DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Warszawa, dnia 9 stycznia 2020 r. 
Poz. 30 
OBWIESZCZENIE 
MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
z dnia 22 listopada 2019 r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Ko deks postępowania karnego 
1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze  ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów n ormatywnych i nie-
których innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz . 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obw ieszczenia 
jednolity tekst ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – K odeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1 987), z uwzględ- 
nieniem zmian wprowadzonych: 
1) ustawą z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy  o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektór ych innych ustaw 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 150), 
2) ustawą z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustaw y o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. po z. 2399), 
3) ustawą z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie ustawy  – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy – Kodeks pos tępowania 
karnego (Dz. U. poz. 679), 
4) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 cze rwca 2019 r. sygn. akt K 8/17 (Dz. U. poz. 1255), 
5) ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innyc h ustaw 
(Dz. U. poz. 1694)  
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych prz ed dniem 13 listopada 2019 r. 
2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia  tekst jednolity ustawy nie obejmuje: 
1) art. 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie  ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 150), który stanowi: 
„Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni o d dnia ogłoszenia.”; 
2) art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innyc h ustaw (Dz. U. 
poz. 2399), które stanowią: 
„Art. 16. W sprawach, w których przed dniem wejścia  w życie niniejszej ustawy złożono zażalenie na spo sób 
przeprowadzenia kontroli osobistej lub przeglądania  zawartości bagaży i sprawdzania ładunków, niezakoń czonych 
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stos uje się przepisy ustaw zmienianych niniejszą ustawą  w brzmieniu 
nadanym niniejszą ustawą. 
Art. 17. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 dni od  dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 15, który wchodz i 
w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia.”; 
3) art. 3 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie  ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy – Kod eks 
postępowania karnego (Dz. U. poz. 679), który stano wi: 
„Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni o d dnia ogłoszenia.”; 
        
Dziennik Ustaw – 2 – Poz. 30 
 
4) art. 6–22 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmian ie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektó rych innych 
ustaw (Dz. U. poz. 1694), które stanowią: 
„Art. 6. W razie wątpliwości, czy stosować prawo do tychczasowe, czy przepisy niniejszej ustawy, stosuj e się 
przepisy niniejszej ustawy. 
Art. 7. Czynności procesowe dokonane przed dniem we jścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżel i doko- 
nano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych. 
Art. 8. Przepisy ustaw wymienionych w art. 1–5, w b rzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do s praw 
wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej.  
Art. 9. Jeżeli na podstawie przepisów niniejszej us tawy nastąpiła zmiana właściwości lub składu sądu, do czasu 
zakończenia postępowania w danej instancji orzeka s ąd dotychczas właściwy lub w dotychczasowym składzi e. 
Art. 10. 1. Zawiadomień o ukończeniu postępowania o kreślonych w art. 21 § 1 ustawy, o której mowa w ar t. 1, 
w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz zawiadom ień określonych w art. 182 § 1 zdanie drugie ustawy , o której 
mowa w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą , dokonuje się, jeżeli postępowanie zostało ukończo ne po dniu 
wejścia w życie niniejszej ustawy. 
2. Zawiadomień o wszczęciu postępowania określonych  w art. 21 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmie niu 
nadanym niniejszą ustawą, dokonuje się, jeżeli post ępowanie przeciwko osobie nie zostało ukończone prz ed dniem 
wejścia w życie niniejszej ustawy. 
Art. 11. Postępowania wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na skutek wniesienia zaża lenia na 
postanowienie o odmowie wszczęcia lub umorzeniu pos tępowania przygotowawczego do czasu rozpoznania zaż alenia 
prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych . 
Art. 12. Zawiadomień określonych w art. 55 § 2a ust awy, o której mowa w art. 1, dokonuje się,  jeżeli akt oskar- 
żenia został wniesiony po dniu wejścia w życie nini ejszej ustawy. 
Art. 13. Przepisów art. 198 ustawy, o której mowa w  art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje 
się, jeżeli postanowienie o dopuszczeniu dowodu z o pinii biegłego zostało wydane przed dniem wejścia w  życie 
niniejszej ustawy. 
Art. 14. W postępowaniach sądowych toczących się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy  niezwłocznie po 
dniu jej wejścia w życie właściwy sąd przekazuje os karżonemu pisemne pouczenie o treści przepisów wska zanych 
w art. 353 § 4 ustawy, o której mowa w art. 1, w br zmieniu nadanym niniejszą ustawą. 
Art. 15. Jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej u stawy istnieje obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku, 
a do dnia wejścia w życie tej ustawy nie zostało on o sporządzone, do jego sporządzenia stosuje się prz episy ustawy 
zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, chyba że przewodniczący składu orzekającego  albo upo- 
ważniony sędzia zarządzi sporządzenie uzasadnienia na podstawie przepisów dotychczasowych. 
Art. 16. W postępowaniach wszczętych przed dniem we jścia w życie niniejszej ustawy na skutek wniesieni a ape- 
lacji do czasu jej rozpoznania nie stosuje się prze pisów art. 427 § 3a, art. 447 § 6 oraz art. 452 § 2  pkt 2 i § 3 ustawy, 
o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejs zą ustawą. 
Art. 17. Jeżeli stronie, która wniosła apelację, do ręczono uzupełnione uzasadnienie w okresie od czter nastego 
dnia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia poprzedzającego dzień jej wejścia w życie, termin do 
uzupełnienia apelacji, określony w art. 449a § 3 us tawy, o której mowa w art. 1, biegnie od dnia wejśc ia w życie 
niniejszej ustawy. 
Art. 18. Przepisów art. 505 ustawy, o której mowa w  art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje 
się, jeżeli wyrok nakazowy został wydany przed dnie m wejścia w życie niniejszej ustawy. 
Art. 19. Postępowania, o których mowa w rozdziale 5 8 ustawy, o której mowa w art. 1, toczą się do zako ńczenia 
postępowania w danej instancji na podstawie przepis ów dotychczasowych. 
Art. 20. Do wyroku w sprawie o wykroczenie wydanego  przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie sto- 
suje się przepisu art. 107 § 2 ustawy, o której mow a w art. 4, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 
Art. 21. 1. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydan e na podstawie art. 81a § 4 ustawy zmienianej w art . 1 
zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wyk onawczych wydanych na podstawie art. 81a § 4 ustawy  zmie- 
nianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą usta wą, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia  wejścia w życie 
niniejszej ustawy. 
        
Dziennik Ustaw – 3 – Poz. 30 
 
2. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na pods tawie art. 185d § 2 i art. 300 § 4 ustawy zmieniane j 
w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowy ch przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art . 185d 
§ 2 i art. 300 § 4 ustawy zmienianej w art. 1, jedn ak nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia  w życie niniej- 
szej ustawy. 
Art. 22. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni o d dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 
1) art. 1 pkt 14 oraz art. 15, które wchodzą w życi e po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia; 
2) art. 1 pkt 68, który wchodzi w życie z dniem nas tępującym po dniu ogłoszenia.”. 
Marszałek Sejmu: E. Witek 
 
 
        
Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 30 
 
Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypo spolitej 
Polskiej z dnia 22 listopada 2019 r. (poz. 30) 
USTAWA 
z dnia 6 czerwca 1997 r. 
Kodeks postępowania karnego 1)I)  
DZIAŁ I 
Przepisy wstępne 
Art. 1.  Postępowanie karne w sprawach należących do właści wości sądów toczy się według przepisów niniejszego 
kodeksu. 
Art. 2.  § 1. Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu tak ie ukształtowanie postępowania karnego, aby: 
1) sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięt y do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie  poniosła tej 
odpowiedzialności; 
2) przez trafne zastosowanie środków przewidzianych  w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzy jających 
popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania  postępowania karnego nie tylko w zwalczaniu przest ępstw, lecz 
również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu poszano wania prawa i zasad współżycia społecznego; 
3) zostały uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego godności; 
4) rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym ter minie. 
§ 2. Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stano wić prawdziwe ustalenia faktyczne. 
Art. 3.  W granicach określonych w ustawie postępowanie kar ne odbywa się z udziałem czynnika społecznego. 
Art. 4.  Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane  badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające 
zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego . 
Art. 5.  § 1. Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki w ina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona pra - 
womocnym wyrokiem. 
§ 2. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga si ę na korzyść oskarżonego. 
Art. 6.  Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym pra wo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy 
go pouczyć. 
Art. 7.  Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocen ia- 
nych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życ iowego. 
Art. 8.  § 1. Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia  faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzy gnię- 
ciem innego sądu lub organu. 
§ 2. Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące p rawo lub stosunek prawny są jednak wiążące. 
Art. 9.  § 1. Organy procesowe prowadzą postępowanie i doko nują czynności z urzędu, chyba że ustawa uzależnia je 
od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy. 
§ 2. Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowan e mogą składać wnioski o dokonanie również tych czy nności, 
które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzę du. 
                                                           
I)  W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks pos tępowania karnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1694), która w eszła w życie z dniem 5 października 2019 r.  
1) Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji reali zuje postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskie go i Rady 2013/48/UE 
z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dost ępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowa niu dotyczącym euro- 
pejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu woln ości i prawa do poro- 
zumiewania się z osobami trzecimi i organami konsul arnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L  294 z 06.11.2013, 
str. 1) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i R ady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych 
aspektów domniemania niewinności i prawa do obecnoś ci na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz. Urz. UE L 65 z 11.03.2016, 
str. 1). 
        
Dziennik Ustaw – 5 – Poz. 30 
 
Art. 10.  § 1. Organ powołany do ścigania przestępstw jest o bowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowan ia 
przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia – o czyn ścigany  z urzędu. 
§ 2. Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub  w prawie międzynarodowym nikt nie może być zwolnio ny od 
odpowiedzialności za popełnione przestępstwo. 
Art. 11.  § 1. Postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można umorzyć, 
jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby ocz ywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość k ary prawomoc- 
nie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokr zywdzonego temu się nie sprzeciwia. 
§ 2. Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została p rawomocnie orzeczona, postępowanie można zawiesić. Zawieszone 
postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływ em 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w s prawie o inne 
przestępstwo, o którym mowa w § 1. 
§ 3. Postępowanie umorzone na podstawie § 1 można w znowić w wypadku uchylenia lub istotnej zmiany treś ci prawo-
mocnego wyroku, z powodu którego zostało ono umorzo ne. 
Art. 12.  § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się 
z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do  złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu.  
§ 1a. 2) Uzyskanie wniosku o ściganie należy do oskarżyciela . Jeżeli powodem uzyskania wniosku jest wyłącznie 
uprzedzenie przez sąd stron o możliwości zakwalifik owania czynu według innego przepisu prawnego, przew idującego 
ściganie na wniosek, uzyskanie wniosku o ściganie n ależy do sądu. 
§ 2. W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych  tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również  inne oso- 
by, których czyny pozostają w ścisłym związku z czy nem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprze dzić składają- 
cego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najb liższych osoby składającej wniosek. 
§ 3. 3) Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowa wczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądo- 
wym za zgodą sądu – aż do zamknięcia przewodu sądow ego na pierwszej rozprawie głównej. W sprawach, w k tórych akt 
oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny,  cofnięcie wniosku po rozpoczęciu przewodu sądowego jest skuteczne, jeżeli nie 
sprzeciwi się temu oskarżyciel publiczny obecny na rozprawie lub posiedzeniu. Ponowne złożenie wniosku  jest niedopusz- 
czalne.  
Art. 13.  Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uza leżnia ściganie, należy do oskarżyciela. 
Art. 14.  § 1. Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego upraw-
nionego podmiotu. 
§ 2. Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżen ia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierws zej roz- 
prawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sąde m pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dop uszczalne jest 
jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie ak tu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedo- 
puszczalne. 
Art. 15.  § 1. Policja i inne organy w zakresie postępowania  karnego wykonują polecenia sądu, referendarza sądo wego 
i prokuratora oraz prowadzą pod nadzorem prokurator a śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie. 
§ 2. Wszystkie instytucje państwowe i samorządowe s ą obowiązane w zakresie swego działania do udzielan ia pomocy 
organom prowadzącym postępowanie karne w terminie w yznaczonym przez te organy. 
§ 3. Osoby prawne lub jednostki organizacyjne niema jące osobowości prawnej inne niż określone w § 2, a  także oso- 
by fizyczne są obowiązane do udzielenia pomocy na w ezwanie organów prowadzących postępowanie karne w z akresie 
i w terminie przez nie wyznaczonym, jeżeli bez tej pomocy przeprowadzenie czynności procesowej jest ni emożliwe albo 
znacznie utrudnione. 
Art. 16.  § 1. Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obo wiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążącyc h 
obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, b rak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać 
ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępo wania lub innej osoby, której to dotyczy. 
§ 2. Organ prowadzący postępowanie powinien ponadto  w miarę potrzeby udzielać uczestnikom postępowania  infor- 
macji o ciążących obowiązkach i o przysługujących i m uprawnieniach także w wypadkach, gdy ustawa wyraź nie takiego 
obowiązku nie stanowi. W razie braku takiego poucze nia, gdy w świetle okoliczności sprawy było ono nie odzowne, albo 
mylnego pouczenia, stosuje się odpowiednio § 1. 
                                                           
2) Dodany przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowani a karnego oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. poz. 1694), która weszła w życ ie z dniem 5 października 2019 r. 
3) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 lit. b us tawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 6 – Poz. 30 
 
Art. 17.  § 1. 4) Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy: 
1) czynu nie popełniono albo brak jest danych dosta tecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnieni a; 
2) czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo  ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępst wa; 
3) społeczna szkodliwość czynu jest znikoma; 
4) ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze; 
5) oskarżony zmarł; 
6) nastąpiło przedawnienie karalności; 
7) postępowanie karne co do tego samego czynu tej s amej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcze śniej 
wszczęte toczy się; 
8) sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych; 
9) brak skargi uprawnionego oskarżyciela; 
10) brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wnio sku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, c hyba że 
ustawa stanowi inaczej; 
11) zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie.  
§ 2. Do chwili otrzymania wniosku lub zezwolenia wł adzy, od których ustawa uzależnia ściganie, organy procesowe 
dokonują tylko czynności niecierpiących zwłoki w ce lu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynnoś ci zmierzają- 
cych do wyjaśnienia, czy wniosek będzie złożony lub  zezwolenie będzie wydane. 
§ 3. Niemożność przypisania winy sprawcy czynu nie wyłącza postępowania dotyczącego zastosowania środk ów za- 
bezpieczających. 
§ 4. Istnienie okoliczności określonych w § 1 pkt 4 –6 nie wyłącza postępowania w przedmiocie przepadku , o którym 
mowa w art. 45a § 2 Kodeksu karnego i art. 43a Kode ksu karnego skarbowego. 
Art. 18.  § 1. Jeżeli czyn stanowi tylko wykroczenie, prokur ator odmawiając wszczęcia postępowania lub umarzają c je 
przekazuje sprawę Policji w celu wystąpienia z wnio skiem o ukaranie do właściwego sądu; prokurator moż e sam wystąpić 
z takim wnioskiem. 
§ 2. Jeżeli sąd lub prokurator dopatruje się w czyn ie przewinienia dyscyplinarnego albo naruszenia obo wiązków służ- 
bowych lub zasad współżycia społecznego, może odmaw iając wszczęcia postępowania albo umarzając je, zwł aszcza 
z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu, pr zekazać sprawę innemu właściwemu organowi. 
Art. 19.  § 1. W razie stwierdzenia w postępowaniu karnym po ważnego uchybienia w działaniu instytucji państwowe j, 
samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa, sąd, a w postępowaniu  przygotowaw- 
czym prokurator, zawiadamia o tym uchybieniu organ powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjn ą, zaś w razie 
potrzeby także organ kontroli. Policja powiadamia p rokuratora o ujawnionych przez siebie uchybieniach.  
§ 2. Zawiadamiając o uchybieniu, sąd lub prokurator  może zażądać nadesłania w wyznaczonym terminie wyj aśnień 
i podania środków podjętych w celu zapobieżenia tak im uchybieniom w przyszłości. 
§ 3. W razie nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika organu zobowią zanego 
do wyjaśnień karę pieniężną w wysokości do 10 000 z łotych. 
§ 4. Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej p rzysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie pr okuratora 
rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu toczy się  postępowanie. 
Art. 20.  § 1. W razie rażącego naruszenia przez obrońcę lub  pełnomocnika strony ich obowiązków procesowych sąd , 
a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiad amia o tym właściwą okręgową radę adwokacką lub rad ę okręgo- 
wej izby radców prawnych, żądając od dziekana właśc iwej rady nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym ni ż 30 dni, ter- 
minie informacji o podjętych działaniach wynikający ch z zawiadomienia. Odpis zawiadomienia przesyła si ę Ministrowi 
Sprawiedliwości. 
§ 1a. W razie nienadesłania w wyznaczonym terminie informacji, o których mowa w § 1, można nałożyć na dziekana 
właściwej rady karę pieniężną w wysokości do 10 000  złotych. 
§ 1b. Na postanowienie o ukaraniu przysługuje zażal enie. Na postanowienie o ukaraniu wydane przez prok uratora 
w postępowaniu przygotowawczym zażalenie przysługuj e do sądu rejonowego, w którego okręgu toczy się po stępowanie. 
                                                           
4) Uznany za niezgodny z Konstytucją z dniem 19 lipca  2018 r. w zakresie, w jakim nie czyni aktu abolicj i indywidualnej negatywną 
przesłanką prowadzenia postępowania karnego, na pod stawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 l ipca 2018 r. 
sygn. akt K 9/17 (Dz. U. poz. 1387). 
        
Dziennik Ustaw – 7 – Poz. 30 
 
§ 2. W razie rażącego naruszenia obowiązków proceso wych przez oskarżyciela publicznego lub prowadząceg o postę- 
powanie przygotowawcze sąd zawiadamia o tym bezpośr edniego przełożonego osoby, która dopuściła się uch ybienia, 
żądając nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 14 dni, terminie informacji o podjętych działaniach  wynikających 
z zawiadomienia; w stosunku do Policji oraz innych organów postępowania przygotowawczego uprawnienie t akie przysłu- 
guje również prokuratorowi. 
§ 2a. Odpis zawiadomienia, o którym mowa w § 2, sąd  przesyła Prokuratorowi Generalnemu, jeżeli uchybie nia dopuścił 
się prokurator, a w wypadku gdy uchybienia dopuścił  się oskarżyciel publiczny niebędący prokuratorem –  właściwemu 
organowi przełożonemu w stosunku do bezpośredniego przełożonego tego oskarżyciela. 
Art. 21. 5) § 1. O wszczęciu i ukończeniu postępowania tocząceg o się z urzędu przeciw: 
1) funkcjonariuszom publicznym, osobom zatrudnionym  w instytucjach państwowych, samorządowych i społec znych, 
uczniom i słuchaczom szkół, żołnierzom, a także duc hownym i członkom zakonów oraz diakonatów – należy bez- 
zwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób; 
2) osobom będącym członkami samorządu zawodowego – należy bezzwłocznie zawiadomić właściwy organ tego samo- 
rządu; 
3) komornikom sądowym, asesorom komorniczym i aplik antom komorniczym – należy bezzwłocznie zawiadomić Mini- 
stra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego ora z prezesa sądu rejonowego właściwych ze względu na siedzibę 
kancelarii komorniczej. 
§ 2. O wszczęciu postępowania przeciw osobom, o któ rych mowa w § 1, zawiadamia prokurator.  
Art. 22.  § 1. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemo żliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególno ści 
jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychi cznej lub innej 
ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas  trwania przeszkody. 
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia pos tępowania przysługuje zażalenie. 
§ 3. W czasie zawieszenia postępowania należy jedna k dokonać odpowiednich czynności w celu zabezpiecze nia 
dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem. 
§ 4. W razie istnienia podstaw określonych w art. 4 5a § 2 Kodeksu karnego lub art. 43a Kodeksu karnego  skarbowe- 
go po uprawomocnieniu się postanowienia o zawieszen iu postępowania sąd orzeka w przedmiocie przepadku z urzędu, 
a w postępowaniu przygotowawczym – na wniosek proku ratora. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy, do udziału  w postępo- 
waniu dotyczącym przepadku wyznacza się obrońcę z u rzędu. 
§ 5. Na postanowienie w przedmiocie przepadku przys ługuje zażalenie. 
Art. 23.  W sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę mało letniego, we współdziałaniu z małoletnim lub w oko-
licznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym wpływie na niego, sąd , a w postępo- 
waniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd ro dzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w p rzepisach 
o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w Kodeksi e rodzinnym i opiekuńczym. 
Art. 23a.  § 1. Sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ prowa- 
dzący to postępowanie, może z inicjatywy lub za zgo dą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę do  instytucji lub 
osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia po stępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oska rżonym, 
o czym się ich poucza, informując o celach i zasada ch postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 1 78a. 
§ 2. Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłuż ej niż miesiąc, a jego okresu nie wlicza się do cza su trwania 
postępowania przygotowawczego. 
§ 3. Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić o soba, co do której w sprawie zachodzą okoliczności określone 
w art. 40 i art. 41 § 1, czynny zawodowo sędzia, pr okurator, asesor prokuratorski, a także aplikant wy mienionych zawo- 
dów, ławnik, referendarz sądowy, asystent sędziego,  asystent prokuratora oraz funkcjonariusz instytucj i uprawnionej do 
ścigania przestępstw. Przepis art. 42 stosuje się o dpowiednio. 
§ 4. Udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępow aniu mediacyjnym jest dobrowolny. Zgodę na uczestni czenie 
w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu osk arżonemu 
i pokrzywdzonemu celów i zasad postępowania mediacy jnego i pouczeniu ich o możliwości cofnięcia tej zg ody aż do za- 
kończenia postępowania mediacyjnego. 
§ 5. Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w zakre sie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania medi acyjnego. 
                                                           
5) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o  której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 8 – Poz. 30 
 
§ 6. Instytucja lub osoba do tego uprawniona sporzą dza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego, sprawo- 
zdanie z jego wyników. Do sprawozdania załącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i  mediatora, 
jeżeli została zawarta. 
§ 7. Postępowanie mediacyjne prowadzi się w sposób bezstronny i poufny. 
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania postę powania 
mediacyjnego, warunki, jakim powinny odpowiadać ins tytucje i osoby uprawnione do jego przeprowadzenia,  sposób ich 
powoływania i odwoływania, zakres i warunki udostęp niania im akt sprawy oraz formę i zakres sprawozdan ia z wyników 
postępowania mediacyjnego, mając na uwadze potrzebę  skutecznego przeprowadzenia tego postępowania. 
Art. 23b.  (uchylony) 
DZIAŁ II 
Sąd 
Rozdział 1 
Właściwość i skład sądu 
Art. 24.  § 1. Sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych  
ustawą do właściwości innego sądu. 
§ 2. Sąd rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoław cze w wypadkach wskazanych w ustawie. 
Art. 25.  § 1. Sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w s prawach o następujące przestępstwa: 
1) o zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w us tawach szczególnych; 
2) o występki określone w rozdziałach XVI i XVII or az w art. 140–142, art. 148 § 4, art. 149, art. 150  § 1, art. 151–154, 
art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4 , art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art . 189a § 2, art. 210 § 2, 
art. 211a, art. 252 § 3, art. 258 § 1–3, art. 265 §  1 i 2, art. 269, art. 278 § 1 i 2 w zw. z art. 294 , art. 284 § 1 i 2  
w zw. z art. 294, art. 286 § 1 w zw. z art. 294, ar t. 287 § 1 w zw. z art. 294, art. 296 § 3 oraz art.  299 Kodeksu karnego; 
3) o występki, które z mocy przepisu szczególnego n ależą do właściwości sądu okręgowego. 
§ 2. Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, mo że przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako  sądowi 
pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, z e względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy. 
§ 3. Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoław cze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej in stancji 
w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu p rzez ustawę. 
Art. 26.  Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orz eczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji 
w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu p rzez ustawę. 
Art. 27.  Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoł awcze i inne sprawy w wypadkach określonych 
w ustawie. 
Art. 28.  § 1. Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie je dnego sędziego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.  
Sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego. 
§ 2. W sprawach o zbrodnie sąd orzeka w składzie je dnego sędziego i dwóch ławników. 
§ 3. Ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub j ej wagę sąd pierwszej instancji może postanowić o j ej rozpozna- 
niu w składzie trzech sędziów albo jednego sędziego  i dwóch ławników. 
§ 4. W sprawach o przestępstwa, za które ustawa prz ewiduje karę dożywotniego pozbawienia wolności, sąd  orzeka 
w składzie dwóch sędziów i trzech ławników. 
Art. 29.  § 1. Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orz eka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie st anowi 
inaczej. 
§ 2. 6) Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę do żywotniego pozbawienia wolności albo wnoszącą 
o wymierzenie takiej kary rozpoznaje sąd w składzie  pięciu sędziów.  
                                                           
6) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 ustawy, o  której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 9 – Poz. 30 
 
Art. 30. § 1. Na posiedzeniu sąd orzeka jednoosobowo, chyba że ustawa stanowi inaczej albo ze względu na szcze-
gólną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarz ądzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów. 
§ 2. Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka jednoosob owo, a w składzie trzech sędziów wówczas, gdy zaska rżone 
orzeczenie wydano w składzie innym niż jednoosobowy  albo ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę pre- 
zes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech  sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 31.  § 1. Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest  sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo. 
§ 2. Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim stat ku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie może mieć zast osowania, 
właściwy jest sąd macierzystego portu statku. 
§ 3. Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego okręgu najp ierw wszczę- 
to postępowanie przygotowawcze. 
Art. 32.  § 1. Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego okręgu: 
1) ujawniono przestępstwo, 
2) ujęto oskarżonego, 
3) oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał 
– zależnie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępo wanie przygotowawcze. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli pr zestępstwo popełniono za granicą. 
§ 3. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowe j sądu według przepisów poprzedzających, sprawę roz poznaje sąd 
właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołeczne go Warszawy. 
Art. 33.  § 1. Jeżeli tę samą osobę oskarżono o kilka przest ępstw, a sprawy należą do właściwości różnych sądów  tego 
samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu n ajpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. 
§ 2. Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różn ego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego rzędu. 
Art. 34.  § 1. Sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest ró wnież właściwy dla pomocników, podżegaczy oraz 
innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisł ym związku z przestępstwem sprawcy, jeżeli postępow anie przeciwko 
nim toczy się jednocześnie. 
§ 2. Sprawy osób wymienionych w § 1 powinny być poł ączone we wspólnym postępowaniu; przepis art. 33 st osuje 
się odpowiednio. 
§ 3. Jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łącz ne rozpoznanie spraw, o których mowa w § 1 i 2, moż na wyłączyć 
i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub  o poszczególne czyny; sprawa wyłączona podlega roz poznaniu 
przez sąd właściwy według zasad ogólnych. 
Art. 35.  § 1. Sąd bada z urzędu swą właściwość, a w razie s twierdzenia swej niewłaściwości przekazuje sprawę w łaś-
ciwemu sądowi lub innemu organowi. 
§ 2. Jeżeli sąd na rozprawie głównej stwierdza, że nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy jest są d niższego rzę- 
du, może przekazać sprawę innemu sądowi jedynie wte dy, gdy powstaje konieczność odroczenia rozprawy. 
§ 3. Na postanowienie w kwestii właściwości przysłu guje zażalenie. 
Art. 36.  Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przeka zać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli 
większość osób, które należy wezwać na rozprawę, za mieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu właści wego. 
Art. 37.  Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego sądu pr zekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równo- 
rzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawied liwości. 
Art. 38.  § 1. 7) Spór o właściwość między sądami rozstrzyga ostatecz nie sąd wyższego rzędu właściwy ze względu na 
siedzibę sądu, który pierwszy wszczął spór. Spór o właściwość między sądem rejonowym a sądem okręgowym  rozstrzyga 
sąd apelacyjny, a spór o właściwość między sądem ap elacyjnym a innym sądem powszechnym – Sąd Najwyższy .  
§ 2. W czasie trwania sporu każdy z tych sądów prze dsiębierze czynności niecierpiące zwłoki. 
Art. 39.  Jeżeli sąd wojskowy przekaże sprawę sądowi powszec hnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej mu przez 
sąd powszechny, sprawę rozpoznaje sąd powszechny. 
                                                           
7) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 ustawy, o  której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 10 – Poz. 30 
 
Rozdział 2 
Wyłączenie sędziego 
Art. 40.  § 1. Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału  w sprawie, jeżeli: 
1) sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio; 
2) jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo i ch obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawo wego albo 
pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób; 
3) jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy dziećmi rodz eństwa osób 
wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z t ych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kuratel i; 
4) był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, a lbo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakte rze świadka lub 
występował jako biegły; 
5) brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo p rowadził postę- 
powanie przygotowawcze; 
6) brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lu b wydał zaskarżone zarządzenie; 
7) brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone; 
8) (uchylony) 
9) brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw; 
10) prowadził mediację. 
§ 2. Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadni ającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposo bienia, 
opieki lub kurateli. 
§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia  objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w tr ybie kasacji 
lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi. 
Art. 41.  § 1. Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okol iczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnion ą 
wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie . 
§ 2. Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na po dstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu sądowego, pozos tawia się 
bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia pows tała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpo częciu przewodu. 
Art. 41a.  Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samyc h podstawach faktycznych co wniosek wcześniej roz- 
poznany pozostawia się bez rozpoznania; przepisu ar t. 42 § 3 nie stosuje się. 
Art. 42.  § 1. Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z u rzędu albo na wniosek strony. 
§ 2. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wy łączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając  oświadczenie 
na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny s ędzia. 
§ 3. Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłą czenie na podstawie art. 41, może złożyć do akt sto sowne 
oświadczenie na piśmie. Wniosek rozpoznaje się niez włocznie. Z chwilą wyłączenia sędziego czynności pr ocesowe doko- 
nane z jego udziałem po złożeniu wniosku stają się bezskuteczne. 
§ 4. Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu o rzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w s kładzie 
orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udzi ału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie nie możności utwo- 
rzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia or zeka sąd wyższego rzędu. 
Art. 43.  Jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie spr awy w danym sądzie jest niemożliwe, sąd wyższego 
rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu . 
Art. 44.  Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowie dnio do referendarzy sądowych i ławników. O wyłącze niu 
referendarza orzeka sąd w składzie jednego sędziego . 
        
Dziennik Ustaw – 11 – Poz. 30 
 
DZIAŁ III 
Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społe czny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiors twa 
zagrożonego przepadkiem 
Rozdział 3 
Oskarżyciel publiczny 
Art. 45.  § 1. Oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sąd ami jest prokurator. 
§ 1a. W wypadkach określonych w ustawie czynności p rocesowe wykonuje prokurator bezpośrednio przełożon y lub 
prokurator nadrzędny. 
§ 1b. (uchylony) 
§ 1c.  (uchylony) 
§ 2. Inny organ państwowy może być oskarżycielem pu blicznym z mocy szczególnych przepisów ustawy, okre ślają- 
cych zakres jego działania. 
Art. 46.  § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżeni a publicznego udział oskarżyciela publicznego 
w rozprawie jest obowiązkowy, jeżeli ustawa nie sta nowi inaczej. 
§ 2. Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, niestawiennictwo oskarżyc iela pub-
licznego na rozprawie nie tamuje jej toku. Przewodn iczący lub sąd mogą uznać obecność oskarżyciela pub licznego za 
obowiązkową. 
Art. 47.  § 1. Przepisy art. 40 § 1 pkt 1–4, 6 i 10, § 2 ora z art. 41, art. 41a i art. 42 stosuje się odpowiedn io do proku- 
ratora, innych osób prowadzących postępowanie przyg otowawcze oraz innych oskarżycieli publicznych. 
§ 2. Osoby wymienione w § 1 ulegają również wyłącze niu, jeżeli brały udział w sprawie jako obrońca, pe łnomocnik, 
przedstawiciel społeczny albo przedstawiciel ustawo wy strony. 
Art. 48.  § 1. O wyłączeniu prowadzącego lub nadzorującego p ostępowanie przygotowawcze oraz oskarżyciela public z- 
nego orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub  bezpośrednio przełożony. 
§ 2. Czynności dokonane przez osobę podlegającą wył ączeniu, zanim ono nastąpiło, nie są z tej przyczyn y bez-
skuteczne; jednakże czynność dowodową należy na żąd anie strony, w miarę możności, powtórzyć. 
Rozdział 4 
Pokrzywdzony 
Art. 49.  § 1. Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna,  której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone  
lub zagrożone przez przestępstwo. 
§ 2. Pokrzywdzonym może być także niemająca osobowo ści prawnej: 
1) instytucja państwowa lub samorządowa; 
2) inna jednostka organizacyjna, której odrębne prz episy przyznają zdolność prawną. 
§ 3. Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń  w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrz ywdzo- 
nemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej  pokrycia. 
§ 3a. W sprawach o przestępstwa przeciwko prawom os ób wykonujących pracę zarobkową, o których mowa 
w art. 218–221 oraz w art. 225 § 2 Kodeksu karnego,  organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą wykonywać p rawa 
pokrzywdzonego, jeżeli w zakresie swego działania u jawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie post ępowania. 
§ 4. W sprawach o przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w mieniu instytucji lub jednostki organizacy jnej, 
o której mowa w § 2, jeżeli nie działa organ pokrzy wdzonej instytucji lub jednostki organizacyjnej, pr awa pokrzywdzone- 
go mogą wykonywać organy kontroli państwowej, które  w zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo  lub wystąpiły 
o wszczęcie postępowania. 
Art. 49a.  Pokrzywdzony, a także prokurator, może aż do zamkn ięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej zło- 
żyć wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 Kodeksu ka rnego. 
Art. 50.  W postępowaniu sądowym z uprawnień pokrzywdzonego określonych w art. 53 nie może korzystać osoba 
występująca w tej samej sprawie w charakterze oskar żonego, z wyjątkiem przewidzianym w art. 497 i art.  498 § 3. 
        
Dziennik Ustaw – 12 – Poz. 30 
 
Art. 51.  § 1. Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyc zną, czynności procesowych dokonuje organ uprawnion y 
do działania w jego imieniu. 
§ 2. Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezw łasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje 
przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stał ą pieczą pokrzywdzony pozostaje. 
§ 3. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jego prawa 
może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzon y pozostaje. 
Art. 52.  § 1. W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które b y mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe  
lub osoby pozostające na jego utrzymaniu, a w wypad ku ich braku lub nieujawnienia – prokurator, działa jąc z urzędu. 
§ 2. W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o osobach najbliższych dla p o- 
krzywdzonego lub osobach pozostających na jego utrz ymaniu, poucza o przysługujących uprawnieniach co n ajmniej jedną 
z nich. 
Rozdział 5 
Oskarżyciel posiłkowy 
Art. 53.  W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia pub licznego pokrzywdzony może działać jako strona 
w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarży ciela publicznego lub zamiast niego. 
Art. 54.  § 1. Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publ iczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia pr ze- 
wodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadcze nie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela p osiłkowego. 
§ 2. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela p ublicznego nie pozbawia uprawnień oskarżyciela posi łkowego. 
Pokrzywdzony, który uprzednio nie korzystał z upraw nień oskarżyciela posiłkowego, może w terminie 14 d ni od powia- 
domienia go o cofnięciu przez oskarżyciela publiczn ego aktu oskarżenia oświadczyć, że przystępuje do p ostępowania jako 
oskarżyciel posiłkowy. 
Art. 55.  § 1. W razie powtórnego wydania postanowienia o od mowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania 
w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2, pokrzywdzo ny może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiad omienia 
o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o utrzymani u w mocy zaskarżonego postanowienia wnieść akt oska rżenia do 
sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oska rżonego oraz dla prokuratora. 8) Przepis art. 488 § 2 stosuje się odpo- 
wiednio. Przepisów art. 339 § 3 pkt 3a i art. 396a nie stosuje się. 
§ 2. 9) Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powin ien być sporządzony i podpisany przez adwokata, rad cę 
prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczyp ospolitej Polskiej, z zachowaniem warunków określon ych w art. 332 
i art. 333 § 1. 
§ 2a. 10) O wniesieniu aktu oskarżenia zawiadamia się innych pokrzywdzonych znanych sądowi.  
§ 3. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej 
przyłączyć się do postępowania. 
§ 4. Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżen ia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego może w każdym 
czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem  publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskar żenia publiczne- 
go, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia, ko rzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, o którym mo wa w art. 54. 
Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela public znego jest dopuszczalne jedynie za zgodą pokrzywdzo nego, który 
wniósł akt oskarżenia, a w razie przyłączenia się d o postępowania pokrzywdzonego, o którym mowa w § 3 – również tego 
pokrzywdzonego. 11) 
Art. 56.  § 1. Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posił kowych występujących w sprawie, jeżeli jest to koni eczne 
dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału 
w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział określo na przez sąd liczba oskarżycieli. 
§ 1a. 12) Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 1 zażal enie nie przysługuje.  
§ 2. Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie  może brać udziału w postępowaniu, jeżeli stwierdzi , że nie jest on 
osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświa dczenie o przystąpieniu do postępowania zostało zło żone po terminie. 
                                                           
8) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
9) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. b us tawy, o której mowa w odnośniku 2. 
10) Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
11) Zdanie trzecie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
12) Dodany przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 13 – Poz. 30 
 
§ 3. 13) Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 2 przys ługuje zażalenie do innego równorzędnego składu teg o 
sądu.  
§ 4. Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udział u w postępowaniu z przyczyn określonych w § 1, może  przedsta- 
wić sądowi na piśmie swoje stanowisko w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. 
Art. 56a.  Oskarżycielowi posiłkowemu, który nie włada w wyst arczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie pod le- 
gające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcz a się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela po siłkowego można 
poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczeni a kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono z askarżeniu. 
Art. 57.  § 1. W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć się d o 
postępowania. 
§ 1a. 14) W sprawie, w której oskarżyciel publiczny nie bierz e udziału, niestawiennictwo oskarżyciela posiłkoweg o 
i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez uspraw iedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia.  
§ 2. O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oska rżenia w sprawie, w której oskarżyciel publiczny ni e bierze 
udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpien ie przez niego do oskarżenia w terminie 14 dni od d oręczenia zawia- 
domienia powoduje umorzenie postępowania. Postanowi enie o umorzeniu postępowania może wydać także refe rendarz 
sądowy. 
Art. 58.  § 1. Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje bi egu postępowania; osoby najbliższe lub osoby pozost ają- 
ce na jego utrzymaniu mogą przystąpić do postępowan ia w charakterze oskarżyciela posiłkowego w każdym stadium po- 
stępowania. 
§ 2. W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, któr y samodzielnie popierał oskarżenie, stosuje się odp owiednio art. 61. 
Rozdział 6 
Oskarżyciel prywatny 
Art. 59.  § 1. Pokrzywdzony może jako oskarżyciel prywatny w nosić i popierać oskarżenie o przestępstwa ścigane 
z oskarżenia prywatnego. 
§ 2. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej 
przyłączyć się do toczącego się postępowania. 
Art. 60.  § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżeni a prywatnego prokurator wszczyna postępowanie albo 
wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wym aga tego interes społeczny. 
§ 2. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pok rzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie prywatn e, korzysta 
z praw oskarżyciela posiłkowego; do pokrzywdzonego,  który przedtem nie wniósł oskarżenia prywatnego, s tosuje się 
art. 54, 55 § 3 i art. 58. 
§ 3. Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowan ia, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony powr aca w dal-
szym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego. 
§ 4. Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, moż e w terminie zawitym 14 dni od daty powiadomienia g o 
o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub oświadczenie, że podtrzymuje oskarże nie jako prywatne, 
a jeżeli takiego oświadczenia nie złoży, sąd lub re ferendarz sądowy umarza postępowanie. 
Art. 60a.  Oskarżycielowi prywatnemu, który nie włada w wysta rczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podl e- 
gające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcz a się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela pr ywatnego można 
poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczeni a kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono z askarżeniu. 
Art. 61.  § 1. W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postę powanie zawiesza się, a osoby najbliższe lub osoby pozo- 
stające na utrzymaniu zmarłego mogą wstąpić w jego prawa. Postanowienie o zawieszeniu postępowania moż e wydać 
także referendarz sądowy. 
§ 2. Jeżeli w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia ś mierci oskarżyciela prywatnego osoba uprawniona nie  wstąpi 
w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza  postępowanie. 
                                                           
13) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 lit. b us tawy, o której mowa w odnośniku 2. 
14) Dodany przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 14 – Poz. 30 
 
Rozdział 7 
(zawierający art. 62–70 – uchylony) 
Rozdział 8 
Oskarżony 
Art. 71.  § 1. Za podejrzanego uważa się osobę, co do której  wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów alb o 
której bez wydania takiego postanowienia postawiono  zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania  w charakterze 
podejrzanego. 
§ 2. Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko któr ej wniesiono oskarżenie do sądu, a także osobę, co do której 
prokurator złożył wniosek wskazany w art. 335 § 1 l ub wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. 
§ 3. Jeżeli kodeks niniejszy używa w znaczeniu ogól nym określenia „oskarżony”, odpowiednie przepisy ma ją zasto- 
sowanie także do podejrzanego. 
Art. 72.  § 1. Oskarżony ma prawo do korzystania z bezpłatne j pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w wystarczający m 
stopniu językiem polskim. 
§ 2. Tłumacza należy wezwać do czynności z udziałem  oskarżonego, o którym mowa w § 1. Na wniosek oskar żonego 
lub jego obrońcy tłumacza należy wezwać również w c elu porozumienia się oskarżonego z obrońcą w związk u z czyn-
nością, do udziału w której oskarżony jest uprawnio ny. 
§ 3. Oskarżonemu, o którym mowa w § 1, postanowieni e o przedstawieniu, uzupełnieniu lub zmianie zarzut ów, akt 
oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumac zeniem; za zgo- 
dą oskarżonego można poprzestać na ogłoszeniu przet łumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeż eli nie podle- 
ga ono zaskarżeniu. 
Art. 73.  § 1. Oskarżony tymczasowo aresztowany może porozum iewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności 
innych osób oraz korespondencyjnie. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym prokurator, udz ielając zezwolenia na porozumiewanie się, może zast rzec 
w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jeżeli wymag a tego dobro postępowania przygotowawczego, że będz ie przy tym 
obecny sam lub osoba przez niego upoważniona. 
§ 3. Jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygoto wawczego, prokurator, w szczególnie uzasadnionych w ypad- 
kach, może również zastrzec kontrolę korespondencji  podejrzanego z obrońcą. 
§ 4. Zastrzeżenia, o których mowa w § 2 i 3, nie mo gą być utrzymywane ani dokonane po upływie 14 dni o d dnia 
tymczasowego aresztowania podejrzanego. 
Art. 74.  § 1. Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej ni ewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na 
swoją niekorzyść. 
§ 2. Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się: 
1) oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom  niepołączonym z naruszeniem integralności ciała; w olno także 
w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, foto grafować go oraz okazać w celach rozpoznawczych inn ym osobom; 
2) badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego c iele, 
z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokony wane są przez uprawnionego do tego pracownika służb y 
zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i n ie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowad zenie tych 
badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony je st obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się po- 
braniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zast rzeżeniem pkt 3; 
3) pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze  śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i ni e zachodzi oba- 
wa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innyc h osób. 
§ 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o których mowa w § 2 pkt 1, a także, 
przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2 lub  3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków  lub inne 
wydzieliny organizmu. 
§ 3a. Oskarżonego lub osobę podejrzaną wzywa się do  poddania się obowiązkom wynikającym z § 2 i 3. W r azie od- 
mowy poddania się tym obowiązkom oskarżonego lub os obę podejrzaną można zatrzymać i przymusowo doprowa dzić, 
a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środk i techniczne służące obezwładnieniu, w zakresie nie zbędnym do wyko- 
nania danej czynności. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z mini strem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporzą- 
dzenia, szczegółowe warunki i sposób poddawania osk arżonego oraz osoby podejrzanej badaniom, a także w ykonywania 
z ich udziałem czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3, mając na uwadze, aby gromadzenie, u trwalanie i analiza 
materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z aktu alną wiedzą w zakresie kryminalistyki i medycyny są dowej. 
        
Dziennik Ustaw – 15 – Poz. 30 
 
Art. 75.  § 1. Oskarżony jest obowiązany zawiadamiać organ p rowadzący postępowanie o każdej zmianie miejsca 
swojego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej n iż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności  w innej spra- 
wie, jak również o każdej zmianie danych umożliwiaj ących kontaktowanie się, wskazanych w art. 213 § 1,  o których wie, 
że są znane organowi prowadzącemu postępowanie. Osk arżony jest obowiązany ponadto stawić się na każde wezwanie 
w toku postępowania karnego. O powyższych obowiązka ch należy oskarżonego uprzedzić przy pierwszym prze słuchaniu. 
§ 2. W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa  oskarżonego można zatrzymać go i sprowadzić przymu sowo. 
§ 3. Przepisy art. 246 stosuje się odpowiednio. Zaż alenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten sam sąd  w składzie 
trzech sędziów. 
Art. 76.  Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolni ony, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod kt órej 
pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego  korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wsz ystkim wnosić 
środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę. 
Art. 77.  Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż tr zech obrońców. 
Art. 78.  § 1. Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, moż e żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli  
w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie poni eść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego u trzymania siebie 
i rodziny. Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z ur zędu nie może być skorzystanie przez oskarżonego z nieodpłatnej 
pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywat elskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpni a 2015 r. 
o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradni ctwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 294). 
§ 1a. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli o skarżony żąda wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu d okonania 
określonej czynności procesowej. 
§ 2. Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli ok aże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie  których go 
wyznaczono. Na postanowienie o cofnięciu wyznaczeni a obrońcy przysługuje zażalenie do innego równorzęd nego składu 
tego sądu. 
Art. 79. § 1. W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obro ńcę, jeżeli: 
1) nie ukończył 18 lat; 
2) jest głuchy, niemy lub niewidomy; 
3) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolno ść rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim  postępowa- 
niem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłąc zona lub w znacznym stopniu ograniczona; 
4) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego z drowia psychicznego pozwala na udział w postępowani u lub prowa- 
dzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny. 
§ 2. Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy  sąd uzna to za niezbędne ze względu na inne okolic zności 
utrudniające obronę. 
§ 3. W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie oraz w tych po siedze- 
niach, w których obowiązkowy jest udział oskarżoneg o. 
§ 4. Uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy  psychiatrów, że czyn oskarżonego nie został popełn iony 
w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia z dolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania  swoim postę- 
powaniem i że stan zdrowia psychicznego oskarżonego  pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie obr ony w sposób 
samodzielny i rozsądny, sąd orzeka, że udział obroń cy nie jest obowiązkowy. Prezes sądu albo sąd zwaln ia wówczas 
obrońcę z jego obowiązków, chyba że zachodzą inne o koliczności przemawiające za tym, aby oskarżony mia ł obrońcę 
wyznaczonego z urzędu. 
Art. 80. Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed są dem okręgowym, jeżeli zarzucono mu zbrodnię. 
W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy. 
Art. 80a. (uchylony) 
Art. 81.  § 1. Jeżeli w sytuacji określonej w art. 78 § 1 lu b 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony nie ma  obrońcy 
z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właści wego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z ur zędu. 
§ 1a. Na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznacz enia obrońcy przysługuje zażalenie do sądu właściwe go do 
rozpoznania sprawy, a na postanowienie sądu o odmow ie wyznaczenia obrońcy – zażalenie do innego równor zędnego 
składu tego sądu. 
§ 1b. Ponowny wniosek o wyznaczenie obrońcy, oparty  na tych samych okolicznościach, pozostawia się bez  rozpo- 
znania. 
§ 2. Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego ob rońcy prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego  do roz- 
poznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w mie jsce dotychczasowego.  
        
Dziennik Ustaw – 16 – Poz. 30 
 
Art. 81a. § 1. Obrońca z urzędu wyznaczany jest z listy obroń ców. 
§ 2. Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy rozpoznaje niezwło cznie. 
§ 3. 15) Jeżeli okoliczności wskazują na konieczność natychm iastowego podjęcia obrony: 
1) wniosek o wyznaczenie obrońcy oraz inne dokument y niezbędne do rozpoznania wniosku mogą być przekaz ane przez 
organ prowadzący postępowanie przygotowawcze do wła ściwego sądu za pośrednictwem telefaksu lub poczty elek- 
tronicznej; 
2) prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy, w sposó b wskazany w art. 137, powiadamia oskarżonego oraz obrońcę 
o wyznaczeniu obrońcy z urzędu.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia: 
1) sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z pom ocy obrońcy z urzędu, w tym sposób ustalania listy obrońców 
udzielających pomocy prawnej z urzędu oraz sposób w yznaczania obrońcy udzielającego pomocy prawnej z u rzędu, 
2) 16) tryb przekazywania do sądu wniosku o wyznaczenie ob rońcy z urzędu oraz szczegółowy tryb rozpoznawania takiego 
wniosku  
– mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłow ego toku postępowania oraz prawidłowej realizacji p rawa do obrony. 
Rozdział 9 
Obrońcy i pełnomocnicy 
Art. 82.  Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obron y według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy 
o radcach prawnych. 
Art. 83.  § 1. Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ustanow ienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego wolno-
ści, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niez włocznie zawiadamia się oskarżonego. 
§ 2. Upoważnienie do obrony może być udzielone na p iśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu p rowadzą- 
cego postępowanie karne. 
Art. 84.  § 1. Ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym postępowa - 
niu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu si ę orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń. 
§ 2. Wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności procesowych do pra wo- 
mocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czy nności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem za mieszkania 
obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, lub referendarz sądowy tego sądu , a w postępo- 
waniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsc a czynności lub referendarz sądowy tego sądu, na uz asadniony 
wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do d okonania tej czynności innego obrońcę spośród miejs cowych 
adwokatów lub radców prawnych. 
§ 3. Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kas acyjnym, w postępowaniu o uchylenie wyroku sądu odw oław- 
czego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i  przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub  w postępowa- 
niu o wznowienie postępowania powinien sporządzić i  podpisać kasację, skargę od wyroku sądu odwoławcze go uchylają- 
cego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazująceg o sprawę do ponownego rozpoznania lub wniosek o wzn owienie 
postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że ni e stwierdził podstaw do wniesienia kasacji, skargi lub wniosku 
o wznowienie postępowania. Jeżeli kasacja, skarga l ub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest upra wniony do udziału 
w toczącym się postępowaniu. 
Art. 85.  § 1. Obrońca może bronić kilku oskarżonych, jeżeli  ich interesy nie pozostają w sprzeczności. 
§ 2. Stwierdzając sprzeczność sąd wydaje postanowie nie, zakreślając oskarżonym termin do ustanowienia innych 
obrońców. W wypadku obrony z urzędu sąd wyznacza in nego obrońcę. Na postanowienie przysługuje zażaleni e. 
§ 3. W postępowaniu przygotowawczym uprawnienia sąd u określone w § 2 przysługują prezesowi sądu właści wego 
do rozpoznania sprawy. 
Art. 86.  § 1. Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe  jedynie na korzyść oskarżonego. 
§ 2. Udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osob istego działania w nim oskarżonego. 
                                                           
15) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 lit. a us tawy, o której mowa w odnośniku 2. 
16) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 lit. b us tawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 17 – Poz. 30 
 
Art. 87.  § 1. Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełn omocnika. 
§ 2. Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomoc nika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postę- 
powaniu. 
§ 3. Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurat or, może odmówić dopuszczenia do udziału w postępow aniu 
pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej s troną. 
Art. 87a.  (uchylony) 
Art. 88.  § 1. 17) Pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub r adca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej 
Polskiej. Pełnomocnika z urzędu wyznacza prezes lub  referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Do 
pełnomocnika stosuje się odpowiednio przepisy art. 77, art. 78, art. 81 § 1a–2, art. 81a § 1–3, art. 8 3, art. 84, art. 86 § 2 
oraz przepisy wydane na podstawie art. 81a § 4.  
2. Na zasadach określonych w odrębnej ustawie czynn ości zastępstwa wykonuje Prokuratoria Generalna Rze czy- 
pospolitej Polskiej. 
Art. 89.  W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a nieunormow anych przez przepisy niniejszego kodeksu, stosuje 
się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowani u cywilnym. 
Rozdział 10 
Przedstawiciel społeczny 
Art. 90.  § 1. W postępowaniu sądowym udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, jeżeli zachodzi  
potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, 
w szczególności ochrony wolności i praw człowieka. 
§ 2. W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje in teres społeczny lub indywidualny, objęty zadaniami statutowymi 
tej organizacji, oraz przedstawiciela, który ma rep rezentować tę organizację. Do zgłoszenia dołącza si ę odpis statutu lub 
innego dokumentu regulującego działalność tej organ izacji. Przedstawiciel organizacji społecznej przed kłada sądowi 
pisemne upoważnienie. 
§ 3. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społ ecznej do występowania w sprawie, jeżeli przynajmni ej jedna ze 
stron wyrazi na to zgodę. Strona może w każdym czas ie cofnąć wyrażoną zgodę. W wypadku braku zgody cho ćby jednej 
ze stron na występowanie w sprawie przedstawiciela organizacji społecznej sąd wyłącza tego przedstawic iela od udziału 
w sprawie, chyba że jego udział leży w interesie wy miaru sprawiedliwości. 
§ 4. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społ ecznej do występowania w sprawie pomimo braku zgody  stron, 
jeżeli leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości.  
§ 5. Sąd odmawia dopuszczenia przedstawiciela organ izacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli  stwierdzi, 
że wskazany w zgłoszeniu interes społeczny lub indy widualny nie jest objęty zadaniami statutowymi tej organizacji lub nie 
jest związany z rozpoznawaną sprawą. 
§ 6. Sąd może ograniczyć liczbę przedstawicieli org anizacji społecznych występujących w sprawie, jeżel i jest to  
konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku post ępowania. Sąd wzywa wówczas oskarżyciela i oskarżon ego do 
wskazania nie więcej niż dwóch przedstawicieli orga nizacji społecznych, którzy będą mogli występować w  sprawie. Jeżeli 
w sprawie występuje więcej niż jeden oskarżony lub więcej niż jeden oskarżyciel, każdy z nich może wsk azać jednego 
przedstawiciela. Niewskazanie przedstawiciela uznaj e się za cofnięcie zgody na jego występowanie w spr awie. Niezależnie 
od stanowisk stron sąd może postanowić o dalszym ud ziale poszczególnych przedstawicieli organizacji sp ołecznych, jeżeli 
ich udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości . 
Art. 91.  Dopuszczony do udziału w postępowaniu sądowym prze dstawiciel organizacji społecznej może uczestniczyć  
w rozprawie, wypowiadać się i składać oświadczenia na piśmie. 
Rozdział 10a 
Podmiot zobowiązany 
Art. 91a.  § 1. Jeżeli w związku z popełnieniem czynu zabroni onego osoba fizyczna, prawna albo jednostka organiz a- 
cyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, uzyskała korzyś ć majątkową lub 
świadczenie określone w art. 405–407, art. 410 i ar t. 412 Kodeksu cywilnego od Skarbu Państwa, jednost ki samorządowej, 
państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjne j, podmiotu, dla którego organ samorządu jest organ em założyciel- 
                                                           
17) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 18 – Poz. 30 
 
skim, lub spółki prawa handlowego z większościowym udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej,  na wniosek 
prokuratora sąd, stosując przepisy prawa cywilnego,  zobowiązuje tę osobę lub jednostkę do zwrotu korzy ści albo jej rów- 
nowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeka przep adek świadczenia albo jego równowartości na rzecz S karbu Pań- 
stwa. 
§ 2. Podmiot zobowiązany określony w § 1 jest przes łuchiwany w postępowaniu karnym w charakterze świad ka. 
W przypadku podmiotu innego niż osoba fizyczna prze słuchuje się osobę lub osoby uprawnione do działani a w jego imieniu. 
§ 3. Osoba, o której mowa w § 2, może odmówić zezna ń. 
§ 4. Przepisy art. 72, art. 75, art. 87 § 1, art. 8 9, art. 156 § 1 zdanie pierwsze oraz art. 167 stosu je się odpowiednio. 
Osoba, o której mowa w § 2, może zadawać pytania os obie przesłuchiwanej oraz zabrać głos końcowy przed  obrońcą 
oskarżonego i oskarżonym. 
Rozdział 10b 
Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem  
Art. 91b.  Właścicielowi przedsiębiorstwa zagrożonego przepad kiem, o którym mowa w art. 44a § 2 Kodeksu karne- 
go, przysługują prawa strony w zakresie czynności p rocesowych odnoszących się do tego środka. 
DZIAŁ IV 
Czynności procesowe 
Rozdział 11 
Orzeczenia, zarządzenia i polecenia 
Art. 92.  Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształ t okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających  
znaczenie dla rozstrzygnięcia. 
Art. 93.  § 1. Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie. 
§ 2. W kwestiach niewymagających postanowienia prez es sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący sk ładu 
orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządz enia. 
§ 3. W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i  zarządzenia wydaje prokurator oraz inny uprawniony  organ, 
a sąd – w wypadkach przewidzianych w ustawie. 
§ 4. W wypadkach określonych w ustawie sąd oraz pro kurator wydają polecenia Policji lub innym organom.  
Art. 93a.  § 1. W wypadkach określonych w ustawie referendarz  sądowy może wydawać postanowienia lub zarządzenia.  
§ 2. Polecenia, które zgodnie z ustawą wydaje sąd, może wydawać także referendarz sądowy. 
§ 3. Od postanowień i zarządzeń wydanych przez refe rendarza sądowego może być wniesiony sprzeciw. Sprz eciw 
przysługuje stronom, a także osobie, której postano wienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanow i inaczej. W razie 
wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie traci moc. 
§ 4. Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżel i został wniesiony po terminie lub przez osobę nieu prawnioną. 
Art. 94.  § 1. Postanowienie powinno zawierać: 
1) oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydającyc h postanowienie; 
2) datę wydania postanowienia; 
3) wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowie nie dotyczy; 
4) rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej; 
5) uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wy magania. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zarządz eń. 
Art. 95. § 1. Sąd orzeka na rozprawie w wypadkach wskazanych  w ustawie, a w innych – na posiedzeniu. Orzeczenia  
wydawane na posiedzeniu mogą zapadać również na roz prawie. 
§ 2. Referendarz sądowy wydaje postanowienia na pos iedzeniu. 
Art. 95a. § 1. W sprawach wskazanych w art. 2a § 1 i 2 Kodeks u wykroczeń orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał 
wyrok w pierwszej instancji. 
§ 2. Na postanowienie przysługuje zażalenie. 
        
Dziennik Ustaw – 19 – Poz. 30 
 
Art. 95aa. 18) § 1. W sprawach wskazanych w art. 4 § 2–4 Kodeksu k arnego orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał 
wyrok w pierwszej instancji. 
§ 2. Przy orzekaniu sąd bierze pod uwagę czyn objęt y wyrokiem i przypisany sprawcy na podstawie ustale ń faktycz- 
nych przyjętych za podstawę tego wyroku. 
§ 3. Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
Art. 95b.  § 1. Posiedzenie odbywa się z wyłączeniem jawności , chyba że ustawa stanowi inaczej albo prezes sądu lub 
sąd zarządzi inaczej. 
§ 1a. 19) Do posiedzeń stosuje się odpowiednio przepis art. 358.  
§ 2. Jawne są posiedzenia, o których mowa w art. 33 9 § 3 pkt 1, 2 i 5, art. 340, art. 341, art. 343 § 5, art. 343a, art. 603, 
art. 607l § 1, art. 607s § 3, art. 611c § 4 i art. 611ti § 1. 
§ 3. Do posiedzeń, które odbywają się jawnie, przep isy rozdziału 42 stosuje się odpowiednio.  
Art. 96. 20) § 1. Strony oraz osoby niebędące stronami, jeżeli w ykażą interes prawny w rozstrzygnięciu, mają prawo 
wziąć udział w posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jest obowiązkowy. Prze pis art. 451 sto- 
suje się odpowiednio. 
§ 2. W pozostałych wypadkach nie zawiadamia się ich  o posiedzeniu, a mogą wziąć w nim udział, jeżeli s ię stawią, 
chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 97.  Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia na posiedzeni u, 
sąd dokonuje tego sam albo w tym celu wyznacza sędz iego ze składu orzekającego bądź zwraca się o wykon anie określonych 
czynności do sądu miejscowo właściwego. Jeżeli czyn ność nie wymaga przeprowadzenia dowodu, może ją wyk onać także 
referendarz sądowy.  
Art. 98.  § 1. Uzasadnienie postanowienia sporządza się na p iśmie wraz z samym postanowieniem. 
§ 2. W sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczy n można odroczyć sporządzenie uzasadnienia postanow ienia na 
czas do 7 dni. 
§ 3. Nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu, j ak również uwzględnienie wniosku, któremu inna stro na nie 
sprzeciwiła się, chyba że orzeczenie podlega zaskar żeniu. 
Art. 99.  § 1. Tryb i formę uzasadnienia wyroku określają pr zepisy szczególne. 
§ 2. Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeż eli podlega zaskarżeniu. 
Art. 99a. 21) § 1. Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji,  w tym wyroku nakazowego i wyroku łącznego, 
oraz wyroku sądu odwoławczego i wyroku wydanego w p ostępowaniu o wznowienie postępowania sporządza się  na 
formularzu według ustalonego wzoru. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzory formularzy uzasadnień wyroków or az 
sposób ich wypełniania, mając na uwadze konieczność  zamieszczenia w nich niezbędnych informacji wskaza nych 
w ustawie, w sposób umożliwiający należyte sporządz enie przez uprawnionego środka zaskarżenia, a także  właści- 
we dokonanie kontroli wyroku w razie wniesienia tak iego środka.  
Art. 100. § 1. 22) Orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie ogła sza się ustnie. 
§ 1a. 23) Orzeczenie lub zarządzenie wydane na posiedzeniu ja wnym ogłasza się ustnie. Jeżeli na ogłoszeniu nikt się 
nie stawił, można uznać wydane orzeczenie lub zarzą dzenie za ogłoszone. Przyczynę odstąpienia od ogłos zenia należy 
wskazać w protokole albo notatce urzędowej z posied zenia.  
§ 2. Orzeczenie lub zarządzenie wydane na innym pos iedzeniu ogłasza się ustnie, jeżeli bierze w nim ud ział strona. 
§ 3. 24) Wyrok doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesien ia środka zaskarżenia, jeżeli ustawa tak stanowi. 
                                                           
18) Dodany przez art. 1 pkt 11 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
19) Dodany przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
20) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
21) Dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2; wejdzie w życie z dniem 5 grudnia 201 9 r. 
22) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
23) Dodany przez art. 1 pkt 15 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
24) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 lit. c u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 20 – Poz. 30 
 
§ 4. Postanowienie albo zarządzenie wydane poza roz prawą, od którego przysługuje środek zaskarżenia, d oręcza się 
podmiotom uprawnionym do wniesienia tego środka, a postanowienie kończące postępowanie jego stronom, c hyba że byli 
obecni przy ogłoszeniu postanowienia albo zarządzen ia. 25) Stronom doręcza się również postanowienie wraz z u zasad-
nieniem w wypadku wskazanym w art. 98 § 2. 
§ 5. Strony należy powiadomić o treści innych posta nowień i zarządzeń wydanych poza rozprawą i posiedz eniem, 
a także wydanych na posiedzeniu, o którego terminie  strona nie była zawiadomiona. 
§ 6. 26) Jeżeli ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządz enia uzasadnienia, orzeczenie i zarządzenie doręcza  się 
lub ogłasza wraz z uzasadnieniem. W wypadku określo nym w art. 98 § 2 po ogłoszeniu postanowienia, na w niosek strony 
obecnej przy ogłoszeniu tego postanowienia, podaje się ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia. Ob ecne strony nale- 
ży pouczyć o możliwości złożenia takiego wniosku.  
§ 7. Jeżeli sprawę rozpoznano z wyłączeniem jawnośc i ze względu na ważny interes państwa, zamiast uzas adnienia 
doręcza się zawiadomienie, że uzasadnienie zostało sporządzone. 
§ 8. Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu orzeczenia i  zarządzenia należy pouczyć uczestników postępowani a o przysłu-
gującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia ś rodka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie lub zarz ądzenie nie podle- 
ga zaskarżeniu. 
§ 9. W razie skazania z zastosowaniem art. 60 § 3 l ub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karneg o skarbowe- 
go po ogłoszeniu lub przy doręczeniu wyroku należy pouczyć oskarżonego o treści art. 434 § 4 oraz art.  443. 
Art. 101 –104.  (uchylone) 
Art. 105.  § 1. Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w obliczeniu terminów w orzeczeniu lub zarządzeniu 
albo w ich uzasadnieniu można sprostować w każdym c zasie. 
§ 2. Sprostowania dokonuje organ, który popełnił om yłkę. Jeżeli postępowanie toczy się przed instancją  odwoławczą, 
może ona z urzędu sprostować orzeczenie pierwszej i nstancji. 
§ 3. Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w drodze postanowienia, a sprostowanie za rządzenia 
w drodze zarządzenia. 
§ 4. Na postanowienie lub zarządzenie co do sprosto wania wydane w pierwszej instancji służy zażalenie.  
Art. 106.  Przepisy art. 100 § 4–8 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym. 
Art. 107.  § 1. Sąd lub referendarz sądowy nadaje na żądanie osoby uprawnionej klauzulę wykonalności orzeczeniu 
podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji. 
§ 2. Orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia s zkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz nawiązkę 
orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego uważa się za orze czenia co do roszczeń majątkowych, jeżeli nadają si ę do egzekucji 
w myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. 
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do ob owiązku wynikającego z ugody zawartej przed sądem l ub referen- 
darzem sądowym, a także ugody zawartej w postępowan iu mediacyjnym. 
§ 4. Sąd lub referendarz sądowy odmawia nadania kla uzuli wykonalności ugodzie zawartej przed mediatore m, w całości 
lub w części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do  obejścia prawa. 
Rozdział 12 
Narada i głosowanie 
Art. 108.  § 1. Przebieg narady i głosowania nad orzeczeniem jest tajny, a zwolnienie od zachowania w tym względ zie 
tajemnicy nie jest dopuszczalne. 
§ 2. Podczas narady i głosowania oprócz członków sk ładu orzekającego może być obecny jedynie protokola nt, chyba 
że przewodniczący uzna jego obecność za zbędną. 
                                                           
25) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 15 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 2.  
26) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 lit. e u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 21 – Poz. 30 
 
Art. 109.  § 1. Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady oraz głoso - 
wania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga j e skład orzekający. 
§ 2. Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczyn ając od najmłodszego, najpierw od ławników według i ch wieku, 
następnie od sędziów według ich starszeństwa służbo wego, a sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli n ie jest przewod- 
niczącym, głosuje pierwszy. 
Art. 110.  Narada i głosowanie nad wyrokiem odbywają się osob no co do winy i kwalifikacji prawnej czynu, co do k a- 
ry, co do środków karnych, co do przepadku, co do ś rodków kompensacyjnych oraz co do pozostałych kwest ii. 
Art. 111.  § 1. Orzeczenia zapadają większością głosów. 
§ 2. Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nic h nie uzyska większości, zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego 
przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego,  aż do uzyskania większości. 
Art. 112.  Sędzia, który głosował przeciwko uznaniu oskarżone go za winnego, może wstrzymać się od głosowania nad  
dalszymi kwestiami; wówczas głos tego sędziego przy łącza się do zdania najprzychylniejszego dla oskarż onego. 
Art. 113.  Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orz ekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że  
orzeczenie zamieszczono w protokole. 
Art. 114.  § 1. Przy składaniu podpisu członek składu orzekaj ącego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu swoje zdanie  
odrębne podając, w jakiej części i w jakim kierunku  kwestionuje orzeczenie. 
§ 2. Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uz asadnienia orzeczenia; wówczas zdanie to zaznacza s ię przy 
podpisywaniu uzasadnienia. 
§ 3. Jeżeli ustawa nie wymaga sporządzenia uzasadni enia wraz z wydaniem orzeczenia, w razie zgłoszenia  zdania od- 
rębnego, uzasadnienie należy sporządzić z urzędu w terminie 7 dni od wydania orzeczenia, a składający zdanie odrębne 
dołącza w ciągu następnych 7 dni jego uzasadnienie;  obowiązek ten nie dotyczy ławnika. 
Art. 115.  § 1. Uzasadnienie orzeczenia podpisują osoby, któr e orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby przegłoso - 
wanej. 
§ 2. W sprawach rozpoznawanych w składzie sędziego i dwóch ławników uzasadnienie podpisuje tylko przew odni- 
czący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. W sprawac h rozpoznawanych w składzie dwóch sędziów i trzech ławników 
uzasadnienie podpisują obaj sędziowie, chyba że zgł oszono zdanie odrębne. 
§ 3. Jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodnicząc ego lub innego członka składu orzekającego, jeden z  pod-
pisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z z aznaczeniem przyczyny tego faktu. 
Rozdział 13 
Porządek czynności procesowych 
Art. 116.  Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i inni u prawnieni do wzięcia udziału w czynności procesowej  
mogą składać wnioski i inne oświadczenia na piśmie albo ustnie do protokołu. 
Art. 117.  § 1. Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności p rocesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, ch yba 
że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2. Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba u prawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że został a o niej powia- 
domiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszc zenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszk ód żywioło- 
wych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy , gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawien nictwo i wnosi 
o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, c hyba że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2a. Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu c horoby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocnik ów 
i innych uczestników postępowania, których obecność  była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie  do czynności, 
będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymag a przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego nie możność 
stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekar za sądowego. 
§ 3. W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub p ełnomocnika, których stawiennictwo jest obowiązkowe , czynności 
procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa st anowi inaczej. 
        
