem nabycia lub zbycia, wwozu do kraju 
lub wywozu za granicę państwa, wejścia w  posiadanie zwierzęcia, jego utraty lub śmierci. Wniosek o  dokonanie wpisu lub 
wykreślenia z  rejestru powinien być złożony właściwemu starośc ie w terminie 14  dni od dnia powstania tego obowiązku.  
6. Do wniosku o  dokonanie wpisu do rejestru załącza się kopię dokumentu, o  którym mowa w  ust. 4 pkt  11. 
7. W razie zmiany danych, o  których mowa w  ust. 4 pkt  2–11, przepis ust.  5 stosuje się odpowiedni o. 
8. Wpisanie do rejestru starosta potwierdza wydaniem zaświadczenia.  
9. Podmioty, o  których mowa w  ust. 2 pkt  2, są obowiązane do posiadania i  przekazania wraz ze sprzedawanym zwi e-
rzęciem oryginału lub kopii dokumentu, o  którym mowa w  ust. 4 pkt  11. Kopi a ta powinna być, przez podmiot sprzedający 
zwierzę, zaopatrzona w  numer nadawany według numeracji ciąg łej, datę wystawienia, oznaczenie oraz podpis osoby sprzed a-
jącej, informację o  liczbie zwierząt, dla których została wystawiona, a  jeżeli kopiowany doku ment dotyczy więcej niż je d-
nego gatunku, także o  ich przynależności gatunkowej.12) 
10. Koszty związane ze znakowaniem, zgodnym z  przepisami, o  których mowa w  art. 61 ust.  1, zwierząt, o  których 
mowa w  ust. 1, pokrywa posiadacz zwierzęcia lub prowadzący hodo wlę. 
Rozdział 3  
Ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne oraz ośrodki rehabilitacji zwierząt  
Art. 65. 1. Ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne oraz tereny przewidziane w  miejscowym planie zagospodarow a-
nia przestrzennego na rozbudowę istniejących lub budowę no wych ogrodów podlegają ochronie w  celu zapewnienia ich 
prawidłowej działalności i  rozwoju.  
2. Ochrona, o  której mowa w  ust. 1, polega na zakazie:  
1) wznoszenia na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego obiektów budowlanych i  urządzeń niezwiązanych z  ich 
działalnością;  
                                                           
12) Zdanie drugie w  brzmieniu usta lonym przez art.  22 ustawy  z dnia 9  listopada 2018  r. o zmianie niektórych ustaw w  celu wprow a-
dzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w  prawie po datkowym i  gospodarczym  (Dz. U. poz.  2244 ), która weszła w  życie z  dniem 
1 stycznia 2019 r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 46 – Poz. 55 
 
2) zmniejszenia obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego na rzecz działal ności niezwiązanej z  ich rolą i przezn a-
czeniem;  
3) zmiany na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego lub w  ich sąsiedztwie stosunków wodnych, w  tym obni że-
nia poziomu wód gruntowych;  
4) zanieczyszczania na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego lub w  ich sąsiedztwie powierzchni ziemi, wód 
i powietrza;  
5) wznoszenia w  sąsiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicznego obiektów budowlanych lub urządzeń  przeznacz o-
nych do prowadzenia działalności produkcyjnej lub usługowej, wpływających szkodliwie na warunki przyrodnicze 
niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ogrodów.  
3. Sposoby korzystania z  ogrodu botanicznego lub zoologicznego ustala w  regulaminie za rządzający ogrodem.  
Art. 66. 1. W  studiach uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w  miejscowych pl a-
nach zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się potrzeby funkcjonowania i  rozwoju istniejących lub projektow a-
nych ogrodów bota nicznych lub zoologicznych.  
2. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta przed wydaniem decyzji w  sprawie ustalenia warunków zabudowy lub dec y-
zji o  ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w  sąsiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicznego informuje 
o planowanej inwestycji zarządzającego ogrodem, który w  terminie 30  dni może zgłosić zastrzeżenia i  wnioski.  
3. Przepis ust.  2 stosuje się odpowiednio przy rozpatrywaniu wniosku o  wyrażenie zgody na zmianę sposobu użytk o-
wania obiektu budowlanego znajdujące go się w  sąsiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicznego, jeżeli zmiana ta mog łaby 
mieć niekorzystny wpływ na funkcjonowanie ogrodu.  
Art. 67. 1. Utworzenie i  prowadzenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego wymaga uzyskania zezwolenia Gen e-
ralnego Dyrek tora Ochrony Środowiska.  
2. Zezwolenie wydaje się na wniosek, o  którym mowa w  ust. 3, po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony 
środowiska właściwego ze względu na miejsce położenia ogrodu botanicznego lub zoologicznego oraz opinii organizacji 
zrzeszającej przedstawicieli ogrodów botanicznych lub zoologicznych, wyrażonych w  terminie 30  dni od dnia otrzymania 
wniosku; niewyrażenie opinii w  tym terminie uznaje się za opinię pozytywną.  
3. Wniosek o  wydanie zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 1, powini en zawierać:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie podmiotu zarządzającego ogrodem botanicznym lub zoologicznym, odpowiedzialnego za jego funkcjon o-
wanie;  
3) projekt zagospodarowania terenu ogrodu botanicznego lub zoolog icznego;  
4) wskazanie położenia i  obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
5) opis zakresu działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego.  
4. Do wniosku, o  którym mowa w  ust. 3, należy dołączyć:  
1) kopię części mapy ewidencji gruntów i  budynków o bejmującą działki ewidencyjne, na których jest projektowana 
lokalizacja ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
2) wypis i  wyrys z  miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczący działek ewidencyjnych, na których 
jest projektowana lokalizacja og rodu botanicznego lub zoologicznego, albo zaświadczenie potwierdzające, że prz e-
znaczenie działek, na których jest projektowana lokalizacja ogrodu botanicznego lub zoologicznego, nie jest sprzec z-
ne z ustaleniami studium uwarunkowań i  kierunków zagospodarowa nia przestrzennego gminy;  
3) wypis z  ewidencji gruntów i  budynków dotyczący działek ewidencyjnych, na których jest projektowana lokalizacja 
ogrodu botanicznego lub zoologicznego.  
5. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres alb o nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie położenia i  obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
3) opis zakresu działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
4) warunki prowadzenia działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego oraz term in, w  którym mają one być spe ł-
nione.  
6. Zezwolenie wydaje się na czas nieokreślony. Sprawdzenie warunków, o  których mowa w  ust. 5 pkt  4, następuje po 
upływie wyznaczonego terminu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 47 – Poz. 55 
 
Art. 68. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska może cofnąć lub zmienić ze zwolenie, o  którym mowa w  art. 67 
ust. 1, jeżeli podmiot, który uzyskał to zezwolenie:  
1) nie spełnia warunków prowadzenia działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
2) nie przestrzega zakresu działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
3) nie spełnia obowiązków, o  których mowa w  art. 69 ust.  1; 
4) nie zapewnia warunków określonych w  przepisach, o  których mowa w  art. 70; 
5) nie usunie w  wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 2  lata, nieprawidłowości stwierdzonych w  wyniku kontroli 
przeprowa dzonej przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska i  inne organy uprawnione na podstawie odrę b-
nych przepisów.  
2. Jeżeli zezwolenie, o  którym mowa w  art. 67 ust.  1, zostanie cofnięte, ogród botaniczny lub zoologiczny podlega 
likwidacji.  
3. W razie likwi dacji ogrodu zoologicznego podmiot zarządzający tym ogrodem jest obowiązany zapewnić utrzym y-
wanym zwierzętom warunki odpowiadające ich potrzebom biologicznym.  
4. W decyzji o  cofnięciu zezwolenia podaje się termin jej wykonania oraz wskazuje organ nadzorują cy likwidację 
ogrodu botanicznego lub zoologicznego.  
Art. 69. 1. Do obowiązków podmiotów, które uzyskały zezwolenie, o  którym mowa w  art. 67 ust.  1, należy:  
1) uczestnictwo w  badaniach naukowych, które mają na celu ochronę gatunków zagrożonych wyginięciem w stanie wo l-
nym;  
2) edukacja w  zakresie ochrony gatunkowej roślin, zwierząt i  grzybów, z  uwzględnieniem ochrony różnorodności biol o-
gicznej;  
3) prowadzenie upraw roślin oraz hodowli zwierząt gatunków zagrożonych wyginięciem, w  celu ich ochrony ex situ, 
a następnie wprowadzenie do środowiska przyrodniczego w  ramach programów ochrony tych gatunków;  
4) przetrzymywanie roślin lub zwierząt w  warunkach odpowiadających ich potrzebom biologicznym;  
5) prowadzenie dokumentacji hodowlanej.  
2. Dokumentacja hodowlana, o  której mowa w  ust. 1 pkt  5, powinna zawierać następujące dane:  
1) datę:  
a) dokonania wpisu,  
b) dokonania zmiany danych,  
c) wykreślenia z  dokumentacji hodowlanej;  
2) liczbę posiadanych zwierząt;  
3) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska n azwa istnieje;  
4) datę i  miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzęcia;  
5) datę wejścia w  posiadanie zwierzęcia oraz źródło jego pochodzenia;  
6) płeć zwierzęcia, jeżeli jest możliwa do ustalenia;  
7) opis trwałego oznakowania zwierzęcia, jeżeli jest oznakowane;  
8) numer i  datę wydania zezwolenia na import zwierzęcia do kraju lub zezwolenia na jego pozyskanie albo innego 
dokumentu stwierdzającego legalność jego pochodzenia.  
Art. 70. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, warunki h odowli i  utrzymywania 
poszczególnych grup gatunków zwierząt w  ogrodzie zoologicznym, w  tym: 
1) niezbędne pomieszczenia i  wyposażenie w  urządzenia techniczne miejsc przebywania zwierząt poszczególnych 
gatunków lub grup gatunków,  
2) minimalne warunki przestr zenne dla hodowli i  utrzymywania zwierząt poszczególnych gatunków lub grup gatunków,  
3) niezbędne warunki do prowadzenia reprodukcji zwierząt poszczególnych gatunków lub grup gatunków  
– kierując się potrzebą zapewnienia zwierzętom hodowanym i  utrzymywanym w ogrodach zoologicznych warunków 
odpowiadających potrzebom biologicznym poszczególnych gatunków lub grup gatunków.  
  
Dziennik  Ustaw  – 48 – Poz. 55 
 
Art. 71. W ogrodach zoologicznych hoduje się i  utrzymuje zwierzęta:  
1) urodzone i  wychowane poza środowiskiem przyrodniczym;  
2) które poza o grodem nie mają szansy przeżycia;  
3) jeżeli wymaga tego ochrona populacji lub gatunku albo realizacja celów naukowych.  
Art. 72. 1. Do ogrodów zoologicznych sprowadza się tylko te zwierzęta, którym w  ogrodzie można zapewnić warunki 
odpowiadające potrzebom b iologicznym danego gatunku.  
2. Zwierzęta w  ogrodach zoologicznych nie mogą być rozmnażane, jeżeli ich potomstwu nie zapewni się właściwych 
warunków hodowli i  utrzymywania.  
Art. 73. 1. Zabrania się:  
1) posiadania i  przetrzymywania,  
2) sprowadzania z  zagrani cy, 
3) sprzedaży, wymiany, wynajmu, darowizny i  użyczania podmiotom nieuprawnionym do ich posiadania  
– żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi.  
2. Zakazy, o  których mowa w  ust. 1 pkt  1 i 2, nie dotyczą ogrodów zoologicznych, cyrk ów i  placówek naukowych 
prowadzących badania nad zwierzętami, a  zakazy, o  których mowa w  ust. 1 pkt  1 nie dotyczą ośrodków rehabilitacji zwi e-
rząt. 
3. Gatunki zwierząt niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi zalicza się do:  
1) kategorii I  – obejmującej na jbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które z  przyczyn naturalnej 
agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi;  
2) kategorii II – obejmującej pozostałe gatunki lub grupy gatu nków zwierząt niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi.  
4. W stosunku do zwierząt gatunków zaliczonych do kategorii II regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze 
względu na wskazane we wniosku, o  którym mowa w  ust. 5, miejsce ich przetrzymywania m oże zezwolić na odstępstwa od 
zakazów, o  których mowa w  ust. 1 pkt  1 i 2. 
5. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 4, może być wydane na wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
3) liczbę osobników poszczególnych gatunków, których dotyczy wniosek;  
4) wskazanie miejsca przetrzymywania zwierząt, których dotyczy wniosek;  
5) zaświadczenie powiatowego lekarza weterynarii stwierdzające spełnianie p rzez wnioskodawcę warunków przetrz y-
mywania zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi odpowiednich do liczby zwierząt, których d o-
tyczy wniosek, oraz uniemożliwiających ich ucieczkę lub przypadkowy kontakt z  osobami postronnymi, a  także spe ł-
nienie warunków, o  których mowa w  przepisach wydanych na podstawie ust.  11 pkt  2. 
6. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 4, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska na zwa istnieje;  
3) liczbę osobników poszczególnych gatunków, których dotyczy zezwolenie;  
4) wskazanie miejsca przetrzymywania zwierząt, których dotyczy zezwolenie.  
7. Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwier ząt może prz e-
prowadzić kontrolę warunków, o  których mowa w  przepisach wydanych na podstawie ust.  11 pk t 2; przepisy art.  77 ust.  3–13 
stosuje się odpowiednio.  
8. Jeżeli kontrola, o  której mowa w  ust. 7, wykaże, że posiadacz zwierzęcia nie spełnia warunków,  o których mowa 
w przepisach wydanych na podstawie ust.  11 pkt  2, regionalny dyrektor ochrony środowiska wzywa do usunięcia nieprawid -
łowości  w terminie 14  dni. 
9. W przypadku nieusunięcia nieprawidłowości, o  których mowa w  ust. 8, właściwy regionalny dyre ktor ochrony śr o-
dowiska wydaje decyzję o  cofnięciu zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 4. 
  
Dziennik  Ustaw  – 49 – Poz. 55 
 
10. Do zwierząt posiadanych na podstawie zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy 
art. 64 ust.  1 i 3–8, przy czym do wniosku o  wpis do rejest ru załącza się kopię zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 4. 
11. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) gatunki lub grupy gatunków zwierząt zaliczane do kategorii, o  których mowa w  ust. 3, 
2) warunki przetrzymywania poszczeg ólnych gatunków lub grup gatunków zwierząt gatunków niebezpiecznych dla 
życia i  zdrowia ludzi,  
3) sposoby znakowania zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi  
– kierując się potrzebą ochrony ludzi przed zagrożeniami powodowanymi przez zwi erzęta gatunków niebezpiecznych dla 
życia i  zdrowia ludzi.  
Art. 74. 1. Przeniesienie z  ogrodu botanicznego lub ogrodu zoologicznego do środowiska przyrodniczego roślin lub 
zwierząt gatunków zagrożonych wyginięciem następuje po uzyskaniu zezwolenia Generaln ego Dyrektora Ochrony Środ o-
wiska.  
2. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, wydaje się na wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
3) sposób realizacji i  oceny planowanego przedsięwzięcia;  
4) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek;  
5) termin, miejsce i  sposób przeniesienia roślin lub zwierząt do środowiska przyrodniczego.  
3. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, zawiera:  
1) imię,  nazwisko, adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
3) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy zezwolenie;  
4) termin, miejsce i  sposób przeniesienia roślin lub zwierząt do śr odowiska przyrodniczego;  
5) termin złożenia informacji o  wykorzystaniu zezwolenia;  
6) warunki realizacji wynikające z  potrzeb ochrony populacji gatunków roślin lub zwierząt i  ich siedlisk.  
Art. 75. 1. Utworzenie i  prowadzenie ośrodka rehabilitacji zwierząt , zwanego dalej „ośrodkiem ”, wymaga uzyskania 
zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
2. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, wydaje się na wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie położ enia ośrodka;  
3) opis pomieszczeń do leczenia i  rehabilitacji zwierząt;  
4) wykaz gatunków lub grup gatunków zwierząt, które mogą być leczone i  rehabilitowane w  ośrodku, zawierający nazwę 
gatunków lub wyższych jednostek systematycznych grup gatunków w  język u łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa 
istnieje;  
5) wskazanie osoby odpowiedzialnej za prowadzenie ośrodka;  
6) informację o  możliwości zapewnienia opieki lekarsko -weterynaryjnej;  
7) opinię właściwej miejscowo rady gminy.  
3. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie położenia ośrodka;  
3) wykaz gatunków lub grup gatunków zwierząt, które mogą być leczone i  rehabilitowane w  ośrodku, zawierający nazwę 
gatunków lub wyższych jednoste k systematycznych grup gatunków w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa 
istnieje;  
4) określenie zakresu i  terminu złożenia informacji o  wykorzystaniu zezwolenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 50 – Poz. 55 
 
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmawia wydania zezwolenia, jeżeli wnioskod awca nie spełnia waru n-
ków leczenia i  rehabilitacji zwierząt odpowiadających potrzebom biologicznym danego gatunku.  
5. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, może być cofnięte przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska 
w przypadku niespełnienia warunków le czenia i  rehabilitacji zwierząt odpowiadających potrzebom biologicznym danego 
gatunku albo nieusunięcia, w  wyznaczonym przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska terminie, nieprawidłowości 
stwierdzonych w  wyniku kontroli przeprowadzonej przez regionaln ego dyrektora ochrony środowiska.  
6. Jeżeli zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, zostanie cofnięte, ośrodek podlega likwidacji.  
7. W razie likwidacji ośrodka osoba odpowiedzialna za prowadzenie ośrodka jest obowiązana zapewnić leczonym 
i rehabilitowanym tam  zwierzętom warunki odpowiadające ich potrzebom biologicznym.  
Art. 76. 1. Zwierzęta objęte leczeniem i  rehabilitacją w  ośrodku nie mogą być sprzedawane.  
2. Warunki przebywania zwierząt w  ośrodku powinny odpowiadać potrzebom biologicznym zwierząt w  okresie ich 
leczenia i  rehabilitacji.  
3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może dofinansowywać z  własnych  środków budżetowych leczenie i reha-
bilitację zwierząt w  ośrodkach.  
Art. 77. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce poło żenia ogrodu botanicznego, 
ogrodu zoologicznego lub ośrodka przeprowadza kontrole ogrodów botanicznych, ogrodów zoologicznych i  ośrodków 
w zakresie ich działalności.  
2. Kontroli, o  której mowa w  ust. 1, nie rzadziej niż raz na 3  lata, dokonuje regionalny d yrektor ochrony środowiska 
z własnej inicjatywy lub na wniosek Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
3. Czynności kontrolne są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez regionalnego 
dyrektora ochrony środowiska.  
4. Upoważnien ie, o  którym mowa w  ust. 3, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności, 
wskazanie ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego lub ośrodka, który ma być kontrolowany, zakresu kontroli oraz 
podstawy prawnej do jej wykonywania.  
5. Przed przys tąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać 
upoważnienie, o  którym mowa w  ust. 3. 
6. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:  
1) wstępu na teren ogrodu botanicznego, ogrodu zoo logicznego lub ośrodka;  
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z  przedmiotem kontroli;  
3) wglądu do dokumentów związanych z  przedmiotem kontroli, sporządzania z  nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz 
zabezpieczania tych dokumentów.  
7. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z  tych czynności protokół.  
8. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.  
9. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany, protokół podpisuje tylko osoba wykon u-
jąca czynności kontrolne, dokonując w  protokole stosownej adnotacji o  odmowie podpisania protokołu przez podmiot 
kontrolowany.  
10. Protokół, o  którym mowa w  ust. 7, wraz z  zaleceniami pokontrolnymi, regionalny dyrektor ochrony środowiska 
przekazuje p odmiotowi kontrolowanemu oraz Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w  terminie 14  dni od dnia 
zakończenia kontroli.  
11. Podmiotowi kontrolowanemu przysługuje prawo do wniesienia umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawa r-
tych w  wynikach kontroli oraz  zaleceniach pokontrolnych do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
12. Umotywowane zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w  terminie 14  dni od dnia otrzymania wyników kontroli 
i zaleceń pokontrolnych.  
13. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w  termin ie 14  dni od dnia otrzymania umotywowanych zastrzeżeń, 
uwzględnia je albo odmawia ich uwzględnienia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 51 – Poz. 55 
 
Rozdział 4  
Ochrona terenów zieleni i  zadrzewień  
Art. 78. Rada gminy jest obowiązana zakładać i  utrzymywać w  należytym stanie tereny zieleni i  zadrzewienia.  
Art. 79. (uchylony)  
Art. 80. 1. (uchylony)  
2. (uchylony)  
Art. 81. Teren położony poza obrębem miast i  wsi o  zwartej zabudowie, pokryty drzewostanem i  nieobjęty ochroną 
na podstawie ustawy z  dnia 23  lipca 2003  r. o ochronie zabytków i  opiece nad zabytkami,  rada gminy może uznać za park 
gminny, jeżeli stanowi własność gminy, a  jeżeli stanowi własność innego podmiotu – za zgodą właściciela.  
Art. 82. (uchylony)  
Art. 83. 1. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzysk aniu zezwol e-
nia wydanego na wniosek:  
1) posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości;  
2) właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 196 4 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z  2019 r.  
poz. 1145  i 1495 ), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym ” – jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych 
urządzeń.  
1a. (uchylony)  
2. Zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w  przypadku wniosku złożon e-
go przez:  
1) spółdzielnię mieszkaniową ; 
2) wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomośc ią wspólną zarządowi, zgodnie 
z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.  U. z 2019 r. poz. 737, 1309  i 1469 ); 
3) zarządcę nieruchomości będącej własności ą Skarbu Państwa.  
3. Zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana także w przypadku wniosku 
złożonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, niebęd ą-
cych podmiotem, o którym mowa w ust. 2.  
4. Spółdzielnia mieszkaniowa informuje, w sposób zwyczajowo przyjęty, członków spółdzielni, właścicieli budynków 
lub lokali niebędących członkami spółdzielni oraz osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze 
własnościowe prawa do lokali, a zarząd wspólnoty mieszkaniowej – członków wspólnoty, o z amiarze złożenia wniosku 
o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu, wyznaczając co najmniej 30 -dniowy termin na zgłaszanie uwag. 
Wniosek może być złożony nie później niż w  terminie 12 miesięcy od upływu terminu na zgłaszanie uwag.  
Art. 83a. 1. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prez y-
dent miasta , a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunię cia drzewa lub k rzewu z terenu nieruchomości lub jej części 
wpisanej do rejestru zabytków – wojewódzki konserwator  zabytków . 
2. (uchylony)  
2a. Zezwolenie na usunięcie drzewa w pasie drogowym drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków  topoli, 
wydaje się po uzgodnieniu  z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.  
3. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu na obszarach objętych ochroną krajobrazową w granicach parku nar o-
dowego albo rezerwatu przyrody wydaje się po uzgodnieniu odpowiednio z dyrektorem parku narodowego a lbo regiona l-
nym dyrektorem ochrony środowiska.  
4. Organ właściwy do wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a i 3, niezwłocznie przekazuje do  uzgodnienia 
projekt zezwolenia wraz z aktami sprawy, w tym dokumentację fotograficzną drzewa lub krzewu.  
5. W ra zie potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego regionalny dyrektor ochrony środowiska albo 
dyrektor parku narodowego zawiadamia o jego wszczęciu.  
6. Niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniając ego – 
60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a i 3, przez organ, do którego  zwrócono się 
o zajęcie stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia.  
7. Jeżeli liczba stron postępowania o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa  lub krzewu przekracza 20, stosuje się 
przepis art. 49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 52 – Poz. 55 
 
Art. 83b. 1. Wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zawiera:  
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzi bę posiadacza i właściciela nieruchomoś ci albo właściciela urządzeń, 
o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;  
2) oświadczenie o posiadanym tytule prawnym władania nieruchomością albo oświadczenie o posiadanym prawie włas -
ności urządzeń, o których mo wa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;  
3) zgodę właściciela nieruchomości, jeżeli jest wymagana, lub oświadczenie o  udostępnieniu informacji, o której mowa 
w art. 83 ust. 4;  
4) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;  
5) obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm , a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:  
a) posiada kilka pni – obwód każdego z tych pni,  
b) nie posiada pnia – obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa;  
6) wielkość powierzchni, z której zostanie usunięty krzew;  
7) miejsce, przyczynę, termin zami erzonego usunięcia drzewa lub krzewu, oraz wskazanie czy usunięcie wynika z celu 
związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej;  
8) rysunek, mapę albo wykonany przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane projekt za -
gospodarowania  działki lub terenu w przypadku realizacji inwestycji, dla której jest  on wymagany zgodnie z ustawą 
z dnia 7 lipca 1994  r. – Prawo budowlane – określające usytuowanie drzewa lub krzewu w  odniesieniu do granic ni e-
ruchomości i obiektów budowlanych istniejący ch lub projektowanych na tej nieruchomości;  
9) projekt planu:  
a) nasadzeń zastępczych, rozumianych jako posadzenie drzew lub krzewów, w  liczbie nie mniejszej niż liczba us u-
wanych drzew lub o powierzchni nie mniejszej niż powierzchnia usuwanych krzewów, sta nowiących kompens a-
cję przyrodniczą za usuwane drzewa i krzewy w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo 
ochrony środowiska lub  
b) przesadzenia drzewa lub krzewu  
– jeżeli są planowane, wykonany w formie rysunku, mapy lub projektu z agospodarowania działki lub terenu, oraz 
informację o liczbie, gatunku lub odmianie drzew lub krzewów oraz miejscu i planowanym terminie ich wykonania;  
10) decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach albo postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacj i prze d-
sięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000, w przypadku realizacji przedsięwzięcia, dla którego 
wymagane jest ich uzyskanie zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o  środowisku 
i jego ochronie, udzial e społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko, oraz  
postanowienie uzgadniające wydawane przez właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska w ramach  
ponownej oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli jest wymagana lub została przeprowadzona na wniosek realiz u-
jącego przedsięwzięcie;  
11) zezwolenie w stosunku do gatunków chronionych na czynności podlegające zakazom określonym w art. 51 ust. 1 
pkt 1–4 i 10 oraz w art. 52 ust. 1 pkt 1, 3, 7, 8, 12, 13 i 15, jeżeli zosta ło wydane.  
2. Oświadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie 
fałszywych zeznań.  
Art. 83c. 1. Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu przed jego wydaniem dokonuje 
oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych.  
2. W przypadku stwierdzenia, że usunięcie drzewa lub krzewu spowoduje naruszenie zakazów w stosunku do gatu n-
ków chronionych, postępowanie zawiesza się do czasu przedłożenia zezwolenia na czynności podlegające zakazom 
w stosunku do tych gatunków.  
3. Wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń 
zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu.  
4. Organ, wydając zezwolenie na usuni ęcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bi e-
rze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub 
krzewu:  
1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzch nię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie;  
2) wartość kulturową;  
3) walory krajobrazowe;  
4) lokalizację.  
  
Dziennik  Ustaw  – 53 – Poz. 55 
 
5. Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, 
bierze pod uwagę w szczególn ości dostępność miejsc do przesadzenia oraz następujące cechy przesadzanego drzewa lub 
krzewu:  
1) rozmiar, w tym objętość bryły korzeniowej i wysokość;  
2) kształt systemu korzeniowego;  
3) kondycję;  
4) długość okresu przygotowania go do przesadzenia.  
Art. 83d. 1. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu określa:  
1) imię, nazwisko i adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;  
2) miejsce usunięcia drzewa lub krzewu;  
3) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;  
4) obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 130 cm, a w przyp adku gdy na tej wysokości drzewo:  
a) posiada kilka pni – obwód każdego z tych pni,  
b) nie posiada pnia – obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa;  
5) wielkość powierzchni, z której zostanie usunięty krzew;  
6) wysokość opłaty za usunięcie drzewa lub kr zewu;  
7) termin usunięcia drzewa lub krzewu.  
2. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastę p-
czych, zezwolenie to określa dodatkowo:  
1) miejsce nasadzeń;  
2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krz ewów;  
3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów;  
4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów;  
5) termin wykonania nasadzeń;  
6) termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń.  
3. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na  usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub 
krzewu, zezwolenie to określa dodatkowo:  
1) miejsce, na które zostanie przesadzone drzewo lub krzew;  
2) termin przesadzenia drzewa lub krzewu;  
3) termin złożenia informacji o przesadzeniu drzewa lub krzewu.  
4. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastę p-
czych bądź od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, zezwolenie to może określać dodatkowo warunki techniczne sadzenia 
lub przesadzenia drze wa lub krzewu.  
5. Jeżeli przyczyną usunięcia drzewa lub krzewu jest realizacja inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na ro z-
biórkę lub pozwolenia na budowę, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może zostać wykonane pod warunkiem 
uzyskania pozwole nia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, które kolidują z drzewami lub krzewami, będącymi prze d-
miotem zezwolenia. Przepisu nie stosuje się do inwestycji liniowych celu publicznego.  
6. W zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu organ uwzględnia warunki o kreślone w decyzji, postanowieniu oraz 
zezwoleniu, o których mowa odpowiednio w art. 83b ust. 1 pkt 10 i 11.  
Art. 83e. 1. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa 
w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, n astępuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy 
na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego – na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. 
Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń.  
2. Ustalen ie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron.  
3. W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie 
ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy usta wy z dnia 21 sierpnia 1997 r. 
o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.  
  
Dziennik  Ustaw  – 54 – Poz. 55 
 
Art. 83f. 1. Przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do:  
1) krzewu albo krzewów rosnących w sk upisku, o powierzchni do 25 m2; 
2) krzewów na terenach pokrytych roślinnością pełniącą funkcje ozdobne, urządzoną pod względem  rozmieszczenia 
i doboru gatunków posadzonych roślin, z wyłączeniem krzewów w pasie drogowym drogi  publicznej, na terenie ni e-
rucho mości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach  zieleni;  
3) drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:  
a) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,  
b) 65 cm – w przypadku kasztan owca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,  
c) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew;  
3a) drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane  na cele 
niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej;  
3b) drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego;  
4) drzew lub krzewów na plantacjach lub w lasach w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach;  
5) drzew lub krzewów  owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej  do rej e-
stru zabytków lub na terenach zieleni;  
6) drzew lub krzewów usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych;  
7) drzew lub krzewów usuwa nych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu 
a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpow o-
dziowego, z wału przeciwpowodziowego i terenu w odległości mniejszej n iż 3 m od stopy wału;  
8) drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń 
kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego 
organu;  
9) drzew lub krzewów stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu;  
10) drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrz y-
maniem urządzeń melioracji wodnych szczeg ółowych;  
11) drzew lub krzewów usuwanych z obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody nieobjętego ochroną krajobr a-
zową;  
12) drzew lub krzewów usuwanych w ramach zadań wynikających z planu ochrony lub zadań ochronnych parku narod o-
wego lub rezerwatu prz yrody, planu ochrony parku krajobrazowego, albo planu zadań ochronnych lub planu ochrony 
dla obszaru Natura 2000;  
13) prowadzenia akcji ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo pow o-
łane do niesienia pomocy osob om w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia;  
14) drzew lub krzewów stanowiących złomy lub wywroty usuwanych przez:  
a) jednostki ochrony przeciwpożarowej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, właś cicieli urządzeń, 
o których mowa w art. 49  § 1 Kodeksu cywilnego, zarządców dróg, zarządców infrastruktury kolejowej, gminne lub 
powiatowe jednostki oczyszczania lub inne podmioty działające w tym zakresie na zlecenie gminy lub powiatu,  
b) inne podmioty lub osoby, po przeprowadzeniu oględzin przez  organ właściwy do wydania zezwolenia na usuni ę-
cie drzewa lub krzewu, potwierdzających, że drzewa lub krzewy stanowią złom lub wywrot;  
15) drzew lub krzewów należących do gatunków obcych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 2f.  
1a. (uchylony)  
1b. (uchylony)   
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 13 i pkt 14 lit. a, podmioty określone w  tych przepisach, w terminie 
30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, przekazują do organu właściwego do wydania zezwolenia na usunięcie dr ze-
wa lub krzewu, informację o  terminie, miejscu i przyczynie ich usunięcia oraz liczbie drzew lub powierzchni usuniętych 
krzewów, a także dokumentację fotograficzną przedstawiającą usunięte drzewo lub krzew.  
  
Dziennik  Ustaw  – 55 – Poz. 55 
 
3. Z oględzin, o których mowa w ust. 1 pkt 14 li t. b, sporządza się protokół. W  protokole podaje się w szczególności 
informację o terminie, miejscu i przyczynie usunięcia drzewa lub krzewu oraz liczbie drzew lub powierzchni usuniętych 
krzewów oraz dołącza się dokumentację fotograficzną przedstawiającą u sunięte drzewo lub krzew.  
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokonać zgłoszenia do 
organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 
5 cm przekracza:  
1) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;  
2) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;  
3) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew.  
5. Zgłoszeni e, o którym mowa w ust. 4, zawiera imię i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości,  z której 
drzewo ma być usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości.  
6. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 21 dn i od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje  oględzin w  celu 
ustalenia, odpowiednio:  
1) nazwy gatunku drzewa;  
2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:  
a) posiada kilka pni – obwodu każdego z tych pni,  
b) nie posia da pnia – obwodu pnia poniżej korony drzewa.  
7. Z oględzin sporządza się protokół.  
8. Po dokonaniu oględzin organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, w terminie 14 dni od dnia oględzin może,  w drodze 
decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzew a może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł  sprzeciwu w tym te r-
minie.  
9. W przypadku gdy zgłoszenie nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w ust. 5, właściwy organ,  w drodze 
postanowienia, nakłada obowiązek uzupełnienia zgłoszenia w terminie 7 dni.  
10. N ałożenie obowiązku, o którym mowa w ust. 9, przerywa bieg terminu, o którym mowa w ust. 6. 
11. Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji administracyjnej w placówce pocztowej  operatora 
wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z d nia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe  (Dz. U. z 2018 r. poz.  2188  
oraz z 2019 r. poz. 1051 , 1495  i 2005 ) albo w przypadku, o którym mowa w art. 391 ustawy z dnia  14 czerwca 1960 r. – 
Kodeks postępowania administracyjnego, dzień wprowadzenia do systemu teleinformatycznego.  
12. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, może przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 8, wydać  zaświa d-
czenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Wydanie zaświadczenia wyłącza możliwość wniesienia  sprzeciwu, 
o którym mowa w ust. 8, oraz uprawnia do usunięcia drzewa.  
13. W przypadku nieusunięcia drzewa przed upływem 6 miesięcy od przeprowadzonych oględzin usunięcie  drzewa 
może nastąpić po dokonaniu ponownego zgłoszenia, o którym mowa w ust. 4.  
14. Organ, o którym mowa w art. 8 3a ust. 1, może wnieść sprzeciw w przypadku:  
1) lokalizacji drzewa:  
a) na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków,  
b) na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym  
innymi zapisami miejscowego plan u zagospodarowania przestrzennego,  
c) na terenach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 –5; 
2) spełnienia przez drzewo kryteriów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 3.  
15. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, wnosi sprzeciw:  
1) jeżeli zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uzyskania zezwolenia na usunięcie;  
2) w przypadku nieuzupełnienia zgłoszenia w trybie określonym w ust. 9.  
  