Dziennik Ustaw – 22 – Poz. 30 
 
§ 3a. 27) Niestawiennictwo strony, która została należycie za wiadomiona o czynności procesowej, niezależnie od j ego 
przyczyny, nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu  tej czynności, jeżeli stawił się jej obrońca lub p ełnomocnik. Nie 
dotyczy to czynności, w której udział strony jest o bowiązkowy. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawio nych wolności, których zasady usprawiedliwiania nie stawiennic- 
twa regulują odrębne przepisy. 
Art. 117a.  § 1. Jeżeli strona ma więcej niż jednego obrońcę l ub pełnomocnika, czynność procesową można prze-
prowadzić w wypadku stawiennictwa przynajmniej jedn ego z nich, chyba że strona wyrazi zgodę na przepro wadzenie 
czynności bez udziału obrońcy lub pełnomocnika, któ rych udział nie jest obowiązkowy. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pełnomo cnika osoby niebędącej stroną, o której mowa w art.  87 § 2. 
Art. 118.  § 1. Znaczenie czynności procesowej ocenia się wed ług treści złożonego oświadczenia. 
§ 2. Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a  zwłaszcza środka zaskarżenia, nie pozbawia czynnoś ci znacze- 
nia prawnego. 
§ 3. Pismo w sprawie należącej do właściwości sądu,  prokuratora, Policji lub innego organu dochodzenia , skierowane 
do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi. 
Art. 119.  § 1. Pismo procesowe powinno zawierać: 
1) oznaczenie organu, do którego jest skierowane, o raz sprawy, której dotyczy; 
2) 28) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a także – w  pierwszym piśmie złożonym w sprawie – numer telefo nu, tele- 
faksu i adres poczty elektronicznej lub oświadczeni e o ich nieposiadaniu;  
3) treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby  z uzasadnieniem; 
4) datę i podpis składającego pismo. 
§ 2. Za osobę, która nie może się podpisać, pismo p odpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem  przyczyny 
złożenia swego podpisu. 
Art. 120.  § 1. 29) Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, pr zewidzianym w art. 119 lub w przepisach 
szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo ni e może otrzymać biegu, albo brak polega na niezłoże niu należytych 
opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności proces owej, wzywa się osobę, która wniosła pismo, do usun ięcia braku 
w terminie 7 dni. 
§ 2. W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo w ywołuje skutki od dnia jego wniesienia. W razie nie uzupełnienia 
braku w terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne,  o czym należy pouczyć przy doręczeniu wezwania. 
§ 3. W postępowaniu przed sądem zarządzenia w spraw ach, o których mowa w § 1 i 2, może wydać także ref erendarz 
sądowy. 
Art. 121.  Jeżeli osoba uczestnicząca w czynności procesowej odmawia podpisu lub nie może go złożyć, organ doko-
nujący czynności zaznacza przyczynę braku podpisu. 
Rozdział 14 
Terminy 
Art. 122.  § 1. Czynność procesowa dokonana po upływie termin u zawitego jest bezskuteczna. 
§ 2. Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarż enia oraz inne, które ustawa za zawite uznaje. 
Art. 123.  § 1. Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od któr ego liczy się dany termin. 
§ 2. Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, mie siącach lub latach, koniec terminu przypada na ten dzień tygodnia 
lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; j eżeli w danym miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada 
na ostatni dzień tego miesiąca. 
§ 3. 30) Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany prze z ustawę za dzień wolny od pracy lub na sobotę, czy nność 
można wykonać następnego dnia, który nie jest dniem  wolnym od pracy ani sobotą. 
                                                           
27) Dodany przez art. 1 pkt 16 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
28) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
29) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
30) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 19 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 23 – Poz. 30 
 
Art. 124.  Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem p ismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmujące- 
go się doręczaniem korespondencji na terenie Unii E uropejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub zło żone przez żoł- 
nierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorial ną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jedn ostki wojskowej 
albo przez osobę pozbawioną wolności w administracj i odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi pol skiego statku 
morskiego – kapitanowi statku. 
Art. 125.  Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji 
albo innego organu postępowania przygotowawczego uw aża się za wniesione z zachowaniem terminu. 
Art. 126.  § 1. Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąp iło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zaw itym 
terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgło sić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jed nocześnie czyn- 
ności, która miała być w terminie wykonana; to samo  stosuje się do osób niebędących stronami. 
§ 2. W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanow ieniem organ, przed którym należało dokonać czynnoś ci. 
§ 3. Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zaż alenie. 
Art. 127.  Wniosek o przywrócenie terminu nie wstrzymuje wyko nania orzeczenia, jednakże organ, do którego wnio- 
sek złożono, lub organ powołany do rozpoznania środ ka zaskarżenia może wstrzymać wykonanie orzeczenia;  odmowa 
wstrzymania nie wymaga uzasadnienia. 
Art. 127a.  § 1. Jeżeli warunkiem skuteczności czynności proce sowej jest jej dokonanie przez obrońcę lub pełnomoc - 
nika, termin do jej dokonania ulega zawieszeniu dla  strony postępowania na czas rozpoznania wniosku o przyznanie po- 
mocy prawnej w tym zakresie. 
§ 2. W wypadku wyznaczenia obrońcy lub pełnomocnika  z urzędu termin do dokonania czynności przez wyzna czo- 
nego przedstawiciela procesowego rozpoczyna bieg od  daty doręczenia mu postanowienia lub zarządzenia o  tym wyzna- 
czeniu. 
Art. 127b.  Jeżeli czas trwania środków przymusu jest określon y w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje si ę, że 
tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a ro k za dni 365.  
Art. 127c.  Za dzień trwania środka przymusu skutkującego pozb awieniem wolności przyjmuje się okres 24 godzin 
liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolnośc i.  
Rozdział 15 
Doręczenia 
Art. 128.  § 1. Orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierz ytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich do ręczenie. 
§ 2. Wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników po stępowania doręcza się w taki sposób, by treść ich nie była 
udostępniona osobom niepowołanym. 
Art. 129.  § 1. W wezwaniu należy oznaczyć organ wysyłający o raz podać, w jakiej sprawie, w jakim charakterze, 
miejscu i czasie ma się stawić adresat i czy jego s tawiennictwo jest obowiązkowe, a także uprzedzić o skutkach niesta- 
wiennictwa. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zawiado mień. 
§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia pisma biegnie termin  wykonania czynności procesowej, należy pouczyć o t ym adresata. 
Art. 130.  Pisma doręcza się za pokwitowaniem odbioru. Odbier ający potwierdza odbiór swym czytelnym podpisem 
zawierającym imię i nazwisko na zwrotnym pokwitowan iu, na którym doręczający potwierdza swym podpisem sposób 
doręczenia. 
Art. 131.  § 1. 31) Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których  daty doręczenia biegną terminy, doręcza się 
przez: 
1) operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 201 8 r. 
poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005); 
2) pracownika organu wysyłającego; 
3) organ procesowy dokonujący czynności procesowej – w toku tej czynności; 
4) Policję – tylko w razie niezbędnej konieczności.  
                                                           
31) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 20 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 24 – Poz. 30 
 
§ 2. 31) Jeżeli w sprawie ustalono tylu pokrzywdzonych, że i ch indywidualne zawiadomienie o przysługujących im 
uprawnieniach spowodowałoby poważne utrudnienie w p rowadzeniu postępowania, zawiadamia się ich poprzez  ogłoszenie 
w prasie, radiu, telewizji lub na stronie interneto wej sądu albo prokuratury. 
§ 3. Jeżeli istnieje obowiązek doręczenia postanowi enia, przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Należy j ednak zawsze do- 
ręczyć je temu pokrzywdzonemu, który w zawitym term inie 7 dni od dnia ogłoszenia o to się zwróci. 
Art. 132.  § 1. Pismo doręcza się adresatowi osobiście. 
§ 1a. 32) Na wniosek adresata doręczenie może być dokonane na  wskazany przez niego adres skrytki pocztowej. W ty m 
wypadku pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego, o którym mowa w art. 131 § 1 pkt 1, skł ada się 
w placówce pocztowej tego operatora, umieszczając z awiadomienie o tym w skrytce pocztowej adresata. 
§ 2. W razie chwilowej nieobecności adresata w jego  mieszkaniu pismo doręcza się dorosłemu domownikowi . 
W razie nieobecności domownika pismo doręcza się ad ministracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżel i podejmą się 
oddać pismo adresatowi. Przepis art. 133 § 2 stosuj e się odpowiednio. 
§ 3. Pismo może być także doręczone za pośrednictwe m telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypa dku do- 
wodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji dany ch. 
§ 4. Przepisów § 2 i 3 oraz art. 133 § 3 nie stosuj e się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia o pie rwszym termi- 
nie rozprawy głównej, terminie posiedzenia, o który m mowa w art. 341 § 1, art. 343 § 5, art. 343a i ar t. 420 § 1, oraz dorę- 
czenia wyroku, o którym mowa w art. 500 § 1.  
Art. 133.  § 1. Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w art. 132, pismo przesłane za pośrednic- 
twem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dni a 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe pozostawia się w najbliż- 
szej placówce pocztowej tego operatora pocztowego, a przesłane w inny sposób w najbliższej jednostce P olicji albo 
we właściwym urzędzie gminy. 
§ 2. O pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający u mieszcza zawiadomienie w skrzynce do doręczania kor espon- 
dencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w i nnym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy  pismo pozo- 
stawiono oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni; w  razie bezskutecznego upływu tego terminu, należy c zynność zawia- 
domienia powtórzyć jeden raz. W razie dokonania tyc h czynności pismo uznaje się za doręczone. 
§ 2a. 33) Pismo pozostawione w placówce pocztowej w rozumieni u ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocz- 
towe, adresowane do: 
1) obrońcy albo pełnomocnika będącego adwokatem lub  radcą prawnym, 
2) osoby, której stan zdrowia uniemożliwia lub w zn acznym stopniu utrudnia osobiste odebranie pisma w placówce 
pocztowej 
– może zostać odebrane także przez osobę upoważnion ą na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru  przesyłek 
pocztowych w rozumieniu tej ustawy. 
§ 2b. 34) Stwierdzenie, że stan zdrowia osoby, która udzielił a pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek po cz- 
towych w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z d nia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, uniemożl iwia lub 
w znacznym stopniu utrudnia osobiste odebranie pism a w placówce pocztowej, następuje na podstawie zaśw iadczenia 
lekarza podstawowej opieki zdrowotnej wystawionego na wniosek tej osoby lub osoby upoważnionej na pods tawie pełno- 
mocnictwa pocztowego. Zaświadczenie wydaje się na c zas określony albo bezterminowo. Czynności związane  z wydaniem 
zaświadczenia oraz zaświadczenie są nieodpłatne. 
§ 2c. 34) Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporzą dzenia, tryb wydania zaświadczenia, o którym mowa w  § 2b, 
jego formę oraz wzór zaświadczenia wystawianego w f ormie papierowej, mając na uwadze konieczność zapew nienia sku- 
teczności dokonania doręczenia oraz właściwej reali zacji gwarancji procesowych adresata pisma. 
§ 3. Pismo można również pozostawić osobie upoważni onej do odbioru korespondencji w miejscu stałego za trudnie- 
nia adresata. 
Art. 134.  § 1. Pisma adresowane do żołnierzy oraz funkcjonar iuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,  
Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Sł użby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa, Ce n- 
tralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej,  Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej i S łużby Więzien- 
nej można doręczyć adresatom za pośrednictwem ich p rzełożonych, przy czym wezwania przeznaczone dla żo łnierzy peł- 
niących zasadniczą służbę wojskową przesyła się do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełn i służbę, w celu 
doręczenia i zarządzenia stawienia się stosownie do  wezwania. 
                                                           
32) Dodany przez art. 1 pkt 21 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
33) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 22 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
34) Dodany przez art. 1 pkt 22 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 25 – Poz. 30 
 
§ 2. Osobom pozbawionym wolności doręcza się pismo za pośrednictwem administracji odpowiedniego zakład u. 
§ 3. Pismo przeznaczone dla adresata niebędącego os obą fizyczną albo dla obrońcy lub pełnomocnika dorę cza się 
w biurze adresata osobie tam zatrudnionej. 
Art. 135.  Prokuratora zawiadamia się o rozprawach i posiedze niach przez doręczenie wykazu spraw, które mają być  
w danym dniu rozpoznane. 
Art. 136.  § 1. W razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy alb o niemożności pokwitowania odbioru przez adresata, 
doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpo wiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za d okonane. 
§ 2. Pismo nie przyjęte przez adresata zwraca się o rganowi wysyłającemu. 
Art. 137.  W wypadkach niecierpiących zwłoki można wzywać lub  zawiadamiać osoby telefonicznie albo w inny spo- 
sób stosownie do okoliczności, pozostawiając w akta ch odpis nadanego komunikatu z podpisem osoby nadaj ącej. 
Art. 138. 35) Strona, a także osoba niebędąca stroną, której praw a zostały naruszone, nieprzebywająca w kraju ani 
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, ma  obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju lu b w innym 
państwie członkowskim Unii Europejskiej; w razie ni euczynienia tego pismo wysłane na ostatnio znany ad res w kraju lub 
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej alb o, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt spra wy uważa się za 
doręczone.  
Art. 139.  § 1. Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmi enia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wska za- 
nym przez siebie adresem, w tym także z powodu pozb awienia wolności w innej sprawie, pismo wysłane pod  tym adresem 
uważa się za doręczone. Dotyczy to także strony, kt óra zgłosiła wniosek o dokonywanie doręczeń na adre s oznaczonej 
skrytki pocztowej i nie zawiadomiła organu o zmiani e tego adresu lub zaprzestaniu korzystania z niego.36) 
§ 1a. Przepis § 1 stosuje się do pokrzywdzonego tak że wtedy, gdy nie jest stroną. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Przepis § 1 nie dotyczy pism wysłanych po raz pierwszy po prawomocnym uniewinnieniu oskarżonego. 
Art. 140.  Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, orzeczenia, zar ządzenia, zawiadomienia i odpisy, które ustawa naka zuje 
doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, peł nomocnikom i ustawowym przedstawicielom. 
Art. 141.  Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministre m właściwym do spraw łączności określi, w drodze 
rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb doręczani a pism organów procesowych, mając na uwadze koniecz ność zapew- 
nienia sprawnego toku postępowania, a także właściw ej realizacji gwarancji procesowych jego uczestnikó w. 
Art. 142.  Doręczenie bez zachowania przepisów niniejszego ro zdziału uważa się za dokonane, jeżeli osoba, dla kt órej 
pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otr zymała. 
Rozdział 16 
Protokoły 
Art. 143.  § 1. Spisania protokołu wymagają: 
1) przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie,  wniosku o ściganie i jego cofnięcie; 
2) przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i k uratora; 
3) dokonanie oględzin; 
4) dokonanie otwarcia zwłok oraz wyjęcie zwłok z gr obu; 
5) przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania; 
6) przeszukanie osoby, miejsca, rzeczy i systemu in formatycznego oraz zatrzymanie rzeczy i danych info rmatycznych; 
7) otwarcie korespondencji i przesyłki oraz odtworz enie utrwalonych zapisów; 
8) zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebrany mi w postępowaniu przygotowawczym; 
9) przyjęcie poręczenia; 
10) przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na  nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowią zkowa; 
11) przebieg rozprawy. 
§ 2. Z innych czynności spisuje się protokół, jeżel i przepis szczególny tego wymaga albo przeprowadzaj ący czynność 
uzna to za potrzebne. W innych wypadkach można ogra niczyć się do sporządzenia notatki urzędowej. 
                                                           
35) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
36) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 24 ustawy, o  której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 26 – Poz. 30 
 
Art. 144.  § 1. Protokół rozprawy spisuje pracownik sekretari atu lub inna osoba upoważniona przez prezesa sądu. 
§ 2. Inny protokół spisać może, poza osobami wymien ionymi w § 1, osoba przybrana w charakterze protoko lanta 
przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzając y czynność. 
§ 3. Od osoby przybranej, która nie jest pracowniki em organu prowadzącego postępowanie, odbiera się pr zyrzeczenie 
następującej treści: „Przyrzekam uroczyście, że pow ierzone mi obowiązki protokolanta wykonam sumiennie ”. 
Art. 145.  § 1. Jeżeli czynność procesową utrwala się za pomo cą stenogramu, protokół można ograniczyć do zapisu 
najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w n iej udział. Stenograf przekłada stenogram na pismo zwykłe, przy 
czym czyni wzmiankę, jakim posługiwał się systemem;  pierwopis stenogramu oraz jego przekład stają się załącznikami do 
protokołu. 
§ 2. Przepis art. 144 § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 146.  § 1. Protokolant i stenograf ulegają wyłączeniu z tych samych powodów co sędzia. 
§ 2. O wyłączeniu orzeka w toku rozprawy lub posied zenia sąd, a w innych wypadkach osoba, która przepr owadza 
czynność protokołowaną. 
Art. 147.  § 1. Przebieg czynności protokołowanych może być u trwalony ponadto za pomocą urządzenia rejestrujące-
go obraz lub dźwięk, o czym należy przed uruchomien iem urządzenia uprzedzić osoby uczestniczące w czyn ności. 
§ 2. Przesłuchanie świadka lub biegłego utrwala się  za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk , gdy: 
1) zachodzi niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej  osoby nie będzie możliwe w dalszym postępowaniu; 
2) przesłuchanie następuje w trybie określonym w ar t. 396. 
§ 2a. Przesłuchanie pokrzywdzonego, o którym mowa w  art. 185a i art. 185c, oraz świadka, o którym mowa  w art. 185b, 
utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obr az i dźwięk. 
§ 2b. Przebieg rozprawy utrwala się za pomocą urząd zenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, ch yba że jest to 
niemożliwe ze względów technicznych. 
§ 2c. Przebiegu rozprawy w zakresie, w którym wyłąc zono jej jawność ze względu na obawę ujawnienia inf ormacji 
niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, nie utrwala się w sposób określony w § 2b, jeżeli nie ma możliwo- 
ści zapewnienia właściwej ochrony zapisu dźwięku al bo obrazu i dźwięku przed nieuprawnionym ujawnienie m. 
§ 3. Jeżeli czynność procesową inną niż rozprawa ut rwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwię k albo obraz 
i dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najba rdziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej u dział. 
§ 3a. Zapis obrazu lub dźwięku staje się załączniki em do protokołu. W wypadku ograniczenia protokołu d o zapisu 
najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udz iał w czynności sporządza się przekład zapisu dźwię ku, który również 
staje się załącznikiem do protokołu. 
§ 4. Strona, obrońca, pełnomocnik i przedstawiciel ustawowy ma prawo otrzymać odpłatnie jedną kopię za pisu obra- 
zu lub dźwięku. Nie dotyczy to przebiegu rozprawy l ub innej czynności odbywającej się z wyłączeniem ja wności albo 
czynności w postępowaniu przygotowawczym. Z ważnych  przyczyn, uzasadnionych ochroną interesu prywatneg o osób 
biorących udział w rozprawie, prezes sądu może nie wyrazić zgody na sporządzenie dla stron, obrońców, pełnomocników 
i przedstawicieli ustawowych kopii zapisu obrazu z rozprawy. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, rodzaje urządzeń i środków technicznyc h służących 
do utrwalania obrazu lub dźwięku dla celów procesow ych, sposób przechowywania, odtwarzania i kopiowani a zapisów, 
sposób i tryb udostępniania stronom, obrońcom, pełn omocnikom i przedstawicielom ustawowym zapisu obraz u lub dźwię- 
ku oraz przekazywania im kopii zapisu obrazu lub dź więku, jak również wysokość opłaty za sporządzenie i przekazanie 
kopii zapisu obrazu lub dźwięku oraz zakładanie kon t w systemie informatycznym w celu przekazywania ko pii zapisu 
obrazu lub dźwięku, mając na uwadze konieczność wła ściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwię ku przed 
utratą dowodu, jego zniekształceniem lub nieuprawni onym ujawnieniem, konieczność niezwłocznego dostępu  uczestników 
postępowania do zapisu obrazu lub dźwięku oraz uzys kania kopii zapisu z akt sprawy, a także zapewnieni a, aby wysokość 
opłaty odpowiadała rzeczywistym kosztom sporządzeni a i przekazania kopii zapisu obrazu lub dźwięku. 
Art. 148.  § 1. Protokół powinien zawierać: 
1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz o sób w niej uczestniczących; 
2) przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski j ej uczestników; 
3) wydane w toku czynności postanowienia i zarządze nia, a jeżeli postanowienie lub zarządzenie sporząd zono osobno, 
wzmiankę o jego wydaniu; 
4) w miarę potrzeby stwierdzenie innych okolicznośc i dotyczących przebiegu czynności. 
        
Dziennik Ustaw – 27 – Poz. 30 
 
§ 2. Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności przez or gan prowa- 
dzący postępowanie zamieszcza się w protokole z moż liwą dokładnością. Osoby biorące udział w czynności  mają prawo 
żądać zamieszczenia w protokole z pełną dokładności ą wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów. 
§ 2a. (uchylony) 
§ 2b. (uchylony) 
§ 2c. (uchylony) 
§ 3. W protokole nie wolno zastępować zapisu treści  zeznań lub wyjaśnień odwoływaniem się do innych pr otokołów. 
§ 4. Osoby biorące udział w czynności mają prawo żą dać odczytania fragmentów ich wypowiedzi wciągnięty ch do 
protokołu. 
Art. 148a.  § 1. W protokole nie zamieszcza się danych dotyczą cych miejsca zamieszkania i miejsca pracy, a także 
numeru telefonu, telefaksu ani adresu poczty elektr onicznej pokrzywdzonych i świadków uczestniczących w czynności. 37) 
Dane te, niezamieszczone w protokole, zamieszcza si ę w załączniku do protokołu, który przechowuje się w załączniku 
adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowa dzącego postępowanie. 
§ 2. Przepis § 1 zdanie pierwsze nie dotyczy miejsc a pracy świadka będącego funkcjonariuszem publiczny m, składa- 
jącego zeznania w związku z pełnioną funkcją, chyba  że przeprowadzający czynność w postępowaniu przygo towawczym 
albo przewodniczący składu orzekającego przeprowadz ającego czynność uzna, iż dla dobra postępowania ka rnego nie 
powinno ono zostać zamieszczone w protokole. 
§ 3. 38) Jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania, miejsca  pracy, numeru telefonu, telefaksu i adresu poczty elektro- 
nicznej pokrzywdzonych i świadków zawarte są w doku mentach innych niż protokół, o którym mowa w § 1, d okumenty, 
w całości lub w części, w jakiej zawierają te dane,  przechowuje się w załączniku adresowym do akt spra wy, do wiadomości 
organu prowadzącego postępowanie. Do akt sprawy zał ącza się uwierzytelnione kserokopie dokumentów lub ich części, 
sporządzone w sposób uniemożliwiający zapoznanie si ę z tymi danymi. 
§ 4. 38) Przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowa wczym albo przewodniczący składu sądu – w odnie- 
sieniu do protokołu, o którym mowa w § 1, a w odnie sieniu do innych dokumentów – organ prowadzący post ępowanie 
przygotowawcze albo prezes sądu lub przewodniczący składu sądu, może zarządzić o odstąpieniu, w całośc i lub w części, 
od stosowania przepisów § 1 lub 3:  
1) jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania, miej sca pracy, numeru telefonu, telefaksu lub adresu po czty elektronicz- 
nej pokrzywdzonego lub świadka są oskarżonemu znane ; 
2) w odniesieniu do danych dotyczących miejsca zami eszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu  lub adresu 
poczty elektronicznej pokrzywdzonego lub świadka, j eżeli dane te są związane z miejscem prowadzenia dz iałalności 
gospodarczej przez pokrzywdzonego lub świadka i zos tały przekazane do publicznej wiadomości do właściw ego reje- 
stru lub ewidencji; 
3) z powodu oczywistego braku potrzeby ochrony dany ch dotyczących miejsca zamieszkania, miejsca pracy,  numeru 
telefonu, telefaksu lub adresu poczty elektroniczne j pokrzywdzonego lub świadka z uwagi na charakter s prawy. 
§ 5. Sąd lub organ prowadzący postępowanie przygoto wawcze może ujawnić w niezbędnym zakresie dane, o k tórych 
mowa w § 1, lub oryginały dokumentów, o których mow a w § 3, jeżeli mają one znaczenie dla rozstrzygnię cia sprawy. 
Art. 149.  § 1. Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują niezwłocznie przewodniczący i protokolant. 
§ 2. Stenogram oraz jego przekład podpisuje stenogr af, a ponadto przewodniczący rozprawy lub przeprowa dzający 
czynność. 
§ 3. Jeżeli przewodniczący nie może podpisać protok ołu, protokół podpisuje za niego jeden z członków s kładu orze- 
kającego, zaznaczając przyczynę braku podpisu przew odniczącego. 
Art. 150.  § 1. Z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzeni a protokół podpisują osoby biorące udział w czynnoś ci. 
Przed podpisaniem należy go odczytać i uczynić o ty m wzmiankę. 
§ 2. Osoba uczestnicząca w czynności może podpisują c protokół zgłosić jednocześnie zarzuty co do jego treści; 
zarzuty te należy wciągnąć do protokołu wraz z oświ adczeniem osoby wykonującej czynność protokołowaną.  
                                                           
37) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 25 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2.  
38) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 lit. b u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 28 – Poz. 30 
 
Art. 151.  § 1. Skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczy nione w protokole wymagają omówienia podpisanego 
przez osoby podpisujące protokół. 
§ 2. Jeżeli protokół nie został należycie podpisany  bezpośrednio po zakończeniu czynności, brakujące p odpisy mogą 
być złożone później, ze wskazaniem daty ich złożeni a i przyczyn opóźnienia. 
Art. 152.  Strony oraz osoby mające w tym interes prawny mogą  złożyć wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy 
i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku, wskazuj ąc na nieścisłości i opuszczenia. 
Art. 153.  § 1. Przewodniczący po wysłuchaniu protokolanta lu b osoby, która sporządziła przekład zapisu dźwięku,  
oraz po odtworzeniu zapisu dźwięku albo obrazu i dź więku może przychylić się do wniosku i wydać zarząd zenie 
o sprostowaniu protokołu lub przekładu zapisu dźwię ku; w przeciwnym razie w przedmiocie sprostowania o rzeka, po wy- 
słuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła  przekład zapisu dźwięku, sąd w składzie, który roz poznawał sprawę. 
§ 2. Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu, postanowienie nie zapada, a poszczególni jego człon kowie oraz 
protokolant lub osoba, która sporządziła przekład z apisu dźwięku, składają do akt sprawy oświadczenie co do zasadności 
wniosku. 
§ 3. W razie uwzględnienia wniosku należy w sprosto wanym protokole i przekładzie zapisu dźwięku umieśc ić odpo- 
wiednią wzmiankę, którą podpisują przewodniczący i protokolant lub osoba, która sporządziła przekład z apisu dźwięku. 
§ 4. Jeżeli nieścisłość lub opuszczenie w przekładz ie zapisu dźwięku wynika z niedającego się usunąć z niekształcenia 
lub braku zapisu dźwięku, stosowną wzmiankę należy zamieścić w protokole i przekładzie zapisu dźwięku.  
§ 5. Wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy i po siedzenia lub przekładu zapisu dźwięku pozostawia s ię bez roz- 
poznania, jeżeli został złożony po wysłaniu akt spr awy do wyższej instancji. 
Art. 154.  Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich lub rac hunkowych w protokole lub przekładzie zapisu dźwię-
ku może nastąpić na wniosek lub z urzędu w każdym c zasie; przepisy art. 153 stosuje się odpowiednio. 
Art. 155.  § 1. O treści sprostowania zawiadamia się strony, a o odmowie sprostowania osobę, która zgłosiła wnio sek 
o sprostowanie. 
§ 2. Wniosek o sprostowanie, niezależnie od sposobu  jego załatwienia, dołącza się do protokołu. 
Rozdział 17 
Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów 
Art. 156.  § 1. Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawi cielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądo- 
wej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów l ub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być ud ostępnione rów- 
nież innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinform atycznego, 
jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszk odzie. 
§ 1a. (uchylony) 
§ 2. Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje  się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie  takie wydaje 
się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, p ełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządze nie w przedmio- 
cie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opł aty. 
§ 3. Prezes sądu lub referendarz sądowy może w razi e uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie odpłatnie  uwierzy- 
telnionych odpisów z akt sprawy. 
§ 4. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia i nformacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lu b „ściśle taj- 
ne”, przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kopii  odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez  prezesa sądu 
lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kopii nie wyda je się, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
§ 5. Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia pr awidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego in teresu 
państwa, w toku postępowania przygotowawczego stron om, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom usta wowym 
udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów  lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione od pisy lub kopie; 
prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu p ostępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostęp nienia akt, 
sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzyt elnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie  przygoto- 
wawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostęp nienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy po infor- 
mować go o możliwości udostępnienia mu akt w późnie jszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego  lub obrońcy 
o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami po stępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pe łnomocni- 
kowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odm ówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania o dpisów lub 
kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prok uratora akta w toku postępowania przygotowawczego m ogą być 
w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektroni cznej. 
        
Dziennik Ustaw – 29 – Poz. 30 
 
§ 5a. W razie złożenia w toku postępowania przygoto wawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie t ymczasowe- 
go aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostęp nia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierają cej treść dowodów 
dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zez nań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b. 
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wysokość opłaty za wydanie kopii dokum entów oraz 
uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, mając na uw adze koszt wykonania takich kopii i odpisów. 
Art. 156a.  Dane lub oryginały dokumentów znajdujące się w zał ączniku adresowym udostępnia się wyłącznie orga- 
nom państwowym oraz organom samorządu terytorialneg o na ich wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla wyko nywania usta- 
wowych zadań tych organów. Można je udostępnić takż e na wniosek innych instytucji lub osób, jeżeli prz emawia za tym 
ich ważny interes.  
Art. 157.  § 1. Stronom oraz osobom, których orzeczenie bezpo średnio dotyczy, należy na ich żądanie nieodpłatnie  
wydać jeden uwierzytelniony odpis każdego orzeczeni a. Odpis wydaje się z uzasadnieniem, jeżeli je spor ządzono. 
§ 2. W sprawach, w których wyłączono jawność ze wzg lędu na ważny interes państwa, osobom, o których mo wa w § 1, 
wydaje się tylko odpis orzeczenia kończącego postęp owanie w danej instancji, bez uzasadnienia. 
§ 3. Nie można odmówić stronie zezwolenia na sporzą dzenie odpisu protokołu czynności, w której strona uczestni- 
czyła lub miała prawo uczestniczyć, jak również dok umentu pochodzącego od niej lub sporządzonego z jej  udziałem. 
Art. 158.  § 1. Prokurator może przeglądać akta sprawy sądowe j w każdym jej stanie oraz żądać przesłania mu ich 
w tym celu, jeżeli nie tamuje to biegu postępowania  i nie ogranicza dostępu do akt innym uczestnikom p ostępowania, 
a zwłaszcza oskarżonemu i jego obrońcy. 
§ 2. W razie przesłania akt prokuratorowi jest on o bowiązany udostępnić je stronie, obrońcy lub pełnom ocnikowi. 
Art. 159.  Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygot owawczym przysługuje stronom zażalenie; na za- 
rządzenie prokuratora zażalenie przysługuje do sądu . 
Rozdział 18 
Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt 
Art. 160.  § 1. Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszcz enia w całości lub w części akt sprawy będącej w to ku 
przeprowadza sąd, w którym sprawa ostatnio się tocz yła. 
§ 2. Sąd Najwyższy przeprowadza takie postępowanie jedynie w zakresie odtworzenia akt tego sądu. 
§ 3. Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszcze nia akt sprawy prawomocnie zakończonej przeprowadza  sąd, 
w którym sprawa się toczyła w pierwszej instancji, lub inny sąd wskazany w ustawie. 
§ 4. Akta postępowania przygotowawczego odtwarza pr okurator, stosując odpowiednio przepisy niniejszego  rozdziału. 
Art. 161.  Jeżeli zaginęły lub uległy zniszczeniu akta sprawy  prawomocnie zakończonej, odtworzenie nastąpi w czę ś-
ciach niezbędnych do wykonania orzeczenia, wznowien ia postępowania, przeprowadzenia postępowania w try bie kasacji 
albo urzeczywistnienia innych uzasadnionych interes ów stron. 
Art. 162.  Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa strony do  złożenia w oznaczonym terminie wniosków co do 
sposobu odtworzenia akt sprawy oraz przedstawienia dokumentów umożliwiających ich odtworzenie. 
Art. 163.  § 1. Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa osob y posiadające potrzebne dokumenty do ich przedsta- 
wienia sądowi, a w razie potrzeby prezes sądu zarzą dza ich przymusowe odebranie. Przepisy art. 217–236  stosuje się od- 
powiednio. 
§ 2. Po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów nale ży dokumenty zwrócić osobie, która je dostarczyła l ub od której 
je odebrano. 
Art. 164.  W celu odtworzenia akt sąd przeprowadza postępowan ie, w tym również dowody, jakie uzna za konieczne. 
W szczególności sąd bierze pod uwagę wpisy do rejes trów karnych, repertoriów i innych ksiąg biurowych,  utrwalenia 
dźwięku lub obrazu, notatki protokolantów, sędziów,  ławników, prokuratorów, adwokatów lub radców prawn ych, którzy 
uczestniczyli w rozprawie. Sąd może też przesłuchać  w charakterze świadków wszystkich uczestników spra wy, której akta 
zaginęły lub uległy zniszczeniu, a także inne osoby , które mogą mieć wiadomości co do treści akt. Stro ny mają prawo 
wziąć udział w posiedzeniu. 
        
Dziennik Ustaw – 30 – Poz. 30 
 
Art. 165.  § 1. Postanowienie co do odtworzenia akt sprawy us tala jego zakres lub stwierdza, że odtworzenie akt jest 
niemożliwe. 
§ 2. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. 
Art. 166.  Jeżeli akta sprawy prawomocnie nie ukończonej nie mogą być odtworzone albo zostały odtworzone w częśc i, 
należy czynności procesowe powtórzyć w zakresie nie zbędnym do kontynuowania postępowania. 
DZIAŁ V 
Dowody 
Rozdział 19 
Przepisy ogólne 
Art. 167.  Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z ur zędu. 
Art. 168.  Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To sa mo dotyczy faktów znanych z urzędu, należy jednak 
zwrócić na nie uwagę stron. Nie wyłącza to dowodu p rzeciwnego. 
Art. 168a.  Dowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłączni e na tej podstawie, że został uzyskany z narusze- 
niem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zab ronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karne go, chyba że 
dowód został uzyskany w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza publicznego obowiązków służbowych, w wyniku: 
zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdr owiu lub pozbawienia wolności. 
Art. 168b.  Jeżeli w wyniku kontroli operacyjnej zarządzonej n a wniosek uprawnionego organu na podstawie przepi- 
sów szczególnych uzyskano dowód popełnienia przez o sobę, wobec której kontrola operacyjna była stosowa na, innego 
przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa sk arbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontr oli operacyjnej 
lub przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstw a skarbowego popełnionego przez inną osobę niż obję tą zarządzeniem 
kontroli operacyjnej, prokurator podejmuje decyzję w przedmiocie wykorzystania tego dowodu w postępowa niu karnym.  
Art. 169.  § 1. We wniosku dowodowym należy podać oznaczenie dowodu oraz okoliczności, które mają być udo- 
wodnione. Można także określić sposób przeprowadzen ia dowodu. 
§ 2. Wniosek dowodowy może zmierzać do wykrycia lub  oceny właściwego dowodu. 
Art. 170.  § 1. Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli: 
1) przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne; 
2) okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma zn aczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już ud owodniona 
zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy; 
3) dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej ok oliczności; 
4) dowodu nie da się przeprowadzić; 
5) wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do p rzedłużenia postępowania; 
6) 39) wniosek dowodowy został złożony po zakreślonym prze z organ procesowy terminie, o którym strona składaj ąca 
wniosek została zawiadomiona. 
§ 1a. 40) Nie można oddalić wniosku dowodowego na podstawie §  1 pkt 5 lub 6, jeżeli okoliczność, która ma być ud o- 
wodniona, ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy z ostał popełniony czyn zabroniony, czy stanowi on pr zestępstwo i jakie, 
czy czyn zabroniony został popełniony w warunkach, o których mowa w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karneg o, lub czy za- 
chodzą warunki do orzeczenia pobytu w zakładzie psy chiatrycznym na podstawie art. 93g Kodeksu karnego.  
§ 2. Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej po dstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwie ństwo 
tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić. 
§ 3. Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formi e postanowienia. 
§ 4. Oddalenie wniosku dowodowego nie stoi na przes zkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu, chociażby  nie 
ujawniły się nowe okoliczności. 
                                                           
39) Dodany przez art. 1 pkt 26 lit. a ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
40) Dodany przez art. 1 pkt 26 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 31 – Poz. 30 
 
Art. 171.  § 1. Osobie przesłuchiwanej należy umożliwić swobo dne wypowiedzenie się w granicach określonych  
celem danej czynności, a dopiero następnie można za dawać pytania zmierzające do uzupełnienia, wyjaśnie nia lub kontroli 
wypowiedzi. 
§ 2. Prawo zadawania pytań mają, oprócz organu prze słuchującego, strony, obrońcy, pełnomocnicy oraz bi egli. Pyta- 
nia zadaje się osobie przesłuchiwanej bezpośrednio,  chyba że organ przesłuchujący zarządzi inaczej. 
§ 3. Jeżeli osoba przesłuchiwana nie ukończyła 15 l at, czynności z jej udziałem powinny być, w miarę m ożliwości, 
przeprowadzone w obecności przedstawiciela ustawowe go lub faktycznego opiekuna, chyba że dobro postępo wania stoi 
temu na przeszkodzie. 
§ 4. Nie wolno zadawać pytań sugerujących osobie pr zesłuchiwanej treść odpowiedzi. 
§ 5. Niedopuszczalne jest: 
1) wpływanie na wypowiedzi osoby przesłuchiwanej za  pomocą przymusu lub groźby bezprawnej; 
2) stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych wpływających na procesy psychiczne oso by prze- 
słuchiwanej albo mających na celu kontrolę nieświad omych reakcji jej organizmu w związku z przesłuchan iem. 
§ 6. Organ przesłuchujący uchyla pytania określone w § 4, jak również pytania nieistotne. 
§ 7. Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożon e w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi lub uzyska- 
ne wbrew zakazom wymienionym w § 5 nie mogą stanowi ć dowodu. 
Art. 172.  Osoby przesłuchiwane mogą być konfrontowane w celu  wyjaśnienia sprzeczności. Konfrontacja nie jest 
dopuszczalna w wypadku określonym w art. 184. 
Art. 173.  § 1. Osobie przesłuchiwanej można okazać inną osob ę, jej wizerunek lub rzecz w celu jej rozpoznania. 
Okazanie powinno być przeprowadzone tak, aby wyłącz yć sugestię. 
§ 2. W razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak, aby wyłączyć możliwość rozpoznania oso by prze- 
słuchiwanej przez osobę rozpoznawaną. 
§ 3. Podczas okazania osoba okazywana powinna znajd ować się w grupie obejmującej łącznie co najmniej c ztery 
osoby. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z min istrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze 
rozporządzenia, warunki techniczne przeprowadzenia okazania, mając na uwadze konieczność zapewnienia s prawnego 
toku postępowania, a także właściwej realizacji gwa rancji procesowych jej uczestników. 
Art. 174.  Dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadk a nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub 
notatek urzędowych. 
Rozdział 20 
Wyjaśnienia oskarżonego 
Art. 175.  § 1. Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi 
na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaś nień. O prawie tym należy go pouczyć. 
§ 2. Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego dowodu. 
Art. 176.  § 1. W postępowaniu przygotowawczym oskarżonemu na leży, na jego żądanie lub jego obrońcy, umożliwić 
w toku przesłuchania złożenie wyjaśnień na piśmie. Przesłuchujący podejmie w tym wypadku środki zapobi egające poro- 
zumieniu się oskarżonego z innymi osobami w czasie spisywania wyjaśnień. 
§ 2. Przesłuchujący może z ważnych powodów odmówić zgody na złożenie przez oskarżonego wyjaśnień na pi śmie. 
§ 3. (uchylony) 
§ 4. Pisemne wyjaśnienia oskarżonego, podpisane prz ez niego, z zaznaczeniem daty ich złożenia, stanowi ą załącznik 
do protokołu. 
        
Dziennik Ustaw – 32 – Poz. 30 
 
Rozdział 21 
Świadkowie 
Art. 177.  § 1. Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. 
§ 1a. Przesłuchanie świadka może nastąpić przy użyc iu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowad zenie tej 
czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W postępowaniu przed są dem 
w czynności w miejscu przebywania świadka bierze ud ział referendarz sądowy, asystent sędziego lub urzę dnik zatrudniony 
w sądzie, w którego okręgu świadek przebywa. 
§ 2. Świadka, który nie może się stawić na wezwanie  z powodu choroby, kalectwa lub innej niedającej si ę pokonać 
przeszkody, można przesłuchać w miejscu jego pobytu . 
Art. 178.  Nie wolno przesłuchiwać jako świadków: 
1) obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego działaj ącego na podstawie art. 245 § 1, co do faktów, o kt órych dowie- 
dział się udzielając porady prawnej lub prowadząc s prawę; 
2) duchownego co do faktów, o których dowiedział si ę przy spowiedzi. 
Art. 178a. Nie wolno przesłuchiwać jako świadka mediatora co d o faktów, o których dowiedział się od oskarżonego 
lub pokrzywdzonego prowadząc postępowanie mediacyjn e, z wyłączeniem informacji o przestępstwach, o któ rych mowa 
w art. 240 § 1 Kodeksu karnego.  
Art. 179.  § 1. Osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy in formacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub  
„ściśle tajne” mogą być przesłuchane co do okoliczn ości, na które rozciąga się ten obowiązek, tylko po  zwolnieniu tych 
osób od obowiązku zachowania tajemnicy przez uprawn iony organ przełożony. 
§ 2. Zwolnienia wolno odmówić tylko wtedy, gdyby zł ożenie zeznania wyrządzić mogło poważną szkodę pańs twu. 
§ 3. Sąd lub prokurator może zwrócić się do właściw ego naczelnego organu administracji rządowej o zwol nienie 
świadka od obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli u stawy szczególne nie stanowią inaczej. 
Art. 180.  § 1. Osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy in formacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżon e” 
lub „poufne” lub tajemnicy związanej z wykonywaniem  zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoli czności, na 
które rozciąga się ten obowiązek, chyba że sąd lub prokurator dla dobra wymiaru sprawiedliwości zwolni  te osoby od 
obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szcze gólne nie stanowią inaczej. Na postanowienie w tym przedmiocie 
przysługuje zażalenie. 
§ 2. Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notar ialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatk owego, 
lekarskiej, dziennikarskiej lub statystycznej oraz tajemnicy Prokuratorii Generalnej, mogą być przesłu chiwane co do fak- 
tów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okol iczność nie może 
być ustalona na podstawie innego dowodu. W postępow aniu przygotowawczym w przedmiocie przesłuchania lu b zezwole- 
nia na przesłuchanie decyduje sąd, na posiedzeniu b ez udziału stron, w terminie nie dłuższym niż 7 dni  od daty doręczenia 
wniosku prokuratora. Na postanowienie sądu przysług uje zażalenie. 
§ 3. Zwolnienie dziennikarza od obowiązku zachowani a tajemnicy nie może dotyczyć danych umożliwiającyc h iden- 
tyfikację autora materiału prasowego, listu do reda kcji lub innego materiału o tym charakterze, jak ró wnież identyfikację 
osób udzielających informacji opublikowanych lub pr zekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrz egły nieujawnia- 
nie powyższych danych. 
§ 4. Przepisu § 3 nie stosuje się, jeżeli informacj a dotyczy przestępstwa, o którym mowa w art. 240 § 1 Kodeksu  
karnego. 
§ 5. Odmowa przez dziennikarza ujawnienia danych, o  których mowa w § 3, nie uchyla jego odpowiedzialno ści za 
przestępstwo, którego dopuścił się publikując infor mację. 
Art. 181.  § 1. 41) W wypadkach przewidzianych w art. 179 i art. 180 s ąd przesłuchuje taką osobę na rozprawie z wyłą- 
czeniem jawności. Nie dotyczy to wypadku, gdy zwoln ienie z tajemnicy nastąpiło na podstawie art. 40 us t. 2 pkt 4, art. 40 
ust. 3, art. 40 ust. 3b i 3c ustawy z dnia 5 grudni a 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz . U. z 2019 r. poz. 537, 
577, 730 i 1590), art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 14 ust . 3 lub art. 14 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 6 listopad a 2008 r. o prawach pacjenta 
i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2019 r. poz. 11 27, 1128, 1590, 1655 i 1696), w przewidzianym przez  te ustawy za- 
kresie. 
                                                           
41) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 ustawy z dnia 6  grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarz a i lekarza dentysty oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 150) , która weszła w życie z dniem 9 lutego 2019 r. 
        
Dziennik Ustaw – 33 – Poz. 30 
 
§ 1a. Jeżeli zwolnienie z tajemnicy nastąpiło na po dstawie i na zasadach, o których mowa w § 1 zdanie drugie, oko- 
liczności objęte tajemnicą, które zostały ujawnione  na rozprawie z wyłączeniem jawności, mogą być rozp owszechniane 
publicznie przez osobę, której zgoda była wymagana do zwolnienia z tej tajemnicy. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, sposób sporządzania, przechowywania i udostępnia- 
nia protokołów przesłuchań oskarżonych, świadków, b iegłych i kuratorów, a także innych dokumentów lub przedmiotów, 
na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemn icy informacji niejawnych albo zachowania tajemnicy  związanej 
z wykonywaniem zawodu lub funkcji, jak również dopu szczalny sposób powoływania się na takie przesłucha nia, dokumenty 
i przedmioty w orzeczeniach i pismach procesowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia właściwej o chrony 
tajemnicy przed nieuprawnionym ujawnieniem. 
Art. 182.  § 1. Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić  zeznań. 
§ 2. Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeńst wa lub przysposobienia. 
§ 3. Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkow i, który w innej toczącej się sprawie jest oskarżon y o współ-
udział w przestępstwie objętym postępowaniem. 
Art. 183.  § 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pyt anie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić 
jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzial ność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. 
§ 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na roz prawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby 
narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższ ą. 
Art. 184.  § 1. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpiecz eństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia 
w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, 
może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy o koliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości ś wiadka, 
w tym danych osobowych, jeżeli nie mają one znaczen ia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie w ty m zakresie toczy 
się bez udziału stron i objęte jest tajemnicą jako informacja niejawna o klauzuli tajności „tajne” lub  „ściśle tajne”. 
W postanowieniu pomija się okoliczności, o których mowa w zdaniu pierwszym. 
§ 2. W razie wydania postanowienia określonego w § 1 okoliczności, o których mowa w tym przepisie, poz ostają wy- 
łącznie do wiadomości sądu i prokuratora, a gdy zac hodzi konieczność – również funkcjonariusza Policji  prowadzącego 
postępowanie. Protokół przesłuchania świadka wolno udostępniać oskarżonemu lub obrońcy tylko w sposób uniemożliwia- 
jący ujawnienie okoliczności, o których mowa w § 1.  
§ 3. Świadka przesłuchuje prokurator, a także sąd, który może zlecić wykonanie tej czynności sędziemu wyznaczo- 
nemu ze swojego składu – w miejscu i w sposób uniem ożliwiający ujawnienie okoliczności, o których mowa  w § 1. 
W przesłuchaniu świadka przez sąd lub sędziego wyzn aczonego mają prawo wziąć udział prokurator, oskarż ony i jego 
obrońca. Przepis art. 396 § 3 zdanie drugie stosuje  się odpowiednio. 
§ 4. W razie przesłuchania świadka przy użyciu urzą dzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie t ej czynności 
na odległość, w protokole czynności z udziałem spec jalistów należy wskazać ich imiona, nazwiska, specj alności i rodzaj 
wykonywanej czynności. Przepisu art. 205 § 3 nie st osuje się. 
§ 5. Na postanowienie w sprawie zachowania w tajemn icy okoliczności, o których mowa w § 1, świadkowi i  oskarżo- 
nemu, a w postępowaniu przed sądem także prokurator owi, przysługuje w terminie 3 dni zażalenie. Zażale nie na postano- 
wienie prokuratora rozpoznaje sąd właściwy do rozpo znania sprawy. Postępowanie dotyczące zażalenia toc zy się bez 
udziału stron i jest objęte tajemnicą jako informac ja niejawna o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle  tajne”. 
§ 6. W razie uwzględnienia zażalenia protokół przes łuchania świadka podlega zniszczeniu; o zniszczeniu  protokołu 
należy uczynić wzmiankę w aktach sprawy. 
§ 7. Świadek może, do czasu zamknięcia przewodu sąd owego przed sądem pierwszej instancji, wystąpić z w nioskiem 
o uchylenie postanowienia, o którym mowa w § 1. Na postanowienie w przedmiocie wniosku służy zażalenie . Przepis § 5 
stosuje się odpowiednio. W razie uwzględnienia wnio sku protokół przesłuchania świadka podlega ujawnien iu w całości. 
§ 8. Jeżeli okaże się, że w czasie wydania postanow ienia, o którym mowa w § 1, nie istniała uzasadnion a obawa nie- 
bezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mi enia w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla n iego najbliższej 
albo że świadek złożył świadomie fałszywe zeznania lub nastąpiło jego ujawnienie, prokurator w postępo waniu przygoto- 
wawczym, a w postępowaniu sądowym sąd, na wniosek p rokuratora, może uchylić to postanowienie. Przepis § 5 stosuje się 
odpowiednio. Protokół przesłuchania świadka podlega  ujawnieniu w całości. 
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, sposób i warunki składania wniosku o w ydanie po- 
stanowienia, o którym mowa w § 1, przesłuchania świ adka, co do którego wydano to postanowienie, oraz s porządzania, 
przechowywania i udostępniania protokołów przesłuch ania tego świadka, a także dopuszczalny sposób powo ływania się na 
jego zeznania w orzeczeniach i pismach procesowych,  mając na uwadze zapewnienie właściwej ochrony taje mnicy oko- 
liczności umożliwiających ujawnienie tożsamości świ adka przed nieuprawnionym ujawnieniem. 
        
Dziennik Ustaw – 34 – Poz. 30 
 
Art. 185.  Można zwolnić od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania osobę pozostającą z oskarżonym w szcze- 
gólnie bliskim stosunku osobistym, jeżeli osoba tak a wnosi o zwolnienie. 
Art. 185a.  § 1. W sprawach o przestępstwa popełnione z użycie m przemocy lub groźby bezprawnej lub określone 
w rozdziałach XXIII, XXV i XXVI Kodeksu karnego pok rzywdzonego, który w chwili przesłuchania nie ukońc zył 15 lat, 
przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówcza s, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dl a rozstrzygnięcia 
sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania, 
lub żąda tego oskarżony, który nie miał obrońcy w c zasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego. 
§ 2. Przesłuchanie przeprowadza sąd na posiedzeniu z udziałem biegłego psychologa niezwłocznie, nie pó źniej niż 
w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku. 42) Prokurator, obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzoneg o mają prawo wziąć 
udział w przesłuchaniu. Osoba wymieniona w art. 51 § 2 lub osoba pełnoletnia wskazana przez pokrzywdzo nego, o którym 
mowa w § 1, ma prawo również być obecna przy przesł uchaniu, jeżeli nie ogranicza to swobody wypowiedzi  przesłuchi- 
wanego. Jeżeli oskarżony zawiadomiony o tej czynnoś ci nie posiada obrońcy z wyboru, sąd wyznacza mu ob rońcę 
z urzędu. 
§ 3. Na rozprawie głównej odtwarza się sporządzony zapis obrazu i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje  się proto- 
kół przesłuchania. 
§ 4. W sprawach o przestępstwa wymienione w § 1 mał oletniego pokrzywdzonego, który w chwili przesłucha nia 
ukończył 15 lat, przesłuchuje się w warunkach okreś lonych w § 1–3, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że przesłuchanie 
w innych warunkach mogłoby wywrzeć negatywny wpływ na jego stan psychiczny. W takim wypadku przepisu a rt. 185c 
nie stosuje się. 43) 
Art. 185b.  § 1. W sprawach o przestępstwa popełnione z użycie m przemocy lub groźby bezprawnej lub określone 
w rozdziałach XXV i XXVI Kodeksu karnego świadka, k tóry w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat, pr zesłuchuje się 
w warunkach określonych w art. 185a § 1–3, jeżeli z eznania tego świadka mogą mieć istotne znaczenie dl a rozstrzygnięcia 
sprawy. 
§ 2. W sprawach o przestępstwa wymienione w § 1 mał oletniego świadka, który w chwili przesłuchania uko ńczył 
15 lat, przesłuchuje się w trybie określonym w art.  177 § 1a, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że bezpo średnia obecność 
oskarżonego przy przesłuchaniu mogłaby oddziaływać krępująco na zeznania świadka lub wywierać negatywn y wpływ na 
jego stan psychiczny. 
§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do świadka w spółdziałającego w popełnieniu czynu zabronionego, o który toczy 
się postępowanie karne, lub świadka, którego czyn p ozostaje w związku z czynem, o który toczy się post ępowanie karne. 
Art. 185c.  § 1. W sprawach o przestępstwa określone w art. 19 7–199 Kodeksu karnego zawiadomienie o prze-
stępstwie, jeżeli składa je pokrzywdzony, powinno o graniczyć się do wskazania najważniejszych faktów i  dowodów. 
§ 1a. 44) W sprawach o przestępstwa określone w § 1 pokrzywdz onego, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat , 
przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówcza s, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dl a rozstrzygnięcia 
sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania. 
§ 2. 45) Przesłuchanie pokrzywdzonego, o którym mowa w § 1a,  w charakterze świadka przeprowadza sąd na posie- 
dzeniu z udziałem biegłego psychologa niezwłocznie,  nie później niż w terminie 14 dni od dnia wpływu w niosku. Prokura- 
tor, obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzonego mają p rawo wziąć udział w przesłuchaniu. Osoba wymieniona  w art. 51 
§ 2 lub osoba pełnoletnia wskazana przez pokrzywdzo nego ma prawo również być obecna przy przesłuchaniu , jeżeli nie 
ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuchiwanego. N a rozprawie głównej odtwarza się sporządzony zapis obrazu 
i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje się protokół  przesłuchania.  
§ 3. 45) Jeżeli zajdzie konieczność ponownego przesłuchania pokrzywdzonego w charakterze świadka w związku 
z wyjściem na jaw okoliczności, o których mowa w § 1a, na jego wniosek przesłuchanie przeprowadza się w sposób wska- 
zany w art. 177 § 1a, gdy zachodzi uzasadniona obaw a, że bezpośrednia obecność oskarżonego przy przesł uchaniu mogła- 
by oddziaływać krępująco na zeznania pokrzywdzonego  lub wywierać negatywny wpływ na jego stan psychicz ny. 
§ 4. 45) Na wniosek pokrzywdzonego należy zapewnić, aby bieg ły psycholog biorący udział w przesłuchaniu był oso bą 
tej samej płci co pokrzywdzony, chyba że będzie to utrudniać postępowanie. 
                                                           
42) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 27 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2.  
43) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 27 lit. b us tawy, o której mowa w odnośniku 2. 
44) Dodany przez art. 1 pkt 28 lit. a ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
45) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 28 lit. b u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 35 – Poz. 30 
 
Art. 185d.  § 1. Przesłuchania w trybie określonym w art. 185a –185c przeprowadza się w odpowiednio przystosowa- 
nych pomieszczeniach w siedzibie sądu lub poza jego  siedzibą. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, sposób przygotowania przesłuchania w t rybie, 
o którym mowa w § 1, oraz warunki, jakim powinny od powiadać pomieszczenia przeznaczone do przeprowadza nia takich 
przesłuchań, w tym ich wyposażenie techniczne, mają c na względzie konieczność zapewnienia swobody wypo wiedzi 
i poczucia bezpieczeństwa osób przesłuchiwanych. 
Art. 186.  § 1. Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań al bo zwolniona na podstawie art. 185 może oświad- 
czyć, że chce z tego prawa skorzystać, nie później jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w  postępowaniu 
sądowym; poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas służyć za dowód ani być odtworzone. 
§ 2. Sporządzone w postępowaniu karnym protokoły og lędzin ciała podlegają ujawnieniu na rozprawie, cho ćby osoba 
poddana oględzinom odmówiła wyjaśnień lub zeznań al bo została od nich zwolniona na podstawie art. 182 lub art. 185. 
Art. 187.  § 1. Przyrzeczenie od świadka może odebrać tylko s ąd lub sędzia wyznaczony. 
§ 2. Świadek składa przyrzeczenie przed rozpoczęcie m zeznań. 
§ 3. Można odstąpić od odebrania przyrzeczenia od ś wiadka, jeżeli obecne strony nie sprzeciwiają się t emu. 
Art. 188.  § 1. Świadek składa przyrzeczenie powtarzając za s ędzią słowa: „Świadomy znaczenia moich słów i odpo-
wiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, ż e będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi 
jest wiadome”. 
§ 2. W czasie składania przyrzeczenia wszyscy, nie wyłączając sędziów, stoją. 
§ 3. Osoby nieme i głuche składają przyrzeczenie pr zez podpisanie tekstu przyrzeczenia. 
§ 4. Świadkowi, który w danej sprawie składał już p rzyrzeczenie, sąd przypomina je przy przesłuchaniu,  chyba że 
uzna za potrzebne ponowne odebranie przyrzeczenia. 
Art. 189.  Nie odbiera się przyrzeczenia: 
1) od osób, które nie ukończyły 17 lat; 
2) gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że świadek  z powodu zaburzeń psychicznych nie zdaje sobie nal eżycie sprawy 
ze znaczenia przyrzeczenia; 
3) gdy świadek jest osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa będącego przedmiotem postępowania lub pozostające- 
go w ścisłym związku z czynem stanowiącym przedmiot  postępowania albo gdy za to przestępstwo został sk azany; 
4) gdy świadek był prawomocnie skazany za fałszywe zeznanie lub oskarżenie. 
Art. 190.  § 1. Przed rozpoczęciem przesłuchania należy uprze dzić świadka o odpowiedzialności karnej za zeznanie  
nieprawdy lub zatajenie prawdy. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym świadek podpisu je oświadczenie, że został uprzedzony o tej odpowie dzialności. 
Art. 191.  § 1. Przesłuchanie rozpoczyna się od zapytania świ adka o imię, nazwisko, wiek, zajęcie, karalność za fał- 
szywe zeznanie lub oskarżenie oraz stosunek do stro n. 
§ 1a. Miejsce zamieszkania świadka ustala się na po dstawie dokumentu tożsamości lub pisemnego oświadcz enia 
świadka. 
§ 1b. Pytania zadawane świadkowi nie mogą zmierzać do ujawnienia jego miejsca zamieszkania ani miejsca  pracy, 
chyba że ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy . 
§ 2. Świadka należy uprzedzić o treści art. 182, a o treści art. 183 oraz art. 185, jeżeli ujawnią się  okoliczności objęte 
tymi przepisami. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 192.  § 1. Jeżeli karalność czynu zależy od stanu zdrowi a pokrzywdzonego, nie może on sprzeciwić się oględz i- 
nom i badaniom niepołączonym z zabiegiem chirurgicz nym lub obserwacją w zakładzie leczniczym. 
§ 2. Jeżeli istnieje wątpliwość co do stanu psychic znego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego, zdoln ości postrzega- 
nia lub odtwarzania przez niego postrzeżeń, sąd lub  prokurator może zarządzić przesłuchanie świadka z udziałem biegłego 
lekarza lub biegłego psychologa, a świadek nie może  się temu sprzeciwić. 
        
Dziennik Ustaw – 36 – Poz. 30 
 
§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do osób, któ re odmówiły zeznań lub zostały od nich zwolnione na  podstawie 
art. 182 § 1 i 2 lub art. 185. 
§ 4. Dla celów dowodowych można również świadka, za  jego zgodą, poddać oględzinom ciała i badaniu leka rskiemu 
lub psychologicznemu. 
Art. 192a.  § 1. W celu ograniczenia kręgu osób podejrzanych l ub ustalenia wartości dowodowej ujawnionych śladów 
można pobrać odciski daktyloskopijne, wymaz ze śluz ówki policzków, włosy, ślinę, próby pisma, zapach, wykonać foto- 
grafię osoby lub dokonać utrwalenia głosu. Po wykor zystaniu w sprawie, w której dokonano pobrania lub utrwalenia, po- 
brany lub utrwalony materiał zbędny dla postępowani a należy niezwłocznie usunąć z akt i zniszczyć. 
§ 2. W wypadkach, o których mowa w § 1, za zgodą os oby badanej biegły może również zastosować środki t echnicz- 
ne mające na celu kontrolę nieświadomych reakcji or ganizmu tej osoby. 
§ 3. Badania i czynności, o których mowa w § 1 i ar t. 192 § 1, wykonuje się odpowiednio w warunkach i w sposób 
określony w przepisach wydanych na podstawie art. 7 4 § 4. 
Rozdział 22 
Biegli, tłumacze, specjaliści 
Art. 193.  § 1. Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających ist otne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wi a- 
domości specjalnych, zasięga się opinii biegłego al bo biegłych. 
§ 2. W celu wydania opinii można też zwrócić się do  instytucji naukowej lub specjalistycznej. 
§ 2a. 46) Do instytucji naukowej lub specjalistycznej oraz do  osób, które biorą udział w wydaniu opinii tej inst ytucji, 
stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych .  
§ 3. W wypadku powołania biegłych z zakresu różnych  specjalności, o tym, czy mają oni przeprowadzić ba dania 
wspólnie i wydać jedną wspólną opinię, czy opinie o drębne, rozstrzyga organ procesowy powołujący biegł ych. 
Art. 194.  O dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego wydaje się  postanowienie, w którym należy wskazać: 
1) imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegły ch, a w wypadku opinii instytucji, w razie potrzeby , specjalność 
i kwalifikacje osób, które powinny wziąć udział w p rzeprowadzeniu ekspertyzy; 
2) przedmiot i zakres ekspertyzy ze sformułowaniem,  w miarę potrzeby, pytań szczegółowych; 
3) termin dostarczenia opinii. 
Art. 195.  Do pełnienia czynności biegłego jest obowiązany ni e tylko biegły sądowy, lecz także każda osoba, o kt órej 
wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę w danej dziedzini e. 
Art. 196.  § 1. Nie mogą być biegłymi osoby wymienione w art.  178, 182 i 185 oraz osoby, do których odnoszą się 
odpowiednie przyczyny wyłączenia wymienione w art. 40 § 1 pkt 1–3 i 5, osoby powołane w sprawie w char akterze świad- 
ków, a także osoby, które były świadkiem czynu. 
§ 2. Jeżeli ujawnią się przyczyny wyłączenia biegłe go wymienione w § 1, wydana przez niego opinia nie stanowi do- 
wodu, a na miejsce biegłego wyłączonego powołuje si ę innego biegłego. 
§ 3. Jeżeli ujawnią się powody osłabiające zaufanie  do wiedzy lub bezstronności biegłego albo inne waż ne powody, 
powołuje się innego biegłego. 
Art. 197.  § 1. Biegły składa przyrzeczenie następującej treś ci: „Świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialno ści 
przed prawem, przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z całą sumiennością i bezstron nością”. 
§ 2. Biegły sądowy powołuje się na przyrzeczenie zł ożone przy ustanowieniu go w tym charakterze. 
§ 2a. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia prze mocy lub groźby bezprawnej wobec biegłego lub osoby  najbliż- 
szej w związku z jego czynnościami, może on zastrze c dane dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości 
prokuratora lub sądu. Pisma procesowe doręcza się w ówczas do instytucji, w której biegły jest zatrudni ony, lub na inny 
wskazany przez niego adres. 
§ 3. Do biegłego stosuje się odpowiednio przepisy a rt. 177, art. 179–181, art. 187, art. 188 § 2 i 4, art. 190 oraz 
art. 191 § 1.  
                                                           
46) Dodany przez art. 1 pkt 29 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 37 – Poz. 30 
 
Art. 198.  § 1. 47) Jeżeli jest to niezbędne do wydania opinii, sąd lub  prokurator udostępnia biegłemu poszczególne do- 
kumenty z akt sprawy lub uwierzytelnione kopie tych  dokumentów. Dokumenty mogą być również udostępnion e w postaci 
elektronicznej. Biegłemu powołanemu z tego względu,  że wydana przez innego biegłego opinia jest niepeł na lub niejasna 
albo gdy zachodzi sprzeczność w niej samej lub międ zy różnymi innymi opiniami w tej samej sprawie, prz ed wydaniem 
opinii nie udostępnia się tej innej opinii lub tych  innych opinii. Inną opinię lub inne opinie można u dostępnić biegłemu, 
w niezbędnym zakresie, tylko w wyjątkowym, szczegól nie uzasadnionym wypadku, gdy przedmiot opinii powo łanego 
biegłego bezpośrednio dotyczy treści tej innej opin ii lub tych innych opinii. 
§ 1a. 48) W wypadku udostępnienia biegłemu dokumentów z akt s prawy, również w postaci elektronicznej, lub uwie- 
rzytelnionych kopii tych dokumentów, o których mowa  w § 1, sporządza się w formie notatki urzędowej wy kaz dokumen- 
tów, których oryginały, postać elektroniczna lub uw ierzytelnione kopie zostały przed wydaniem opinii u dostępnione bieg-
łemu. Notatka powinna być podpisana przez osobę spo rządzającą z podaniem imienia, nazwiska i stanowisk a służbowego 
oraz załączona do akt sprawy. 
§ 1b. 48) W miarę potrzeby biegłego wzywa się do udziału w pr zeprowadzeniu dowodów.  
§ 2. Organ procesowy może zastrzec swoją obecność p rzy przeprowadzaniu przez biegłego niektórych lub w szystkich 
badań, jeżeli nie wpłynie to ujemnie na wynik badan ia. 
§ 3. W razie potrzeby organ procesowy może wprowadz ić zmiany co do zakresu ekspertyzy lub postawionych  pytań 
oraz stawiać pytania dodatkowe. 
Art. 199.  Złożone wobec biegłego albo wobec lekarza udzielaj ącego pomocy medycznej oświadczenia oskarżonego, 
dotyczące zarzucanego mu czynu, nie mogą stanowić d owodu. 
Art. 199a.  Stosowanie w czasie badania przez biegłego środków  technicznych mających na celu kontrolę nieświado- 
mych reakcji organizmu badanej osoby możliwe jest w yłącznie za jej zgodą. Przepisu art. 199 nie stosuj e się. 
Art. 200.  § 1. W zależności od polecenia organu procesowego biegły składa opinię ustnie lub na piśmie. 
§ 2. Opinia powinna zawierać: 
1) imię, nazwisko, stopień i tytuł naukowy, specjal ność i stanowisko zawodowe biegłego; 
2) imiona i nazwiska oraz pozostałe dane innych osó b, które uczestniczyły w przeprowadzeniu ekspertyzy , ze wskaza- 
niem czynności dokonanych przez każdą z nich; 
3) w wypadku opinii instytucji – także pełną nazwę i siedzibę instytucji; 
4) czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania op inii; 
5) sprawozdanie z przeprowadzonych czynności i spos trzeżeń oraz oparte na nich wnioski; 
6) podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyl i w wydaniu opinii. 
§ 3. Osoby, które brały udział w wydaniu opinii, mo gą być, w razie potrzeby, przesłuchiwane w charakte rze biegłych, 
a osoby, które uczestniczyły tylko w badaniach – w charakterze świadków. 
Art. 201.  Jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w samej opinii lub między różn ymi 
opiniami w tej samej sprawie, można wezwać ponownie  tych samych biegłych lub powołać innych. 
Art. 202.  § 1. W celu wydania opinii o stanie zdrowia psychi cznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygoto- 
wawczym prokurator, powołuje co najmniej dwóch bieg łych lekarzy psychiatrów. 
§ 2. Na wniosek psychiatrów do udziału w wydaniu op inii powołuje się ponadto biegłego lub biegłych inn ych spe- 
cjalności. 
§ 3. Do udziału w wydaniu opinii o stanie zdrowia p sychicznego oskarżonego, w zakresie zaburzeń prefer encji 
seksualnych, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje biegłego lekarza seksuologa. 
§ 4. Biegli nie mogą pozostawać ze sobą w związku m ałżeńskim ani w innym stosunku, który mógłby wywoła ć uza- 
sadnioną wątpliwość co do ich samodzielności. 
§ 5. Opinia biegłych powinna zawierać stwierdzenia dotyczące zarówno poczytalności oskarżonego w chwil i 
popełnienia zarzucanego mu czynu, jak i jego aktual nego stanu zdrowia psychicznego, a zwłaszcza wskaza nie, czy stan ten 
pozwala oskarżonemu na udział w postępowaniu i na p rowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, a w razie 
potrzeby także stwierdzenia co do okoliczności wymi enionych w art. 93b Kodeksu karnego.  
                                                           
47) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 30 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
48) Dodany przez art. 1 pkt 30 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 38 – Poz. 30 
 
Art. 203.  § 1. W razie zgłoszenia przez biegłych takiej koni eczności, badanie stanu zdrowia psychicznego oskarż one- 
go może być połączone z obserwacją w zakładzie lecz niczym tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdo- 
podobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo. P rzepis art. 259 § 2 stosuje się odpowiednio, chyba że oskarżony wno- 
si o poddanie go obserwacji. 
§ 2. O potrzebie obserwacji w zakładzie leczniczym orzeka sąd, określając miejsce i czas trwania obser wacji. 
W postępowaniu przygotowawczym sąd orzeka na wniose k prokuratora. Przepisy art. 156 § 5a oraz art. 249  § 3 i 5 stosuje się 
odpowiednio. 
§ 3. Obserwacja w zakładzie leczniczym nie powinna trwać dłużej niż 4 tygodnie; na wniosek zakładu sąd  może prze- 
dłużyć ten termin na czas określony, niezbędny do z akończenia obserwacji; łączny czas trwania obserwac ji w danej spra- 
wie nie może przekroczyć 8 tygodni. O zakończeniu o bserwacji biegli niezwłocznie zawiadamiają sąd. 
§ 4. Na postanowienia, o których mowa w § 2 i 3, pr zysługuje zażalenie. Sąd rozpoznaje zażalenie niezw łocznie. 
§ 5. Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumi eniu z Ministrem Sprawiedliwości, określi, w drodze  rozporzą- 
dzenia, wykaz zakładów psychiatrycznych i zakładów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania o bserwacji, 
w tym do wykonywania obserwacji osób pozbawionych w olności, oraz sposób finansowania obserwacji, a tak że warunki 
zabezpieczenia zakładów dla osób pozbawionych wolno ści, mając na uwadze potrzebę zapewnienia sprawnego  toku postę- 
powania. 
Art. 204.  § 1. Należy wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrz eba przesłuchania: 
1) głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumien ie się z nim za pomocą pisma; 
2) osoby niewładającej językiem polskim. 
§ 2. Należy również wezwać tłumacza, jeżeli zachodz i potrzeba przełożenia na język polski pisma sporzą dzonego 
w języku obcym lub odwrotnie albo zapoznania strony  z treścią przeprowadzanego dowodu. 
§ 3. Do tłumacza stosuje się odpowiednio przepisy d otyczące biegłych. 
Art. 205.  § 1. Jeżeli dokonanie oględzin, przesłuchania przy  użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prze-
prowadzenie tej czynności na odległość, eksperyment u, ekspertyzy, zatrzymania rzeczy lub przeszukania wymaga czynności 
technicznych, w szczególności takich jak wykonanie pomiarów, obliczeń, zdjęć, utrwalenie śladów, można  do udziału 
w nich wezwać specjalistów. 
§ 2. Specjalistę niebędącego funkcjonariuszem organ ów procesowych można wezwać, przed przystąpieniem d o czyn- 
ności, do złożenia następującego przyrzeczenia: „Św iadomy znaczenia powierzonej mi czynności i odpowie dzialności 
przed prawem przyrzekam uroczyście, że powierzone m i obowiązki wykonam z całą sumiennością i bezstronn ością”. 
§ 3. W protokole czynności przeprowadzonej z udział em specjalistów należy wskazać ich imiona i nazwisk a, specjal- 
ność, miejsce zamieszkania, miejsce pracy i stanowi sko oraz podać rodzaj i zakres czynności wykonanych  przez każdego 
z nich. 
Art. 206.  § 1. Do specjalistów stosuje się odpowiednio przep isy dotyczące biegłych, z wyjątkiem art. 194, 197, 200 i 202. 
§ 2. W razie potrzeby można przesłuchiwać specjalis tów w charakterze świadków. 
Rozdział 23 
Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy 
Art. 207.  § 1. W razie potrzeby dokonuje się oględzin miejsc a, osoby lub rzeczy. 
§ 2. Jeżeli przedmiot może ulec przy badaniu zniszc zeniu lub zniekształceniu, część tego przedmiotu na leży w miarę 
możności zachować w stanie niezmienionym, a gdy to nie jest możliwe – stan ten utrwalić w inny sposób.  
Art. 208.  Oględzin lub badań ciała, które mogą wywołać uczuc ie wstydu, powinna dokonać osoba tej samej płci, 
chyba że łączą się z tym szczególne trudności; inne  osoby odmiennej płci mogą być obecne tylko w razie  konieczności. 
Art. 209.  § 1. Jeżeli zachodzi podejrzenie przestępnego spow odowania śmierci, przeprowadza się oględziny i otwa r- 
cie zwłok. 
§ 2. Oględzin zwłok dokonuje prokurator, a w postęp owaniu sądowym sąd, z udziałem biegłego lekarza, w miarę 
możności z zakresu medycyny sądowej. W wypadkach ni ecierpiących zwłoki oględzin dokonuje Policja z obo wiązkiem 
niezwłocznego powiadomienia prokuratora. 
        