Dziennik  Ustaw  – 56 – Poz. 55 
 
16. Wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej,  o której mowa w ust. 8, stanowi podstawę wystąpienia  z wnios kiem  
o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 83 ust. 1; do zezwolenia nie stosuje się art. 84 ust. 1.  
17. Jeżeli w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono o wydanie decyzji o pozwolen ie na budowę  na podst a-
wie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, a budowa ta ma związek z prowadzeniem działalności  gospodarczej 
i będzie realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1 , 
uwzględniając  dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela nieruchomości,  w drodze decyzji administr a-
cyjnej, obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa.  
18. Opłata, o której mowa w ust. 17, jest pobierana przez organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1. Przepisy  art. 85 
i art. 87 stosuje się odpowiednio.  
19. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, udostępnia protokół oględzin, o którym mowa w ust. 7.  
20. Organ, o którym mowa w art. 83a ust. 1, sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania  przepisów rozdziału  4. 
Do kontroli stosuje się odpowiednio art. 379 i art. 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo  ochrony środowiska.  
Art. 84. 1. Posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.  
2. Opłaty naliczane są w zezwole niu na usunięcie drzewa lub krzewu i pobierane przez organ właściwy do wydania 
tego zezwolenia.  
3. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie 
drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do 
wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego 
w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych.  
4. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie okresu, o którym mow a 
w ust. 3, lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej 
opłaty za usunięcie drzew lu b krzewów podlega umorzeniu.  
5. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy, albo część z nich, nie zachowały żywotności po upływie 
okresu, o którym mowa w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, nali czona opłata jest przeliczana 
w sposób  proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności.  
6. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4 i 5, mogą być wydane przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 3,  
jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności przed upływem tego okresu.  
7. W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 3, lub części z nich, zgodnie z zezwol e-
niem na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana w sposób propor cjonalny do liczby drzew lub  
powierzchni krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie z zezwoleniem.  
8. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7 wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie 
drzewa lub krzewu.  
Art. 85. 1. Opłatę za usun ięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości  
130 cm i  stawkę opłaty.  
2. Jeżeli drzewo na wysokości 130 cm:  
1) posiada kilka pni – za obwód pnia drzewa przyjmuje się sumę obwodu pnia o  największym obwodzie oraz połowy 
obwodów pozostałych pni;  
2) nie posiada pnia – za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa.  
3. Opłatę za usunięcie krzewu ustala się mnożąc liczbę metrów kwadratowych powierzchni gruntu pokrytej  usuw a-
nymi krzew ami i stawkę opłaty.  
4. Za wielkość powierzchni pokrytej krzewami przyjmuje się wielkość powierzchni rzutu poziomego krzewu.  
4a. (uchylony)  
4b. Minister właściwy do spraw środowiska określa, w drodze rozporządzenia, wysokość stawek opłat,  o których 
mowa w ust. 1 i 3, różnicując je ze względu na:  
1) rodzaj lub gatunek drzew lub krzewów;  
2) obwód pnia drzewa lub powierzchnię krzewu albo krzewów rosnących w skupisku.  
5. Stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać 500 zł.  
6. Stawki opłat za usuwanie krz ewów nie mogą przekraczać 200 zł.  
  
Dziennik  Ustaw  – 57 – Poz. 55 
 
7. W przypadku gdy minister właściwy do spraw środowiska nie określi zgodnie z ust. 4b wysokości stawek  opłat, 
o których mowa w ust. 1 i 3, do ustalania opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu stosuje się maksymalne  stawki, o których 
mowa w ust. 5 i 6.  
8. (uchylony)  
9. (uchylony)   
Art. 86. 1. Nie nalicza się opłat za usunięcie:  
1) drzew lub krzewów, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie;  
1a) drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie jest związane z odnową i pielęgnacją drzew rosnących na terenie nieruchomości  
lub jej części wpisanej do rejestru zabytków;  
2) (uchylony)  
3) (uchylony)  
4) drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub 
funkcjonowaniu urządzeń, o któ rych mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;  
5) drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego lub kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi;  
6) drzew lub krzewów w związku z przebudową dróg publicznych lub linii kolejowych;  
7) drzew, których  obwód pnia mierzony na wysokości 130 cm nie przekracza:  
a) 120 cm – w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu  srebrzystego, 
robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,  
b) 80 cm – w przypadku pozostałych gatunków d rzew  
– w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego  z przeznaczeniem 
terenu, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji  o warunkach zabudowy 
i zagospodarowania terenu;  
8) krzewu lu b krzewów rosnących w skupiskach, pokrywających grunt o powierzchni do 50 m2, w celu  przywrócenia 
gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego z przeznaczeniem  terenu, określonym 
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego l ub decyzji o warunkach  zabudowy i zagospodarowania 
terenu;  
9) drzew lub krzewów w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew lub krzewów na terenach zieleni;  
10) drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych o d posiadacza nie -
ruchomości;  
11) topoli o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 130 cm wynoszącym powyżej 100 cm, nienależących do gatunków 
rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków;  
12) drzew lub krzew ów, jeżeli usunięcie wynika z potrzeb ochrony roślin, zwierząt i  grzybów objętych ochroną gatunk o-
wą lub ochrony siedlisk przyrodniczych;  
13) drzew lub krzewów z grobli stawów rybnych;  
14) drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie jest związane z regulacją i utrz ymaniem koryt cieków naturalnych, wykonyw a-
niem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodzi o-
wej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń;  
15) drzew lub krzewów usuwanych z terenu p oligonów lub placów ćwiczeń, służących obronności państwa.  
1a. (uchylony)  
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zostało uz a-
leżnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń  zastępczych, a przesadzone albo posadzone 
drzewo lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu terminu wskazanego w tym zezwoleniu na ich 
przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed upływem tego okresu, z  przyczyn zależnych od posiadacza 
nieruchomości, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nakłada ponownie w drodze dec y-
zji obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. Przepisy art. 83c ust. 4 oraz art. 83d ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio.  
3. W prz ypadku niewykonania nasadzeń zastępczych, o których mowa w ust. 2, zgodnie z zezwoleniem na usunięcie 
drzewa lub krzewu, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.  
  
Dziennik  Ustaw  – 58 – Poz. 55 
 
Art. 87. 1. Obowiązek uiszczenia opłat, o  których mowa w  art. 84 ust.  1, przedawnia się z  upływem 5  lat, licząc od 
końca roku, w  którym upłynął termin uiszczenia opłaty.  
2. (uchylony)  
3. Uiszczenie opłaty następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu albo 
decyzje, o których mowa w a rt. 84 ust. 5 i 7, stały się ostateczne. Jeżeli w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu 
został wskazany początek biegu terminu usunięcia drzewa lub krzewu, uiszczenie opłaty następuje w terminie 14 dni od 
dnia rozpoczęcia biegu tego terminu.  
4. W razie  nieterminowego uiszczenia opłaty pobiera się odsetki za zwłokę w  wysokości odsetek pobieranych za ni e-
terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych.  
5. Opłaty nieuiszczone w  terminie, o  którym mowa w  ust. 3, podlegają wraz z  odsetkami za zwłokę przymusowemu  
ściągnięciu w  trybie określonym w  przepisach o  postępowaniu egzekucyjnym w  administracji.  
6. Na wniosek, złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu albo dec y-
zja, o której mowa w art. 84 ust. 5 i 7, stały się osta teczne, opłatę można rozłożyć na raty lub przesunąć termin jej płatnoś -
ci, na okres nie dłuższy niż 3 lata, jeżeli przemawia za tym sytuacja materialna wnioskodawcy.  
7. Decyzję w sprawach rozłożenia opłaty na raty lub przesunięcia terminu jej płatności wyd aje organ właściwy do 
wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu.  
8. Jeżeli zaległości płatności rat wyniosą równowartość trzech kolejnych rat, uiszczenie opłaty staje się wymagane 
w całości.  
Art. 87a. 1. Prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcz nie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urz ą-
dzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, 
przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.  
2. Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% kor o-
ny, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:  
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;  
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drz ewa; 
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.  
3. Zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w  tym dokumentacji fotografic z-
nej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od 
końca roku, w którym wykonano zabieg.  
4. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w  całym okresie rozwoju drzewa, 
w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa.  
5. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w  całym okresie rozwoju drzewa, 
w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.  
6. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do drzew, o których mowa w art. 83f u st. 1.  
7. Minister właściwy do spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, metod y wykonywania prac, 
o których mowa w ust. 1, kierując się potrzebą zapewnienia wykonywania prac w sposób najmniej szkodzący drzewom lub 
krzewom.  
Art. 87b. 1. Na dr ogach publicznych oraz ulicach i placach środki chemiczne powinny być stosowane w sposób na j-
mniej szkodzący terenom zieleni oraz zadrzewieniom.  
2. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje środków, jakie mogą być uż y-
wane w miejscach, o których mowa w ust. 1, oraz warunki ich stosowania, kierując się potrzebą zapewnienia bezpiecze ń-
stwa ruchu drogowego, ochrony krajobrazu i różnorodności biologicznej oraz odpowiednich warunków utrzymania dróg 
i bezpieczeństwa korzystania z dróg.  
Art. 88. 1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:  
1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;  
2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;  
3) zniszczenie drzewa lub krz ewu;  
  
Dziennik  Ustaw  – 59 – Poz. 55 
 
4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa ; 
5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia, o którym  mowa 
w art. 83f ust. 16;  
6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia , o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu,  o którym 
mowa w art. 83f ust. 8.  
2. Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których 
mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na i nny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.  
3. Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ost a-
teczna.  
4. Termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza  się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia 
drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności.  
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony 
drzewa dotyczy 70% wysokości kary.  
6. Kara jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ost a-
teczna, i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu z przyczyn 
niezależnych od podmiotu ukara nego.  
7. W przypadku stwierdzenia, że drzewo lub krzew obumarły przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odr o-
czeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, karę uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewo lub krzew nie zachowały 
żywotności z przy czyn niezależnych od podmiotu ukaranego.  
8. Na wniosek, złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary, o której mowa w ust. 1, st a-
ła się ostateczna, lub od dnia, w którym upłynął termin, na który odroczono uiszczenie kary, można ro złożyć karę na raty 
na okres nie dłuższy niż 5 lat.  
9. Decyzje w sprawach, o których mowa w ust. 6 –8, wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.  
10. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83f ust. 1 pkt 1 –3 i 3b –15. 
Art. 89. 1. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 –3, 5 i 6, ustala się w wysokości dw u-
krotnej  opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie  drzewa 
lub krzewu jest zwoln ione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się  w wysokości takiej 
opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.  
2. Administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, ustala się w  wysoko ści opłaty za usunięcie 
drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6.  
3. Jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczow a-
nia pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej k ary pieniężnej ustala się na p odstawie informacji zebranych 
w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%.  
4. Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z  powodu braku kłody, obwód do 
wyliczenia administracyjn ej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia i pomniejszając wyliczony 
obwód o 10%.  
5. Jeżeli ustalenie wielkości powierzchni usuniętych lub zniszczonych krzewów jest niemożliwe, z powodu usunięcia 
pędów i korzeni, wielkość tę przyjm uje się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego.  
6. W przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywr o-
tu, wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o  50%.  
7. W przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasa d-
nionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej.  
8. Administracyjne kary pieniężne nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwłokę 
przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.  
9. Należność z tytułu administracyjnej kary pieniężnej przedawnia się po upływie 5 lat od końca roku, w kt órym 
upłynął termin płatności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 60 – Poz. 55 
 
10. Nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszcz ę-
te w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w  którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzo no 
drzewo, upłynęło 5 lat.  
11. Organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w ust. 1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele ni e-
związane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, 
w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniec z-
nego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% mini -
malnego wynagrodzenia za prac ę w danym roku.  
Art. 90. 1. Czynności, o których mowa w art. 83 –89, w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza 
albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy – z wyjątkiem nieruchomości będ ą-
cych w  użytko waniu wieczystym innego podmiotu – wykonuje starosta.  
2. Jeżeli prezydent miasta na prawach powiatu sprawuje funkcję starosty, czynności, o  których mowa w ust. 1, wyk o-
nuje marszałek województwa.  
Rozdział 5  
Organy ochrony przyrody  
Art. 91. Organami w  zakres ie ochrony przyrody są:  
1) minister właściwy do spraw środowiska;  
1a) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska;  
2) wojewoda;  
2a) regionalny dyrektor ochrony środowiska;  
2b) marszałek województwa;  
2c) dyrektor parku narodowego;  
3) starosta;  
4) wójt, burmistrz albo prezydent miasta.  
Art. 92. 1. Minister właściwy do spraw środowiska wykonuje zadania organu administracji rządowej w  zakresie 
ochrony przyrody przy pomocy Głównego Konserwatora Przyrody, będącego sekretarzem lub podsekretarzem stanu 
w urzędzie obsługu jącym tego ministra.  
2. Głównego Konserwatora Przyrody powołuje i  odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego 
do spraw środowiska.  
Art. 93. (uchylony)  
Art. 94. 1. Zadania regionalnego dyrektora ochrony środowiska w  zakresie ochrony przyro dy na terenie parku nar o-
dowego wykonuje dyrektor tego parku.  
2. Minister właściwy do spraw środowiska jest organem wyższego stopnia w  stosunku do dyrektora parku narodow e-
go w  zakresie, o  którym mowa w  ust. 1. 
Art. 95. Organami opiniodawczo -doradczymi w  zakresie ochrony przyrody są:  
1) Państwowa Rada Ochrony Przyrody, działająca przy ministrze właściwym do spraw środowiska;  
2) regionalna rada ochrony przyrody, działająca przy regionalnym dyrektorze ochrony środowiska;  
3) rada naukowa parku narodowego, działa jąca przy dyrektorze parku narodowego;  
4) rada parku krajobrazowego lub rada zespołu parków krajobrazowych, działająca przy dyrektorze parku krajobraz o-
wego lub dyrektorze zespołu parków krajobrazowych.  
Art. 96. 1. Państwowa Rada Ochrony Przyrody liczy od 2 0 do 40 członków.  
1a. Skład Państwowej Rady Ochrony Przyrody ustala minister właściwy do spraw środowiska.  
1b. Minister właściwy do spraw środowiska powołuje członków Państwowej Rady Ochrony Przyrody spośród  dział a-
jących na rzecz ochrony przyrody przedstaw icieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 61 – Poz. 55 
 
1c. Ustanie członkostwa w Państwowej Radzie Ochrony Przyrody następuje w  przypadku:  
1) odwołania członka przez ministra właściwego do spraw środowiska;  
2) ograniczenia albo utraty przez członka zdolności do czynności prawnych;  
3) pisemnej rezygnacji członka;  
4) śmierci członka.  
2. Państwowa Rada Ochrony Przyrody wybiera ze swojego grona przewodniczącego i  zastępców oraz uchwala reg u-
lamin działania.  
3. Do zadań Państwowej Rady Ochrony Przyrody należy w  szczególności:  
1) ocena realizacji ustawy;  
2) opiniowanie strategii, planów i  programów dotyczących ochrony przyrody;  
3) ocena realizacji programu ochrony i  zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej;  
4) opiniowanie projektów aktów prawnych dotycząc ych ochrony przyrody;  
5) przedstawianie wniosków i  opinii w  sprawach ochrony przyrody;  
6) popularyzowanie ochrony przyrody.  
4. Wydatki związane z  działalnością Państwowej Rady Ochrony Przyrody są pokrywane z  budżetu państwa z  części, 
której dysponentem jes t minister właściwy do spraw środowiska.  
Art. 97. 1. Członków regionalnej rady ochrony przyrody, w  liczbie od 20  do 30  na kadencję trwającą 5  lat powołuje, 
w drodze zarządzenia, regionalny dyrektor ochrony środowiska spośród działających na rzecz ochrony p rzyrody przedst a-
wicieli nauki, praktyki, organizacji ekologicznych i  Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz sejmiku 
województwa.  
2. Regionalna rada ochrony przyrody wybiera ze swojego grona przewodniczącego i  zastępców oraz uchwala regul a-
min działania.  
3. Do zadań regionalnej rady ochrony przyrody należy w  szczególności:  
1) ocena realizacji zadań w  zakresie ochrony przyrody;  
2) opiniowanie projektów aktów prawnych w  zakresie ochrony przyrody wydawanych przez regionalnego dyrektora 
ochrony środ owiska;  
3) przedstawianie wniosków i  opinii w  sprawach ochrony przyrody;  
4) opiniowanie planów rozwoju i  strategii wojewódzkich w  zakresie ochrony przyrody.  
4. Wydatki związane z  działalnością regionalnej rady ochrony przyrody są pokrywane ze środków regio nalnego 
dyrektora ochrony środowiska.  
Art. 98. 1. Członków rady naukowej parku narodowego w  liczbie od 10  do 20  na kadencję trwającą 5  lat powołuje, 
w drodze zarządzenia, minister właściwy do spraw środowiska spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedst a-
wicieli nauki, praktyki i  organizacji ekologicznych oraz właściwych miejscowo samorządów wojewódzkich i  samorządów 
gminnych.  
2. Rada naukowa parku narodowego wybiera ze swojego grona przewodniczącego i  zastępcę oraz uchwala regulamin 
działania.  
3. Do zadań rady naukowej parku narodowego należy w  szczególności:  
1) ocena stanu zasobów, tworów i  składników przyrody;  
2) opiniowanie projektu planu ochrony i  zadań ochronnych;  
3) ocena realizacji ustaleń planu ochrony, rocznych zadań ochronnych i  skuteczno ści zabiegów ochronnych;  
4) opiniowanie programów badawczych i  naukowych w  zakresie ochrony przyrody;  
5) przedstawianie wniosków i  opinii w  sprawach ochrony przyrody i  funkcjonowania parku narodowego.  
4. Wydatki związane z  działalnością rady naukowej parku  narodowego są pokrywane z  budżetu państwa, z  części 
przeznaczonej na działalność parków narodowych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 62 – Poz. 55 
 