Dziennik Ustaw – 39 – Poz. 30 
 
§ 3. Oględzin zwłok dokonuje się na miejscu ich zna lezienia. Do czasu przybycia biegłego oraz prokurat ora lub sądu 
przemieszczać lub poruszać zwłoki można tylko w raz ie konieczności. 
§ 4. Otwarcia zwłok dokonuje biegły lekarz, w miarę  możności z zakresu medycyny sądowej, w obecności p rokurato- 
ra albo sądu. W postępowaniu przed sądem art. 396 §  1 i 4 stosuje się odpowiednio. 
§ 5. Do obecności przy oględzinach i otwarciu zwłok  można, w razie potrzeby, oprócz biegłego, wezwać l ekarza, któ- 
ry ostatnio udzielił pomocy zmarłemu. Z oględzin i otwarcia zwłok biegły sporządza opinię z zachowanie m wymagań 
art. 200 § 2. 
Art. 210.  W celu dokonania oględzin lub otwarcia zwłok proku rator albo sąd może zarządzić wyjęcie zwłok z grobu . 
Art. 211.  W celu sprawdzenia okoliczności mających istotne z naczenie dla sprawy można przeprowadzić, w drodze 
eksperymentu procesowego, doświadczenie lub odtworz enie przebiegu stanowiących przedmiot rozpoznania z darzeń lub 
ich fragmentów. 
Art. 212.  W toku oględzin lub eksperymentu procesowego można  dokonywać również przesłuchań lub innych czyn- 
ności dowodowych. 
Rozdział 24 
Wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego 
Art. 213.  § 1. W postępowaniu należy ustalić tożsamość oskar żonego, jego numer Powszechnego Elektronicznego 
Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), a w przypadku o soby nieposiadającej numeru PESEL – numer i nazwę d okumentu 
stwierdzającego tożsamość oraz nazwę organu, który wydał dokument, a także wiek oskarżonego, jego stos unki rodzinne 
i majątkowe, wykształcenie, zawód i źródła dochodu,  dane o jego karalności oraz w miarę możliwości num er telefonu 
i telefaksu oraz adres poczty elektronicznej umożli wiające kontaktowanie się z oskarżonym oraz numer i dentyfikacji po- 
datkowej (NIP), o ile został nadany. 49) Odnośnie do oskarżonego będącego funkcjonariuszem publicznym w chwili popeł- 
nienia czynu lub w czasie postępowania należy ponad to zebrać dane dotyczące przebiegu służby publiczne j, wyróżnień 
oraz ukarań dyscyplinarnych. 
§ 1a. W razie potrzeby prokurator, inny organ prowa dzący postępowanie przygotowawcze lub sąd uzyskuje informa- 
cję z systemu teleinformatycznego ministra właściwe go do spraw finansów publicznych dotyczącą stosunkó w majątkowych 
i źródeł dochodu oskarżonego, w tym prowadzonych i zakończonych postępowań podatkowych, na podstawie a ktualnych 
danych znajdujących się w tym systemie. Informację uzyskuje się drogą elektroniczną. 
§ 1b. W postępowaniu w sprawach o przestępstwa w ru chu lądowym określone w rozdziale XXI Kodeksu karne go 
należy także uzyskać informacje z centralnej ewiden cji kierowców oraz z ewidencji kierowców naruszając ych przepisy 
ruchu drogowego prowadzonej przez Policję, dotycząc e oskarżonego. Jeżeli od sporządzenia tych informac ji upłynął okres 
6 miesięcy, należy uzyskać je ponownie. 
§ 2. Jeżeli podejrzany był już prawomocnie skazany,  dla ustalenia, czy przestępstwo zostało popełnione  w warunkach 
art. 64 Kodeksu karnego lub przestępstwo skarbowe –  w warunkach art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu karnego skar bowego, dołą- 
cza się do akt postępowania odpis lub wyciąg wyroku  oraz dane dotyczące odbycia kary; dokumenty te doł ącza się także 
w sprawach o zbrodnie. 
§ 2a. Jeżeli organ prowadzący postępowanie powziął informację o prawomocnym skazaniu, przepis § 2 stos uje się 
odpowiednio do orzeczeń skazujących wydanych przez sąd innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej . 
§ 3. (uchylony) 
§ 4. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z min istrem właściwym do spraw finansów publicznych, okr eśli, 
w drodze rozporządzenia, wzór i szczegółowy zakres informacji, o której mowa w § 1a, oraz sposób postę powania w celu 
jej uzyskania, mając na względzie potrzebę uzyskani a przez organ postępowania danych niezbędnych do re alizacji celów 
procesu, zachowanie wymogów tajemnicy ustawowo chro nionej oraz okresy rozliczeniowe przyjęte dla poszc zególnych 
zobowiązań podatkowych. 
Art. 214.  § 1. W razie potrzeby, a w szczególności gdy niezb ędne jest ustalenie danych co do właściwości i waru n- 
ków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia o skarżonego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym p rokurator, 
zarządza w stosunku do oskarżonego przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez kuratora sądowego lub inny pod- 
miot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów, a  w szczególnie uzasadnionych wypadkach przez Policj ę. 
                                                           
49) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 31 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 40 – Poz. 30 
 
§ 2. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest ob owiązkowe: 
1) w sprawach o zbrodnie; 
2) w stosunku do oskarżonego, który w chwili czynu nie ukończył 21 roku życia, jeżeli zarzucono mu pop ełnienie 
umyślnego występku przeciwko życiu. 
§ 3. Wywiadu środowiskowego można nie przeprowadzać  w stosunku do oskarżonego, który nie ma w kraju st ałego 
miejsca zamieszkania. 
§ 4. Wynik wywiadu środowiskowego powinien w szczeg ólności zawierać: 
1) imię i nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad; 
2) imię i nazwisko oskarżonego; 
3) zwięzły opis dotychczasowego życia oskarżonego o raz dokładne informacje o środowisku oskarżonego, w  tym ro- 
dzinnym, szkolnym lub zawodowym, a nadto informacje  o jego stanie majątkowym i źródłach dochodów; 
4) informacje dotyczące stanu zdrowia oskarżonego, a także o nadużywaniu przez niego alkoholu, środków  odurzają- 
cych, środków zastępczych lub substancji psychotrop owych; 
5) własne spostrzeżenia i konkluzje osoby przeprowa dzającej wywiad, zwłaszcza dotyczące właściwości i warunków 
osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskar żonego. 
§ 5. Dane o osobach, które dostarczyły informacji w  ramach wywiadu środowiskowego, osoba przeprowadzaj ąca 
wywiad ujawnia jedynie na żądanie sądu, a w postępo waniu przygotowawczym – prokuratora. 
§ 6. Osoby, które dostarczyły informacji w ramach w ywiadu środowiskowego, mogą być w razie potrzeby pr zesłu- 
chane w charakterze świadków. 
§ 7. Policja jest obowiązana udzielić osobie przepr owadzającej wywiad pomocy przy wykonywaniu zadań zw iąza- 
nych z wywiadem środowiskowym w celu zapewnienia je j bezpieczeństwa. 
§ 8. Do osoby powołanej do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stosuje się odpowiednio przepisy o w yłą-
czeniu sędziego. Orzeka o tym sąd, a w postępowaniu  przygotowawczym – prokurator. 
§ 9. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z min istrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze 
rozporządzenia, regulamin czynności w zakresie prze prowadzania wywiadu środowiskowego oraz wzór kwesti onariusza 
tego wywiadu, mając na uwadze konieczność zapewnien ia zebrania wyczerpujących danych o osobie oskarżon ego. 
Art. 215.  W razie potrzeby sąd, a w postępowaniu przygotowaw czym prokurator, może zarządzić badanie oskarżone- 
go przez biegłych psychologów lub lekarzy z zachowa niem zasad określonych w art. 74. 
Art. 216.  W razie potrzeby można przesłuchiwać w charakterze  świadków osoby, które przeprowadziły wywiad. 
Rozdział 25 
Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie 
Art. 217.  § 1. Rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie lub po dlegające zajęciu w celu zabezpieczenia kar mająt- 
kowych, środków karnych o charakterze majątkowym, p rzepadku, środków kompensacyjnych albo roszczeń o n aprawienie 
szkody należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora , a w wypadkach niecierpiących zwłoki – także na żą danie Policji lub 
innego uprawnionego organu. 
§ 2. Osobę mającą rzecz podlegającą wydaniu wzywa s ię do wydania jej dobrowolnie. 
§ 3. W razie zatrzymania rzeczy stosuje się odpowie dnio przepis art. 228. Protokołu można nie sporządz ać, jeżeli 
rzecz załącza się do akt sprawy. 
§ 4. Jeżeli wydania żąda Policja albo inny uprawnio ny organ działający we własnym zakresie, osoba, któ ra rzecz 
wyda, ma prawo niezwłocznie złożyć wniosek o sporzą dzenie i doręczenie jej postanowienia sądu lub prok uratora 
o zatwierdzeniu zatrzymania, o czym należy ją poucz yć. Doręczenie powinno nastąpić w terminie 14 dni o d zatrzymania 
rzeczy. 
§ 5. W razie odmowy dobrowolnego wydania rzeczy moż na przeprowadzić jej odebranie. Przepisy art. 220 §  3 i art. 229 
stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 41 – Poz. 30 
 
Art. 218.  § 1. Urzędy, instytucje i podmioty prowadzące dzia łalność w dziedzinie poczty lub działalność telekom unika- 
cyjną, urzędy celno-skarbowe oraz instytucje i prze dsiębiorstwa transportowe obowiązane są wydać sądow i lub prokuratorowi, 
na żądanie zawarte w postanowieniu, korespondencję i przesyłki oraz dane, o których mowa w art. 180c i  art. 180d ustawy 
z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1954, z późn. zm. 50)), jeżeli mają znaczenie dla 
toczącego się postępowania. Tylko sąd lub prokurato r mają prawo je otwierać lub zarządzić ich otwarcie . 
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, doręcza si ę adresatom korespondencji oraz abonentowi telefonu  lub 
nadawcy, którego wykaz połączeń lub innych przekazó w informacji został wydany. Doręczenie postanowieni a może być 
odroczone na czas oznaczony, niezbędny ze względu n a dobro sprawy, lecz nie później niż do czasu prawo mocnego 
zakończenia postępowania. 
§ 3. Pozbawioną znaczenia dla postępowania karnego korespondencję i przesyłki należy niezwłocznie zwró cić właś-
ciwym urzędom, instytucjom lub przedsiębiorstwom wy mienionym w § 1. 
Art. 218a.  § 1. Urzędy, instytucje i podmioty prowadzące dzia łalność telekomunikacyjną obowiązane są niezwłocz- 
nie zabezpieczyć, na żądanie sądu lub prokuratora z awarte w postanowieniu, na czas określony, nieprzek raczający jednak 
90 dni, dane informatyczne przechowywane w urządzen iach zawierających te dane na nośniku lub w systemi e informatycz- 
nym. Przepis art. 218 § 2 zdanie drugie stosuje się  odpowiednio. 
§ 2. Pozbawione znaczenia dla postępowania karnego dane informatyczne, o których mowa w § 1, należy ni ezwłocz- 
nie zwolnić spod zabezpieczenia. 
Art. 218b.  Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministre m właściwym do spraw łączności, ministrem właś-
ciwym do spraw informatyzacji, Ministrem Obrony Nar odowej oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrzny ch określi, 
w drodze rozporządzenia, sposób technicznego przygo towania systemów i sieci służących do przekazywania  informacji – 
do gromadzenia danych, o których mowa w art. 218 § 1, niestanowiących treści rozmowy telefonicznej lub  innego przeka- 
zu informacji, a także sposoby zabezpieczania danyc h informatycznych w urządzeniach zawierających te d ane oraz 
w systemach i na informatycznych nośnikach danych, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych dan ych przed ich 
utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnie niem. 
Art. 219.  § 1. W celu wykrycia lub zatrzymania albo przymuso wego doprowadzenia osoby podejrzanej, a także 
w celu znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w  sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu k arnym, można 
dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc, j eżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczen ia, że osoba 
podejrzana lub wymienione rzeczy tam się znajdują. 
§ 2. 51) W celu znalezienia rzeczy wymienionych w § 1 i pod warunkiem określonym w tym przepisie oraz z uwzględ - 
nieniem zasad i granic określonych w art. 227 można  też dokonać przeszukania osoby, jej odzieży i podr ęcznych przed- 
miotów. 
Art. 220.  § 1. Przeszukania może dokonać prokurator albo na polecenie sądu lub prokuratora Policja, a w wypadka ch 
wskazanych w ustawie – także inny organ. 
§ 2. Postanowienie sądu lub prokuratora należy okaz ać osobie, u której przeszukanie ma być przeprowadz one. 
§ 3. W wypadkach niecierpiących zwłoki, jeżeli post anowienie sądu lub prokuratora nie mogło zostać wyd ane, organ 
dokonujący przeszukania okazuje nakaz kierownika sw ojej jednostki lub legitymację służbową, a następni e zwraca się 
niezwłocznie do sądu lub prokuratora o zatwierdzeni e przeszukania. Postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie 
zatwierdzenia należy doręczyć osobie, u której doko nano przeszukania, w terminie 7 dni od daty czynnoś ci na zgłoszone 
do protokołu żądanie tej osoby. O prawie zgłoszenia  żądania należy ją pouczyć. 
Art. 221.  § 1. Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń można dokonać w porze nocnej tylko w wypadkach niecier- 
piących zwłoki; za porę nocną uważa się czas od god ziny 22 do godziny 6. 
§ 2. Przeszukanie rozpoczęte za dnia można prowadzi ć nadal mimo nastania pory nocnej. 
§ 3. W porze nocnej można przeszukać lokale dostępn e w tym czasie dla nieokreślonej liczby osób albo s łużące do 
przechowywania przedmiotów. 
                                                           
50) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta ły ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2245 i 2354 or az z 2019 r. poz. 643, 730, 
1030, 1553, 1815 i 2005. 
51) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 32 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 42 – Poz. 30 
 
Art. 222.  § 1. Przy rozpoczęciu przeszukania pomieszczenia l ub miejsca zamkniętego, należącego do instytucji pa ń- 
stwowej lub samorządowej, należy o zamierzonym prze szukaniu zawiadomić kierownika tej instytucji lub j ego zastępcę 
albo organ nadrzędny i dopuścić ich do udziału w cz ynności. 
§ 2. Przeszukanie pomieszczenia zajętego przez wojs ko może nastąpić jedynie w obecności dowódcy lub os oby przez 
niego wyznaczonej. 
Art. 223.  Przeszukania osoby i odzieży na niej należy dokony wać w miarę możności za pośrednictwem osoby tej 
samej płci. 
Art. 224.  § 1. Osobę, u której ma nastąpić przeszukanie, nal eży przed rozpoczęciem czynności zawiadomić o jej c elu 
i wezwać do wydania poszukiwanych przedmiotów. 
§ 2. Podczas przeszukania ma prawo być obecna osoba  wymieniona w § 1 oraz osoba przybrana przez prowad zącego 
czynność. Ponadto może być obecna osoba wskazana pr zez tego, u kogo dokonuje się przeszukania, jeżeli nie uniemożli- 
wia to przeszukania albo nie utrudnia go w istotny sposób. 
§ 3. Jeżeli przy przeszukaniu nie ma na miejscu gos podarza lokalu, należy do przeszukania przywołać pr zynajmniej 
jednego dorosłego domownika lub sąsiada. 
Art. 225.  § 1. Jeżeli kierownik instytucji państwowej lub sa morządowej albo też osoba, u której dokonano zatrzy ma- 
nia rzeczy lub u której przeprowadza się przeszukan ie, oświadczy, że wydane lub znalezione przy przesz ukaniu pismo lub 
inny dokument zawiera informacje niejawne lub wiado mości objęte tajemnicą zawodową lub inną tajemnicą prawnie chro- 
nioną albo ma charakter osobisty, organ przeprowadz ający czynność przekazuje niezwłocznie pismo lub in ny dokument 
bez jego odczytania prokuratorowi lub sądowi w opie czętowanym opakowaniu. 
§ 2. Tryb wskazany w § 1 nie obowiązuje w stosunku do pism lub innych dokumentów, które zawierają info rmacje 
niejawne o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” albo  dotyczą tajemnicy zawodowej lub innej tajemnicy pr awnie chronio- 
nej, jeżeli ich posiadaczem jest osoba podejrzana o  popełnienie przestępstwa,  ani w stosunku do pism lub innych dokumen- 
tów o charakterze osobistym, których jest ona posia daczem, autorem lub adresatem. 
§ 3. Jeżeli obrońca lub inna osoba, od której żąda się wydania rzeczy lub u której dokonuje się przesz ukania, oświad- 
czy, że wydane lub znalezione w toku przeszukania p isma lub inne dokumenty obejmują okoliczności związ ane z wykony-
waniem funkcji obrońcy, organ dokonujący czynności pozostawia te dokumenty wymienionej osobie bez zapo znawania się 
z ich treścią lub wyglądem. Jeżeli jednak oświadcze nie osoby niebędącej obrońcą budzi wątpliwości, org an dokonujący 
czynności przekazuje te dokumenty z zachowaniem ryg orów określonych w § 1 sądowi, który po zapoznaniu się z doku-
mentami zwraca je w całości lub w części, z zachowa niem rygorów określonych w § 1, osobie, od której j e zabrano, albo 
wydaje postanowienie o ich zatrzymaniu dla celów po stępowania. 
§ 4. Wydaną, odebraną lub znalezioną w toku przeszu kania dokumentację psychiatryczną organ przeprowadz ający 
czynność przekazuje, z zachowaniem rygorów określon ych w § 1, sądowi lub prokuratorowi. 
Art. 226.  W kwestii wykorzystania dokumentów zawierających i nformacje niejawne lub tajemnicę zawodową, jako 
dowodów w postępowaniu karnym, stosuje się odpowied nio zakazy i ograniczenia określone w art. 178–181.  Jednakże 
w postępowaniu przygotowawczym o wykorzystaniu, jak o dowodów, dokumentów zawierających tajemnicę lekar ską decy- 
duje prokurator. 
Art. 227. 52) Przeszukanie lub zatrzymanie rzeczy powinno być do konane zgodnie z celem tej czynności, 
z zachowaniem umiaru, oraz w granicach niezbędnych dla osiągnięcia celu tych czynności przy zachowaniu  należytej sta- 
ranności, w poszanowaniu prywatności i godności osó b, których ta czynność dotyczy, oraz bez wyrządzani a niepotrzeb- 
nych szkód i dolegliwości. 
Art. 228.  § 1. Przedmioty wydane lub znalezione w czasie prz eszukania należy po dokonaniu oględzin, sporządzeni u 
spisu i opisu zabrać albo oddać na przechowanie oso bie godnej zaufania z zaznaczeniem obowiązku przeds tawienia na 
każde żądanie organu prowadzącego postępowanie. 
§ 2. Tak samo należy postąpić ze znalezionymi w cza sie przeszukania przedmiotami mogącymi stanowić dow ód 
innego przestępstwa, podlegającymi przepadkowi lub których posiadanie jest zabronione. 
§ 3. Osobom zainteresowanym należy natychmiast wręc zyć pokwitowanie stwierdzające, jakie przedmioty i przez 
kogo zostały zatrzymane. 
                                                           
52) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 ustawy z dnia 1 4 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o Policji oraz n iektórych innych ustaw 
(Dz. U. poz. 2399), która weszła w życie z dniem 25  grudnia 2018 r. 
        
Dziennik Ustaw – 43 – Poz. 30 
 
Art. 229.  Protokół zatrzymania rzeczy lub przeszukania powin ien, oprócz wymagań wymienionych w art. 148 
i art. 148a, zawierać oznaczenie sprawy, z którą za trzymanie rzeczy lub przeszukanie ma związek, oraz podanie dokładnej 
godziny rozpoczęcia i zakończenia czynności, dokład ną listę zatrzymanych rzeczy i w miarę potrzeby ich  opis, a nadto 
wskazanie polecenia sądu lub prokuratora. Jeżeli po lecenie nie zostało uprzednio wydane, zamieszcza si ę w protokole 
wzmiankę o poinformowaniu osoby, u której czynność przeprowadzono, że na jej wniosek otrzyma postanowi enie 
w przedmiocie zatwierdzenia czynności. 
Art. 230.  § 1. Jeżeli zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie na stąpiło bez uprzedniego polecenia sądu lub prokurat ora, 
a w ciągu 7 dni od dnia czynności nie nastąpiło jej  zatwierdzenie, należy niezwłocznie zwrócić zatrzym ane rzeczy osobie 
uprawnionej, chyba że nastąpiło dobrowolne wydanie,  a osoba ta nie złożyła wniosku, o którym mowa w ar t. 217 § 4. 
§ 2. Należy również zwrócić osobie uprawnionej zatr zymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbęd ności dla 
postępowania karnego. Jeżeli wyniknie spór co do wł asności rzeczy, a nie ma dostatecznych danych do ni ezwłocznego 
rozstrzygnięcia, odsyła się osoby zainteresowane na  drogę procesu cywilnego. 
§ 3. Rzeczy, których posiadanie jest zabronione, pr zekazuje się właściwemu urzędowi lub instytucji. Je żeli rzeczy 
mają wartość naukową, artystyczną lub historyczną, na wniosek lub za zgodą muzeum, można je przekazać temu muzeum. 
Art. 231.  § 1. Jeżeli powstaje wątpliwość, komu należy wydać  zatrzymaną rzecz, sąd, referendarz sądowy lub prok u- 
rator składa ją do depozytu sądowego albo oddaje os obie godnej zaufania aż do wyjaśnienia uprawnienia do odbioru. 
Przepisy o likwidacji depozytów i nieodebranych rze czy stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Przedmioty o wartości naukowej, artystycznej l ub historycznej oddaje się na przechowanie muzeum l ub innej 
właściwej instytucji. 
Art. 232.  § 1. Przedmioty ulegające szybkiemu zniszczeniu lu b takie, których przechowywanie byłoby połączone 
z niewspółmiernymi kosztami lub nadmiernymi trudnoś ciami albo powodowałoby znaczne obniżenie wartości rzeczy, 
można sprzedać według trybu określonego dla właściw ych organów postępowania wykonawczego. Postanowieni e 
w przedmiocie sprzedaży w postępowaniu przygotowawc zym może wydać prokurator, a w postępowaniu sądowym  sąd lub 
referendarz sądowy. 
§ 2. Uzyskaną kwotę pieniężną przekazuje się do dep ozytu sądowego. 
§ 3. O czasie i warunkach sprzedaży należy w miarę możności zawiadomić oskarżonego oraz inne zainteres owane osoby. 
Art. 232a.  § 1. Przedmioty i substancje stwarzające niebezpie czeństwo dla życia lub zdrowia, a w szczególności 
broń, amunicję, materiały wybuchowe lub łatwopalne,  materiały radioaktywne, substancje trujące, dusząc e lub parzące, 
środki odurzające, substancje psychotropowe lub ich  preparaty oraz prekursory kategorii 1, a także wyr oby tytoniowe 
i napoje alkoholowe, przechowuje się w miejscu i w sposób zapewniający ich należyte zabezpieczenie. 
§ 2. Jeżeli dla zapewnienia prawidłowego toku postę powania wystarczające jest przechowywanie próbek w ilości nie- 
zbędnej do przeprowadzenia badań przedmiotów lub su bstancji, o których mowa w § 1, sąd właściwy do roz poznania 
sprawy lub referendarz sądowy na wniosek prokurator a, niezwłocznie zarządza zniszczenie w całości lub w części pozosta- 
łych ilości przedmiotów lub substancji zbędnych do przeprowadzenia badań. 
§ 3. Jeżeli sąd lub referendarz sądowy zarządził zn iszczenie w części przedmiotów lub substancji, o kt órych mowa 
w § 1, wskazuje jednocześnie w postanowieniu miejsc e i czas przechowywania ich pozostałej części w ilo ści niezbędnej do 
przeprowadzenia badań. 
§ 4. Przedmioty i substancje stwarzające bezpośredn ie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia przez mo żliwość 
eksplozji materiałów wybuchowych lub łatwopalnych, innego gwałtownego wyzwolenia energii, rozprzestrze niania się 
substancji trujących, duszących lub parzących, wyzw olenia energii jądrowej lub promieniowania jonizują cego albo których 
przechowywanie w niezmienionym stanie nie jest możl iwe, można zniszczyć przed wydaniem postanowienia, o którym 
mowa w § 2. 
§ 5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzeni a, podmioty uprawnione do przechowywania oraz znisz czenia 
przedmiotów i substancji, o których mowa w § 1, ora z ich próbek, szczegółowe warunki, sposób oraz miej sca ich przecho- 
wywania, a także warunki i sposób ich zniszczenia, mając na uwadze potrzebę zapewnienia prawidłowego t oku postępo- 
wania i jego koszty. 
Art. 233.  Oddając na przechowanie krajowe środki płatnicze l ub wartości dewizowe, organ, przekazując je, określ a 
charakter depozytu i sposób rozporządzenia oddanymi  na przechowanie wartościami. 
Art. 234.  Rozporządzenia przedmiotem dokonane po jego odebra niu lub zabezpieczeniu są bezskuteczne w stosunku 
do Skarbu Państwa. 
        
Dziennik Ustaw – 44 – Poz. 30 
 
Art. 235.  Sąd lub referendarz sądowy dokonuje czynności prze widzianych w tym rozdziale w postępowaniu sądo- 
wym, a prokurator w postępowaniu przygotowawczym, c hyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 236.  § 1. Na postanowienie dotyczące przeszukania, zatr zymania rzeczy i w przedmiocie dowodów rzeczowych 
oraz na inne czynności przysługuje zażalenie osobom , których prawa zostały naruszone; zażalenie na pos tanowienie wyda- 
ne lub czynność dokonaną w postępowaniu przygotowaw czym rozpoznaje sąd rejonowy, w okręgu którego prow adzone 
jest postępowanie. 
§ 2. Jeżeli jednak postanowienie albo zarządzenie w ydał referendarz sądowy, stosuje się art. 93a § 3 i  4. 
Art. 236a.  Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowie dnio do dysponenta i użytkownika urządzenia zawiera - 
jącego dane informatyczne lub systemu informatyczne go, w zakresie danych przechowywanych w tym urządze niu lub 
systemie albo na nośniku znajdującym się w jego dys pozycji lub użytkowaniu, w tym korespondencji przes yłanej pocztą 
elektroniczną. 
Rozdział 26 
Kontrola i utrwalanie rozmów 
Art. 237.  § 1. Po wszczęciu postępowania sąd na wniosek prok uratora może zarządzić kontrolę i utrwalanie treści  
rozmów telefonicznych w celu wykrycia i uzyskania d owodów dla toczącego się postępowania lub zapobieże nia popełnie- 
niu nowego przestępstwa. 
§ 2. W wypadkach niecierpiących zwłoki kontrolę i u trwalanie treści rozmów telefonicznych może zarządz ić prokura- 
tor, który jest obowiązany zwrócić się w terminie 3  dni do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie postanowie nia. Sąd wydaje 
postanowienie w przedmiocie wniosku w terminie 5 dn i na posiedzeniu bez udziału stron. W wypadku nieza twierdzenia 
postanowienia prokuratora sąd w postanowieniu wydan ym w przedmiocie wniosku zarządza zniszczenie wszys tkich utrwa- 
lonych zapisów. Zaskarżenie postanowienia wstrzymuj e jego wykonanie. 
§ 3. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicz nych są dopuszczalne tylko wtedy, gdy toczące się p ostępowanie 
lub uzasadniona obawa popełnienia nowego przestępst wa dotyczy: 
1) zabójstwa; 
2) narażenia na niebezpieczeństwo powszechne lub sp rowadzenia katastrofy; 
3) handlu ludźmi; 
4) uprowadzenia osoby; 
5) wymuszania okupu; 
6) uprowadzenia statku powietrznego lub wodnego; 
7) rozboju, kradzieży rozbójniczej lub wymuszenia r ozbójniczego; 
8) zamachu na niepodległość lub integralność państw a; 
9) zamachu na konstytucyjny ustrój państwa lub jego  naczelne organy, albo na jednostkę Sił Zbrojnych R zeczypospolitej 
Polskiej; 
10) szpiegostwa lub ujawnienia informacji niejawnyc h o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”; 
11) gromadzenia broni, materiałów wybuchowych lub r adioaktywnych; 
12) fałszowania oraz obrotu fałszywymi pieniędzmi, środkami lub instrumentami płatniczymi albo zbywaln ymi dokumen- 
tami uprawniającymi do otrzymania sumy pieniężnej, towaru, ładunku albo wygranej rzeczowej albo zawier ającymi 
obowiązek wpłaty kapitału, odsetek, udziału w zyska ch lub stwierdzenie uczestnictwa w spółce; 
12a) podrabiania lub przerabiania faktur lub używan ia faktur podrobionych lub przerobionych w zakresie  okoliczności 
faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrot u albo 
zwrotu innej należności o charakterze podatkowym or az wystawiania i używania faktur poświadczających n ieprawdę 
co do okoliczności faktycznych mogących mieć znacze nie dla określenia wysokości należności publicznopr awnej lub 
jej zwrotu albo zwrotu innej należności o charakter ze podatkowym; 
13) wytwarzania, przetwarzania, obrotu i przemytu ś rodków odurzających, prekursorów, środków zastępczy ch lub sub- 
stancji psychotropowych; 
14) zorganizowanej grupy przestępczej; 
        
Dziennik Ustaw – 45 – Poz. 30 
 
15) mienia znacznej wartości; 
16) użycia przemocy lub groźby bezprawnej w związku  z postępowaniem karnym; 
16a) składania fałszywych zeznań oraz przedstawieni a przez biegłego, rzeczoznawcę lub tłumacza fałszyw ej opinii, eks- 
pertyzy lub tłumaczenia; 
16b) fałszywego oskarżenia innej osoby o popełnieni e przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub wykrocz enia skarbowego; 
16c) tworzenia fałszywych dowodów lub innych podstę pnych zabiegów, kierujących przeciwko innej osobie ściganie 
o przestępstwo, przestępstwo skarbowe lub wykroczen ie skarbowe albo podejmowania takich zabiegów w tok u po- 
stępowania; 
16d) zatajenia dowodów niewinności osoby podejrzane j o popełnienie przestępstwa, przestępstwa skarbowe go lub wykro- 
czenia skarbowego; 
16e) zawiadomienia organu powołanego do ścigania o niepopełnionym przestępstwie lub przestępstwie skar bowym; 
16f)  poplecznictwa; 
16g) niezawiadomienia o przestępstwie; 
17) łapownictwa i płatnej protekcji; 
18) stręczycielstwa, kuplerstwa i sutenerstwa; 
19) przestępstw określonych w rozdziale XVI ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2 019 r. poz. 1950 
i 2128) oraz w art. 5–8 Rzymskiego Statutu Międzyna rodowego Trybunału Karnego, sporządzonego w Rzymie dnia 
17 lipca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r. poz. 708 oraz z 2018 r. poz. 1753), zwanego dalej „Statutem”.  
§ 3a. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonic znych są dopuszczalne również w celu ujawnienia mie nia zagrożo- 
nego przepadkiem, o którym mowa w art. 45 § 2 Kodek su karnego albo art. 33 § 2 Kodeksu karnego skarbow ego. 
§ 4. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicz nych są dopuszczalne w stosunku do osoby podejrzane j, oskarżo- 
nego oraz w stosunku do pokrzywdzonego lub innej os oby, z którą może się kontaktować oskarżony albo kt óra może mieć 
związek ze sprawcą lub z grożącym przestępstwem. 
§ 5. Urzędy i instytucje prowadzące działalność tel ekomunikacyjną oraz przedsiębiorca telekomunikacyjn y w rozu- 
mieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telek omunikacyjne, obowiązani są umożliwić wykonanie pos tanowienia 
sądu lub prokuratora w zakresie przeprowadzenia kon troli rozmów telefonicznych oraz zapewnić rejestrow anie faktu prze- 
prowadzenia takiej kontroli. 
§ 6. Prawo odtwarzania zapisów ma sąd lub prokurato r, a w wypadkach niecierpiących zwłoki, za zgodą są du lub 
prokuratora, także Policja. 
§ 7. Prawo zapoznawania się z rejestrem przeprowadz onych kontroli rozmów telefonicznych ma sąd, a w po stępo-
waniu przygotowawczym – prokurator. 
§ 8. (uchylony) 
Art. 237a.  Jeżeli w wyniku kontroli uzyskano dowód popełnieni a przez osobę, wobec której kontrola była stosowana , 
innego przestępstwa ściganego z urzędu lub przestęp stwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzenie m kontroli, lub 
przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa sk arbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą z arządzeniem 
kontroli, prokurator podejmuje decyzję w przedmioci e wykorzystania tego dowodu w postępowaniu karnym. 
Art. 237b.  (uchylony) 
Art. 238.  § 1. Kontrola i utrwalanie rozmów telefonicznych m ogą być wprowadzone najwyżej na okres 3 miesięcy, 
z możliwością przedłużenia, w szczególnie uzasadnio nym wypadku, na okres najwyżej dalszych 3 miesięcy.  
§ 2. Kontrola powinna być zakończona niezwłocznie p o ustaniu przyczyn wymienionych w art. 237 § 1–3, n ajpóźniej 
jednak z upływem okresu, na który została wprowadzo na. 
§ 3. Prokurator po zakończeniu kontroli wnosi o zar ządzenie zniszczenia wszystkich utrwalonych zapisów , jeżeli 
w całości nie mają znaczenia dla postępowania karne go. Sąd orzeka w przedmiocie wniosku niezwłocznie, na posiedzeniu 
bez udziału stron. 
        
Dziennik Ustaw – 46 – Poz. 30 
 
§ 4. Po zakończeniu postępowania przygotowawczego p rokurator wnosi o zarządzenie zniszczenia utrwalony ch zapi- 
sów w części, w jakiej nie mają znaczenia dla postę powania karnego, w którym zarządzono kontrolę i utr walanie rozmów 
telefonicznych, oraz nie stanowią dowodu, o którym mowa w art. 237a. Sąd orzeka w przedmiocie wniosku na posiedzeniu, 
w którym mogą wziąć udział strony. 
§ 5. Z wnioskiem o zarządzenie zniszczenia utrwalon ych zapisów, nie wcześniej niż po zakończeniu postę powania 
przygotowawczego, może wystąpić także osoba wymieni ona w art. 237 § 4. Sąd orzeka w przedmiocie wniosk u na posie- 
dzeniu, w którym mogą wziąć udział strony oraz wnio skodawca. 
Art. 239.  § 1. Ogłoszenie postanowienia o kontroli i utrwala niu rozmów telefonicznych osobie, której ono dotycz y, 
może być odroczone na czas niezbędny ze względu na dobro sprawy. 
§ 2. Ogłoszenie postanowienia, o którym mowa w § 1,  w postępowaniu przygotowawczym może być odroczone nie 
później niż do czasu zakończenia tego postępowania.  
Art. 240.  Na postanowienie dotyczące kontroli i utrwalania r ozmów telefonicznych przysługuje zażalenie. Osoba, 
której dotyczy postanowienie, może w zażaleniu doma gać się zbadania zasadności oraz legalności kontrol i i utrwalania 
rozmów telefonicznych. Zażalenie na postanowienie p rokuratora rozpoznaje sąd. 
Art. 241.  Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowie dnio do kontroli oraz do utrwalania przy użyciu śro dków 
technicznych treści innych rozmów lub przekazów inf ormacji, w tym korespondencji przesyłanej pocztą el ektroniczną. 
Art. 242.  Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministr em właściwym do spraw informatyzacji, Ministrem 
Obrony Narodowej oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, spo sób tech- 
nicznego przygotowania sieci służących do przekazyw ania informacji, do kontroli rozmów telefonicznych lub innych prze- 
kazów informacji dokonywanych z wykorzystaniem tych  sieci oraz sposób dokonywania, rejestracji, przech owywania, 
odtwarzania i niszczenia zapisów z kontrolowanych r ozmów telefonicznych oraz treści innych rozmów lub przekazów 
informacji, w tym korespondencji przesyłanej pocztą  elektroniczną, mając na uwadze konieczność właściw ego zabezpie- 
czenia dokonywanych zapisów przed ich utratą, zniek ształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem. 
DZIAŁ VI 
Środki przymusu 
Rozdział 27 
Zatrzymanie 
Art. 243.  § 1. Każdy ma prawo ująć osobę na gorącym uczynku przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio 
po popełnieniu przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można ustalić jej toż samości. 
§ 2. Osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w ręce P olicji. 
Art. 244.  § 1. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że pope łniła 
ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukr ycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstw a bądź też nie moż- 
na ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowani a w trybie przyspie- 
szonym. 
§ 1a. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że pope łniła ona 
przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę osoby wsp ólnie zamieszkującej, a zachodzi obawa, że ponownie  popełni 
przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby, zw łaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa grozi . 
§ 1b. Policja zatrzymuje osobę podejrzaną, jeśli pr zestępstwo, o którym mowa w § 1a, zostało popełnion e przy użyciu 
broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego przed miotu, a zachodzi obawa, że ponownie popełni ona pr zestępstwo 
z użyciem przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkują cej, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstw a grozi. 
§ 2. Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o  przyczynach zatrzymania i o przysługujących mu pra wach, 
w tym o prawie do skorzystania z pomocy adwokata lu b radcy prawnego, do korzystania z bezpłatnej pomoc y tłumacza, 
jeżeli nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, do złożenia oświadczenia i odmowy złożenia  oświadczenia, 
do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania, do dost ępu do pierwszej pomocy medycznej oraz o prawach ws kazanych 
w art. 245, art. 246 § 1 i art. 612 § 2, jak równie ż o treści art. 248 § 1 i 2, a także wysłuchać go. 
§ 3. Z zatrzymania sporządza się protokół, w którym  należy podać imię, nazwisko i funkcję dokonującego  tej czyn-
ności, imię i nazwisko osoby zatrzymanej, a w razie  niemożności ustalenia tożsamości – jej rysopis ora z dzień, godzinę, 
miejsce i przyczynę zatrzymania z podaniem, o jakie  przestępstwo się ją podejrzewa. Należy także wciąg nąć do protokołu 
złożone przez zatrzymanego oświadczenia oraz zaznac zyć udzielenie mu informacji o przysługujących praw ach. Odpis 
protokołu doręcza się zatrzymanemu. 
        
Dziennik Ustaw – 47 – Poz. 30 
 
§ 4. Niezwłocznie po zatrzymaniu osoby podejrzanej należy przystąpić do zebrania niezbędnych danych, a  także 
o zatrzymaniu zawiadomić prokuratora. W razie istni enia podstaw, o których mowa w art. 258 § 1–3, nale ży wystąpić do 
prokuratora w sprawie skierowania do sądu wniosku o  tymczasowe aresztowanie. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór pouczenia, o którym mowa w § 2, z awierające- 
go w szczególności informacje o przysługujących zat rzymanemu uprawnieniach: do korzystania z bezpłatne j pomocy tłu- 
macza, do złożenia oświadczenia i odmowy złożenia o świadczenia, do otrzymania odpisu protokołu zatrzym ania, do do- 
stępu do pierwszej pomocy medycznej, jak również o prawach wskazanych w § 2, w art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 612 § 2 
oraz informację o treści art. 248 § 1 i 2, mając na  względzie konieczność zrozumienia pouczenia także przez osoby nieko- 
rzystające z pomocy pełnomocnika. 
Art. 245.  § 1. Zatrzymanemu na jego żądanie należy niezwłocz nie umożliwić nawiązanie w dostępnej formie kontak-
tu z adwokatem lub radcą prawnym, a także bezpośred nią z nimi rozmowę; w wyjątkowych wypadkach, uzasad nionych 
szczególnymi okolicznościami, zatrzymujący może zas trzec, że będzie przy niej obecny. 
§ 2. Przepis art. 517j § 1 oraz przepisy wydane na podstawie art. 517j § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Przepisy art. 261 stosuje się odpowiednio, z t ym że zawiadomienie następuje na żądanie zatrzymane go. 
Art. 246.  § 1. Zatrzymanemu przysługuje zażalenie do sądu. W  zażaleniu zatrzymany może się domagać zbadania 
zasadności, legalności oraz prawidłowości jego zatr zymania. 
§ 2. Zażalenie przekazuje się niezwłocznie sądowi r ejonowemu miejsca zatrzymania lub prowadzenia postę powania, 
który również niezwłocznie je rozpoznaje. 
§ 3. W razie uznania bezzasadności lub nielegalnośc i zatrzymania sąd zarządza natychmiastowe zwolnieni e zatrzy- 
manego. 
§ 4. W wypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegal ności lub nieprawidłowości zatrzymania sąd zawiadam ia o tym 
prokuratora i organ przełożony nad organem, który d okonał zatrzymania. 
§ 5. W razie zbiegu zażaleń na zatrzymanie i tymcza sowe aresztowanie można rozpoznać je łącznie. 
Art. 247.  § 1. Prokurator może zarządzić zatrzymanie i przym usowe doprowadzenie osoby podejrzanej albo podej- 
rzanego, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że: 
1) nie stawią się na wezwanie w celu przeprowadzeni a z ich udziałem czynności, o których mowa w art. 3 13 § 1 lub 
art. 314, albo badań lub czynności, o których mowa w art. 74 § 2 lub 3; 
2) mogą w inny bezprawny sposób utrudniać postępowa nie. 
§ 2. Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie, o któr ym mowa w § 1, może także nastąpić, gdy zachodzi po trzeba 
niezwłocznego zastosowania środka zapobiegawczego. 
§ 3. W związku z zatrzymaniem można też zarządzić p rzeszukanie. Przepisy art. 220–222 i art. 224 stosu je się odpo- 
wiednio. 
§ 4. Niezwłocznie po doprowadzeniu przeprowadza się  z udziałem zatrzymanego czynności wskazane w § 1, a po ich 
dokonaniu należy zwolnić go, o ile nie zachodzi pot rzeba stosowania środka zapobiegawczego. 
§ 5. Rozstrzygając w przedmiocie środka zapobiegawc zego, prokurator niezwłocznie zwalnia zatrzymanego albo wy- 
stępuje do sądu z wnioskiem o zastosowanie tymczaso wego aresztowania. 
§ 6. Do zatrzymania, o którym mowa w § 1, stosuje s ię odpowiednio art. 246. 
§ 7. Zarządzenia, o których mowa w § 1, wykonuje Po licja lub inne organy, o których mowa w art. 312, w  zakresie 
swych właściwości, jeżeli ustawa uprawnia je do zat rzymywania osoby. Zarządzenia dotyczące zatrzymania  i przymusowe- 
go doprowadzenia żołnierza w czynnej służbie wojsko wej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej peł nionej dyspozy- 
cyjnie, w sprawach niezwiązanych z wykonywaniem obo wiązków służbowych, wykonują właściwe organy wojsko we. 
Art. 248.  § 1. Zatrzymanego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także jeżeli w cią gu 
48 godzin od chwili zatrzymania przez uprawniony or gan nie zostanie on przekazany do dyspozycji sądu w raz z wnioskiem 
o zastosowanie tymczasowego aresztowania; należy go  także zwolnić na polecenie sądu lub prokuratora. 
§ 2. Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24  godzin od przekazania go do dyspozycji sądu nie do ręczono mu 
postanowienia o zastosowaniu wobec niego tymczasowe go aresztowania. 
§ 3. Ponowne zatrzymanie osoby podejrzanej na podst awie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszcza lne. 
        
Dziennik Ustaw – 48 – Poz. 30 
 
Rozdział 28 
Środki zapobiegawcze 
Art. 249.  § 1. Środki zapobiegawcze można stosować w celu za bezpieczenia prawidłowego toku postępowania, 
a wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu  przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa; można je sto- 
sować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na d uże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przes tępstwo. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec kt órej 
wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. 
§ 3. Przed zastosowaniem środka zapobiegawczego sąd  albo prokurator stosujący środek przesłuchuje oska rżonego, 
chyba że jest to niemożliwe z powodu jego ukrywania  się lub jego nieobecności w kraju. Należy dopuścić  do udziału 
w przesłuchaniu ustanowionego obrońcę, jeżeli się s tawi; zawiadomienie obrońcy o terminie przesłuchani a nie jest obo- 
wiązkowe, chyba że oskarżony o to wnosi, a nie utru dni to przeprowadzenia czynności. O terminie przesł uchania sąd za- 
wiadamia prokuratora. 
§ 4. Środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do chwili rozpoczęcia wykonania kary. Przepis niniejsz y stosuje 
się do tymczasowego aresztowania tylko w razie orze czenia kary pozbawienia wolności. 
§ 5. Prokurator i obrońca mają prawo wziąć udział w  posiedzeniu sądu dotyczącym przedłużenia stosowani a tymcza- 
sowego aresztowania oraz rozpoznania zażalenia na z astosowanie lub przedłużenie tego środka zapobiegaw czego. Na 
żądanie oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza  się do tej czynności obrońcę z urzędu. Zarządzenie  może wydać 
także referendarz sądowy. Niestawiennictwo obrońcy lub prokuratora należycie zawiadomionych o terminie  nie tamuje 
rozpoznania sprawy. 
Art. 249a.  § 1. Podstawę orzeczenia o zastosowaniu lub przedł użeniu tymczasowego aresztowania mogą stanowić 
ustalenia poczynione na podstawie: 
1) dowodów jawnych dla oskarżonego i jego obrońcy; 
2) dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art.  250 § 2b. 
§ 2. Sąd, uprzedzając o tym prokuratora, uwzględnia  z urzędu także okoliczności, których prokurator ni e ujawnił, po 
ich ujawnieniu na posiedzeniu, jeżeli są one korzys tne dla oskarżonego. 
Art. 250.  § 1. Tymczasowe aresztowanie może nastąpić tylko n a mocy postanowienia sądu. 
§ 2. Tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu  przygotowawczym na wniosek prokuratora sąd rejonow y, 
w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a w wyp adkach niecierpiących zwłoki także inny sąd rejonow y. Po wniesie- 
niu aktu oskarżenia tymczasowe aresztowanie stosuje  sąd, przed którym sprawa się toczy. 
§ 2a. We wniosku o zastosowanie tymczasowego areszt owania wymienia się dowody wskazujące na duże prawd opo- 
dobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo, oko liczności przemawiające za istnieniem zagrożeń dla prawidłowego 
toku postępowania lub możliwości popełnienia przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa oraz okr eślonej pod- 
stawy stosowania tego środka zapobiegawczego i koni eczności jego stosowania. 
§ 2b. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpiecz eństwa dla życia, zdrowia albo wolności świadka lub  osoby dla 
niego najbliższej, prokurator dołącza do wniosku, o  którym mowa w § 2a, w wyodrębnionym zbiorze dokume ntów, dowo- 
dy z zeznań świadka, których nie udostępnia się osk arżonemu i jego obrońcy. 
§ 3. Prokurator, przesyłając wraz z aktami sprawy w niosek, o którym mowa w § 2, poucza podejrzanego o przysługu- 
jących mu w wypadku zastosowania tymczasowego aresz towania uprawnieniach oraz zarządza jednocześnie do prowadze- 
nie go do sądu. 
§ 3a. Jeżeli tymczasowe aresztowanie stosowane jest  w postępowaniu sądowym, pouczenia oskarżonego o pr zysługu- 
jących mu w wypadku zastosowania tymczasowego aresz towania uprawnieniach dokonuje sąd niezwłocznie po ogłoszeniu 
lub doręczeniu oskarżonemu postanowienia o zastosow aniu tego środka zapobiegawczego. 
§ 4. Inne środki zapobiegawcze stosuje sąd, a w pos tępowaniu przygotowawczym także prokurator. 
Art. 251.  § 1. W postanowieniu o zastosowaniu środka zapobie gawczego należy wymienić osobę, zarzucany jej czyn,  
jego kwalifikację prawną oraz podstawę prawną zasto sowania tego środka. 
§ 2. W postanowieniu o zastosowaniu tymczasowego ar esztowania należy określić czas jego trwania, a pon adto ozna- 
czyć termin, do którego aresztowanie ma trwać. Obow iązek każdorazowego oznaczenia terminu stosowania t ymczasowego 
aresztowania trwa do uprawomocnienia się orzeczenia  kończącego postępowanie. W przedmiocie tymczasoweg o areszto- 
wania po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie  orzeka sąd, który wydał to orzeczenie, a w razie p rzekazania 
sprawy do drugiej instancji – sąd odwoławczy. 
        
Dziennik Ustaw – 49 – Poz. 30 
 
§ 3. Uzasadnienie postanowienia o zastosowaniu środ ka zapobiegawczego powinno zawierać przedstawienie dowo- 
dów świadczących o popełnieniu przez oskarżonego pr zestępstwa, wykazanie okoliczności wskazujących na istnienie za- 
grożeń dla prawidłowego toku postępowania lub możli wości popełnienia przez oskarżonego nowego, ciężkie go przestęp- 
stwa w razie niezastosowania środka zapobiegawczego  oraz określonej podstawy jego zastosowania i potrz eby zastosowa- 
nia danego środka. W wypadku tymczasowego aresztowa nia należy ponadto wyjaśnić, dlaczego nie uznano za  wystarcza- 
jące zastosowanie innego środka zapobiegawczego. 
Art. 252.  § 1. Na postanowienie w przedmiocie środka zapobie gawczego przysługuje zażalenie na zasadach ogól- 
nych, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2. Na postanowienie prokuratora w przedmiocie śro dka zapobiegawczego zażalenie przysługuje do sądu r ejonowe- 
go, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. 
§ 3. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie środk a zapobiegawczego sąd rozpoznaje niezwłocznie, z ty m że zaża- 
lenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego a resztowania nie później niż przed upływem 7 dni od przekazania 
sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami. 
Art. 253.  § 1. Środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchy lić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek k tó- 
rych został on zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie albo zmianę. 
§ 2. Zastosowany przez sąd środek zapobiegawczy moż e być w postępowaniu przygotowawczym uchylony lub z mie- 
niony na łagodniejszy również przez prokuratora. 
§ 3. Sąd lub prokurator niezwłocznie zawiadamia pok rzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub os obę, pod 
której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje, o uchyl eniu, nieprzedłużeniu lub zmianie tymczasowego ares ztowania na inny 
środek zapobiegawczy, jak również o ucieczce oskarż onego z aresztu śledczego, chyba że pokrzywdzony oś wiadczy, iż 
z takiego uprawnienia rezygnuje. 
§ 4. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o k tórym mowa w § 3, przekazuje się również świadkowi.  
Art. 254.  § 1. Oskarżony może składać w każdym czasie wniose k o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego; 
w przedmiocie wniosku rozstrzyga, najpóźniej w ciąg u 3 dni, prokurator, a po wniesieniu aktu oskarżeni a do sądu – sąd, 
przed którym sprawa się toczy. 
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie wniosku oskarżo nemu zażalenie przysługuje tylko wtedy, gdy wniosek  został 
złożony po upływie co najmniej 3 miesięcy od dnia w ydania postanowienia w przedmiocie środka zapobiega wczego. 
§ 3. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten  sam sąd w składzie trzech sędziów. 
Art. 255.  Zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie orzekaniu co do środków zapobiegawczych. 
Art. 256.  Nadzór nad prawidłowością zatrzymania i wykonania środków zapobiegawczych sprawuje sąd, a w postę-
powaniu przygotowawczym – także prokurator. 
Art. 257.  § 1. Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, je żeli wystarczający jest inny środek zapobiegawczy. 
§ 2. 53) Stosując tymczasowe aresztowanie, sąd może zastrzec , że środek ten ulegnie zmianie pod warunkiem złoże nia, 
nie później niż w wyznaczonym terminie, określonego  poręczenia majątkowego; na uzasadniony wniosek osk arżonego lub 
jego obrońcy, złożony najpóźniej w ostatnim dniu wy znaczonego terminu, sąd może przedłużyć termin złoż enia poręczenia. 
§ 3. 54) Jeżeli prokurator oświadczy, najpóźniej na posiedze niu po ogłoszeniu postanowienia wydanego na podstaw ie 
§ 2, że sprzeciwia się zmianie środka zapobiegawcze go, postanowienie to, w zakresie dotyczącym zmiany tymczasowego 
aresztowania na poręczenie majątkowe, staje się wyk onalne z dniem uprawomocnienia.  
Art. 258. § 1. Tymczasowe aresztowanie i pozostałe środki zap obiegawcze można stosować, jeżeli zachodzi: 
1) uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskar żonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego  tożsamości 
albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu; 
2) uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał  do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bez- 
prawny sposób utrudniał postępowanie karne. 
                                                           
53) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 33 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
54) Dodany przez art. 1 pkt 33 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 50 – Poz. 30 
 
§ 2. Jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnienie zbr odni lub występku zagrożonego karą pozbawienia woln ości, któ- 
rej górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo gd y sąd pierwszej instancji skazał go na karę pozbawi enia wolności nie 
niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowe go aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępo- 
wania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu suro wą karą. 
§ 3. Środek zapobiegawczy można wyjątkowo zastosowa ć także wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że o skar- 
żony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub umy ślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życ iu, zdrowiu 
lub bezpieczeństwu powszechnemu, zwłaszcza gdy pope łnieniem takiego przestępstwa groził. 
§ 4. Decydując o zastosowaniu określonego środka za pobiegawczego, uwzględnia się rodzaj i charakter ob aw wska- 
zanych w § 1–3, przyjętych za podstawę stosowania d anego środka oraz nasilenie ich zagrożenia dla praw idłowego prze- 
biegu postępowania w określonym jego stadium. 
Art. 259.  § 1. Jeżeli szczególne względy nie stoją temu na p rzeszkodzie, należy odstąpić od tymczasowego areszt o- 
wania, zwłaszcza gdy pozbawienie oskarżonego wolnoś ci: 
1) spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne  niebezpieczeństwo; 
2) pociągałoby wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżo nego lub jego najbliższej rodziny. 
§ 2. Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, gdy  na podstawie okoliczności sprawy można przewidywać , że sąd 
orzeknie w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia  wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania l ub karę 
łagodniejszą albo że okres tymczasowego aresztowani a przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia w olności bez 
warunkowego zawieszenia. 
§ 3. Tymczasowe aresztowanie nie może być stosowane , jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawien ia wolno- 
ści nieprzekraczającą roku. 
§ 4. Ograniczenia przewidziane w § 2 i 3 nie mają z astosowania, gdy oskarżony ukrywa się, uporczywie n ie stawia się 
na wezwania lub w inny bezprawny sposób utrudnia po stępowanie albo nie można ustalić jego tożsamości. Ograniczenie 
przewidziane w § 2 nie ma również zastosowania, gdy  zachodzi wysokie prawdopodobieństwo orzeczenia śro dka zabez- 
pieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy w  zakładzie zamkniętym. 
Art. 260.  § 1. Jeżeli stan zdrowia oskarżonego tego wymaga, tymczasowe aresztowanie może być wykonywane tylko 
w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie lecz niczym, w tym w zakładzie psychiatrycznym. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z mini strem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporzą- 
dzenia, wykaz zakładów leczniczych, w tym psychiatr ycznych, przeznaczonych do wykonywania tymczasowego  areszto- 
wania stosowanego wobec osób, których stan zdrowia wymaga umieszczenia w takim zakładzie, oraz warunki  zabezpie- 
czenia tych zakładów uniemożliwiające samowolne wyd alenie się z nich tymczasowo aresztowanych oraz umo żliwiające 
izolowanie ich ze względów bezpieczeństwa, przy zap ewnieniu dostępu do tymczasowo aresztowanych przez organy pro- 
wadzące postępowanie karne, mając na uwadze potrzeb ę zapewnienia prawidłowego toku postępowania, oraz tryb umiesz- 
czenia, warunki pobytu i leczenia tymczasowo areszt owanych w takim zakładzie, mając na uwadze niezbędn e wyposażenie 
medyczne oraz warunki techniczne i organizacyjne ty ch zakładów. 
Art. 261.  § 1. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd jest obowiązany bezzwłocznie zawiadomić osobę naj- 
bliższą dla oskarżonego; może to być osoba wskazana  przez oskarżonego. 
§ 2. Na wniosek oskarżonego można również zawiadomi ć inną osobę zamiast lub obok osoby wskazanej w § 1 . 
§ 2a. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd zawiadamia organ prowadzący przeciwko oskarżonemu p ostę- 
powanie w innej sprawie, o ile powziął informację o  tym postępowaniu. Sąd poucza oskarżonego o treści art. 75 § 1. 
§ 3. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd j est obowiązany niezwłocznie zawiadomić pracodawcę, szkołę 
lub uczelnię, w stosunku do żołnierza – jego dowódc ę, a w przypadku, gdy oskarżonym jest przedsiębiorc a lub niebędący 
pracownikiem członek organu zarządzającego przedsię biorcy, na jego wniosek – zarządzającego przedsiębi orstwem. 
Art. 262.  § 1. Sąd stosujący tymczasowe aresztowanie ma obow iązek: 
1) zawiadomienia o tym sądu opiekuńczego, jeżeli za chodzi potrzeba zapewnienia opieki nad dziećmi ares ztowanego; 
2) zawiadomienia organu opieki społecznej, jeżeli z achodzi potrzeba roztoczenia opieki nad osobą niedo łężną lub chorą, 
którą aresztowany się opiekował; 
3) przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony  mienia i mieszkania aresztowanego. 
§ 2. O poczynionych wystąpieniach i wydanych zarząd zeniach należy powiadomić tymczasowo aresztowanego.  
        
Dziennik Ustaw – 51 – Poz. 30 
 
Art. 263.  § 1. W postępowaniu przygotowawczym sąd, stosując tymczasowe aresztowanie, oznacza jego termin na 
okres nie dłuższy niż 3 miesiące. 
§ 2. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności s prawy nie można było ukończyć postępowania przygoto wawczego 
w terminie określonym w § 1, na wniosek prokuratora , sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania s prawy, gdy za- 
chodzi tego potrzeba, może przedłużyć tymczasowe ar esztowanie na okres, który łącznie nie może przekro czyć 12 miesięcy. 
§ 3. Łączny okres stosowania tymczasowego aresztowa nia do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd p ierwszej 
instancji nie może przekroczyć 2 lat. 
§ 3a. W przypadku zbiegu tymczasowego aresztowania z wykonywaną karą pozbawienia wolności orzeczoną w innej 
sprawie do okresów, o których mowa w § 2 i 3, zalic za się okres odbywania przez tymczasowo aresztowane go kary po- 
zbawienia wolności. 
§ 4. Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowa nia na okres oznaczony, przekraczający terminy okre ślone 
w § 2 i 3 może dokonać sąd apelacyjny, w którego ok ręgu prowadzi się postępowanie na wniosek sądu, prz ed którym 
sprawa się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek właściwego prokuratora bezpośrednio prze łożonego 
wobec prokuratora prowadzącego lub nadzorującego śl edztwo – jeżeli konieczność taka powstaje w związku  
z zawieszeniem postępowania karnego, czynnościami z mierzającymi do ustalenia lub potwierdzenia tożsamo ści oskarżo- 
nego, wykonywaniem czynności dowodowych w sprawie o  szczególnej zawiłości lub poza granicami kraju, a także celo- 
wym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego. 
§ 4a. (uchylony) 
§ 4b. Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztow ania, o którym mowa w § 4, nie stosuje się w odnies ieniu do 
terminu określonego w § 2, gdy kara realnie grożąca  oskarżonemu za zarzucane mu przestępstwo nie przek roczy 3 lat 
pozbawienia wolności, a w stosunku do terminu wskaz anego w § 3, gdy nie przekroczy ona 5 lat pozbawien ia wolności, 
chyba że konieczność takiego przedłużenia jest spow odowana celowym przewlekaniem postępowania przez os karżonego. 
§ 5. Na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na p odstawie § 4 przysługuje zażalenie do sądu apelacyj nego orze- 
kającego w składzie trzech sędziów. 
§ 6. Z wnioskiem o przedłużenie okresu tymczasowego  aresztowania należy wystąpić, z jednoczesnym przes łaniem 
właściwemu sądowi akt sprawy, nie później niż 14 dn i przed upływem dotychczas określonego terminu stos owania tego 
środka. 
§ 7. Jeżeli zachodzi potrzeba stosowania tymczasowe go aresztowania po wydaniu pierwszego wyroku przez sąd 
pierwszej instancji, każdorazowe jego przedłużenie może następować na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy . 
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór pouczenia o przysługujących oskar żonemu 
w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania up rawnieniach: do składania wyjaśnień, do odmowy skła dania wyjaś-
nień lub odmowy odpowiedzi na pytania, do informacj i o treści stawianych zarzutów, do przeglądania akt  w części zawie- 
rającej treść dowodów wskazanych we wniosku o tymcz asowe aresztowanie, do dostępu do pierwszej pomocy medycznej, 
jak również uprawnieniach wskazanych w art. 72 § 1,  art. 78 § 1, art. 249 § 5, art. 252, art. 254 § 1 i 2, art. 261 § 1, 2 i 2a 
oraz art. 612 § 1, mając na względzie konieczność z rozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystaj ące z pomocy 
obrońcy. 
Art. 264.  § 1. W razie uniewinnienia oskarżonego, umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania, warunko- 
wego zawieszenia wykonania kary, wymierzenia kary p ozbawienia wolności odpowiadającej co najwyżej okre sowi tym- 
czasowego aresztowania, skazania na karę łagodniejs zą niż pozbawienie wolności albo w razie odstąpieni a od wymierzenia 
kary, zarządza się niezwłoczne zwolnienie tymczasow o aresztowanego, jeżeli nie jest on pozbawiony woln ości w innej 
sprawie. 
§ 2. W razie skazania oskarżonego tymczasowo areszt owanego na karę inną niż wymieniona w § 1 albo w ra zie umo- 
rzenia postępowania z powodu niepoczytalności spraw cy i orzeczenia środka zabezpieczającego polegające go na umiesz- 
czeniu go w zakładzie zamkniętym, sąd, po wysłuchan iu obecnych stron, wydaje postanowienie co do dalsz ego stosowania 
tymczasowego aresztowania. 
§ 2a. W razie umorzenia postępowania z powodu niepo czytalności sprawcy i orzeczenia środka zabezpiecza jącego 
polegającego na umieszczeniu go w zakładzie zamknię tym można zastosować tymczasowe aresztowanie. 
§ 3. W wypadku prawomocnego orzeczenia środka zabez pieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy 
w zakładzie zamkniętym można zastosować tymczasowe aresztowanie do czasu rozpoczęcia wykonywania środk a, jednak 
nie dłużej niż na okres 3 miesięcy, z możliwością j ednorazowego przedłużenia w szczególnie uzasadniony m wypadku na 
kolejny miesiąc. 
§ 4. Tymczasowe aresztowanie w wypadku orzeczenia ś rodka zabezpieczającego polegającego na umieszczeni u 
sprawcy w zakładzie zamkniętym wykonuje się w warun kach umożliwiających stosowanie odpowiedniego postę powania 
leczniczego, terapeutycznego, rehabilitacyjnego ora z resocjalizacyjnego. 
        
Dziennik Ustaw – 52 – Poz. 30 
 
Art. 265.  Okres tymczasowego aresztowania liczy się od dnia zatrzymania. 
Art. 266.  § 1. Poręczenie majątkowe w postaci pieniędzy, pap ierów wartościowych, zastawu lub hipoteki może zło-
żyć oskarżony albo inna osoba. 
§ 2. Wysokość, rodzaj i warunki poręczenia majątkow ego, a w szczególności termin złożenia przedmiotu p oręczenia, 
należy określić w postanowieniu, mając na względzie  sytuację materialną oskarżonego i składającego por ęczenie majątko- 
we, wysokość wyrządzonej szkody oraz charakter pope łnionego czynu. 
Art. 267.  Osobę składającą poręczenie majątkowe zawiadamia s ię o każdorazowym wezwaniu oskarżonego do sta- 
wiennictwa; do osoby składającej poręczenie majątko we za oskarżonego stosuje się odpowiednio art. 138 i 139 § 1. 
Art. 268.  § 1. Stanowiące przedmiot poręczenia wartości mają tkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi albo 
ściągnięciu w razie ucieczki lub ukrycia się oskarż onego. W wypadku utrudniania w inny sposób postępow ania karnego 
można orzec przepadek lub ściągnięcie tych wartości . 
§ 1a. Orzekając w przedmiocie przepadku lub ściągni ęcia wartości majątkowych stanowiących przedmiot po ręczenia, 
sąd może orzec częściowy przepadek lub ściągnięcie tych wartości, stosując wówczas wobec oskarżonego p onadto inny 
jeszcze środek zapobiegawczy, z uwzględnieniem wymo gów art. 258 § 4, z wyjątkiem tymczasowego aresztow ania. 
§ 2. O treści § 1 oraz art. 269 należy uprzedzić os obę składającą poręczenie majątkowe. 
Art. 269.  § 1. Ulegające przepadkowi przedmioty poręczenia l ub ściągnięte sumy poręczenia majątkowego przekazu-
je się lub przelewa na rzecz Skarbu Państwa; pokrzy wdzony ma wówczas pierwszeństwo zaspokojenia na nic h swoich 
roszczeń wynikających z przestępstwa, jeżeli w inny  sposób nie można uzyskać naprawienia szkody. 
§ 2. Z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedm iot poręczenia zwraca się, a sumę poręczenia zwalni a się, pod 
tym jednak warunkiem, że w razie prawomocnego skaza nia oskarżonego na karę pozbawienia wolności następ uje to 
z chwilą rozpoczęcia odbywania przez niego kary. W razie niezgłoszenia się na wezwanie do odbycia kary  stosuje się 
art. 268 § 1. 
§ 3. Cofnięcie poręczenia majątkowego staje się sku teczne dopiero z chwilą przyjęcia nowego poręczenia  majątko- 
wego, zastosowania innego środka zapobiegawczego lu b odstąpienia od stosowania tego środka. 
§ 4. Przepisy § 2 i 3 nie dotyczą cofnięcia poręcze nia majątkowego i zwrotu przedmiotów, jeżeli już za padło posta- 
nowienie o jego przepadku lub o ściągnięciu sumy po ręczenia. 
Art. 270.  § 1. O przepadku przedmiotu poręczenia lub ściągni ęciu sumy poręczenia orzeka z urzędu sąd, przed któ - 
rym postępowanie się toczy, a w postępowaniu przygo towawczym na wniosek prokuratora – sąd właściwy do rozpoznania 
sprawy. 
§ 2. Oskarżony, poręczający i prokurator mają prawo  wziąć udział w posiedzeniu sądowym lub złożyć wyja śnienia na 
piśmie. Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza  się na posiedzenie, jeżeli prezes sądu lub sąd uzn a to za potrzebne. 
§ 3. Na postanowienie określone w § 1 przysługuje z ażalenie. 
Art. 271.  § 1. Od pracodawcy, u którego oskarżony jest zatru dniony, od kierownictwa szkoły lub uczelni, których  
oskarżony jest uczniem lub studentem, od zespołu, w  którym oskarżony pracuje lub uczy się, albo od org anizacji społecz- 
nej, której oskarżony jest członkiem, można, na ich  wniosek, przyjąć poręczenie, że oskarżony stawi si ę na każde wezwa- 
nie i nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postę powania; jeżeli oskarżony jest żołnierzem, można pr zyjąć poręczenie 
od zespołu żołnierskiego, zgłoszone za pośrednictwe m właściwego dowódcy. 
§ 2. Do wniosku o przyjęcie poręczenia zespół lub o rganizacja społeczna dołącza wyciąg z protokołu zaw ierającego 
uchwałę o podjęciu się poręczenia. 
§ 3. We wniosku o przyjęcie poręczenia należy wskaz ać osobę, która ma wykonywać obowiązki poręczająceg o; oso- 
ba ta składa oświadczenie o przyjęciu tych obowiązk ów. 
Art. 272.  Poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwan ie i nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postęp o- 
wania, można także przyjąć od osoby godnej zaufania . Przepis art. 275 § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 273.  § 1. Przy odbieraniu poręczenia zawiadamia się udz ielającego poręczenia lub wykonującego obowiązki 
poręczającego o treści zarzutu stawianego oskarżone mu oraz o obowiązkach wynikających z poręczenia i s kutkach ich 
niedotrzymania. 
§ 2. Poręczający jest obowiązany niezwłocznie powia domić sąd lub prokuratora o wiadomych mu poczynania ch 
oskarżonego, zmierzających do uchylenia się od obow iązku stawienia się na wezwanie lub do utrudniania w inny bezpraw- 
ny sposób postępowania. 
        
Dziennik Ustaw – 53 – Poz. 30 
 
Art. 274.  Jeżeli mimo poręczenia oskarżony nie stawi się na wezwanie lub w inny bezprawny sposób będzie utrudni ał 
postępowanie, organ stosujący środek zapobiegawczy zawiadomi o tym udzielającego poręczenia, a ponadto  może zawia- 
domić bezpośredniego przełożonego osoby, która złoż yła poręczenie, i organizację społeczną, do której należy, a także 
statutowy organ nadrzędny nad poręczającą organizac ją społeczną, jeżeli zostanie stwierdzone zaniedban ie obowiązków 
wynikających z poręczenia. Przed zawiadomieniem nal eży osobę, która złożyła poręczenie, wezwać w celu złożenia wyjaś-
nień. 
Art. 275.  § 1. Tytułem środka zapobiegawczego można oddać os karżonego pod dozór Policji, a oskarżonego żołnie- 
rza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie – pod dozór przełożon ego wojskowego. 
§ 2. Oddany pod dozór ma obowiązek stosowania się d o wymagań zawartych w postanowieniu sądu lub prokur atora. 
Obowiązek ten może polegać na zakazie opuszczania o kreślonego miejsca pobytu, zgłaszaniu się do organu  dozorującego 
w określonych odstępach czasu, zawiadamianiu go o z amierzonym wyjeździe oraz o terminie powrotu, zakaz ie kontakto- 
wania się z pokrzywdzonym lub z innymi osobami, zak azie zbliżania się do określonych osób na wskazaną odległość, 
zakazie przebywania w określonych miejscach, a takż e na innych ograniczeniach swobody oskarżonego, nie zbędnych do 
wykonywania dozoru. 
§ 3. Jeżeli zachodzą przesłanki zastosowania tymcza sowego aresztowania wobec oskarżonego o przestępstw o popeł- 
nione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej na s zkodę osoby najbliższej albo innej osoby zamieszkuj ącej wspólnie 
ze sprawcą, zamiast tymczasowego aresztowania można  zastosować dozór, pod warunkiem że oskarżony w wyz naczonym 
terminie opuści lokal zajmowany wspólnie z pokrzywd zonym oraz określi miejsce swojego pobytu. 
§ 4. Oddany pod dozór Policji ma obowiązek stawiani a się we wskazanej jednostce organizacyjnej Policji  z dokumen- 
tem stwierdzającym tożsamość, wykonywania poleceń m ających na celu dokumentowanie przebiegu dozoru ora z udziela- 
nia informacji koniecznych dla ustalenia, czy stosu je się on do wymagań nałożonych w postanowieniu sąd u lub prokurato- 
ra. W celu uzyskania takich informacji można wzywać  oskarżonego do stawiennictwa w wyznaczonym termini e. 
§ 5. W wypadku niestosowania się przez oddanego pod  dozór do wymagań określonych w postanowieniu organ  dozo- 
rujący niezwłocznie zawiadamia o tym sąd lub prokur atora, który wydał postanowienie. 
Art. 275a.  § 1. Tytułem środka zapobiegawczego można nakazać oskarżonemu o przestępstwo popełnione z użyciem 
przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej ok resowe opuszczenie lokalu zajmowanego wspólnie z po krzywdzo- 
nym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżon y ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej 
osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestęps twa groził. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym środek przewidz iany w § 1 stosuje się na wniosek Policji albo z ur zędu. 
§ 3. Jeżeli wobec oskarżonego, zatrzymanego na pods tawie art. 244 § 1a lub 1b, zachodzą podstawy do za stosowania 
środka zapobiegawczego przewidzianego w § 1, Policj a niezwłocznie, nie później niż przed upływem 24 go dzin od chwili 
zatrzymania, występuje z wnioskiem do prokuratora o  zastosowanie tego środka zapobiegawczego; wniosek powinien być 
rozpoznany przed upływem 48 godzin od chwili zatrzy mania oskarżonego. 
§ 4. Środek przewidziany w § 1 stosuje się na okres  nie dłuższy niż 3 miesiące. Jeżeli nie ustały prze słanki jego sto- 
sowania sąd pierwszej instancji właściwy do rozpozn ania sprawy, na wniosek prokuratora, może przedłuży ć jego stosowa- 
nie na dalsze okresy, nie dłuższe niż 3 miesiące. 
§ 5. Wydając postanowienie o nakazie okresowego opu szczenia przez oskarżonego lokalu zajmowanego wspól nie 
z pokrzywdzonym, można, na wniosek oskarżonego, wsk azać mu miejsce pobytu w placówkach zapewniających miejsca 
noclegowe. Placówkami wskazanymi do umieszczenia os karżonego nie mogą być placówki pobytu ofiar przemo cy 
w rodzinie. 
Art. 276.  Tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oska rżonego w czynnościach służbowych lub w wyko-
nywaniu zawodu albo nakazać powstrzymanie się od ok reślonej działalności lub od prowadzenia określoneg o rodzaju 
pojazdów, lub zakazać ubiegania się o zamówienia pu bliczne na czas trwania postępowania. 
Art. 277.  § 1. W razie uzasadnionej obawy ucieczki można zas tosować w charakterze środka zapobiegawczego zakaz 
opuszczania przez oskarżonego kraju, który może być  połączony z zatrzymaniem mu paszportu lub innego d okumentu 
uprawniającego do przekroczenia granicy albo z zaka zem wydania takiego dokumentu. 
§ 2. Do czasu wydania postanowienia w przedmiocie, o którym mowa w § 1, organ prowadzący postępowanie może 
zatrzymać dokument, jednakże na czas nie dłuższy ni ż 7 dni. Do odebrania dokumentów stosuje się odpowi ednio przepisy 
rozdziału 25. 
        
Dziennik Ustaw – 54 – Poz. 30 
 
Rozdział 29 
Poszukiwanie oskarżonego i list gończy 
Art. 278.  Jeżeli miejsce pobytu oskarżonego lub osoby podejr zanej nie jest znane, zarządza się jego poszukiwani e. 
Przepis art. 247 stosuje się odpowiednio. 
Art. 279.  § 1. Jeżeli oskarżony, w stosunku do którego wydan o postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, ukrywa 
się, sąd lub prokurator może wydać postanowienie o poszukiwaniu go listem gończym. 
§ 2. Jeżeli postanowienie o tymczasowym aresztowani u nie było wydane, można postanowienie takie wydać bez 
względu na to, czy nastąpiło przesłuchanie podejrza nego. 
§ 3.  W razie ujęcia i zatrzymania osoby ściganej listem go ńczym należy niezwłocznie doprowadzić ją do sądu, k tóry 
wydał postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, w c elu rozstrzygnięcia przez sąd o utrzymaniu, zmianie  lub uchyleniu 
tego środka, chyba że prokurator po przesłuchaniu z atrzymanego zmienił już środek zapobiegawczy lub uc hylił tymczaso- 
we aresztowanie. Przepis art. 344 zdanie drugie sto suje się odpowiednio. 
§ 4. W razie ujęcia i zatrzymania osoby ściganej wi ęcej niż jednym listem gończym wystarczające jest d oprowadzenie 
jej w trybie § 3 do jednego z sądów, które wydały p ostanowienia o tymczasowym aresztowaniu. 
Art. 280.  § 1. W liście gończym podaje się: 
1) sąd lub prokuratora, który wydał postanowienie o  poszukiwaniu listem gończym; 
2) dane o osobie, które mogą ułatwić jej poszukiwan ie, a przede wszystkim personalia, rysopis, znaki s zczególne, miej- 
sce zamieszkania i pracy, z dołączeniem w miarę moż liwości fotografii poszukiwanego; 
3) informację o treści zarzutu postawionego oskarżo nemu oraz o postanowieniu o jego tymczasowym areszt owaniu albo 
o zapadłym wyroku; 
4) wezwanie każdego, kto zna miejsce pobytu poszuki wanego, do zawiadomienia o tym najbliższej jednostk i Policji, 
prokuratora lub sądu; 
5) ostrzeżenie o odpowiedzialności karnej za ukrywa nie poszukiwanego lub dopomaganie mu w ucieczce. 
§ 2. W liście gończym można wyznaczyć nagrodę za uj ęcie lub przyczynienie się do ujęcia poszukiwanego,  a także 
udzielić zapewnienia o utrzymaniu tajemnicy co do o soby informującej. 
§ 3. List gończy rozpowszechnia się, zależnie od po trzeby, przez rozesłanie, rozplakatowanie lub opubl ikowanie, 
w szczególności za pomocą prasy, radia, telewizji i  Internetu. 
Rozdział 30 
List żelazny 
Art. 281.  Jeżeli oskarżony przebywający za granicą złoży ośw iadczenie, że stawi się do sądu lub do prokuratora 
w oznaczonym terminie pod warunkiem odpowiadania z wolnej stopy, właściwy miejscowo sąd okręgowy może wydać 
oskarżonemu list żelazny. 
Art. 282.  § 1. List żelazny zapewnia oskarżonemu pozostawani e na wolności aż do prawomocnego ukończenia postę- 
powania, jeżeli oskarżony: 
1) będzie się stawiał w oznaczonym terminie na wezw anie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym – także  na wezwanie 
prokuratora; 
2) nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obr anego miejsca pobytu w kraju; 
3) nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wy jaśnień albo w inny bezprawny sposób starał się utr udniać postępo- 
wanie karne. 
§ 2. W razie nieusprawiedliwionego niestawienia się  oskarżonego na wezwanie lub naruszenia innych waru nków wy- 
mienionych w § 1, właściwy miejscowo sąd okręgowy o rzeka o odwołaniu listu żelaznego. 
Art. 283.  § 1. Wydanie listu żelaznego można uzależnić od zł ożenia poręczenia majątkowego. 
§ 2. W razie odwołania listu żelaznego z powodu nar uszenia warunków wymienionych w art. 282 § 1, warto ści mająt- 
kowe udzielone z tytułu poręczenia ulegają przepadk owi lub ściągnięciu; orzeka o tym sąd wymieniony w art. 282 § 2. 
        
Dziennik Ustaw – 55 – Poz. 30 
 
Art. 284.  § 1.  (uchylony) 
§ 2. Na postanowienie o odmowie wydania listu żelaz nego oraz na postanowienia wydane w trybie art. 282  § 2 
i art. 283 § 2 przysługuje zażalenie. 
Rozdział 31 
Kary porządkowe 
Art. 285.  § 1. Na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalist ę, który bez należytego usprawiedliwienia nie stawi ł się 
na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo b ez zezwolenia tego organu wydalił się z miejsca czy nności przed 
jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w wy sokości do 3000 złotych. 
§ 1a. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do obrońc y lub pełnomocnika, w wypadkach szczególnych ze wzg lędu na 
ich wpływ na przebieg czynności; w postępowaniu prz ygotowawczym karę pieniężną, na wniosek prokuratora , nakłada sąd 
rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowani e. 
§ 2. W wypadkach określonych w § 1 można ponadto za rządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świa dka. 
Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie biegłego, tł umacza i specjalisty stosuje się tylko wyjątkowo. W  stosunku do 
żołnierza stosuje się art. 247 § 7. 
Art. 286.  Karę pieniężną należy uchylić, jeżeli ukarany dost atecznie usprawiedliwi swe niestawiennictwo lub sam o- 
wolne oddalenie się. Usprawiedliwienie może nastąpi ć w ciągu tygodnia od daty doręczenia postanowienia  wymierzające- 
go karę pieniężną. 
Art. 287.  § 1. Przepis art. 285 § 1 stosuje się odpowiednio do osoby, która bezpodstawnie uchyla się od złożeni a  
zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lu b specjalisty, złożenia przyrzeczenia, wydania prze dmiotu, dopełnie- 
nia obowiązków poręczyciela albo spełnienia innego ciążącego na niej obowiązku w toku postępowania, ja k również do 
przedstawiciela lub kierownika instytucji, osoby pr awnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobo wości prawnej 
obowiązanej udzielić pomocy organowi prowadzącemu p ostępowanie karne, która bezpodstawnie nie udziela pomocy 
w wyznaczonym terminie. 
§ 2. W razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lu b specjali- 
sty oraz wydania przedmiotu można zastosować, nieza leżnie od kary pieniężnej, aresztowanie na czas nie przekraczający 
30 dni. Przepis ten stosuje się odpowiednio w razie  uporczywego niestawiennictwa na wezwanie organu pr owadzącego 
postępowanie, jeżeli zarządzenie zatrzymania i przy musowego doprowadzenia, o którym mowa w art. 285 § 2, nie jest 
wystarczające dla zapewnienia stawiennictwa osoby w ezwanej. 
§ 3. Aresztowanie należy uchylić, jeżeli osoba ares ztowana spełni obowiązek albo postępowanie przygoto wawcze lub 
postępowanie w danej instancji ukończono. 
§ 4. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do stron, ic h obrońców i pełnomocników, a w zakresie kary za ni edopełnienie 
obowiązku wydania rzeczy – także do osób, które mog ą się uchylić od złożenia zeznań. 
Art. 288.  § 1. W razie uchybienia przez żołnierza w czynnej służbie, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej  peł- 
nionej dyspozycyjnie, obowiązkom określonym w art. 285 § 1 i art. 287 sąd lub prokurator występuje do dowódcy jednost- 
ki wojskowej, w której ten żołnierz pełni służbę, o  pociągnięcie go do odpowiedzialności dyscyplinarne j. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się choćby za uchybienie, którego dopuścił się żołnierz przed wstąpieniem do wojska, była mu 
poprzednio wymierzona kara porządkowa, lecz nie zos tała do tego czasu wykonana. 
Art. 289.  § 1. Osobę, w tym obrońcę, pełnomocnika lub oskarż yciela publicznego, która przez niewykonanie obo- 
wiązków wymienionych w art. 285 § 1 i 1a lub art. 2 87 § 1 spowodowała dodatkowe koszty postępowania, m ożna obciążyć 
tymi kosztami; dopuszczalne jest obciążenie kosztam i kilku osób solidarnie. Żołnierza odbywającego zas adniczą służbę 
wojskową oraz pełniącego służbę w charakterze kandy data na żołnierza zawodowego nie obciąża się tymi k osztami. 
§ 2. W razie uchylenia kary porządkowej ustaje równ ież obowiązek pokrycia kosztów postępowania. 
Art. 290.  § 1. Postanowienia przewidziane w niniejszym rozdz iale wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym 
także prokurator. Aresztowanie, o którym mowa w art . 287 § 2, w postępowaniu przygotowawczym stosuje n a wniosek 
prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi  się postępowanie. 
        