Art. 99. 1. Członków rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków krajobra zowych w  liczbie od 10  do 20  
na kadencję trwającą 5  lat powołuje zarząd woje wództwa spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstaw icieli 
nauki, praktyki i  organizacji ekologicznych oraz przedstawicieli właściwych miejscowo jednostek samorządu woj ewódz-
twa, samorządu gminnego i  organizacji gospodarczych.  
2. Członków rady p arku krajobrazowego lub rady zespołu parków krajobrazowych położonych na terenie kilku woj e-
wództw powołuje zarząd województwa, na którego obszarze znajduje się największa część parku lub zespołu parków, 
w porozumieniu z  pozostałymi zarządami województw.  
3. Rada parku krajobrazowego lub rada zespołu parków krajobrazowych wybiera ze swojego grona przewodnicząc e-
go i zastępców oraz uchwala regulamin działania.  
4. Do zadań rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków krajobrazowych należy w  szczególności:  
1) ocena stanu zasobów, tworów i  składników przyrody, wartości kulturowych oraz ustaleń programów ochrony przyrody;  
2) opiniowanie projektu planu ochrony;  
3) ocena realizacji ustaleń planu ochrony i  innych zadań z  zakresu ochrony przyrody;  
4) opiniowanie i  ocena realizacji projektów i  programów działalności parku krajobrazowego lub zespołu parków kraj o-
brazowych w  zakresie ochrony przyrody, edukacji, turystyki i  rekreacji.  
5. Wydatki związane z  działalnością rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków k rajobrazowych są pokr y-
wane z  budżetu właściwego województwa.  
Art. 100. Członkom organów opiniodawczo -doradczych, o  których mowa w  art. 95, zamieszkałym poza miejscowoś -
cią, w  której odbywa się posiedzenie, przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży i  noclegów na zasadach określonych 
w przepisach dotyczących wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu 
w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z  tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, wydanych na 
podstawie art.  775 § 2 Kodeksu pracy.  
Rozdział 6  
Służby ochrony przyrody  
Art. 101. (uchylony)  
Art. 102. (uchylony)  
Art. 103. 1. Zadania związane z  ochroną przyrody, badaniami naukowymi i  działalnością edukacyjną, a  także ochroną  
mienia parku narodowego oraz zwalczaniem przestępstw i  wykroczeń w  zakresie ochrony przyrody na terenie parku nar o-
dowego wykonuje Służba Parku Narodowego.  
2. Do zadań Służby Parku Narodowego należy:  
1) realizacja ustaleń planów ochrony i  zadań ochronnych;  
2) informowanie i  promoc ja w zakresie ochrony przyrody, w  tym prowadzenie muzeum przyrodniczego, ośrodków infor -
macji  i edukacji oraz publikowanie materiałów informacyjnych i  promocyjnych;  
3) prowadzenie badań naukowych w  celu określenia metod i  sposobów ochrony przyrody, skutecz ności działań ochro n-
nych oraz rozpoznawania różnorodności biologicznej;  
4) utrzymywanie w  należytym stanie infrastruktury technicznej zarządzanej przez park narodowy;  
5) udostępnianie parku narodowego do celów naukowych, edukacyjnych, rekreacyjnych, turyst ycznych i  sportowych.  
3. (uchylony)  
4. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą doboru w  Służbach Parków Narodowych osób 
o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, określi, w  drodze rozporządzenia, stanowiska oraz wymagania kwalifikacy j-
ne, jakie powinni spełniać pracownicy zatrudnieni na poszczególnych stanowiskach w  Służbach Parków Narodowych, 
z uwzględnieniem wykształcenia i  stażu pracy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 63 – Poz. 55 
 
5. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, warunki wynagradzania za pracę pr a-
cowników parków narodowych i  przyznawania im innych świadczeń związanych z  pracą, w  tym: 
1) kwoty wynagrodzenia zasadniczego pracowników parków narodowych,  
2) inne, poza wynagrodzeniem zasadniczym, składniki wynagrodzenia i  ich kwoty, uzasadnione zwłaszcza pełnieniem 
określonej funkcji lub zajmowaniem określonego stanowiska, szczególnymi właściwościami pracy, warunkami wyk o-
nywanej pracy oraz kwalifikacjami zawodowymi pracowników  
– uwzględniając specyfikę i  charakter pracy pracowników parków narodow ych. 
Art. 104. 1. Pracownikom Służby Parku Narodowego przysługuje:  
1) bezpłatne umundurowanie, które noszą przy wykonywaniu czynności służbowych;  
2) bezpłatne mieszkanie, jeżeli stanowisko oraz charakter pracy są związane z  koniecznością zamieszkania w  miejscu jej 
wykonywania.  
2. Pracownicy Służby Parku Narodowego przy wykonywaniu czynności służbowych korzystają z  ochrony prawnej 
przewidzianej w  przepisach prawa karnego dla funkcjonariuszy publicznych.  
3. Bezpłatne mieszkanie, o  którym mowa w  ust. 1 pkt  2, przysługuje pracownikom zatrudnionym na stanowiskach:  
1) dyrektora parku;  
2) zastępcy dyrektora parku;  
3) głównego księgowego;  
4) głównego specjalisty do spraw ochrony przyrody;  
5) kierownika pracowni naukowo -edukacyjnej;  
6) głównego specjalisty do spraw u dostępniania parku;  
7) nadleśniczego;  
8) konserwatora obrębu ochronnego;  
9) leśniczego;  
10) konserwatora obwodu ochronnego;  
11) podleśniczego;  
12) starszego strażnika;  
13) strażnika;  
14) kierownika ośrodka hodowli zwierząt;  
15) kierownika szkółki leśnej;  
16) komendanta Straży Parku;  
17) zastępcy komendanta Straży Parku;  
18) dowódcy grupy terenowej Straży Parku;  
19) starszego strażnika Straży Parku;  
20) strażnika Straży Parku.  
4. Przez bezpłatne mieszkanie należy rozumieć przydzielony pracownikowi lokal mies zkalny w  budynku wielo -
rodzinnym lub jednorodzinnym, za którego używanie pracownik nie wnosi opłat.  
5. Członkami rodziny pracownika, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający 
z pracownikiem we wspólnym gospodarstwie domowym : 
1) małżonek;  
2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w  ramach rodziny zastępczej) pozostające 
na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25  lat; 
3) rodzice pracownika i  jego małżonka będący na jego  wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inw a-
lidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma 
i macochę oraz osoby przysposabiające.  
  
Dziennik  Ustaw  – 64 – Poz. 55 
 
6. Bezpłatne mieszkanie przydziela się praco wnikowi Służby Parku Narodowego na jego wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres wnioskodawcy;  
2) datę i  miejsce zatrudnienia;  
3) liczbę i  stopień pokrewieństwa osób, o  których mowa w  ust. 5. 
7. Bezpłatne mieszkanie przydziela się z  zasobów mieszk aniowych parku narodowego.  
8. Bezpłatne mieszkanie przydziela się na czas zatrudnienia na stanowisku, o  którym mowa w  ust. 3. 
9. Bezpłatne mieszkanie przydziela się na podstawie umowy zawieranej:  
1) z dyrektorem parku narodowego – przez ministra właściwego  do spraw środowiska;  
2) z pracownikiem Służby Parku Narodowego – przez dyrektora parku narodowego.  
10. W umowie, o  której mowa w  ust. 9, ustala się:  
1) szczegółowe warunki korzystania z  bezpłatnego mieszkania;  
2) termin zwolnienia bezpłatnego mieszkania, nie dłuższy niż 6  miesięcy od dnia ustania zatrudnienia na stanowisku 
uprawniającym do bezpłatnego mieszkania;  
3) sposób zwalniania bezpłatnego mieszkania przez pracownika Służby Parku Narodowego przechodzącego na emeryt u-
rę lub rentę oraz możliwość przydzi elenia lokalu zamiennego.  
11. Pracownik Służby Parku Narodowego zwalnia bezpłatne mieszkanie wraz ze wszystkimi osobami pozostającymi 
z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.  
12. W razie braku możliwości przydziału bezpłatnego mieszkania lub zamieszkiwania , za zgodą dyrektora parku 
narodowego albo ministra właściwego do spraw środowiska, przez pracownika Służby Parku Narodowego w  mieszkaniu 
stanowiącym własność tego pracownika, przysługuje pracownikowi ekwiwalent za niewykorzystywanie bezpłatnego 
mieszkania . 
13. Ekwiwalent, o  którym mowa w  ust. 12, przyznaje się uprawnionemu pracownikowi Służby Parku Narodowego na 
jego wniosek, do którego załącza oświadczenie o  liczbie i  stopniu pokrewieństwa osób pozostających we wspólnym gos -
podarstwie domowym.  
14. Ekwiwal ent, o  którym mowa w  ust. 12, pracownikowi Służby Parku Narodowego oblicza dyrektor parku narod o-
wego, a  dyrektorowi parku narodowego – minister właściwy do spraw środowiska, przyjmując iloczyn średniej stawki 
czynszu w  stosunkach najmu w  danej miejscowości  i wielkości normatywnej powierzchni użytkowej przysługującej pr a-
cownikowi.  
15. Ekwiwalent, o  którym mowa w  ust. 12, jest wypłacany każdego miesiąca łącznie z  wynagrodzeniem.  
16. Na potrzeby obliczenia i  wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystywanie bezpłatneg o mieszkania ustala się następ u-
jące wielkości normatywnej powierzchni użytkowej w  przeliczeniu na liczbę osób pozostających z  pracownikiem Służby 
Parku Narodowego we wspólnym gospodarstwie domowym:  
1) 35 m2 – dla 1  osoby;  
2) 40 m2 – dla 2  osób;  
3) 45 m2 – dla 3  osób;  
4) 55 m2 – dla 4  osób;  
5) 65 m2 – dla 5  osób;  
6) 70 m2 – dla 6 lub więcej osób.  
17. Wielkość normatywnej powierzchni użytkowej podwyższa się o  10 m2, jeżeli w  lokalu mieszka osoba niepełn o-
sprawna, wymagająca do poruszania się wózka inwalidzkieg o. 
18. W przypadku gdy uprawnienia do bezpłatnego mieszkania przysługują dwu lub więcej osobom pozostającym we 
wspólnym gospodarstwie domowym, przydziela się jedno bezpłatne mieszkanie, o  którym mowa w  ust. 3, albo przyznaje 
się jeden ekwiwalent, o  którym mowa w  ust. 12. 
  
Dziennik  Ustaw  – 65 – Poz. 55 
 
19. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, dla pracowników Służb Parków Nar o-
dowych wzór legitymacji służbowej, wzory umundurowania oraz oznak służbowych dla poszczególnych stanowisk, w tym 
odpowiedni wzór um undurowania wyjściowego i polowego na pory roku, kolor i wzór przedmiotów uzupełniających mu n-
dury oraz wzór orła umieszczanego na czapkach, kierując się potrzebą zapewnienia pracownikom Służb Parków Narod o-
wych odpowiednich warunków do wykonywania zadań wym agających przebywania w terenie w różnych porach roku oraz 
potrzebą rozróżnienia cech umundurowania pracowników zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach.  
Art. 104a.  1. Park narodowy może sprzedawać nieprzydatne parkowi narodowemu nieruchomości zabudowa ne bu-
dynkami mieszkalnymi i samodzielne lokale mieszkalne, zwane dalej „lokalami ”. Lokal sprzedaje się wraz z pomieszcz e-
niami przynależnymi oraz prawem związanym z prawem własności lokalu.  
2. Nie podlegają sprzedaży lokale:  
1) niezbędne dla zapewnienia bez płatnych mieszkań dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach, o  których mowa 
w art. 104 ust.  3; 
2) związane z  zarządzaniem parkiem narodowym.  
3. Pracownikom i  byłym pracownikom parku narodowego mającym co najmniej 3 -letni okres zatrudnienia w  parkach 
narodowych, z  wyłączeniem osób, z  którymi stosunek pracy został rozwiązany bez wypowiedzenia z  winy pracownika, 
przysługuje pierwszeństwo w  nabyciu lokali, których są najemcami i  w których mieszkają.  
4. Ustalenie ceny lokalu przy sprzedaży, o  której mowa w  ust. 1, następuje na zasadach określonych w  przepisach 
o gospodarce nieruchomościami, z  zastrzeżeniem ust.  5. 
5. Cena sprzedaży lokalu podlega łącznemu obniżeniu o  6% za każdy rok zatrudnienia w  parkach narodowych i  o 3% 
za każdy rok najmu tego lokalu, jedn ak nie więcej niż o  95%. Jeżeli osobą uprawnioną jest emeryt lub rencista, cena sprz e-
daży lokalu wynosi 5% jego wartości. W  razie zbiegu uprawnień do obniżenia ceny sprzedaży lokalu przysługujących 
osobom prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe okresy zatr udnienia tych osób sumuje się, przy czym bonifikata nie 
może przekraczać 95% ceny sprzedaży lokalu. Uprawnienie to przysługuje tylko przy nabyciu jednego lokalu.  
6. Przepisy ust.  3–5 stosuje się również do osób bliskich, które w  dniu śmierci pracownika par ku narodowego  
zamieszkiwały razem z  nim. Przez osoby bliskie rozumie się małżonków oraz wstępnych i  zstępnych, a  także osoby prz y-
sposabiające i  przysposobione.  
7. Uprawnienie, o  którym mowa w  ust. 5, przysługuje osobom bliskim również w  stosunku do lokalu,  którego prawo 
najmu osoby te uzyskały w  zamian za lokal zajmowany w  dniu śmierci pracownika lub byłego pracownika parku narod o-
wego. Uprawnienie to przysługuje tylko jednej osobie bliskiej i  tylko przy nabyciu jednego lokalu.  
8. Dyrektor parku narodowego ż ąda zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jeżeli nabywca 
lokalu, o  którym mowa w  ust. 3, 6 i  7, przed upływem 5  lat od dnia jego nabycia zbył ten lokal lub wykorzystał na inne cele  
niż mieszkaniowe. Waloryzacji dokonuje się według zasad określonych w  przepisach o  gospodarce nieruchomościami.  
9. Przepisów ust.  8 nie stosuje się w  przypadku zbycia na rzecz osoby bliskiej, z  zastrzeżeniem ust.  10. 
10. Przepisy ust.  8 stosuje się odpowiednio do osoby bliskiej, która zbyła lub wykorzysta ła nieruchomość na inne cele 
niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 5  lat, licząc od dnia pierwotnego nabycia.  
11. Najemcom nieposiadającym uprawnień, o  których mowa w  ust. 3, 6 i  7, przysługuje pierwszeństwo w  nabyciu 
przeznaczonego d o sprzedaży lokalu, który zajmują co najmniej od 3  lat, na podstawie umowy najmu zawartej na czas 
nieoznaczony. Przepisu ust.  5 nie stosuje się.  
12. O przeznaczeniu lokali do zbycia dyrektor parku narodowego zawiadamia na piśmie osoby, o  których mowa 
w ust. 3, 6, 7 i  11, wyznaczając co najmniej miesięczny termin na złożenie pisemnego oświadczenia o  zamiarze nabycia 
lokalu, liczony od dnia doręczenia zawiadomienia osobie zainteresowanej. Niezłożenie oświadczenia w  wyznaczonym 
terminie oznacza rezygnację z  nabycia lokalu.  
13. Zawiadomienie, o  którym mowa w  ust. 12, powinno zawierać:  
1) cenę lokalu;  
2) przewidywany termin zawarcia umowy sprzedaży lokalu;  
3) informację o  skutku niezłożenia oświadczenia, o  którym mowa w  ust. 12. 
14. Pracownikom i  byłym pracowniko m parku narodowego niebędącym najemcami lokali przeznaczonych do sprz e-
daży przysługuje pierwszeństwo w  nabyciu lokali wolnych (pustostanów), na warunkach określonych w  ust. 5. 
15. Lokale mogą być zbywane, pod rygorem nieważności, wyłącznie na zasadach okre ślonych w  ust. 1–14. 
  