Dziennik Ustaw – 56 – Poz. 30 
 
§ 2. Na postanowienia i zarządzenia przewidziane w niniejszym rozdziale przysługuje zażalenie; na zarz ądzenie pro- 
kuratora, o którym mowa w art. 285 § 2, zażalenie p rzysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu pro wadzi się postę- 
powanie. 
§ 3. Złożenie zażalenia wstrzymuje wykonanie postan owienia o aresztowaniu. 
Rozdział 32 
Zabezpieczenie majątkowe 
Art. 291.  § 1. W razie zarzucenia oskarżonemu popełnienia pr zestępstwa, za które lub w związku z którym można 
orzec: 
1) grzywnę, 
2) świadczenie pieniężne, 
3) przepadek, 
4) środek kompensacyjny, 
5) zwrot pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu pod miotowi korzyści majątkowej, jaką sprawca osiągnął z popeł- 
nionego przestępstwa, albo jej równowartości 
– może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania t ego orzeczenia na mieniu oskarżonego lub na mieniu,  o którym mo- 
wa w art. 45 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli zachodzi u zasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia wyk onanie orzecze- 
nia będzie niemożliwe albo znacznie utrudnione. 
§ 2. Zabezpieczenie wykonania orzeczenia określoneg o w § 1 pkt 3 lub 5 może nastąpić również na mieniu  osoby fizycz- 
nej, o której mowa w art. 44a Kodeksu karnego, lub osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjn ej niemającej 
osobowości prawnej, o której mowa w art. 45 § 3 Kod eksu karnego, lub na mieniu, które podlegałoby prze padkowi na 
podstawie art. 45a § 1 lub 2 Kodeksu karnego oraz a rt. 33 § 3, art. 43 § 1 lub 2 lub art. 43a Kodeksu karnego skarbowego. 
§ 2a. Zabezpieczenie wykonania orzeczenia zwrotu ko rzyści majątkowej albo jej równowartości lub orzecz enia prze- 
padku świadczenia albo jego równowartości wobec pod miotu zobowiązanego określonego w art. 91a może z u rzędu nastą- 
pić na mieniu tego podmiotu. 
§ 3. Z urzędu może także nastąpić na mieniu oskarżo nego zabezpieczenie wykonania orzeczenia o kosztach  sądo- 
wych, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że bez tak iego zabezpieczenia wykonanie orzeczenia w tym zakr esie będzie 
niemożliwe albo znacznie utrudnione. 
§ 4. Zabezpieczenie majątkowe należy niezwłocznie u chylić w całości lub w części, jeżeli ustaną przycz yny, wskutek 
których zostało ono zastosowane w określonym rozmia rze, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchy lenie choćby 
w części. 
Art. 292.  § 1. Zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, chyba 
że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2. Zabezpieczenie grożącego przepadku następuje p rzez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych pr aw majątko- 
wych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obci ążania nieruchomości. Zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wie- 
czystej, a w jej braku, w zbiorze złożonych dokumen tów. W miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd n ieruchomości 
oskarżonego. 
§ 3. Przepis art. 232 stosuje się odpowiednio. 
Art. 292a.  § 1. Zabezpieczenie wykonania orzeczenia, o którym  mowa w art. 291 § 1, może nastąpić również przez 
ustanowienie przymusowego zarządu przedsiębiorstwa i wyznaczenie zarządcy. W postanowieniu określa się  przedsiębior- 
stwo lub jego zorganizowaną część oraz wskazuje się  zarządcę spośród osób posiadających licencję dorad cy restrukturyza- 
cyjnego, o której mowa w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz . U. z 2016 r. 
poz. 883 oraz z 2019 r. poz. 55, 730, 912, 1495 i 1 802). 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym postanowienie o  zabezpieczeniu przez ustanowienie przymusowego zar ządu 
wydaje prokurator. Postanowienie podlega zatwierdze niu przez sąd. 
§ 3. Po wydaniu postanowienia, o którym mowa w § 2,  prokurator najpóźniej w ciągu 7 dni występuje do s ądu o jego 
zatwierdzenie. W przedmiocie zatwierdzenia sąd rozs trzyga w ciągu 7 dni od dnia przekazania mu postano wienia. 
§ 4. Zabezpieczenie upada z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o odmowie zatwierdzenia post anowie- 
nia, o którym mowa w § 2. 
        
Dziennik Ustaw – 57 – Poz. 30 
 
§ 5. W przedmiocie zatwierdzenia postanowienia prok uratora o zabezpieczeniu orzeka na wniosek prokurat ora w po- 
stępowaniu przygotowawczym sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a po wniesieniu a ktu oskarże- 
nia w przedmiocie zatwierdzenia orzeka sąd, przed k tórym sprawa się toczy. 
§ 6. Po wniesieniu aktu oskarżenia postanowienie o zabezpieczeniu przez ustanowienie przymusowego zarz ądu wyda- 
je sąd, przed którym sprawa się toczy. 
§ 7. Na postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdze nia postanowienia o zabezpieczeniu lub w przedmioci e zabez- 
pieczenia stronom, pokrzywdzonemu oraz właścicielow i lub osobie kierującej przedsiębiorstwem w jego im ieniu przysłu- 
guje zażalenie. 
§ 8. Zarządca zapewnia ciągłość pracy zabezpieczone go przedsiębiorstwa oraz przekazuje sądowi lub prok uratorowi 
posiadane informacje mające znaczenie dla toczącego  się postępowania, w szczególności o sposobie i oko licznościach 
wykorzystania tego przedsiębiorstwa do popełnienia przestępstwa lub ukrycia osiągniętej z niego korzyś ci oraz o rzeczach 
i dokumentach mogących stanowić dowód w sprawie. 
§ 9. Zarządca sporządza spis składników majątku i p raw majątkowych przedsiębiorstwa i przekazuje go pr okuratoro- 
wi lub sądowi, który wydał postanowienie o zabezpie czeniu. Właściciel lub inna osoba kierująca przedsi ębiorstwem w jego 
imieniu może wnosić do prokuratora lub sądu, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu, o wyłączenie określonych 
składników majątku lub praw majątkowych z zabezpiec zenia. 
§ 10. Na postanowienie w przedmiocie wyłączenia okr eślonych składników majątku lub praw majątkowych z zabez- 
pieczenia stronom, pokrzywdzonemu oraz właścicielow i lub innej osobie kierującej przedsiębiorstwem w j ego imieniu 
przysługuje zażalenie. 
Art. 292b.  Zabezpieczenie, o którym mowa w art. 292a § 1, moż e nastąpić również w stosunku do przedsiębiorstwa 
podmiotu zbiorowego w rozumieniu ustawy z dnia 28 p aździernika 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów z biorowych za 
czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2019 r. poz. 628 i 1214), jeśli zebrane dowody wskazują na wysokie prawdo- 
podobieństwo, że podmiot ten może podlegać odpowied zialności na podstawie tej ustawy. 
Art. 293.  § 1. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wyd aje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym proku- 
rator. 
§ 2. W postanowieniu określa się kwotowo zakres i s posób zabezpieczenia, uwzględniając rozmiar możliwe j do orze- 
czenia w okolicznościach danej sprawy grzywny, środ ków karnych, przepadku lub środków kompensacyjnych.  Rozmiar 
zabezpieczenia powinien odpowiadać jedynie potrzebo m tego, co ma zabezpieczać. Wymóg kwotowego określe nia zabez- 
pieczenia nie dotyczy zabezpieczenia na zajętym prz edmiocie podlegającym przepadkowi, jako pochodzącym  bezpośred- 
nio z przestępstwa lub służącym albo przeznaczonym do jego popełnienia. 
§ 3. Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Przepis art. 254 § 2 stosuje  się odpo- 
wiednio. 55) 
§ 4. Jeżeli postanowienie wydał prokurator, a postę powanie przygotowawcze prowadzone jest w okręgu inn ego sądu 
niż sąd miejscowo i rzeczowo właściwy, zażalenie pr zysługuje do sądu rzeczowo właściwego do rozpoznani a tej sprawy 
w pierwszej instancji, w którego okręgu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze. 
§ 5. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z ch wilą wydania stanowi tytuł wykonawczy. 
§ 6. Jeżeli zabezpieczenie nastąpiło na rzeczach, k tóre uprzednio oskarżony wydał organowi procesowemu  lub które 
zatrzymano w wyniku czynności, o których mowa w roz dziale 25, nie podejmuje się czynności egzekucyjnyc h dla wykona- 
nia postanowienia o zabezpieczeniu. 
§ 7. Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizac yjna niemająca osobowości prawnej, o której mowa w art. 45 § 3 
Kodeksu karnego, może wystąpić z powództwem przeciw ko Skarbowi Państwa o ustalenie, że mienie lub jego  część nie 
podlega przepadkowi. Do czasu prawomocnego rozstrzy gnięcia sprawy postępowanie egzekucyjne ulega zawie szeniu.  
Art. 294.  § 1. Zabezpieczenie upada, gdy nie zostaną prawomo cnie orzeczone: grzywna, przepadek, nawiązka, 
świadczenie pieniężne lub nie zostanie nałożony obo wiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za d oznaną krzywdę, 
a powództwo o te roszczenia nie zostanie wytoczone przed upływem 3 miesięcy od daty uprawomocnienia si ę orzeczenia. 
§ 2. W razie wytoczenia powództwa w terminie wskaza nym w § 1 zabezpieczenie pozostaje w mocy, jeżeli w  postę- 
powaniu cywilnym sąd nie orzeknie inaczej. 
                                                           
55) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 34 ustawy, o  której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 58 – Poz. 30 
 
Art. 295.  § 1. W razie popełnienia przestępstwa, o którym mo wa w art. 291, Policja może dokonać tymczasowego 
zajęcia mienia ruchomego osoby podejrzanej, jeżeli zachodzi obawa usunięcia tego mienia. 
§ 2. Przepisy art. 217–235 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Tymczasowe zajęcie nie może dotyczyć przedmiot ów, które nie podlegają egzekucji. 
§ 4. Tymczasowe zajęcie upada, jeżeli w ciągu 7 dni  od daty jego dokonania nie zostanie wydane postano wienie 
o zabezpieczeniu majątkowym. 
Art. 296.  (uchylony) 
DZIAŁ VII 
Postępowanie przygotowawcze 
Rozdział 33 
Przepisy ogólne 
Art. 297.  § 1. Celem postępowania przygotowawczego jest: 
1) ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony  i czy stanowi on przestępstwo; 
2) wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy; 
3) zebranie danych stosownie do art. 213 i 214; 
4) wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie  osób pokrzywdzonych i rozmiarów szkody; 
5) zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie  utrwalenie dowodów dla sądu. 
§ 2. (uchylony) 
Art. 298.  § 1. Postępowanie przygotowawcze prowadzi lub nadz oruje prokurator, a w zakresie przewidzianym 
w ustawie prowadzi je Policja. W wypadkach przewidz ianych w ustawie uprawnienia Policji przysługują in nym organom. 
§ 2. Określone w ustawie czynności w postępowaniu p rzygotowawczym przeprowadza sąd. 
Art. 299.  § 1. W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony i  podejrzany są stronami. 
§ 2. W wypadkach wskazanych w ustawie określone upr awnienia przysługują również osobom niebędącym stro nami. 
§ 3. W czynnościach sądowych w postępowaniu przygot owawczym prokuratorowi przysługują prawa strony. 
Art. 299a.  § 1. Podczas czynności z udziałem pokrzywdzonego w  postępowaniu przygotowawczym może być obecna 
osoba przez niego wskazana, jeżeli nie uniemożliwia  to przeprowadzenia czynności albo nie utrudnia jej  w istotny sposób. 
§ 2. 56) Na wniosek pokrzywdzonego zgłoszony w postępowaniu przygotowawczym sąd powiadamia go o sposobie 
zakończenia sprawy listem zwykłym, przesłanym na ws kazany przez pokrzywdzonego adres, za pośrednictwem  telefaksu 
lub poczty elektronicznej wraz z odpisem prawomocne go orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie lub  jego wycią- 
giem, które mogą być przesłane w postaci elektronic znej. 
Art. 300.  § 1. 57) Przed pierwszym przesłuchaniem należy pouczyć podej rzanego o jego uprawnieniach: do składania 
wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy  odpowiedzi na pytania, do informacji o treści zarz utów i ich 
zmianach, do składania wniosków o dokonanie czynnoś ci śledztwa lub dochodzenia, do korzystania z pomoc y obrońcy, 
w tym do wystąpienia o obrońcę z urzędu w wypadku o kreślonym w art. 78 oraz o treści art. 338b, do koń cowego zazna- 
jomienia z materiałami postępowania przygotowawczeg o, jak również o uprawnieniach określonych w art. 2 3a § 1, 
art. 72 § 1, art. 156 § 5 i 5a, art. 301, art. 335,  art. 338a i art. 387 oraz o obowiązkach i konsekwe ncjach wskazanych w art. 74, 
art. 75, art. 133 § 2, art. 138 i art. 139. Pouczen ie należy wręczyć podejrzanemu na piśmie; podejrzan y otrzymanie pouczenia 
potwierdza podpisem. 
§ 2. 57) Przed pierwszym przesłuchaniem albo niezwłocznie po  ustaleniu pokrzywdzonego, jeżeli odstępuje się od jego 
przesłuchania, poucza się pokrzywdzonego o posiadan iu statusu strony procesowej w postępowaniu przygot owawczym 
oraz o wynikających z tego uprawnieniach, w szczegó lności: do składania wniosków o dokonanie czynności  śledztwa lub 
dochodzenia i warunkach uczestniczenia w tych czynn ościach, określonych w art. 51, art. 52 i art. 315– 318, do korzystania 
z pomocy pełnomocnika, w tym do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w okolicznościach  wskaza- 
                                                           
56) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 35 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
57) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 36 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 59 – Poz. 30 
 
nych w art. 78, jak również o uprawnieniach określo nych w art. 23a § 1, art. 156, art. 204, art. 306 i  art. 315a oraz 
o obowiązkach i konsekwencjach wskazanych w art. 13 8 i art. 139. Pouczenie obejmuje również informację  o: możliwo- 
ściach naprawienia szkody przez oskarżonego lub uzy skania kompensaty państwowej, dostępie do pomocy pr awnej,  
dostępnych środkach ochrony i pomocy, o których mow a w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla 
pokrzywdzonego i świadka (Dz. U. z 2015 r. poz. 21) , pomocy przewidzianej w art. 43 § 8 Kodeksu karneg o wykonaw- 
czego, możliwości wydania europejskiego nakazu ochr ony, organizacjach wsparcia pokrzywdzonych, treści art. 337a oraz 
możliwości zwrotu kosztów poniesionych w związku z udziałem w postępowaniu. Pouczenie należy wręczyć p okrzywdzo- 
nemu na piśmie; pokrzywdzony otrzymanie pouczenia p otwierdza podpisem. W razie odstąpienia od przesłuc hania po- 
krzywdzonego pouczenie podlega doręczeniu. 
§ 3. Przed pierwszym przesłuchaniem poucza się świa dka o jego uprawnieniach i obowiązkach określonych w art. 177–192a 
oraz dostępnych środkach ochrony i pomocy, o któryc h mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o ochr onie i pomocy 
dla pokrzywdzonego i świadka. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzory pisemnych pouczeń, o których mow a w § 1–3, 
mając na względzie konieczność zrozumienia pouczeni a także przez osoby niekorzystające z pomocy obrońc y lub pełno- 
mocnika.  
Art. 301.  Na żądanie podejrzanego należy przesłuchać go z ud ziałem ustanowionego obrońcy. Niestawiennictwo 
obrońcy nie tamuje przesłuchania. 
Art. 302.  § 1. Osobom niebędącym stronami przysługuje zażale nie na postanowienia i zarządzenia naruszające ich 
prawa. 
§ 2. Stronom oraz osobom niebędącym stronami służy zażalenie na czynności inne niż postanowienia i zar ządzenia 
naruszające ich prawa. 
§ 3. Zażalenie na postanowienia i zarządzenia oraz na inne czynności prokuratora w postępowaniu przygo towaw- 
czym, o których mowa odpowiednio w § 1 i 2, rozpozn aje prokurator bezpośrednio przełożony. 
Rozdział 34 
Wszczęcie śledztwa 
Art. 303.  Jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnieni a przestępstwa, wydaje się z urzędu lub na skutek z a- 
wiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęc iu śledztwa, w którym określa się czyn będący przed miotem postę- 
powania oraz jego kwalifikację prawną. 
Art. 304.  § 1. Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przest ępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek 
zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Przepisy art. 148a oraz art. 156a stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Instytucje państwowe i samorządowe, które w zw iązku ze swą działalnością dowiedziały się o popełn ieniu prze- 
stępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłoc znie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć 
niezbędne czynności do czasu przybycia organu powoł anego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ 
stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarci a śladów i dowodów przestępstwa. 
§ 3. Zawiadomienie o przestępstwie lub własne dane świadczące o popełnieniu takiego przestępstwa, co d o którego 
obowiązkowe jest prowadzenie śledztwa przez prokura tora, Policja przekazuje wraz z zebranym materiałem  niezwłocznie 
prokuratorowi. 
Art. 304a.  Sporządza się wspólny protokół z przyjęcia ustnego  zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania 
w charakterze świadka osoby zawiadamiającej; w prot okole tym można również zamieścić wniosek o ścigani e. 
Art. 304b.  Na wniosek pokrzywdzonego składającego zawiadomien ie o przestępstwie wydaje mu się potwierdzenie 
złożenia zawiadomienia, zawierające datę oraz miejs ce jego przyjęcia, wskazanie organu przyjmującego w raz z danymi do 
kontaktu, sygnaturę sprawy, dane określające tożsam ość pokrzywdzonego, czas i miejsce popełnienia czyn u, którego doty- 
czy zawiadomienie, oraz zwięzły opis czynu i wyrząd zonej szkody. O prawie tym należy pokrzywdzonego po uczyć. 
Art. 305.  § 1. Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o pr zestępstwie organ powołany do prowadzenia postę- 
powania przygotowawczego obowiązany jest wydać post anowienie o wszczęciu bądź o odmowie wszczęcia śled ztwa. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Postanowienie o wszczęciu śledztwa wydaje prok urator. Postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umo rzeniu 
śledztwa wydaje prokurator albo Policja; postanowie nie wydane przez Policję zatwierdza prokurator. 
        
Dziennik Ustaw – 60 – Poz. 30 
 
§ 4. O wszczęciu, odmowie wszczęcia albo o umorzeni u śledztwa zawiadamia się osobę lub instytucję pańs twową, 
samorządową lub społeczną, która złożyła zawiadomie nie o przestępstwie, oraz ujawnionego pokrzywdzoneg o, a o umo- 
rzeniu także podejrzanego – z pouczeniem o przysług ujących im uprawnieniach. 
Art. 306.  § 1. Na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa  przysługuje zażalenie: 
1) pokrzywdzonemu; 
2) instytucji wymienionej w art. 305 § 4; 
3) osobie wymienionej w art. 305 § 4, jeżeli wskute k przestępstwa doszło do naruszenia jej praw. 
§ 1a. Na postanowienie o umorzeniu śledztwa przysłu guje zażalenie: 
1) stronom; 
2) instytucji państwowej lub samorządowej, która zł ożyła zawiadomienie o przestępstwie; 
3) osobie, która złożyła zawiadomienie o przestępst wie określonym w art. 228–231, art. 233, art. 235, art. 236, art. 245, 
art. 270–277, art. 278–294 lub w art. 296–306 Kodek su karnego, jeżeli postępowanie karne wszczęto w wy niku jej 
zawiadomienia, a wskutek tego przestępstwa doszło d o naruszenia jej praw. 
§ 1b. Uprawnionym do złożenia zażalenia, o którym m owa w § 1 i 1a, przysługuje prawo przejrzenia akt. W celu 
przejrzenia akt prokurator może udostępnić akta w p ostaci elektronicznej. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Jeżeli osoba lub instytucja, która złożyła zaw iadomienie o przestępstwie, nie zostanie w ciągu 6 tygodni powia- 
domiona o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa , może wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego albo powoła- 
nego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawiad omienie. 
Art. 307.  § 1. Jeżeli zachodzi potrzeba, można zażądać uzupe łnienia w wyznaczonym terminie danych zawartych 
w zawiadomieniu o przestępstwie lub dokonać sprawdz enia faktów w tym zakresie. W tym wypadku postanowi enie 
o wszczęciu śledztwa albo o odmowie wszczęcia należ y wydać najpóźniej w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia. 
§ 2. W postępowaniu sprawdzającym nie przeprowadza się dowodu z opinii biegłego ani czynności wymagają cych 
spisania protokołu, z wyjątkiem przyjęcia ustnego z awiadomienia o przestępstwie lub wniosku o ściganie  oraz czynności 
określonej w § 3. 
§ 3. Uzupełnienie danych zawartych w zawiadomieniu o przestępstwie może nastąpić również przez przesłu chanie 
w charakterze świadka osoby zawiadamiającej. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku podejmowania przez organy ścigania przed wydaniem p ostanowie- 
nia o wszczęciu śledztwa sprawdzenia własnych infor macji, nasuwających przypuszczenie, że popełniono p rzestępstwo. 
Art. 308.  § 1. W granicach koniecznych dla zabezpieczenia śl adów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, znie-
kształceniem lub zniszczeniem, prokurator albo Poli cja może w każdej sprawie, w wypadkach niecierpiący ch zwłoki, jesz- 
cze przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledzt wa lub dochodzenia, przeprowadzić w niezbędnym zakr esie czynno- 
ści procesowe, a zwłaszcza dokonać oględzin, w razi e potrzeby z udziałem biegłego, przeszukania lub cz ynności wymie- 
nionych w art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby pod ejrzanej, a także przedsięwziąć wobec niej inne nie zbędne czynności, 
nie wyłączając pobrania krwi, włosów i wydzielin or ganizmu. Po dokonaniu tych czynności, w sprawach, w  których pro- 
wadzenie śledztwa przez prokuratora jest obowiązkow e, prowadzący postępowanie przekazuje sprawę niezwł ocznie proku- 
ratorowi. 
§ 2. W wypadkach niecierpiących zwłoki, w szczególn ości wtedy, gdy mogłoby to spowodować zatarcie ślad ów lub 
dowodów przestępstwa, można w toku czynności wymien ionych w § 1 przesłuchać osobę podejrzaną o popełni enie prze- 
stępstwa w charakterze podejrzanego przed wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów, jeżeli zac hodzą warunki 
do sporządzenia takiego postanowienia. Przesłuchani e rozpoczyna się od informacji o treści zarzutu. 
§ 3. W wypadku przewidzianym w § 2, w sprawach, w k tórych prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, najpó źniej 
w ciągu 5 dni od dnia przesłuchania wydaje się post anowienie o przedstawieniu zarzutów albo, w razie b raku warunków do 
jego sporządzenia, umarza się postępowanie w stosun ku do osoby przesłuchanej. 
§ 4. W sprawach, w których obowiązkowe jest prowadz enie śledztwa, postanowienie przewidziane w § 3 wyd aje pro- 
kurator. 
§ 5. Czynności, o których mowa w § 1 i 2, mogą być dokonywane tylko w ciągu 5 dni od dnia pierwszej cz ynności. 
§ 6. W wypadkach określonych w § 1 i 2 czas trwania  śledztwa lub dochodzenia liczy się od dnia pierwsz ej czynności. 
        
Dziennik Ustaw – 61 – Poz. 30 
 
Rozdział 35 
Przebieg śledztwa 
Art. 309.  Śledztwo prowadzi się w sprawach: 
1) w których rozpoznanie w pierwszej instancji nale ży do właściwości sądu okręgowego; 
2) o występki – gdy osobą podejrzaną jest sędzia, p rokurator, funkcjonariusz Policji, Agencji Bezpiecz eństwa 
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby 
Ochrony Państwa, Straży Marszałkowskiej, Służby Cel no-Skarbowej lub Centralnego Biura Antykorupcyjnego ; 
3) o występki – gdy osobą podejrzaną jest funkcjona riusz Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, fin ansowego 
organu postępowania przygotowawczego lub organu nad rzędnego nad finansowym organem postępowania przygo to- 
wawczego, w zakresie spraw należących do właściwośc i tych organów lub o występki popełnione przez tych  funkcjo- 
nariuszy w związku z wykonywaniem czynności służbow ych; 
4) o występki, w których nie prowadzi się dochodzen ia; 
5) o występki, w których prowadzi się dochodzenie, jeżeli prokurator tak postanowi ze względu na wagę lub zawiłość 
sprawy. 
Art. 310.  § 1. Śledztwo powinno być ukończone w ciągu 3 mies ięcy. 
§ 2. W uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być przedłużony na dalszy czas oznaczony przez prok uratora 
nadzorującego śledztwo lub prokuratora bezpośrednio  przełożonego wobec prokuratora, który prowadzi śle dztwo, nie 
dłuższy jednak niż rok. W szczególnie uzasadnionych  wypadkach właściwy prokurator nadrzędny nad prokur atorem nad- 
zorującym lub prowadzącym śledztwo może przedłużyć jego okres na dalszy czas oznaczony. 
Art. 311. § 1. Śledztwo prowadzi prokurator. 
§ 2. Prokurator może powierzyć Policji przeprowadze nie śledztwa w całości lub w określonym zakresie al bo dokona- 
nie poszczególnych czynności śledztwa; w wypadkach określonych w art. 309 pkt 2 i 3 można powierzyć Po licji jedynie 
dokonanie poszczególnych czynności śledztwa. 
§ 3. Powierzenie przewidziane w § 2 nie może obejmo wać czynności związanych z przedstawieniem zarzutów , zmia- 
ną lub uzupełnieniem postanowienia o przedstawieniu  zarzutów oraz zamknięciem śledztwa; może jednak mi eć zastosowa- 
nie art. 308 § 2. 
§ 4. W sytuacji, o której mowa w § 2, Policja może dokonać innych czynności, jeżeli wyłoni się taka po trzeba. 
§ 5. Prokurator może zastrzec do osobistego wykonan ia jakąkolwiek czynność śledztwa, a w szczególności  czynności 
wymagające postanowienia. 
§ 6. (uchylony) 
§ 7. (uchylony) 
Art. 312.  Uprawnienia Policji przysługują także: 
1) organom Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństw a Wewnętrznego, Krajowej Administracji Skarbowej, C entralne- 
go Biura Antykorupcyjnego oraz Żandarmerii Wojskowe j, w zakresie ich właściwości; 
2) innym organom przewidzianym w przepisach szczegó lnych. 
Art. 313.  § 1. Jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śle dztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecz nie 
podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, spo rządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów,  ogłasza je nie- 
zwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba  że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie pode jrzanego nie jest 
możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecnośc i w kraju. 
§ 2. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawier a wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzu canego mu 
czynu i jego kwalifikacji prawnej. 
§ 3. Podejrzany może do czasu zawiadomienia go o te rminie zaznajomienia z materiałami śledztwa żądać p odania mu 
ustnie podstaw zarzutów, a także sporządzenia uzasa dnienia na piśmie, o czym należy go pouczyć. Uzasad nienie doręcza 
się podejrzanemu i ustanowionemu obrońcy w terminie  14 dni. 
§ 4. W uzasadnieniu należy w szczególności wskazać,  jakie fakty i dowody zostały przyjęte za podstawę zarzutów. 
        
Dziennik Ustaw – 62 – Poz. 30 
 
Art. 314.  Jeżeli w toku śledztwa okaże się, że podejrzanemu należy zarzucić czyn nie objęty wydanym uprzednio 
postanowieniem o przedstawieniu zarzutów albo czyn w zmienionej w istotny sposób postaci lub też, że c zyn zarzucany 
należy zakwalifikować z surowszego przepisu, wydaje  się niezwłocznie nowe postanowienie, ogłasza się j e podejrzanemu 
oraz przesłuchuje się go. Przepis art. 313 § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 315.  § 1. Podejrzany i jego obrońca oraz pokrzywdzony i  jego pełnomocnik mogą składać wnioski o dokonanie 
czynności śledztwa. 
§ 2. Stronie, która złożyła wniosek, oraz jej obroń cy lub pełnomocnikowi nie można odmówić wzięcia udz iału 
w czynności, jeżeli tego żądają. Przepis art. 318 z danie drugie stosuje się. 
Art. 315a. 58) Od przesłuchania pokrzywdzonego w charakterze świad ka można odstąpić, jeżeli czynność ta nie jest 
niezbędna do  dokonania ustaleń faktycznych. Pokrzywdzony, który nie był przesłuchany w charakterze świadka, powinie n 
zostać przesłuchany w tym charakterze, jeżeli tego zażąda, chyba że uwzględnienie żądania prowadziłoby  do przewlekłości 
postępowania.  
Art. 316.  § 1. Jeżeli czynności śledztwa nie będzie można po wtórzyć na rozprawie, należy podejrzanego, pokrzyw-
dzonego i ich przedstawicieli ustawowych, a obrońcę  i pełnomocnika, jeżeli są już w sprawie ustanowien i, dopuścić do 
udziału w czynności, chyba że zachodzi niebezpiecze ństwo utraty lub zniekształcenia dowodu w razie zwł oki. 
§ 2. Podejrzanego pozbawionego wolności nie sprowad za się wtedy, gdy zwłoka grozi utratą lub zniekszta łceniem 
dowodu. 
§ 3. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że świadka nie będzie można przesłuchać na rozprawie, strona l ub prokurator 
albo inny organ prowadzący postępowanie mogą zwróci ć się do sądu z żądaniem przesłuchania go przez sąd . 
Art. 317.  § 1. Strony, a obrońcę lub pełnomocnika, gdy są ju ż w sprawie ustanowieni, należy także na żądanie do puś-
cić do udziału w innych czynnościach śledztwa. 
§ 2. W szczególnie uzasadnionym wypadku prokurator może postanowieniem odmówić dopuszczenia do udziału  
w czynności ze względu na ważny interes śledztwa al bo odmówić sprowadzenia oskarżonego pozbawionego wo lności, gdy 
spowodowałoby to poważne trudności. 
Art. 318.  Gdy dopuszczono dowód z opinii biegłych albo insty tucji naukowej lub specjalistycznej, podejrzanemu 
i jego obrońcy oraz pokrzywdzonemu i jego pełnomocn ikowi doręcza się postanowienie o dopuszczeniu tego  dowodu 
i zezwala na wzięcie udziału w przesłuchaniu biegły ch oraz na zapoznanie się z opinią, jeżeli złożona została na piśmie. 
Podejrzanego pozbawionego wolności nie sprowadza si ę, gdy spowodowałoby to poważne trudności. 
Art. 319.  (uchylony) 
Art. 320.  (uchylony) 
Rozdział 36 
Zamknięcie śledztwa 
Art. 321.  § 1. Jeżeli istnieją podstawy do zamknięcia śledzt wa, na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy o końc owe 
zaznajomienie z materiałami postępowania, prowadząc y postępowanie powiadamia podejrzanego i obrońcę o terminie 
końcowego zaznajomienia, pouczając ich o prawie upr zedniego przejrzenia akt w terminie odpowiednim do wagi lub 
zawiłości sprawy, określonym przez organ procesowy.  W celu przejrzenia akt prokurator może udostępnić akta w postaci 
elektronicznej. 
§ 2. Termin zaznajomienia podejrzanego z materiałam i postępowania powinien być tak wyznaczony, aby od daty 
doręczenia zawiadomienia o nim podejrzanemu i jego obrońcy upłynęło co najmniej 7 dni. 
§ 3. W czynnościach zaznajomienia podejrzanego z ma teriałami postępowania ma prawo uczestniczyć obrońc a. 
§ 4. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo podejrzan ego lub jego obrońcy nie tamuje dalszego postępowan ia. 
§ 5. W terminie 3 dni od daty zaznajomienia podejrz anego z materiałami postępowania strony mogą składa ć wnioski 
o uzupełnienie śledztwa. Przepis art. 315 § 2 stosu je się odpowiednio. 
§ 6. Jeżeli nie zachodzi potrzeba uzupełnienia śled ztwa, wydaje się postanowienie o jego zamknięciu i ogłasza się je 
lub o jego treści zawiadamia się podejrzanego oraz jego obrońcę. 
                                                           
58) Dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 63 – Poz. 30 
 
Art. 322.  § 1. Jeżeli postępowanie nie dostarczyło podstaw d o wniesienia aktu oskarżenia, a nie zachodzą warunk i 
określone w art. 324, umarza się śledztwo bez konie czności uprzedniego zaznajomienia z materiałami pos tępowania i jego 
zamknięcia. 
§ 2. Postanowienie o umorzeniu śledztwa powinno zaw ierać, oprócz danych wymienionych w art. 94, dokład ne okreś-
lenie czynu i jego kwalifikacji prawnej oraz wskaza nie przyczyn umorzenia. 
§ 3. Jeżeli umorzenie następuje po wydaniu postanow ienia o przedstawieniu zarzutów albo przesłuchaniu osoby 
w charakterze podejrzanego, postanowienie o umorzen iu powinno zawierać także imię i nazwisko podejrzan ego oraz 
w razie potrzeby inne dane o jego osobie. 
Art. 323.  § 1. W razie umorzenia śledztwa prokurator wydaje postanowienie co do dowodów rzeczowych stosownie 
do przepisów art. 230–233. 
§ 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysłu guje zażalenie podejrzanemu, pokrzywdzonemu i osobi e, od 
której przedmioty te odebrano lub która zgłosiła do  nich roszczenie. 
§ 3. Po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzen iu śledztwa prokurator, w razie istnienia podstaw o kreślonych 
w art. 45a Kodeksu karnego lub w art. 43 § 1 i 2, a rt. 43a oraz art. 47 § 4 Kodeksu karnego skarbowego , występuje do sądu 
z wnioskiem o orzeczenie przepadku. Z takim wnioski em prokurator może wystąpić również w wypadku umorz enia postę- 
powania wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, prz estępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, o ile przepis 
przewiduje orzeczenie przepadku. 
Art. 324.  § 1. Jeżeli zostanie ustalone, że podejrzany dopuś cił się czynu w stanie niepoczytalności, a istnieją  podstawy 
do zastosowania środków zabezpieczających, prokurat or po zamknięciu śledztwa kieruje sprawę do sądu z wnioskiem 
o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zab ezpieczających. Przepis art. 321 stosuje się odpowi ednio. 
§ 1a. Do wniosku, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio art. 331 § 1 i 4, art. 332, art. 333 § 1–3 i art. 334 § 1, 
a przekazując wniosek do sądu, prokurator informuje  o tym ujawnionego pokrzywdzonego. 
§ 2. Jeżeli sąd nie znajduje podstaw do uwzględnien ia wniosku, o którym mowa w § 1, przekazuje sprawę prokurato- 
rowi do dalszego prowadzenia. 
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. 
Art. 325.  Postanowienie o zawieszeniu śledztwa, jeżeli nie z ostało wydane przez prokuratora, wymaga jego pisemn ego 
zatwierdzenia. 
Rozdział 36a 
Dochodzenie 
Art. 325a.  § 1.  Dochodzenie prowadzi Policja lub organy, o których mowa w art. 312, chyba że prowadzi je prokurator. 
§ 2. Przepisy dotyczące śledztwa stosuje się odpowi ednio do dochodzenia, jeżeli przepisy niniejszego r ozdziału nie 
stanowią inaczej. 
Art. 325b.  § 1. Dochodzenie prowadzi się w sprawach o przestę pstwa należące do właściwości sądu rejonowego: 
1) zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawien ia wolności, z tym że w wypadku przestępstw przeciw ko mieniu 
tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 2 00 000 zł; 
2) przewidziane w art. 159, art. 254a i art. 262 § 2 Kodeksu karnego; 
3) przewidziane w art. 279 § 1, art. 286 § 1 i 2 or az w art. 289 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli wartość p rzedmiotu prze- 
stępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie prz ekracza 200 000 zł. 
§ 2. Spośród spraw o przestępstwa wymienione w § 1 pkt 1 nie prowadzi się dochodzenia w sprawach o prz estępstwa 
określone w art. 155, art. 156 § 2, art. 157a § 1, art. 165 § 2, art. 168, art. 174 § 2, art. 175, art . 181–184, art. 186, art. 201, 
art. 231 § 1 i 3, art. 240 § 1, art. 250a § 1–3, ar t. 265 § 3 oraz w rozdziale XXXVI, z wyjątkiem art.  297 i art. 300, 
i rozdziale XXXVII Kodeksu karnego. 
Art. 325c. (uchylony) 
Art. 325d. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z właściwym i ministrami określi, w drodze rozporządzenia, 
organy uprawnione obok Policji do prowadzenia docho dzeń oraz organy uprawnione do wnoszenia i popieran ia oskarżenia 
przed sądem pierwszej instancji w sprawach, w który ch prowadzono dochodzenie, jak również zakres spraw  zleconych tym 
organom, mając na uwadze określony przez ustawę zak res kompetencji tych organów. 
        
Dziennik Ustaw – 64 – Poz. 30 
 
Art. 325e.  § 1. Postanowienia o wszczęciu dochodzenia, odmowi e wszczęcia dochodzenia, umorzeniu dochodzenia 
i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw, umorzeni u dochodzenia oraz o jego zawieszeniu wydaje prowad zący postępo- 
wanie. Mogą one zostać zamieszczone w protokole, o którym mowa w art. 304a, i nie wymagają uzasadnieni a. Na wniosek 
strony organ prowadzący dochodzenie podaje ustnie n ajważniejsze powody rozstrzygnięcia. 
§ 1a. W przypadku gdy zawiadomienie o przestępstwie  zostało złożone przez inspektora pracy lub Najwyżs zą Izbę 
Kontroli, uzasadnienie postanowienia o odmowie wszc zęcia dochodzenia oraz umorzeniu dochodzenia sporzą dza się na ich 
wniosek. Przepisy art. 422 i art. 423 stosuje się o dpowiednio. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od  daty doręczenia 
postanowienia z uzasadnieniem. 
§ 2. Postanowienia, o których mowa w § 1, z wyjątki em postanowienia o wszczęciu dochodzenia oraz umorz eniu 
i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw, zatwierd za prokurator. Przepisy art. 323 stosuje prokurator , a w sprawie, którą 
po umorzeniu wpisano do rejestru przestępstw – Poli cja. 
§ 3. (uchylony) 
§ 4. Zażalenie na postanowienie o umorzeniu dochodz enia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw wnos i się do 
prokuratora właściwego do sprawowania nadzoru nad d ochodzeniem. Jeżeli prokurator nie przychyli się do  zażalenia, 
kieruje je do sądu. 
Art. 325f.  § 1. Jeżeli dane uzyskane w toku czynności, o któr ych mowa w art. 308 § 1, lub prowadzonego przez okr es 
co najmniej 5 dni dochodzenia nie stwarzają dostate cznych podstaw do wykrycia sprawcy w drodze dalszyc h czynności 
procesowych, można wydać postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestęps tw. 
§ 2. Po wydaniu postanowienia, o którym mowa w § 1,  Policja, na podstawie odrębnych przepisów, prowadz i czynności 
w celu wykrycia sprawcy i uzyskania dowodów. 
§ 3. Jeżeli zostaną ujawnione dane pozwalające na w ykrycie sprawcy, Policja wydaje postanowienie o pod jęciu na 
nowo dochodzenia. Przepis art. 305 § 4 stosuje się odpowiednio; przepisów art. 305 § 3 zdanie pierwsze  oraz art. 327 § 1 
nie stosuje się. 
§ 4. (uchylony) 
Art. 325g.  § 1. Nie jest wymagane sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz wydanie postanowie- 
nia o zamknięciu dochodzenia, chyba że podejrzany j est tymczasowo aresztowany. 
§ 2. Przesłuchanie osoby podejrzanej zaczyna się od  powiadomienia jej o treści zarzutu wpisanego do pr otokołu prze- 
słuchania. Osobę tę od chwili rozpoczęcia przesłuch ania uważa się za podejrzanego. 
§ 3. Podejrzanemu należy umożliwić przygotowanie si ę do obrony, a zwłaszcza ustanowienie lub wyznaczen ie obrońcy. 
Art. 325h.  § 1. 59) Dochodzenie można ograniczyć do ustalenia, czy zac hodzą wystarczające podstawy do wniesienia 
aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania . Należy jednak dokonać czynności przewidzianych w art. 321 § 1–5 
oraz w art. 325g § 2, przesłuchać podejrzanego i po krzywdzonego oraz przeprowadzić i utrwalić w protok ołach czynności, 
których nie będzie można powtórzyć. Utrwalenie inny ch czynności dowodowych następuje w formie protokoł u ograniczo- 
nego do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osó b biorących udział w czynności; przepisu art. 148 §  2 zdanie pierwsze 
nie stosuje się. 
§ 2. 60) Przepis art. 315a stosuje się. 
Art. 325i.  § 1. Dochodzenie powinno być ukończone w ciągu 2 m iesięcy. Prokurator może przedłużyć ten okres do 
3 miesięcy, a w wypadkach szczególnie uzasadnionych  – na dalszy czas oznaczony. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Uprawnienia prokuratora określone w art. 335, art. 336 i art. 387 § 2 przysługują także innym niż  prokurator  
organom uprawnionym do wnoszenia i popierania oskar żenia w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżeni a publicznego. 
Rozdział 37 
Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczy m 
Art. 326.  § 1. Prokurator sprawuje nadzór nad postępowaniem przygotowawczym w zakresie, w jakim go sam nie 
prowadzi; prokurator może także objąć nadzorem post ępowanie, o którym mowa w art. 307. 
§ 2. Prokurator jest obowiązany czuwać nad prawidło wym i sprawnym przebiegiem całego nadzorowanego prz ez sie- 
bie postępowania. 
                                                           
59) Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 38 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
60) Dodany przez art. 1 pkt 38 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 65 – Poz. 30 
 
§ 3. Z tytułu sprawowanego nadzoru prokurator może w szczególności: 
1) zaznajamiać się z zamierzeniami prowadzącego pos tępowanie, wskazywać kierunki postępowania oraz wyd awać co 
do tego zarządzenia; 
2) żądać przedstawienia sobie materiałów zbieranych  w toku postępowania; 
3) uczestniczyć w czynnościach dokonywanych przez p rowadzących postępowanie, osobiście je przeprowadza ć albo 
przejąć sprawę do swego prowadzenia; 
4) wydawać postanowienia, zarządzenia lub polecenia  oraz zmieniać i uchylać postanowienia i zarządzeni a wydane 
przez prowadzącego postępowanie. 
§ 4. W razie niewykonania przez organ niebędący pro kuratorem postanowienia, zarządzenia lub polecenia wydanego 
przez prokuratora sprawującego nadzór, na jego żąda nie przełożony funkcjonariusza wszczyna postępowani e służbowe; 
o wyniku postępowania informuje się prokuratora. 
Art. 327.  § 1. Umorzone postępowanie przygotowawcze może być  w każdym czasie podjęte na nowo na mocy posta- 
nowienia prokuratora, jeżeli nie będzie się toczyć przeciw osobie, która w poprzednim postępowaniu wys tępowała 
w charakterze podejrzanego. Przepis ten stosuje się  odpowiednio w sprawie, w której odmówiono wszczęci a śledztwa lub 
dochodzenia. 
§ 2. Prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawc ze wznawia się przeciwko osobie, która występowała 
w charakterze podejrzanego, na mocy postanowienia p rokuratora nadrzędnego nad tym, który wydał lub zat wierdził posta- 
nowienie o umorzeniu, tylko wtedy, gdy ujawnią się nowe istotne fakty lub dowody nie znane w poprzedni m postępowaniu 
albo gdy zachodzi okoliczność określona w art. 11 §  3. Przewidziane w ustawie ograniczenia okresu tymc zasowego aresz- 
towania stosuje się wówczas do łącznego czasu trwan ia tego środka. 
§ 3. Przed wydaniem postanowienia o podjęciu lub wz nowieniu, prokurator może przedsięwziąć osobiście l ub zlecić 
Policji dokonanie niezbędnych czynności dowodowych w celu sprawdzenia okoliczności uzasadniających wyd anie posta- 
nowienia. 
§ 4. Po wniesieniu aktu oskarżenia sąd umarza postę powanie, jeżeli stwierdzi, że postępowanie przygoto wawcze 
wznowiono mimo braku podstaw. 
Art. 328.  § 1. Prokurator Generalny może uchylić prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania przygoto- 
wawczego w stosunku do osoby, która występowała w c harakterze podejrzanego, jeżeli stwierdzi, że umorz enie postępo- 
wania było niezasadne. Nie dotyczy to wypadku, w kt órym sąd utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu.  
§ 2. Po upływie roku od daty uprawomocnienia się po stanowienia o umorzeniu Prokurator Generalny może u chylić 
lub zmienić postanowienie albo jego uzasadnienie je dynie na korzyść podejrzanego. 
Rozdział 38 
Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym 
Art. 329.  § 1. Przewidzianych w ustawie czynności w postępow aniu przygotowawczym dokonuje na posiedzeniu sąd 
powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancj i, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. 
§ 2. Sąd dokonuje czynności jednoosobowo także wted y, gdy rozpoznaje zażalenie na czynności postępowan ia przy- 
gotowawczego, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 330.  § 1. Uchylając postanowienie o umorzeniu postępowa nia przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia, 
sąd wskazuje powody uchylenia, a w miarę potrzeby t akże okoliczności, które należy wyjaśnić, lub czynn ości, które należy 
przeprowadzić. Wskazania te są dla organu prowadząc ego postępowanie przygotowawcze wiążące. 
§ 2. 61) Jeżeli organ prowadzący postępowanie nadal nie znaj duje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje po- 
nownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub o dmowie jego wszczęcia. Postanowienie to podlega zas karżeniu 
tylko do prokuratora nadrzędnego. W razie utrzymani a w mocy zaskarżonego postanowienia pokrzywdzony, k tóry dwu- 
krotnie wykorzystał uprawnienia przewidziane w art.  306 § 1 i 1a, może wnieść akt oskarżenia określony  w art. 55 § 1 – 
o czym należy go pouczyć.  
§ 3. W razie wniesienia przez pokrzywdzonego aktu o skarżenia prezes sądu przesyła jego odpis prokurato rowi, wzy- 
wając go do nadesłania w terminie 14 dni akt postęp owania przygotowawczego. 
                                                           
61) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 39 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 66 – Poz. 30 
 
Rozdział 39 
Akt oskarżenia 
Art. 331.  § 1. W ciągu 14 dni od daty zamknięcia śledztwa al bo od otrzymania aktu oskarżenia sporządzonego prze z 
Policję w dochodzeniu, prokurator sporządza akt osk arżenia lub zatwierdza akt oskarżenia sporządzony p rzez Policję 
w dochodzeniu i wnosi go do sądu albo sam wydaje po stanowienie o umorzeniu, o zawieszeniu albo o uzupe łnieniu śledz- 
twa lub dochodzenia. 
§ 2. Organ, o którym mowa w art. 325d, może wnieść akt oskarżenia bezpośrednio do sądu, chyba że proku rator po- 
stanowi inaczej. 
§ 3. Jeżeli podejrzany jest tymczasowo aresztowany,  termin wymieniony w § 1 wynosi 7 dni. 
§ 4. W sprawie, w której wobec podejrzanego stosowa ne jest tymczasowe aresztowanie, akt oskarżenia nal eży wnieść 
nie później niż 14 dni przed upływem dotychczas okr eślonego terminu stosowania tego środka. 
Art. 332. § 1. Akt oskarżenia powinien zawierać: 
1) 62) imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobi e, w tym numer telefonu, telefaksu i adres poczty e lektronicznej 
lub informację o ich nieposiadaniu przez oskarżoneg o lub niemożności ich ustalenia, dane o zastosowani u środka za- 
pobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego;  
2) dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czyn u ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczno ści jego 
popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości pow stałej szkody; 
3) wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach  wymienionych w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego  albo art. 37 § 1 
Kodeksu karnego skarbowego; 
4) wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zar zucany czyn podpada; 
5) wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy.  
6) (uchylony) 
§ 2. Do aktu oskarżenia dołącza się jego uzasadnien ie, przytaczające fakty i dowody, na których oskarż enie się opie- 
ra, a w miarę potrzeby wyjaśniające podstawę prawną  oskarżenia i omawiające okoliczności, na które pow ołuje się oskar- 
żony w swej obronie. 
§ 3. Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, akt oskarżenia może nie z awierać 
uzasadnienia. 
Art. 333.  § 1. Akt oskarżenia powinien także zawierać: 
1) listę osób, których wezwania oskarżyciel żąda; 
2) wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na  rozprawie głównej domaga się oskarżyciel. 
§ 2. 63) Prokurator może wnieść o zaniechanie wezwania i odc zytanie na rozprawie zeznań świadków, o których mow a 
w art. 350a.  
§ 3. Do aktu oskarżenia dołącza się, do wiadomości sądu, listę ujawnionych osób pokrzywdzonych z podan iem ich 
adresów, a także adresy osób, o których mowa w § 1 pkt 1. Należy również podać numery telefonów, telef aksów i adresy 
poczty elektronicznej osób wskazanych w zdaniu pier wszym, chyba że informacji tych nie można ustalić. 64) 
§ 3a. 65) Do aktu oskarżenia dołącza się listę pokrzywdzonych , którzy złożyli wnioski na podstawie art. 299a § 2 . 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Prokurator może także dołączyć do aktu oskarże nia wniosek o orzeczenie wobec podmiotu zobowiązane go okreś-
lonego w art. 91a zwrotu korzyści majątkowej albo j ej równowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzecz enie przepad- 
ku świadczenia albo jego równowartości na rzecz Ska rbu Państwa. Wniosek powinien zawierać uzasadnienie . 
Art. 334. § 1. Z aktem oskarżenia przesyła się sądowi akta po stępowania przygotowawczego wraz z załącznikami. 
§ 2. Do aktu oskarżenia dołącza się także: 
1) załącznik adresowy do akt sprawy; 
2) po jednym odpisie tego aktu dla każdego oskarżon ego, a w przypadku określonym w art. 335 § 2 także dla każdego 
pokrzywdzonego. 
                                                           
62) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 40 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
63) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 41 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
64) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 41 lit. b us tawy, o której mowa w odnośniku 2. 
65) Dodany przez art. 1 pkt 41 lit. c ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 67 – Poz. 30 
 
§ 3. O przesłaniu aktu oskarżenia do sądu oraz o tr eści przepisów art. 343, art. 343a i art. 378a oska rżyciel publiczny 
zawiadamia oskarżonego i ujawnionego pokrzywdzonego , a także osobę lub instytucję, która złożyła zawia domienie 
o przestępstwie. 66) Pokrzywdzonego należy pouczyć o treści przepisu ar t. 49a, a także o prawie do złożenia oświadczenia 
o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego.  
§ 4. O złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 333 §  5, prokurator zawiadamia podmiot zobowiązany i pod miot 
uprawniony określone w art. 91a oraz poucza te podm ioty o treści przepisów art. 91a, art. 415a i art. 444 § 2. 
Art. 335.  § 1. Jeżeli oskarżony przyznaje się do winy, a w ś wietle jego wyjaśnień okoliczności popełnienia prze stęp- 
stwa i wina nie budzą wątpliwości, a postawa oskarż onego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągn ięte, można za- 
niechać przeprowadzenia dalszych czynności. Jeżeli zachodzi potrzeba oceny wiarygodności złożonych wyj aśnień, czyn- 
ności dowodowych dokonuje się jedynie w niezbędnym do tego zakresie. W każdym jednak wypadku, jeżeli j est to ko- 
nieczne dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestę pstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszc zeniem, należy 
przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynności proce sowe, a zwłaszcza dokonać oględzin, w razie potrzeb y z udziałem 
biegłego, przeszukania lub czynności wymienionych w  art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby podejrzanej,  a także przed- 
sięwziąć wobec niej inne niezbędne czynności, nie w yłączając pobrania krwi, włosów i wydzielin organiz mu. Prokurator, 
zamiast z aktem oskarżenia, występuje do sądu z wni oskiem o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie 
uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków pr zewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniają cych rów- 
nież prawnie chronione interesy pokrzywdzonego. Uzg odnienie może obejmować także wydanie określonego r ozstrzygnię- 
cia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu. 
§ 1a. Do wniosku, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące aktu oskarżenia zawa rte w roz- 
dziale 40, z wyjątkiem art. 344a. 
§ 2. Prokurator może dołączyć do aktu oskarżenia wn iosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego 
i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub inny ch środków przewidzianych za zarzucany mu występek,  uwzględnia- 
jących też prawnie chronione interesy pokrzywdzoneg o, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa i w ina oskarżonego 
nie budzą wątpliwości, oświadczenia dowodowe złożon e przez oskarżonego nie są sprzeczne z dokonanymi u staleniami, 
a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowani a zostaną osiągnięte. Do wniosku stosuje się odpowi ednio przepisy 
§ 1 zdanie piąte i § 3 zdanie drugie. Do aktu oskar żenia nie stosuje się przepisów art. 333 § 1 i 2. 
§ 2a. Prokurator, uzgadniając z oskarżonym treść wn iosku, o którym mowa w § 1 lub 2, poucza go o treśc i art. 447 § 5. 
O pouczeniu zamieszcza się adnotację w aktach spraw y. 
§ 3. Wniosek, o którym mowa w § 1, powinien zawiera ć dane wskazane w art. 332 § 1. Uzasadnienie wniosk u ograni- 
cza się do wskazania dowodów świadczących o tym, że  okoliczności popełnienia czynu i wina oskarżonego nie budzą 
wątpliwości oraz że cele postępowania zostaną osiąg nięte bez przeprowadzenia rozprawy. Przepisy art. 3 33 § 3 i art. 334 
stosuje się odpowiednio. Stronom, obrońcom i pełnom ocnikom przysługuje prawo do przejrzenia akt sprawy , o czym należy 
ich pouczyć. 
§ 4. W wypadku gdy sąd, nie uwzględniając wniosku, o którym mowa w § 1, zwrócił sprawę prokuratorowi, ponowne 
wystąpienie z takim wnioskiem jest możliwe, jeżeli zwrot nastąpił z przyczyn wskazanych w art. 343 § 1 , 2 lub 3. Zwrot 
sprawy nie stoi też na przeszkodzie wystąpieniu nas tępnie z wnioskiem, o którym mowa w § 2. 
Art. 336.  § 1. Jeżeli spełnione są przesłanki uzasadniające warunkowe umorzenie postępowania, prokurator może 
zamiast aktu oskarżenia sporządzić i skierować do s ądu wniosek o takie umorzenie. 
§ 2. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ar t. 332 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5. Uzasadnienie wniosku mo żna ograni- 
czyć do wskazania dowodów świadczących o tym, że wi na oskarżonego nie budzi wątpliwości, a ponadto oko liczności 
przemawiających za warunkowym umorzeniem. 
§ 3. Prokurator może wskazać proponowany okres prób y, obowiązki, które należy nałożyć na oskarżonego i , stosow- 
nie do okoliczności, wnioski co do dozoru. 
§ 4. Do wniosku dołącza się, do wiadomości sądu, li stę ujawnionych osób pokrzywdzonych z podaniem ich adresów. 
Przepis art. 334 stosuje się odpowiednio. 
§ 5. Do wniosku o warunkowe umorzenie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące aktu osk arżenia 
zawarte w rozdziale 40. 
                                                           
66) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 42 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 68 – Poz. 30 
 
DZIAŁ VIII 
Postępowanie przed sądem pierwszej instancji 
Rozdział 40 
Wstępna kontrola oskarżenia 
Art. 337.  § 1. Jeżeli akt oskarżenia nie odpowiada warunkom formalnym wymienionym w art. 119, art. 332, art. 33 3 
lub art. 335, a także jeżeli nie zostały spełnione warunki wymienione w art. 334, prezes sądu zwraca g o oskarżycielowi 
w celu usunięcia braków w terminie 7 dni. 
§ 1a. (uchylony) 
§ 2. Na zarządzenie, o którym mowa w § 1, oskarżyci elowi przysługuje zażalenie do sądu właściwego do r ozpoznania 
sprawy. 
§ 3. Oskarżyciel publiczny, który nie wnosi zażalen ia, jest obowiązany wnieść w terminie wskazanym w §  1 popra- 
wiony lub uzupełniony akt oskarżenia. 
§ 4. (uchylony) 
Art. 337a.  § 1. 67) Na wniosek pokrzywdzonego należy poinformować go o zarzutach oskarżenia i ich kwalifikacji 
prawnej.  
§ 2. Jeżeli wnioski, o których mowa w § 1, złożyło tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne poinformow anie spo- 
wodowałoby poważne utrudnienie w prowadzeniu postęp owania, informację zamieszcza się przez ogłoszenie na stronie 
internetowej sądu. W informacji wskazuje się sygnat urę akt sprawy, a nie podaje się danych osobowych z awartych 
w zarzutach. 
Art. 338.  § 1. Jeżeli akt oskarżenia odpowiada warunkom form alnym, prezes sądu lub referendarz sądowy nie- 
zwłocznie zarządza doręczenie jego odpisu oskarżone mu, wzywając do składania wniosków dowodowych w ter minie 7 dni 
od daty doręczenia mu aktu oskarżenia. 
§ 1a. 68) Oskarżonego poucza się również o treści przepisów a rt. 291 § 3, art. 338a, art. 338b, art. 341 § 1, ar t. 349 § 8, 
art. 374, art. 376, art. 377 i art. 422 oraz o tym,  że w zależności od wyniku procesu oskarżony może b yć obciążony kosz- 
tami wyznaczenia obrońcy z urzędu.  
§ 1b. Jeżeli złożono wniosek, o którym mowa w art. 335 § 1, albo akt oskarżenia zawiera wniosek, o któ rym mowa 
w art. 335 § 2, jego odpis doręcza się ujawnionemu pokrzywdzonemu. 
§ 2. Oskarżony ma prawo wniesienia, w terminie 7 dn i od doręczenia mu aktu oskarżenia, pisemnej odpowi edzi na akt 
oskarżenia, o czym należy go pouczyć. 
§ 3. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia i nformacji niejawnych o klauzuli „tajne” lub „ściśle  tajne”, oskar- 
żonemu doręcza się odpis aktu oskarżenia bez uzasad nienia. Uzasadnienie aktu oskarżenia udostępnia się  jednak 
z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sąd u lub sąd. 
Art. 338a. Oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone  karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolno- 
ści, może przed doręczeniem mu zawiadomienia o term inie rozprawy złożyć wniosek o wydanie wyroku skazu jącego 
i wymierzenie mu określonej kary lub środka karnego , orzeczenie przepadku lub środka kompensacyjnego b ez przeprowa- 
dzenia postępowania dowodowego. Wniosek może równie ż dotyczyć wydania określonego rozstrzygnięcia w pr zedmiocie 
poniesienia kosztów procesu. 
Art. 338b. 69) § 1. Żądanie, o którym mowa w art. 78 § 1, powinno zostać złożone do sądu w terminie 7 dni od daty 
doręczenia odpisu aktu oskarżenia. Do żądania należ y dołączyć dowody mające wykazać, że oskarżony nie jest w stanie 
ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędne go utrzymania siebie i rodziny. 
§ 2. Jeżeli złożenie żądania po terminie spowodował oby konieczność zmiany terminu rozprawy albo posied zenia, 
o którym mowa w art. 341, art. 343 lub art. 343a, ż ądanie rozpoznaje się niezwłocznie po terminie rozp rawy lub posiedze- 
nia. Przepis ten stosuje się odpowiednio, jeżeli żą danie zostało złożone w terminie, lecz nie odpowiad a wymaganiom for- 
malnym, o których mowa w art. 120 § 1, lub nie dołą czono dowodów, o których mowa w § 1 zdanie drugie. 
§ 3. Po pierwszym terminie rozprawy albo posiedzeni a, o którym mowa w art. 341, art. 343 lub art. 343a , żądanie, 
o którym mowa w art. 78 § 1, powinno zostać złożone  do sądu w takim terminie, aby jego rozpoznanie nie  powodowało 
konieczności zmiany kolejnego terminu rozprawy albo  posiedzenia. Przepisy § 1 zdanie drugie oraz § 2 s tosuje się odpo- 
wiednio.  
                                                           
67) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
68) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 44 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
69) Dodany przez art. 1 pkt 45 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 69 – Poz. 30 
 
Art. 339.  § 1. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie, je żeli: 
1) prokurator złożył wniosek o orzeczenie środków z abezpieczających; 
2) zachodzi potrzeba rozważenia kwestii warunkowego  umorzenia postępowania; 
3) do aktu oskarżenia dołączono wniosek, o którym m owa w art. 335 § 2; 
3a) prokurator złożył wniosek, o którym mowa w art.  335 § 1. 
4) (uchylony) 
5) (uchylony) 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie takż e wtedy, gdy zachodzi potrzeba innego rozstrzygnięc ia przekra- 
czającego jego uprawnienia, a zwłaszcza: 
1) umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2–11; 
2) umorzenia postępowania z powodu oczywistego brak u faktycznych podstaw oskarżenia; 
3) 70) wydania postanowienia o niewłaściwości sądu; 
3a) zwrotu sprawy prokuratorowi w celu usunięcia is totnych braków postępowania przygotowawczego; 
4) (uchylony) 
5) wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania ; 
6) wydania postanowienia w przedmiocie tymczasowego  aresztowania lub innego środka przymusu; 
7) wydania wyroku nakazowego. 
§ 3a. Prezes sądu może skierować sprawę na posiedze nie, jeżeli oskarżony, któremu zarzucono przestępst wo zagro- 
żone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia woln ości, przed doręczeniem mu zawiadomienia o wyznacze niu rozprawy 
złożył wniosek, o którym mowa w art. 338a, a prezes  sądu uzna, że cele postępowania nie sprzeciwiają s ię rozpoznaniu 
sprawy na posiedzeniu. 
§ 4. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie pona dto, gdy zachodzi potrzeba rozważenia możliwości pr zekazania 
jej do postępowania mediacyjnego; przepis art. 23a stosuje się odpowiednio. 
§ 4a.  Jeżeli akt oskarżenia odpowiada warunkom formalnym,  czynności, o których mowa w § 1, 3 i 4, prezes sąd u 
dokonuje w terminie 30 dni od wniesienia aktu oskar żenia.  
§ 5. Strony, obrońcy i pełnomocnicy mogą wziąć udzi ał w posiedzeniach wymienionych w § 1 oraz w § 3 pk t 1, 2 i 6, 
z tym że udział prokuratora i obrońcy w posiedzeniu  w przedmiocie orzeczenia środka zabezpieczającego określonego 
w art. 93a § 1 pkt 4 Kodeksu karnego jest obowiązko wy. Pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w posiedzeni ach wymie- 
nionych w § 3 pkt 1 i 2. Zawiadamiając pokrzywdzone go o posiedzeniu poucza się go o możliwości zakończ enia postępo- 
wania bez przeprowadzenia rozprawy oraz wcześniejsz ego złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 54 § 1. 
Art. 340.  § 1. W kwestii umorzenia postępowania stosuje się odpowiednio art. 322 oraz art. 323 § 1 i 2. 
§ 2. 71) W razie istnienia podstaw określonych w art. 45a Kode ksu karnego albo art. 43 § 1 lub 2, art. 43a lub ar t. 47 
§ 4 Kodeksu karnego skarbowego sąd, umarzając postę powanie lub rozpoznając wniosek prokuratora, o któr ym mowa 
w art. 323 § 3, orzeka przepadek.  
§ 2a. 71) Na postanowienie w przedmiocie przepadku przysługu je zażalenie stronom i osobie, od której przedmioty  te 
odebrano lub która zgłosiła do nich roszczenie.  
§ 3. Osoba roszcząca sobie prawo do korzyści lub pr zedmiotów, których przepadek orzeczono na podstawie  art. 44–45a 
Kodeksu karnego lub art. 43 § 1 i 2, art. 43a oraz art. 47 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, może dochod zić swych rosz- 
czeń tylko w postępowaniu cywilnym. 
Art. 341.  § 1. Prokurator, oskarżony i pokrzywdzony mają pra wo wziąć udział w posiedzeniu w przedmiocie warun- 
kowego umorzenia postępowania. Udział ich jest obow iązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi. 
§ 2. Jeżeli oskarżony sprzeciwia się warunkowemu um orzeniu, jak również wtedy, gdy sąd uznaje, że waru nkowe 
umorzenie byłoby nieuzasadnione, kieruje sprawę na rozprawę. Wniosek prokuratora o warunkowe umorzenie  postępowa- 
nia zastępuje akt oskarżenia. W terminie 7 dni prok urator dokonuje czynności określonych w art. 333 § 1–2. 
                                                           
70) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 46 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
71) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 47 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 70 – Poz. 30 
 
§ 3. Jeżeli sąd uzna za celowe ze względu na możliw ość porozumienia się oskarżonego z pokrzywdzonym w kwestii 
naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, może odroc zyć posiedzenie, wyznaczając stronom odpowiedni ter min. 
Na wniosek oskarżonego i pokrzywdzonego, uzasadnion y potrzebą dokonania uzgodnień, sąd zarządza stosow ną przerwę 
lub odracza posiedzenie. 
§ 4. Sąd orzekając o warunkowym umorzeniu bierze po d uwagę wyniki porozumienia się oskarżonego z pokrz ywdzo- 
nym w kwestii wskazanej w § 3. 
§ 5. W przedmiocie warunkowego umorzenia postępowan ia sąd orzeka na posiedzeniu wyrokiem. 
Art. 342.  § 1. 72) W wyroku warunkowo umarzającym postępowanie należy dokładnie określić czyn przypisany oskar- 
żonemu,  jego kwalifikację prawną oraz oznaczyć okres próby.  
§ 2. W wyroku sąd określa także nałożone na oskarżo nego obowiązki oraz sposób i termin ich wykonania a lbo za- 
miast tych obowiązków orzeka nawiązkę, a w razie uz nania za celowe – orzeka świadczenie pieniężne lub zakaz prowa- 
dzenia pojazdów, dozór kuratora, osoby godnej zaufa nia albo instytucji lub organizacji społecznej. 
§ 3. Wyrok powinien w razie potrzeby zawierać rozst rzygnięcie co do dowodów rzeczowych. Sąd stosuje od powiednio 
art. 230 § 2 i 3 oraz art. 231–233, uwzględniając p otrzebę zabezpieczenia dowodów na wypadek podjęcia postępowania. 
§ 4. Zawarte w wyroku rozstrzygnięcie, o którym mow a w § 3, może być zaskarżone zażaleniem przez osoby  wskaza- 
ne w art. 323 § 2. 
§ 5. (uchylony) 
Art. 343.  § 1. Jeżeli nie ma zastosowania art. 46 Kodeksu ka rnego, sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku, 
o którym mowa w art. 335, od naprawienia szkody w c ałości albo w części lub od zadośćuczynienia za doz naną krzywdę. 
Przepis art. 341 § 3 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko wówcz as, jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, nal eżycie 
powiadomiony o terminie posiedzenia. 
§ 3. Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od do konania w nim przez prokuratora wskazanej przez sie bie zmia- 
ny, zaakceptowanej przez oskarżonego. 
§ 4. Postępowania dowodowego nie prowadzi się. 
§ 5. Prokurator, oskarżony i pokrzywdzony mają praw o wziąć udział w posiedzeniu. Zawiadamiając pokrzyw dzonego 
o posiedzeniu poucza się go o możliwości zakończeni a postępowania bez przeprowadzenia rozprawy oraz wc ześniejszego 
złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 54 § 1.  Udział podmiotów wskazanych w zdaniu pierwszym w p osiedzeniu 
jest obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak za rządzi. 
§ 5a. 73) Przed uwzględnieniem wniosku, o którym mowa w art. 335, sąd poucza obecnego oskarżonego o treści 
art. 447 § 5.  
§ 6. Sąd, uwzględniając wniosek, skazuje oskarżoneg o wyrokiem. 
§ 7. Jeżeli sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do u względnienia wniosku, o którym mowa w art. 335 § 1,  zwraca 
sprawę prokuratorowi. W razie nieuwzględnienia wnio sku wskazanego w art. 335 § 2 sprawa podlega rozpoz naniu na za- 
sadach ogólnych, a prokurator, w terminie 7 dni od dnia posiedzenia, dokonuje czynności określonych w art. 333 § 1 i 2.  
Art. 343a.  § 1. 74) W wypadku złożenia przez oskarżonego wniosku, o któ rym mowa w art. 338a, o terminie posiedze- 
nia zawiadamia się strony i pokrzywdzonego, przesył ając im odpis wniosku.  
§ 2. Sąd może uwzględnić wniosek, jeżeli okolicznoś ci popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpli wości, 
a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowani a zostaną osiągnięte. Uwzględnienie wniosku jest mo żliwe tylko 
wówczas, gdy nie sprzeciwi się temu prokurator. Prz epis art. 343 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. W razie złożenia kolejnego wniosku podlega on rozpoznaniu na rozprawie. 
Art. 343b. 75) Postanowienia o nieuwzględnieniu wniosków, o któryc h mowa w art. 335, art. 336 § 1 i art. 338a,  mogą 
być również wydane na posiedzeniu, o którego termin ie nie zawiadomiono uczestników uprawnionych do sta wiennictwa.  
                                                           
72) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 48 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
73) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 49 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
74) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 50 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
75) Dodany przez art. 1 pkt 51 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 71 – Poz. 30 
 
Art. 344.  Jeżeli oskarżony jest tymczasowo aresztowany, sąd z urzędu rozstrzyga o utrzymaniu, zmianie lub uchyl e- 
niu tego środka. W razie potrzeby orzeka także o in nych środkach zapobiegawczych. 
Art. 344a.  § 1. Sąd przekazuje sprawę prokuratorowi w celu uz upełnienia śledztwa lub dochodzenia, jeżeli akta 
sprawy wskazują na istotne braki tego postępowania,  zwłaszcza na potrzebę poszukiwania dowodów, zaś do konanie nie- 
zbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne t rudności. 
§ 2. Przekazując sprawę prokuratorowi, sąd wskazuje  kierunek uzupełnienia, a w razie potrzeby także od powiednie 
czynności, jakie należy przedsięwziąć. 
§ 3. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy s tronom zażalenie. 
Art. 344b.  Po uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia oskarżyci el publiczny składa nowy akt oskarżenia lub pod- 
trzymuje poprzedni, kieruje do sądu wniosek o warun kowe umorzenie postępowania albo postępowanie umarz a. 
Art. 345.  (uchylony) 
Art. 346.  (uchylony) 
Art. 347.  W dalszym postępowaniu sąd nie jest związany ani o ceną faktyczną, ani prawną przyjętą za podstawę po-
stanowień i zarządzeń wydanych na posiedzeniu. 
Rozdział 41 
Przygotowanie do rozprawy głównej 
Art. 348.  Rozprawę należy wyznaczyć i przeprowadzić bez nieu zasadnionej zwłoki. 
Art. 349.  § 1. Jeżeli przewidywany zakres postępowania dowod owego uzasadnia przypuszczenie, że w sprawie nie- 
zbędne będzie wyznaczenie co najmniej 5 terminów ro zprawy, prezes sądu niezwłocznie wyznacza sędziego albo człon- 
ków składu orzekającego oraz kieruje sprawę na posi edzenie. 
§ 2. Czynności, o których mowa w § 1, prezes sądu m oże dokonać także wówczas, jeżeli ze względu na zaw iłość 
sprawy lub z innych ważnych powodów uzna, że może t o przyczynić się do usprawnienia postępowania, a zw łaszcza nale- 
żytego planowania i organizacji rozprawy głównej. 
§ 3. Posiedzenie powinno się odbyć w ciągu 30 dni o d daty jego wyznaczenia. 
§ 4. Oskarżyciel publiczny, obrońcy i pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w posiedzeniu. Prezes sądu może uznać 
ich udział w posiedzeniu za obowiązkowy. Prezes sąd u może także zawiadomić o posiedzeniu pozostałe str ony, jeżeli 
uzna, że przyczyni się to do usprawnienia postępowa nia. 
§ 5. Wyznaczając posiedzenie, prezes sądu wzywa osk arżyciela publicznego, pełnomocników i obrońców do przed- 
stawienia pisemnego stanowiska dotyczącego planowan ia przebiegu rozprawy głównej oraz jej organizacji,  w tym dowo- 
dów, które powinny być przeprowadzone jako pierwsze  na tych rozprawach, w terminie 7 dni od doręczenia  wezwania. 
§ 6. Stanowisko w przedmiocie planowania i organiza cji rozprawy głównej obejmuje wnioski dowodowe oraz  infor- 
macje i oświadczenia, w szczególności o proponowany ch terminach rozpraw i ich przedmiocie, terminach u sprawiedliwio- 
nej nieobecności uczestników procesu, a także oświa dczenia wskazujące na potrzebę wezwania na rozprawę  główną bieg-
łych, kuratora sądowego, sprawdzenia danych o karal ności oskarżonego oraz inne oświadczenia dotyczące okoliczności 
istotnych dla sprawnego przeprowadzenia dalszego po stępowania. 
§ 7. Na posiedzeniu sąd rozstrzyga w przedmiocie wn iosków dowodowych, a przewodniczący składu orzekają cego, 
biorąc pod uwagę stanowiska w przedmiocie planowani a i organizacji rozprawy głównej przedstawione prze z strony, peł- 
nomocników i obrońców, rozstrzyga w przedmiocie kol ejności przeprowadzenia dowodów, przebiegu i organi zacji roz- 
prawy głównej oraz wyznacza jej terminy, a także po dejmuje inne niezbędne rozstrzygnięcia. Przepisy ar t. 350 § 2–4 sto- 
suje się odpowiednio. 
§ 8. Ogłoszenie zarządzenia o wyznaczeniu terminów rozprawy ma skutek równoznaczny z wezwaniem obecnyc h 
uczestników postępowania do udziału w rozprawie alb o zawiadomieniem o jej terminach. 
Art. 350.  § 1. W sprawach, w których nie wyznaczono posiedze nia, o którym mowa w art. 349, prezes sądu wydaje 
pisemne zarządzenie wskazujące sędziego albo członk ów składu orzekającego. 
§ 2. Przewodniczący składu orzekającego wydaje pise mne zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej, w k tórym 
wskazuje: 
1) dzień, godzinę i salę rozpraw; 
2) strony i inne osoby, które należy wezwać na rozp rawę lub zawiadomić o jej terminie; 
3) inne czynności konieczne do przygotowania rozpra wy. 
        