Dziennik  Ustaw  – 66 – Poz. 55 
 
16. W sprawach, o  których mowa w  ust. 1–14, nie stosuje się ustawy z  dnia 15  grudnia 2000  r. o zasadach zbywania 
mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z  udziałem Skarbu Państwa, 
państwow ych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa (Dz.  U. z 2016 r. poz.  52). 
Art. 104b.  Pracownik, który nabył lokal wykorzystywany lub przeznaczony na cele mieszkaniowe na zasadach okreś -
lonych w  art. 104a ust.  1–14 albo skorz ystał z  uprawnień określonych w  ustawie z  dnia 15  grudnia 2000  r. o zasadach zb y-
wania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z  udziałem Skarbu 
Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będąc ych własnością Skarbu Państwa, nie może ubiegać 
się o wypłacanie ekwiwalentu za niewykorzystywanie bezpłatnego mieszkania lub przydzielenie bezpłatnego mieszkania.  
Art. 105. 1. Parkiem krajobrazowym kieruje dyrektor parku krajobrazowego.  
2. Dyrektora parku  krajobrazowego powołuje zarząd województwa, po zasięgnięciu opinii regionalnej rady ochrony 
przyrody.  
3. Dyrektora parku krajobrazowego położonego na terenie kilku województw powołuje zarząd województwa właśc i-
wy ze względu na siedzibę parku, w  porozumieni u z pozostałymi zarządami województw.  
4. Do zadań dyrektora parku krajobrazowego należy:  
1) ochrona przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartości historycznych i  kulturowych;  
2) organizacja działalności edukacyjnej, turystycznej oraz rekreacyjnej;  
3) (uchylony)  
4) współdziałanie w  zakresie ochrony przyrody z  jednostkami organizacyjnymi oraz osobami prawnymi i  fizycznymi;  
5) składanie wniosków do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dotyczących zagospodarowania prz e-
strzennego obszarów wchodząc ych w  skład parku krajobrazowego.  
5. Na terenie zarządzanym przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, znajdującym się w  granicach 
parku krajobrazowego, zadania w  zakresie ochrony przyrody wykonuje samodzielnie miejscowy nadleśniczy, zgodnie 
z ustaleniami planu ochrony parku krajobrazowego, uwzględnionym w  planie urządzenia lasu.  
Art. 106. 1. W  celu kierowania parkami krajobrazowymi mogą być tworzone zespoły parków krajobrazowych, jako 
jednostki budżetowe w  rozumieniu przepisów o  finansach publiczny ch. 
2. Do dyrektora zespołu parków krajobrazowych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące dyrektora parku kraj o-
brazowego.  
Art. 107. 1. Zadania z  zakresu ochrony przyrody, walorów krajobrazowych, wartości historycznych i  kulturowych 
oraz działalności edu kacyjnej na terenie parku krajobrazowego wykonuje Służba Parku Krajobrazowego.  
2. Do zadań Służby Parku Krajobrazowego należy:  
1) inwentaryzacja siedlisk przyrodniczych, stanowisk roślin, zwierząt i  grzybów objętych ochroną gatunkową oraz ich 
siedlisk, a  także zasługujących na ochronę tworów i  składników przyrody nieożywionej;  
2) identyfikacja i  ocena istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych parku krajobrazowego oraz 
wnioskowanie o  podejmowanie działań mających na celu eliminowanie lub ograniczanie tych zagrożeń i  ich skutków, 
a także innych działań w  celu poprawy funkcjonowania i  ochrony parku krajobrazowego;  
3) gromadzenie dokumentacji dotyczącej przyrody oraz wartości historycznych, kulturowych i  etnograficznych;  
4) realizacja zad ań związanych z  ochroną innych form ochrony przyrody w  granicach parku krajobrazowego;  
5) informowanie o  przepisach o  ochronie przyrody osób przebywających na obszarach podlegających ochronie oraz 
w miejscach, w  których znajdują się twory i  składniki przyr ody objęte formami ochrony przyrody;  
6) prowadzenie edukacji przyrodniczej w  szkołach i  wśród miejscowego społeczeństwa, a  także promowanie wartości 
przyrodniczych, historycznych, kulturowych i  turystycznych parku krajobrazowego;  
7) współpraca z  samorządam i, zarządcami obszarów parku krajobrazowego, organizacjami ekologicznymi i  z innymi 
podmiotami, mającymi związek z  ochroną parku krajobrazowego.  
3. (uchylony)  
4. Pracownik Służby Parku Krajobrazowego ma prawo do legitymowania osób naruszających przepisy o  ochronie 
przyrody, a  w razie odmowy okazania dokumentu pozwalającego na ustalenie tożsamości – zwracania się do Policji lub 
innych właściwych organów o  ustalenie tożsamości.  
  
Dziennik  Ustaw  – 67 – Poz. 55 
 
5. Pracownik Służby Parku Krajobrazowego otrzymuje bezpłatne umundurowanie, które obowiązkowo nosi przy 
wykonywaniu czynności służbowych.  
6. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą doboru w  Służbach Parków Krajobrazowych pr a-
cowników o  odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, określi, w  drodze rozporządzenia, stanowis ka oraz wymagania 
kwalifikacyjne, jakie powinni spełniać pracownicy zatrudnieni na poszczególnych stanowiskach w  Służbach Parków Kr a-
jobrazowych, z  uwzględnieniem wykształcenia i  stażu pracy.  
7. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozpor ządzenia, dla pracowników Służb Parków Kraj o-
brazowych wzór legitymacji służbowej, wzory umundurowania oraz oznak służbowych dla poszczególnych stanowisk, 
w tym odpowiedni wzór umundurowania wyjściowego i  polowego na pory roku, kolor i  wzór przedmiotów uzup ełniaj ą-
cych mundury, wzór orła umieszczanego na czapce, a  także okresy użytkowania części umundurowania, kierując się p o-
trzebą zapewnienia pracownikom Służb Parków Krajobrazowych odpowiednich warunków do wykonywania zadań, wym a-
gających przebywania w  tereni e w różnych porach roku, oraz potrzebą rozróżnienia cech umundurowania pracowników 
zatrudnionych na poszczególnych stanowiskach.  
Rozdział 7  
Zwalczanie przestępstw i  wykroczeń na obszarach chronionych  
Art. 108. 1. W  parkach narodowych zadania związane z  ochroną mienia oraz zwalczaniem przestępstw i  wykroczeń 
w zakresie ochrony przyrody wykonują funkcjonariusze Straży Parku zaliczani do Służby Parku Narodowego.  
2. Funkcjonariuszem Straży Parku może być osoba, która:  
1) posiada obywatelstwo polskie;  
2) ukończy ła 21  lat; 
3) ma pełną zdolność do czynności prawnych;  
4) nie została pozbawiona praw publicznych;  
5) posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe ; 
6) posiada nienaganną opinię właściwego miejscowo komendanta Policji;  
7) posiada odpowiedn i stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem lekarskim i  orzeczeniem psychologicznym;  
8) nie była karana za przestępstwa.  
3. Koszty orzeczenia, o  którym mowa w  ust. 2 pkt  7, ponosi osoba kandydująca na funkcjonariusza Straży Parku.  
4. Funkcjonariusz Straży Park u podlega co 5  lat okresowym badaniom lekarskim i  psychologicznym, potwierdzonym 
orzeczeniem.  
5. Funkcjonariusz Straży Parku przy wykonywaniu zadań, o  których mowa w  ust. 1, ma prawo do:  
1) legitymowania osób podejrzanych o  popełnienie przestępstwa lub wyk roczenia oraz świadków przestępstwa lub 
wykroczenia, w  celu ustalenia ich tożsamości;  
2) kontroli dowodów wniesienia opłat, o  których mowa w  art. 12 ust.  3; 
3) zatrzymywania i  przekazywania Policji lub innym właściwym organom osób w  przypadku uzasadnionego  podejrzenia 
popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;  
4) zatrzymywania i  dokonywania kontroli środków transportu w  celu sprawdzenia ich ładunku oraz przeglądania zawa r-
tości bagaży w  razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;  
5) przeszukiwania pomieszczeń i  innych miejsc w  przypadkach uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub 
wykroczenia;  
6) zabezpieczenia jako dowodów rzeczowych, za pokwitowaniem, przedmiotów pochodzących z  przestępstwa lub 
wykroczeni a, a także narzędzi i  środków służących do ich popełnienia;  
7) kontroli i  zatrzymania, za pokwitowaniem, dokumentów w  zakresie legalności posiadania tworów lub składników 
przyrody i  obrotu nimi, pochodzących z  obszaru parku narodowego;  
8) kontroli podmiotó w prowadzących działalność gospodarczą na obszarze parku narodowego w  zakresie przestrzegania 
przepisów ustawy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 68 – Poz. 55 
 
6. Uprawnienia, o  których mowa w  ust. 5, przysługują dyrektorowi parku narodowego, jego zastępcy, nadleśniczemu, 
konserwatorowi obrębu ochronneg o, leśniczemu, konserwatorowi obwodu ochronnego, podleśniczemu, starszemu strażn i-
kowi i  strażnikowi.  
7. Czynności, o  których mowa w  ust. 5 pkt  1 i 3–8, funkcjonariusz Straży Parku ma prawo wykonywać w  granicach 
parku lub poza jego granicami w  razie uzasadn ionego podejrzenia, że przestępstwo lub wykroczenie zostało popełnione na 
szkodę parku narodowego.  
8. Przy wykonywaniu czynności, o  których mowa w  ust. 5 pkt  3–6, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu post ę-
powania karnego lub przepisy Kodeksu postępowan ia w sprawach o  wykroczenia.  
9. Rada Ministrów, kierując się potrzebą ustalenia jednolitych sposobów legitymowania i  kontroli osób popełniaj ą-
cych wykroczenia i  przestępstwa przeciwko ochronie przyrody, określi, w  drodze rozporządzenia, sposób i  tryb wykon y-
wania następujących czynności:  
1) dla Straży Parku:  
a) legitymowania osób podejrzanych o  popełnienie przestępstwa lub wykroczenia oraz świadków przestępstwa lub 
wykroczenia w  celu ustalenia ich tożsamości,  
b) zatrzymywania osób w  przypadku uzasadnionego po dejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,  
c) kontroli i  zatrzymania, za pokwitowaniem, dokumentów dotyczących legalności posiadania tworów lub składn i-
ków przyrody pochodzących z  obszaru parku narodowego i  obrotu nimi,  
d) kontroli podmiotów prowad zących działalność gospodarczą na obszarze parku narodowego w  zakresie przestrz e-
gania przepisów ustawy;  
2) dla Służby Parku Krajobrazowego – legitymowania osób naruszających przepisy o  ochronie przyrody, a  w razie o d-
mowy okazania dokumentu pozwalającego na  ustalenie tożsamości – zwracania się do Policji lub innych właściwych 
organów o  ustalenie ich tożsamości.  
10. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, 
w drodze rozporządzenia, zakres i  tryb współpracy Straży Parku z  Policją oraz zakres działań Straży Parku podlegających 
kontroli Policji i  sposób sprawowania tej kontroli, kierując się potrzebą podejmowania wspólnych działań Straży Parku 
z Policją na obszarze parku narodowego w  zakresie zwalcza nia przestępstw i  wykroczeń.  
Art. 108a.  Do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia  
6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.  
Art. 109. W przypadkach, o  których mowa w  art. 11 pkt  1–3, 8 i  10–14 ustawy  z dnia 24  maja 2013  r. o środkach 
przymusu bezpośredniego i  broni palnej (Dz.  U. z 2018 r. poz. 1834 oraz z 2019 r. poz. 15 ), funkcjona riusz Straży Parku 
może użyć środków przymusu bezpośredniego, o  których mowa w  art. 12 ust.  1 pkt  1, pkt  2 lit. a, pkt  7, 9, pkt 12 lit.  a i pkt 13 
tej ustawy, lub wykorzystać te środki.  
Art. 110. 1. Funkcjonariusz Straży Parku może być wyposażony w  broń bojową oraz broń myśliwską, a  pracownik 
Służby Parku w  broń myśliwską.  
2. Funkcjonariusz Straży Parku może być dopuszczon y do pracy z  bronią, jeżeli:  
1) odbył szkolenie podstawowe dla funkcjonariuszy Straży Parku i  zdał egzamin przed komisją egzaminacyjną;  
2) zdał egzamin ze znajomości przepisów dotyczących posiadania, używania i  umiejętności posługiwania się bronią przed  
komisją, o  której mowa w  art. 16 ustawy z  dnia 21  maja 1999  r. o broni i  amunicji (Dz.  U. z 2019  r. poz.  284 i 1214 ); 
3) posiada orzeczenie lekarskie i  psychologiczne stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy z  bronią.  
3. Broń bojową i  broń myśliwską dyrekt or parku narodowego nabywa na podstawie decyzji administracyjnej wydanej 
przez właściwego miejscowo komendanta wojewódzkiego Policji, na wniosek dyrektora parku narodowego, zgodnie 
z ustawą z  dnia 21  maja 1999  r. o broni i  amunicji.  
4. Dyrektor parku narod owego może przydzielić broń bojową lub broń myśliwską wraz z  amunicją funkcjonariuszowi 
Straży Parku.  
5. Decyzję o  wyposażeniu funkcjonariusza Straży Parku w  broń bojową lub broń myśliwską na czas pełnienia służby 
podejmuje każdorazowo Komendant Straży Par ku. 
6. Broń, o  której mowa w  ust. 4, przydziela się wraz ze świadectwem broni.  
  
Dziennik  Ustaw  – 69 – Poz. 55 
 
7. W przypadkach, o  których mowa w  art. 45 pkt  1 lit.  a i pkt 2 oraz w  art. 47 pkt  1, 3, 5 i  6 ustawy z  dnia 24  maja 
2013  r. o środkach przymusu bezpośredniego i  broni palnej, f unkcjonariusz Straży Parku może użyć broni palnej lub ją 
wykorzystać.  
8. Broń myśliwską, o  której mowa w  ust. 4, funkcjonariusz Straży Parku ma prawo użyć w  następujących przypadkach:  
1) w celu eliminacji lub odstraszania w  granicach parku narodowego zwier ząt stwarzających rzeczywiste i  bezpośrednie 
zagrożenie dla życia i  zdrowia ludzi;  
2) w razie konieczności odstrzału, za zgodą dyrektora parku narodowego, zwierzęcia, które nie ma szans na przeżycie.  
9. (uchylony)  
10. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, zakres szkolenia podstawowego oraz 
tryb powoływania komisji egzaminacyjnej, o  których mowa w  ust. 2 pkt  1, kierując się potrzebą posiadania przez funkcj o-
nariuszy Straży Parku wiedzy niezbędnej do wykonywania zadań.  
11. (uchylony)  
12. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, 
w drodze rozporządzenia, sposób ewidencjonowania i  przechowywania broni bojowej oraz broni myśliwskiej wraz 
z amunicją, kierując się potrz ebą zabezpieczenia broni bojowej oraz broni myśliws kiej wraz z  amunicją, będącej w dysp o-
zycji Straży Parku.  
13. Przepisy dotyczące dopuszczania, przydzielania i  wyposażania w  broń myśliwską stosuje się odpowiednio do pr a-
cowników Służby Parku, o  których mow a w ust. 1. 
Art. 110a.  Użycie i  wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i  broni palnej oraz dokumentowanie tego 
użycia i  wykorzystania odbywa się na zasadach określonych w  ustawie z  dnia 24  maja 2013  r. o środkach przymusu bez -
pośredniego i  broni paln ej. 
Rozdział 8  
Wykonywanie ochrony przyrody  
Art. 111. 1. Minister właściwy do spraw środowiska sporządza projekt programu ochrony i  zrównoważonego uży t-
kowania różnorodności biologicznej wraz z  projektem planu działań.  
2. Minister właściwy do spraw środowis ka zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i  w trybie okreś -
lonych w  ustawie z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, udziale społ e-
czeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na śr odowisko, w  postępowaniu, którego przedmiotem jest 
sporządzenie projektu programu ochrony i  zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej wraz z  projektem 
planu działań, o  którym mowa w  ust. 1. 
3. Program ochrony i  zrównoważonego użytkowania różnor odności biologicznej wraz z  planem działań zatwierdza, 
w drodze uchwały, Rada Ministrów.  
Art. 112. 1. W  ramach państwowego monitoringu środowiska prowadzi się monitoring przyrodniczy różnorodności 
biologicznej i  krajobrazowej.  
2. Monitoring przyrodniczy po lega na obserwacji i  ocenie stanu oraz zachodzących zmian w  składnikach różnorodności  
biologicznej i  krajobrazowej, w  tym typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania 
Wspólnoty, ze szczególnym uwzględnieniem typów siedli sk przyrodniczych i  gatunków o  znaczeniu priorytetowym, 
a także na ocenie skuteczności stosowanych metod ochrony przyrody.  
Art. 113. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prowadzi centralny rejestr form ochrony przyrody, o  których 
mowa w  art. 6 ust.  1 pkt 1–9. 
1a. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) zakres informacji gromadzonych w  centralnym rejestrze form ochrony przyrody,  
2) organizację, tryb i  standardy techniczne tworzenia rejestru,  
3) sposób aktualizacji rejes tru oraz udostępniania danych zawartych w  rejestrze  
– z uwzględnieniem konieczności zapewnienia kompletnej i  jednolitej informac ji o formach ochrony przyrody w Rzecz y-
pospolitej Polskiej.  
2. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 70 – Poz. 55 
 