Dziennik Ustaw – 72 – Poz. 30 
 
§ 3. Co do oskarżonego pozbawionego wolności należy  wydać zarządzenie o doprowadzeniu go na rozprawę w  celu 
udziału w czynnościach, o których mowa w art. 374 §  1a, a także jeśli złożył on wniosek, o którym mowa  w art. 353 § 3, 
albo gdy jego obecność na rozprawie została uznana za obowiązkową. 
§ 4. O terminie i miejscu rozprawy głównej zawiadam ia się pokrzywdzonego. 
Art. 350a. 76) Przewodniczący składu orzekającego  może zaniechać wezwania na rozprawę świadków, którz y zostali 
przesłuchani, przebywających za granicą lub mającyc h stwierdzić okoliczności, które nie są tak doniosł e, aby konieczne 
było bezpośrednie przesłuchanie świadków na rozpraw ie, w szczególności takie, którym oskarżony w wyjaś nieniach swych 
nie zaprzeczył. Nie dotyczy to osób wymienionych w art. 182.  
Art. 351. (uchylony) 
Art. 352. Przewodniczący składu orzekającego po rozważeniu wn iosków stron albo sąd z urzędu dopuszcza dowody, 
a przewodniczący zarządza ich sprowadzenie na rozpr awę. Przepis art. 368 § 1 stosuje się odpowiednio. 77) 
Art. 353.  § 1. Pomiędzy doręczeniem zawiadomienia a terminem  rozprawy głównej powinno upłynąć co najmniej 
7 dni. 
§ 2. W razie niezachowania tego terminu w stosunku do oskarżonego lub jego obrońcy rozprawa na ich wni osek, 
zgłoszony przed rozpoczęciem przewodu sądowego, ule ga odroczeniu. 
§ 3. Doręczając oskarżonemu pozbawionemu wolności, którego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa,  zawia- 
domienie o terminie rozprawy, należy pouczyć go o p rawie do złożenia w terminie 7 dni od daty doręczen ia tego zawiado- 
mienia wniosku o doprowadzenie go na rozprawę. 
§ 4. 78) Doręczając oskarżonemu wezwanie na rozprawę albo za wiadomienie o jej terminie, poucza się go o treści 
przepisów art. 100 § 3 i 4, art. 374, art. 376, art . 377, art. 378a, art. 419 § 1, art. 422 i art. 447  § 5.  
§ 4a. Doręczając stronie zawiadomienie o terminie r ozprawy, poucza się ją o treści art. 402 § 1 zdanie  trzecie. 
§ 5. 79) Wniosek o doprowadzenie na rozprawę złożony po term inie, o którym mowa w § 3, podlega rozpoznaniu, jeż e- 
li nie powoduje to konieczności zmiany terminu rozp rawy.  
Art. 354.  W wypadku wniosku prokuratora o umorzenie postępow ania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zasto- 
sowanie środków zabezpieczających stosuje się odpow iednio przepisy niniejszego rozdziału z następujący mi zmianami: 
1) nie stosuje się przepisów o oskarżycielu posiłko wym; 
2) wniosek kieruje się na rozprawę, chyba że w świe tle materiałów postępowania przygotowawczego popełn ienie czynu 
zabronionego przez podejrzanego i jego niepoczytaln ość w chwili czynu nie budzą wątpliwości, a prezes sądu uzna za 
celowe rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z udziałem  prokuratora, obrońcy i podejrzanego; podejrzany ni e bierze 
udziału w posiedzeniu, jeżeli z opinii biegłych wyn ika, że byłoby to niewskazane, chyba że sąd uzna je go udział za 
konieczny; pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w pos iedzeniu; 
3) w razie umorzenia postępowania stosuje się art. 322 § 2 i 3. 
Art. 354a.  § 1. Przed orzeczeniem środka zabezpieczającego, o  którym mowa w art. 93a § 1 Kodeksu karnego, albo n a- 
kazu lub zakazów, o których mowa w art. 39 pkt 2–3 Kodeksu karnego, orzeczonych tytułem środka zabezpi eczającego, 
sąd wysłuchuje: 
1) biegłego psychologa; 
2) w sprawach osób niepoczytalnych, o ograniczonej poczytalności lub z zaburzeniami osobowości albo gd y sąd uzna to 
za wskazane – ponadto biegłych lekarzy psychiatrów;  
3) w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksu alnych – biegłych wskazanych w pkt 1 i 2 oraz biegł ego lekarza 
seksuologa lub biegłego psychologa seksuologa. 
W sprawach osób uzależnionych można również wysłuch ać biegłego w przedmiocie uzależnienia. 
§ 2. Jeżeli sprawca, wobec którego istnieją podstaw y do orzeczenia terapii lub terapii uzależnień, wyr aża zgodę na 
taką terapię lub terapię uzależnień, przepisu § 1 n ie stosuje się; sąd może jednak, jeżeli uzna to za wskazane, wysłuchać 
jednego lub więcej biegłych wskazanych w tym przepi sie. 
                                                           
76) Dodany przez art. 1 pkt 52 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
77) Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 p kt 53 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
78) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 54 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
79) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 54 lit. b u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 73 – Poz. 30 
 
Rozdział 42 
Jawność rozprawy głównej 
Art. 355.  Rozprawa odbywa się jawnie. Ograniczenia jawności określa ustawa. 
Art. 356.  § 1. Na rozprawie oprócz osób biorących udział w p ostępowaniu mogą być obecne tylko osoby pełnoletnie , 
nieuzbrojone. 
§ 2. Przewodniczący może zezwolić na obecność na ro zprawie małoletnim oraz osobom obowiązanym do nosze nia broni. 
§ 3. Nie mogą być obecne na rozprawie osoby znajduj ące się w stanie nielicującym z powagą sądu. 
Art. 357.  § 1. Sąd zezwala przedstawicielom środków masowego  przekazu na dokonywanie za pomocą aparatury 
utrwaleń obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy. 
§ 2. Sąd może określić warunki udziału przedstawici eli środków masowego przekazu w rozprawie. 
§ 3. Jeżeli ze względów techniczno-organizacyjnych obecność przedstawicieli środków masowego przekazu utrudnia 
przebieg rozprawy, sąd ogranicza liczbę przedstawic ieli środków masowego przekazu na sali rozprawy i w skazuje upraw- 
nionych do dokonywania za pomocą aparatury utrwaleń  obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy według kolej ności zgło- 
szeń lub na podstawie losowania. 
§ 4. Sąd zarządza opuszczenie sali rozprawy przez p rzedstawicieli środków masowego przekazu, którzy za kłócają 
przebieg rozprawy. 
§ 5. W wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawia ć, że obecność przedstawicieli środków masowego prz ekazu 
mogłaby oddziaływać krępująco na zeznania świadka, przewodniczący może zarządzić opuszczenie sali rozp rawy przez 
przedstawicieli środków masowego przekazu na czas p rzesłuchania danej osoby. 
Art. 358.  Jeżeli nie przemawia przeciw temu wzgląd na prawid łowość postępowania, sąd na wniosek strony wyraża 
zgodę na utrwalenie przez nią przebiegu rozprawy za  pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk. 
Art. 359.  Niejawna jest rozprawa, która dotyczy: 
1) wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z p owodu niepoczytalności sprawcy i zastosowanie środk a zabezpie- 
czającego; 
2) sprawy o pomówienie lub znieważenie; na wniosek pokrzywdzonego rozprawa odbywa się jednak jawnie. 
Art. 360.  § 1. Sąd może wyłączyć jawność rozprawy w całości albo w części: 
1) jeżeli jawność mogłaby: 
a) wywołać zakłócenie spokoju publicznego, 
b) obrażać dobre obyczaje, 
c) ujawnić okoliczności, które ze względu na ważny interes państwa powinny być zachowane w tajemnicy, 
d) naruszyć ważny interes prywatny; 
2) jeżeli choćby jeden z oskarżonych jest nieletni lub na czas przesłuchania świadka, który nie ukończ ył 15 lat; 
3) na żądanie osoby, która złożyła wniosek o ścigan ie. 
§ 2. Jeżeli prokurator sprzeciwi się wyłączeniu jaw ności, rozprawa odbywa się jawnie. 
Art. 361.  § 1. W razie wyłączenia jawności mogą być obecne n a rozprawie, oprócz osób biorących udział 
w postępowaniu, po dwie osoby wskazane przez oskarż yciela publicznego, oskarżyciela posiłkowego, oskar życiela pry- 
watnego i oskarżonego. Jeżeli jest kilku oskarżycie li lub oskarżonych, każdy z nich może żądać pozosta wienia na sali roz- 
praw po jednej osobie. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli zachodzi obawa ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli t ajności „tajne” lub 
„ściśle tajne”. 
§ 3. W razie wyłączenia jawności przewodniczący moż e zezwolić poszczególnym osobom na obecność na rozp rawie. 
Art. 362.  Przewodniczący poucza obecnych o obowiązku zachowa nia w tajemnicy okoliczności ujawnionych na roz- 
prawie toczącej się z wyłączeniem jawności i uprzed za o skutkach niedopełnienia tego obowiązku. 
Art. 363.  Z chwilą zgłoszenia wniosku o wyłączenie jawności rozprawa w zakresie tego wniosku odbywa się z wyłą-
czeniem jawności, jeżeli o to wnosi strona lub sąd uzna to za potrzebne. 
        
Dziennik Ustaw – 74 – Poz. 30 
 
Art. 364.  § 1. Ogłoszenie wyroku odbywa się jawnie. 
§ 2. Jeżeli jawność rozprawy wyłączono w całości lu b w części, przytoczenie powodów wyroku może nastąp ić rów- 
nież z wyłączeniem jawności w całości lub w części.  
Rozdział 43 
Przepisy ogólne o rozprawie głównej 
Art. 365.  Rozprawa odbywa się ustnie. 
Art. 366.  § 1. Przewodniczący kieruje rozprawą i czuwa nad j ej prawidłowym przebiegiem, bacząc, aby zostały wyj aś-
nione wszystkie istotne okoliczności sprawy. 
§ 2. Przewodniczący powinien dążyć do tego, aby roz strzygnięcie sprawy nastąpiło na pierwszej rozprawi e głównej. 
Art. 367.  § 1. Przewodniczący umożliwia stronom wypowiedzeni e się co do każdej kwestii podlegającej rozstrzyg-
nięciu. 
§ 2. Jeżeli w jakiejkolwiek kwestii jedna ze stron zabiera głos, prawo głosu przysługuje również wszys tkim innym 
stronom. Obrońcy oskarżonego i oskarżonemu przysług uje głos ostatni. 
Art. 367a.  (uchylony) 
Art. 368.  § 1. 80) O przychylnym załatwieniu wniosku dowodowego stron y, któremu inna strona nie sprzeciwiła się, 
rozstrzyga ostatecznie przewodniczący; w innych wyp adkach sąd wydaje postanowienie. 
§ 2. 81) Wniosku o dopuszczenie tego samego dowodu, zgłoszon ego ponownie po oddaleniu w postępowaniu przed 
sądem poprzedniego wniosku, nie rozpoznaje się, jeż eli został on oparty na tych samych podstawach fakt ycznych. 
Wzmiankę o tym zamieszcza się w protokole.  
Art. 369.  Dowody na poparcie oskarżenia powinny być w miarę możności przeprowadzone przed dowodami służą- 
cymi do obrony. 
Art. 370.  § 1. Po swobodnym wypowiedzeniu się osoby przesłuc hiwanej na wezwanie przewodniczącego, stosownie 
do art. 171 § 1, mogą zadawać jej pytania w następu jącym porządku: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy, peł- 
nomocnik oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciel pryw atny, pełnomocnik oskarżyciela prywatnego, biegły, obrońca, oskar- 
żony, członkowie składu orzekającego. 
§ 2. Strona, na której wniosek świadek został dopus zczony, zadaje pytania przed pozostałymi stronami. 
§ 2a. W razie potrzeby członkowie składu orzekające go mogą zadawać dodatkowe pytania poza kolejnością.  
§ 3. W przypadku dopuszczenia dowodu z urzędu pytan ia jako pierwsi zadają członkowie składu orzekające go. 
§ 4. Przewodniczący uchyla pytania, o których mowa w art. 171 § 6, lub gdy z innych powodów uznaje je za niestosowne. 
Art. 371.  § 1. Przy przesłuchaniu świadka nie powinni być ob ecni świadkowie, którzy jeszcze nie zostali przesłu chani. 
§ 2. Przewodniczący powinien przedsiębrać środki za pobiegające porozumiewaniu się osób przesłuchanych 
z osobami, które jeszcze nie zostały przesłuchane. 
Art. 372.  Przewodniczący wydaje wszelkie zarządzenia niezbęd ne do utrzymania na sali sądowej spokoju i porządku . 
Art. 373.  Od zarządzeń przewodniczącego wydanych na rozprawi e głównej przysługuje odwołanie do składu orzeka- 
jącego, chyba że sąd orzeka jednoosobowo. 
Art. 374.  § 1. Oskarżony ma prawo brać udział w rozprawie. P rzewodniczący lub sąd mogą uznać jego obecność za 
obowiązkową. 
§ 1a. W sprawach o zbrodnie obecność oskarżonego po dczas czynności, o których mowa w art. 385 i art. 3 86, jest 
obowiązkowa. 
§ 2. Przewodniczący może wydać zarządzenie w celu u niemożliwienia oskarżonemu wydalenia się z sądu prz ed za- 
kończeniem rozprawy. 
                                                           
80) Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 55 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
81) Dodany przez art. 1 pkt 55 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 75 – Poz. 30 
 
Art. 375.  § 1. Jeżeli oskarżony pomimo upomnienia go przez p rzewodniczącego zachowuje się nadal w sposób zakłóc a- 
jący porządek rozprawy lub godzący w powagę sądu, p rzewodniczący może wydalić go na pewien czas z sali  rozprawy. 
§ 2. Zezwalając oskarżonemu na powrót, przewodniczą cy niezwłocznie informuje go o przebiegu rozprawy w  czasie 
jego nieobecności oraz umożliwia mu złożenie wyjaśn ień co do przeprowadzonych w czasie jego nieobecnoś ci dowodów. 
Art. 376.  § 1. Jeżeli oskarżony, którego obecność na rozpraw ie jest obowiązkowa, złożył już wyjaśnienia i opuśc ił  
salę rozprawy bez zezwolenia przewodniczącego, sąd może prowadzić rozprawę w dalszym ciągu pomimo nieo becności 
oskarżonego. Sąd zarządza zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie oskarżonego, jeżeli uznaje jego obecn ość za nie- 
zbędną. Na postanowienie w przedmiocie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia przysługuje zażalenie do innego 
równorzędnego składu tego sądu. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli os karżony, którego obecność na rozprawie jest obowiąz kowa, po zło- 
żeniu wyjaśnień, zawiadomiony o terminie rozprawy o droczonej lub przerwanej nie stawił się na tę rozpr awę bez uspra- 
wiedliwienia. 
§ 3. Jeżeli na rozprawę odroczoną lub przerwaną nie  stawił się współoskarżony, który usprawiedliwił sw oje niesta- 
wiennictwo, sąd może prowadzić rozprawę w zakresie niedotyczącym bezpośrednio nieobecnego oskarżonego,  jeżeli nie 
ograniczy to jego prawa do obrony. 
Art. 377.  § 1. Jeżeli oskarżony wprawił się ze swej winy w s tan powodujący niezdolność do udziału w rozprawie l ub 
w posiedzeniu, w których jego udział jest obowiązko wy, sąd może postanowić o prowadzeniu postępowania pomimo jego 
nieobecności, nawet jeżeli nie złożył jeszcze wyjaś nień. 
§ 2. Przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w § 1, sąd zapoznaje się ze świadectwem lekarza, któr y stwier- 
dził stan takiej niezdolności, lub przesłuchuje go w charakterze biegłego. Stan powodujący niezdolność  oskarżonego do 
udziału w rozprawie można stwierdzić także na podst awie badania niepołączonego z naruszeniem integraln ości ciała, prze- 
prowadzonego za pomocą stosownego urządzenia. 
§ 3. Jeżeli oskarżony, którego obecność na rozprawi e lub posiedzeniu jest obowiązkowa, zawiadomiony o terminie 
rozprawy lub posiedzenia oświadcza, że nie weźmie u działu w rozprawie lub posiedzeniu, uniemożliwia do prowadzenie go 
na rozprawę lub posiedzenie albo zawiadomiony o nic h osobiście nie stawia się na rozprawę lub posiedze nie bez usprawied-
liwienia, sąd może prowadzić postępowanie bez jego udziału; sąd może jednak zarządzić zatrzymanie i pr zymusowe do- 
prowadzenie oskarżonego. 82) Na postanowienie w przedmiocie zatrzymania i przym usowego doprowadzenia przysługuje 
zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu.  
§ 4. Jeżeli oskarżony nie złożył jeszcze wyjaśnień przed sądem, można zastosować art. 396 § 2 lub uzna ć za wystar- 
czające odczytanie jego poprzednio złożonych wyjaśn ień. Przesłuchania oskarżonego można dokonać z wyko rzystaniem 
środków, o których mowa w art. 177 § 1a. 
Art. 378.  § 1. Jeżeli w sprawie, w której oskarżony musi mie ć obrońcę i korzysta z obrony z wyboru, obrońca lub  
oskarżony wypowiada stosunek obrończy, sąd, prezes sądu lub referendarz sądowy ustanawia obrońcę z urz ędu, o ile 
oskarżony nie powołał obrońcy z wyboru. W razie pot rzeby rozprawę przerywa się lub odracza. 
§ 2. W sprawie, w której oskarżony korzysta z obroń cy z urzędu, sąd na uzasadniony wniosek obrońcy lub  oskarżo- 
nego zwalnia obrońcę z jego obowiązków i wyznacza o skarżonemu innego obrońcę z urzędu. 
§ 3. W wypadkach określonych w § 1 i 2 sąd podejmuj e zarazem decyzję, czy dotychczasowy obrońca może b ez 
uszczerbku dla prawa oskarżonego do obrony pełnić o bowiązki do czasu podjęcia obrony przez nowego obro ńcę. 
Art. 378a. 83) § 1. Jeżeli oskarżony lub obrońca nie stawił się na  rozprawę, będąc zawiadomiony o jej terminie, sąd, 
w szczególnie uzasadnionych wypadkach, może przepro wadzić postępowanie dowodowe podczas jego nieobecno ści, cho- 
ciażby usprawiedliwił należycie niestawiennictwo, a  w szczególności przesłuchać świadków, którzy stawi li się na rozpra- 
wę, nawet jeżeli oskarżony nie złożył jeszcze wyjaś nień. 
§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, oskarżonego lu b obrońcę należy wezwać lub zawiadomić o nowym term inie 
rozprawy, jeżeli termin ten nie był im znany. Przy doręczeniu wezwania lub zawiadomienia należy równie ż doręczyć 
pouczenie, o którym mowa w § 7.  
                                                           
82) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 56 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
83) Dodany przez art. 1 pkt 57 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 76 – Poz. 30 
 
§ 3. Jeżeli sąd przeprowadził postępowanie dowodowe  podczas nieobecności oskarżonego lub obrońcy w wyp adku, 
o którym mowa w § 1, oskarżony lub obrońca może naj później na kolejnym terminie rozprawy, o którym był  należycie 
zawiadomiony przy jednoczesnym braku procesowych pr zeszkód do jego stawiennictwa, złożyć wniosek o uzu pełniające 
przeprowadzenie dowodu przeprowadzonego podczas jeg o nieobecności. Prawo do złożenia wniosku nie przys ługuje, 
jeżeli okaże się, że nieobecność oskarżonego lub ob rońcy na terminie rozprawy, na którym przeprowadzon o postępowanie 
dowodowe na podstawie § 1, była nieusprawiedliwiona . 
§ 4. W razie niezłożenia wniosku w terminie, o któr ym mowa w § 3 zdanie pierwsze, prawo do jego złożen ia wygasa 
i w dalszym postępowaniu nie jest dopuszczalne podn oszenie zarzutu naruszenia gwarancji procesowych, w  szczególności 
prawa do obrony, wskutek przeprowadzenia tego dowod u podczas nieobecności oskarżonego lub obrońcy. 
§ 5. We wniosku o uzupełniające przeprowadzenie dow odu oskarżony lub obrońca ma obowiązek wykazać, że sposób 
przeprowadzenia dowodu podczas jego nieobecności na ruszał gwarancje procesowe, w szczególności prawo d o obrony. 
§ 6. W razie uwzględnienia wniosku o uzupełniające przeprowadzenie dowodu  sąd przeprowadza dowód uzupełniają- 
co, jedynie w zakresie, w którym wykazano naruszeni e gwarancji procesowych, w szczególności prawa do o brony. 
§ 7. Jeżeli oskarżony lub obrońca stawi się na term in rozprawy, o którym mowa w § 3 zdanie pierwsze, p rzewodni- 
czący poucza go o możliwości złożenia wniosku o uzu pełniające przeprowadzenie dowodu przeprowadzonego podczas 
jego nieobecności oraz o treści przepisów § 4 i 5, a także umożliwia mu wypowiedzenie się co do tej kw estii.  
Art. 379.  § 1. Gdy sąd wchodzi na salę lub ją opuszcza, wszy scy obecni wstają. 
§ 2. Wstaje również każda osoba, do której sąd się zwraca lub która do sądu przemawia, chyba że przewo dniczący 
zwolni ją od tego obowiązku. 
Art. 380.  Przepisy dotyczące oskarżonego stosuje się odpowie dnio do osoby, której prokurator zarzuca popełnieni e 
czynu zabronionego w stanie niepoczytalności i wnos i o umorzenie postępowania oraz o zastosowanie wobe c niej środków 
zabezpieczających. 
Rozdział 44 
Rozpoczęcie rozprawy głównej 
Art. 381.  Rozprawę główną rozpoczyna wywołanie sprawy. Nastę pnie przewodniczący sprawdza, czy wszyscy 
wezwani stawili się oraz czy nie ma przeszkód do ro zpoznania sprawy.  
Art. 382.  W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa osk arżonego, którego obecność jest obowiązkowa, prze- 
wodniczący zarządza jego natychmiastowe zatrzymanie  i doprowadzenie lub przerywa w tym celu rozprawę a lbo też sąd ją 
odracza. Przepis art. 376 § 1 zdanie trzecie stosuj e się. 
Art. 383.  (uchylony) 
Art. 384.  § 1. Po sprawdzeniu obecności przewodniczący zarzą dza opuszczenie sali rozpraw przez świadków. Biegli  
pozostają na sali, jeżeli przewodniczący nie zarząd zi inaczej. 
§ 2. Pokrzywdzony może wziąć udział w rozprawie, je żeli się stawi, i pozostać na sali, choćby miał skł adać zeznania 
jako świadek. 84) W tym wypadku sąd przesłuchuje go w pierwszej kole jności. 
§ 3. Uznając to za celowe sąd może zobowiązać pokrz ywdzonego do obecności na rozprawie lub jej części.  
§ 4. (uchylony) 
Rozdział 45 
Przewód sądowy 
Art. 385. § 1. Przewód sądowy rozpoczyna się od zwięzłego prz edstawienia przez oskarżyciela zarzutów oskarżenia.  
§ 1a. Jeżeli w rozprawie nie bierze udziału oskarży ciel, przewodniczący dokonuje zwięzłego przedstawie nia zarzutów 
oskarżenia. 
§ 2. Jeśli wniesiono odpowiedź na akt oskarżenia, p rzewodniczący informuje o jej treści. 
                                                           
84) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 58 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 77 – Poz. 30 
 
Art. 386.  § 1. 85) Jeżeli oskarżony bierze udział w rozprawie głównej,  przewodniczący, po przedstawieniu zarzutów 
oskarżenia, poucza go o prawie składania wyjaśnień,  odmowy wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, składa nia wniosków 
dowodowych i konsekwencjach nieskorzystania z tego uprawnienia, po czym pyta go, czy przyznaje się do zarzucanego mu 
czynu oraz czy chce złożyć wyjaśnienia i jakie.  
§ 2. Po przesłuchaniu oskarżonego przewodniczący po ucza go o prawie zadawania pytań osobom przesłuchiw anym 
oraz składania wyjaśnień co do każdego dowodu. 
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do os karżonego, który stawi się po raz pierwszy na kolej nej rozprawie 
głównej. 
Art. 387.  § 1. Do chwili zakończenia pierwszego przesłuchani a wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej oskar - 
żony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą  nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności, moż e złożyć wnio- 
sek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu o kreślonej kary lub środka karnego, orzeczenie przep adku lub środ- 
ka kompensacyjnego bez przeprowadzania postępowania  dowodowego. Wniosek może również dotyczyć wydania okreś-
lonego rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia ko sztów procesu. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy z wy boru, sąd może, 
na jego wniosek, wyznaczyć mu obrońcę z urzędu. 
§ 1a. 86) Przed uwzględnieniem wniosku o wydanie wyroku skazu jącego sąd poucza obecnego oskarżonego o treści 
art. 447 § 5.  
§ 2. Sąd może uwzględnić wniosek o wydanie wyroku s kazującego, gdy okoliczności popełnienia przestępst wa i wina 
nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całoś ci; uwzględnie- 
nie wniosku jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie s przeciwia się temu prokurator, a także pokrzywdzony  należycie po- 
wiadomiony o terminie rozprawy oraz pouczony o możl iwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku . 
§ 3. Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku oskar żonego od dokonania w nim wskazanej przez siebie zm iany. 
Przepis art. 341 § 3 stosuje się odpowiednio. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Przychylając się do wniosku, sąd może uznać za  ujawnione dowody wymienione w akcie oskarżenia lub  doku- 
menty przedłożone przez stronę. 
Art. 388.  Za zgodą obecnych stron sąd może przeprowadzić pos tępowanie dowodowe tylko częściowo, jeżeli wyjaś-
nienia oskarżonego przyznającego się do winy nie bu dzą wątpliwości. 
Art. 389.  § 1. Jeżeli oskarżony nie stawił się na rozprawę, odmawia wyjaśnień lub wyjaśnia odmiennie niż poprze d- 
nio albo oświadcza, że pewnych okoliczności nie pam ięta, wolno na rozprawie odczytywać tylko w odpowie dnim zakresie 
protokoły jego wyjaśnień złożonych poprzednio w cha rakterze oskarżonego w tej lub innej sprawie w post ępowaniu przy- 
gotowawczym lub przed sądem albo w innym postępowan iu przewidzianym przez ustawę. 
§ 2. Po odczytaniu protokołu przewodniczący zwraca się do oskarżonego o wypowiedzenie się co do jego t reści 
i o wyjaśnienie zachodzących sprzeczności. 
§ 3. Wolno na rozprawie odczytać wyjaśnienia współo skarżonego, który zmarł. 
Art. 390.  § 1. Oskarżony ma prawo być obecny przy wszystkich  czynnościach postępowania dowodowego. 
§ 2. W wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawia ć, że obecność oskarżonego mogłaby oddziaływać kręp ująco 
na wyjaśnienia współoskarżonego albo na zeznania św iadka lub biegłego, przewodniczący może zarządzić, aby na czas 
przesłuchania danej osoby oskarżony opuścił salę są dową. Przepis art. 375 § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. W wypadkach przewidzianych w § 2 przewodnicząc y może również przeprowadzić przesłuchanie przy uży ciu 
urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzen ie tej czynności na odległość z jednoczesnym bezpoś rednim 
przekazem obrazu i dźwięku. W miejscu składania wyj aśnień lub zeznań w czynności bierze udział referen darz sądowy, 
asystent sędziego lub urzędnik sądowy. 
Art. 391.  § 1. 87) Jeżeli świadek bezpodstawnie odmawia zeznań, zeznaj e odmiennie niż poprzednio albo oświadczy, 
że pewnych okoliczności nie pamięta, albo przebywa za granicą lub nie można mu było doręczyć wezwania,  albo nie stawił 
się z powodu niedających się usunąć przeszkód lub p rzewodniczący zaniechał wezwania świadka na podstaw ie art. 350a, 
                                                           
85) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 59 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
86) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 60 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
87) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 61 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 78 – Poz. 30 
 
a także wtedy, gdy świadek zmarł, wolno odczytywać w odpowiednim zakresie protokoły złożonych poprzedn io przez 
niego zeznań w postępowaniu przygotowawczym lub prz ed sądem w tej lub innej sprawie albo w innym postę powaniu 
przewidzianym przez ustawę.  
§ 1a. (uchylony) 
§ 1b. (uchylony) 
§ 1c. (uchylony) 
§ 1d. (uchylony) 
§ 2. W warunkach określonych w § 1, a także w wypad ku określonym w art. 182 § 3, wolno również odczyty wać na 
rozprawie protokoły złożonych poprzednio przez świa dka wyjaśnień w charakterze oskarżonego. 
§ 3. Przepis art. 389 § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 392.  § 1. Wolno odczytywać na rozprawie głównej protoko ły przesłuchania świadków i oskarżonych, sporzą- 
dzone w postępowaniu przygotowawczym lub przed sąde m albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ust awę, gdy 
bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbę dne, a żadna z obecnych stron temu się nie sprzeciw ia. 
§ 2. Sprzeciw strony, której zeznania lub wyjaśnien ia nie dotyczą, nie stoi na przeszkodzie odczytaniu  protokołu. 
Art. 393.  § 1. Wolno odczytywać na rozprawie protokoły oględ zin, przeszukania i zatrzymania rzeczy, opinie bieg łych, 
instytutów, zakładów lub instytucji, dane o karalno ści, wyniki wywiadu środowiskowego oraz wszelkie do kumenty urzę- 
dowe złożone w postępowaniu przygotowawczym lub sąd owym albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę. 
Nie wolno jednak odczytywać notatek dotyczących czy nności, z których wymagane jest sporządzenie protok ołu. 
§ 2. Wolno również odczytywać zawiadomienie o przes tępstwie, chyba że zostało złożone do protokołu, o którym 
mowa w art. 304a. 
§ 3. Mogą być odczytywane na rozprawie wszelkie dok umenty prywatne, powstałe poza postępowaniem karnym , 
w szczególności oświadczenia, publikacje, listy ora z notatki. 
§ 4. Wolno odczytywać na rozprawie protokoły zeznań  świadka przesłuchanego w warunkach określonych w a rt. 184. 
Rozprawa jest wówczas niejawna; przepisu art. 361 §  1 nie stosuje się. 
Art. 393a. W warunkach określonych w art. 389 § 1 i 3, art. 391 § 1 i 2, art. 392 i art. 393 wolno również odczytyw ać 
lub odtwarzać zapisy, o których mowa w art. 145 § 1  i art. 147 § 1–2b. 
Art. 394.  § 1. 88) Dane dotyczące osoby oskarżonego oraz wyniki wywiad u środowiskowego odczytuje się na żądanie 
oskarżonego lub obrońcy.  
§ 1a. (uchylony) 
§ 2. 89) Protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu na roz prawie odczytuje się: 
1) na wniosek strony, która nie miała możliwości za poznania się z ich treścią; przepis art. 392 § 2 st osuje się odpowied- 
nio, lub 
2) gdy sąd uzna to za niezbędne. 
Art. 394a. 90) Protokoły i dokumenty, o których mowa w art. 389 § 1 i 3, art. 391 § 1 i 2, art. 392 § 1, art. 393, ar t. 393a 
i art. 394 § 1, odczytuje przewodniczący lub na jeg o zarządzenie członek składu orzekającego bądź prot okolant.  
Art. 395. 91) Jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie właściwości d owodów rzeczowych, na wniosek strony lub gdy sąd 
uzna to za niezbędne, sprowadza się je na salę rozp raw i udostępnia stronom, a w razie potrzeby – świa dkom i biegłym.  
Art. 396.  § 1. 92) Jeżeli strona wniosła o sprowadzenie dowodu rzeczow ego lub sąd uznał to za niezbędne, a zapozna- 
nie się z dowodem rzeczowym przez pełny skład sądu napotyka znaczne trudności albo jeżeli strony wyraż ają na to zgodę, 
sąd wyznacza do tej czynności sędziego ze swego skł adu albo sąd wezwany. 
§ 1a. 93) Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie dopuszc zenia dowodu z oględzin. 
                                                           
88) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 62 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
89) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 62 lit. b u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
90) Dodany przez art. 1 pkt 63 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
91) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 64 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
92) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 65 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
93) Dodany przez art. 1 pkt 65 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 79 – Poz. 30 
 
§ 2. Sąd może zlecić przesłuchanie świadka sędziemu  wyznaczonemu ze swego składu lub sądowi wezwanemu,  
w którego okręgu świadek przebywa, jeżeli świadek n ie stawił się z powodu przeszkód zbyt trudnych do u sunięcia. 
§ 3. W czynnościach wskazanych w § 1–2 mają prawo b rać udział strony, obrońcy i pełnomocnicy. 94) Oskarżonego 
pozbawionego wolności sprowadza się tylko wtedy, gd y sąd uzna to za konieczne. 
§ 4. 95) Sędzia wyznaczony lub sąd wezwany może przeprowadzi ć także inny dowód, którego potrzeba wyłoni się 
w toku czynności wskazanych w § 1–2.  
Art. 396a.  § 1. Jeżeli dopiero w toku rozprawy ujawnią się is totne braki postępowania przygotowawczego, a ich us u- 
nięcie przez sąd uniemożliwiałoby wydanie prawidłow ego orzeczenia w rozsądnym terminie, zaś przeszkód tych nie można 
usunąć, stosując przepis art. 396, sąd może przerwa ć albo odroczyć rozprawę, zakreślając oskarżycielow i publicznemu 
termin do przedstawienia dowodów, których przeprowa dzenie pozwoliłoby na usunięcie dostrzeżonych brakó w. 
§ 2. Oskarżyciel publiczny w celu zebrania dowodów,  o których mowa w § 1, może przedsięwziąć osobiście , 
a prokurator także zlecić Policji dokonanie niezbęd nych czynności dowodowych. 
§ 3. Oskarżyciel publiczny w wypadku niemożności do trzymania zakreślonego terminu może zwrócić się do sądu 
o jego przedłużenie. 
§ 4. Jeżeli oskarżyciel publiczny w wyznaczonym ter minie nie przedstawi stosownych dowodów, sąd rozstr zyga na 
korzyść oskarżonego wątpliwości wynikające z nieprz eprowadzenia tych dowodów 
Art. 397.  (uchylony) 
Art. 398.  § 1. Jeżeli na podstawie okoliczności, które wyszł y na jaw w toku rozprawy, oskarżyciel zarzucił oska rżo- 
nemu inny czyn oprócz objętego aktem oskarżenia, są d może za zgodą oskarżonego rozpoznać nowe oskarżen ie na tej 
samej rozprawie, chyba że zachodzi konieczność prze prowadzenia postępowania przygotowawczego co do now ego czynu. 
§ 2. W razie odroczenia rozprawy oskarżyciel wnosi nowy lub dodatkowy akt oskarżenia. 
Art. 399.  § 1. Jeżeli w toku rozprawy okaże się, że nie wych odząc poza granice oskarżenia można czyn zakwalifik o- 
wać według innego przepisu prawnego, sąd uprzedza o  tym obecne na rozprawie strony. 
§ 2. Na wniosek oskarżonego można przerwać rozprawę  w celu umożliwienia mu przygotowania się do obrony . 
Art. 400.  § 1. Jeżeli po rozpoczęciu przewodu sądowego ujawn i się, że czyn oskarżonego stanowi wykroczenie, sąd , 
nie przekazując sprawy właściwemu sądowi, rozpoznaj e ją w tym samym składzie, stosując w dalszym jej t oku przepisy 
Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się również w sprawach o w ykroczenia popełnione przez żołnierzy w czynnej słu żbie woj- 
skowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie. 
Art. 401.  § 1. Przewodniczący może przerwać rozprawę główną w celu przygotowania przez strony wniosków dowo- 
dowych lub sprowadzenia dowodu albo dla wypoczynku lub z innej ważnej przyczyny. 
§ 2. 96) Każdorazowa przerwa w rozprawie może trwać nie dłuż ej niż 42 dni.  
Art. 402.  § 1. Jeżeli przewodniczący, zarządzając przerwę, o znaczy jednocześnie czas i miejsce dalszego ciągu r oz- 
prawy, osoby obecne na rozprawie przerwanej, któryc h obecność była obowiązkowa, są obowiązane stawić s ię w nowym 
terminie bez wezwania. Przepis art. 285 stosuje się  odpowiednio. Osoby uprawnione do stawiennictwa nie  muszą być za- 
wiadamiane o nowym terminie, nawet jeśli nie uczest niczyły w rozprawie przerwanej. 
§ 1a. Oskarżonego, którego obecność jest obowiązkow a, nie wzywa się w sytuacjach określonych w art. 37 6 lub 
art. 377, jeżeli okres przerwy uniemożliwia jego we zwanie oraz stawienie się na rozprawę po przerwie. 
§ 2. Rozprawę przerwaną prowadzi się po przerwie w dalszym ciągu, a od początku – jeżeli skład sądu ul egł zmianie 
albo sąd uzna to za konieczne. 
§ 3. W razie przekroczenia terminu przerwy rozprawę  uważa się za odroczoną. 
Art. 403.  Orzeczenia zapadające w czasie przerwy w rozprawie  wydaje się w składzie rozpoznającym sprawę, 
a w wypadku niemożności jego utworzenia – w takim s amym składzie. 
                                                           
94) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1  pkt 65 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 2.  
95) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 65 lit. d u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
96) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 66 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 80 – Poz. 30 
 
Art. 404.  § 1. Sąd może odroczyć rozprawę tylko wtedy, gdy z arządzenie przerwy nie byłoby wystarczające. 
§ 2. Rozprawę odroczoną prowadzi się w nowym termin ie od początku. Sąd może wyjątkowo prowadzić rozpra wę 
odroczoną w dalszym ciągu, chyba że skład sądu uleg ł zmianie. 
§ 3. W wypadku podjęcia postępowania zawieszonego p rzepis § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 404a. (uchylony) 
Art. 405.  § 1. 97) Po przeprowadzeniu dowodów dopuszczonych w sprawie  przewodniczący zapytuje strony, czy wno- 
szą o uzupełnienie postępowania dowodowego i w razi e odpowiedzi przeczącej – zamyka przewód sądowy. 
§ 2. 98) Z chwilą zamknięcia przewodu sądowego ujawnione są bez odczytywania wszystkie protokoły i dokumenty 
podlegające odczytaniu na rozprawie, które nie zost ały odczytane. 
§ 3. 98) Protokołami i dokumentami, o których mowa w § 2, są  protokoły i dokumenty: 
1) wskazane przez oskarżyciela w akcie oskarżenia j ako dowody, których przeprowadzenia na rozprawie gł ównej się on 
domaga, z wyjątkiem tych, co do których sąd oddalił  wniosek dowodowy; 
2) wskazane we wniosku dowodowym strony, który zost ał uwzględniony; 
3) dopuszczone przez sąd z urzędu. 
§ 4. 98) O ujawnieniu bez odczytywania protokołów i dokument ów zamieszcza się wzmiankę w protokole rozprawy. 
Wskazywanie poszczególnych protokołów i dokumentów nie jest konieczne. 
Rozdział 46 
Głosy końcowe 
Art. 406.  § 1. Po zamknięciu przewodu sądowego przewodnicząc y udziela głosu stronom, ich przedstawicielom oraz 
przedstawicielowi społecznemu. Głos zabierają w nas tępującej kolejności: oskarżyciel publiczny, oskarż yciel posiłkowy, 
oskarżyciel prywatny, przedstawiciel społeczny, obr ońca oskarżonego i oskarżony. Przedstawiciele proce sowi stron zabie- 
rają głos przed stronami. 
§ 2. Jeżeli oskarżyciel ponownie zabiera głos, nale ży również udzielić głosu obrońcy i oskarżonemu. 
Art. 407.  (uchylony) 
Rozdział 47 
Wyrokowanie 
Art. 408.  Po wysłuchaniu głosów końcowych sąd niezwłocznie p rzystępuje do narady. 
Art. 409.  Sąd aż do ogłoszenia wyroku może wznowić przewód s ądowy, zwłaszcza w wypadku przewidzianym 
w art. 399, albo też udzielić dodatkowego głosu ucz estnikom postępowania, o których mowa w art. 406 § 1. 
Art. 410.  Podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt ok oliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. 
Art. 411.  § 1. W sprawie zawiłej albo z innych ważnych powod ów sąd może odroczyć wydanie wyroku na czas nie- 
przekraczający 14 dni.  
§ 2. W razie przekroczenia tego terminu rozprawę pr owadzi się od początku. 
§ 3. W postanowieniu o odroczeniu wydania wyroku na leży wskazać czas i miejsce jego ogłoszenia. 
Art. 412.  Niezwłocznie po ukończeniu głosowania sąd sporządz a wyrok na piśmie. 
Art. 413.  § 1. Każdy wyrok powinien zawierać: 
1) oznaczenie sądu, który go wydał, oraz sędziów, ł awników, oskarżycieli i protokolanta; 
2) datę oraz miejsce rozpoznania sprawy i wydania w yroku; 
3) imię, nazwisko oraz inne dane określające tożsam ość oskarżonego; 
4) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu,  którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżone mu; 
5) rozstrzygnięcie sądu; 
6) wskazanie zastosowanych przepisów ustawy karnej.  
                                                           
97) Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 67 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
98) Dodany przez art. 1 pkt 67 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 81 – Poz. 30 
 
§ 2. Wyrok skazujący powinien ponadto zawierać: 
1) dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czy nu oraz jego kwalifikację prawną; 
2) rozstrzygnięcia co do kary i środków karnych, śr odków kompensacyjnych i przepadku, a w razie potrze by – co do 
zaliczenia na ich poczet okresów wskazanych w art. 63 Kodeksu karnego. 
Art. 414.  § 1. W razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej ściganie lub da-
nych przemawiających za warunkowym umorzeniem postę powania, sąd wyrokiem umarza postępowanie albo umar za je 
warunkowo. Jednakże w razie stwierdzenia okolicznoś ci wymienionych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 sąd wydaje wyrok uniewin- 
niający, chyba że sprawca w chwili czynu był niepoc zytalny. 
§ 2. Umarzając postępowanie sąd stosuje odpowiednio  art. 322 § 2 i 3, art. 323 § 1 i 2 oraz art. 340 §  2 i 3. 
§ 3. Sąd stosuje środek zabezpieczający wskazany w art. 93a § 2 Kodeksu karnego, w art. 22 § 3 pkt 5 i  6 Kodeksu 
karnego skarbowego lub orzeka przepadek przedmiotów  wskazany w art. 45a Kodeksu karnego, jeżeli wyniki  przewodu 
sądowego to uzasadniają, a umorzenie następuje z po wodu niepoczytalności sprawcy w chwili popełnienia czynu. 
§ 4. Umarzając postępowanie warunkowo, sąd stosuje odpowiednio art. 341. 
§ 5. Przewidując możliwość warunkowego umorzenia po stępowania albo możliwość orzeczenia kary z warunko wym 
zawieszeniem jej wykonania, sąd może wznowić przewó d sądowy celem odpowiedniego zastosowania art. 341 § 3; wów- 
czas sąd może zarządzić przerwę. 
Art. 415.  § 1. W razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania w wypadkach wskazanych 
w ustawie sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzone go, obowiązek naprawienia, w całości lub w części, szkody lub 
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Nawiązki na rz ecz pokrzywdzonego, obowiązku naprawienia szkody lu b zadość- 
uczynienia za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżel i roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem 
innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocn ie orzeczono. 
§ 2. Jeżeli orzeczony obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiąz ka orze- 
czona na rzecz pokrzywdzonego nie pokrywają całej s zkody lub nie stanowią pełnego zadośćuczynienia za doznaną 
krzywdę, pokrzywdzony może dochodzić dodatkowych ro szczeń w postępowaniu cywilnym. 
Art. 415a.  § 1. W razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania sąd uwzględnia wniosek 
prokuratora, o którym mowa w art. 91a. Wniosku nie uwzględnia się, jeżeli roszczenie o zwrot korzyści majątkowej lub 
przepadek świadczenia jest przedmiotem innego postę powania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono . 
§ 2. Orzeczenie w przedmiocie wniosku nie wyłącza m ożliwości dochodzenia roszczeń w postępowaniu cywil nym 
w zakresie nieuwzględnionym w tym orzeczeniu. 
Art. 416.  (uchylony) 
Art. 417.  Zaliczeniu na poczet orzeczonej kary podlega równi eż okres tymczasowego aresztowania odbytego przez 
oskarżonego w innej sprawie, w której postępowanie toczyło się równocześnie, a zapadł w niej prawomocn y wyrok unie- 
winniający, umorzono postępowanie albo odstąpiono o d wymierzenia kary. 
Art. 418.  § 1. Po podpisaniu wyroku przewodniczący ogłasza g o publicznie; w czasie ogłaszania wyroku wszyscy 
obecni, z wyjątkiem sądu, stoją. 
§ 1a. Ogłaszając wyrok można pominąć treść zarzutów  oskarżenia. 
§ 1b. 99) Jeżeli ze względu na obszerność wyroku jego ogłosz enie wymagałoby zarządzenia przerwy lub odroczenia 
rozprawy, przewodniczący, ogłaszając wyrok, może po przestać na zwięzłym przedstawieniu rozstrzygnięcia  sądu oraz 
zastosowanych przepisów ustawy karnej. Przed ogłosz eniem wyroku przewodniczący uprzedza obecnych o tak im sposobie 
ogłoszenia wyroku i o jego przyczynie oraz poucza o  możliwości zapoznania się z pełną treścią wyroku p o jego ogłoszeniu 
w sekretariacie sądu. 
§ 2. Zgłoszenie zdania odrębnego podaje się do wiad omości, a jeżeli członek składu orzekającego, który  zgłosił zda- 
nie odrębne, wyraził na to zgodę, także jego nazwis ko. 
§ 3. 100) Po ogłoszeniu przewodniczący lub jeden z członków składu orzekającego podaje ustnie najważniejsze pow o- 
dy wyroku, chyba że na ogłoszeniu nikt się nie staw ił. 
                                                           
99) Dodany przez art. 1 pkt 68 lit. a ustawy, o której  mowa w odnośniku 2; wszedł w życie z dniem 5 wrześ nia 2019 r. 
100) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 68 lit. b u stawy, o której mowa w odnośniku 2; wszedł w życie z dniem 5 września 2019 r. 
        
Dziennik Ustaw – 82 – Poz. 30 
 
Art. 418a. W wypadku wyrokowania na posiedzeniu odbywającym się z wyłączeniem jawności treść wyroku udo- 
stępnia się publicznie przez złożenie jego odpisu n a okres 7 dni w sekretariacie sądu, o czym należy u czynić wzmiankę 
w protokole lub notatce urzędowej z posiedzenia. 
Art. 419.  § 1. Niestawiennictwo stron, ich obrońców i pełnom ocników nie stoi na przeszkodzie ogłoszeniu wyroku.  
§ 2. (uchylony) 
Art. 420.  § 1. 101) Jeżeli wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia co do prze padku, zaliczenia okresu rzeczywistego pozba- 
wienia wolności, okresu zatrzymania prawa jazdy lub  innego odpowiedniego dokumentu lub okresu stosowan ia środków 
zapobiegawczych wymienionych w art. 276, nałożenia obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowad zenia 
pojazdu albo dowodów rzeczowych, sąd orzeka o tym p ostanowieniem na posiedzeniu.  
§ 2. 101) Jeżeli sąd nieprawidłowo zaliczył okres rzeczywiste go pozbawienia wolności, okres zatrzymania prawa ja zdy 
lub innego odpowiedniego dokumentu lub okres stosow ania środków zapobiegawczych wymienionych w art. 27 6, stosuje 
się odpowiednio przepis § 1.  
§ 3. 101) Strony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu, jeżel i jego przedmiotem jest rozstrzygnięcie co do przep adku 
albo dowodów rzeczowych. Oskarżonego pozbawionego w olności sprowadza się na posiedzenie tylko wtedy, g dy prezes 
sądu lub sąd uzna to za konieczne.  
§ 4. Na postanowienia, o których mowa w § 1 i § 2, przysługuje zażalenie. 
Art. 421.  Osobie niebędącej oskarżonym, która zgłasza roszcz enie do mienia objętego przepadkiem przedmiotów, 
przysługuje prawo dochodzenia swych roszczeń tylko w drodze postępowania cywilnego. 
Art. 422.  § 1. W terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia w yroku, strona, a w wypadku wyroku warunkowo uma- 
rzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu, ta kże pokrzywdzony, mogą złożyć wniosek o sporządzeni e na piśmie 
i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sporządzenie uzas adnienia z urzędu nie zwalnia strony oraz pokrzywdz onego od złoże- 
nia wniosku o doręczenie uzasadnienia. Wniosek skła da się na piśmie. 
§ 1a. Wniosek, o którym mowa w § 1, może również zł ożyć podmiot zobowiązany określony w art. 91a. Prze pis § 1 
stosuje się odpowiednio. 
§ 2. We wniosku należy wskazać, czy dotyczy całości  wyroku czy też niektórych czynów, których popełnie nie oskar- 
życiel zarzucił oskarżonemu, bądź też jedynie rozst rzygnięcia o karze i o innych konsekwencjach prawny ch czynu. Wnio- 
sek niepochodzący od oskarżonego powinien również w skazywać tego z oskarżonych, którego dotyczy. 
§ 2a. Dla oskarżonego pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i – pomimo złożenia wniosku o doprow adzenie 
go na termin rozprawy, na którym ogłoszono wyrok – nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku, termin wy mieniony w § 1 
biegnie od daty doręczenia mu wyroku. 
§ 3. Prezes sądu odmawia przyjęcia wniosku złożoneg o przez osobę nieuprawnioną, po terminie lub jeżeli  zachodzą 
okoliczności, o których mowa w art. 120 § 2. Na zar ządzenie przysługuje zażalenie. 
§ 4. Zarządzenie, o którym mowa w § 3, może wydać r ównież referendarz sądowy. 
Art. 423.  § 1. 102) Uzasadnienie wyroku powinno być sporządzone w ciągu  14 dni od daty wpływu do sądu wniosku 
o sporządzenie uzasadnienia, a w wypadku sporządzen ia uzasadnienia z urzędu – od daty ogłoszenia wyrok u; w sprawie 
zawiłej lub z innej ważnej przyczyny, w razie niemo żności sporządzenia uzasadnienia w terminie, prezes  sądu może prze- 
dłużyć ten termin na czas oznaczony.  
§ 1a. W wypadku złożenia wniosku o uzasadnienie wyr oku w części odnoszącej się do niektórych czynów, k tórych 
popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, bądź też jedynie do rozstrzygnięcia o karze i o innych k onsekwencjach 
prawnych czynu lub w części odnoszącej się do niekt órych oskarżonych sąd może ograniczyć zakres uzasad nienia do tych 
tylko części wyroku, których wniosek dotyczy. 
§ 2. Wyrok z uzasadnieniem doręcza się temu, kto zł ożył wniosek na podstawie art. 422. Przepis art. 10 0 § 7 stosuje 
się odpowiednio. 
Art. 424.  § 1. Uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe: 
1) wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł si ę dowodach 
i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych; 
2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku. 
                                                           
101) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 69 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
102) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 70 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 83 – Poz. 30 
 
§ 2. W uzasadnieniu wyroku należy ponadto przytoczy ć okoliczności, które sąd miał na względzie przy wy miarze 
kary, a zwłaszcza przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary, środków zabezpieczających oraz pr zy innych 
rozstrzygnięciach zawartych w wyroku. 
§ 3. W wypadku złożenia wniosku o uzasadnienie wyro ku jedynie co do rozstrzygnięcia o karze i o innych  konse- 
kwencjach prawnych czynu albo o uzasadnienie wyroku  wydanego w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387  uzasadnienie 
powinno zawierać co najmniej wyjaśnienie podstawy p rawnej tego wyroku oraz wskazanych rozstrzygnięć. 
DZIAŁ IX 
Postępowanie odwoławcze 
Rozdział 48 
Przepisy ogólne 
Art. 425.  § 1. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przysługuje środek odwoławczy stronom oraz innym 
osobom wskazanym w przepisach ustawy. 
§ 2. Orzeczenie można zaskarżyć w całości lub w czę ści. Można także zaskarżyć brak określonego rozstrz ygnięcia. 
Przedmiotem zaskarżenia może być również samo uzasa dnienie orzeczenia. 
§ 3. Odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygn ięcia lub ustalenia naruszające jego prawa lub szko dzące jego inte- 
resom. Ograniczenie to nie dotyczy oskarżyciela pub licznego. 
§ 4. Oskarżyciel publiczny ma prawo wnieść środek o dwoławczy także na korzyść oskarżonego. 
Art. 426.  § 1. Od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od orzecze ń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje 
środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 2. 103) Od postanowienia o zastosowaniu tymczasowego areszt owania wydanego na skutek zażalenia, a także od wy-
danego w toku postępowania odwoławczego postanowien ia o przeprowadzeniu obserwacji, zastosowaniu środk a zapobie- 
gawczego, nałożeniu kary porządkowej, zawieszeniu p ostępowania oraz w przedmiocie kosztów procesu, o k tórych po raz 
pierwszy orzekał sąd odwoławczy, przysługuje zażale nie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczeg o. Jeżeli 
zaskarżone postanowienie wydał sąd w składzie jedne go sędziego, zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy w składzie trzech 
sędziów, chyba że zażalenie dotyczy postanowienia o  nałożeniu kary porządkowej lub w przedmiocie koszt ów procesu.  
Art. 427.  § 1. Odwołujący się powinien wskazać zaskarżone ro zstrzygnięcie lub ustalenie, a także podać, czego s ię 
domaga. 
§ 2. Jeżeli środek odwoławczy pochodzi od oskarżyci ela publicznego, obrońcy lub pełnomocnika, powinien  ponadto 
zawierać wskazanie zarzutów stawianych rozstrzygnię ciu oraz uzasadnienie. 
§ 3. Odwołujący się może również wskazać nowe fakty  lub dowody, jeżeli nie mógł powołać ich w postępow aniu 
przed sądem pierwszej instancji. 
§ 3a. 104) W środku odwoławczym nie można podnosić zarzutu nie przeprowadzenia dowodu z urzędu, chyba że oko- 
liczność, która ma być udowodniona, ma istotne znac zenie dla ustalenia, czy został popełniony czyn zab roniony, czy sta- 
nowi on przestępstwo i jakie, czy czyn zabroniony z ostał popełniony w warunkach, o których mowa w art.  64 lub art. 65 
Kodeksu karnego, lub czy zachodzą warunki do orzecz enia pobytu w zakładzie psychiatrycznym na podstawi e art. 93g 
Kodeksu karnego.  
§ 4. (uchylony) 
§ 5. (uchylony) 
Art. 428.  § 1. Środek odwoławczy wnosi się na piśmie do sądu , który wydał zaskarżone orzeczenie. 
§ 2. Strona może złożyć pisemną odpowiedź na środek  odwoławczy. 
Art. 429.  § 1. Prezes sądu pierwszej instancji odmawia przyj ęcia środka odwoławczego, jeżeli wniesiony został p o 
terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest ni edopuszczalny z mocy ustawy. 
§ 2. Na zarządzenie odmawiające przyjęcia środka od woławczego na podstawie § 1 lub art. 120 § 2 przysł uguje zaża- 
lenie. 
                                                           
103) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 71 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
104) Dodany przez art. 1 pkt 72 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 84 – Poz. 30 
 
Art. 430.  § 1. Sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania prz yjęty środek odwoławczy, jeżeli zachodzą okolicznoś ci 
określone w art. 429 § 1 albo jeżeli przyjęcie tego  środka nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócen ia terminu. 
§ 2. Na postanowienie przysługuje zażalenie do inne go równorzędnego składu sądu odwoławczego, chyba że  zostało 
wydane przez Sąd Najwyższy. 
Art. 431.  § 1. Środek odwoławczy można cofnąć. 
§ 2. Oskarżony może cofnąć wniesiony na jego korzyś ć środek odwoławczy, chyba że wniósł go oskarżyciel  publicz- 
ny lub zachodzi wypadek przewidziany w art. 79. 
§ 3. Środka odwoławczego wniesionego na korzyść osk arżonego nie można bez jego zgody cofnąć. 
Art. 432.  Cofnięty środek odwoławczy sąd odwoławczy pozostaw ia bez rozpoznania, chyba że zachodzi jedna 
z przyczyn wymienionych w art. 439 lub art. 440. 
Art. 433.  § 1. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały 
wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu – również  w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 
§ 1–3, a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych  w art. 435, art. 439 § 1, art. 440 i art. 455.  
§ 2. Sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć wszyst kie wnioski i zarzuty wskazane w środku odwoławczym , 
chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 434. § 1. Sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarż onego jedynie: 
1) wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek o dwoławczy, oraz 
2) w granicach zaskarżenia, chyba że ustawa nakazuj e wydanie orzeczenia niezależnie od granic zaskarże nia, oraz 
3) w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w śr odku odwoławczym, chyba że środek odwoławczy nie po chodzi od 
oskarżyciela publicznego lub pełnomocnika i nie pod niesiono w nim zarzutów albo ustawa nakazuje wydani e orze- 
czenia niezależnie od podniesionych zarzutów. 
§ 2. Środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oska rżonego może spowodować orzeczenie także na korzyść  
oskarżonego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w  art. 440 lub art. 455. 
§ 3. (uchylony) 
§ 4. W przypadku skazania z zastosowaniem art. 60 §  3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu ka rnego skar- 
bowego sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oska rżonego, i to niezależnie od granic zaskarżenia i p odniesionych 
zarzutów, także wówczas, jeżeli środek odwoławczy w niesiono wyłącznie na korzyść oskarżonego, który po  wydaniu wy- 
roku odwołał lub w istotny sposób zmienił swoje wyj aśnienia lub zeznania. Nie dotyczy to jednak przypa dku zasadnego 
podniesienia zarzutu obrazy prawa materialnego lub stwierdzenia przez sąd odwoławczy okoliczności uzas adniających 
uchylenie orzeczenia, określonych w art. 439 § 1. 
§ 5. (uchylony) 
Art. 435.  Sąd odwoławczy uchyla lub zmienia orzeczenie na ko rzyść współoskarżonych, choćby nie wnieśli środka 
odwoławczego, jeżeli je uchylił lub zmienił na rzec z współoskarżonego, którego środek odwoławczy dotyc zył, gdy te same 
względy przemawiają za uchyleniem lub zmianą na rze cz tamtych. 
Art. 436.  Sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczeg o tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych 
przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzę du, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarcz ające do wydania 
orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień było by przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego to ku postępowania. 
Art. 437.  § 1. 105) Po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd orzeka o utr zymaniu w mocy, zmianie lub uchyleniu za- 
skarżonego orzeczenia w całości lub w części.  
§ 2. Sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, lub uchyla je i u marza postę- 
powanie; w innych wypadkach uchyla orzeczenie i prz ekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponown ego rozpozna- 
nia. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do p onownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypa dkach wska- 
zanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest kon ieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. 
                                                           
105) Zdanie drugie uchylone przez art. 1 pkt 73 ustawy,  o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 85 – Poz. 30 
 
Art. 438.  Orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w razie stw ierdzenia: 
1) 106)  obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwal ifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu; 
1a) 107)  obrazy przepisów prawa materialnego w innym wypadku  niż wskazany w pkt 1, chyba że pomimo błędnej pods tawy 
prawnej orzeczenie odpowiada prawu;  
2) obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia; 
3) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za po dstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na tre ść tego orze- 
czenia; 
4) rażącej niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezast osowania środ- 
ka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka. 
Art. 439.  § 1. Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesio nych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzec ze- 
nia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone  orzeczenie, jeżeli: 
1) w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieupraw niona lub niezdolna do orzekania bądź podlegająca w yłączeniu na 
podstawie art. 40; 
2) sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z jego członków nie był obecny na całej rozprawie; 
3) sąd powszechny orzekł w sprawie należącej do wła ściwości sądu szczególnego albo sąd szczególny orze kł w sprawie 
należącej do właściwości sądu powszechnego; 
4) sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do  właściwości sądu wyższego rzędu; 
5) orzeczono karę, środek karny, środek kompensacyj ny lub środek zabezpieczający nieznane ustawie; 
6) zapadło z naruszeniem zasady większości głosów l ub nie zostało podpisane przez którąkolwiek z osób biorących 
udział w jego wydaniu; 
7) zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia, uniemo żliwiająca jego wykonanie; 
8) zostało wydane pomimo to, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już  prawomoc- 
nie zakończone; 
9) zachodzi jedna z okoliczności wyłączających post ępowanie, określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8–11 ; 
10) oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obroń cy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz a rt. 80 lub 
obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy; 
11) sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżon ego, którego obecność była obowiązkowa. 
§ 2. Uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określo nych w § 1 pkt 9–11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. 
§ 3. W posiedzeniu mają prawo wziąć udział strony, obrońcy i pełnomocnicy. Przepis art. 451 stosuje si ę odpowiednio. 
Art. 439a.  Orzeczenia w sprawie o wykroczenie nie uchyla się z tego tylko powodu, że sąd orzekł w postępowaniu 
karnym zamiast w postępowaniu w sprawach o wykrocze nia. 
Art. 440.  Jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic 
zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na kor zyść oskarżonego albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie 
drugie uchyleniu. 
Art. 441.  § 1. Jeżeli przy rozpoznawaniu środka odwoławczego  wyłoni się zagadnienie prawne wymagające zasadni- 
czej wykładni ustawy, sąd odwoławczy może odroczyć rozpoznanie sprawy i przekazać zagadnienie do rozst rzygnięcia 
Sądowi Najwyższemu. 
§ 2. Sąd Najwyższy może przekazać rozstrzygnięcie z agadnienia prawnego powiększonemu składowi tego sąd u. 
§ 3. Uchwała Sądu Najwyższego jest w danej sprawie wiążąca. 
§ 4. Prokurator, obrońcy i pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w posiedzeniu. 
§ 5. Sąd Najwyższy może przejąć sprawę do swego roz poznania. 
                                                           
106) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 74 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
107) Dodany przez art. 1 pkt 74 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 86 – Poz. 30 
 
Art. 442.  § 1. Sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego r ozpoznania, orzeka w granicach, w jakich nastąpiło 
przekazanie. Uchylenie wyroku tylko w zakresie rozs trzygnięcia o karze albo innym środku nie stoi na p rzeszkodzie unie- 
winnieniu oskarżonego lub umorzeniu postępowania. 
§ 2. W wypadku przekazania sprawy do ponownego rozp oznania sąd orzekający w pierwszej instancji, przep rowadzając 
postępowanie w zakresie dowodów, które nie miały wp ływu na uchylenie wyroku, może poprzestać na ich uj awnieniu. 
§ 3. Zapatrywania prawne i wskazania sądu odwoławcz ego co do dalszego postępowania są wiążące dla sądu , które- 
mu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Wska zania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania  mogą 
dotyczyć wyłącznie dowodów i innych czynności, któr e powinny być przeprowadzone, lub okoliczności, któ re należy wy- 
jaśnić. 108) Wskazania sądu odwoławczego nie mogą dotyczyć sposo bu oceny poszczególnych dowodów. 109) 
Art. 443.  W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w olno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie 
surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie t o było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego albo na  korzyść oskar- 
żonego w warunkach określonych w art. 434 § 4. Nie dotyczy to orzekania o środkach zabezpieczających w ymienionych 
w art. 93a § 1 Kodeksu karnego. 
Art. 443a. 110) § 1. Do zaskarżenia uzasadnienia orzeczenia stosuje  się odpowiednio przepisy art. 438 i art. 440. 
§ 2. Środkiem odwoławczym od uzasadnienia orzeczeni a jest zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. W razie wnie- 
sienia apelacji i zażalenia – zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy łącznie z apelacją. 
§ 3. Strony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu s ądu odwoławczego rozpoznającego zażalenie. Przepis art. 451 
stosuje się odpowiednio. 
§ 4. Po rozpoznaniu środka odwoławczego od uzasadni enia sąd orzeka o utrzymaniu w mocy lub zmianie zas karżo- 
nego uzasadnienia w całości lub w części.  
Rozdział 49 
Apelacja 
Art. 444.  § 1. Od wyroku sądu pierwszej instancji stronom, a  pokrzywdzonemu od wyroku warunkowo umarzającego 
postępowanie, wydanego na posiedzeniu przysługuje a pelacja. 
§ 2. Apelacja przysługuje również podmiotowi zobowi ązanemu określonemu w art. 91a. 
Art. 445.  § 1. Termin do wniesienia apelacji wynosi 14 dni i  biegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczeni a 
mu wyroku z uzasadnieniem. 
§ 2. Apelacja wniesiona przed upływem terminu złoże nia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wywołuje sk utki 
określone w art. 422 i podlega rozpoznaniu; apelacj ę taką można uzupełnić w terminie określonym w § 1.  
Art. 446.  § 1. 111) Apelacja od wyroku sądu okręgowego, która nie pocho dzi od prokuratora, powinna być sporządzo- 
na i podpisana przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Pols kiej.  
§ 2. Do apelacji dołącza się odpowiednią liczbę odp isów dla stron przeciwnych; do apelacji wnoszonej d o sądu ape- 
lacyjnego dołącza się dodatkowo jeden odpis. 
Art. 447.  § 1. Apelację co do winy uważa się za zwróconą prz eciwko całości wyroku. 
§ 2. Apelację co do kary uważa się za zwróconą prze ciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach ka rnych. 
§ 3. Apelację co do środka karnego, środka kompensa cyjnego albo przepadku uważa się za zwróconą odpowi ednio 
przeciwko całości rozstrzygnięcia o środkach karnyc h albo o środkach kompensacyjnych albo o przepadku.  
§ 4. W apelacji można podnosić zarzuty, które nie s tanowiły lub nie mogły stanowić przedmiotu zażaleni a. 
§ 5. Podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określo ne w art. 438 pkt 3 i 4, związane z treścią zawarte go porozumie- 
nia, o którym mowa w art. 343, art. 343a i art. 387 . 
§ 6. 112) Podstawą apelacji nie mogą być wyłącznie zarzuty, k tórych uwzględnienie mogłoby nastąpić w trybie okre ślo- 
nym w art. 105, art. 420 lub art. 626. Przepisy art . 118 § 1 i 2 stosuje się.  
                                                           
108) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 75 ustawy, o  której mowa w odnośniku 2. 
109) Zdanie trzecie dodane przez art. 1 pkt 75 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
110) Dodany przez art. 1 pkt 76 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
111) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 77 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
112) Dodany przez art. 1 pkt 78 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 87 – Poz. 30 
 
Art. 448.  § 1. O przyjęciu apelacji zawiadamia się prokurato ra oraz obrońców i pełnomocników, a także strony, p o 
czym akta przekazuje się niezwłocznie sądowi odwoła wczemu. 
§ 2. Do zawiadomienia dołącza się odpis apelacji st rony przeciwnej, chyba że w sprawie była wyłączona jawność 
rozprawy ze względu na ochronę informacji niejawnyc h o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. 
Art. 449.  § 1. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę na rozprawie , a w wypadkach przewidzianych przez ustawę – na 
posiedzeniu. 
§ 2. 113) Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w  formie dochodzenia oraz w sprawach z oskarżenia 
prywatnego, sąd odwoławczy orzeka na rozprawie jedn oosobowo, chyba że zaskarżone orzeczenie sąd pierws zej instancji 
wydał w innym składzie niż w składzie jednego sędzi ego.  
Art. 449a.  § 1. Jeżeli jest to niezbędne dla prawidłowego wyr okowania w sprawie, sąd odwoławczy przed wydaniem 
orzeczenia może zwrócić akta sprawy sądowi pierwsze j instancji w celu uzupełnienia uzasadnienia zaskar żonego wyroku, 
jednocześnie szczegółowo wskazując kwestie, o które  należy uzupełnić uzasadnienie. Kwestie te mogą dot yczyć uzupeł- 
nienia zakresu uzasadnienia o inne części wyroku w wypadkach, o których mowa w art. 423 § 1a, lub uzup ełnienia treści 
zawartych w uzasadnieniu w tym zakresie, w jakim zo stało ono sporządzone. 114) 
§ 2. Do uzupełnienia uzasadnienia stosuje się odpow iednio przepisy dotyczące sporządzania, doręczania i zaskarżania 
uzasadnienia wyroku. 
§ 3. 115) Strona, która wniosła apelację, może ją uzupełnić w  terminie 14 dni od daty doręczenia jej uzupełnione go uza- 
sadnienia.  
Art. 450.  § 1. Udział w rozprawie prokuratora, a obrońcy w w ypadkach określonych w art. 79 i art. 80 jest obowi ąz- 
kowy. 
§ 2. Udział w rozprawie innych stron i ich pełnomoc ników oraz obrońcy w wypadkach niewymienionych w § 1 jest 
obowiązkowy wtedy, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne. 
§ 3. Niestawiennictwo należycie zawiadomionych o te rminie rozprawy stron, obrońców lub pełnomocników n ie tamu- 
je rozpoznania sprawy, chyba że ich udział jest obo wiązkowy. 
Art. 451.  Sąd odwoławczy, na wniosek oskarżonego pozbawioneg o wolności złożony w terminie 7 dni od daty dorę- 
czenia mu zawiadomienia o przyjęciu apelacji, zarzą dza sprowadzenie go na rozprawę, chyba że uzna za w ystarczającą 
obecność obrońcy. Wniosek złożony po terminie podle ga rozpoznaniu, jeżeli nie powoduje to konieczności  odroczenia 
rozprawy. O prawie złożenia wniosku należy pouczyć oskarżonego. Jeżeli sąd nie zarządza sprowadzenia o skarżonego, 
który nie ma obrońcy, sąd, prezes sądu lub referend arz sądowy wyznacza obrońcę z urzędu. 
Art. 452.  § 1. (uchylony) 
§ 2. 116) Sąd odwoławczy oddala wniosek dowodowy również, jeż eli: 
1) przeprowadzenie dowodu przez ten sąd byłoby niec elowe z przyczyn określonych w art. 437 § 2 zdanie drugie; 
2) dowód nie był powołany przed sądem pierwszej ins tancji, pomimo że składający wniosek mógł go wówcza s powołać, 
lub okoliczność, która ma być udowodniona, dotyczy nowego faktu, niebędącego przedmiotem postępowania przed 
sądem pierwszej instancji, a składający wniosek móg ł go wówczas wskazać. 
§ 3. 117) Wniosku dowodowego nie można oddalić na podstawie §  2 pkt 2, jeżeli okoliczność, która ma być udowod- 
niona, w granicach rozpoznania sprawy przez sąd odw oławczy, ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy zo stał popełniony 
czyn zabroniony, czy stanowi on przestępstwo i jaki e, czy czyn zabroniony został popełniony w warunkac h, o których 
mowa w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego, lub czy  zachodzą warunki do orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycz- 
nym na podstawie art. 93g Kodeksu karnego.  
Art. 453.  § 1. Przewód sądowy w sądzie odwoławczym rozpoczyn a ustne sprawozdanie, w którym sędzia sprawo-
zdawca przedstawia przebieg i wyniki dotychczasoweg o postępowania, a w szczególności treść zaskarżoneg o wyroku oraz 
zarzuty i wnioski apelacyjne, jak również kwestie w ymagające rozstrzygnięcia z urzędu. W miarę potrzeb y odczytuje się 
z akt poszczególne ich części. 
                                                           
113) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 79 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
114) Zdanie drugie dodane w brzmieniu ustalonym przez a rt. 1 pkt 80 lit. a ustawy, o której mowa w odnośni ku 2. 
115) Dodany przez art. 1 pkt 80 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
116) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 81 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
117) Dodany przez art. 1 pkt 81 lit. b ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 88 – Poz. 30 
 
§ 1a. 118) Jeżeli na rozprawę stawili się jedynie uczestnicy p ostępowania, sąd może na wniosek lub za zgodą obecn ych 
stron odstąpić od ustnego sprawozdania. Jeżeli na r ozprawę nie stawił się nikt, sąd może odstąpić od u stnego sprawozda- 
nia. W tych wypadkach przewód sądowy rozpoczyna ogł oszenie postanowienia o odstąpieniu od ustnego spra wozdania.  
§ 2. Strony mogą składać wyjaśnienia, oświadczenia i wnioski ustnie lub na piśmie; złożone na piśmie p odlegają od- 
czytaniu, przy czym przepis art. 394 stosuje się. 
§ 3. Przewodniczący udziela głosu uczestnikom postę powania, o których mowa w art. 406 § 1, w kolejnośc i przez 
siebie ustalonej, przy czym najpierw udziela głosu skarżącemu. Oskarżonemu i jego obrońcy nie można od mówić zabrania 
głosu po przemówieniach innych uczestników postępow ania. 
Art. 454.  § 1. 119) Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który z ostał uniewinniony w pierwszej instancji lub 
co do którego w pierwszej instancji umorzono postęp owanie.  
§ 2. (uchylony) 
§ 3. (uchylony) 120) 
Art. 455.  Nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy  poprawia błędną kwalifikację prawną niezależnie od  
granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Popraw ienie kwalifikacji prawnej na niekorzyść oskarżoneg o może nastąpić 
tylko wtedy, gdy wniesiono środek odwoławczy na jeg o niekorzyść. 
Art. 455a.  Nie można uchylić wyroku z tego powodu, że jego uz asadnienie nie spełnia wymogów określonych 
w art. 424. 
Art. 456.  O utrzymaniu w mocy, uchyleniu lub zmianie wyroku sądu pierwszej instancji sąd odwoławczy orzeka wy- 
rokiem. 
Art. 457.  § 1. Uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie 14 dni. 
§ 2. Jeżeli sąd zmienia lub utrzymuje zaskarżony wy rok w mocy, uzasadnienie sporządza się na wniosek s trony, chyba 
że zostało złożone zdanie odrębne. Przepisy art. 42 2 i art. 423 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. W uzasadnieniu należy podać, czym kierował się  sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji sąd 
uznał za zasadne albo niezasadne. 
Art. 458.  Przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierws zej instancji stosuje się odpowiednio w postępowani u 
przed sądem odwoławczym, chyba że przepisy niniejsz ego rozdziału stanowią inaczej. 
Rozdział 50 
Zażalenie i sprzeciw 
Art. 459.  § 1. Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu z amykające drogę do wydania wyroku, chyba że ustawa 
stanowi inaczej. 
§ 2. Zażalenie przysługuje także na postanowienia c o do środka zabezpieczającego oraz na inne postanow ienia 
w wypadkach przewidzianych w ustawie. 
§ 3. Zażalenie przysługuje stronom, a także osobie,  której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba ż e ustawa sta- 
nowi inaczej. 
Art. 460.  Zażalenie lub sprzeciw wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia postanowienia, a jeżeli ustawa n aka- 
zuje doręczenie postanowienia – od daty doręczenia.  Dotyczy to również zażalenia na zawarte w wyroku r ozstrzygnięcie 
w przedmiocie kosztów lub opłat; jeżeli jednak odwo łujący się złoży wniosek o sporządzenie na piśmie o raz doręczenie 
uzasadnienia wyroku, zażalenie można wnieść w termi nie przewidzianym do wniesienia apelacji. 
Art. 461.  § 1. Do zażalenia na postanowienie kończące postęp owanie dołącza się odpowiednią liczbę odpisów dla 
osób, których dotyczy zaskarżone postanowienie. Odp isy te doręcza się tym osobom niezwłocznie. 
§ 2. O wniesieniu zażalenia na postanowienie inne n iż wymienione w § 1 oraz sprzeciwu zawiadamia się o soby, któ- 
rych dotyczy zaskarżone postanowienie. 
Art. 462.  § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zażalenie nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego postanowienia ; 
sąd jednak, który je wydał, lub sąd powołany do roz poznania zażalenia może wstrzymać wykonanie postano wienia. 
§ 2. Odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia. 
                                                           
118) Dodany przez art. 1 pkt 82 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
119) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 83 lit. a u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
120) Przez art. 1 pkt 83 lit. b ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 89 – Poz. 30 
 
Art. 463.  § 1. Sąd, na którego postanowienie złożono zażalen ie, może je uwzględnić, jeżeli orzeka w tym samym 
składzie, w którym wydał zaskarżone postanowienie; w innych wypadkach prezes sądu przekazuje zażalenie  niezwłocznie, 
wraz z aktami lub niezbędnymi odpisami z akt sprawy , sądowi powołanemu do rozpoznania zażalenia. 
§ 2. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie tymcz asowego aresztowania oraz zabezpieczenia majątkoweg o po- 
winno być przekazane do rozpoznania w ciągu 48 godz in. 
Art. 464.  § 1. Strony oraz obrońcy i pełnomocnicy mają prawo  wziąć udział w posiedzeniu sądu odwoławczego roz- 
poznającego zażalenie na postanowienie kończące pos tępowanie, na postanowienie w przedmiocie środka za pobiegawcze- 
go innego niż tymczasowe aresztowanie, na postanowi enie w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego oraz na zatrzyma- 
nie. Mają oni prawo do udziału w posiedzeniu sądu o dwoławczego także wtedy, gdy przysługuje im prawo u działu 
w posiedzeniu sądu pierwszej instancji. 
§ 2. W innych wypadkach sąd odwoławczy może zezwoli ć stronom lub obrońcy albo pełnomocnikowi na wzięci e 
udziału w posiedzeniu. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 465.  § 1. Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia s ądu stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowi e- 
nia prokuratora i prowadzącego postępowanie przygot owawcze. 
§ 2. Na postanowienie prokuratora przysługuje zażal enie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, chyb a że usta- 
wa stanowi inaczej. 
§ 2a. W sprawach z oskarżenia prywatnego zażalenie na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia lu b 
o umorzeniu postępowania przygotowawczego rozpoznaj e prokurator nadrzędny, jeżeli postanowienie zapadł o z uwagi na 
brak interesu społecznego w ściganiu z urzędu spraw cy. 
§ 3. Zażalenie na postanowienie prowadzącego postęp owanie przygotowawcze, jeżeli nie jest nim prokurat or, rozpo- 
znaje prokurator sprawujący nadzór nad tym postępow aniem. 
Art. 466.  § 1. Przepisy dotyczące sprzeciwów i zażaleń na po stanowienia stosuje się odpowiednio do sprzeciwów 
i zażaleń na zarządzenia. 
§ 2. Zażalenie na zarządzenie prezesa rozpoznaje są d odwoławczy. 
Art. 467.  § 1. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się od powiednio do przewidzianych w ustawie zażaleń na cz yn- 
ności lub zaniechanie czynności. 
§ 2. Uznając zasadność zażalenia, organ odwoławczy stwierdza niezgodność czynności z prawem lub brak c zynności 
i zarządza, co należy, zwłaszcza w celu naprawienia  skutków uchybienia oraz zapobieżenia podobnym uchy bieniom 
w przyszłości, a także podejmuje inne przewidziane w ustawie środki. 
DZIAŁ X 
Postępowania szczególne 
Rozdział 51 
(zawierający art. 468–484 – uchylony) 
Rozdział 52 
Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego 
Art. 485.  W sprawach z oskarżenia prywatnego stosuje się przepi sy o postępowaniu zwyczajnym, z zachowaniem 
przepisów niniejszego rozdziału.  
Art. 486.  (uchylony) 
Art. 487.  Akt oskarżenia może ograniczyć się do oznaczenia o soby oskarżonego, zarzucanego mu czynu oraz wska- 
zania dowodów, na których opiera się oskarżenie. 
Art. 488.  § 1. Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje u stną lub pisemną skargę i w razie potrzeby zabezpie cza 
dowody, po czym przesyła skargę do właściwego sądu.  
§ 2. Na polecenie sądu Policja dokonuje określonych  przez sąd czynności dowodowych, po czym ich wyniki  przeka- 
zuje sądowi. Przepis art. 308 stosuje się odpowiedn io. 
        
Dziennik Ustaw – 90 – Poz. 30 
 
Art. 489.  § 1. Rozprawę główną poprzedza posiedzenie pojedna wcze, które prowadzi sędzia lub referendarz sądowy.  
§ 2. Na wniosek lub za zgodą stron sąd może zamiast  posiedzenia pojednawczego wyznaczyć odpowiedni ter min dla 
przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Przepis art. 23a stosuje się odpowiednio. 
Art. 490.  § 1. Posiedzenie pojednawcze rozpoczyna się wezwan iem stron do pojednania. 
§ 2. W protokole posiedzenia pojednawczego należy w  szczególności zaznaczyć stanowisko stron wobec wez wania 
do pojednania oraz wyniki przeprowadzonego posiedze nia pojednawczego; jeżeli doszło do pojednania, pro tokół podpisu- 
ją także strony. 
Art. 491.  § 1. 121) Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego peł nomocnika na posiedzenie pojednawcze bez 
usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskar żenia; w takim wypadku prowadzący posiedzenie postę powanie umarza.  
§ 2. W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa  oskarżonego prowadzący posiedzenie pojednawcze kie ruje 
sprawę na rozprawę główną, a w miarę możności wyzna cza od razu jej termin. 
Art. 492.  § 1. W razie pojednania stron postępowanie umarza się. Postanowienie o umorzeniu postępowania może 
wydać także referendarz sądowy. 
§ 2. Jeżeli do pojednania doszło w wyniku mediacji,  przepis art. 490 § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 493.  W toku posiedzenia pojednawczego lub w wyniku medi acji dopuszczalne jest pojednanie się obejmujące 
również inne sprawy z oskarżenia prywatnego, tocząc e się pomiędzy tymi samymi stronami. 
Art. 494.  § 1. Równocześnie z pojednaniem strony mogą zawrze ć ugodę, której przedmiotem mogą być również 
roszczenia pozostające w związku z oskarżeniem. 
§ 2. (uchylony) 
Art. 495.  § 1. W razie niedojścia do pojednania kieruje się sprawę na rozprawę główną, a w miarę możności wyzna - 
cza od razu jej termin, chyba że zachodzi potrzeba skierowania sprawy na posiedzenie w celu innego roz strzygnięcia. 
§ 2. Strony obecne na posiedzeniu powinny zgłosić w nioski dowodowe. 
§ 3.  (uchylony) 
Art. 496.  § 1. Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatne go umarza się za zgodą oskarżonego, jeżeli oskarży-
ciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed prawomocn ym zakończeniem postępowania. 
§ 2. Zgoda oskarżonego nie jest wymagana, jeżeli os karżyciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed rozp oczęciem 
przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. 
§ 3. 122) Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego peł nomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwieni a 
uważa się za odstąpienie od oskarżenia.  
Art. 497.  § 1. Oskarżony może aż do rozpoczęcia przewodu sąd owego na rozprawie głównej wnieść przeciwko 
oskarżycielowi prywatnemu będącemu pokrzywdzonym wz ajemny akt oskarżenia o ścigany z oskarżenia prywat nego czyn, 
pozostający w związku z czynem mu zarzucanym. Sąd r ozpoznaje wówczas łącznie obie sprawy. 
§ 2. Odstąpienie jednego z oskarżycieli prywatnych od oskarżenia powoduje umorzenie postępowania tylko  w części 
dotyczącej wniesionego przezeń oskarżenia. 
§ 3. Obaj oskarżyciele prywatni korzystają z uprawn ień oskarżonego. Pierwszeństwo zadawania pytań i pr zemówień 
przysługuje temu oskarżycielowi prywatnemu, który p ierwszy wniósł akt oskarżenia. Sąd w wyroku zaznacz a, że postępo- 
wanie toczyło się z powodu oskarżeń wzajemnych. 
Art. 498.  § 1. Oskarżenie wzajemne jest niedopuszczalne, jeż eli prokurator wcześniej wszczął postępowanie albo 
przyłączył się do postępowania. 
§ 2. Jeżeli po wniesieniu oskarżenia wzajemnego pro kurator przyłączy się do jednego z oskarżeń wzajemn ych, sąd 
wyłącza oskarżenie przeciwne do osobnego postępowan ia. Przepis art. 60 § 2 stosuje się. 
§ 3. W razie objęcia przez prokuratora obu oskarżeń  wzajemnych postępowanie toczy się z urzędu, zaś os karżeni 
korzystają w odpowiednim zakresie również z uprawni eń oskarżycieli posiłkowych. 
Art. 499.  Przepisy art. 492–494 stosuje się odpowiednio równ ież na rozprawie. 
                                                           
121) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 84 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
122) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 85 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 91 – Poz. 30 
 
Rozdział 53 
Postępowanie nakazowe 
Art. 500.  § 1. W sprawach, w których prowadzono dochodzenie,  uznając na podstawie zebranego w postępowaniu 
przygotowawczym materiału, że przeprowadzenie rozpr awy nie jest konieczne, sąd może w wypadkach pozwal ających na 
orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny w ydać wyrok nakazowy. 
§ 2. W postępowaniu nakazowym stosuje się odpowiedn io przepisy o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przep isy 
niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. 
§ 3. Sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli na podst awie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina os karżo- 
nego nie budzą wątpliwości. 
§ 4. Sąd wydaje wyrok nakazowy na posiedzeniu bez u działu stron. 
Art. 501.  Wydanie wyroku nakazowego jest niedopuszczalne: 
1) (uchylony) 
2) w sprawie z oskarżenia prywatnego; 
3) jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w a rt. 79 § 1. 
Art. 502.  § 1. Wyrokiem nakazowym można orzec karę ogranicze nia wolności lub grzywnę w wysokości do 
200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych. 
§ 2. Obok kary określonej w § 1 można, w wypadkach przewidzianych w ustawie, orzec środek karny, przep adek lub 
środek kompensacyjny. 
§ 3. Sąd może poprzestać na orzeczeniu środka karne go, przepadku lub środka kompensacyjnego, jeżeli za chodzą 
warunki orzeczenia tylko tego środka. 
Art. 503.  (uchylony) 
Art. 504.  § 1. Wyrok nakazowy powinien zawierać: 
1) oznaczenie sądu i sędziego, który go wydał; 
2) datę wydania wyroku; 
3) imię i nazwisko oraz inne dane określające tożsa mość oskarżonego; 
4) dokładne określenie czynu przypisanego przez sąd  oskarżonemu, ze wskazaniem zastosowanych przepisów  ustawy 
karnej; 
5) wymiar kary i inne niezbędne rozstrzygnięcia. 
§ 2. Wyrok nakazowy może nie zawierać uzasadnienia.  
Art. 505. 123) § 1. Odpis wyroku nakazowego doręcza się oskarżycie lowi i pokrzywdzonemu, a oskarżonemu i jego 
obrońcy – wraz z odpisem aktu oskarżenia. W każdym wypadku odpis tego wyroku doręcza się prokuratorowi . 
§ 2. Wraz z odpisem wyroku należy doręczyć pouczeni e przytaczające przepisy o prawie, terminie i sposo bie wnie- 
sienia sprzeciwu oraz skutkach jego niewniesienia. Pokrzywdzonego należy ponadto pouczyć, że warunkiem  wniesienia 
sprzeciwu jest złożenie w terminie, o którym mowa w  art. 506 § 1, nie później niż jednocześnie ze sprz eciwem oświadcze- 
nia, że będzie on działał w charakterze oskarżyciel a posiłkowego. 
§ 3. Przepisy art. 131 § 2 i 3 stosuje się odpowied nio.  
                                                           
123) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 86 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 92 – Poz. 30 
 
Art. 506.  § 1. Oskarżonemu i oskarżycielowi przysługuje praw o wniesienia sprzeciwu do sądu, który wydał wyrok 
nakazowy, w terminie zawitym 7 dni od doręczenia te go wyroku. 
§ 2. Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżel i został wniesiony po terminie lub przez osobę nieu prawnioną. 
§ 3. W razie wniesienia sprzeciwu wyrok nakazowy tr aci moc; sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogó lnych. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Sprzeciw może być cofnięty do czasu rozpoczęci a przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej.  
§ 6. Sąd rozpoznający sprawę po wniesieniu sprzeciw u nie jest związany treścią wyroku nakazowego, któr y utracił moc. 
Art. 507.  Wyrok nakazowy, od którego nie wniesiono sprzeciwu  lub sprzeciw cofnięto, staje się prawomocny. 
Rozdział 54 
(zawierający art. 508–517 – uchylony) 
Rozdział 54a 
Postępowanie przyspieszone 
Art. 517a.  § 1. W postępowaniu przyspieszonym stosuje się prz episy o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy 
niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. 
§ 2. Niestawiennictwo oskarżyciela publicznego nie tamuje toku rozprawy ani posiedzenia. Jeżeli w rozp rawie nie 
bierze udziału oskarżyciel publiczny, zarzuty oskar żenia odczytuje protokolant. 
Art. 517b.  § 1. W postępowaniu przyspieszonym mogą być rozpoz nawane sprawy, w których prowadzi się docho- 
dzenie, jeżeli sprawca został ujęty na gorącym uczy nku popełnienia przestępstwa lub bezpośrednio potem , zatrzymany oraz 
w ciągu 48 godzin doprowadzony przez Policję i prze kazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o rozpoz nanie sprawy 
w postępowaniu przyspieszonym, zwanym dalej „wniosk iem o rozpoznanie sprawy”. 
§ 2. Postępowanie przyspieszone toczy się w trybie publicznoskargowym także o przestępstwa ścigane z o skarżenia 
prywatnego, jeżeli miały one charakter chuligański.  
§ 2a. Można odstąpić od przymusowego doprowadzenia do sądu sprawcy ujętego w warunkach określonych w §  1, 
jeżeli zostanie zapewnione uczestniczenie przez spr awcę we wszystkich czynnościach sądowych, w których  ma on prawo 
uczestniczyć, w szczególności złożenie przez niego wyjaśnień, przy użyciu urządzeń technicznych, umożl iwiających prze- 
prowadzenie tych czynności na odległość z jednoczes nym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W taki m wypadku 
złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy jest równozna czne z przekazaniem sprawcy do dyspozycji sądu. 
§ 2b. W wypadku określonym w § 2a we wszystkich czy nnościach sądowych przy użyciu urządzeń technicznyc h, 
umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na o dległość, bierze udział w miejscu przebywania spraw cy referendarz 
sądowy lub asystent sędziego zatrudniony w sądzie, w którego okręgu przebywa sprawca. 
§ 2c. Jeżeli w wypadku określonym w § 2a został ust anowiony obrońca, uczestniczy on w czynnościach sąd owych 
przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających p rzeprowadzenie tych czynności na odległość, w miejs cu przebywania 
sprawcy. 
§ 2d. Jeżeli w wypadku określonym w § 2a w odniesie niu do sprawcy zachodzą okoliczności, o których mow a 
w art. 204 § 1, tłumacz uczestniczy w czynnościach sądowych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwi ających prze- 
prowadzenie tych czynności na odległość, w miejscu przebywania sprawcy. 
§ 3. Można odstąpić od zatrzymania i przymusowego d oprowadzenia do sądu sprawcy ujętego w warunkach ok reślo- 
nych w § 1 lub zwolnić zatrzymanego, zobowiązując g o do stawienia się w sądzie w wyznaczonym miejscu i  czasie, 
w okresie nieprzekraczającym 72 godzin od chwili za trzymania albo oddania sprawcy w ręce Policji, ze s kutkiem wezwa- 
nia. Wniosek o rozpoznanie sprawy przekazuje się w takim wypadku sądowi wraz z materiałem dowodowym w ciągu 
48 godzin od chwili zatrzymania albo oddania sprawc y w ręce Policji, a gdy termin ten upływa w dniu wo lnym od pracy – 
w najbliższym dniu roboczym, tak jednak aby sąd móg ł przystąpić do rozpoznania sprawy przed upływem 72  godzin od 
chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w ręce Poli cji. 
§ 4. W stosunku do sprawcy występku o charakterze c huligańskim przepis § 3 może być stosowany wyjątkow o, jeżeli 
z okoliczności wynika, że sprawca stawi się w sądzi e w wyznaczonym miejscu i czasie oraz nie będzie ut rudniał postępo- 
wania w inny sposób. 
        
Dziennik Ustaw – 93 – Poz. 30 
 
Art. 517c.  § 1. Dochodzenie można ograniczyć do przesłuchania  osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego oraz 
zabezpieczenia dowodów w niezbędnym zakresie. W tok u dochodzenia czynności procesowych określonych w a rt. 303 i 321 
można nie dokonywać. 
§ 2. Podejrzanego poucza się o jego uprawnieniach: do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśni eń lub 
odmowy odpowiedzi na pytania, do korzystania z pomo cy obrońcy, do złożenia – już w toku dochodzenia – wniosku, 
o którym mowa w art. 338a, a także o możliwości zło żenia przez prokuratora wniosku, o którym mowa w ar t. 335 § 1 lub 2, 
oraz o obowiązkach i konsekwencjach wskazanych w ar t. 74, art. 75, art. 138 i art. 139. Pouczenie to n ależy wręczyć 
podejrzanemu na piśmie za potwierdzeniem odbioru. 
§ 2a. W wypadku określonym w art. 517b § 2a podejrz anego należy pouczyć ponadto o treści art. 517b § 2 a i 2c, 
art. 517e § 1a i art. 517ea. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 517d.  § 1. W razie istnienia podstaw do wystąpienia z wn ioskiem o rozpoznanie sprawy, Policja sporządza tak i 
wniosek i przekazuje go do sądu wraz ze zgromadzony m materiałem dowodowym, zawiadamiając o tym niezwło cznie 
prokuratora; wniosek ten zastępuje akt oskarżenia. 
§ 1a. W wypadku określonym w art. 517b § 2a sporząd za się odpisy wniosku o rozpoznanie sprawy dla spra wcy oraz 
dla jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, a takż e uwierzytelnione kopie wszystkich dokumentów mater iału dowodowego 
przekazywanych do sądu i pozostawia w miejscu przeb ywania sprawcy. Po zakończeniu wszystkich czynności  sądowych 
przeprowadzanych w trybie art. 517b § 2a kopie te w łącza się do akt sprawy. 
§ 2. Jeżeli zachodzą warunki do wystąpienia z wnios kiem, o którym mowa w art. 335 § 1 lub 2, lub gdy p odejrzany 
złożył wniosek określony w art. 338a, Policja przed stawia wniosek o rozpoznanie sprawy prokuratorowi d o zatwierdzenia. 
Prokurator może odmówić zatwierdzenia wniosku o roz poznanie sprawy, podejmując decyzję co do dalszego toku sprawy; 
zatwierdzając wniosek o rozpoznanie sprawy, może te ż dołączyć do niego wniosek, o którym mowa w art. 3 35 § 2, albo 
wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w art. 335 § 1.  
§ 3. Wniosek o rozpoznanie sprawy powinien zawierać  dane, o których mowa w art. 332 § 1; przepisy art.  333 § 1–3 
i art. 334 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Policja  doręcza pokrzywdzonemu pisemne pouczenie o uprawni eniach wynikają- 
cych z art. 46 § 1 Kodeksu karnego, art. 343 § 2 i art. 387 § 2 oraz o treści art. 49a i art. 338a, a także o prawie do złożenia 
oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela  posiłkowego.  
§ 4. Każda osoba wezwana przez Policję w charakterz e świadka, biegłego, tłumacza lub specjalisty jest obowiązana 
stawić się w sądzie lub w miejscu przebywania spraw cy we wskazanym terminie. Art. 177 § 1a stosuje się . 
Art. 517e.  § 1. Odpis wniosku o rozpoznanie sprawy prezes sąd u lub sąd doręcza oskarżonemu oraz jego obrońcy, 
jeżeli został ustanowiony, oznaczając czas na przyg otowanie do obrony. Oskarżonemu należy umożliwić ko ntakt z obrońcą 
bez obecności osób trzecich. 
§ 1a. W wypadku określonym w art. 517b § 2a prezes sądu lub sąd, w sposób wskazany w art. 137, zawiada mia 
oskarżonego oraz jego obrońcę, jeżeli został ustano wiony, o doręczeniu wniosku o rozpoznanie sprawy i oznacza czas na 
przygotowanie się do obrony. Oskarżonemu oraz jego obrońcy doręcza się za pokwitowaniem przez funkcjon ariusza  
Policji odpisy wniosku o rozpoznanie sprawy oraz ud ostępnia się kopie dokumentów, o których mowa w art . 517d § 1a. 
Zatrzymanemu oskarżonemu należy umożliwić, w miejsc u jego przebywania, kontakt z obrońcą bez obecności  osób trzecich. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Sąd przystępuje niezwłocznie do rozpoznania sp rawy. Przepisów art. 339 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 35 3 nie stosuje się. 
§ 4. (uchylony) 
Art. 517ea.  § 1. W wypadku określonym w art. 517b § 2a podczas  czynności sądowych, w których oskarżony uczest- 
niczy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiają cych przeprowadzenie tych czynności na odległość, u czestnicy po- 
stępowania mogą składać wnioski oraz inne oświadcze nia oraz dokonywać czynności procesowych wyłącznie ustnie do 
protokołu. O treści wszystkich pism procesowych, kt óre wpłynęły do akt sprawy od chwili przekazania do  sądu wniosku 
o rozpoznanie sprawy, sąd jest obowiązany poinformo wać przy najbliższej czynności procesowej oskarżone go oraz jego 
obrońcę. Na żądanie oskarżonego lub obrońcy sąd ma obowiązek odczytać treść tych pism. 
§ 2. W wypadku określonym w art. 517b § 2a pisma pr ocesowe oskarżonego i jego obrońcy, których nie moż na było 
przekazać do sądu, mogą być przez nich odczytane na  rozprawie. Z chwilą ich odczytania wywołują one sk utek procesowy 
i są traktowane jako czynności dokonane w formie us tnej. 
Art. 517f.  § 1. Postępowanie przyspieszone prowadzi się równi eż w razie potrzeby przerwania rozprawy; łączny cza s 
zarządzonych przerw nie może przekroczyć 14 dni. 
§ 2. W razie zarządzenia przerwy sąd rozstrzyga w p rzedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego. 
§ 3. Przepisów art. 98 § 2 i art. 411 § 1 nie stosu je się. 
        
Dziennik Ustaw – 94 – Poz. 30 
 
Art. 517g.  § 1. Jeżeli sąd przed rozprawą główną lub w jej to ku stwierdzi, że sprawa nie podlega rozpoznaniu w t ry- 
bie przyspieszonym, rozstrzyga w przedmiocie środka  zapobiegawczego i przekazuje sprawę prokuratorowi w celu prze- 
prowadzenia postępowania przygotowawczego na zasada ch ogólnych, zawiadamiając o tym pokrzywdzonego. Je żeli nato- 
miast sąd stwierdzi jedynie, że sprawy nie można ro zpoznać w postępowaniu przyspieszonym z zachowaniem  dopuszczal- 
nego czasu przerw w rozprawie, określonego w art. 5 17f § 1, rozpoznaje ją w dalszym ciągu w trybie zwy czajnym. Jeżeli 
jednak sąd stwierdzi niemożność zachowania łącznego  czasu przerw, określonego w art. 517f § 1, już prz ed rozprawą, 
rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego i p rzekazuje sprawę prokuratorowi do przeprowadzenia p ostępowania 
przygotowawczego na zasadach ogólnych, zawiadamiają c o tym pokrzywdzonego. 
§ 2. Jeżeli na podstawie okoliczności ujawnionych p o rozpoczęciu przewodu sądowego sąd stwierdzi, że z achodzi po- 
trzeba uzupełnienia postępowania dowodowego, zaś do konanie niezbędnych czynności w postępowaniu sądowy m powo- 
dowałoby znaczne trudności, przekazuje sprawę proku ratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygo towawczego 
na zasadach ogólnych, zawiadamiając o tym pokrzywdz onego; przed przekazaniem sprawy sąd rozstrzyga w p rzedmiocie 
środka zapobiegawczego. 
§ 3. Jeżeli na podstawie okoliczności ujawnionych p o rozpoczęciu przewodu sądowego sąd przewiduje możl iwość 
wymierzenia kary powyżej 2 lat pozbawienia wolności , rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego i  przekazuje 
sprawę prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępo wania przygotowawczego na zasadach ogólnych; sędzia , który brał 
udział w wydaniu postanowienia, jest z mocy prawa w yłączony od dalszego udziału w sprawie. 
§ 4. W razie skazania oskarżonego na karę pozbawien ia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonan ia sąd, 
po wysłuchaniu stron, rozstrzyga w przedmiocie środ ka zapobiegawczego. 
Art. 517ga.  W razie zarządzenia przerwy w rozprawie lub zmiany  trybu postępowania w dalszym postępowaniu nie 
stosuje się w stosunku do oskarżonego sposobu uczes tniczenia w czynnościach sądowych przewidzianego w art. 517b § 2a. 
Art. 517h.  § 1. 124) Wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasa dnienia wyroku może być złożony na piśmie 
w terminie zawitym 3 dni od daty ogłoszenia wyroku,  a jeżeli ustawa przewiduje doręczenie wyroku – od daty jego dorę- 
czenia. Wniosek można również złożyć ustnie do prot okołu rozprawy lub posiedzenia.  
§ 2. Sąd sporządza uzasadnienie wyroku w terminie 3  dni od daty złożenia wniosku o sporządzenie uzasad nienia. 
§ 3. Termin do wniesienia apelacji wynosi 7 dni i b iegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczenia mu wyroku 
z uzasadnieniem. 
§ 4. W razie złożenia apelacji przekazuje się ją ni ezwłocznie wraz z aktami sądowi odwoławczemu, który  rozpoznaje 
sprawę najpóźniej w ciągu miesiąca od daty jej wpły wu do tego sądu. Przepisu art. 448 nie stosuje się.  
§ 5. W wypadku wniesienia apelacji przez prokurator a, obrońcę lub pełnomocnika sąd odwoławczy dołącza do za- 
wiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej odpis a pelacji strony przeciwnej. 
Art. 517i.  § 1. 125) Jeżeli po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd stwie rdza, że zachodzi potrzeba uzupełnienia po- 
stępowania dowodowego, a dokonanie niezbędnych czyn ności przez sąd powodowałoby znaczne trudności, moż e – uchyla- 
jąc wyrok – przekazać sprawę prokuratorowi w celu p rzeprowadzenia postępowania przygotowawczego na zas adach ogól- 
nych.  
§ 2. W wypadku uchylenia wyroku i przekazania spraw y do ponownego rozpoznania dalsze postępowanie tocz y się 
w trybie zwyczajnym. 
Art. 517j.  § 1. W celu umożliwienia oskarżonemu korzystania z  pomocy obrońcy w postępowaniu przyspieszonym 
ustanawia się obowiązek pełnienia przez adwokatów i  radców prawnych dyżurów w czasie i miejscu ustalon ym w odręb- 
nych przepisach. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, sposób zapewnienia oskarżonemu korzyst ania 
z pomocy obrońcy i możliwości jego wyboru w postępo waniu przyspieszonym, w tym organizacji dyżurów, o których 
mowa w § 1, mając na uwadze prawidłowy przebieg pos tępowania przyspieszonego oraz konieczność zapewnie nia oskar- 
żonemu możliwości wyboru obrońcy.  
                                                           
124) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 87 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
125) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 88 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 95 – Poz. 30 
 
DZIAŁ XI 
Nadzwyczajne środki zaskarżenia 
Rozdział 55 
Kasacja 
Art. 518.  Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią  inaczej, do postępowania w trybie kasacji stosuje się 
odpowiednio przepisy działu IX. 
Art. 519.  Od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończąceg o postępowanie oraz od prawomocnego posta-
nowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania  i zastosowaniu środka zabezpieczającego określoneg o w art. 93a  
Kodeksu karnego może być wniesiona kasacja. Przepis u art. 425 § 2 zdanie trzecie nie stosuje się. 
Art. 520.  § 1. Do wniesienia kasacji uprawnione są strony. 
§ 2. Strona, która nie zaskarżyła orzeczenia sądu p ierwszej instancji, nie może wnieść kasacji od orze czenia sądu 
odwoławczego, jeżeli orzeczenie sądu pierwszej inst ancji utrzymano w mocy lub zmieniono na jej korzyść . 
§ 3. Ograniczenie, o którym mowa w § 2, nie dotyczy  uchybień wymienionych w art. 439. 
Art. 521.  § 1. 126) Prokurator Generalny, a także Rzecznik Praw Obywate lskich może wnieść kasację od każdego pra- 
womocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie.  
§ 2. Rzecznik Praw Dziecka może wnieść kasację od k ażdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego post ępo- 
wanie, jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do na ruszenia praw dziecka. 
§ 3. Organy, o których mowa w § 1 i 2, mają prawo ż ądać do wglądu akt sądowych i prokuratorskich oraz akt innych 
organów ścigania po zakończeniu postępowania i zapa dnięciu rozstrzygnięcia. 
Art. 522.  Kasację w stosunku do tego samego oskarżonego i od  tego samego orzeczenia każdy uprawniony może 
wnieść tylko raz. 
Art. 523.  § 1. Kasacja może być wniesiona tylko z powodu uch ybień wymienionych w art. 439 lub innego rażącego 
naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpł yw na treść orzeczenia. Kasacja nie może być wniesi ona wyłącznie 
z powodu niewspółmierności kary. 
§ 1a. 127) Ograniczenia, o którym mowa w § 1 zdanie drugie, ni e stosuje się do kasacji wniesionej przez Prokurato ra 
Generalnego w sprawach o zbrodnie.  
§ 2. Kasację na korzyść można wnieść jedynie w razi e skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestęp stwo skar- 
bowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego z awieszenia jej wykonania. 
§ 3. 128) Kasację na niekorzyść można wnieść jedynie w razie  uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowa nia. 
§ 4. Ograniczenia przewidziane w § 2 i 3 nie dotycz ą kasacji: 
1) wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art.  439; 
2) w wypadku określonym w art. 521. 
Art. 524.  § 1. Termin do wniesienia kasacji dla stron wynosi  30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieni em. 
Wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem nal eży zgłosić w sądzie, który wydał orzeczenie, w ter minie zawitym 
7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia, a jeżeli ustaw a przewiduje doręczenie orzeczenia, od daty jego do ręczenia. Przepis 
art. 445 § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. 129) Terminu do wniesienia kasacji wskazanego w § 1 nie stosuje się do kasacji wnoszonej przez Prokuratora 
Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzeczni ka Praw Dziecka.  
§ 3. Niedopuszczalne jest uwzględnienie kasacji na niekorzyść oskarżonego wniesionej po upływie roku o d daty 
uprawomocnienia się orzeczenia. 
                                                           
126) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 89 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
127) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 90 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
128) Utracił moc z dniem 8 lipca 2019 r. w zakresie, w jakim dopuszcza możliwość wniesienia kasacji na nie korzyść oskarżonego w razie 
umorzenia postępowania z powodu zastosowania aktu ł aski przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie wyroku Try- 
bunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sy gn. akt K 8/17 (Dz. U. poz. 1255). 
129) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 91 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 96 – Poz. 30 
 
Art. 525.  § 1. Strona wnosi kasację do Sądu Najwyższego za p ośrednictwem sądu odwoławczego. 
§ 2. W wypadku określonym w art. 521 kasację wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. 
Art. 526.  § 1. W kasacji należy podać, na czym polega zarzuc ane uchybienie. 
§ 2. 130) Jeżeli kasacja nie pochodzi od prokuratora, Prokura tora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich albo  
Rzecznika Praw Dziecka, powinna być sporządzona i p odpisana przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii 
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.  
Art. 527.  § 1. Do kasacji strona dołącza dowód uiszczenia op łaty sądowej; nie dotyczy to prokuratora. 
§ 2. Osoba pozbawiona wolności nie uiszcza opłaty p rzy wnoszeniu kasacji; w wypadku pozostawienia bez rozpozna- 
nia albo oddalenia wniesionej przez nią kasacji zas ądza się od niej opłatę. 
§ 3. Żołnierz odbywający zasadniczą służbę wojskową  lub pełniący służbę wojskową w charakterze kandyda ta na 
żołnierza zawodowego nie uiszcza opłaty. 
§ 4. Opłata ulega zwrotowi stronie, która ją uiścił a, jeżeli kasacja zostanie uwzględniona, chociażby w części, albo 
zostanie cofnięta. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określa, w drodze roz porządzenia, wysokość opłaty, mając na uwadze fakty czne koszty 
postępowania oraz zasadę dostępu do sądu. 
Art. 528.  § 1. Środek odwoławczy nie przysługuje na odmowę: 
1) zwolnienia od uiszczenia opłaty, o której mowa w  art. 527 § 1; 
2) wyznaczenia adwokata lub radcy prawnego w celu s porządzenia kasacji; 
3) przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 524 §  1 zdanie pierwsze. 
§ 2. Przepis art. 447 § 4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 529. 131) Wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarż onego nie stoi na przeszkodzie wykonanie kary, za- 
tarcie skazania, akt łaski ani też okoliczność wyłą czająca ściganie lub uzasadniająca zawieszenie post ępowania. 
Art. 530.  § 1. W wypadku określonym w art. 525 § 1, przyjmuj ąc kasację, prezes sądu doręcza jej odpis pozostały m 
stronom oraz, po złożeniu przez prokuratora pisemne j odpowiedzi na kasację, niezwłocznie przesyła akta  sądowi właś-
ciwemu do rozpoznania kasacji, jeżeli sąd, do które go wniesiono kasację, nie jest uprawniony do jej ro zpoznania. 
§ 2. Prezes sądu, do którego wniesiono kasację, odm awia jej przyjęcia, jeżeli zachodzą okoliczności, o  których mowa 
w art. 120 § 2 lub w art. 429 § 1, albo gdy kasację  oparto na innych powodach niż wskazane w art. 523 § 1. 
§ 3. Na zarządzenie, o którym mowa w § 2, zażalenie  przysługuje do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy roz poznaje 
zażalenie jednoosobowo. Sąd kasacyjny wydaje postan owienie bez udziału stron, chyba że Prezes Sądu Naj wyższego za- 
rządzi inaczej. 
§ 4. W wypadku przyjęcia kasacji, której prokurator  nie uznał za oczywiście bezzasadną, odpis pisemnej  odpowiedzi 
prokuratora na kasację doręcza się pozostałym stron om, ich obrońcom i pełnomocnikom. Dalsze pisma proc esowe wnosi 
się bezpośrednio do sądu kasacyjnego. 
§ 5. Prokurator, uznając kasację za oczywiście bezz asadną, przesyła odpis odpowiedzi na kasację pozost ałym stro- 
nom, ich obrońcom i pełnomocnikom, którzy w termini e 14 dni od otrzymania odpowiedzi prokuratora mogą przedstawić 
sądowi na piśmie swoje stanowisko. 
Art. 531.  § 1. Sąd Najwyższy pozostawia bez rozpoznania przy jętą kasację, jeżeli nie odpowiada ona przepisom wy - 
mienionym w art. 530 § 2 lub gdy przyjęcie kasacji nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia termi nu. Sąd kasacyjny 
wydaje postanowienie bez udziału stron, chyba że pr ezes Sądu Najwyższego zarządzi inaczej. 
§ 2. Sąd Najwyższy może jednak zwrócić akta sprawy sądowi odwoławczemu, jeżeli stwierdzi, że nie zosta ły dopeł- 
nione czynności zmierzające do usunięcia braków for malnych wniesionej kasacji. 
§ 3. Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się odpowied nio w wypadku cofnięcia kasacji. 
                                                           
130) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 92 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
131) Utracił moc z dniem 8 lipca 2019 r. w zakresie, w jakim dopuszcza wniesienie i rozpoznanie kasacji na  niekorzyść oskarżonego 
w sytuacji, gdy w kasacji zakwestionowano prawidłow ość zastosowania aktu łaski przez Prezydenta Rzeczyp ospolitej, na podstawie 
wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w o dnośniku 128. 
        
Dziennik Ustaw – 97 – Poz. 30 
 
Art. 532.  § 1. W razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może  wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak 
i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od ro zstrzygnięcia kasacji. 
§ 2. Wstrzymanie wykonania orzeczenia można połączy ć z zastosowaniem środków określonych w art. 266, 2 71, 272, 
275 i 277. 
§ 3. Sąd kasacyjny wydaje postanowienie na posiedze niu bez udziału stron, chyba że prezes Sądu Najwyżs zego 
zarządzi inaczej. 
Art. 533.  Jeżeli kasację wniesiono na niekorzyść oskarżonego , Sąd Najwyższy może zastosować środek zapobiegaw- 
czy, chyba że oskarżony był uniewinniony. 
Art. 534.  § 1. Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, Sąd Najwyższy orzeka jednoosobowo, chyba że Prezes 
Sądu Najwyższego zarządzi rozpoznanie sprawy w skła dzie trzech sędziów. 
§ 2. Jeżeli kasacja dotyczy orzeczenia Sądu Najwyżs zego, podlega rozpoznaniu w składzie siedmiu sędzió w, chyba że 
orzeczenie zostało wydane jednoosobowo; w takim wyp adku Sąd Najwyższy orzeka w składzie trzech sędziów . 
Art. 535.  § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację na rozprawie , a w wypadkach przewidzianych przez ustawę – na 
posiedzeniu bez udziału stron. 
§ 2. Strony pozbawionej wolności nie sprowadza się na rozprawę, chyba że Prezes Sądu Najwyższego lub S ąd Naj- 
wyższy uzna to za konieczne. 
§ 3. Oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej nie wymaga pisemnego uzasadnienia; jeżeli postanowi enie zosta- 
ło wydane na posiedzeniu oraz wtedy, gdy zostało wy dane na rozprawie a strona pozbawiona wolności nie miała przedsta- 
wiciela procesowego i nie została sprowadzona na ro zprawę, uzasadnienie sporządza się na jej wniosek. Przepisy art. 422 
i 423 stosuje się odpowiednio. 
§ 4. Kasację wniesioną na podstawie art. 521 Sąd Na jwyższy rozpoznaje na rozprawie. 
§ 5. 132) Kasacja może być uwzględniona w całości na posiedze niu bez udziału stron w razie jej oczywistej zasadn ości.  
Art. 536.  Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaska rżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szer-
szym – tylko w wypadkach określonych w art. 435, 43 9 i 455. 
Art. 537.  § 1. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy oddala ka sację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w całości l ub 
w części. 
§ 2. Uchylając zaskarżone orzeczenie Sąd Najwyższy przekazuje sprawę właściwemu sądowi do ponownego ro zpo- 
znania albo umarza postępowanie, a jeżeli skazanie jest oczywiście niesłuszne – uniewinnia oskarżonego . 
Art. 537a. 133) Nie można uchylić wyroku sądu odwoławczego z tego p owodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wy- 
mogów określonych w art. 457 § 3.  
Art. 538.  § 1. Z chwilą uchylenia wyroku wykonanie kary, śro dka karnego, przepadku i środka kompensacyjnego 
ustaje; karę, środek karny, przepadek i środek komp ensacyjny już wykonane – w wypadku późniejszego pon ownego ska- 
zania – zalicza się odpowiednio na poczet nowo orze czonej kary, środka karnego, przepadku i środka kom pensacyjnego. 
§ 2. Sąd Najwyższy, uchylając orzeczenie, może zast osować środek zapobiegawczy. Na postanowienie o zas to-
sowaniu tymczasowego aresztowania służy zażalenie d o równorzędnego składu Sądu Najwyższego. 
§ 3. W razie uchylenia prawomocnego wyroku o warunk owym umorzeniu postępowania lub orzekającego karę 
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, w wypadku ponownego orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępo wania 
lub kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, n a poczet okresu próby zalicza się okres próby, któr y upłynął od 
uprawomocnienia się wyroku do daty jego uchylenia. 
Art. 539.  Niedopuszczalna jest kasacja od orzeczenia Sądu Na jwyższego zapadłego w następstwie rozpoznania 
kasacji. 
                                                           
132) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 93 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
133) Dodany przez art. 1 pkt 94 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 98 – Poz. 30 
 
Rozdział 55a 
Skarga na wyrok sądu odwoławczego 
Art. 539a.  § 1. Od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyro k sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę 
do ponownego rozpoznania stronom przysługuje skarga  do Sądu Najwyższego. 
§ 2. Wyrok można zaskarżyć w całości lub w części. 
§ 3. Skarga może być wniesiona wyłącznie z powodu n aruszenia art. 437 lub z powodu uchybień określonyc h 
w art. 439 § 1. 
Art. 539b.  § 1. Skargę wnosi się w terminie 7 dni od daty dor ęczenia wyroku z uzasadnieniem. Przepisy art. 524 §  1 
zdanie drugie i trzecie stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Wniesienie skargi powoduje wstrzymanie wykonan ia zaskarżonego wyroku. 
Art. 539c.  § 1. Do skargi dołącza się odpowiednią liczbę odpi sów dla pozostałych stron. 
§ 2. Prezes sądu, doręczając odpis skargi pozostały m stronom, poucza o prawie wniesienia pisemnej odpo wiedzi na 
skargę w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu s kargi. Po upływie tego terminu prezes sądu niezwłoc znie przesyła akta 
Sądowi Najwyższemu. 
Art. 539d.  Po przekazaniu sprawy do Sądu Najwyższego orzeka o n w razie potrzeby w przedmiocie środka zapobie- 
gawczego. Na postanowienie o zastosowaniu tymczasow ego aresztowania służy zażalenie do równorzędnego s kładu Sądu 
Najwyższego. 
Art. 539e.  § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę na posiedzeni u bez udziału stron. 
§ 2. Sąd Najwyższy postanowieniem oddala skargę alb o wyrokiem uchyla zaskarżony wyrok w całości lub w części 
i przekazuje sprawę właściwemu sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. 
Art. 539f.  Przepisy art. 425 § 3 i 4, art. 428 § 1, art. 431,  art. 432, art. 435, art. 436, art. 442 § 1 i 3, ar t. 457 § 1 i 3, 
art. 525 § 1, art. 526, art. 527 § 1–4, art. 528 § 1, art. 530 § 2 i 3, art. 531, art. 534 § 1 i art. 536, a także przepisy wydane 
na podstawie art. 527 § 5 stosuje się odpowiednio. 
Rozdział 56 
Wznowienie postępowania 
Art. 540.  § 1. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym or zeczeniem wznawia się, jeżeli: 
1) w związku z postępowaniem dopuszczono się przest ępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęci a, że mogło 
to mieć wpływ na treść orzeczenia; 
2) po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub  dowody wskazujące na to, że: 
a) skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie st anowił przestępstwa lub nie podlegał karze, 
b) skazano go za przestępstwo zagrożone karą surows zą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujący ch do 
nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie pr zyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obos trze- 
nie kary, 
c) sąd umorzył lub warunkowo umorzył postępowanie k arne, błędnie przyjmując popełnienie przez oskarżon ego za- 
rzucanego mu czynu. 
§ 2. Postępowanie wznawia się na korzyść strony, je żeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z  Konstytu- 
cją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą  przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wy dane orze- 
czenie; wznowienie nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego. 
§ 3. Postępowanie wznawia się na korzyść oskarżoneg o, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organ u między- 
narodowego działającego na mocy umowy międzynarodow ej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. 
Art. 540a.  Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzecze niem można wznowić, jeżeli: 
1) skazany, do którego zastosowano przepis art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu k arnego skarbo- 
wego, nie potwierdził w postępowaniu karnym ujawnio nych przez siebie informacji; 
2) zachodzi okoliczność określona w art. 11 § 3. 
        
Dziennik Ustaw – 99 – Poz. 30 
 
Art. 540b.  § 1. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym or zeczeniem można wznowić na wniosek oskarżo- 
nego, złożony w terminie zawitym miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o zapadłym wobec niego orze czeniu, jeżeli 
sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, któr emu nie doręczono zawiadomienia o terminie posiedze nia lub roz- 
prawy albo doręczono je w inny sposób niż osobiście , gdy wykaże on, że nie wiedział o terminie oraz o możliwości wyda- 
nia orzeczenia pod jego nieobecność. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się w wypadkach, o kt órych mowa w art. 133 § 2, art. 136 § 1 oraz art. 1 39 § 1, a także 
jeżeli w rozprawie lub posiedzeniu uczestniczył obr ońca. 
Art. 541.  § 1. Czyn, o którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1, mus i być ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, 
chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3–11 lub w art. 22. 
§ 2. W tym wypadku wniosek o wznowienie postępowani a powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie  
zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemoż ność wydania wyroku skazującego. 
Art. 542.  § 1. Wznowienie postępowania może nastąpić na wnio sek strony lub z urzędu. 
§ 2. Wniosek o wznowienie na korzyść złożyć może w razie śmierci skazanego osoba najbliższa. 
§ 3. Postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razi e ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 
§ 1, przy czym wznowienie postępowania jedynie z po wodów określonych w pkt 9–11 może nastąpić tylko na  korzyść 
oskarżonego. 
§ 4. Wznowienie nie może nastąpić z przyczyn wymien ionych w § 3, jeżeli były one przedmiotem rozpoznan ia 
w trybie kasacji. 
§ 5. Niedopuszczalne jest wznowienie postępowania z  urzędu na niekorzyść oskarżonego po upływie roku o d daty 
uprawomocnienia się orzeczenia. 
Art. 543.  (uchylony) 
Art. 544.  § 1. W kwestii wznowienia postępowania orzeka sąd okręgowy, zaś w kwestii wznowienia postępowania 
zakończonego orzeczeniem sądu okręgowego – sąd apel acyjny. Sąd orzeka w składzie trzech sędziów. 
§ 2. W kwestii wznowienia postępowania zakończonego  orzeczeniem sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego  orze- 
ka Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów. 
§ 3. W kwestii wznowienia postępowania sąd orzeka n a posiedzeniu bez udziału stron, chyba że prezes są du lub sąd 
postanowi inaczej. 
Art. 545. § 1. W postępowaniu o wznowienie stosuje się odpowi ednio art. 425 § 2 zdanie pierwsze, § 3 i 4, art. 4 29, 
art. 430 § 1, art. 431, art. 432, art. 435, art. 44 2, art. 456, art. 457 § 1 i 3, art. 529, art. 530, art. 532 i art. 538, a w razie 
wznowienia postępowania na korzyść oskarżonego stos uje się odpowiednio art. 434 i art. 443. 
§ 2. 134) Wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pocho dzi od prokuratora, powinien być sporządzony 
i podpisany przez adwokata, radcę prawnego albo rad cę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskie j. Przepisy 
art. 446 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Sąd, orzekając jednoosobowo, odmawia przyjęcia  wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2  bez 
wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżel i z treści wniosku, w szczególności odwołującego si ę do okoliczności, 
które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowi enie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadno ść. Na po- 
stanowienie o odmowie przyjęcia wniosku przysługuje  zażalenie do tego samego sądu orzekającego w skład zie trzech 
sędziów. 
Art. 546.  Jeżeli sąd zarządził sprawdzenie okoliczności w tr ybie art. 97, strony mają prawo wziąć udział w czyn -
nościach sprawdzających. 
Art. 547.  § 1. Na postanowienie oddalające wniosek lub pozos tawiające go bez rozpoznania przysługuje zażalenie,  
chyba że orzekł o tym sąd apelacyjny lub Sąd Najwyż szy. 
§ 2. Orzekając o wznowieniu postępowania, sąd uchyl a zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę właściw emu 
sądowi do ponownego rozpoznania. Od tego orzeczenia  środek odwoławczy nie przysługuje. 
                                                           
134) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 95 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 100 – Poz. 30 
 
§ 3. Uchylając zaskarżone orzeczenie, sąd może wyro kiem uniewinnić oskarżonego, jeżeli nowe fakty lub dowody 
wskazują na to, że orzeczenie to jest oczywiście ni esłuszne, albo też postępowanie umorzyć. Od wyroku uniewinniającego 
lub umarzającego postępowanie przysługuje środek od woławczy. 
§ 4. Od orzeczeń, o których mowa w § 3, wydanych pr zez Sąd Najwyższy, środek odwoławczy nie przysługuj e. 
§ 5. 135) Wyrok wydany na posiedzeniu doręcza się stronom.  
Art. 548.  Jeżeli postępowanie wznowiono na skutek wniosku na  korzyść oskarżonego i toczy się ono po jego śmierc i 
lub jeżeli zachodzi przyczyna zawieszenia postępowa nia, prezes sądu wyznacza do obrony praw oskarżoneg o obrońcę 
z urzędu, chyba że wnioskodawca ustanowił już obroń cę. 
DZIAŁ XII 
Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia 
Rozdział 57 
Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego 
Art. 549.  O podjęciu postępowania warunkowo umorzonego sąd o rzeka na wniosek oskarżyciela, pokrzywdzonego 
lub sądowego kuratora zawodowego albo z urzędu. 
Art. 550.  § 1. W kwestii podjęcia postępowania warunkowo umo rzonego orzeka sąd pierwszej instancji właściwy do 
rozpoznania sprawy. 
§ 2. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator , oskarżony i jego obrońca oraz pokrzywdzony i jego  pełno- 
mocnik. 
§ 3. Na postanowienie o pozostawieniu wniosku bez r ozpoznania oraz w kwestii podjęcia postępowania prz ysługuje 
zażalenie. 
§ 4. O podjęciu postępowania warunkowo umorzonego n ależy powiadomić poręczającego. 
Art. 551.  W razie podjęcia postępowania warunkowo umorzonego , sprawa toczy się od nowa na zasadach ogólnych, 
przed sądem właściwym do jej rozpoznania. Przepis a rt. 341 § 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. 
Rozdział 58 
Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe ar esztowanie lub zatrzymanie 
Art. 552.  § 1. 136) Oskarżonemu, który w wyniku wznowienia postępowania , kasacji lub skargi nadzwyczajnej został 
uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę, służ y od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szk odę oraz za- 
dośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykona nia względem niego w całości lub w części kary, któ rej nie powi- 
nien był ponieść.  
§ 2. Przepis § 1 stosuje się także, jeżeli po uchyl eniu skazującego orzeczenia postępowanie umorzono w skutek oko- 
liczności, których nie uwzględniono we wcześniejszy m postępowaniu. 
§ 3. Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia pows taje również w związku z zastosowaniem środka zabez piecza- 
jącego w warunkach określonych w § 1 i 2. 
§ 4. Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje r ównież w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczaso wego 
aresztowania lub zatrzymania. 
Art. 552a. (uchylony) 
Art. 552b. (uchylony) 
Art. 553.  § 1. Roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynien ie nie przysługuje temu, kto w zamiarze wprowadze- 
nia w błąd sądu lub organu ścigania złożył fałszywe  zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub fałsz ywe wyjaśnienie 
i spowodował tym niekorzystne dla siebie orzeczenie  w przedmiocie skazania, tymczasowego aresztowania,  zastosowania 
środka zabezpieczającego albo zatrzymanie. 
                                                           
135) Dodany przez art. 1 pkt 96 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
136) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 97 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 101 – Poz. 30 
 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do osób składając ych oświadczenie w warunkach określonych w art. 171  § 4, 5 i 7, 
jak również gdy szkoda lub krzywda powstała na skut ek przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowi ązku przez 
funkcjonariusza publicznego. 
§ 3. W wypadku przyczynienia się przez oskarżonego do wydania orzeczenia, o którym mowa w § 1, przepis  art. 362 
Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio. 
Art. 553a.  Ustalając wysokość odszkodowania, sąd uwzględnia z aliczenie oskarżonemu okresu niesłusznego stosowani a 
kar, środków zabezpieczających, tymczasowego areszt owania lub zatrzymania, których dotyczy wniosek o o dszkodowanie, na 
poczet kar lub środków zabezpieczających orzeczonyc h w innym postępowaniu. 
Art. 554.  § 1. Żądanie odszkodowania należy zgłosić w sądzie  okręgowym, w którego okręgu wydano orzeczenie 
w pierwszej instancji, a w wypadku określonym w art . 552 § 4 – w sądzie okręgowym właściwym ze względu  na miejsce, 
w którym nastąpiło zwolnienie tymczasowo aresztowan ego lub zwolnienie zatrzymanego. 
§ 2. Sąd okręgowy orzeka wyrokiem na rozprawie w sk ładzie jednego sędziego. 
§ 2a. 137) Stronami w postępowaniu są: wnioskodawca, prokurato r oraz Skarb Państwa. 
§ 2b. 137) Organem reprezentującym Skarb Państwa jest: 
1) prezes sądu, w którym wydano ostatnie orzeczenie  kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialno ści karnej, 
stosowania środka zapobiegawczego, środka zabezpiec zającego lub zatrzymania, albo 
2) prezes sądu pierwszej instancji, w którym wydano  zmienione orzeczenie – jeżeli orzeczeniem, o który m mowa 
w pkt 1, zmieniono orzeczenie sądu pierwszej instan cji i zastosowano środek, w związku z którym nie pr zysługuje 
odszkodowanie w myśl niniejszego rozdziału, albo 
3) organ, który dokonał zatrzymania – jeżeli sąd uw zględnił zażalenie na zatrzymanie albo jeżeli sąd n ie rozpoznawał 
zażalenia na zatrzymanie.  
§ 3. 138) O terminie rozprawy zawiadamia się wnioskodawcę, pr okuratora oraz organ reprezentujący Skarb Państwa, 
przesyłając odpis wniosku.  
§ 4. Postępowanie jest wolne od kosztów sądowych. W  razie uwzględnienia roszczeń choćby w części wnios kodawcy 
przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych w ydatków, w tym z tytułu ustanowienia jednego pełnom ocnika. 
Art. 555. Roszczenia przewidziane w niniejszym rozdziale prze dawniają się po upływie roku od daty uprawomocnieni a 
się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i  zadośćuczynienia, w wypadku tymczasowego aresztowa nia – od daty 
uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowa nie w sprawie, w razie zaś zatrzymania – od daty zw olnienia. 
Art. 556.  § 1. W razie śmierci oskarżonego prawo do odszkodo wania przysługuje temu, kto wskutek wykonania kary 
lub niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztow ania utracił: 
1) należne mu od uprawnionego z mocy ustawy utrzyma nie; 
2) stale dostarczane mu przez zmarłego utrzymanie, jeżeli względy słuszności przemawiają za przyznanie m odszkodo- 
wania. 
§ 2. Żądanie odszkodowania należy zgłosić w termini e przewidzianym w art. 555 lub w ciągu roku od śmie rci oskar- 
żonego. 
§ 3. Żądający odszkodowania może ustanowić pełnomoc nika. Przepisy art. 78–81 stosuje się odpowiednio. 
§ 4. Upoważnienie do obrony udzielone obrońcy w spr awie zachowuje moc jako upoważnienie do działania 
w charakterze pełnomocnika. 
Art. 557.  § 1. W razie naprawienia szkody oraz zadośćuczynie nia za krzywdę Skarb Państwa ma roszczenie zwrotne 
do osób, które swoim bezprawnym działaniem spowodow ały niesłuszne skazanie, zastosowanie środka zabezp ieczającego, 
niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub  zatrzymanie. 
§ 2. Powództwo dotyczące roszczeń, o których mowa w  § 1, może wytoczyć w postępowaniu cywilnym prokura tor 
lub organ, który jest powołany do reprezentowania S karbu Państwa. Jeżeli prokurator nie dopatrzy się p odstaw do wyto- 
czenia powództwa, wydaje w tej kwestii postanowieni e i zawiadamia o tym uprawniony organ. 
                                                           
137) Dodany przez art. 1 pkt 98 lit. a ustawy, o której  mowa w odnośniku 2. 
138) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 98 lit. b u stawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 102 – Poz. 30 
 
Art. 558.  W sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie,  tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie przepisy 
Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w niniejszym kodeksie.  
Art. 559.  (uchylony) 
Rozdział 59 
Ułaskawienie 
Art. 560.  § 1. Prośbę o ułaskawienie skazanego może wnieść o n sam, osoba uprawniona do składania na jego korzyś ć 
środków odwoławczych, krewni w linii prostej, przys posabiający lub przysposobiony, rodzeństwo, małżone k i osoba pozo- 
stająca ze skazanym we wspólnym pożyciu. 
§ 2. Prośbę o ułaskawienie wniesioną przez osobę ni euprawnioną lub niedopuszczalną z mocy ustawy sąd p ozostawia 
bez rozpoznania. 
§ 3. Osoba, która wniosła prośbę o ułaskawienie, mo że ją cofnąć. 
Art. 561.  § 1. Prośbę o ułaskawienie przedstawia się sądowi,  który wydał wyrok w pierwszej instancji. 
§ 1a. W wypadku wyroku przejętego do wykonania w Rz eczypospolitej Polskiej prośbę o ułaskawienie przed stawia 
się sądowi, który orzekł w pierwszej instancji o pr zejęciu wyroku do wykonania. 
§ 2. Sąd, o którym mowa w § 1 i 1a, powinien rozpoz nać prośbę o ułaskawienie w ciągu 2 miesięcy od dat y jej 
otrzymania. 
Art. 562.  § 1. Sąd rozpoznaje prośbę o ułaskawienie w takim samym składzie, w jakim orzekał. W skład sądu powin - 
ni w miarę możności wchodzić sędziowie i ławnicy, k tórzy brali udział w wydaniu wyroku. 
§ 2.  (uchylony) 
Art. 563.  Rozpoznając prośbę o ułaskawienie sąd w szczególno ści ma na względzie zachowanie się skazanego po 
wydaniu wyroku, rozmiary wykonanej już kary, stan z drowia skazanego i jego warunki rodzinne, naprawien ie szkody 
wyrządzonej przestępstwem, a przede wszystkim szcze gólne wydarzenia, jakie nastąpiły po wydaniu wyroku . 
Art. 564.  § 1. Jeżeli w sprawie, w której wniesiono prośbę o  ułaskawienie, orzekał tylko sąd pierwszej instancj i 
i wyda on opinię pozytywną – przesyła Prokuratorowi  Generalnemu akta sprawy lub niezbędne ich części w raz ze swoją 
opinią, a w razie braku podstaw do wydania opinii p ozytywnej – pozostawia prośbę bez dalszego biegu. 
§ 2. Jeżeli w sprawie, w której wniesiono prośbę o ułaskawienie, orzekał sąd odwoławczy, sąd pierwszej  instancji 
przesyła mu akta lub niezbędne ich części wraz ze s woją opinią. 
§ 3. Sąd odwoławczy pozostawia prośbę bez dalszego biegu tylko wtedy, gdy wydaje opinię negatywną, a o pinię taką 
wydał już sąd pierwszej instancji; w innych wypadka ch sąd odwoławczy przesyła Prokuratorowi Generalnem u akta wraz 
z opiniami. 
§ 4. Opinie pozytywne nie są dostępne dla osób wymi enionych w art. 560. 
Art. 565.  § 1. Jeżeli prośbę o ułaskawienie choćby jeden sąd  zaopiniował pozytywnie, Prokurator Generalny przed - 
stawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej prośb ę o ułaskawienie wraz z aktami sprawy i swoim wnios kiem. 
§ 2. Prośbę o ułaskawienie skierowaną bezpośrednio do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje się Proku- 
ratorowi Generalnemu w celu nadania jej biegu zgodn ie z art. 561 albo art. 567. 
Art. 566.  Ponowna prośba o ułaskawienie, wniesiona przed upł ywem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej 
prośby, może być przez sąd pozostawiona bez rozpozn ania. 
Art. 567.  § 1. Postępowanie o ułaskawienie może wszcząć z ur zędu Prokurator Generalny, który może żądać przed- 
stawienia sobie akt sprawy z opiniami sądów albo pr zedstawić akta Prezydentowi Rzeczypospolitej Polski ej bez zwracania 
się o opinię. 
§ 2. Prokurator Generalny przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej akta sprawy lub wszczyna z urzędu 
postępowanie o ułaskawienie w każdym wypadku, kiedy  Prezydent tak zadecyduje. 
Art. 568.  Uznając, że szczególnie ważne powody przemawiają z a ułaskawieniem, zwłaszcza gdy uzasadnia to krótki 
okres pozostałej do odbycia kary, sąd wydający opin ię oraz Prokurator Generalny mogą wstrzymać wykonan ie kary lub 
zarządzić przerwę w jej wykonaniu do czasu ukończen ia postępowania o ułaskawienie. 
        
Dziennik Ustaw – 103 – Poz. 30 
 
Rozdział 60 
Orzekanie kary łącznej 
Art. 568a.  § 1. Sąd orzeka karę łączną: 
1) w wyroku skazującym – w odniesieniu do kar wymie rzonych za przypisane oskarżonemu tym wyrokiem prze stępstwa; 
2) w wyroku łącznym – w pozostałych wypadkach. 
§ 2. Do kary łącznej orzeczonej w wyroku skazującym  stosuje się odpowiednio art. 575–577. Jeżeli zacho dzą warunki 
do orzeczenia nowej kary łącznej wyłącznie w odnies ieniu do kar wymierzonych w tym samym wyroku skazuj ącym, właś-
ciwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który wyd ał ten wyrok skazujący. 
Art. 569.  § 1. Jeżeli zachodzą warunki do orzeczenia kary łą cznej w stosunku do osoby, którą prawomocnie skazan o 
lub wobec której orzeczono karę łączną wyrokami róż nych sądów, właściwy do wydania wyroku łącznego jes t sąd, który 
wydał ostatni wyrok skazujący lub łączny w pierwsze j instancji, orzekający kary podlegające łączeniu. 
§ 2. Jeżeli w pierwszej instancji orzekały sądy róż nego rzędu, wyrok łączny wydaje sąd wyższego rzędu.  
§ 3. W razie zbiegu wyroków sądu powszechnego i szc zególnego, o karze łącznej orzeka ten z sądów, któr y wymie- 
rzył karę surowszą podlegającą łączeniu. 
Art. 570.  Wyrok łączny sąd wydaje z urzędu lub na wniosek sk azanego albo prokuratora. 
Art. 571.  § 1. Sąd w razie potrzeby zwraca się do zakładów k arnych, w których skazany przebywał, o nadesłanie o pi- 
nii o zachowaniu się skazanego w okresie odbywania kary, jak również informacji o warunkach rodzinnych , majątkowych 
i co do stanu zdrowia skazanego oraz danych o wykon aniu kar orzeczonych w poszczególnych wyrokach. 
§ 2. Wniosek o wydanie wyroku łącznego pochodzący o d prokuratora powinien zawierać dane, o których mow a w § 1. 
Art. 572.  Jeżeli brak warunków do wydania wyroku łącznego, s ąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. 
Art. 573.  § 1. Wyrok łączny wydaje się po przeprowadzeniu ro zprawy. 
§ 2. Stawiennictwo osobiste skazanego nie jest obow iązkowe, chyba że sąd postanowi inaczej. Przepis ar t. 451 stosuje 
się odpowiednio. 
§ 3. Przepisu art. 84 § 1 nie stosuje się. 
Art. 574.  W kwestiach nieuregulowanych przepisami niniejszeg o rozdziału do postępowania o wydanie wyroku łącz- 
nego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowani u zwyczajnym przed sądem pierwszej instancji. Dowod y przeprowa- 
dzane są przez sąd z urzędu. Nie wyłącza to prawa d o zgłoszenia wniosku dowodowego przez stronę. 
Art. 575.  § 1. Jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi po trzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą 
jego uprawomocnienia się poprzedni wyrok łączny tra ci moc. 
§ 2. Jeżeli choćby jeden z wyroków stanowiących pod stawę wyroku łącznego ulega uchyleniu lub zmianie, wyrok 
łączny traci moc, a sąd w miarę potrzeby wydaje now y wyrok łączny. 
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli ch oćby jeden wyrok łączny stanowiący podstawę wyroku,  o którym 
mowa w tym przepisie, utracił moc. 
Art. 576.  § 1. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku łącznego,  wyroki podlegające połączeniu nie ulegają wykonani u 
w zakresie objętym wyrokiem łącznym. 
§ 2. W wypadku wymierzenia w wyroku łącznym kary ni ższej od okresu odbytych i połączonych już kar pozb awienia 
wolności lub równej temu okresowi, przewodniczący n iezwłocznie zarządza zwolnienie skazanego, jeżeli n ie jest on po- 
zbawiony wolności w innej sprawie. Przesyłając zarz ądzenie do wykonania, załącza się wydany wyrok łącz ny. 
Art. 577.  W wyroku łącznym należy, w miarę potrzeby, wymieni ć okresy zaliczone na poczet kary łącznej. 
        
Dziennik Ustaw – 104 – Poz. 30 
 
DZIAŁ XIII 
Postępowanie w sprawach karnych ze stosunków między narodowych 
Rozdział 61 
Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyp lomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych 
Art. 578.  Nie podlegają orzecznictwu polskich sądów karnych:  
1) uwierzytelnieni w Rzeczypospolitej Polskiej szef owie przedstawicielstw dyplomatycznych państw obcyc h; 
2) osoby należące do personelu dyplomatycznego tych  przedstawicielstw; 
3) osoby należące do personelu administracyjnego i technicznego tych przedstawicielstw; 
4) członkowie rodzin osób wymienionych w pkt 1–3, j eżeli pozostają z nimi we wspólnocie domowej; 
5) inne osoby korzystające z immunitetów dyplomatyc znych na podstawie ustaw, umów lub powszechnie uzna nych 
zwyczajów międzynarodowych. 
Art. 579.  § 1. Nie podlegają orzecznictwu polskich sądów kar nych w zakresie czynności pełnionych podczas i w zw iązku 
z wykonywaniem ich funkcji urzędowych, a na zasadzi e wzajemności w pozostałym zakresie: 
1) kierownicy urzędów konsularnych i inni urzędnicy  konsularni państw obcych; 
2) osoby zrównane z nimi na podstawie umów lub pows zechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych. 
§ 2. Kierownik urzędu konsularnego oraz inni urzędn icy konsularni państw obcych podlegają zatrzymaniu lub tym- 
czasowemu aresztowaniu jedynie w razie zarzutu pope łnienia zbrodni. O ich zatrzymaniu lub tymczasowym aresztowaniu 
zawiadamia się niezwłocznie Ministra Spraw Zagranicznych 139). 
§ 3. Poza wypadkiem określonym w § 2 osoby te mogą być pozbawione wolności tylko w wykonaniu prawomocn ego 
wyroku sądu polskiego. 
Art. 580.  § 1. Przepisów art. 578 i 579 nie stosuje się, gdy  państwo wysyłające zrzeknie się w sposób wyraźny i mmu- 
nitetu w stosunku do osoby wymienionej w tych przep isach. 
§ 2. W stosunku do funkcjonariuszy organizacji międ zynarodowych korzystających z immunitetu o zrzeczen iu, 
o którym mowa w § 1, rozstrzyga właściwa organizacj a międzynarodowa. 
Art. 581.  § 1. Osoby wymienione w art. 578 nie są obowiązane  do składania zeznań w charakterze świadka lub do 
występowania w charakterze biegłego lub tłumacza; m ożna jednak zwrócić się o wyrażenie przez te osoby zgody na złoże- 
nie zeznań albo na wystąpienie w charakterze biegłe go lub tłumacza. 
§ 2. W razie wyrażenia zgody, o której mowa w § 1, wezwania doręczone tym osobom nie mogą zawierać zag rożenia 
stosowaniem środków przymusu, a w razie niestawienn ictwa na wezwanie lub odmowy złożenia zeznań nie mo żna wobec 
nich stosować tych środków. 
Art. 582.  § 1. Do osób wymienionych w art. 579 stosuje się o dpowiednio art. 581, jeżeli okoliczności, których z ezna- 
nia lub opinie mają dotyczyć, związane są z wykonyw aniem przez te osoby funkcji urzędowych lub służbow ych, a na zasa- 
dzie wzajemności także w zakresie innych okolicznoś ci. 
§ 2. Osoby wymienione w art. 578 i 579 nie są obowi ązane do przedstawienia korespondencji i dokumentów  odno- 
szących się do tych funkcji. 
Art. 583.  § 1. Przeszukania pomieszczeń przedstawicielstwa d yplomatycznego można dokonać tylko za zgodą szefa 
tego przedstawicielstwa lub osoby czasowo pełniącej  jego funkcje. 
§ 2. Do przeszukania pomieszczeń konsularnych konie czna jest zgoda kierownika urzędu konsularnego lub osoby 
czasowo pełniącej jego funkcje albo szefa przedstaw icielstwa dyplomatycznego. 
Art. 584.  Przepisów art. 578–583 nie stosuje się do osób w n ich wymienionych, w zakresie czynności niepełnionyc h 
podczas i w związku z wykonywaniem ich funkcji urzę dowych, jeżeli są obywatelami polskimi lub mają w R zeczy-
pospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania. 
                                                           
139) Obecnie ministra właściwego do spraw zagranicznych  na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 27 i art. 3 2 ustawy z dnia 4 września 
1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z  2019 r. poz. 945, 1248, 1696 i 2170). 
        
Dziennik Ustaw – 105 – Poz. 30 
 
Rozdział 62 
Pomoc prawna i doręczenia w sprawach karnych 
Art. 585.  W drodze pomocy prawnej mogą być dokonywane niezbę dne czynności postępowania karnego, a w szcze- 
gólności: 
1) doręczanie pism osobom przebywającym za granicą lub instytucjom mającym siedzibę za granicą; 
2) przesłuchiwanie osób w charakterze oskarżonych, świadków lub biegłych; 
3) dokonywanie oględzin oraz przeszukiwanie pomiesz czeń, innych miejsc i osób, zajęcie przedmiotów i w ydawanie 
przedmiotów tych za granicę; 
4) wzywanie osób przebywających za granicą do osobi stego dobrowolnego stawiennictwa przed sądem lub pr okurato- 
rem w celu przesłuchania świadka lub konfrontacji, jak również doprowadzanie w tym celu osób pozbawion ych 
w tym czasie wolności; 
5) udostępnianie akt i dokumentów oraz informacji o  karalności oskarżonych; 
6) udzielanie informacji o prawie. 
Art. 586.  § 1. O doręczenie pisma przebywającej za granicą o sobie, która ma obywatelstwo polskie, lub o prze-
słuchanie takiej osoby w charakterze oskarżonego, ś wiadka lub biegłego sąd lub prokurator zwraca się d o polskiego przed- 
stawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularne go. 
§ 2. W razie niemożności dokonania czynności w spos ób określony w § 1, można zwracać się o dokonanie t ych czyn- 
ności do sądu, prokuratury lub innego właściwego or ganu państwa obcego. W wypadku przeszukania, zajęci a i wydania 
przedmiotu należy do wniosku dołączyć odpis postano wienia sądu lub prokuratora nakazującego przeprowad zenie tej 
czynności w danej sprawie. 
Art. 587.  Sporządzone na wniosek polskiego sądu lub prokurat ora protokoły oględzin, przesłuchań osób w charakte - 
rze oskarżonych, świadków, biegłych lub protokoły i nnych czynności dowodowych, dokonanych przez sądy l ub prokurato- 
rów państw obcych albo organy działające pod ich na dzorem, mogą być odczytywane na rozprawie na zasada ch określo- 
nych w art. 389, 391 i 393, jeżeli sposób przeprowa dzenia czynności nie jest sprzeczny z zasadami porz ądku prawnego 
w Rzeczypospolitej Polskiej. 
Art. 588.  § 1. Sądy i prokuratorzy udzielają pomocy prawnej na wniosek sądów i prokuratorów państw obcych. 
§ 2. Sąd i prokurator odmawiają udzielenia pomocy p rawnej i przekazują odmowę właściwym organom obcego  pań- 
stwa, jeżeli żądana czynność byłaby sprzeczna z zas adami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej a lbo naruszałaby 
jej suwerenność. 
§ 3. Sąd i prokurator mogą odmówić udzielenia pomoc y prawnej, jeżeli: 
1) wykonanie żądanej czynności nie należy do zakres u działania sądu lub prokuratora według prawa polsk iego; 
2) państwo, od którego wniosek o udzielenie pomocy prawnej pochodzi, nie zapewnia w tym zakresie wzaje mności; 
3) wniosek dotyczy czynu, który nie jest przestępst wem według prawa polskiego. 
§ 4. Do czynności procesowych, dokonywanych na wnio sek sądu lub prokuratora państwa obcego, stosuje si ę ustawy 
polskie. Należy jednak uczynić zadość życzeniu tych  organów, aby przy dokonaniu czynności zastosowano szczególny tryb 
postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami porządku prawnego Rzeczypos politej Polskiej. 
§ 5. Koszty udzielania pomocy prawnej ustala się zg odnie z art. 616–619. 
Art. 589.  § 1. Wezwany z zagranicy świadek lub biegły niebęd ący obywatelem polskim, który stawi się dobrowolnie  
przed sądem, nie może być ani ścigany, ani zatrzyma ny, ani też tymczasowo aresztowany z powodu przestę pstwa będącego 
przedmiotem danego postępowania karnego i jakiegoko lwiek innego przestępstwa popełnionego przed przekr oczeniem 
polskiej granicy państwowej. Nie może być także w s tosunku do niego wykonana kara orzeczona za takie p rzestępstwo. 
§ 2. Świadek lub biegły traci ochronę przewidzianą w § 1, jeżeli nie opuści terytorium Rzeczypospolite j Polskiej, 
chociaż mógł to uczynić, w ciągu 7 dni od czasu, gd y sąd oznajmił mu, że obecność jego stała się zbędn a. 
§ 3. Wezwanemu świadkowi lub biegłemu przysługuje z wrot kosztów podróży i pobytu oraz zwrot utraconego  zarob- 
ku, a biegłemu – wynagrodzenie za sporządzenie opin ii. 
§ 4. W wezwaniu doręczonym świadkowi lub biegłemu s tale przebywającemu za granicą należy zamieścić pou czenie 
o treści przepisów § 1–3. Nie należy natomiast zami eszczać zagrożenia stosowaniem środków przymusu z p owodu niesta- 
wiennictwa. 
        
Dziennik Ustaw – 106 – Poz. 30 
 
Art. 589a.  § 1. Wobec osoby pozbawionej wolności na terytoriu m państwa obcego, czasowo wydanej w celu złożenia 
zeznań w charakterze świadka lub dokonania z jej ud ziałem innej czynności procesowej przed polskim sąd em lub prokura- 
torem, sąd okręgowy miejsca wykonania czynności zar ządza umieszczenie osoby wydanej w polskim zakładzi e karnym lub 
areszcie śledczym na czas jej pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nieprzekraczający jednak  czasu pozbawienia 
wolności określonego w państwie wydającym. 
§ 2. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuj e. 
Art. 589b.  § 1. Pomoc prawna w postępowaniu przygotowawczym m iędzy polskimi organami uprawnionymi do pro- 
wadzenia tego postępowania oraz właściwymi organami  państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub inneg o państwa, 
jeżeli pozwala na to umowa międzynarodowa, której R zeczpospolita Polska jest stroną, albo na zasadach wzajemności, 
może także polegać na wykonywaniu czynności śledztw a w ramach wspólnego zespołu śledczego, zwanego dal ej „zespo- 
łem”. 
§ 2. Zespół powołują, w drodze porozumienia, Prokur ator Generalny oraz właściwy organ państwa, o który m mowa 
w § 1, zwanego dalej „państwem współpracującym”, na  potrzeby określonego postępowania przygotowawczego , na czas 
oznaczony. 
§ 3. Porozumienie o powołaniu zespołu powinno okreś lać: 
1) przedmiot, cel, miejsce i okres współpracy; 
2) skład zespołu, ze wskazaniem osoby kierującej; 
3) zadania poszczególnych członków zespołu. 
§ 4. W porozumieniu o powołaniu zespołu można zastr zec możliwość dopuszczenia do prac w zespole, w okr eślo- 
nych warunkach, przedstawiciela instytucji międzyna rodowej powołanej do zwalczania przestępczości. 
§ 5. Okres współpracy w ramach zespołu, wskazany w porozumieniu o powołaniu zespołu, może być przedłuż ony na 
dalszy czas oznaczony, niezbędny do osiągnięcia cel u tej współpracy; przedłużenie wymaga zgody wszystk ich stron poro- 
zumienia. 
Art. 589c.  § 1. Zespół, w ramach którego współpraca odbywa si ę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwany da - 
lej „zespołem polskim”, można powołać w szczególnoś ci, gdy: 
1) w toku prowadzonego na terytorium Rzeczypospolit ej Polskiej postępowania przygotowawczego w sprawie  
o przestępstwo o charakterze terrorystycznym, handl u ludźmi, obrotu środkami odurzającymi, substancjam i psycho-
tropowymi lub ich prekursorami albo o inne ciężkie przestępstwo ujawniono, że sprawca działał lub nast ępstwa jego 
czynu wystąpiły na terytorium innego państwa i zach odzi potrzeba wykonania czynności śledztwa na teryt orium tego 
państwa lub z udziałem jego organu; 
2) prowadzone na terytorium Rzeczypospolitej Polski ej postępowanie przygotowawcze pozostaje w związku przedmio- 
towym lub podmiotowym z postępowaniem przygotowawcz ym o przestępstwo wymienione w pkt 1, prowadzonym n a 
terytorium innego państwa i zachodzi potrzeba wykon ania większości czynności śledztwa w obu postępowan iach na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Pracami zespołu polskiego kieruje polski proku rator. 
§ 3. W skład zespołu polskiego mogą wchodzić inni p olscy prokuratorzy i przedstawiciele innych organów  uprawnio- 
nych do prowadzenia śledztwa oraz funkcjonariusze w łaściwych organów państwa współpracującego, zwani d alej „funk- 
cjonariuszami delegowanymi”. 
§ 4. Do czynności w postępowaniu przygotowawczym wy konywanych w ramach zespołu polskiego stosuje się p rzepi- 
sy prawa krajowego, z zastrzeżeniem § 5–8 oraz art.  589e. 
§ 5. Funkcjonariusze delegowani mogą być obecni prz y wszystkich czynnościach procesowych wykonywanych w ra- 
mach zespołu polskiego, chyba że w szczególnym wypa dku, uzasadnionym potrzebą ochrony ważnego interesu  Rzeczy-
pospolitej Polskiej lub praw jednostki, osoba kieru jąca tym zespołem zarządzi inaczej. 
§ 6. Za zgodą stron porozumienia o utworzeniu zespo łu polskiego osoba kierująca tym zespołem może powi erzyć 
funkcjonariuszowi delegowanemu wykonanie określonej  czynności śledztwa, z wyłączeniem wydawania postan owień 
przewidzianych w niniejszym kodeksie. W takim wypad ku w czynności uczestniczy polski członek zespołu i  sporządza 
z niej protokół. 
§ 7. Jeżeli zachodzi potrzeba wykonania czynności ś ledztwa na terytorium państwa współpracującego, z w nioskiem 
o pomoc prawną zwraca się do właściwej instytucji l ub organu funkcjonariusz delegowany przez to państw o. Do sporzą- 
dzonych w wykonaniu tego wniosku protokołów stosuje  się odpowiednio przepis art. 587. 
§ 8. W granicach określonych w porozumieniu o powoł aniu zespołu polskiego przedstawicielowi instytucji  między-
narodowej, o którym mowa w art. 589b § 4, przysługu ją uprawnienia określone w § 5. 
        