3. (uchylony)  
4. Organ, który utworzył lub ustanowił fo rmę ochrony przyrody, o  której mowa w  art. 6 ust.  1 pkt  2–4 i 6–9, przesyła 
Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska, w  terminie 30  dni od dnia jej utworzenia lub ustanowienia, kopię aktu 
o utworzeniu lub ustanowieniu danej formy ochrony przyrody oraz in formacje, określone w  przepisach wydanych na po d-
stawie ust.  1a, a  także, w  tym samym terminie, dokonuje wpisu tych informacji do centralnego rejestru form ochrony prz y-
rody.  
Art. 114. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska gromadzi dokumenta cję dotyczącą  zasobów, tworów i składn i-
ków przyrody, a  w szczególności cennych ze względów naukowych tworów przyrody, stanowisk chronionych gatunków 
roślin, zwierząt i  grzybów, a  także ich siedlisk oraz siedlisk przyrodniczych.  
2. Regionalny dyrektor ochrony środowiska  prowadzi rejestr form ochrony przyrody, o  których mowa w  art. 6 ust.  1 
pkt 2–4 i 6–9, położonych w  całości lub w  części na obszarze jego działania.  
3. Organ, który ustanowił formę ochrony przyrody, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i  4 oraz 6 –9, przesył a regiona l-
nemu dyrektorowi ochrony środowiska, w terminie 30 dni od dnia jej utworzenia lub ustanowienia, kopię aktu o utworzeniu 
lub ustanowieniu danej formy ochrony przyrody oraz informacje, określone w przepisach wyda nych na podstawie art. 113 
ust. 1a, a także, w tym samym terminie, dokonuje wpisu tych informacji do centralnego rejestru form ochrony przyrody.  
Art. 115. 1. Na obrzeżach lub w  pobliżu form ochrony przyrody, o  których mowa w  art. 6 ust.  1 pkt  1–3 oraz 7 i  8, 
umieszcza się tablice informujące  o nazwie form ochrony przyrody oraz o  zakazach obowiązujących na obszarach lub 
w stosunku do tych form, a  na obrzeżach form ochrony przyrody, o  których mowa w  art. 6 ust.  1 pkt  4–6 i pkt 9, umieszcza 
się tablice informujące o  nazwie formy ochrony przyrody . 
2. Na obrzeżach parku narodowego tablice, o  których mowa w  ust. 1, umieszcza dyrektor parku narodowego, a  na 
obrzeżach lub w  pobliżu form ochrony przyrody, o  których mowa w  art. 6 ust.  1 pkt  2–9 – organ sprawujący nadzór nad 
daną formą ochrony przyrody.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, wzory tablic, o  których mowa w  ust. 1, 
kierując się potrzebą ujednolicenia tablic, określając ich kształt i  rozmiary, materiał, z  jakiego zostaną wykonane, tło tablic, 
wielkość i  kolor liter w  napisach.  
Art. 116. W przypadku przebiegu drogi publicznej przez park narodowy lub rezerwat przyrody wyznaczenie miejsc 
parkingowych następuje po uzyskaniu zgody – odpowiednio – dyrektora parku narodowego lub regionalnego dyrektora 
ochrony środ owiska.  
Rozdział 9  
Gospodarowanie zasobami i  składnikami przyrody  
Art. 117. 1. Gospodarowanie zasobami dziko występujących roślin, zwierząt i  grzybów oraz zasobami genetycznymi 
roślin, zwierząt i  grzybów użytkowanymi przez człowieka powinno zapewniać ich t rwałość, optymalną liczebność 
i ochronę różnorodności genetycznej, w  szczególności przez:  
1) ochronę, utrzymanie lub racjonalne zagospodarowanie naturalnych i  półnaturalnych ekosystemów, w  tym lasów, to r-
fowisk, bagien, muraw, solnisk, klifów nadmorskich i  wydm, linii brzegów wód, dolin rzecznych, źródeł i  źródlisk, 
a także rzek, jezior i  obszarów morskich oraz siedlisk i  ostoi roślin, zwierząt lub grzybów;  
2) stworzenie warunków do rozmnażania i  rozprzestrzeniania zagrożonych wyginięciem roślin, zwierząt i  grzybów oraz 
ochronę i  odtwarzanie ich siedlisk i  ostoi, a  także ochronę tras migracyjnych zwierząt.  
2. Na gruntach użytkowanych gospodarczo w  parkach narodowych lub rezerwatach przyrody stosuje się ochronę kr a-
jobrazową.  
Art. 118. 1. Zgłoszenia regionalnem u dyrektorowi ochrony środowiska wymaga prowadzenie, na obszarach form 
ochrony przyrody, o  których mowa w  art. 6 ust.  1 pkt  1–5 i 7–9, w  obrębach ochronnych wyznaczonych na podstawie 
ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. o rybactwie śródlądowym, a  także w  obrębie cieków naturalnych, następujących działań:  
1) wymienionych w art. 227 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne;  
2) melioracji wodnych;  
3) wydobywania z  wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, w  ramach szczególnego korzystania z  wód; 
4) innych niż wymienione w  pkt 1–3 działań obejmujących roboty ziemne mogące zmienić warunki wodne lub wodno -
-glebowe.  
  
Dziennik  Ustaw  – 71 – Poz. 55 
 
2. W zgłoszeniu określa się:  
1) lokalizację, rodzaj, zakres, sposób i  termin prowadzenia działań, o  których mowa w  ust. 1; 
2) w przyp adku działań, o których mowa w art. 227 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, jeżeli jest to 
możliwe – także termin i zakres działań objętych zgłoszeniem, prowadzonych w przeszłości na obszarze, którego 
dotyczy zgłoszenie.  
3. W przypadku prz edsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, w  stosunku do których 
nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko, do zgłoszenia należy dołączyć decyzję o  środowiskowych uw a-
runkowaniach.  
4. W przypadku gdy działania, o  których  mowa w  ust. 1, wykraczają poza obszar jednego województwa, zgłoszenia 
dokonuje się regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, na którego obszarze właściwości znajduje się największa 
część terenu, na którym mają być prowadzone te działania.  
5. Zgłoszenia  należy dokonać przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia 
na realizację inwestycji w  zakresie budowli przeciwpowodziowych, a  jeżeli te pozwolenia nie są wymagane – przed rozp o-
częciem działań, o  których mowa w  ust. 1. 
6. Do prowadzenia działań, o  których mowa w  ust. 1, można przystąpić:  
1) jeżeli w  terminie 30  dni od dnia doręczenia zgłoszenia regionalny dyrektor ochrony środowiska nie wniesie, w  drodze 
decyzji, sprzeciwu;  
2) nie później niż po upływie 2  lat od określoneg o w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia.  
7. Regionalny dyrektor ochrony środowiska wnosi sprzeciw, jeżeli:  
1) zgłoszenie dotyczy działań objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o  środowiskowych uwarunkowaniach, a  ta dec y-
zja nie została wydana;  
2) prowadzenie  działań objętych zgłoszeniem narusza przepisy dotyczące form ochrony przyrody, o  których mowa 
w art. 6 ust.  1 pkt  1–5 i 7–9, lub obrębów ochronnych wyznaczonych na podstawie ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. 
o rybactwie śródlądowym.  
8. W decyzji, o  której  mowa w  ust. 6 pkt  1, regionalny dyrektor ochrony środowiska może nałożyć obowiązek uzys -
kania decyzji o  warunkach prowadzenia działań, jeżeli prowadzenie działań, o  których mowa w  ust. 1, może:  
1) naruszać przepisy dotyczące form ochrony przyrody, o  który ch mowa w  art. 6 ust.  1 pkt  1–5 i 7–9, lub obrębów 
ochronnych wyznaczonych na podstawie ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. o rybactwie śródlądowym;  
2) spowodować pogorszenie stanu środowiska, a  w szczególności może znacząco negatywnie oddziaływać na cele 
ochrony obszarów chronionych, naruszać zakazy w  nich obowiązujące, lub znacząco negatywnie oddziaływać na sied -
liska przyrodnicze, chronione gatunki roślin, zwierząt lub grzybów, lub ich siedliska.  
9. Jeżeli prowadzenie działań, o  których mowa w  ust. 1, może  znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, regi o-
nalny dyrektor ochrony środowiska, wydając decyzję, o  której mowa w  ust. 6 pkt  1, w której nałożył obowiązek uzyskania 
decyzji o  warunkach prowadzenia działań, stwierdza obowiązek przeprowadzenia oceny oddz iaływania przedsięwzięcia na 
obszar Natura 2000 oraz nakłada obowiązek przedłożenia raportu o  oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. 
Przepisy art.  97 ust.  3 i 4 ustawy z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, 
udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko stosuje się odpowiednio.  
Art. 118a.  1. Wydanie decyzji o  warunkach prowadzenia działań, jeżeli obowiązek uzyskania tej decyzji nałożono na 
podstawie art.  118 ust.  8, następuje przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia 
na realizację inwestycji w  zakresie budowli przeciwpowodziowych, a  jeżeli pozwolenia te nie są wymagane – przed rozp o-
częciem prowadzenia działań, o  których m owa w  art. 118 ust.  1. 
2. Wniosek o  wydanie decyzji o  warunkach prowadzenia działań zawiera w szczególności:  
1) miejsce prowadzenia działań;  
2) rodzaj, zakres oraz sposób prowadzenia działań;  
3) termin prowadzenia działań;  
4) propozycję warunków prowadzeni a działań;  
5) uzasadnienie prowadzenia działań;  
6) w przypadku prowadzenia działań w  obwodzie rybackim – wskazanie użytkownika tego obwodu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 72 – Poz. 55 
 
3. Jeżeli zakres działań, o  których mowa w  art. 118 ust.  1, obejmuje czynności podlegają ce zakazom określonym 
w art. 51 ust. 1 lub art.  52 ust.  1, wniosek zawiera także informacje określone w  art. 56 ust.  6. 
4. Do wniosku dołącza się:  
1) poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej oraz wypis z  rejestru gruntów obejmujące przewid y-
wany teren, na którym prowa dzone będą działania, o  których mowa w  art. 118 ust.  1; 
2) w przypadku działań, o których mowa w art. 118 ust. 1 pkt 2 – mapę zawierającą informacje z ewidencji melioracji 
wodnych, o której mowa w art. 196 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodn e; 
3) w przypadku, o  którym mowa w  art. 118 ust.  9 – raport o  oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.  
5. W decyzji o  warunkach prowadzenia działań określa się:  
1) miejsce prowadzenia działań;  
2) rodzaj, zakres oraz sposób prowadzenia działań;  
3) warunki prowadzenia działań, wynikające z  konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, a  także zapobieg ania 
lub ograniczania oddziaływania planowanych działań na środowisko przyrodnicze;  
4) termin prowadzenia działań.  
6. Jeżeli wnioskowany zak res lub sposób prowadzenia działań, o  których mowa w  art. 118 ust.  1, powodowałby zn a-
czące negatywne oddziaływanie na cele ochrony obszarów chronionych, siedliska przyrodnicze, chronione gatunki roślin, 
zwierząt lub grzybów, lub ich siedliska, którego nie można wyeliminować lub istotnie ograniczyć przez określenie waru n-
ków ich prowadzenia, regionalny dyrektor ochrony środowiska może, za zgodą wnioskodawcy, określić inny od wniosk o-
wanego zakres lub sposób prowadzenia tych działań. W  przypadku braku zgody wni oskodawcy regionalny dyrektor ochr o-
ny środowiska odmawia wydania decyzji o  warunkach prowadzenia działań.  
7. Jeżeli stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000,  
regionalny dyrektor ochrony środowiska prze prowadza taką ocenę przed wydaniem decyzji o  warunkach prowadzenia 
działań. Przepisy działu V rozdziału 5  ustawy z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego 
ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocena ch oddziaływania na środowisko stosuje się odp o-
wiednio.  
8. Decyzja o  warunkach prowadzenia działań zastępująca zezwolenie, o  którym mowa w  art. 56 ust.  1, wymaga 
uzgodnienia z  Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Do uzgodnienia nie stosuje si ę przepis ów art.  106 §  3, 5 i  6 
ustawy z  dnia 14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
9. Decyzja o  warunkach prowadzenia działań zastępująca zezwolenie, o  którym mowa w  art. 56 ust.  2b, wymaga 
uzgodnienia z  ministrem właściwym do spraw środowisk a. Do uzgodnienia nie stosuje si ę przepisów art.  106 §  3, 5 i  6 
ustawy z  dnia 14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
10. Stroną postępowania w  sprawie o  wydanie decyzji o  warunkach prowadzenia działań jest wnioskodawca, właśc i-
ciel wody , użytkownik obwodu rybackiego i  właściciele nieruchomości objętych działaniami, o  których mowa w  art. 118 
ust. 1. 
11. Jeżeli liczba stron postępowania o  wydanie decyzji o  warunkach prowadzenia działań przekracza 20, stosuje się 
przepis art.  49 ustawy z  dnia 14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
12. Decyzję o  warunkach prowadzenia działań wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska.  
13. W przypadku działań, o  których mowa w  art. 118 ust.  1, wykraczających poza obszar jednego wojewódz twa  
decyzję o  warunkach prowadzenia działań wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska, na którego obszarze właści -
wości znajduje się największa część terenu, na którym mają być prowadzone te działania, w  porozumieniu z  właściwymi 
regionalnymi dyrektoram i ochrony środowiska.  
Art. 118b.  Przepisów art.  118 i  art. 118a nie stosuje się do:  
1) działań przewidzianych do realizacji w  ramach przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla 
których przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia n a środowisko, w  trakcie której uzgodniono realizację 
przedsięwzięcia z  regionalnym dyrektorem ochrony środowiska;  
2) rozbiórki i  modyfikacji tam bobrowych oraz zasypywania nor bobrów, prowadzonych zgodnie z  zezwoleniem, wyd a-
nym na podstawie art.  56 ust.  1, 2 lub 2b, lub zarządzeniem, wydanym na podstawie art.  56a; 
3) (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 73 – Poz. 55 
 
4) działań, o  których mowa w art. 227 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, obejmujących:  
a) wykaszanie roślin z  dna oraz brzegów śródlądowych wód powierzchniowych w  terminie od dnia 15  sierpnia do 
końca lutego,  
b) usuwanie roślin pływających i  korzeniących się w  dnie śródlądowych wód powierzchniowych w  terminie od dnia 
15 sierpnia do końca lutego, poza obszarami Natura 2000, w  których przedmiotem ochrony jest siedlisko  przy-
rodnicze nizinne i  podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników (Ranunculion fluitantis) , o którym mowa 
w przepisach wydanych na podstawie art.  26, 
c) usuwanie drzew, których obwód pnia nie przekracza wielkości, o której mowa w  art. 83f ust. 1 pk t 3, i krzewów, 
których wiek nie przekracza 10 lat, porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych,  
d) zasypywanie wyrw w  brzegach i  dnie śródlądowych wód powierzchniowych oraz ich zabudowę biologiczną, 
realizowane w  terminie do 2  lat od m omentu ich powstania,  
e) udrażnianie śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów utrudniających swobodny przepływ 
wód,  
f) remont lub konserwację stanowiących własność właściciela wody budowli regulacyjnych oraz ubezpieczeń 
w obrębie tych budow li lub urządzeń wodnych.  
Art. 119. Zabrania się wznoszenia w  pobliżu morza, jezior i  innych zbiorników wodnych, rzek i  kanałów obiektów 
budowlanych uniemożliwiających lub utrudniających ludziom i  dziko występując ym zwierzętom dostęp do wody, z wyją t-
kiem ob iektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej oraz związanych z  bezpieczeństwem  
powszechnym i  obronnością kraju.  
Art. 119a.  1. Zabrania się rozmnażania zwierząt uzyskanych w  wyniku krzyżo wania i  krzyżowania zwierząt, o  któ-
rych mowa w  art. 49 pkt  1 lit. a i b i w art. 120 ust.  1, oraz zwierząt łownych, ze zwierzętami z  innych gatunków, a  także ze 
zwierzętami z  form i  odmian hodowlanych, bez zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
2. Wniosek o  wydanie zezwolenia, o  którym mow a w ust. 1, powinien zawierać odpowiednio:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) cel wykonania wnioskowanych działań;  
3) nazwę gatunku lub gatunków, w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje, których będą dotyczy ć dzi a-
łania;  
4) liczbę osobników, których dotyczy wniosek;  
5) określenie miejsca i  czasu wykonania działań;  
6) świadectwo pochodzenia;  
7) opinię lub orzeczenie lekarsko -weterynaryjne powiatowego lekarza weterynarii stwierdzające spełnienie przez wnios -
koda wcę warunków przetrzymywania gatunków, odpowiadających ich potrzebom biologicznym.  
3. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku lub gatunków, w  języku łacińskim i  polskim, je żeli polska nazwa istnieje, których będą dotyczyć dzi a-
łania;  
3) liczbę osobników, których dotyczy zezwolenie;  
4) określenie miejsca i  czasu oraz warunków wykonania działań, których dotyczy zezwolenie;  
5) określenie terminu złożenia informacji o  wykorzystan iu zezwolenia.  
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska:  
1) odmawia wydania zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 1, jeżeli wnioskodawca był skazany prawomocnym wyrokiem 
sądu za przestępstwo mające związek z  przewożeniem przez granicę państwa, przetrzymywaniem,  prowadzeniem 
hodowli, rozmnażaniem i  sprzedażą na terenie kraju gatunków, o  których mowa w  art. 49 pkt  1 lit.  a i b i w art. 120 
ust. 1, oraz zwierząt łownych, w  okresie 3  lat od dnia uprawomocnienia się wyroku;  
2) może odmówić wydania zezwolenia, o  który m mowa w  ust. 1, jeżeli wnioskowana czynność stwarza zagrożenie dla 
rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 74 – Poz. 55 
 
5. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska cofa zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 1, jeżeli:  
1) po wydaniu zezwolenia zostaną ujawnione okolicz ności, o  których mowa w  ust. 4, uzasadniające odmowę wydania 
zezwolenia;  
2) zezwolenie zostało użyte niezgodnie z  warunkami w  nim zawartymi.  
Art. 120. 1. Zabrania się wprowadzania do środowiska przyrodniczego oraz przemieszczania w  tym środowisku roś -
lin, zwierząt lub grzybów gatunków obcych.  
2. Zezwolenie na:  
1) wwożenie z  zagranicy gatunków obcych, które w  przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić 
rodzimym gatunkom lub siedliskom przyrodniczym, oraz jednocześnie na czynności, o  który ch mowa w  pkt 2, 
w stosunku do tych okazów – wydaje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska;  
2) przetrzymywanie, hodowlę, rozmnażanie, oferowanie do sprzedaży i  zbywanie gatunków, o  których mowa w  pkt 1 – 
wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowisk a. 
2a. (uchylony)  
2b. Wniosek o  wydanie zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 2, powinien zawierać odpowiednio:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę, siedzibę i  adres wnioskodawcy;  
2) cel wykonania wnioskowanych czynności;  
3) opis czynności, której dotyczy wnio sek; 
4) nazwę gatunku lub gatunków, w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje, których będą dotyczyć 
czynności;  
5) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek, o  ile jest to możliwe do ustalenia;  
6) określenie warunków, miejsca i  czasu wykonania czynności;  
7) świadectwo pochodzenia.  
8) (uchylony)  
2c. Zezwolenie, o  którym mowa w  ust. 2, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć czynności, w  języku łaciń skim i  polskim, jeżeli polska nazwa 
istnieje;  
3) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy zezwolenie, o  ile jest to możliwe do ustalenia;  
4) opis czynności, na które wydaje się zezwolenie;  
5) określenie warunków, miejsca i  czasu wykonania czynności, któ rych dotyczy zezwolenie;  
6) określenie terminu złożenia informacji o  wykorzystaniu zezwolenia.  
2d. Organ, o  którym mowa w  ust. 2: 
1) odmawia wydania zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 2, jeżeli wnioskodawca był skazany prawomocnym wyrokiem 
sądu za przestępst wo mające związek z  przewożeniem przez granicę państwa, przetrzymywaniem, prowadzeniem 
hodowli, rozmnażaniem i  sprzedażą na terenie kraju roślin, zwierząt lub grzybów gatunków obcych, w  okresie 3  lat 
od dnia uprawomocnienia się wyroku;  
2) może odmówić wyda nia zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 2, jeżeli wnioskowana czynność stwarza zagrożenie dla 
rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych.  
2e. Organ, o  którym mowa w  ust. 2, cofa zezwolenie, o  którym mowa w  tym przepisie, jeżeli:  
1) po wydaniu zezwolenia z ostaną ujawnione okoliczności, o  których mowa w  ust. 2d, uzasadniające odmowę wydania 
zezwolenia;  
2) zezwolenie zostało użyte niezgodnie z  warunkami w  nim zawartymi.  
2f. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw ro lnictwa określi, 
w drodze rozporządzenia, listę roślin, zwierząt i  grzybów gatunków obcych, które w  przypadku uwolnienia do środowiska 
przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym, kierując się potrzebą zapewnienia 
ciągłości istnienia i  ochrony różnorodności rodzimych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 75 – Poz. 55 
 
2g. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska i  regionalny dyrektor ochrony środowiska dokonują kontroli spełniania 
warunków określonych w  wydanych przez siebie zezwoleniach. Do  przeprowadzenia kontroli przepisy art.  56 ust.  7b–7i 
stosuje się odpowiednio.  
2h. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31  stycznia każdego roku składa Generalnemu Dyrektorowi 
Ochrony Środowiska raport o  wydanych w  roku poprzednim zezwoleniach, o  których mowa w  ust. 2 pkt  2, zawierający 
informacje, o  których mowa w  ust. 2c pkt  2–5, a także informację o  wykorzystaniu zezwoleń oraz wynikach kontroli spe ł-
niania warunków określonych w  tych zezwoleniach.  
3.13) Przepisów ust.  1–2h nie stosuje się w  odnie sieniu do:  
1) organizmów morskich, na których prowadzenie chowu, hodowli, zarybiania, wprowadzania lub przenoszenia, jest 
wymagane zezwolenie ministra właściwego do spraw rybołówstwa, wydawane na podstawie art.  97 albo art.  99 ust a-
wy z  dnia 19  grudnia 2014  r. o rybołówstwie mors kim (Dz.  U. z 2019 r. poz. 586, 642 i 730 ); 
2) gatunków obcych, na których wprowadzanie jest wymagane zezwolenie ministra właściwego do spraw rybołówstwa, 
wydawane na podstawie art.  3 ust. 1 ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. o rybact wie śródlądowym.  
4. Zakazu, o  którym mowa w  ust. 1, z wyjątkiem gatunków, które w  przypadku uwolnienia do środowiska przyrodn i-
czego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym, nie stosuje się do wprowadzania do środowiska 
przyrodniczego i  przemieszczania w  tym środowisku roślin:  
1) przy zakładaniu i  utrzymywaniu terenów zieleni oraz zakładaniu i  utrzymywaniu zadrzewień poza lasami i  obszarami 
objętymi formami ochrony przyrody;  
2) wykorzystywanych w  ramach racjonalnej gospodarki leśnej i  rolnej. 
Art. 121. 1. Gospodarowanie zasobami przyrody nieożywionej powinno być prowadzone w  sposób zapewniający 
ochronę innych zasobów, tworów i  składników przyrody, oszczędne użytkowanie przestrzeni oraz zachowanie szczególnie 
cennych tworów i  składników pr zyrody nieożywionej, w  tym profili geologicznych i  glebowych, jaskiń, turni, skałek, 
głazów narzutowych, naturalnych zbiorników i  cieków wodnych, źródeł i  wodospad ów, elementów dna morza, wydm 
i glebowych powierzchni wzorcowych, a  także miejsc występowania  kopalnych szczątków roślin i  zwierząt.  
2. Wywóz za granicę meteorytów i  kopalnych szczątków roślin i  zwierząt wymaga zezwolenia Generalnego Dyrektora 
Ochrony Środowiska.  
Art. 122. 1. Kto dokona odkrycia kopalnych szczątków roślin lub zwierząt, jest obowią zany powiadomić o  tym ni e-
zwłocznie regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a  jeżeli nie jest to możliwe – właściwego wójta, burmistrza albo 
prezydenta miasta.  
2. Wójt, burmistrz albo p rezydent miasta jest obowiązany przekazać niezwłocznie regionalnemu d yrektorowi ochrony 
środowiska zawiadomienie, o  którym mowa w  ust. 1. 
3. Jeżeli regionalny dyrek tor ochrony środowiska ustali, że odkryte kopalne szczątki roślin lub zwierząt są cenne dla 
nauki, przekazuje je do muzeum lub placówki naukowej.  
Art. 123. 1. Re gionalny dyrektor ochrony środowiska dokonuje kontroli przestrzegania przepisów o  ochronie przyr o-
dy w  trakcie gospodarczego wykorzystania zasobów i  składników przyrody przez jednostki organizacyjne oraz osoby 
prawne i  fizyczne.  
2. Czynności kontrolne są wy konywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez regionalnego 
dyrektora ochrony środowiska.  
3. Upoważnienie, o  którym mowa w  ust. 2, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności, mie j-
sca i zakresu kontroli oraz podstawy p rawnej do jej wykonywania.  
4. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać 
upoważnienie, o  którym mowa w  ust. 2. 
5. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:  
1) wstępu  na teren należący do podmiotu kontrolowanego;  
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z  przedmiotem kontroli;  
3) wglądu do dokumentów związanych z  przedmiotem kontroli, sporządzania z  nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz 
zabezpieczania tyc h dokumentów.  
6. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z  tych czynności protokół.  
7. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.  
                                                           
13) W brzmieniu ustalonym przez art.  3 ustawy  z dnia 9  listopada 2018  r. o zmianie ustawy o  rybołówstwie morskim oraz niektórych 
innych ustaw  (Dz. U. poz.  2340 ), która weszła w  życie z  dniem 1  stycznia  2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 76 – Poz. 55 
 
8. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany, protokół  podpisuje tylko osoba wykon u-
jąca czynności kontrolne, dokonując w  protokole stosownej adnotacji o  odmowie podpisania protokołu przez podmiot 
kontrolowany.  
9. Wstęp oraz wykonywanie czynności kontrolnych następują w  obecności właściciela lub posiadacza nie ruchomości.  
Art. 124. 1. Zabrania się wypalania łąk, pastwisk, nieużytków, rowów, pasów przydrożnych, szlaków kolejowych 
oraz trzcinowisk i  szuwarów.  
2. Zakaz, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy działań ochrony czynnej wynikających z:  
1) zadań ochronnych lub planu ochrony dla parku narodowego lub rezerwatu przyrody;  
2) planu zadań ochronnych lub planu ochrony dla obszaru Natura 2000.  
Art. 125. Rośliny, zwierzęta lub grzyby, a  także ich siedliska, nieobjęte formami ochrony przyrody mogą być nis z-
czone lub za bijane jedynie w  związku z:  
1) realizacją zadań uzasadnionych potrzebami ochrony przyrody;  
2) prowadzeniem badań naukowych lub edukacją;  
3) racjonalną gospodarką;  
4) amatorskim połowem ryb;  
5) zbiorem na własne potrzeby;  
6) prowadzeniem akcji ratowniczej;  
7) bezpieczeństwem powszechnym;  
8) bezpieczeństwem sanitarnym i  weterynaryjnym;  
9) ochroną życia i  zdrowia ludzi;  
10) zapobieganiem skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniem.  
Rozdział 10  
Skutki prawne objęcia ochroną  
Art. 126. 1. Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez:  
1)14) żubry – w uprawach, płodach rolnych lub w  gospodarstwie leśnym;  
2)15) wilki – w pogłowiu zwierząt gospodarskich;  
3)15) rysie – w pogłowiu zwierząt gospodarskich;  
4)16) niedźwiedzie – w pasieka ch, w  pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w  uprawach rolnych;  
5)17) bobry – w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim.  
2. Odpowiedzialność, o  której mowa w  ust. 1, nie obejmuje utraconych korzyści.  
3. Oględzin i  szacowania szkód, o  których mowa w  ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania i  jego wypłaty, 
dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarze parku narodowego dyrektor tego parku.  
4.18) Właściciele lub użytkownicy gospodarstw rolnych i  leśnych mogą współdziałać z  regionalnym d yrektorem 
ochrony środowiska, a  na obszarze parku narodowego – z dyrektorem tego parku, w  zakresie sposobów zabezpieczania 
upraw i  płodów rolnych, lasów oraz zwierząt gospodarskich przed szkodami powodowanymi przez zwierzęta, o  których 
mowa w  ust. 1. 
                                                           
14) Utracił moc z  dniem 30  lipca 2014  r. w części obejmującej wyrazy „w uprawach, płodach rolnych lub w  gospodarstwie leśnym ” na 
podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 21  lipca 2014  r. sygn. akt K 36/ 13 (Dz. U. poz.  1002).  
15) Utracił moc z  dniem 30  lipca 2014  r. w części obejmującej wyrazy „w pogłowiu zwierząt gospodarskich ” na podstawie wyroku 
Trybunału Konstytucyjnego, o  którym mowa w  odnośniku 14. 
16) Utracił moc z  dniem  30 lipca 2014  r. w części obejmującej wyrazy „ w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich  oraz 
w uprawach rolnych ” na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o  którym mowa w  odnośniku  14. 
17) Utracił moc z  dniem 26  lipca 2013  r. w zakresie, w  jakim ogranicza odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez 
bobry wyłącznie do szkód powstałych w  gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, na podstawie wyroku Trybunału Konstyt u-
cyjnego z  dnia 3  lipca 2013  r. sygn. a kt P 49/11  (Dz. U. poz.  842).  
18) Utracił moc z  dniem 30  lipca 2014  r. w zakresie, w  jakim ogranicza grono podmiotów, które mogą współdziałać z  regionalnym 
dyrektorem ochrony środowiska, a  na obszarze parku narodowego – z dyrektorem tego parku, co do sposob ów zabezpieczania przed 
szkodami powodowanymi przez zwierzęta, o  których mowa w  ust. 1, do właścicieli lub użytkowników gospodarstw rolnych 
i leśnych oraz w  zakresie, w  jakim ogranicza mienie, które podlega zabezpieczeniu, na podstawie wyroku Trybunału Kon stytucyjn e-
go, o  którym mowa w  odnośniku 14. 
  
Dziennik  Ustaw  – 77 – Poz. 55 
 
5. Współdziałanie, o  którym mowa w  ust. 4, może obejmować budowę urządzeń lub wykonanie zabiegów zapobieg a-
jących szkodom, finansowane z  budżetu właściwego miejscowo dyrektora parku narodowego lub regionalnego dyrektora 
ochrony środowiska, w  ramach zawartych umó w cywilnoprawnych.  
6. Odszkodowanie nie przysługuje:  
1) osobom, którym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa;  
2) jeżeli poszkodowany:  
a) nie dokonał sprzętu upraw lub płodów rolnych w  ciągu 14  dni od zakończenia zbiorów tego gatunku roślin  
w danym regionie,  
b) nie wyraził zgody na budowę przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub dyrektora parku narodowego 
urządzeń lub wykonanie zabiegów zapobiegających szkodom;  
3) za szkody:  
a) powstałe w  mieniu Skarbu Państwa, z  wyłączeniem mieni a oddanego do gospodarczego korzystania na podstawie 
Kodeksu cywilnego,  
b) nieprzekraczające w  ciągu roku wartości 100  kg żyta w  przeliczeniu na jeden hektar uprawy,  
c) w uprawach rolnych założonych z  naruszeniem powszechnie stosowanych wymogów agrotechnic znych,  
d) wyrządzone przez wilki, niedźwiedzie lub rysie w  pogłowiu zwierząt gospodarskich pozostawionych, w  okresie 
od zachodu do wschodu słońca, bez bezpośredniej opieki.  
7. Szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne, występujące w  parkach narodowych, stref ach ochronnych zwierząt 
łownych oraz w  rezerwatach przyrody szacuje się oraz dokonuje wypłaty odszkodowań według zasad określonych 
w rozdziale 9  ustawy z  dnia 13  października 1995  r. – Prawo łowieckie (Dz.  U. z 2018 r . poz. 2033 oraz z 2019 r. poz.  125, 
730 i 897). 
8. Szacowanie szkód wyrządzonych przez zwierzęta łowne w  strefie ochronnej zwierząt łownych należy do zadań 
Służby Parku Narodowego, a  w rezerwatach przyrody – do sprawującego nadzór nad rezerwatem.  
9. Odszkodowania za szkody spowodowane przez zw ierzęta łowne w  parku narodowym oraz strefie ochronnej zwi e-
rząt łownych są pokrywane ze środków parku narodowego, a  za szkody spowodowane w  rezerwatach przyrody – ze śro d-
ków regionalnej dyrekcji ochrony środowiska.  
10. W sprawach spornych dotyczących wysok ości odszkodowań za szkody wyrządzone przez zwierzęta, o  których 
mowa w  ust. 1, orzekają sądy powszechne.  
11. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa i  ministrem 
właściwym do spraw rybołówstwa określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania przy szacowaniu szkód oraz sp o-
sób wypłaty odszkodowań za szkody, o  których mowa w  ust. 1, a także wzory dokumentów dotyczących szacowania szkód 
i wyliczania odszkodowań oraz terminy zgłoszenia i  szacowania szkody,  kierując się potrzebą dokonywania oceny rzecz y-
wistej szkody oraz przyjęcia wysokości wyceny szkody według cen rynkowych.  
12. Rada Ministrów może określić, w  drodze rozporządzenia, inne niż wymienione w  ust. 1 gatunki zwierząt chroni o-
nych wyrządzających sz kody, za które odpowiada Skarb Państwa, kierując się potrzebą utrzymania ochrony gatunkowej 
zwierząt zagrożonych wyginięciem i  wyrządzających szkody w  gospodarce człowieka.  
Rozdział 11  
Przepisy karne  
Art. 127. Kto umyślnie:  
1) narusza zakazy obowiązujące w : 
a) parkach narodowych,  
b) rezerwatach przyrody,  
c) parkach krajobrazowych,  
d) obszarach chronionego krajobrazu,  
e) obszarach Natura 2000,  
2) narusza zakazy obowiązujące w  stosunku do:  
a) pomników przyrody,  
b) stanowisk dokumentacyjnych,  
  