Dziennik Ustaw – 107 – Poz. 30 
 
Art. 589d.  § 1. Prokurator lub przedstawiciel innego organu u prawnionego do prowadzenia śledztwa może być dele- 
gowany do zespołu na terytorium innego państwa wspó łpracującego w wypadkach określonych przepisami pań stwa, na 
którego terytorium odbywa się współpraca zespołu. O  delegowaniu decyduje odpowiednio Prokurator Genera lny albo inny 
właściwy organ. 
§ 2. Członkowi zespołu, o którym mowa w § 1, będące mu polskim prokuratorem przysługują uprawnienia pro kuratora 
państwa obcego określone w art. 588 § 1. Przepisu a rt. 613 § 1 nie stosuje się. 
§ 3. Instytucje i organy Rzeczypospolitej Polskiej,  inne niż prokurator, o którym mowa w § 2, udzielaj ą niezbędnej 
pomocy polskiemu członkowi zespołu, o którym mowa w  § 1, w granicach i z zastosowaniem przepisów prawa  krajowego. 
Art. 589e.  § 1. Informacje uzyskane przez członka zespołu w z wiązku z udziałem w pracach zespołu, niedostępne 
w innym trybie dla państwa, które go delegowało, mo gą być wykorzystane przez właściwy organ tego państ wa także 
w celu: 
1) przeprowadzenia postępowania karnego we własnym zakresie – za zgodą państwa współpracującego, które go instytu- 
cja lub organ udzieliły informacji; 
2) zapobiegnięcia bezpośredniemu, poważnemu zagroże niu dla bezpieczeństwa publicznego; 
3) innym niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli tak sta nowi porozumienie o powołaniu zespołu. 
§ 2. Zgoda, o której mowa w § 1 pkt 1, może być cof nięta wyłącznie wtedy, gdy wykorzystanie informacji  mogłoby 
zagrażać dobru postępowania przygotowawczego prowad zonego w państwie współpracującym, którego instytuc ja lub 
organ udzieliły informacji, oraz w wypadku, w który m państwo to mogłoby odmówić wzajemnej pomocy. 
Art. 589f.  § 1. Za szkodę wyrządzoną przez członka zespołu w związku z wykonywanymi czynnościami odpowiada 
państwo, które go delegowało, na zasadach określony ch w przepisach państwa, na którego terytorium odby wała się współ- 
praca zespołu. 
§ 2. Jeżeli szkoda wyrządzona innej osobie jest nas tępstwem działania lub zaniechania członka zespołu delegowanego 
przez inne państwo współpracujące, kwotę pieniężną stanowiącą równowartość odszkodowania tymczasowo wy płaca po- 
szkodowanemu właściwy organ państwa, na którego ter ytorium odbywała się współpraca zespołu. 
§ 3. W wypadku określonym w § 2 wypłacona kwota pie niężna podlega zwrotowi organowi, który ją tymczaso wo 
wypłacił, na jego wniosek. 
Rozdział 62a 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o wykonanie postanowienia o zatrzymaniu dowodó w 
lub mającego na celu zabezpieczenie mienia 
Art. 589g.  § 1. W razie ustalenia, że mogące stanowić dowód w  sprawie rzeczy, korespondencja, przesyłki, wykazy 
połączeń telefonicznych lub innych przekazów inform acji lub dane przechowywane w systemie informatyczn ym lub na 
nośniku, w tym korespondencja przesyłana pocztą ele ktroniczną, albo mienie podlegające zajęciu w celu zabezpieczenia 
wykonania postanowienia o przepadku znajdują się na  terytorium innego państwa członkowskiego Unii Euro pejskiej, sąd 
właściwy do rozpoznania sprawy albo prokurator może  wystąpić o wykonanie postanowienia o ich zatrzyman iu albo 
zabezpieczeniu bezpośrednio do właściwego organu są dowego tego państwa. 
§ 2. Przekazując do wykonania postanowienie o zatrz ymaniu dowodów, właściwy sąd lub prokurator występu je jed- 
nocześnie do właściwego organu sądowego państwa wyk onania postanowienia z wnioskiem o ich wydanie. 
§ 3. Niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowie nia o przepadku zabezpieczonego mienia, o którym mo wa w § 1, 
właściwy sąd występuje do właściwego organu sądoweg o państwa wykonania postanowienia z wnioskiem o wyk onanie 
tego przepadku. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Do postanowienia, o którym mowa w § 1, dołącza  się zaświadczenie zawierające wszystkie istotne in formacje 
umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 6. Przekazywane dokumenty powinny zostać przetłum aczone na język urzędowy państwa wykonania postanow ienia 
albo na inny język wskazany przez to państwo. 
§ 7. Przekazanie postanowienia oraz zaświadczenia, o którym mowa w § 5, może nastąpić również z wykorz ystaniem 
urządzeń służących do automatycznego przesyłania da nych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentycz ności tych 
dokumentów. 
§ 8. W razie trudności w ustaleniu właściwego organ u państwa wykonania postanowienia właściwy sąd albo  prokura- 
tor może również zwracać się do właściwych jednoste k organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
        
Dziennik Ustaw – 108 – Poz. 30 
 
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 5, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonan ia postanowienia wszystkich niezbędnych informacji,  w tym infor- 
macji o terminie, do którego ma trwać zatrzymanie d owodów albo zabezpieczenie mienia. 
Art. 589h.  Wydane dowody zwraca się państwu wykonania postano wienia niezwłocznie po wykorzystaniu, jeżeli 
przy ich przekazaniu zastrzeżono zwrot lub gdy podl egają one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawn ionemu 
podmiotowi, przebywającemu na terytorium tego państ wa. 
Art. 589i.  W razie uchylenia postanowienia o zatrzymaniu dowo dów lub zabezpieczeniu mienia właściwy sąd albo 
prokurator o jego treści niezwłocznie zawiadamia wł aściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejski ej. 
Art. 589j.  § 1. Na postanowienie, o którym mowa w art. 589g §  1, wydane przez prokuratora, przysługuje zażalenie  
do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się p ostępowanie. Termin do wniesienia zażalenia biegnie  od daty dorę- 
czenia postanowienia. 
§ 2. Przepis art. 589g § 6 stosuje się odpowiednio.  
Art. 589k.  § 1. Jeżeli według prawa państwa wykonania postano wienia państwo to ponosi odpowiedzialność za szko- 
dę wyrządzoną w związku z wykonaniem postanowienia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpie czenie 
mienia, wydanego przez polski sąd albo prokuratora,  na wniosek właściwego organu tego państwa Skarb Pa ństwa zwraca 
mu kwotę pieniężną stanowiącą równowartość wypłacon ego odszkodowania. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli szkoda je st następstwem wyłącznie działania lub zaniechania organu państwa 
wykonania postanowienia. 
Art. 589ka. Przepisy niniejszego rozdziału w zakresie zatrzyman ia dowodów stosuje się do wystąpień do państw 
członkowskich Unii Europejskiej, w których nie ma z astosowania europejski nakaz dochodzeniowy. 
Rozdział 62b 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o wykonanie orzeczenia o zatrzymaniu dowodów 
lub mającego na celu zabezpieczenie mienia 
Art. 589l.  § 1. Właściwy miejscowo sąd rejonowy albo prokurat or wykonuje niezwłocznie wydane przez właściwy 
organ sądowy innego państwa członkowskiego Unii Eur opejskiej orzeczenie o zatrzymaniu mogących stanowi ć dowód 
w sprawie rzeczy, korespondencji, przesyłek, wykazó w połączeń telefonicznych lub innych przekazów info rmacji lub da- 
nych przechowywanych w systemie informatycznym lub na nośniku, w tym korespondencji przesyłanej pocztą  elektronicz- 
ną, albo orzeczenie o zajęciu mienia w celu zabezpi eczenia wykonania orzeczenia o przepadku, jeżeli rz eczy te, korespon- 
dencja, przesyłki, wykazy, dane lub mienie znajdują  się lub są przechowywane na terytorium Rzeczypospo litej Polskiej. 
§ 2. Jeżeli sąd albo prokurator, do którego zostało  skierowane orzeczenie, nie jest właściwy do nadani a mu biegu, 
przekazuje je właściwemu organowi i powiadamia o ty m właściwy organ sądowy państwa członkowskiego Unii  Europej- 
skiej, który wystąpił z orzeczeniem. 
§ 3. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stan owią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. 
Art. 589m.  § 1. Można odmówić wykonania orzeczenia o zatrzyma niu dowodów, o którym mowa w art. 589l § 1, jeżeli:  
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, n ie stanowi przestępstwa według prawa polskiego, chy ba że zgodnie 
z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestę pstwo wymienione w art. 607w pkt 1–33, zagrożone ka rą po- 
zbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 3 lata, lub innym środkiem polegającym na pozbawieniu 
wolności co najmniej w tym samym wymiarze; 
2) dowody, których dotyczy orzeczenie, nie mogą być  zajęte z przyczyn faktycznych, w szczególności z u wagi na ich 
utratę, zniszczenie lub niemożność odnalezienia; 
3) do orzeczenia o zatrzymaniu dowodów nie dołączon o zaświadczenia zawierającego wszystkie istotne inf ormacje 
umożliwiające jego prawidłowe wykonanie albo zaświa dczenie to jest niekompletne lub oczywiście nie odp owiada 
treści orzeczenia; 
4) z treści zaświadczenia, określonego w pkt 3, w o czywistym stopniu wynika, że przekazane do wykonani a orzeczenie 
dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do kt órego postępowanie karne zostało prawomocnie zakońc zone; 
5) wykonanie orzeczenia nie jest możliwe z powodu o dmowy przedstawienia korespondencji i dokumentów na  podsta- 
wie art. 582 § 2. 
        
Dziennik Ustaw – 109 – Poz. 30 
 
§ 2. Można odmówić wykonania orzeczenia mającego na  celu zabezpieczenie mienia, o którym mowa w art. 5 89l § 1: 
1) jeżeli według prawa polskiego w sprawie o przest ępstwo, w związku z którym wydano to orzeczenie, za bezpieczenie 
wykonania przepadku byłoby niedopuszczalne, chyba ż e zgodnie z prawem państwa wydania orzeczenia jest to prze- 
stępstwo wymienione w art. 607w pkt 1–33, zagrożone  karą pozbawienia wolności, której górna granica wy nosi co 
najmniej 3 lata, lub innym środkiem polegającym na pozbawieniu wolności co najmniej w tym samym wymiar ze; 
2) w wypadkach określonych w § 1 pkt 2–4. 
§ 3. Przepisów § 1 pkt 1 oraz § 2 pkt 1 nie stosuje  się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu  braku lub od- 
miennego uregulowania w prawie polskim odpowiednich  opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 4. W wypadku określonym w § 1 pkt 2, właściwy sąd  albo prokurator, przed wydaniem postanowienia w pr zed-
miocie wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów l ub mającego na celu zabezpieczenie mienia, konsultu je się z orga- 
nem, który je wydał, dla uzyskania wszystkich istot nych informacji, umożliwiających odnalezienie tych dowodów albo 
mienia. Jeżeli uzyskane informacje nie przyczyniły się do odnalezienia tych dowodów albo mienia, sąd l ub prokurator 
powiadamia niezwłocznie właściwy organ sądowy państ wa wydania orzeczenia o niemożności wykonania orzec zenia. 
§ 5. W wypadku, o którym mowa w § 1 pkt 3, właściwy  sąd albo prokurator może wyznaczyć organowi, który  wydał 
orzeczenie, termin do przekazania zaświadczenia, ok reślonego w § 1 pkt 3, jego uzupełnienia lub sprost owania. 
§ 6. W razie niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 5, postanowienie w przedmiocie wykonania orzecz enia 
wydaje się w oparciu o informacje przekazane wcześn iej. 
Art. 589n.  § 1. Postanowienie w przedmiocie wykonania orzecze nia o zatrzymaniu dowodów lub mające na celu 
zabezpieczenie mienia, o których mowa w art. 589l §  1, właściwy sąd albo prokurator wydaje niezwłoczni e, w miarę możli-
wości w ciągu 24 godzin od otrzymania orzeczenia. 
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, doręcza si ę wraz z pouczeniem o uprawnieniach wynikających z prze-
pisów państwa wydania orzeczenia, o którym mowa w a rt. 589l § 1. 
§ 3. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysłu guje zażalenie osobom, których prawa zostały narusz one. Oso- 
bom tym przysługuje także zażalenie na czynności zw iązane z zatrzymaniem dowodów lub zabezpieczeniem m ienia, co nie 
narusza uprawnień skarżącego wynikających z przepis ów państwa wydania orzeczenia. W zażaleniu na czynn ość skarżący 
może domagać się wyłącznie zbadania prawidłowości j ej przeprowadzenia. 
§ 4. O wniesieniu zażalenia, jak również o treści r ozstrzygnięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania,  należy nie- 
zwłocznie powiadomić właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia. 
§ 5. Przepis art. 589g § 6 stosuje się odpowiednio.  
Art. 589o.  Wydając postanowienie o wykonaniu orzeczenia o zat rzymaniu dowodów lub mające na celu zabezpie- 
czenie mienia, właściwy sąd albo prokurator może je dnocześnie wstrzymać jego wykonanie, jeżeli: 
1) wykonanie orzeczenia mogłoby utrudnić inne, tocz ące się postępowanie karne – na czas niezbędny dla zabezpieczenia 
prawidłowego toku tego postępowania; 
2) dowód albo mienie, których dotyczy orzeczenie, z ostały wcześniej zatrzymane albo zajęte dla potrzeb  innego toczą- 
cego się postępowania karnego – do czasu zwolnienia  spod zatrzymania albo zajęcia. 
Art. 589p.  § 1. O treści postanowienia w przedmiocie wykonani a orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub mającego 
na celu zabezpieczenie mienia powiadamia się niezwł ocznie, w miarę możliwości w ciągu 24 godzin od otr zymania orze- 
czenia, właściwy organ sądowy państwa wydania tego orzeczenia. Powiadomienie to może być przekazane ró wnież przy 
użyciu urządzeń służących do automatycznego przesył ania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie au tentyczności 
przekazanych dokumentów. 
§ 2. W wypadkach, o których mowa w art. 589o, należ y także wskazać przyczyny wstrzymania wykonania pos tano- 
wienia oraz, jeżeli jest to możliwe, jego przewidyw any okres. 
§ 3. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie us tania przyczyn wstrzymania wykonania postanowienia określonego 
w art. 589o. W takim wypadku należy poinformować wł aściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia o za trzymaniu 
lub zabezpieczeniu dowodów albo mienia dla potrzeb innego postępowania, lub podjętych działaniach zmie rzających do 
wykonania orzeczenia. 
Art. 589r.  § 1. Wykonując orzeczenie o zatrzymaniu dowodów lu b mające na celu zabezpieczenie mienia, należy 
uczynić zadość życzeniu organu, który wydał to orze czenie, aby przy dokonaniu czynności zastosowano sz czególny tryb 
postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami porządku prawnego Rzeczypos politej Polskiej. 
§ 2. Protokół zatrzymania dowodów lub zajęcia mieni a należy niezwłocznie przekazać właściwemu organowi  sądo- 
wemu państwa wydania orzeczenia. Przepis art. 589p § 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 110 – Poz. 30 
 
Art. 589s.  § 1. Zatrzymanie dowodów oraz zajęcie mienia w cel u zabezpieczenia wykonania orzeczenia o przepadku 
trwa do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie wystąpi enia właściwego organu sądowego państwa wydania orz eczenia, 
odpowiednio o wydanie dowodów albo o wykonanie wnio sku o wykonanie prawomocnego orzeczenia o przepadku . 
§ 2. Przez wzgląd na okoliczności sprawy właściwy s ąd albo prokurator może jednak, po konsultacji z wł aściwym 
organem sądowym państwa wydania orzeczenia, wyznacz yć temu organowi nieprzekraczalny termin do przekaz ania 
żądania określonego w § 1, po upływie którego może nastąpić zwolnienie spod zatrzymania albo zajęcia. 
§ 3. Przed upływem terminu, o którym mowa w § 2, wł aściwy sąd albo prokurator informuje właściwy organ  sądowy 
państwa wykonania orzeczenia o zamiarze zwolnienia spod zatrzymania albo zajęcia, umożliwiając mu zgło szenie stanowi- 
ska na piśmie. Jeżeli organ ten nie przedstawi argu mentów dostatecznie uzasadniających dalsze zatrzyma nie albo zajęcie, 
właściwy sąd albo prokurator wydaje postanowienie o  zwolnieniu spod zatrzymania albo zajęcia. Odpis po stanowienia 
doręcza się osobom zainteresowanym. 
§ 4. Postanowienie o zwolnieniu spod zatrzymania al bo zajęcia wydaje się także wtedy, gdy właściwy org an sądowy 
państwa wydania orzeczenia zawiadomi o jego uchylen iu. Przepis § 3 zdanie trzecie stosuje się. 
Art. 589t.  (uchylony) 
Art. 589u.  § 1. Jeżeli Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w związku z wykonaniem 
orzeczenia o zatrzymaniu dowodów albo mającego na c elu zabezpieczenie mienia, wydanego przez organ sąd owy państwa 
członkowskiego Unii Europejskiej, Skarb Państwa wys tępuje do właściwego organu tego państwa o zwrot kw oty pienięż- 
nej stanowiącej równowartość wypłaconego odszkodowa nia. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli szkoda je st następstwem wyłącznie działania lub zaniechania organu polskiego. 
Art. 589v.  Przepisy niniejszego rozdziału w zakresie zatrzyma nia dowodów stosuje się do orzeczeń organów państw 
członkowskich Unii Europejskiej, w których nie ma z astosowania europejski nakaz dochodzeniowy. 
Rozdział 62c 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych 
na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego 
Art. 589w.  § 1. W razie konieczności przeprowadzenia lub uzys kania dowodu, który znajduje się lub może zostać 
przeprowadzony na terytorium innego państwa członko wskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym roz dziale „pań- 
stwem wykonania orzeczenia”, sąd, przed którym spra wa się toczy, albo prokurator prowadzący postępowan ie przygoto- 
wawcze może wydać z urzędu lub na wniosek strony, o brońcy lub pełnomocnika europejski nakaz dochodzeni owy, zwany 
w niniejszym rozdziale „END”, chyba że END nie ma w  tym państwie zastosowania. 
§ 2. W przypadku prowadzenia przez Policję lub orga ny, o których mowa w art. 312, dochodzenia lub post ępowania 
sprawdzającego, o którym mowa w art. 307, albo w pr zypadku prowadzenia postępowania przygotowawczego p rzez 
organy, o których mowa w art. 133 § 1 i art. 134 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, END może wydać także prowadzący 
postępowanie. Wydanie END wymaga zatwierdzenia prze z prokuratora. 
§ 3. END można wydać także w celu zabezpieczenia śl adów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniek ształce- 
niem lub zniszczeniem. 
§ 4. Postanowienie o wydaniu END dotyczącego kontro li i utrwalania treści rozmów telefonicznych oraz u trwalania 
przy użyciu środków technicznych treści innych rozm ów lub przekazów informacji, w tym korespondencji p rzesyłanej 
pocztą elektroniczną, zastępuje postanowienie, o kt órym mowa w art. 237 § 1. Przepisy rozdziału 26 sto suje się odpowiednio. 
§ 5. Postanowienie o wydaniu END dotyczącego dowodu , którego dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadzen ie 
wymaga wydania postanowienia, zastępuje to postanow ienie. Przepisy dotyczące poszczególnych czynności i dowodów 
stosuje się odpowiednio. 
§ 6. Jeżeli END został wydany w związku z czynności ami, o których mowa w § 4, jest on przekazywany do tego pań- 
stwa wykonania orzeczenia, w którym znajduje się al bo będzie się znajdować osoba, której END dotyczy. 
§ 7. W przypadku prowadzenia czynności operacyjno-r ozpoznawczych na podstawie odrębnych przepisów END  
wydaje organ prowadzący takie czynności po uprzedni m uzgodnieniu z organem państwa wykonania orzeczeni a czasu ich 
trwania oraz warunków ich wykonywania. Wydanie END wymaga zatwierdzenia przez prokuratora właściwego n a podsta- 
wie odrębnych przepisów, chyba że dopuszczenie, uzy skanie lub przeprowadzenie dowodu jest zastrzeżone do właściwości 
sądu. Wówczas wydanie END wymaga zatwierdzenia prze z sąd właściwy na podstawie odrębnych przepisów. 
        
Dziennik Ustaw – 111 – Poz. 30 
 
Art. 589x.  Wydanie END jest niedopuszczalne, jeżeli: 
1) nie wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości;  
2) prawo polskie nie dopuszcza przeprowadzenia lub uzyskania danego dowodu. 
Art. 589y.  § 1. END zawiera: 
1) oznaczenie organu wydającego END i zatwierdzając ego END, ze wskazaniem ich adresów, numerów telefon ów, 
telefaksów i adresów poczty elektronicznej; 
2) datę oraz wskazanie miejsca wydania END; 
3) określenie żądanej czynności dochodzeniowej podl egającej END lub dowodu, który należy uzyskać, lub okoliczności, 
jakie mają zostać ustalone w wyniku czynności docho dzeniowej; 
4) dostępne dane określające tożsamość i obywatelst wo osoby, której dotyczy END, a także adres zamiesz kania lub inny 
adres, w tym adres zakładu karnego, jeżeli ta osoba  w nim przebywa; 
5) sygnaturę akt i wskazanie rodzaju postępowania, w związku z którym END został wydany; 
6) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu będącego przedmiotem postępowania; 
7) zwięzły opis stanu faktycznego sprawy. 
§ 2. END zawiera odwołanie do wcześniej wydanego EN D, jeżeli jest z nim związany, wraz z datą jego wyd ania, 
oznaczeniem organu, do którego został przekazany, o raz sygnaturą akt nadaną przez organ wydający END i  państwo wy- 
konania orzeczenia. 
§ 3. Jeżeli END jest wydany w celu zabezpieczenia ś ladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, znie kształce- 
niem lub zniszczeniem, zawiera także informację o t ym, czy ślad lub dowód ma zostać przekazany organow i wydającemu 
END, czy ma pozostać w państwie wykonania orzeczeni a. W przypadku gdy ślad lub dowód ma pozostać w pań stwie wy- 
konania orzeczenia organ wydający END określa termi n obowiązywania zabezpieczenia. 
§ 4. END powinien zostać przetłumaczony na język ur zędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny ję zyk 
wskazany przez to państwo. 
§ 5. Przekazanie END może nastąpić również z wykorz ystaniem urządzeń służących do automatycznego przes yłania 
danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autenty czności tego dokumentu. 
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór formularza END, mając na uwadze k oniecz- 
ność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia dan ych niezbędnych do podjęcia prawidłowej decyzji w p rzedmiocie 
wykonania END. 
Art. 589z.  § 1. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania do Rzecz ypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności 
na terytorium państwa wykonania orzeczenia w celu p rzeprowadzenia czynności dochodzeniowej, przepis ar t. 589a stosuje 
się odpowiednio. Sąd lub prokurator zarządza zwolni enie osoby, jeżeli państwo wykonania orzeczenia o t o wystąpi. 
§ 2. Wydana czasowo osoba pozbawiona wolności, o kt órej mowa w § 1, nie może być ścigana ani zatrzyman a, ani 
tymczasowo aresztowana z powodu przestępstwa popełn ionego przed przekroczeniem polskiej granicy państw owej, nie- 
wskazanego w END. Nie może być także w stosunku do takiej osoby wykonana kara orzeczona za takie przes tępstwo. 
§ 3. Zakazów określonych w § 2 nie stosuje się wobe c osoby, która mogąc opuścić terytorium Rzeczypospo litej Pol- 
skiej, znajduje się na nim po upływie 15 dni od dni a otrzymania informacji od sądu lub prokuratora, że  jej obecność stała 
się zbędna dla postępowania karnego, albo powróci n a terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie t ego terminu. 
§ 4. Przed wydaniem END dotyczącego czasowego wydan ia osoby pozbawionej wolności na terytorium Rzeczy-
pospolitej Polskiej do państwa wykonania orzeczenia  organ wydający END wysłuchuje tej osoby. 
§ 5. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania osoby poz bawionej wolności na terytorium Rzeczypospolitej Po lskiej do 
państwa wykonania orzeczenia w celu przeprowadzenia  czynności dochodzeniowej, okres faktycznego pozbaw ienia 
wolności tej osoby w tym państwie zalicza się na po czet orzeczonej lub wykonywanej w Rzeczypospolitej Polskiej kary 
pozbawienia wolności. 
        
Dziennik Ustaw – 112 – Poz. 30 
 
Art. 589za.  § 1. Organ wydający END może zażądać, aby przy prz eprowadzeniu dowodu był obecny jego przedsta- 
wiciel. 
§ 2. Jeżeli według prawa państwa wykonania orzeczen ia państwo to poniosło odpowiedzialność za szkodę w yrządzo- 
ną przez przedstawiciela, o którym mowa w § 1, w zw iązku z wykonaniem END wydanego lub zatwierdzonego przez sąd 
albo prokuratora, na wniosek właściwego organu tego  państwa Skarb Państwa zwraca mu kwotę pieniężną st anowiącą 
równowartość wypłaconego odszkodowania. 
Art. 589zb.  § 1. END jest przekazywany bezpośrednio właściwemu  organowi państwa wykonania orzeczenia. END 
może być przekazywany również za pośrednictwem sądó w okręgowych lub Ministra Sprawiedliwości albo prok uratora 
okręgowego lub Prokuratora Krajowego. 
§ 2. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd lub proku- 
rator może zwracać się do właściwych jednostek orga nizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 3. Jeżeli wykonanie END ma nastąpić przez przepro wadzenie innej czynności dochodzeniowej niż czynnoś ć okreś-
lona w orzeczeniu, organ wydający END może go zmien ić, uzupełnić lub cofnąć. 
§ 4. Jeżeli wykonanie END wiązałoby się ze znacznym i kosztami i jeżeli nie zawarto porozumienia z pańs twem wy- 
konania orzeczenia w sprawie podziału tych kosztów,  organ wydający END może zdecydować o całkowitym lu b częścio- 
wym wycofaniu END albo o poniesieniu kosztów przez ten organ. 
§ 5. Koszty związane z czasowym wydaniem osoby pozb awionej wolności ponosi organ wydający END. 
Art. 589zc.  § 1. Na postanowienie w przedmiocie wydania END za żalenie nie przysługuje, chyba że przepis szcze- 
gólny dotyczący czynności wskazanej w END stanowi i naczej. 
§ 2. O wniesieniu zażalenia oraz o treści rozstrzyg nięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania należy n iezwłocznie 
powiadomić właściwy organ państwa wykonania orzecze nia. 
Art. 589zd.  § 1. W związku z kontrolą i utrwalaniem treści roz mów telefonicznych zarządzonymi lub zatwierdzonymi 
na podstawie art. 237 § 1 i 2 w stosunku do osoby z najdującej się na terytorium innego państwa członko wskiego Unii  
Europejskiej, jeżeli nie zachodzi potrzeba wydania END, prokurator, Policja lub organ, o którym mowa w  art. 312, powia- 
damia właściwy organ tego państwa o zamiarze przepr owadzenia tych czynności, ich przeprowadzaniu albo wykonaniu 
w zależności od tego, kiedy dowiedział się, że osob a, której czynność dotyczy, przebywa na terytorium tego państwa 
członkowskiego. 
§ 2. Do powiadomienia stosuje się odpowiednio przep is art. 589y § 4. 
§ 3. Powiadomienie zawiera informacje dotyczące: 
1) organu, który zarządził kontrolę i utrwalanie tr eści rozmów telefonicznych; 
2) kontroli i utrwalania treści rozmów telefoniczny ch, w tym okresu, na jaki ją zarządzono; 
3) osoby, której dotyczy kontrola i utrwalanie treś ci rozmów telefonicznych. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór formularza powiadomienia, o który m mowa 
w § 1, mając na uwadze udostępnienie państwu członk owskiemu Unii Europejskiej danych niezbędnych do pr zekazania 
informacji w przedmiocie możliwości przeprowadzenia  czynności na terytorium tego państwa oraz wykorzys tania uzyska- 
nych w ich wyniku dowodów w postępowaniu karnym. 
Rozdział 62d 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych 
na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego 
Art. 589ze.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Un ii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie europejs kiego nakazu dochodzeniowego, zwanego w niniejszym rozdziale 
„END”, postanowienie w przedmiocie jego wykonania w ydaje prokurator albo sąd rejonowy, w którego okręg u znajduje 
się lub może zostać przeprowadzony dowód. 
§ 2. Jeżeli dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadz enie dowodu jest zastrzeżone do właściwości sądu al bo uzależ- 
nione od zarządzenia tego sądu, postanowienie, o kt órym mowa w § 1, wydaje ten sąd. 
        
Dziennik Ustaw – 113 – Poz. 30 
 
§ 3. Sąd okręgowy jest właściwy do wydania postanow ienia w przedmiocie wykonania END dotyczącego czaso wego 
wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydan ia orzeczenia w celu przeprowadzenia w tym państwie  czynności 
dochodzeniowej. Przed wydaniem postanowienia należy  wysłuchać osoby, której dotyczy END. 
§ 4. Sąd okręgowy jest właściwy do wydania postanow ienia w przedmiocie wykonania END dotyczącego czaso wego 
wydania osoby pozbawionej wolności do Rzeczypospoli tej Polskiej w celu przeprowadzenia czynności docho dzeniowej. 
§ 5. Jeżeli sąd lub prokurator, do którego został s kierowany END, nie jest właściwy do nadania mu bieg u, przekazuje 
go właściwemu sądowi lub prokuratorowi i powiadamia  o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia, 
zwane w niniejszym rozdziale „organem wydającym END ”. 
§ 6. Jeżeli END został wydany przez nieuprawniony o rgan państwa wydania orzeczenia, zwraca się go bez wykona- 
nia, informując ten organ o przyczynie zwrotu. 
§ 7. Na postanowienie o wykonaniu END zażalenie nie  przysługuje, chyba że przepis szczególny dotyczący  postano- 
wienia o wykonaniu czynności tożsamej z czynnością wskazaną w END stanowi inaczej. W zażaleniu na czyn ność skarżą- 
cy może domagać się wyłącznie zbadania zgodności po stanowienia o wykonaniu END z prawem polskim i praw idłowości 
jej przeprowadzenia. 
§ 8. O wniesieniu zażalenia, jak również o treści r ozstrzygnięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania należy nie- 
zwłocznie powiadomić organ wydający END. 
§ 9. Jeżeli przepis szczególny uzależnia ujawnienie  informacji od wystąpienia przez sąd lub prokurator a z żądaniem 
ich ujawnienia w związku z toczącym się postępowani em o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, END wr az z prawo- 
mocnym postanowieniem sądu lub prokuratora o jego w ykonaniu zastępuje takie żądanie. 
§ 10. Postanowienie o wykonaniu END, który dotyczy kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych oraz utrwa- 
lania przy użyciu środków technicznych treści innyc h rozmów lub przekazów informacji, w tym koresponde ncji przesyła- 
nej pocztą elektroniczną, zastępuje postanowienie, o którym mowa w art. 237 § 1. Przepisy art. 237 § 3 –7, art. 238 § 1 i 2, 
art. 239 § 1 i art. 241 stosuje się odpowiednio. 
Art. 589zf.  § 1. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania do Rzecz ypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności 
w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, pr zepis art. 589a stosuje się odpowiednio. Sąd lub pr okurator zarzą- 
dza zwolnienie osoby, jeżeli państwo wydania orzecz enia o to wystąpi. Sąd albo prokurator informuje or gan wydający 
END o faktycznym okresie pozbawienia wolności tej o soby w Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Wydana czasowo osoba pozbawiona wolności, o kt órej mowa w § 1, nie może być ścigana ani zatrzyman a, ani 
tymczasowo aresztowana z powodu przestępstwa popełn ionego przed przekroczeniem polskiej granicy państw owej, nie- 
wskazanego w END. Nie może być także w stosunku do takiej osoby wykonana kara orzeczona za takie przes tępstwo. 
§ 3. Zakazów określonych w § 2 nie stosuje się wobe c osoby, która mogąc opuścić terytorium Rzeczypospo litej Pol- 
skiej, znajduje się na nim po upływie 15 dni od dni a otrzymania informacji sądu lub prokuratora, że je j obecność stała się 
zbędna dla postępowania karnego, albo powróci na te rytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie tego terminu. 
§ 4. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania osoby poz bawionej wolności do państwa wydania orzeczenia w c elu 
przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, okres fak tycznego pozbawienia wolności tej osoby w tym państ wie zalicza 
się na poczet orzeczonej lub wykonywanej w Rzeczypo spolitej Polskiej kary pozbawienia wolności. 
Art. 589zg.  § 1. Sąd lub prokurator orzeka w przedmiocie wykon ania END niezwłocznie, nie później jednak niż 
w terminie 30 dni, licząc od dnia jego otrzymania. 
§ 2. Jeżeli termin określony w § 1 nie może być dot rzymany, orzeczenie w przedmiocie wykonania END pow inno 
zostać wydane w terminie kolejnych 30 dni, licząc o d dnia upływu tego terminu. O opóźnieniu należy pow iadomić organ 
wydający END, podając przyczynę opóźnienia oraz prz ewidywany termin wydania orzeczenia w przedmiocie w ykonania 
END. 
Art. 589zh.  § 1. Jeżeli dowód, którego dotyczy END, nie został  jeszcze przeprowadzony, sąd lub prokurator prze- 
prowadza ten dowód niezwłocznie po wydaniu postanow ienia o wykonaniu END, nie później jednak niż w ter minie 90 dni, 
licząc od dnia wydania tego postanowienia. Jeżeli o rgan wydający END określił termin do przeprowadzeni a dowodu, sąd 
lub prokurator w miarę możliwości uwzględnia ten te rmin. 
§ 2. Jeżeli termin określony w § 1 nie może być dot rzymany, o opóźnieniu należy powiadomić organ wydaj ący END, 
podając przyczynę opóźnienia oraz przewidywany term in przeprowadzenia dowodu. 
        
Dziennik Ustaw – 114 – Poz. 30 
 
Art. 589zi.  § 1. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie sta nowią inaczej, przy wykonywaniu END stosuje się prz e- 
pisy prawa polskiego. Należy jednak uczynić zadość życzeniu organu wydającego END, aby przy dokonaniu czynności 
zastosowano szczególny tryb postępowania lub szczeg ólną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami  porządku praw- 
nego Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Jeżeli czynność dochodzeniowa określona w END nie jest przewidziana przez prawo polskie lub byłab y nie-
dopuszczalna w podobnej sprawie krajowej, sąd lub p rokurator informuje o tym organ wydający END, wskaz ując termin 
do zmiany, uzupełnienia lub cofnięcia END oraz okre ślając możliwą do przeprowadzenia zastępczą czynnoś ć dochodze- 
niową zgodną z celem END. Po upływie terminu sąd lu b prokurator postanawia o wykonaniu zastępczej czyn ności docho- 
dzeniowej. Jeżeli zastępczej czynności nie da się o kreślić, sąd lub prokurator odmawia wykonania END. 
§ 3. Zastępczej czynności dochodzeniowej nie przepr owadza się, jeżeli END dotyczy: 
1) dowodów już znajdujących się w posiadaniu sądu l ub prokuratora; 
2) informacji uzyskanych z rejestrów i baz danych d ostępnych dla sądu lub prokuratora wykonującego END ; 
3) przesłuchania osoby na terytorium Rzeczypospolit ej Polskiej; 
4) dowodu, którego dopuszczenie, uzyskanie ani prze prowadzenie nie wymaga wydania postanowienia; 
5) identyfikacji abonenta telefonu lub adresu IP. 
§ 4. W przypadkach, o których mowa w § 3, przeprowa dza się czynność wskazaną w END. 
§ 5. Jeżeli uzyskanie dowodu określonego w END jest  możliwe przez przeprowadzenie zastępczej czynności  docho- 
dzeniowej, innej niż wskazana w tym orzeczeniu i mn iej dolegliwej dla osoby, której END dotyczy, sąd l ub prokurator 
informuje o tym organ wydający END, wskazując termi n do zmiany, uzupełnienia lub cofnięcia END. Po upł ywie terminu 
sąd lub prokurator określa w postanowieniu przeprow adzenie zastępczej czynności dochodzeniowej. 
§ 6. Jeżeli END zawiera wniosek o przeprowadzenie c zynności operacyjno-rozpoznawczych, w zakresie tego  wniosku 
odpowiednie służby polskie i służby państwa wydania  orzeczenia uzgadniają czas trwania i warunki wykon ywania czynności. 
Można odmówić wykonania END, który nie zawiera info rmacji o uzgodnieniu, a organ wydający END nie uzup ełni tej 
informacji w terminie wskazanym przez sąd lub proku ratora. Odmawia się wykonania END, jeżeli wykonanie  czynności 
w nim określonych nie byłoby dopuszczalne w podobne j sprawie krajowej. 
§ 7. Do czasu otrzymania informacji lub upływu term inu, o których mowa w § 6, termin określony w art. 589zg § 1 
nie biegnie. 
Art. 589zj.  § 1. Odmawia się wykonania END, jeżeli: 
1) sąd lub prokurator nie uzyskał wymaganego zezwol enia umożliwiającego przeprowadzenie czynności z ud ziałem 
osoby wskazanej w END; 
2) w stosunku do osoby ściganej zapadło w państwie członkowskim Unii Europejskiej prawomocne orzeczeni e co do 
tych samych czynów, które zostały wskazane w END, o raz, w przypadku skazania za te same czyny, osoba ś cigana 
odbywa karę lub ją odbyła albo kara nie może być wy konana według prawa państwa, w którym zapadł wyrok skazu- 
jący; 
3) wykonanie END mogłoby narazić na niebezpieczeńst wo funkcjonariusza przy wykonywaniu czynności opera cyjno- 
-rozpoznawczych oraz osobę udzielającą mu pomocy w zakresie tych czynności; 
4) END dotyczy przesłuchania na okoliczność objętą bezwzględnym zakazem przesłuchania; 
5) wykonanie END naruszyłoby wolności i prawa człow ieka i obywatela; 
6) żądana czynność zagrażałaby bezpieczeństwu narod owemu; 
7) END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia, a jego wyko nanie 
skutkowałoby przedłużeniem okresu pozbawienia wolno ści tej osoby. 
§ 2. Można odmówić wykonania END, jeżeli: 
1) czyn będący podstawą wydania END, inny niż wymie niony w art. 607w, nie stanowi przestępstwa według prawa 
polskiego; 
2) czyn będący podstawą wydania END według prawa po lskiego został popełniony w całości lub w części na  terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej lub na polskim statku wod nym lub powietrznym i nie stanowi przestępstwa wedł ug prawa 
polskiego; 
3) wykonanie END wiązałoby się z ujawnieniem inform acji niejawnych uzyskanych w toku czynności operacy jno- 
-rozpoznawczych, jak również związanych z prowadzen iem tych czynności; 
        
Dziennik Ustaw – 115 – Poz. 30 
 
4) według prawa polskiego czynność dochodzeniowa, k tórej dotyczy END, nie może być przeprowadzona w sp rawie 
o przestępstwo będące podstawą jego wydania; 
5) według prawa polskiego czynność dochodzeniowa, k tórej dotyczy END, nie może być przeprowadzona w po stępo- 
waniu, w którym został on wydany; 
6) END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia albo do Rzec zy-
pospolitej Polskiej, a osoba ta nie wyraża na to zg ody; 
7) END dotyczy przesłuchania przy użyciu urządzeń t echnicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czy nności na 
odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obr azu i dźwięku, a oskarżony, który ma zostać przesłu chany, nie 
wyraża na to zgody; 
8) END dotyczy przesłuchania osób, o których mowa w  art. 179 § 1 lub art. 180 § 1 i 2, co do okoliczno ści określonych 
w tych przepisach. 
§ 3. Przepisów § 2 pkt 1 i 2 nie stosuje się, jeżel i czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmiennego ure- 
gulowania w prawie polskim odpowiednich opłat, poda tków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 4. W przypadku określonym w § 2 pkt 8 sąd, działa jąc z urzędu lub na wniosek prokuratora, orzeka w p rzedmiocie 
zwolnienia tych osób z zachowania tajemnicy. Przepi sy art. 179 i art. 180 § 1–4 stosuje się. 
§ 5. Przed wydaniem postanowienia o odmowie wykonan ia END z przyczyn określonych w § 1 pkt 1–6 lub § 2  pkt 2, 
3 i 8 sąd lub prokurator konsultuje się z organem w ydającym END w celu umożliwienia mu zmiany lub uzup ełnienia END. 
§ 6. Nie można odmówić wykonania END z przyczyn okr eślonych w § 2 pkt 1 i 4, jeżeli dotyczy on czynnoś ci do- 
chodzeniowych określonych w art. 589zi § 3. 
Art. 589zk.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator może postanowić o  odroczeniu wykonania END na niezbędny okres, 
jeżeli: 
1) jego wykonanie mogłoby zaszkodzić toczącemu się postępowaniu karnemu; 
2) przedmioty, dokumenty lub dane są wykorzystywane  w innym postępowaniu. 
§ 2. Po ustaniu przyczyny odroczenia wykonania END właściwy sąd lub prokurator niezwłocznie przystępuj e do jego 
wykonania, informując o tym jednocześnie organ wyda jący END. 
Art. 589zl.  § 1. Sąd lub prokurator potwierdza otrzymanie END niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 
tygodnia, licząc od dnia jego otrzymania. 
§ 2. Potwierdzenie, o którym mowa w § 1, zawiera in formacje dotyczące organu, który otrzymał END, lub organu, 
któremu END został przekazany zgodnie z właściwości ą. 
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór formularza potwierdzenia otrzyman ia END, 
mając na uwadze konieczność udostępnienia państwu w ydania orzeczenia pełnych informacji o otrzymaniu E ND. 
Art. 589zm.  Sąd lub prokurator niezwłocznie informuje organ wy dający END: 
1) o niemożności wydania postanowienia w sprawie EN D, w przypadku gdy formularz END jest niekompletny lub błęd- 
nie wypełniony; 
2) jeżeli uzna, że może być celowe przeprowadzenie czynności dochodzeniowych, których nie przewidziano  lub których 
nie można było wskazać w chwili wydawania END; 
3) o niemożności dopełnienia formalności i procedur  wskazanych przez organ wydający END; 
4) o każdym przypadku odmowy wykonania END lub o po stanowieniu przeprowadzenia zastępczej czynności do cho- 
dzeniowej na podstawie art. 589zi § 2 lub 5; 
5) o każdym przypadku odroczenia wykonania END, pod ając przyczyny uzasadniające to odroczenie i jego o kres; 
6) o uchyleniu lub zakończeniu okresu zabezpieczeni a stosowanego zgodnie z art. 589zq. 
Art. 589zn.  § 1. W przypadku powzięcia wątpliwości, czy wydani e END było uzasadnione lub celowe lub czy dana 
czynność dochodzeniowa byłaby dopuszczalna w państw ie wydania orzeczenia, właściwy sąd lub prokurator konsultuje się 
z organem wydającym END i jeżeli wymaga tego intere s wymiaru sprawiedliwości, występuje z wnioskiem o cofnięcie 
END. 
§ 2. W przypadku powzięcia wątpliwości co do autent yczności dokumentów niezbędnych do wykonania END lu b wy- 
stąpienia technicznych przeszkód uniemożliwiających  jego wykonanie, przepis § 1 stosuje się odpowiedni o. 
        
Dziennik Ustaw – 116 – Poz. 30 
 
Art. 589zo.  § 1. Na wniosek państwa wydania orzeczenia przedst awicielowi organu wydającego END umożliwia się 
obecność przy wykonywaniu czynności, których dotycz y END, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami porz ądku prawnego 
Rzeczypospolitej Polskiej i nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego. 
§ 2. Przedstawiciel, o którym mowa w § 1, za zgodą sądu lub prokuratora, może zadawać określone pytani a lub 
w inny sposób uczestniczyć w przeprowadzeniu dowodu . 
§ 3. Przedstawiciela, o którym mowa w § 1, uważa si ę za funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przep isów 
Kodeksu karnego. 
§ 4. Jeżeli Skarb Państwa poniósł odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez przedstawiciela, o który m mowa 
w § 1, w związku z wykonaniem END, Skarb Państwa wy stępuje do organu wydającego END o zwrot wypłaconej  kwoty 
pieniężnej stanowiącej równowartość wypłaconego ods zkodowania. 
Art. 589zp.  § 1. Dowody uzyskane w związku z wykonaniem END są  niezwłocznie przekazywane państwu wydania 
orzeczenia. W przypadku określonym w art. 589zo § 1  mogą być one przekazywane, na wniosek państwa wyda nia orze- 
czenia, przedstawicielowi organu wydającego END. 
§ 2. Przekazując dowody uzyskane w związku z wykona niem END, sąd lub prokurator może, po konsultacjach  
z organem wydającym END, zastrzec ich zwrot. 
Art. 589zq. § 1. Jeżeli END został wydany w celu zabezpieczenia  śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, 
zniekształceniem lub zniszczeniem, właściwy sąd lub  prokurator orzeka w przedmiocie wykonania END w te rminie 
24 godzin od jego otrzymania, a jeżeli nie jest to możliwe – niezwłocznie po upływie tego terminu. Zgo dnie z wnioskiem 
państwa wydania orzeczenia sąd lub prokurator przek azuje dowód państwu wydania orzeczenia lub pozostaw ia dowód do 
swojej dyspozycji na czas określony przez państwo w ydania orzeczenia. 
§ 2. Sąd lub prokurator po konsultacji z organem wy dającym END może zdecydować o skróceniu okresu zabe zpie- 
czenia. 
Art. 589zr. § 1. Koszty związane z wykonaniem END ponosi Skarb Państwa. W uzasadnionych przypadkach sąd lub 
prokurator może wystąpić do organu wydającego END o  zwrot całości lub części przewidywanych wydatków a lbo o zmia- 
nę END. 
§ 2. Koszty związane z czasowym wydaniem osoby pozb awionej wolności ponosi państwo wydania orzeczenia.  
Art. 589zs.  § 1. Na wniosek innego państwa członkowskiego Unii  Europejskiej Minister Sprawiedliwości udziela 
zezwolenia na przewóz przez terytorium Rzeczypospol itej Polskiej osoby pozbawionej wolności czasowo wy danej. 
§ 2. Wniosek o zezwolenie na przewóz zawiera: 
1) oznaczenie organu wnioskującego; 
2) datę oraz wskazanie miejsca wydania END; 
3) dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby;  
4) wskazanie czynności dochodzeniowej, na potrzeby której osoba jest czasowo wydawana. 
§ 3. W przypadku korzystania z drogi powietrznej be z planowanego lądowania można poprzestać na powiado mieniu 
Ministra Sprawiedliwości o przewożeniu osoby pozbaw ionej wolności czasowo wydanej nad terytorium Rzecz ypospolitej 
Polskiej. Jeżeli jednak nastąpi nieprzewidziane ląd owanie, państwo, które wystąpiło z wnioskiem, dosta rcza niezwłocznie 
dane, o których mowa w § 2. 
§ 4. Jeżeli jest to uzasadnione długością pobytu na  terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawi onej wolności 
i przewożonej przez to terytorium w celu jej czasow ego wydania, do osoby tej stosuje się odpowiednio p rzepis art. 589zf. 
Art. 589zt.  § 1. Jeżeli organ innego państwa członkowskiego Un ii Europejskiej zamiast END przekazał powiadomie- 
nie o zamiarze przeprowadzenia albo o przeprowadzen iu kontroli i utrwalania treści rozmów telefoniczny ch, prokurator 
bezpośrednio lub za pośrednictwem właściwego komend anta Policji przekazuje temu organowi informacje w przedmiocie 
dopuszczalności: 
1) czynności, mając na względzie art. 237 § 3–4 ora z art. 238 § 1 i 2; 
2) wykorzystania uzyskanego dowodu w postępowaniu k arnym. 
§ 2. Informacje, o których mowa w § 1, przekazuje s ię w terminie 96 godzin od otrzymania powiadomienia . 
        
Dziennik Ustaw – 117 – Poz. 30 
 
Rozdział 63 
Przejęcie i przekazanie ścigania karnego 
Art. 590.  § 1. W sprawie o przestępstwo popełnione za granic ą przez: 
1) obywatela polskiego, 
2) osobę mającą na terytorium Rzeczypospolitej Pols kiej stałe miejsce zamieszkania, 
3) osobę, która odbywa lub będzie odbywać w Rzeczyp ospolitej Polskiej karę pozbawienia wolności, 
4) osobę, przeciwko której zostało wszczęte w Rzecz ypospolitej Polskiej postępowanie karne 
– Minister Sprawiedliwości zwraca się, jeżeli wymag a tego interes wymiaru sprawiedliwości, do właściwe go organu pań- 
stwa obcego z wnioskiem o przekazanie ścigania albo  może przyjąć taki wniosek od właściwego organu pań stwa obcego. 
§ 2. Przejęcie ścigania karnego uważa się za wszczę cie postępowania karnego według prawa polskiego. 
§ 3. Jeżeli przejęcie ścigania łączy się z przekaza niem przez państwo obce tymczasowo aresztowanego, a rt. 598 sto- 
suje się. 
§ 4. Do dowodów zebranych za granicą przed przejęci em ścigania stosuje się odpowiednio art. 587, choćb y czynności 
dowodowe nie były podjęte na wniosek polskiego sądu  lub prokuratora. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości zawiadamia właściwy o rgan państwa obcego o sposobie prawomocnego zakończ enia 
postępowania karnego. 
Art. 591.  § 1. W sprawie o przestępstwo popełnione na teryto rium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca, 
Minister Sprawiedliwości, z urzędu albo z inicjatyw y sądu lub prokuratora, zwraca się, jeżeli wymaga t ego interes wymiaru 
sprawiedliwości, do właściwego organu państwa: 
1) którego osoba ścigana jest obywatelem, 
2) w którym osoba ścigana ma stałe miejsce zamieszk ania, 
3) w którym osoba ścigana odbywa lub będzie odbywał a karę pozbawienia wolności, 
4) w którym zostało wszczęte przeciwko osobie ściga nej postępowanie karne 
– z wnioskiem o przejęcie ścigania karnego albo moż e przyjąć taki wniosek od właściwego organu państwa  obcego. 
§ 2. Jeżeli pokrzywdzonym jest obywatel polski, zło żenie wniosku o przejęcie ścigania może nastąpić ty lko za jego 
zgodą, chyba że uzyskanie tej zgody nie jest możliw e. 
§ 3. Przed wystąpieniem z wnioskiem, o którym mowa w § 1, lub rozstrzygnięciem takiego wniosku pochodz ącego od 
organu państwa obcego właściwy organ umożliwia osob ie ściganej przebywającej na terytorium Rzeczypospo litej Polskiej 
zajęcie stanowiska ustnie lub na piśmie w przedmioc ie przejęcia ścigania. 
§ 4. W razie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o przekazanie ścigania dotyczącego osoby tymczasowo a reszto- 
wanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Minis ter Sprawiedliwości zwraca się do właściwego organu  o niezwłoczne 
podjęcie czynności mających na celu wydanie i przek azanie takiej osoby organom państwa obcego. Wraz z osobą przeka- 
zuje się akta sprawy, o ile nie zostały one uprzedn io przekazane wraz z wnioskiem. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściw ego organu państwa obcego o informację co do sposob u prawo- 
mocnego zakończenia postępowania karnego. 
§ 6. Przekazanie ścigania karnego uważa się za umor zenie postępowania karnego według prawa polskiego; nie stoi to 
na przeszkodzie ponownemu postępowaniu karnemu w ra zie bezpodstawnego zaniechania ścigania za granicą.  
Art. 592.  § 1. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osob y wszczęto postępowanie karne w Rzeczypospolitej Po l- 
skiej i w państwie obcym, Minister Sprawiedliwości przeprowadza konsultacje z właściwym organem państw a obcego 
i – jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwo ści – występuje z wnioskiem o przejęcie albo przeka zanie ścigania 
karnego. Przepisy art. 590 § 2–5 oraz art. 591 § 2– 6 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Jeżeli na podstawie umowy międzynarodowej, któ rej Rzeczpospolita Polska jest stroną, wszczęto w R zeczy-
pospolitej Polskiej postępowanie karne o przestępst wo popełnione za granicą, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do 
właściwego organu państwa obcego o przejęcie ścigan ia przez organy tego państwa niezależnie od tego, c zy w państwie 
obcym wszczęto ściganie co do tego samego czynu. Pr zepisy art. 591 § 2, 5 i 6 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. W sprawie o przestępstwo popełnione za granicą  przez obywatela polskiego przebywającego za granic ą, jeżeli 
wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, Minist er Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego orga nu państwa 
obcego o przejęcie ścigania przez organy tego państ wa. Przepisy art. 591 § 2, 5 i 6 stosuje się odpowi ednio. 
        
Dziennik Ustaw – 118 – Poz. 30 
 
Art. 592a.  § 1. Jeżeli zachodzą okoliczności wskazane w art. 590 § 1, art. 591 § 1 lub inne okoliczności nasuwaj ące 
przypuszczenie, że co do tego samego czynu tej same j osoby wszczęto postępowanie karne w Rzeczypospoli tej Polskiej 
i w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, sąd lub prokurator występuje do właściwego sądu lub  innego organu 
państwa członkowskiego Unii Europejskiej z wnioskie m o udzielenie informacji o tym postępowaniu. 
§ 2. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europ ejskiej sąd 
lub prokurator może również zwracać się do właściwy ch jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sąd owej. 
§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli informacj e o toczącym się postępowaniu karnym w innym państw ie członkow- 
skim Unii Europejskiej powzięte zostały z urzędu. 
Art. 592b.  § 1. W razie wystąpienia sądu lub innego organu pa ństwa członkowskiego Unii Europejskiej o udzielenie  
informacji, czy toczy się postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby, sąd lub prokurat or udziela odpo- 
wiedzi we wskazanym przez ten organ terminie. W raz ie braku takiego terminu lub w wypadku stosowania w obec oskarżo- 
nego środka polegającego na pozbawieniu wolności są d lub prokurator udziela odpowiedzi niezwłocznie. 
§ 2. W wypadku niedotrzymania terminu określonego w  § 1 zdanie pierwsze sąd lub prokurator niezwłoczni e infor- 
muje sąd lub inny organ państwa członkowskiego Unii  Europejskiej o przyczynie opóźnienia i podaje prze widywany ter- 
min udzielenia informacji. 
§ 3. Jeżeli sąd lub prokurator, do którego zostało skierowane wystąpienie, nie jest właściwy do nadani a mu biegu, 
przekazuje je właściwemu sądowi lub prokuratorowi i  zawiadamia o tym sąd lub inny organ państwa członk owskiego Unii 
Europejskiej. 
Art. 592c.  § 1. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osob y wszczęto postępowanie karne w Rzeczypospolitej 
Polskiej i w innym państwie członkowskim Unii Europ ejskiej, sąd lub prokurator przeprowadza konsultacj e z właściwym 
sądem lub innym organem państwa członkowskiego Unii  Europejskiej i – jeżeli wymaga tego interes wymiar u sprawiedli- 
wości – występuje z wnioskiem o przejęcie albo prze kazanie ścigania karnego. Przepisy art. 590–592 sto suje się odpo- 
wiednio. 
§ 2. W trakcie konsultacji sąd lub prokurator przek azuje sądowi lub innemu organowi państwa członkowsk iego Unii 
Europejskiej informacje o zastosowanych w postępowa niu środkach zapobiegawczych, a także inne informac je na wniosek 
właściwego organu. 
§ 3. Sąd lub prokurator może nie udzielić informacj i, jeśli jej udzielenie mogłoby naruszyć bezpieczeń stwo Rzeczy- 
pospolitej Polskiej lub narażałoby uczestnika postę powania na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrow ia. 
Art. 592d.  § 1. Jeśli w wyniku konsultacji, o których mowa w art. 592c § 1, nie ustalono, które państwo członkow skie 
powinno przejąć ściganie, sąd lub prokurator może w ystąpić do Eurojust w sprawach o przestępstwa należ ące do jego 
kompetencji z wnioskiem o pomoc w rozstrzygnięciu, które państwo mogłoby przejąć ściganie. 
§ 2. Po uzyskaniu opinii Eurojust sąd lub prokurato r, jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwoś ci, występuje 
z wnioskiem o przejęcie lub przekazanie ścigania ka rnego. Przepisy art. 590–592 stosuje się odpowiedni o. 
Art. 592e.  W wypadkach przewidzianych w art. 592c § 1 i art. 592d § 2 sąd lub prokurator zawiadamia sąd lub inny  
organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej o sp osobie prawomocnego zakończenia postępowania karneg o. 
Art. 592f.  Wystąpienie, o którym mowa w art. 592a, jak równie ż konsultacje, o których mowa w art. 592c, nie 
wstrzymują czynności postępowania karnego. 
Rozdział 64 
Wystąpienie o wydanie lub przewóz osób ściganych lu b skazanych przebywających za granicą  
oraz o wydanie przedmiotów 
Art. 593.  Sądy i prokuratorzy zgłaszają za pośrednictwem Min istra Sprawiedliwości wnioski o wydanie przez pań- 
stwo obce osoby, przeciwko której wszczęto postępow anie karne, o wydanie osoby w celu przeprowadzenia postępowania 
sądowego lub wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności, o przewóz osoby ściganej lub skazanej prz ez terytorium 
państwa obcego oraz o wydanie z terytorium państwa obcego dowodów rzeczowych lub przedmiotów uzyskanyc h przez 
sprawcę w wyniku przestępstwa. 
Art. 594.  § 1. Do wniosku dołącza się odpis postanowienia o tymczasowym aresztowaniu wraz z uzasadnieniem, wy- 
jaśniającym okoliczności faktyczne i podstawę prawn ą ścigania. 
§ 2. W wypadku prawomocnego wyroku skazującego na k arę pozbawienia wolności dołącza się zamiast postan owie- 
nia wymienionego w § 1 odpis tego wyroku. 
§ 3. Przepis art. 280 § 1 pkt 2 stosuje się odpowie dnio. 
        
Dziennik Ustaw – 119 – Poz. 30 
 
Art. 595.  W wypadkach niecierpiących zwłoki sąd lub prokurat or może zwrócić się bezpośrednio do właściwego orga nu 
państwa obcego o tymczasowe aresztowanie lub zatrzy manie osoby, co do której ma być złożony wniosek o wydanie, po 
czym niezwłocznie składa wniosek zgodnie z art. 593  i 594. 
Art. 596.  Osoba wydana nie może być bez zgody państwa wydają cego ścigana, skazana ani pozbawiona wolności 
w celu wykonania kary za inne przestępstwo popełnio ne przed dniem wydania niż to, w związku z którym n astąpiło wydanie. 
Art. 597.  W razie zastrzeżenia przy wydaniu, że w stosunku d o osoby wydanej orzeczone już kary będą wykonane 
tylko za te przestępstwa, co do których nastąpiło w ydanie, sąd, który prawomocnie orzekł w sprawie, wy daje w razie po- 
trzeby na posiedzeniu wyrok zmieniający orzeczenie w taki sposób, aby kary były wykonywane tylko za te  przestępstwa, 
co do których nastąpiło wydanie sprawcy. Prokurator  i osoba wydana mają prawo wziąć udział w posiedzen iu. Przepis 
art. 451 stosuje się odpowiednio. 
Art. 598.  § 1. Terminy przewidziane w art. 263 biegną w stos unku do osoby wydanej od chwili przejęcia tej osoby  
przez właściwe organy na terytorium Rzeczypospolite j Polskiej. 
§ 2. Przepis art. 265 stosuje się także, gdy zatrzy manie nastąpiło za granicą. 
Art. 599.  Jeżeli osoba wydana przez państwo obce nie opuści bez usprawiedliwionej przyczyny terytorium Rzeczy-
pospolitej Polskiej w ciągu 45 dni od daty prawomoc nego zakończenia postępowania, a w razie skazania –  od daty odbycia 
lub darowania kary, albo jeżeli po opuszczeniu tery torium Rzeczypospolitej Polskiej powróci na nie, og raniczeń wynikają- 
cych z art. 596 i 597 nie stosuje się. 
Art. 600.  Po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie przec iwko osobie wydanej przez państwo obce sąd prze- 
syła odpis wyroku Ministrowi Sprawiedliwości, który  odpis ten przekazuje właściwemu organowi obcego pa ństwa. Przepis 
art. 157 § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 601.  Przekazane przez państwo obce przedmioty uzyskane w wyniku przestępstwa zwraca się, jeżeli przy ich 
wydaniu zastrzeżono zwrot; podobnie należy postąpić  z dowodami rzeczowymi. 
Rozdział 65 
Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek państw obcych 
Art. 602.  § 1. (uchylony) 
§ 2. W razie złożenia przez organ państwa obcego wn iosku o wydanie osoby ściganej w celu przeprowadzen ia prze- 
ciw niej postępowania karnego lub wykonania orzeczo nej co do niej kary albo środka zabezpieczającego, prokurator prze- 
słuchuje tę osobę i w miarę potrzeby zabezpiecza do wody znajdujące się w kraju, po czym wnosi sprawę d o właściwego 
miejscowo sądu okręgowego. 
Art. 603.  § 1. Sąd okręgowy wydaje na posiedzeniu postanowie nie w przedmiocie wniosku państwa obcego. Przed 
wydaniem postanowienia należy umożliwić osobie ścig anej złożenie wyjaśnień ustnie lub na piśmie, a w r azie wniosku 
o wydanie w celu przeprowadzenia postępowania karne go należy na uzasadniony wniosek tej osoby przeprow adzić dowo- 
dy znajdujące się w kraju. 
§ 2. W posiedzeniu mają prawo wziąć udział prokurat or i obrońca. 
§ 3. Jeżeli sąd wydał postanowienie o niedopuszczal ności wydania, wydanie nie może nastąpić. 
§ 4. Na postanowienie sądu w przedmiocie wydania pr zysługuje zażalenie. 
§ 5. Sąd przekazuje prawomocne postanowienie wraz z  aktami sprawy Ministrowi Sprawiedliwości, który po  roz- 
strzygnięciu wniosku zawiadamia o tym właściwy orga n państwa obcego. 
Art. 603a.  § 1. Jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczposp olita Polska jest stroną, tak stanowi, wniosek pań-
stwa obcego o zastosowanie tymczasowego aresztowani a osoby ściganej zastępuje wniosek o wydanie. 
§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, prokurator pod czas przesłuchania informuje osobę ściganą o możliw ości wy- 
rażenia przez nią zgody na wydanie lub zgody na wyd anie połączonej ze zrzeczeniem się korzystania z og raniczeń okreś-
lonych w art. 596 i 597. Jeżeli osoba ścigana wyraz i wolę złożenia takiego oświadczenia, prokurator ki eruje sprawę do 
sądu okręgowego, w którego okręgu prowadzi się post ępowanie. 
§ 3. Sąd na posiedzeniu rozstrzyga o tymczasowym ar esztowaniu osoby ściganej, odbiera oświadczenie o w yrażeniu 
zgody na wydanie lub zgody na wydanie połączonej ze  zrzeczeniem się korzystania z ograniczeń określony ch w art. 596 
i 597, a także wydaje postanowienie o dopuszczalnoś ci wydania. 
        
Dziennik Ustaw – 120 – Poz. 30 
 
§ 4. Zgoda osoby ściganej oraz zrzeczenie, o którym  mowa w § 2, nie mogą zostać cofnięte, o czym poucz a się osobę 
ściganą. 
§ 5. Sąd niezwłocznie przekazuje prawomocne postano wienie wraz z aktami sprawy Ministrowi Sprawiedliwo ści, któ- 
ry rozstrzyga o wydaniu osoby. 
§ 6. Jeżeli oświadczenie, o którym mowa w § 3, nie zostało złożone lub sąd stwierdził, że zachodzi oko liczność określona 
w art. 604 § 1, albo jeżeli posiedzenie zostało odr oczone na czas przekraczający 7 dni, stosuje się pr zepisy art. 602 § 2, 
art. 603 i 605. 
Art. 604.  § 1. Wydanie jest niedopuszczalne, jeżeli: 
1) osoba, której wniosek dotyczy, jest obywatelem p olskim albo korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu; 
2) czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo  gdy ustawa uznaje, że czyn nie stanowi przestępstw a albo że 
sprawca nie popełnia przestępstwa lub nie podlega k arze; 
3) nastąpiło przedawnienie; 
4) postępowanie karne co do tego samego czynu tej s amej osoby zostało prawomocnie zakończone; 
5) byłoby ono sprzeczne z polskim prawem; 
6) zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądają cym wydania wobec osoby wydanej może zostać orzeczo na lub 
wykonana kara śmierci; 
7) zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądają cym wydania może dojść do naruszenia wolności i pra w osoby 
wydanej; 
8) dotyczy osoby ściganej za popełnienie bez użycia  przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych. 
§ 2. Wydania można odmówić w szczególności, jeżeli:  
1) osoba, której wniosek dotyczy, ma w Rzeczypospol itej Polskiej stałe miejsce zamieszkania; 
2) przestępstwo zostało popełnione na terytorium Rz eczypospolitej Polskiej albo na polskim statku wodn ym lub po- 
wietrznym; 
3) co do tego samego czynu tej samej osoby toczy si ę postępowanie karne; 
4) przestępstwo podlega ściganiu z oskarżenia prywa tnego; 
5) według prawa państwa, które złożyło wniosek o wy danie, przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia  wolności do 
roku lub karą łagodniejszą albo orzeczono taką karę ; 
6) przestępstwo, w związku z którym żąda się wydani a, jest przestępstwem o charakterze wojskowym lub s karbowym, 
albo o charakterze politycznym innym niż określone w § 1 pkt 8; 
7) państwo, które złożyło wniosek o wydanie, nie za pewnia wzajemności. 
§ 3. W wypadkach wskazanych w § 1 pkt 4 i § 2 pkt 3  rozpoznanie wniosku o wydanie można odroczyć do cz asu 
ukończenia w Rzeczypospolitej Polskiej postępowania  karnego przeciwko tej samej osobie lub odbycia prz ez nią orzeczo- 
nej kary albo jej darowania. 
Art. 605.  § 1. Jeżeli wniosek o wydanie dotyczy przestępstwa , którego sprawca podlega wydaniu, sąd okręgowy 
z urzędu lub na wniosek prokuratora może wydać post anowienie o tymczasowym aresztowaniu osoby ściganej ; przepis 
art. 263 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Przed złożeniem wniosku o wydanie sąd może wyd ać postanowienie o tymczasowym aresztowaniu ścigane go na 
czas nie dłuższy niż 40 dni, jeżeli organ państwa o bcego zwraca się o to, zapewniając, że wobec tej os oby zapadł w tym 
państwie prawomocny wyrok skazujący lub wydano decy zję o tymczasowym aresztowaniu. 
§ 3. Na postanowienie sądu w przedmiocie tymczasowe go aresztowania przysługuje zażalenie. 
§ 4. O dniu tymczasowego aresztowania należy niezwł ocznie powiadomić Ministra Sprawiedliwości Rzeczypo spolitej 
Polskiej oraz przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny albo organ ścigający państwa obceg o. 
§ 5. Jeżeli dane zawarte we wniosku o wydanie są ni ewystarczające i sąd lub prokurator zażądał ich uzu pełnienia, 
a państwo obce nie nadeśle w terminie miesiąca od d nia doręczenia żądania uzupełnienia wniosku o wydan ie organowi, 
który je zgłosił, potrzebnych dokumentów lub inform acji, postanowienie o tymczasowym aresztowaniu uchy la się. 
§ 6. W razie odmowy wydania, cofnięcia przez państw o obce wniosku o wydanie lub tymczasowe aresztowani e albo 
w razie gdy organ państwa obcego zawiadomiony o cza sie i miejscu wydania żądanej osoby nie przejmuje j ej w terminie 
7 dni od ustalonego dnia wydania, zarządza się zwol nienie tymczasowo aresztowanego, jeżeli nie jest on  pozbawiony wol- 
ności w innej sprawie. 
        
Dziennik Ustaw – 121 – Poz. 30 
 
Art. 605a.  § 1. Zatrzymanie osoby ściganej może nastąpić takż e na podstawie informacji o poszukiwaniu zamiesz- 
czonych w bazie danych Międzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej lub w Systemie Informacyjnym Sc hengen. 
Przepisy art. 244–246 i art. 248 stosuje się. 
§ 2. Przed złożeniem kierowanego do Rzeczypospolite j Polskiej wniosku o tymczasowe aresztowanie osoby ściganej 
sąd może zastosować wobec tej osoby tymczasowe ares ztowanie na czas nie dłuższy niż 7 dni, jeżeli zwra ca się o to właś-
ciwy organ państwa obcego poprzez wprowadzenie wpis u do bazy danych Międzynarodowej Organizacji Policj i Krymi- 
nalnej lub do Systemu Informacyjnego Schengen, stan owiącego zapewnienie, że wobec osoby ściganej zapad ł prawomocny 
wyrok skazujący lub wydano inną decyzję będącą pods tawą pozbawienia wolności, a w przypadku rejestracj i w bazie Mię- 
dzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej – że p aństwo to wystąpi o jej wydanie. 
Art. 606.  § 1. Zezwolenia na przewóz osoby ściganej przez te rytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela Minister  
Sprawiedliwości. Przepisy art. 594, 604 i 605 stosu je się odpowiednio. 
§ 2. Jeżeli podróż odbywa się drogą powietrzną i ni e przewiduje się lądowania, wystarczy powiadomienie  Ministra 
Sprawiedliwości o przewożeniu osoby ściganej nad te rytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
Art. 607.  § 1. Do rozstrzygania wniosków państwa obcego, dotycz ących wydania przedmiotów stanowiących dowody 
rzeczowe lub uzyskanych w wyniku przestępstwa, właś ciwy jest prokurator lub sąd w zależności od tego, do czyjego roz- 
porządzenia przedmioty te zostały zdeponowane. Prze pis art. 588 § 2 i 4 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Postanowienie o wydaniu przedmiotów powinno wy mieniać rzeczy, które ulegają wydaniu państwu obcem u, oraz 
wskazywać rzeczy podlegające zwrotowi po ukończeniu  postępowania karnego, prowadzonego przez organy pa ństwa 
obcego. 
Rozdział 65a 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o przekazanie osoby ściganej na podstawie 
europejskiego nakazu aresztowania 
Art. 607a.  W razie podejrzenia, że osoba ścigana za przestęps two podlegające jurysdykcji polskich sądów karnych 
może przebywać na terytorium państwa członkowskiego  Unii Europejskiej, właściwy miejscowo sąd okręgowy , na wnio- 
sek prokuratora, a w postępowaniu sądowym i wykonaw czym – z urzędu lub na wniosek właściwego sądu rejo nowego, 
może wydać europejski nakaz aresztowania, zwany w n iniejszym rozdziale „nakazem”. 
Art. 607b. Wydanie nakazu jest niedopuszczalne, jeśli nie wyma ga tego interes wymiaru sprawiedliwości. Ponadto 
wydanie nakazu jest niedopuszczalne: 
1) w związku z prowadzonym przeciwko osobie ścigane j postępowaniem karnym o przestępstwo zagrożone kar ą pozba- 
wienia wolności do roku; 
2) w celu wykonania kary pozbawienia wolności orzec zonej w wymiarze do 4 miesięcy albo innego środka p olegającego 
na pozbawieniu wolności na czas nieprzekraczający 4  miesięcy. 
Art. 607c.  § 1. Nakaz powinien zawierać: 
1) oznaczenie sądu występującego, ze wskazaniem jeg o adresu, numeru telefonu, telefaksu i adresu poczt y elektronicznej; 
2) datę oraz miejsce wydania nakazu; 
3) dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby ściganej; 
4) sygnaturę, rodzaj i treść prawomocnego albo podl egającego wykonaniu orzeczenia sądu, w związku z kt órym nakaz 
został wydany; 
5) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu;  
6) górną granicę ustawowego zagrożenia karą pozbawi enia wolności przestępstwa, o które toczy się postę powanie, lub 
wysokość orzeczonej kary pozbawienia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności;  
7) zwięzły opis stanu faktycznego sprawy; 
8) wskazanie następstw czynu nieobjętych ustawowymi  znamionami przestępstwa. 
§ 2. Nakaz powinien zostać przetłumaczony na język urzędowy państwa wykonania nakazu. 
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór nakazu, mając na uwadze konieczno ść udo- 
stępnienia państwu członkowskiemu Unii Europejskiej , do którego jest kierowany, danych niezbędnych do podjęcia prawi- 
dłowej decyzji w przedmiocie przekazania osoby ścig anej. 
        