Dziennik  Ustaw  – 78 – Poz. 55 
 
c) użytków ekolog icznych,  
d) zespołów przyrodniczo -krajobrazowych,  
e) (uchylona)  
3) nie zgłasza do rejestru, o  którym mowa w  art. 64 ust.  1, posiadanych lub hodowlanych zwierząt,  
4) (uchylony)  
5) narusza zakaz, o  którym mowa w  art. 119a ust.  1, 
6) wprowadza do obrotu produ kty z  fok wbrew warunkom określonym w  art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejski e-
go i Rady (WE) nr  1007/2009  z dnia 16  września 2009  r. w sprawie handlu prod uktami z  fok (Dz. Urz. UE L 286 
z 31.10.2009, str. 36)  
– podlega karze aresztu albo grzywny.  
Art. 127a.  1. Kto, wbrew przepisom ustawy, wchodzi w  posiadanie okazów roślin, zwierząt, grzybów objętych 
ochroną gatunkową w  liczbie większej niż nieznaczna, w  takich warunkach lub w  taki sposób, że ma to wpływ na zach o-
wanie właściwego stanu ochrony gatunku,  
podlega karze pozbawienia wolności od 3  miesięcy do lat 5.  
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w  ust. 1 działa nieumyślnie,  
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.  
Art. 128. Kto: 
1) bez dokumentu wymaganego na podst awie przepisów, o  których mowa w  art. 61 ust.  1, lub wbrew jego warunkom 
przewozi przez granicę Unii Europejskiej okaz gatunku podlegającego ochronie na podstawie przepisów, o  których 
mowa w  art. 61 ust.  1, 
2) narusza przepisy prawa Unii Europejskiej dotyc zące ochrony gatunków dziko żyjących zwierząt i  roślin w  zakresie 
regulacji obrotu nimi poprzez:  
a) nieprzedkładanie zgłoszenia importowego,  
b) używanie okazów określonych gatunków w  innym celu niż wskazany w  zezwoleniu importowym,  
c) korzystanie w  sposób nieuprawniony ze zwolnień od nakazów przy dokonywaniu obrotu sztucznie rozmnożon y-
mi roślinami,  
d) oferowanie zbycia lub nabycia, nabywanie lub pozyskiwanie, używanie lub wystawianie publicznie w  celach z a-
robkowych, zbywanie, przetrzymywanie lub przewożenie  w celu zbycia okazów określonych gatunków roślin lub 
zwierząt,  
e) używanie zezwolenia albo świadectwa dla okazu innego niż ten, dla którego było ono wydane,  
f) składanie wniosku o  wydanie zezwolenia importowego, eksportowego, reeksportowego, lub świadectw a bez 
poinformowania o  wcześniejszym odrzuceniu wniosku  
– podlega karze pozbawienia wolności od 3  miesięcy do lat 5.  
Art. 128a.  1. Kto handluje okazami gatunku podlegającego ochronie na podstawie przepisów, o  których mowa 
w art. 61 ust.  1, w liczbie większ ej niż nieznaczna, w  takich warunkach lub w  taki sposób, że ma to wpływ na zachowanie 
właściwego stanu ochrony gatunku,  
podlega karze pozbawienia wolności od 3  miesięcy do lat 5.  
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w  ust. 1 działa nieumyślnie,  
podlega grzy wnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.  
Art. 129. W razie ukarania za wykroczenie określone w  art. 127 albo w  art. 131 lub skazania za przestępstwo okreś -
lone w  art. 127a, art.  128 albo w  art. 128a sąd może orzec:  
1) przepadek  przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia lub przestępstwa oraz przedmiotów, roślin, zwierząt 
lub grzybów pochodzących z  wykroczenia lub przestępstwa, chociażby nie stanowiły własności sprawcy;  
2) obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, a  jeśli obowiązek taki nie byłby wykonalny – nawiązkę do wysokości 
10 000 złotych na rzecz organizacji społecznej działającej w  zakresie ochrony przyrody lub właściwego, ze względu 
na miejsce popełnienia wykroczenia lub przestępstwa, wojewódzkiego funduszu ochrony  środowiska i  gospodarki 
wodnej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 79 – Poz. 55 
 
Art. 130. 1. Sąd doręcza odpis wydanego prawomocnego orzeczenia o  przepadku okazów gatunków:  
1) ministrowi właściwemu do spraw środowiska – w przypadku gatunków objętych ochroną na podstawie przepisów 
prawa Unii Europejskie j, o których mowa w  art. 61 ust.  1; 
2) (uchylony)  
3) regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska właściwemu ze względu na miejsce popełnienia wykroczenia lub 
przestępstwa – w przypadkach innych niż określone w  pkt 1. 
2. Okazy gatunków podlegają przekazaniu  podmiotom uprawnionym do ich utrzymywania, wyznaczanym decyzją 
administracyjną przez organy, o  których mowa w  ust. 1. 
3. Organy, o  których mowa w  ust. 1, mogą zarządzić, w  drodze decyzji administracyjnej, na koszt skazanego, odesł a-
nie okazów gatunków, wob ec których przepadek orzeczono, do państwa, z  którego dokonano ich przywozu.  
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zarządzić, w  drodze decyzji administracyjnej, na koszt skazanego, 
uśmiercenie zwierząt lub zniszczenie roślin lub grzybów gatunków o bcych stanowiących własność sprawcy.  
Art. 131. Kto: 
1) prowadząc działalność gospodarczą w  zakresie handlu zwierzętami gatunków podlegających ochronie na podstawie 
przepisów, o  których mowa w  art. 61 ust.  1, nie posiada lub nie przekazuje odpowiedniej doku mentacji stwierdzającej 
legalność pochodzenia zwierzęcia,  
1a) chwyta lub zabija dziko występujące zwierzęta, o  których mowa w  art. 49 pkt  1 lit. a i b przy użyciu urządzeń, spos o-
bów lub metod, o  których mowa w  art. 54, 
2) bez zezwolenia lub wbrew jego waru nkom utworzy lub prowadzi ogród botaniczny, ogród zoologiczny lub ośrodek,  
3) przeprowadzając likwidację ogrodu zoologicznego lub ośrodka nie zapewni przebywającym tam zwierzętom waru n-
ków odpowiadających ich potrzebom biologicznym,  
4) narusza zakazy dotycz ące zwierząt niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi, o  których mowa w  art. 73 ust.  1, 
4a) nie zachowując należytej ostrożności dopuszcza do ucieczki zwierzęcia z  gatunku, o  którym mowa w  art. 73 ust.  1 lub 
art. 120 ust.  2, 
5) bez zezwolenia lub wbrew je go warunkom przenosi z  ogrodu botanicznego lub ogrodu zoologicznego do środowiska 
przyrodniczego rośliny lub zwierzęta gatunków zagrożonych wyginięciem,  
6) (uchylony)  
7) stosuje środki chemiczne na drogach publicznych oraz ulicach i  placach w  sposób znaczą co szkodzący terenom ziel e-
ni lub zadrzewieniom,  
8) prowadzi działania wymagające zgłoszenia, o  którym mowa w  art. 118 ust.  1, bez dokonania tego zgłoszenia albo 
niezgodnie z  decyzją o  wyrażeniu sprzeciwu, o  której mowa w  art. 118 ust.  6 pkt  1, albo bez uzy skania lub wbrew w a-
runkom decyzji o  warunkach prowadzenia działań, o  której mowa w  art. 118 ust.  8, w przypadku nałożenia obowią z-
ku jej uzyskania,  
9) wprowadza do środowiska przyrodniczego lub przemieszcza w  tym środowisku rośliny, zwierzęta lub grzyby gat un-
ków obcych,  
10) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom sprowadza do kraju, przetrzymuje, prowadzi hodowlę, rozmnaża lub 
sprzedaje na terenie kraju rośliny, zwierzęta lub grzyby gatunków obcych, które w  przypadku uwolnienia do środow i-
ska przyrodniczego mo gą zagrozić rodzimym gatunkom lub siedliskom przyrodniczym,  
11) nie powiadamia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o  odkryciu 
kopalnych szczątków roślin lub zwierząt,  
12) wypala łąki, pastwiska, nieużytki,  rowy, pasy przydrożne, szlaki kolejowe, trzcinowiska lub szuwary,  
13) wbrew przepisom art.  125 zabija zwierzęta, niszczy rośliny lub grzyby lub niszczy siedliska roślin, zwierząt lub grz y-
bów,  
14) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom narusza zakazy w  stosunku do roślin, zwierząt lub grzybów objętych 
ochroną gatunkową  
– podlega karze aresztu albo grzywny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 80 – Poz. 55 
 
Art. 131a.  1. W  razie ukarania za wykroczenie określone w  art. 131 pkt  4 sąd może orzec przepadek zwierząt niebe z-
piecznych dla życia i  zdrowia ludzi.  
2. Zwierzęta, o  których mowa w  ust. 1, podlegają przekazaniu podmiotom uprawnionym do ich utrzymywania, 
wyznaczonym przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.  
Art. 132. Orzekanie w  sprawach, o  których mowa w  art. 127 i  131, następuje na podstawie przepi sów Kodeksu 
postępowania w  sprawach o  wykroczenia.  
Rozdział 12  
Zmiany w  przepisach obowiązujących  
Art. 133–142. (pominięte)  
Rozdział 13  
Przepisy przejściowe, dostosowujące i  końcowe  
Art. 143. Obrączki użyte do obrączkowania ptaków przed dniem wejścia w  życie ustawy nie podlegają wymianie na 
obrączki sporządzone zgodnie ze wzorem określonym w  przepisach, o  których mowa w  art. 55. 
Art. 144. (pominięty)  
Art. 145. 1. Wojewódzcy konserwatorzy przyrody powołani przed dniem wejścia w  życie ustawy pozostają na 
dotychczas zajmowanych stanowiskach.  
2. Z dniem wejścia w  życie ustawy dotychczasowe stosunki pracy z  wojewódzkimi konserwatorami przyrody nawi ą-
zane na podstawie powołania przekształcają się w  stosunki pracy na podstawie umowy o  pracę na czas nieokreślony, na 
warunkach pracy i  płacy określonych w  powołaniu.  
Art. 146. Przepis art.  108 ust.  2 pkt  5 nie ma zastosowania do funkcjonariuszy Straży Parku zatrudnionych w  parku 
narodowym przed dniem wejścia w  życie ustawy, przez okres nie krótszy niż 10  lat. 
Art. 147. Umundurowanie oraz przedmioty uzupełniające mundury pracowników Służb Parków Narodowych i  Służb 
Parków Krajobrazowych mogą być używane według dotychczas obowiązujących wzorów do czasu wyczerpania zapasów.  
Art. 148. (pominięty)  
Art. 149. (pominięty)  
Art. 150. (pominięty)  
Art. 151. Straż Parku, Służba Parku Narodowego i  Służba Parku Krajobrazowego działające przed dniem wejścia 
w życie ustawy stają się odpowiednio Strażą Parku, Służbą Parku Narodowego i Służbą Parku Krajobrazowego w rozu-
mieniu niniejszej ustaw y. 
Art. 152. 1. Zadania Państwowej Rady Ochrony Przyrody, wojewódzkich rad ochrony przyrody, rad naukowych pa r-
ków narodowych, rad parków krajobrazowych lub rad zespołów parków krajobrazowych, do czasu powołania członków 
tych organów, wykonują odpowiednio P aństwowa Rada Ochrony Przyrody, wojewódzkie komisje ochrony przyrody, rady 
parków narodowych i  rady parków.  
2. Powołanie członków Państwowej Rady Ochrony Przyrody, wojewódzkich rad ochrony przyrody, rad naukowych 
parków narodowych, rad parków krajobrazowyc h lub rad zespołów parków krajobrazowych nastąpi w  terminie 6  miesięcy 
od dnia wejścia w  życie niniejszej ustawy.  
Art. 153. Formy ochrony przyrody, o  których mowa w  art. 6 ust.  1 pkt  1–4 i 6–10, utworzone lub wprowadzone przed 
dniem wejścia w  życie ustawy stają się formami ochrony przyrody w  rozumieniu niniejszej ustawy.  
Art. 154. 1. Plany ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych ustanowione 
w okresie od dnia 2  lutego 2001  r. do dnia wejścia w  życie ustawy stają się planami ochrony w  rozumieniu niniejszej ustawy.  
2. (uchylony)  
3. Dla parków krajobrazowych, które miały zatwierdzone rozporządzeniem plany ochrony do dnia 2  lutego 2001  r., 
sporządza się, z  ich wykorzystaniem, plany ochrony w  rozumieniu niniejszej ustawy, w  termin ie do 6  miesięcy od dnia 
wejścia w  życie niniejszej ustawy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 81 – Poz. 55 
 
Art. 155. Parki gminne utworzone przed dniem wejścia w  życie ustawy stają się parkami gminnymi w  rozumieniu 
niniejszej ustawy.  
Art. 156. Strefy ochrony ostoi, miejsc rozrodu i  regularnego przebywa nia zwierząt gatunków chronionych, ustalone 
przed dniem wejścia w  życie ustawy, stają się strefami ochrony ostoi, miejscami rozrodu i  regularnego przebywania zwi e-
rząt gatunków chronionych w  rozumieniu niniejszej ustawy.  
Art. 157. Dotychczasowe przepisy wyk onawcze wydane na podstawie przepisów ustawy, o  której mowa w  art. 161, 
zachowują moc do czasu wejścia w  życie aktów wykonawczych wydanych na podstawie niniejszej ustawy.  
Art. 158. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w  życie ustawy, a  niezakończonych d ecyzją ostateczną stosuje 
się przepisy dotychczasowe.  
Art. 159. 1. Z dniem wejścia w  życie ustawy Krajowy Zarząd Parków Narodowych przechodzi w  stan likwidacji. 
Aktywa i  pasywa Krajowego Zarządu Parków Narodowych przejmuje minister właściwy do spraw środow iska. 
2. Likwidację Krajowego Zarządu Parków Narodowych prowadzi się pod jego dotychczasową nazwą z  dodatkiem 
„w likwidacji ”. 
3. Pracownicy Krajowego Zarządu Parków Narodowych z  dniem wejścia w  życie ustawy stają się pracownikami 
urzędu obsługującego minis tra właściwego do spraw środowiska, z  zastrzeżeniem art.  160. 
4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw środowiska, 
w drodze rozporządzenia, dokona przeniesienia planowanych dochodów i  wydatków budżet owych w  ramach części 41  – 
środowisko między działami i  rozdziałami budżetu państwa w  zakresie dotyczącym zadań przejętych przez Ministerstwo 
Środowiska z  Krajowego Zarządu Parków Narodowych oraz określi limity zatrudnienia i  kwoty wynagrodzeń w  podziale 
na działy i  rozdziały budżetu państwa, z  zachowaniem przeznaczenia środków publicznych wynikającego z  ustawy budż e-
towej.  
5. Do przeniesień, o  których mowa w  ust. 4, nie stosuje się ograniczeń wynikających z  art. 96 ust.  2 ustawy z  dnia 
26 listopada 1998  r. o finansach publicznych.  
Art. 160. 1. Stosunki pracy z  pracownikami, o  których mowa w  art. 159 ust.  3, wygasają po upływie 3  miesięcy od 
dnia wejścia w  życie ustawy:  
1) jeżeli przed upływem 2  miesięcy od dnia wejścia w  życie ustawy nie zostaną im zapropono wane nowe warunki pracy 
i płacy na dalszy okres zatrudnienia albo  
2) w razie odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i  płacy, o  których mowa w  pkt 1, w terminie nie późniejszym niż 
2 tygodnie przed upływem 3  miesięcy od dnia wejścia w  życie ustawy.  
2. Praco dawca jest obowiązany powiadomić, w  formie pisemnej, pracownika o  terminie wygaśnięcia stosunku pracy 
i o skutkach nieprzyjęcia nowych warunków pracy i  płacy.  
3. Wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę może nastąpić za wypowiedzeniem.  
4. Pracownicy, o  których mowa w  art. 159 ust.  3, zachowują uprawnienia pracownicze wynikające z  aktów, na po d-
stawie których powstał ich stosunek pracy przed dniem wejścia w  życie ustawy, do dnia:  
1) wymienionego w  ust. 1 pkt  2 – jeżeli przyjęli proponowane war unki pracy i  płacy na dalszy okres zatrudnienia, albo  
2) wygaśnięcia stosunku pracy, o  którym mowa w  ust. 1, albo  
3) wypowiedzenia, o  którym mowa w  ust. 3. 
5. W przypadku wygaśnięcia stosunku pracy, o  którym mowa w  ust. 1, lub wypowiedzenia, o  którym mowa w ust. 3, 
pracownikom przysługuje odprawa, o  której mowa w  art. 8 ustawy z  dnia 13  marca 2003  r. o szczególnych zasadach ro z-
wiązywania z  pracownikami stosunków pracy z  przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.  U. z 2018 r. poz. 1969 ). 
Art. 161. Traci moc us tawa z  dnia 16  października 1991  r. o ochronie przyrody (Dz.  U. z 2001  r. poz.  1079, z późn. 
zm.19)). 
Art. 162. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem 1  maja 2004  r., z wyjątkiem art.  39 i 134 pkt  2, które wchodzą w  życie 
z dniem 1  stycznia 2005  r. 
  
                                                           
19) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 2001  r. poz.  1085,  1189  i 1623, z  2002  r. poz. 1112  
oraz z 2003  r. poz. 717, 1568  i 1966 . 
  
Dziennik  Ustaw  – 82 – Poz. 55 
 
Załącznik do u stawy z  dnia 16  kwietnia 2004  r. 
WYKAZ PARKÓW NARODOW YCH  
1)  Babiogórski Park Narodowy z  siedzibą w  Zawoi;  
2)  Białowieski Park Narodowy z  siedzibą w  Białowieży;  
3)  Biebrzański Park Narodowy z  siedzibą w  Osowcu Twierdzy;  
4)  Bieszczadzki Park Narodowy z  siedzibą w  Ustrzykach Górnych;  
5)  Drawieński Park Narodowy z  siedzibą w  Drawnie;  
6)  Gorczański Park Narodowy z  siedzibą w  Porębie Wielkiej;  
7)  Kampinoski Park Narodowy z  siedzibą w  Izabelinie;  
8)  Karkonoski Park Narodowy z  siedzibą w  Jeleniej Górze;  
9)  Magurski Park Narodowy z  siedzibą w  Krempnej;  
10)  Narwiański Park Narodowy z  siedzibą w  Kurowie;  
11)  Ojcowski Park Narodowy z  siedzibą w  Ojcowie;  
12)  Park Narodowy „Bory Tucholskie ” z siedzibą w  Charzykowach;  
13)  Park Narodowy Gór Stołowych z  siedzibą  w Kudowie -Zdroju;  
14)  Park Narodowy „Ujście Warty ” z siedzibą w  Chyrzynie;  
15)  Pieniński Park Narodowy z  siedzibą w  Krościenku nad Dunajcem;  
16)  Poleski Park Narodowy z  siedzibą w  Urszulinie;  
17)  Roztoczański Park Narodowy z  siedzibą w  Zwierzyńcu;  
18)  Słowiński Park Narodowy z  siedzibą w  Smołdzinie;  
19)  Świętokrzyski Park Narodowy z  siedzibą w  Bodzentynie;  
20)  Tatrzański Park Narodowy z  siedzibą w  Zakopanem;  
21)  Wielkopolski Park Narodowy z  siedzibą w  Jeziorach;  
22)  Wigierski Park Narodowy z  siedz ibą w  Krzywem;  
23)  Woliński Park Narodowy z  siedzibą w  Międzyzdrojach.