Dziennik Ustaw – 122 – Poz. 30 
 
Art. 607d.  § 1. Jeżeli istnieje podejrzenie, że osoba ścigana  może przebywać na terytorium państwa członkowskieg o 
Unii Europejskiej, a jej miejsce pobytu nie jest zn ane, prokurator, a w postępowaniu sądowym i wykonaw czym sąd okrę- 
gowy, który wydał nakaz, przesyła jego odpis do cen tralnej jednostki Policji współpracującej z Interpo lem z wnioskiem 
o wszczęcie poszukiwań międzynarodowych. 
§ 2. Jeżeli miejsce pobytu osoby ściganej jest znan e lub zostało ustalone w wyniku poszukiwań, o który ch mowa 
w § 1, prokurator, a w postępowaniu sądowym i wykon awczym sąd okręgowy, który wydał nakaz, przekazuje go bezpo- 
średnio organowi sądowemu państwa wykonania nakazu;  odpis nakazu przekazuje się Ministrowi Sprawiedliw ości. 
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku,  gdy państwo wykonania nakazu zwróciło się o przeds tawienie 
dodatkowych informacji lub dokumentów. 
§ 4. Przekazanie nakazu oraz wszystkich związanych z nim informacji i dokumentów może nastąpić również  
z wykorzystaniem urządzeń służących do automatyczne go przesyłania danych w sposób umożliwiający stwier dzenie auten- 
tyczności tych dokumentów. 
Art. 607e.  § 1. Osoby przekazanej w wyniku wykonania nakazu n ie można ścigać za przestępstwa inne niż te, które 
stanowiły podstawę przekazania, ani wykonać orzeczo nych wobec niej za te przestępstwa kar pozbawienia wolności albo 
innych środków polegających na pozbawieniu wolności . 
§ 2. Sąd, który prawomocnie orzekł w sprawie, może zarządzić wykonanie kary tylko za te przestępstwa, które stano- 
wiły podstawę przekazania osoby ściganej. W posiedz eniu sądu mają prawo wziąć udział prokurator i osob a ścigana. Prze- 
pis art. 451 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli: 
1) państwo wykonania nakazu złożyło oświadczenie o dopuszczalności ścigania lub wykonania kar pozbawie nia wolności 
albo innych środków polegających na pozbawieniu wol ności za wszystkie czyny popełnione przed przekazan iem, 
chyba że organ sądowy tego państwa w orzeczeniu o p rzekazaniu postanowił inaczej; 
2) osoba przekazana, pomimo takiej możliwości, nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w cią gu 45 dni od 
dnia prawomocnego zakończenia postępowania albo po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na  nie 
powróciła; 
3) nie została orzeczona kara pozbawienia wolności albo inny środek polegający na pozbawieniu wolności ; 
4) postępowanie karne nie wiąże się ze stosowaniem wobec osoby ściganej środka polegającego na pozbawi eniu wolności; 
5) czyn osoby ściganej jest zagrożony karą lub środ kiem niepolegającymi na pozbawieniu wolności; 
6) osoba ścigana wyraziła zgodę na przekazanie i zr zekła się korzystania z prawa określonego w § 1; 
7) osoba ścigana, po jej przekazaniu, złożyła przed  sądem właściwym do rozpoznania sprawy oświadczenie  o zrzeczeniu 
się korzystania z prawa określonego w § 1 w odniesi eniu do czynów popełnionych przed przekazaniem; 
8) organ sądowy państwa wykonania nakazu, który prz ekazał osobę ściganą, na wniosek sądu właściwego do  wydania 
nakazu, wyraził zgodę na ściganie lub wykonanie kar  pozbawienia wolności albo innych środków polegając ych na 
pozbawieniu wolności za przestępstwa określone w pk t 1. 
§ 3a. 140) Osoba ścigana nie może cofnąć zgody ani oświadczeni a, o których mowa w § 3 pkt 6 i 7. 
§ 4. Wniosek, o którym mowa w § 3 pkt 8, powinien z awierać informacje wymienione w art. 607c § 1. Prze pis 
art. 607c § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 607f.  Na poczet orzeczonej lub wykonywanej kary pozbawie nia wolności zalicza się okres faktycznego pozba- 
wienia wolności w państwie wykonania nakazu w związ ku z przekazaniem. 
Art. 607g.  Po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego pr zeciwko osobie ściganej lub wykonaniu wobec 
niej kary pozbawienia wolności albo innego środka p olegającego na pozbawieniu wolności sąd właściwy do  rozpoznania 
sprawy przesyła odpis orzeczenia lub zawiadomienie o wykonaniu kary albo innego środka do organu wymia ru sprawied-
liwości państwa wykonania nakazu. 
Art. 607h.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator może wystąpić do organu sądowego państwa wykonania nakazu 
o zajęcie i przekazanie przedmiotów pochodzących be zpośrednio z przestępstwa, przedmiotów, które służy ły lub były 
przeznaczone do popełnienia przestępstwa, lub mogąc ych stanowić dowód w sprawie rzeczy, korespondencji , przesyłek, 
wykazów połączeń telekomunikacyjnych lub innych prz ekazów informacji lub danych przechowywanych w syst emie 
informatycznym lub na nośniku, w tym korespondencji  przesyłanej pocztą elektroniczną. 
                                                           
140) Dodany przez art. 1 pkt 99 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 123 – Poz. 30 
 
§ 2. Można wystąpić o zajęcie i przekazanie dowodów  i przedmiotów, o których mowa w § 1, również wtedy , gdy 
wykonanie nakazu nie jest możliwe ze względu na śmi erć lub ucieczkę osoby ściganej. 
§ 3. Przekazane przedmioty, o których mowa w § 1, z wraca się państwu wykonania nakazu, jeżeli przy ich  przekaza- 
niu zastrzeżono zwrot lub gdy podlegają one zwrotow i pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi , przeby- 
wającemu na terytorium państwa wykonania nakazu. 
§ 4. Przepisy rozdziału 62a stosuje się odpowiednio . 
Art. 607i.  § 1. Osoba ścigana, która w wyniku przekazania zna lazła się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pod- 
lega dalszemu przekazaniu bez zgody państwa wykonan ia nakazu w związku z przestępstwami popełnionymi p rzed prze- 
kazaniem, tylko wtedy, gdy: 
1) pomimo takiej możliwości nie opuściła terytorium  Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu 45 dni od dnia p rawomocnego 
zakończenia postępowania albo po opuszczeniu teryto rium Rzeczypospolitej Polskiej na nie powróciła; 
2) wyraziła zgodę na przekazanie do państwa innego niż państwo wykonania nakazu; 
3) stosuje się do niej przepis art. 607e § 3 pkt 2,  6, 7 albo 8. 
§ 2. Na dalsze przekazanie osoby ściganej, która w wyniku przekazania znalazła się na terytorium Rzecz ypospolitej 
Polskiej, wymagana jest zgoda właściwego organu sąd owego państwa wykonania nakazu, które przekazało tę  osobę. 
Wniosek właściwego sądu okręgowego o wyrażenie zgod y na dalsze przekazanie powinien zawierać informacj e wymienio- 
ne w art. 607c § 1. Przepis art. 607c § 2 stosuje s ię odpowiednio. 
§ 3. Na wydanie osoby ściganej, która w wyniku prze kazania znalazła się na terytorium Rzeczypospolitej  Polskiej, 
wymagana jest zgoda właściwego organu państwa wykon ania nakazu, które przekazało tę osobę. 
Art. 607j.  § 1. Jeżeli państwo wykonania nakazu przekazało os obę ściganą pod warunkiem, że wykonanie kary 
pozbawienia wolności albo innego środka polegająceg o na pozbawieniu wolności nastąpi w tym państwie, p ostępowania 
wykonawczego nie wszczyna się. 
§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, sąd właściwy d o rozpoznania sprawy, niezwłocznie po uprawomocnien iu się 
orzeczenia, wydaje postanowienie o przekazaniu skaz anego do właściwego państwa członkowskiego Unii Eur opejskiej w celu 
wykonania orzeczonej kary albo innego środka polega jącego na pozbawieniu wolności. Odpis postanowienia  wraz z odpisem 
orzeczenia podlegającego wykonaniu przekazuje się w łaściwemu organowi sądowemu państwa wykonania nakaz u. 
Rozdział 65b 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o przekazanie osoby ściganej na podstawie europej skiego 
nakazu aresztowania 
Art. 607k.  § 1. Przekazanie z terytorium Rzeczypospolitej Pol skiej osoby ściganej europejskim nakazem aresztowa-
nia, zwanym w niniejszym rozdziale „nakazem europej skim”, następuje w celu przeprowadzenia przeciwko n iej, na teryto- 
rium innego państwa członkowskiego Unii Europejskie j, postępowania karnego lub wykonania orzeczonej ka ry pozbawie- 
nia wolności albo innego środka polegającego na poz bawieniu wolności. 
§ 2. W razie otrzymania nakazu europejskiego prokur ator przesłuchuje osobę, której nakaz dotyczy, info rmując ją 
o treści nakazu europejskiego oraz o możliwości wyr ażenia zgody na przekazanie lub zgody na niestosowa nie przepisu 
art. 607e § 1, po czym wnosi sprawę do właściwego m iejscowo sądu okręgowego. 
§ 2a. Zatrzymanie osoby ściganej nakazem europejski m może nastąpić także na podstawie wpisu do Systemu  
Informacyjnego Schengen lub do bazy danych Międzyna rodowej Organizacji Policji Kryminalnej. Przepisy a rt. 244–246 
i art. 248 stosuje się. 
§ 3. Na wniosek prokuratora sąd okręgowy może zasto sować tymczasowe aresztowanie, oznaczając jego term in na 
czas niezbędny do przekazania osoby ściganej. Łączn y okres stosowania tymczasowego aresztowania nie mo że przekro- 
czyć 100 dni. Samoistną podstawą zastosowania tymcz asowego aresztowania jest istnienie wydanego w inny m państwie 
członkowskim Unii Europejskiej prawomocnego wyroku skazującego lub innej decyzji stanowiącej podstawę pozbawienia 
wolności osoby ściganej. 
§ 3a. Przed wpłynięciem nakazu europejskiego sąd mo że zastosować wobec osoby ściganej tymczasowe aresz towanie 
na czas nie dłuższy niż 7 dni, jeżeli zwraca się o to właściwy organ sądowy, który wydał nakaz europej ski, poprzez wpro- 
wadzenie wpisu do Systemu Informacyjnego Schengen l ub do bazy danych Międzynarodowej Organizacji Polic ji Krymi- 
nalnej, stanowiącego zapewnienie, że wobec osoby śc iganej zapadł prawomocny wyrok skazujący lub wydano  inną decyzję 
będącą podstawą pozbawienia wolności. 
        
Dziennik Ustaw – 124 – Poz. 30 
 
§ 4. Jeżeli odrębne przepisy prawa polskiego stanow ią, że ściganie osoby, wobec której wydano nakaz eu ropejski, jest 
uzależnione od zezwolenia właściwej władzy, przed s kierowaniem sprawy do sądu stosuje się przepis art.  13. 
§ 5. Jeżeli jednocześnie z wydaniem nakazu europejs kiego państwo członkowskie Unii Europejskiej zwróci ło się 
o dokonanie przesłuchania osoby ściganej, osobę tak ą należy przesłuchać przed rozpoznaniem nakazu. Prz esłuchanie 
odbywa się w obecności osoby wskazanej w nakazie eu ropejskim. Przepis art. 588 § 4 stosuje się odpowie dnio. 
Art. 607l.  § 1. W przedmiocie przekazania i tymczasowego ares ztowania sąd orzeka na posiedzeniu, w którym mają 
prawo wziąć udział prokurator i obrońca. 
§ 1a. Zawiadamiając osobę ściganą o posiedzeniu, o którym mowa w § 1, sąd doręcza nakaz europejski wra z 
z tłumaczeniem przekazanym przez prokuratora. Jeżel i ze względu na szczególne okoliczności nie jest mo żliwe sporządze- 
nie tłumaczenia przed posiedzeniem, tłumaczenie zar ządza sąd. Można poprzestać na poinformowaniu osoby  o treści naka- 
zu europejskiego, jeśli nie utrudni to realizacji p rzysługujących jej praw, w tym praw wymienionych w § 2. 
§ 2. Jeżeli osoba ścigana wyrazi taką wolę, sąd prz yjmuje od niej do protokołu oświadczenie o zgodzie na przekaza- 
nie lub o zgodzie na niestosowanie przepisu art. 60 7e § 1. Oświadczenie nie może być cofnięte, o czym należy pouczyć 
osobę ściganą. 
§ 3. Na postanowienie sądu w przedmiocie przekazani a przysługuje zażalenie. Zażalenie wnosi się w term inie 3 dni 
od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli osoba śc igana pozbawiona jest wolności i nie została sprowa dzona na posiedze- 
nie sądu – od dnia jego doręczenia. Art. 252 stosuj e się odpowiednio. 
§ 4.  Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporzą dzenia, wzór pouczenia o przysługujących osobie, kt órej 
nakaz dotyczy, w wypadku jej zatrzymania, uprawnien iach: do uzyskania informacji o treści nakazu europ ejskiego, 
o możliwości wyrażenia zgody na przekazanie, o możl iwości złożenia oświadczenia w przedmiocie przekaza nia, do korzysta- 
nia z pomocy obrońcy, do składania wyjaśnień, do od mowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na p ytania, 
do przeglądania akt w zakresie dotyczącym przyczyn zatrzymania, do dostępu do pierwszej pomocy medyczn ej, jak rów- 
nież o uprawnieniach określonych w § 3, w art. 72 §  1, art. 78 § 1, art. 261 § 1, 2 i 2a, art. 612 ora z o treści art. 607k § 3 i 3a, 
mając na względzie konieczność zrozumienia pouczeni a także przez osoby niekorzystające z pomocy obrońc y.  
Art. 607m.  § 1. Postanowienie w przedmiocie przekazania sąd o kręgowy wydaje w terminie 40 dni od dnia zatrzy- 
mania osoby ściganej. Jeżeli osoba ścigana złożyła oświadczenie, o którym mowa w art. 607l § 2, termin  ten wynosi 3 dni 
i biegnie od dnia złożenia oświadczenia. 
§ 1a. Postępowanie w przedmiocie przekazania powinn o zakończyć się prawomocnie w terminie 60 dni od dn ia 
zatrzymania osoby ściganej lub 10 dni od złożenia p rzez nią oświadczenia, o którym mowa w art. 607l § 2. 
§ 2. W szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy ter miny określone w § 1a nie mogą być dotrzymane, post ępowa- 
nie w przedmiocie przekazania powinno zakończyć się  prawomocnie w terminie kolejnych 30 dni od dnia up ływu tych 
terminów. O opóźnieniu należy powiadomić organ sądo wy, który wydał nakaz europejski, podając przyczynę  opóźnienia. 
§ 3. W wypadku, określonym w art. 607k § 4, terminy , o których mowa w § 1 i 2, biegną od uzyskania zez wolenia na 
ściganie. Jeżeli bieg tych terminów już się rozpocz ął, ulega on zawieszeniu do czasu uzyskania zezwole nia. 
Art. 607n.  § 1. Osobę ściganą, wobec której zapadło prawomocn e postanowienie o przekazaniu, przekazuje się właś-
ciwemu organowi sądowemu państwa wydania nakazu eur opejskiego najpóźniej w terminie 10 dni od dnia upr awomocnie- 
nia się postanowienia. 
§ 2. Jeżeli przekazanie osoby ściganej w terminie o kreślonym w § 1 nie jest możliwe na skutek siły wyż szej albo za- 
grożenia dla życia lub zdrowia tej osoby, osobę ści ganą, o której mowa w § 1, przekazuje się właściwem u organowi sądo- 
wemu państwa wydania nakazu europejskiego w ciągu 1 0 dni od dnia upływu nowo ustalonego terminu przeka zania. 
§ 3. Jeżeli państwo wydania nakazu europejskiego ni e przejmie osoby podlegającej przekazaniu w termina ch, 
o których mowa w § 1 albo 2, zarządza się niezwłocz ne zwolnienie tej osoby, jeżeli nie jest ona pozbaw iona wolności 
w innej sprawie. 
Art. 607o.  § 1. Jeżeli przeciwko osobie ściganej jest prowadz one w kraju postępowanie karne o inny czyn niż wska - 
zany w nakazie europejskim lub osoba ta ma odbyć w kraju za taki czyn karę pozbawienia wolności, sąd, wydając posta- 
nowienie o przekazaniu, może odroczyć jego wykonani e do czasu zakończenia w kraju postępowania karnego  lub do czasu 
wykonania w kraju kary pozbawienia wolności. 
§ 2. W sytuacji określonej w § 1 sąd, po powiadomie niu o jej zaistnieniu organu, który wydał nakaz eur opejski, może, 
na jego wniosek, czasowo przekazać osobę ściganą na  warunkach określonych w porozumieniu zawartym z ty m organem. 
Porozumienie takie powinno być sporządzone na piśmi e i określać warunki przekazania, w tym zwłaszcza t ermin powrot- 
nego przekazania osoby ściganej. 
        
Dziennik Ustaw – 125 – Poz. 30 
 
Art. 607p.  § 1. Odmawia się wykonania nakazu europejskiego, j eżeli: 
1) przestępstwo, którego dotyczy nakaz europejski, w wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych, podle ga darowaniu 
na mocy amnestii; 
2) w stosunku do osoby ściganej zapadło w innym pań stwie prawomocne orzeczenie co do tych samych czynó w oraz, 
w wypadku skazania za te same czyny, osoba ścigana odbywa karę lub ją odbyła albo kara nie może być wy konana 
według prawa państwa, w którym zapadł wyrok skazują cy; 
3) w stosunku do osoby ściganej zapadło prawomocne orzeczenie o przekazaniu do innego państwa członkow skiego 
Unii Europejskiej; 
4) osoba, której dotyczy nakaz europejski, z powodu  wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzi alności kar- 
nej za czyny będące podstawą wydania nakazu europej skiego; 
5) naruszałoby to wolności i prawa człowieka i obyw atela; 
6) nakaz wydany został w związku z przestępstwem po pełnionym bez użycia przemocy z przyczyn polityczny ch. 
§ 2. Jeżeli nakaz europejski został wydany wobec os oby ściganej, która jest obywatelem polskim, wykona nie nakazu 
może nastąpić pod warunkiem, że czyn, którego nakaz  europejski dotyczy, nie został popełniony na teryt orium Rzeczy-
pospolitej Polskiej ani na polskim statku wodnym lu b powietrznym oraz stanowił przestępstwo według pra wa Rzeczy-
pospolitej Polskiej lub stanowiłby przestępstwo wed ług prawa Rzeczypospolitej Polskiej w razie popełni enia na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej, zarówno w czasie jego po pełnienia, jak i w chwili wpłynięcia nakazu europej skiego. 
Art. 607r.  § 1. Można odmówić wykonania nakazu europejskiego,  jeżeli: 
1) przestępstwo będące podstawą wydania nakazu euro pejskiego, inne niż wymienione w art. 607w, nie sta nowi prze- 
stępstwa według prawa polskiego; 
2) przeciwko osobie ściganej, której dotyczy nakaz europejski, toczy się w Rzeczypospolitej Polskiej p ostępowanie 
karne o przestępstwo, które stanowi podstawę nakazu  europejskiego; 
3) wobec osoby ściganej, w związku z czynem będącym  podstawą wydania nakazu europejskiego zapadło praw omocne 
orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania, o umor zeniu postępowania lub inne orzeczenie kończące pos tępowa- 
nie w sprawie; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie ś cigania lub wykonania kary, a przestępstwa, których  to dotyczy, 
podlegały jurysdykcji sądów polskich; 
5) nakaz europejski dotyczy przestępstw, które wedł ug prawa polskiego zostały popełnione, w całości lu b w części, na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również n a polskim statku wodnym lub powietrznym; 
6) za czyn zabroniony, którego dotyczy nakaz europe jski, w państwie wydania nakazu europejskiego można  orzec karę 
dożywotniego pozbawienia wolności albo inny środek polegający na pozbawieniu wolności bez możliwości u biegania 
się o jego skrócenie. 
§ 2. Przepisu § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czy n nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmie nnego uregulo- 
wania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków , ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 3. Można także odmówić wykonania nakazu europejsk iego, wydanego w celu wykonania kary albo środka po lega- 
jącego na pozbawieniu wolności, orzeczonych pod nie obecność osoby ściganej, chyba że: 
a) osobę ściganą wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu  roz- 
prawy albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennic two nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia a lbo 
miała ona obrońcę, który był obecny na rozprawie lu b posiedzeniu, 
b) po doręczeniu osobie ściganej odpisu orzeczenia wraz z pouczeniem o przysługującym jej prawie, term inie 
i sposobie złożenia w państwie wydania nakazu wnios ku o przeprowadzenie z jej udziałem nowego postępow ania 
sądowego w tej samej sprawie, osoba ścigana w ustaw owym terminie nie złożyła takiego wniosku albo oświ ad- 
czyła, że nie kwestionuje orzeczenia, 
c) organ, który wydał nakaz europejski, zapewni, że  niezwłocznie po przekazaniu osoby ściganej do pańs twa wyda- 
nia nakazu, zostanie jej doręczony odpis orzeczenia  wraz z pouczeniem o przysługującym jej prawie, ter minie 
i sposobie złożenia wniosku o przeprowadzenie z jej  udziałem nowego postępowania sądowego w tej samej 
sprawie. 
Art. 607s.  § 1. Nie podlega wykonaniu nakaz europejski wydany  w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub 
środka polegającego na pozbawieniu wolności wobec o soby ściganej, będącej obywatelem polskim albo korz ystającej 
w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, jeżeli n ie wyrazi ona zgody na przekazanie. 
        
Dziennik Ustaw – 126 – Poz. 30 
 
§ 2. Można także odmówić wykonania nakazu europejsk iego, jeżeli został on wydany w celu, o którym mowa  w § 1, 
a osoba ścigana ma miejsce zamieszkania lub stale p rzebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 3. Odmawiając przekazania, z przyczyn określonych  w § 1 lub 2, sąd orzeka o wykonaniu kary albo środ ka, orze- 
czonych przez organ sądowy państwa wydania nakazu e uropejskiego. 
§ 4. W postanowieniu, o którym mowa w § 3, sąd okre śla kwalifikację prawną czynu według prawa polskieg o. Jeżeli 
kara lub środek, orzeczone przez organ sądowy państ wa wydania nakazu europejskiego, przekracza górną g ranicę ustawo- 
wego zagrożenia, sąd określa podlegającą wykonaniu karę lub środek według prawa polskiego, w wysokości  odpowiadają- 
cej górnej granicy ustawowego zagrożenia, uwzględni ając okres rzeczywistego pozbawienia wolności za gr anicą oraz wy- 
konaną tam karę lub środek. Jeżeli do nakazu europe jskiego nie dołączono dokumentów lub informacji nie zbędnych do 
wykonania kary na terytorium Rzeczypospolitej Polsk iej, sąd odracza posiedzenie i zwraca się do właści wego organu pań- 
stwa wydania nakazu europejskiego o nadesłanie taki ch dokumentów lub informacji. 
§ 5. Wykonanie kary odbywa się według przepisów pra wa polskiego. Przepisy rozdziału 66g stosuje się od powiednio, 
z wyjątkiem art. 611tg, art. 611ti § 2 i 3, art. 61 1tk, art. 611tm, art. 611to § 2 i art. 611tp. 
Art. 607t.  § 1. Jeżeli nakaz europejski został wydany w celu ścigania osoby, która jest obywatelem polskim albo ko- 
rzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, p rzekazanie może nastąpić pod warunkiem, że osoba ta  będzie odesłana 
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po prawomoc nym zakończeniu postępowania w państwie wydania nak azu euro- 
pejskiego, jeśli osoba ta wyraża na to zgodę. 
§ 2. W razie skazania osoby, o której mowa w § 1, n a karę pozbawienia wolności albo orzeczenia wobec n iej innego 
środka polegającego na pozbawieniu wolności stosuje  się odpowiednio przepisy art. 607s § 3–5. 
Art. 607u.  Jeżeli nakaz europejski został wydany w celu wykon ania kary albo środka polegającego na pozbawieniu 
wolności, orzeczonych w warunkach określonych w art . 607r § 3 lit. c, osobę ściganą należy pouczyć o p rawie żądania 
odpisu orzeczenia. Informację o zgłoszeniu żądania odpisu orzeczenia przekazuje się niezwłocznie państ wu wydania naka- 
zu europejskiego, a po otrzymaniu orzeczenia doręcz a się go osobie ściganej. Zgłoszenie żądania nie ws trzymuje wykona- 
nia nakazu europejskiego. 
Art. 607w.  Jeżeli nakaz europejski dotyczy osoby niebędącej o bywatelem polskim, okoliczność, że czyn nie jest 
przestępstwem według prawa polskiego, nie stanowi p rzeszkody do wykonania nakazu europejskiego, o ile dotyczy on 
czynu zagrożonego w państwie jego wydania karą co n ajmniej 3 lat pozbawienia wolności albo czynu, za k tóry może być 
orzeczony co najmniej w tym samym wymiarze inny śro dek polegający na pozbawieniu wolności, będącego pr zestęp- 
stwem: 
1) udziału w zorganizowanej grupie albo związku maj ących na celu popełnianie przestępstw; 
2) o charakterze terrorystycznym; 
3) handlu ludźmi; 
4) przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności n a szkodę małoletniego; 
5) nielegalnego wytwarzania, przetwarzania, przemyt u środków odurzających, prekursorów, środków zastęp czych lub 
substancji psychotropowych lub obrotu nimi; 
6) nielegalnego obrotu bronią, amunicją, materiałam i wybuchowymi lub radioaktywnymi; 
7) łapownictwa i płatnej protekcji; 
8) oszustwa; 
9) wprowadzania do obrotu finansowego wartości mają tkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnion ych źró- 
deł; 
10) fałszowania oraz obrotu fałszywymi pieniędzmi l ub innymi środkami płatniczymi; 
11) przeciwko ochronie danych gromadzonych, przecho wywanych, przetwarzanych lub przekazywanych w syste mie 
informatycznym; 
12) przeciwko środowisku naturalnemu, w tym nielega lnego obrotu zagrożonymi gatunkami zwierząt i rośli n; 
13) udzielenia pomocy w nielegalnym przekroczeniu g ranicy lub pobycie; 
14) zabójstwa; 
15) spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu; 
16) nielegalnego obrotu organami i tkankami ludzkim i; 
        
Dziennik Ustaw – 127 – Poz. 30 
 
17) bezprawnego pozbawienia człowieka wolności; 
18) uprowadzenia człowieka dla okupu; 
19) wzięcia lub przetrzymywania zakładnika; 
20) popełnionym z powodów narodowościowych, etniczn ych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezw yzna- 
niowość; 
21) rozboju z użyciem broni palnej lub groźby jej u życia; 
22) wymuszenia rozbójniczego z użyciem broni palnej  lub groźby jej użycia; 
23) nielegalnego obrotu dobrami kultury; 
24) sprzeniewierzenia cudzego mienia; 
25) podrabiania oraz obrotu podrobionymi wyrobami; 
26) fałszowania oraz obrotu sfałszowanymi dokumenta mi; 
27) nielegalnego obrotu hormonami lub podobnymi sub stancjami; 
28) obrotu kradzionymi pojazdami mechanicznymi; 
29) zgwałcenia; 
30) podpalenia; 
31) należącym do właściwości Międzynarodowego Trybu nału Karnego; 
32) porwania statku wodnego lub powietrznego; 
33) sabotażu. 
Art. 607wa.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator na wniosek organu  sądowego państwa wydania nakazu europejskiego 
dokonuje zajęcia i przekazania przedmiotów pochodzą cych bezpośrednio z przestępstwa, przedmiotów, któr e służyły lub 
były przeznaczone do popełnienia przestępstwa, lub mogących stanowić dowód w sprawie rzeczy, korespond encji, przesy- 
łek, wykazów połączeń telekomunikacyjnych lub innyc h przekazów informacji lub danych przechowywanych w  systemie 
informatycznym lub na nośniku, w tym korespondencji  przesyłanej pocztą elektroniczną. 
§ 2. Zajęcia i przekazania dowodów i przedmiotów, o  których mowa w § 1, należy dokonać również wtedy, gdy wy- 
konanie nakazu europejskiego nie jest możliwe ze wz ględu na śmierć lub ucieczkę osoby ściganej. 
§ 3. Przy przekazaniu przedmiotów, o których mowa w  § 1, można zastrzec ich zwrot, w szczególności gdy  podlegają 
one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu  podmiotowi, przebywającemu na terytorium Rzeczypos politej 
Polskiej. 
§ 4. Przepisy rozdziału 62b stosuje się odpowiednio . 
Art. 607x.  § 1. Jeżeli przed wydaniem w pierwszej instancji p ostanowienia w przedmiocie przekazania wpłynie naka z 
europejski dotyczący tej samej osoby, wydany przez organ sądowy innego państwa członkowskiego Unii Eur opejskiej, sąd 
rozpoznaje oba nakazy europejskie łącznie. Orzekają c o przekazaniu osoby ściganej do danego państwa, s ąd bierze pod 
uwagę okoliczności każdej ze spraw, wagę przestępst wa i miejsce jego popełnienia, kolejność wydania na kazów europej- 
skich oraz ich cele. 
§ 2. Jeżeli kolejny nakaz europejski dotyczący tej samej osoby wpłynie po wydaniu w pierwszej instancj i postanowie- 
nia w przedmiocie poprzedniego nakazu europejskiego , sąd odracza rozpoznanie kolejnego nakazu europejs kiego do czasu 
uprawomocnienia się tego postanowienia. 
§ 3. W wypadku uchylenia przez sąd odwoławczy posta nowienia, o którym mowa w § 2, i przekazania nakazu  euro- 
pejskiego do ponownego rozpoznania w pierwszej inst ancji, stosuje się odpowiednio przepisy § 1. 
Art. 607y.  § 1. Jeżeli w stosunku do tej samej osoby ściganej  wpłynie nakaz europejski oraz wniosek o wydanie pa ń- 
stwu obcemu, po rozpoznaniu nakazu europejskiego są d orzeka w przedmiocie dopuszczalności jego wykonan ia oraz za- 
wiesza postępowanie i zawiadamia o treści postanowi enia Ministra Sprawiedliwości. 
§ 2. Jeżeli Minister Sprawiedliwości postanowi o wy daniu państwu obcemu osoby, której dotyczy nakaz eu ropejski, 
postępowanie w przedmiocie nakazu europejskiego uma rza się. W wypadku odmowy wydania sąd podejmuje zaw ieszone 
postępowanie i wydaje postanowienie w przedmiocie p rzekazania. 
        
Dziennik Ustaw – 128 – Poz. 30 
 
Art. 607z.  § 1. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wy dania nakazu europejskiego nie są wystarczające do 
podjęcia decyzji w przedmiocie przekazania osoby śc iganej, sąd wzywa organ sądowy, który wydał nakaz e uropejski, do 
ich uzupełnienia we wskazanym terminie. 
§ 2. W wypadku niedotrzymania terminu, o którym mow a w § 1, nakaz europejski podlega rozpoznaniu w opa rciu 
o informacje przekazane wcześniej. 
Art. 607za.  § 1. Wniosek właściwego organu sądowego państwa wy dania nakazu europejskiego o zgodę na ściganie 
lub wykonanie kar pozbawienia wolności albo środków  polegających na pozbawieniu wolności za czyny pope łnione przed 
przekazaniem albo o zgodę na dalsze przekazanie oso by ściganej rozpatruje sąd okręgowy, który orzekł o  przekazaniu. 
Przepisy art. 607b, 607p, 607r, 607s § 1 i 2 oraz a rt. 607z stosuje się odpowiednio. 
§ 2. W przedmiocie wniosku, o którym mowa w § 1, są d orzeka w terminie 30 dni od dnia otrzymania wnios ku. 
Art. 607zb.  § 1. Na wniosek państwa wykonania nakazu europejsk iego Minister Sprawiedliwości udziela zezwolenia 
na przewóz osoby ściganej na podstawie nakazu europ ejskiego przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej . 
§ 2. Wniosek o zezwolenie na przewóz, o którym mowa  w § 1, powinien zawierać: 
1) oznaczenie organu wnioskującego; 
2) datę oraz miejsce wydania nakazu europejskiego; 
3) dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby ściganej; 
4) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu;  
5) zwięzły opis stanu faktycznego sprawy. 
§ 3. Jeżeli osoba ścigana jest obywatelem polskim a lbo korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa az ylu, zezwole- 
nie, o którym mowa w § 1, można wydać pod warunkiem , że osoba ta po zakończeniu postępowania zostanie przekazana 
do wykonania kary pozbawienia wolności lub środka p olegającego na pozbawieniu wolności na terytorium R zeczypospoli- 
tej Polskiej. 
§ 4. W wypadku korzystania z drogi powietrznej bez planowanego lądowania, można poprzestać na powiadom ieniu 
Ministra Sprawiedliwości o przewożeniu osoby ścigan ej nad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli  jednak nastąpi 
nieprzewidziane lądowanie, państwo wykonania nakazu  europejskiego dostarcza niezwłocznie dane, o który ch mowa w § 2; 
przepis § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 607zc.  Jeżeli sąd, do którego został skierowany nakaz eur opejski, nie jest właściwy do nadania mu biegu, prz e- 
kazuje go właściwemu organowi sądowemu i powiadamia  o tym organ sądowy, który go wydał. 
Rozdział 65c 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o wykonanie środka zapobiegawczego 
Art. 607zd.  § 1. W razie orzeczenia przez polski sąd lub proku ratora środka zapobiegawczego określonego 
w art. 272, art. 275, art. 275a lub art. 276 oraz j eżeli zapewni to prawidłowy tok postępowania, sąd l ub prokurator może 
wystąpić o wykonanie tego orzeczenia do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, 
zwanego w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia”, w którym oskarżony posiada legalne sta łe miejsce 
pobytu, o ile przebywa on w tym państwie lub oświad czy, że zamierza tam powrócić. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, może być na wniosek oskarżonego skierowane również do innego pa ństwa 
członkowskiego niż państwo legalnego stałego miejsc a pobytu oskarżonego, za zgodą właściwego sądu lub innego organu 
tego państwa. 
§ 3. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, sąd lub prok urator kieruje każdorazowo wyłącznie do jednego pań stwa wy- 
konania orzeczenia. Ponowne wystąpienie do innego p aństwa wykonania orzeczenia może nastąpić jedynie w  razie niewy- 
konania albo częściowego wykonania orzeczenia. 
§ 4. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odp isu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się za świad- 
czenie zawierające informacje umożliwiające jego pr awidłowe wykonanie dotyczące: orzeczenia, osoby osk arżonego, 
środka zapobiegawczego i kwalifikacji prawnej czynu . 
§ 5. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na  język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo n a inny 
język wskazany przez to państwo. 
§ 6. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczen ia, o którym mowa w § 4, może nastąpić również z wy korzysta- 
niem urządzeń służących do automatycznego przesyłan ia danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie aute ntyczności 
tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub inn ego organu państwa wykonania orzeczenia sąd lub pro kurator prze- 
kazuje odpis orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia . 
        
Dziennik Ustaw – 129 – Poz. 30 
 
§ 7. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd lub proku- 
rator może również zwracać się do właściwych jednos tek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 4, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonan ia orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umoż liwiających 
podjęcie prawidłowej decyzji w przedmiocie wykonani a orzeczenia. 
Art. 607ze.  § 1. Do chwili otrzymania informacji o przejęciu w ykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 607zd § 1 , 
przez właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania  orzeczenia, a także w razie otrzymania informacji o niemożności 
lub odmowie wykonania orzeczenia przez właściwy sąd  lub inny organ państwa wykonania orzeczenia, o zap rzestaniu jego 
wykonywania przez ten organ, a także w wypadku cofn ięcia wystąpienia środek zapobiegawczy jest wykonyw any w dalszym 
ciągu przez właściwy organ. 
§ 2. W razie otrzymania informacji o dostosowaniu ś rodka zapobiegawczego do prawa państwa wykonania or zecze- 
nia i przed rozpoczęciem wykonywania tego środka w tym państwie sąd lub prokurator w ciągu 10 dni od d nia otrzymania 
informacji może cofnąć wystąpienie, o którym mowa w  art. 607zd § 1, mając na uwadze cele środka. 
Art. 607zf.  § 1. W razie zmiany lub uchylenia środka zapobiega wczego albo zmiany obowiązków nałożonych na oskar- 
żonego sąd lub prokurator niezwłocznie zawiadamia o  tym właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia. 
§ 2. Zawiadomienie, o którym mowa w § 1, może być p rzekazane również przy użyciu urządzeń służących do  auto- 
matycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiają cy stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumen tów. 
Art. 607zg.  Na postanowienie sądu lub prokuratora w sprawie wy stąpienia do właściwego sądu lub innego organu 
państwa wykonania orzeczenia zażalenie nie przysług uje. 
Rozdział 65d 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o wykonanie orzeczenia wydanego w celu zapewnieni a 
prawidłowego toku postępowania 
Art. 607zh.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Un ii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie orzeczen ia wydanego w celu zapewnienia prawidłowego toku po stępowania 
i nakładającego na osobę, przeciwko której w tym pa ństwie prowadzone jest postępowanie karne, obowiąze k: 
1) stawiennictwa przed określonym organem, 
2) powstrzymania się od opuszczania miejsca pobytu lub kraju, 
3) informowania określonego organu o zmianie miejsc a pobytu albo uzyskiwania zgody na taką zmianę, 
4) przebywania albo powstrzymania się od przebywani a w określonych środowiskach lub miejscach, 
5) powstrzymania się od kontaktów z określonymi oso bami lub zbliżania się do określonych osób, 
6) powstrzymania się od wykonywania czynności służb owych lub zawodu, 
7) powstrzymania się od określonej działalności, 
8) powstrzymania się od prowadzenia określonego rod zaju pojazdów 
– orzeczenie to podlega wykonaniu przez prokuratora  właściwego miejscowo ze względu na legalne stałe m iejsce pobytu 
tej osoby. 
§ 2. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego o dpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powin no być 
dołączone zaświadczenie zawierające informacje umoż liwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 3. Jeżeli prokurator, do którego zostało skierowa ne wystąpienie, nie jest właściwy do nadania mu bie gu, przekazuje 
je właściwemu prokuratorowi i zawiadamia o tym właś ciwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia.  
§ 4. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu p aństwa wydania orzeczenia prokurator może wyrazić z godę na 
wykonanie orzeczenia, o którym mowa w § 1, wydanego  wobec osoby określonej w tym paragrafie, nieposiad ającej legal- 
nego stałego miejsca pobytu na terytorium Rzeczypos politej Polskiej, jeżeli w większym stopniu zapewni  to prawidłowy 
tok postępowania. 
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stan owią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. 
        
Dziennik Ustaw – 130 – Poz. 30 
 
Art. 607zi.  § 1. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie przekaz ało wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia 
decyzji w przedmiocie wykonania orzeczenia, prokura tor wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydan ia orzeczenia 
do ich uzupełnienia we wskazanym terminie. W razie niedotrzymania terminu postanowienie w przedmiocie wykonania 
orzeczenia wydaje się w oparciu o posiadane informa cje. 
§ 2. Jeżeli rodzaj albo sposób wykonania obowiązków  są nieznane ustawie, prokurator określa środek lub  obowiązek 
według prawa polskiego, z uwzględnieniem różnic na korzyść osoby, przeciwko której w państwie wydania orzeczenia 
prowadzone jest postępowanie karne. 
Art. 607zj.  § 1. Postanowienie w przedmiocie wykonania orzecze nia, o którym mowa w art. 607zh § 1, prokurator 
wydaje w terminie 30 dni od dnia otrzymania orzecze nia wraz z zaświadczeniem. 
§ 2. Na postanowienie prokuratora w przedmiocie wyk onania orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, przysłu- 
guje zażalenie do sądu rejonowego, w okręgu którego  osoba, przeciwko której w państwie wydania orzecze nia prowadzone 
jest postępowanie karne, posiada legalne stałe miej sce pobytu. Sąd rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu , w którym ma 
prawo wziąć udział prokurator, osoba wymieniona w z daniu pierwszym, jeżeli przebywa na terytorium Rzec zypospolitej 
Polskiej, i jej obrońca, jeżeli się na nie stawi. J eżeli osoba wymieniona w zdaniu pierwszym nie przeb ywa na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej i nie posiada obrońcy, pr ezes sądu właściwego do rozpoznania zażalenia może jej wyznaczyć 
obrońcę z urzędu. 
§ 3. Postępowanie w przedmiocie wykonania orzeczeni a powinno zakończyć się prawomocnie w terminie 60 d ni od 
dnia otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
§ 4. W wypadku gdy termin określony w § 3 nie może być dotrzymany, należy zawiadomić właściwy sąd lub inny organ 
państwa wydania orzeczenia o przyczynie opóźnienia i podać przewidywany termin wydania postanowienia. 
§ 5. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub in nego organu państwa wydania orzeczenia prokurator p rzystępu- 
je niezwłocznie. 
Art. 607zk.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o którym mo wa w art. 607zh § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym zastosowano środek zapo biegawczy, nie stanowi przestępstwa według prawa po lskiego; 
2) osoba, przeciwko której w państwie wydania orzec zenia prowadzone jest postępowanie karne, nie przeb ywa na tery- 
torium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że istnieją  podstawy do uznania, że na nie powróci. 
§ 2. Przepisu § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czy n nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmie nnego uregulo- 
wania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków , ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym m owa w art. 607zh § 1, jeżeli: 
1) pomimo wezwania przez prokuratora do uzupełnieni a informacji we wskazanym terminie do orzeczenia ni e dołączo- 
no zaświadczenia, o którym mowa w art. 607zh § 2, a lbo zaświadczenie to jest niekompletne lub w sposób  oczywisty 
niezgodne z treścią orzeczenia; 
2) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępow anie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkows kim Unii Europejskiej, a osoba ta odbywa karę lub j ą odbyła 
albo kara nie może być wykonana według prawa państw a, w którym zapadł wyrok skazujący; 
3) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie w ykonania kary, a przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich; 
4) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według pr awa polskiego zostało popełnione w całości albo w c zęści na teryto- 
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na pols kim statku wodnym lub powietrznym; 
5) osoba, przeciwko której w państwie wydania orzec zenia prowadzone jest postępowanie karne, z powodu wieku nie 
ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności kar nej za czyn będący podstawą wydania orzeczenia; 
6) osoba, przeciwko której w państwie wydania orzec zenia prowadzone jest postępowanie karne, korzysta z immunitetu, 
zgodnie z którym niemożliwy jest nadzór nad przestr zeganiem nałożonych obowiązków; 
7) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych n iż określone w art. 607zh § 1; 
8) orzeczenie zostało przekazane pomimo niespełnien ia warunków przewidzianych w art. 607zh § 4; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypa dku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu na 
mocy amnestii; 
10) pomimo niestosowania się osoby, przeciwko które j w państwie wydania orzeczenia prowadzone jest pos tępowanie 
karne, do wymagań określonych w orzeczeniu nie jest  możliwe przekazanie jej z terytorium Rzeczypospoli tej Polskiej 
na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. 
        
Dziennik Ustaw – 131 – Poz. 30 
 
§ 4. W wypadku wskazanym w § 3 pkt 10, gdy przemawi ają za tym szczególne względy, prokurator, w uzgodn ieniu 
z właściwym sądem lub innym organem państwa wydania  orzeczenia, może orzec o wykonaniu orzeczenia. 
§ 5. W wypadkach przewidzianych w § 1 pkt 2 oraz w § 3 pkt 1, 2 i 7 prokurator przed podjęciem decyzji  w przed-
miocie wykonania orzeczenia informuje o możliwości odmowy wykonania orzeczenia właściwy sąd lub inny o rgan pań- 
stwa wydania orzeczenia. 
Art. 607zl.  § 1. W razie otrzymania od właściwego sądu lub inn ego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie po dlega dalszemu wykonaniu, prokurator niezwłocznie w ydaje posta- 
nowienie o zaprzestaniu wykonywania orzeczenia. 
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, prokur ator nie- 
zwłocznie wydaje postanowienie o zaprzestaniu wykon ywania orzeczenia i zawiadamia właściwy sąd lub inn y organ pań- 
stwa wydania orzeczenia. 
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub inne go organu państwa wydania orzeczenia informacji o z mianie 
obowiązku nałożonego na osobę, przeciwko której w p aństwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępow anie karne, 
prokurator rozpoznaje sprawę wykonania zmienionego orzeczenia na zasadach określonych w niniejszym roz dziale. Prze- 
pisu art. 607zk nie stosuje się, z wyjątkiem § 1 pk t 2 i § 3 pkt 7. 
Art. 607zm.  § 1. O treści postanowienia w przedmiocie wykonani a orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, 
o wniesieniu środka odwoławczego od tego postanowie nia, o istotnych orzeczeniach zapadłych w trakcie p ostępowania, 
jak również w razie zmiany legalnego stałego miejsc a pobytu przez osobę, przeciwko której w państwie w ydania orzecze- 
nia prowadzone jest postępowanie karne, zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państw a wydania orze- 
czenia. 
§ 2. Prokurator zawiadamia niezwłocznie właściwy są d lub inny organ państwa wydania orzeczenia o wszel kich oko- 
licznościach mających wpływ na jego wykonanie. Zawi adomienie następuje w formie zaświadczenia zawieraj ącego infor- 
macje dotyczące osoby określonej w § 1 oraz naruszo nego obowiązku. 
§ 3. W razie ustania przyczyn, na skutek których ob owiązek został zastosowany, lub powstania przyczyn uzasadniają- 
cych jego uchylenie lub zmianę prokurator może wyst ąpić do właściwego sądu lub innego organu państwa w ydania orze- 
czenia o jego uchylenie lub zmianę. 
§ 4. Zawiadomienia, o których mowa w § 1 i 2 oraz w ystąpienie, o którym mowa w § 3, mogą być przekazan e rów- 
nież przy użyciu urządzeń służących do automatyczne go przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwie rdzenie auten- 
tyczności przekazanych dokumentów. 
§ 5.  Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporzą dzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 2, ma jąc 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wydania  orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożli wiających 
podjęcie prawidłowej decyzji. 
Art. 607zn.  Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, ponosi Skarb Państwa. 
Rozdział 66 
Przejęcie i przekazanie orzeczeń do wykonania 
Art. 608.  § 1. W razie prawomocnego skazania obywatela polsk iego przez sąd państwa obcego na karę pozbawienia 
wolności podlegającą wykonaniu albo prawomocnego or zeczenia wobec obywatela polskiego środka polegając ego na 
pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości może  wystąpić do właściwego organu tego państwa z wnios kiem 
o przejęcie skazanego albo osoby, wobec której orze czono środek, w celu wykonania kary pozbawienia wol ności lub środ- 
ka w Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. W razie prawomocnego skazania przez sąd państw a obcego obywatela polskiego, osoby mającej miejsce  stałego 
pobytu, posiadającej mienie lub prowadzącej działal ność zawodową na terytorium Rzeczypospolitej Polski ej, na grzywnę 
lub w razie prawomocnego orzeczenia wobec niej zaka zu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania o kreślonego 
zawodu lub prowadzenia określonej działalności gosp odarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, przepadku al bo środka 
zabezpieczającego nie polegającego na pozbawieniu w olności, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego 
organu tego państwa z wnioskiem o przejęcie orzecze nia do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 3. Przed wystąpieniem z wnioskiem, o którym mowa w § 1 lub 2, Minister Sprawiedliwości zwraca się do  właści- 
wego sądu o wydanie postanowienia w przedmiocie dop uszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania w Rz eczy-
pospolitej Polskiej. 
        
Dziennik Ustaw – 132 – Poz. 30 
 
Art. 609.  § 1. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o w ykonanie wobec obywatela polskiego lub osoby ma- 
jącej miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypo spolitej Polskiej prawomocnie orzeczonej kary pozba wienia wolności 
lub środka polegającego na pozbawieniu wolności, Mi nister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego sąd u o wydanie 
postanowienia w przedmiocie dopuszczalności przejęc ia orzeczenia do wykonania na terytorium Rzeczyposp olitej Pol- 
skiej. 
§ 2. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o wy konanie wobec obywatela polskiego, osoby mającej mi ejsce 
stałego pobytu, posiadającej mienie lub prowadzącej  działalność zawodową w Rzeczypospolitej Polskiej p rawomocnie 
orzeczonej grzywny, zakazu zajmowania określonego s tanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowa dzenia 
określonej działalności gospodarczej, zakazu prowad zenia pojazdów, przepadku albo środka zabezpieczają cego nie pole- 
gającego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawied liwości zwraca się do właściwego sądu o wydanie pos tanowienia 
w przedmiocie dopuszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 3. Jeżeli orzeczenie, którego wniosek dotyczy, ni e jest prawomocne lub osoba objęta wnioskiem określ onym w § 1 
nie jest obywatelem polskim lub nie ma na terytoriu m Rzeczypospolitej Polskiej miejsca stałego pobytu,  Minister Sprawied-
liwości zwraca wniosek. 
Art. 610.  § 1. W razie prawomocnego skazania cudzoziemca prz ez sąd polski na karę pozbawienia wolności podlega-
jącą wykonaniu albo prawomocnego orzeczenia wobec n iego środka polegającego na pozbawieniu wolności, M inister 
Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego organu państwa, którego skazany albo osoba, wobec której o rzeczono 
środek, jest obywatelem, z wnioskiem o przejęcie go  w celu odbycia kary lub wykonania środka. 
§ 2. Przed wystąpieniem z wnioskiem, o którym mowa w § 1, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właśc iwego sądu 
o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalnoś ci przekazania orzeczenia do wykonania za granicą. 
§ 3. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o pr zejęcie cudzoziemca prawomocnie skazanego przez sąd  polski 
na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu albo wobec którego prawomocnie orzeczono środek pol egający na 
pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości zwra ca się do właściwego sądu o wydanie postanowienia w  przedmiocie 
dopuszczalności przekazania orzeczenia do wykonania  za granicą. 
§ 4. W razie prawomocnego skazania przez sąd polski  osoby mającej miejsce stałego pobytu za granicą al bo posiada- 
jącej mienie lub prowadzącej działalność zawodową z a granicą na grzywnę lub prawomocnego orzeczenia wo bec niej 
zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywan ia określonego zawodu lub prowadzenia określonej dz iałalności 
gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, przepadk u albo środka zabezpieczającego nie polegającego na  pozbawieniu 
wolności, sąd właściwy do wykonania kary lub środka  może wystąpić za pośrednictwem Ministra Sprawiedli wości do 
właściwego organu państwa, na terytorium którego sk azany lub osoba, wobec której orzeczono środek, sta le przebywa, 
posiada mienie lub prowadzi działalność, z wnioskie m o wykonanie orzeczenia. 
§ 5. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o pr zejęcie do wykonania prawomocnego skazania przez są d polski 
osoby mającej miejsce stałego pobytu w tym państwie  albo posiadającej mienie lub prowadzącej działalno ść zawodową 
w tym państwie na grzywnę lub prawomocnego orzeczen ia wobec niej zakazu zajmowania określonego stanowi ska, zakazu 
wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia okre ślonej działalności gospodarczej, zakazu prowadzeni a pojazdów, 
przepadku albo środka zabezpieczającego nie polegaj ącego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliw ości zwraca się 
do właściwego sądu o wydanie postanowienia w przedm iocie dopuszczalności przekazania orzeczenia do wyk onania za 
granicą. 
Art. 611.  § 1. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w a rt. 608 § 3 w związku z § 1 i art. 609 § 1 jest sąd  
okręgowy, w którego okręgu skazany ostatnio stale m ieszkał lub czasowo przebywał. 
§ 2. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w ar t. 608 § 3 w związku z § 2, art. 609 § 2 i art. 610  § 5 jest sąd 
rejonowy, w którego okręgu skazany stale mieszkał l ub czasowo przebywał, a jeżeli tego nie ustalono, g dzie znajduje się 
mienie nadające się do egzekucji lub też skazany pr owadzi działalność objętą zakazem. 
§ 3. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w ar t. 610 § 2 i 3 jest sąd okręgowy, w którego okręgu wydano 
orzeczenie, którego wniosek dotyczy. 
§ 4. Jeżeli nie można ustalić właściwości według za sad określonych w § 1, sprawę rozpoznaje Sąd Okręgo wy 
w Warszawie. 
§ 5. 141) Jeżeli nie można ustalić właściwości według zasad o kreślonych w § 2, sprawę rozpoznaje sąd właściwy dl a 
dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy.  
                                                           
141) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 100 ustawy,  o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 133 – Poz. 30 
 
Art. 611a.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę dopuszczalności przejęc ia lub przekazania orzeczenia do wykonania na posie - 
dzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator i  skazany, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospo litej Polskiej, 
oraz obrońca skazanego, jeżeli się na nie stawi. Je żeli skazany, który nie przebywa na terytorium Rzec zypospolitej Pol- 
skiej, nie posiada obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z u rzędu. 
§ 2. Jeżeli dane zawarte we wniosku są niewystarcza jące, sąd może zarządzić ich uzupełnienie. W tym ce lu sąd może 
odroczyć rozpoznanie sprawy. 
§ 3. Jeżeli sąd wydał postanowienie o niedopuszczal ności przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykon ania, przeję- 
cie ani przekazanie nie może nastąpić. 
§ 4. W wypadku określonym w art. 610 § 4 sąd wydaje  postanowienie o wystąpieniu z wnioskiem do organu obcego 
państwa o przejęcie orzeczenia do wykonania. 
§ 5. Na postanowienie sądu w przedmiocie przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykonania przysługuje  zażalenie. 
§ 6. Jeżeli postępowanie dotyczy przejęcia orzeczen ia do wykonania, sąd może orzec środek zapobiegawcz y. 
Art. 611b.  § 1. Przejęcie orzeczenia do wykonania w Rzeczypos politej Polskiej jest niedopuszczalne, jeżeli: 
1) orzeczenie nie jest prawomocne albo nie podlega wykonaniu; 
2) wykonanie orzeczenia mogłoby naruszać suwerennoś ć, bezpieczeństwo lub porządek prawny Rzeczypospoli tej Pol- 
skiej; 
3) skazany na karę pozbawienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawi eniu wolności, 
nie wyraża zgody na przejęcie; 
4) skazany na grzywnę albo wobec którego orzeczono przepadek, niezamieszkujący na stałe na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, nie posiada mienia na jej terytorium; 
5) czyn wskazany we wniosku nie stanowi czynu zabro nionego według prawa polskiego; 
6) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 604  § 1 pkt 2, 3 i 5. 
§ 2. Przekazanie orzeczenia do wykonania w państwie  obcym jest niedopuszczalne, jeżeli: 
1) orzeczenie nie jest prawomocne albo nie podlega wykonaniu; 
2) skazany na karę pozbawienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawi eniu wolności, 
nie wyraża zgody na przekazanie; 
3) skazany na karę pozbawienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawi eniu wolności, 
jest osobą określoną w art. 604 § 1 pkt 1; 
4) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 604  § 1 pkt 3 i 5. 
Art. 611c.  § 1. Po przejęciu orzeczenia do wykonania sąd okre śla kwalifikację prawną czynu według prawa polskieg o 
oraz karę i środek podlegające wykonaniu. 
§ 2. Określając karę lub środek podlegające wykonan iu, sąd stosuje odpowiednio przepis art. 114 § 4 Ko deksu karnego. 
§ 3. Określając wysokość grzywny, sąd dokonuje prze liczenia wysokości grzywny orzeczonej kwotowo lub w ysoko- 
ści stawki dziennej, określonych w obcej walucie, w edług kursu średniego walut określonego przez Narod owy Bank Polski 
na dzień wydania orzeczenia w państwie obcym. Jeżel i grzywnę wymierzono kwotowo, kwota grzywny nie moż e przekro- 
czyć iloczynu wysokości stawki dziennej i ilości st awek dziennych. 
§ 4. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu. Przepisy  art. 352 oraz 611a § 1 i 5 stosuje się odpowiednio . 
Art. 611d.  § 1. Jeżeli w toku postępowania zajdą okoliczności  uzasadniające wydanie orzeczenia o zabezpieczeniu 
majątkowym z uwagi na grożący przepadek przedmiotów  albo mienia stanowiącego korzyść majątkową osiągni ętą z popeł-
nienia przestępstwa, a przedmioty te lub składniki tego mienia znajdują się na terytorium państwa obce go, sąd, a w postę-
powaniu przygotowawczym prokurator, może wystąpić z a pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości do właściw ego organu 
tego państwa o zabezpieczenie przedmiotów lub mieni a zagrożonych przepadkiem. 
§ 2. Jeżeli organ państwa obcego zwróci się o wykon anie prawomocnego orzeczenia o zabezpieczeniu mieni a, gdy 
mienie podlegające zabezpieczeniu znajduje się na t erytorium Rzeczypospolitej Polskiej, właściwy do wy konania orzecze- 
nia jest sąd rejonowy lub prokurator, w którego okr ęgu znajduje się to mienie. 
Art. 611e.  Jeżeli skazany prawomocnym wyrokiem albo wobec któ rego prawomocnie orzeczono środek, opuści tery- 
torium państwa skazania, udając się na terytorium p aństwa, którego jest obywatelem, zanim odbędzie orz eczoną karę albo 
zanim zostanie wykonany orzeczony wobec niego środe k, przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpow iednio. Przepi- 
sów art. 611b § 1 pkt 3 oraz § 2 pkt 2 nie stosuje się. 
Art. 611f.  Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowie dnio do przejęcia lub przekazania do wykonania orze - 
czeń o karach pieniężnych. 
        
Dziennik Ustaw – 134 – Poz. 30 
 
Rozdział 66a 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o wykonanie orzeczenia dotyczącego grzywny, 
nawiązki, świadczenia pieniężnego lub orzeczenia za sądzającego od sprawcy koszty procesu 
Art. 611fa.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd pol ski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca 
grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężnego lub zasą dzenia od sprawcy kosztów procesu sąd może wystąpić  o jego wyko- 
nanie bezpośrednio do właściwego sądu lub innego or ganu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwan ego 
w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczen ia”, w którym sprawca posiada mienie lub osiąga doc hody albo ma 
stałe lub czasowe miejsce pobytu. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, każdorazowo sąd kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orzecze- 
nia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonani a orzeczenia może nastąpić jedynie w razie niewykon ania albo 
częściowego wykonania orzeczenia. 
§ 3. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odp isu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się za świad- 
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umo żliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 4. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na  język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo n a inny 
język wskazany przez to państwo. 
§ 5. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczen ia, o którym mowa w § 3, może nastąpić również z wy korzysta- 
niem urządzeń służących do automatycznego przesyłan ia danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie aute ntyczności 
tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub inn ego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekaz uje odpis 
orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia. 
§ 6. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może rów- 
nież zwracać się do właściwych jednostek organizacy jnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 7. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 3, obejmu- 
jący szczegółowe informacje dotyczące przekazanego do wykonania orzeczenia, w tym informacje o każdej wpłacie doko- 
nanej na poczet orzeczonej kary, środka karnego, śr odka kompensacyjnego lub kosztów procesu oraz o ewe ntualnej zgo- 
dzie na zamianę grzywny na pracę społecznie użytecz ną, wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności lub inny śro- 
dek, mając na uwadze konieczność udostępnienia pańs twu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych info rmacji umoż- 
liwiających podjęcie prawidłowej decyzji w przedmio cie wykonania orzeczenia. 
Art. 611fb.  § 1. Kwoty uzyskane z egzekucji orzeczeń, o któryc h mowa w art. 611fa § 1, przypadają państwu wyko- 
nania orzeczenia. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z odpowi ednim organem państwa wykonania orzeczenia porozumi enie 
przewidujące podział kwot uzyskanych z egzekucji or zeczeń, o których mowa w § 1. 
§ 3. W wypadku zawarcia porozumienia, o którym mowa  w § 2, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państ wa wy- 
konania orzeczenia do przekazania całości albo częś ci wyegzekwowanej kwoty na rachunek bankowy tego są du lub rachu- 
nek bankowy innego wskazanego podmiotu. Przekazana na rachunek sądu kwota uzyskana z egzekucji środka karnego 
lub środka kompensacyjnego orzeczonego na rzecz pok rzywdzonego lub innej osoby uprawnionej albo wskaza nej 
w orzeczeniu instytucji, stowarzyszenia, fundacji l ub organizacji społecznej zostaje następnie przekaz ana tej osobie lub 
podmiotowi. 
Art. 611fc.  § 1. W razie wystąpienia o wykonanie orzeczenia, o  którym mowa w art. 611fa § 1, postępowanie wyko- 
nawcze zawiesza się. 
§ 2. Po otrzymaniu informacji o wykonaniu orzeczeni a sąd podejmuje zawieszone postępowanie i umarza je . Postę- 
powanie umarza się również, jeżeli w stosunku do sp rawcy zapadło w innym państwie członkowskim i zosta ło wykonane 
prawomocne orzeczenie co do tego samego czynu. 
§ 3. W razie otrzymania informacji o niemożności wy konania orzeczenia w całości albo części z powodów innych niż 
wskazane w § 2 zdanie drugie sąd podejmuje zawieszo ne postępowanie celem jego dalszego prowadzenia. 
Art. 611fd.  § 1. W razie uchylenia orzeczenia na skutek kasacj i albo wznowienia postępowania, darowania kary, 
przedawnienia jej wykonania lub też w razie wystąpi enia innych okoliczności skutkujących niemożnością wykonania orze- 
czenia, o którym mowa w art. 611fa § 1, sąd niezwło cznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wyko- 
nania orzeczenia. 
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub i nny organ państwa wykonania orzeczenia o każdej wpł acie 
dokonanej na poczet orzeczonej kary, środków karnyc h, środków kompensacyjnych lub kosztów procesu, o k tórych mowa 
w art. 611fa § 1, a także o orzeczonym przepadku. 
        
Dziennik Ustaw – 135 – Poz. 30 
 
Art. 611fe.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego są du lub innego organu państwa wykonania orzecze- 
nia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator, pokrzywdzony lub inna osoba albo podmio t uprawniony, 
o których mowa w art. 611fb § 3, sprawca, jeżeli pr zebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i je go obrońca, jeżeli 
się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie n ie przysługuje. 
Rozdział 66b 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o wykonanie orzeczenia o karach  
o charakterze pieniężnym 
Art. 611ff.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Un ii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie prawomoc nego orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym, orzeczenie 
to podlega wykonaniu przez sąd rejonowy, w okręgu k tórego sprawca posiada mienie lub osiąga dochody, a lbo ma stałe 
lub czasowe miejsce pobytu. W rozumieniu przepisów niniejszego rozdziału „karą o charakterze pieniężny m” jest obowią- 
zek uiszczenia przez sprawcę określonych w orzeczen iu: 
1) kwoty pieniężnej jako kary za popełnione przestę pstwo; 
2) zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego, jeżeli  nie mógł on w ramach postępowania karnego dochodzi ć roszczeń 
o charakterze cywilnym; 
3) kwoty pieniężnej na rzecz funduszu publicznego l ub organizacji pomocy ofiarom przestępstw; 
4) kosztów procesu. 
§ 2. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego o dpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powin no być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istot ne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonan ie. 
§ 3. Do wykonania orzeczenia sądu lub innego organu  państwa wydania orzeczenia sąd przystępuje niezwło cznie. 
§ 4. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane orze czenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, prze kazuje je właś-
ciwemu sądowi i powiadamia o tym właściwy sąd lub i nny organ państwa wydania orzeczenia. 
§ 5. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w § 1, dotycz y czynów, które nie zostały popełnione na terytoriu m państwa 
wydania orzeczenia i podlegają jurysdykcji sądów po lskich, sąd może postanowić o obniżeniu wysokości p odlegającej 
egzekucji kary o charakterze pieniężnym do maksymal nej wysokości kary lub środka karnego jakie mogłyby  być orzeczone 
za takie same czyny według prawa polskiego. 
§ 6. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stan owią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Przepis art. 611c § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611fg.  Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611ff § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, n ie stanowi przestępstwa według prawa polskiego, chy ba że zgodnie 
z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestę pstwo wymienione w art. 607w lub zgodnie z prawem p aństwa 
wydania orzeczenia jest to przestępstwo: 
a) popełnione z użyciem przemocy na osobie lub gróź b karalnych, 
b) popełnione w związku z imprezą masową, 
c) przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, 
d) kradzieży, 
e) zniszczenia lub uszkodzenia mienia, 
f) przemytu towarów, 
g) przeciwko prawom własności intelektualnej, 
h) określone w celu wykonania wynikających z aktów prawnych przyjętych przez właściwe instytucje Unii Europej- 
skiej zobowiązań do ustanowienia sankcji w prawie w ewnętrznym państw członkowskich, jednakże wyłącznie  
w granicach, w jakich zobowiązanie to zostało w tyc h aktach określone; 
2) do orzeczenia nie dołączono zaświadczenia o któr ym mowa w art. 611ff § 2, albo zaświadczenie to jes t niekompletne 
lub w sposób oczywisty jest niezgodne z treścią orz eczenia; 
3) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby co do której postępowa nie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkows kim, a orzeczenie w zakresie kary o charakterze pie niężnym 
zostało wykonane; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie w ykonania kary, a przestępstwa, których to dotyczy, podlegały 
jurysdykcji sądów polskich; 
        
Dziennik Ustaw – 136 – Poz. 30 
 
5) orzeczenie dotyczy przestępstw, które według pra wa polskiego zostały popełnione w całości albo w cz ęści na teryto- 
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na pols kim statku wodnym lub powietrznym; 
6) orzeczenie dotyczy przestępstw popełnionych poza  terytorium państwa wydania orzeczenia, a prawo pol skie nie 
dopuszcza ścigania takiego rodzaju przestępstw, jeż eli zostały one popełnione poza terytorium Rzeczypo spolitej 
Polskiej; 
7) sprawca nie podlega jurysdykcji polskich sądów k arnych, lub też brak jest wymaganego zezwolenia na jego ściganie; 
8) osoba, której dotyczy orzeczenie, z powodu wieku  nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialnośc i karnej za 
czyny będące podstawą wydania orzeczenia; 
9) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611 ff § 2, wynika, iż osoba, której dotyczy orzeczenie , nie została nale- 
życie pouczona o możliwości i prawie do zaskarżenia  tego orzeczenia; 
10) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 61 1ff § 2, wynika, że orzeczenie zostało wydane pod n ieobecność 
sprawcy, chyba że: 
a) sprawcę wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu rozpr awy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo ni e stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia albo sp rawca 
miał obrońcę, który był obecny na rozprawie lub pos iedzeniu, 
b) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z p ouczeniem o przysługującym mu prawie, terminie i sp osobie 
złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o przepr owadzenie z jego udziałem nowego postępowania sądo-
wego w tej samej sprawie, sprawca w ustawowym termi nie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia; 
11) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wyp adku jurysdykcji polskich sądów karnych, podlega da rowaniu na 
mocy amnestii; 
12) orzeczenie dotyczy kary o charakterze pieniężny m niższej niż 70 euro lub niższej niż równowartość tej kwoty w innej 
walucie. 
Art. 611fh.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca,  jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Pol skiej, i jego 
obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli sprawca, k tóry nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Po lskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania spra wy może mu wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym przysł uguje 
zażalenie. 
§ 3. Prawomocne orzeczenie o karach o charakterze p ieniężnym wraz z dołączonym zaświadczeniem, o który m mowa 
w art. 611ff § 2, stanowi tytuł egzekucyjny i podle ga wykonaniu w Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu  postanowienia 
o jego wykonaniu. 
§ 4. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wyd ania orzeczenia nie są wystarczające do podjęcia de cyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia o karach o chara kterze pieniężnym, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa 
wydania orzeczenia do ich uzupełnienia we wskazanym  terminie. 
§ 5. W razie niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 4, postanowienie w przedmiocie wykonania orzecz enia 
wydaje się w oparciu o informacje przekazane wcześn iej. 
Art. 611fi.  § 1. Kwota uzyskana z tytułu wykonania orzeczenia,  o którym mowa w art. 611ff § 1, stanowi dochód  
budżetu państwa. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z odpowi ednim organem państwa wydania orzeczenia porozumien ie 
przewidujące podział kwot uzyskanych z wykonania or zeczenia, o którym mowa w § 1. 
§ 3. W wypadku zawarcia porozumienia, o którym mowa  w § 2, sąd, na wezwanie właściwego sądu lub innego  organu 
państwa wydania orzeczenia, przekazuje całość albo część kwoty uzyskanej z tytułu wykonania orzeczenia , zgodnie 
z porozumieniem. 
Art. 611fj.  § 1. Jeżeli sprawca lub inna osoba przedstawi dowó d uiszczenia w całości albo części kar o charakterz e 
pieniężnym, o których mowa w podlegającym wykonaniu  orzeczeniu, sąd, przed wydaniem postanowienia w pr zedmiocie 
wykonania tego orzeczenia, wzywa właściwy sąd lub i nny organ państwa wydania orzeczenia do potwierdzen ia dokonanej 
wpłaty. 
§ 2. Kwoty uprzednio uzyskane na poczet kary w pańs twie wydania lub wykonania orzeczenia są odliczane od kwoty, 
która ma być wyegzekwowana. 
        
Dziennik Ustaw – 137 – Poz. 30 
 
Art. 611fk.  W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego o rganu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie po dlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie p ostanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego. 
Art. 611fl.  O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orz eczenia o karach o charakterze pieniężnym, jak rów-
nież o zakończeniu postępowania egzekucyjnego, a ta kże o zamianie kary o charakterze pieniężnym na pra cę społecznie 
użyteczną lub o wykonaniu zastępczej kary pozbawien ia wolności, jeżeli prawo polskie dopuszcza taką mo żliwość, powia- 
damia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Powiadomienie to może b yć przekazane 
również przy użyciu urządzeń służących do automatyc znego przesyłania danych, w sposób umożliwiający st wierdzenie 
autentyczności przekazanych dokumentów. 
Art. 611fm.  Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611ff § 1, ponosi Skarb Państwa. 
Rozdział 66c 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o wykonanie orzeczenia przepadku 
Art. 611fn.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd pol ski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca 
przepadku, sąd może wystąpić o jego wykonanie bezpo średnio do właściwego sądu lub innego organu państw a członkow- 
skiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozd ziale „państwem wykonania orzeczenia”, w którym spr awca posiada 
mienie lub osiąga dochody, a w razie niemożności je go ustalenia, państwa, w którym ma stałe lub czasow e miejsce pobytu. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, sąd każdoraz owo kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orzecze- 
nia, z zastrzeżeniem § 3 i 4. 
§ 3. Jeżeli wystąpienie dotyczy określonych składni ków mienia, może ono nastąpić do więcej niż jednego  państwa 
wykonania orzeczenia, jeżeli istnieje prawdopodobie ństwo, że: 
1) określone składniki mienia znajdują się w więcej  niż jednym państwie wykonania orzeczenia lub w jed nym z wielu 
państw wykonania orzeczenia lub 
2) postępowanie wykonawcze będzie prowadzone w więc ej niż jednym państwie wykonania orzeczenia. 
§ 4. Jeżeli wystąpienie dotyczy kwoty pieniężnej, m oże być skierowane do więcej niż jednego państwa wy konania 
orzeczenia, jeżeli mienie, co do którego może nastą pić przepadek, nie zostało zabezpieczone na podstaw ie postanowienia, 
o którym mowa w art. 589g § 1, lub gdy jego wartość  nie jest wystarczająca do wyegzekwowania kwoty pie niężnej, co do 
której orzeczono przepadek, lub gdy przemawia za ty m dobro postępowania. 
§ 5. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odp isu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się za świad- 
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umo żliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 6. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na  język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo n a inny 
język wskazany przez to państwo. 
§ 7. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczen ia, o którym mowa w § 5, może nastąpić również z wy ko-
rzystaniem urządzeń służących do automatycznego prz esyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzeni e autentyczno- 
ści tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub  innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd prz ekazuje odpis 
orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia. 
§ 8. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może rów- 
nież zwracać się do właściwych jednostek organizacy jnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 5, zawiera- 
jąc w nim szczegółowe informacje dotyczące przekaza nego do wykonania orzeczenia, w tym informacje o ka żdej wpłacie 
dokonanej na poczet orzeczonego przepadku kwoty pie niężnej, przepadku równowartości przedmiotów lub pr zepadku 
równowartości korzyści majątkowej oraz o ewentualne j zgodzie na wykonanie przepadku przez zapłatę jego  równowartości 
pieniężnej, o zgodzie na przekazanie mienia innego niż pieniądze oraz o zastępczych formach wykonania przepadku, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonan ia orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umoż liwiających 
podjęcie prawidłowej decyzji w przedmiocie wykonani a orzeczenia. 
Art. 611fo.  § 1. Jeżeli kwota uzyskana z tytułu wykonania orze czeń, o których mowa w art. 611fn § 1, przewyższa 
równowartość 10 000 euro, sąd wzywa właściwy sąd lu b inny organ państwa wykonania orzeczenia do przeka zania połowy 
uzyskanej kwoty na rachunek bankowy tego sądu. 
§ 2. Jeżeli wystąpienie obejmuje przepadek kwoty pi eniężnej, sąd może wezwać właściwy sąd lub inny org an państwa 
wykonania orzeczenia do przekazania mienia innego n iż pieniądze, uzyskanego z tytułu wykonania orzecze nia objętego 
wystąpieniem. 
        
Dziennik Ustaw – 138 – Poz. 30 
 
§ 3. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z odpowi ednim organem państwa wykonania orzeczenia porozumi enie 
co do sposobu wykonania orzeczenia przepadku, w szc zególności przewidując odmienny podział kwot uzyska nych 
z egzekucji orzeczeń, o których mowa w § 1. 
§ 4. W wypadku zawarcia porozumienia, o którym mowa  w § 3, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państ wa wy- 
konania orzeczenia do przekazania całości albo częś ci wyegzekwowanej kwoty lub mienia innego niż pieni ądze, uzyska- 
nych z tytułu wykonania orzeczenia, zgodnie z poroz umieniem. 
Art. 611fp.  Wystąpienie o wykonanie orzeczenia, o którym mowa w art. 611fn § 1, nie wstrzymuje postępowania 
wykonawczego. 
Art. 611fr.  § 1. W razie uchylenia orzeczenia na skutek kasacj i albo wznowienia postępowania, darowania kary, 
przedawnienia jej wykonania lub też w razie wystąpi enia innych okoliczności skutkujących niemożnością wykonania orze- 
czenia, o którym mowa w art. 611fn § 1, sąd niezwło cznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wyko- 
nania orzeczenia. 
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub i nny organ państwa wykonania orzeczenia o każdej kwo cie pie- 
niężnej uzyskanej z tytułu wykonania orzeczeń, o kt órych mowa w art. 611fn § 1. 
Art. 611fs.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego są du lub innego organu państwa wykonania orzecze- 
nia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, i jego obrońca, jeżeli się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje. 
Art. 611ft.  § 1. Jeżeli według prawa państwa wykonania orzecze nia państwo to ponosi odpowiedzialność za szkodę 
wyrządzoną w związku z wykonaniem orzeczenia przepa dku wydanego przez polski sąd, na wniosek właściweg o sądu lub 
innego organu tego państwa Skarb Państwa zwraca mu kwotę pieniężną stanowiącą równowartość wypłaconego  odszko- 
dowania. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli szkoda je st wyłącznym następstwem działania lub zaniechania organu państwa 
wykonania orzeczenia. 
Rozdział 66d 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o wykonanie orzeczenia przepadku 
Art. 611fu.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Un ii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie prawomoc nego orzeczenia przepadku, orzeczenie to podlega wy konaniu 
przez sąd rejonowy, w okręgu którego sprawca posiad a mienie lub osiąga dochody albo ma stałe lub czaso we miejsce 
pobytu. 
§ 2. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego o dpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powin no być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istot ne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonan ie. 
§ 3. Do wykonania orzeczenia państwa wydania orzecz enia sąd przystępuje niezwłocznie. 
§ 4. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane orze czenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, prze kazuje je właś-
ciwemu sądowi i powiadamia o tym właściwy sąd lub i nny organ państwa wydania orzeczenia. 
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stan owią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Przepis art. 611c § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611fw.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia przepadku ko rzyści majątkowej albo jej równowartości 
w części, w której zostało ono wydane w oparciu o d omniemanie pochodzenia tej korzyści z przestępstwa,  inne niż do- 
mniemanie: 
1) pochodzenia korzyści majątkowej z przestępstwa i nnego niż to, za które sprawca został skazany, pope łnionego do 
chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku; 
2) pochodzenia korzyści majątkowej z innego przestę pstwa podobnego do przestępstwa, za które sprawca z ostał skaza- 
ny, popełnionego do chwili wydania chociażby niepra womocnego wyroku; 
3) pochodzenia z przestępstwa mienia nieznajdująceg o pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu sprawcy . 
§ 2. Można odmówić wykonania orzeczenia przepadku k orzyści majątkowej albo jej równowartości, wydanego  
w oparciu o domniemania, o których mowa w § 1, w cz ęści, w której orzeczenie przepadku byłoby niedopus zczalne 
według prawa polskiego. 
        
Dziennik Ustaw – 139 – Poz. 30 
 
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym m owa w art. 611fu § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, n ie stanowi przestępstwa według prawa polskiego lub za przestęp- 
stwo będące podstawą wydania orzeczenia nie można o rzec przepadku według prawa polskiego, chyba że zgo dnie 
z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestę pstwo wymienione w art. 607w; przepis art. 607r § 2  stosuje się 
odpowiednio; 
2) do orzeczenia nie dołączono zaświadczenia, o któ rym mowa w art. 611fu § 2, albo zaświadczenie to je st niekomplet- 
ne lub w sposób oczywisty jest niezgodne z treścią orzeczenia; 
3) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępow anie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkows kim, a orzeczenie w zakresie przepadku zostało wyko nane; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie w ykonania kary, a przestępstwa, których to dotyczy, podlegały 
jurysdykcji sądów polskich; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstw, które według pra wa polskiego zostały popełnione w całości albo w cz ęści na teryto- 
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na pols kim statku wodnym lub powietrznym; 
6) orzeczenie dotyczy przestępstw popełnionych poza  terytorium państwa wydania orzeczenia, a prawo pol skie nie 
dopuszcza ścigania takiego rodzaju przestępstw, jeż eli zostały one popełnione poza terytorium Rzeczypo spolitej 
Polskiej; 
7) sprawca nie podlega jurysdykcji polskich sądów k arnych lub też brak jest wymaganego zezwolenia na j ego ściganie; 
8) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611 fu § 2, wynika, że orzeczenie zostało wydane pod ni eobecność 
sprawcy, chyba że: 
a) sprawcę wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu rozpr awy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo ni e stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia albo sp rawca 
miał obrońcę, który był obecny na rozprawie lub pos iedzeniu, 
b) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z p ouczeniem o przysługującym mu prawie, terminie i sp osobie 
złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o przepr owadzenie z jego udziałem nowego postępowania sądo-
wego w tej samej sprawie, sprawca w ustawowym termi nie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypa dku jurysdykcji polskich sądów karnych, podlega dar owaniu na 
mocy amnestii; 
10) zachodzi uzasadniona obawa, że wykonanie orzecz enia może naruszyć prawa osób trzecich. 
§ 4. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wyd ania orzeczenia nie są wystarczające do podjęcia de cyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia przepadku, sąd w zywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania or zeczenia do 
ich uzupełnienia we wskazanym terminie. 
§ 5. W razie niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 4, postanowienie w przedmiocie wykonania orzecz enia 
wydaje się w oparciu o informacje przekazane wcześn iej. 
§ 6. Jeżeli wykonanie orzeczenia nie jest możliwe z  przyczyn faktycznych lub prawnych, sąd niezwłoczni e powiada- 
mia właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orz eczenia. 
Art. 611fx.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia pr zepadku na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć 
udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na tery torium Rzeczypospolitej Polskiej, i jego obrońca, j eżeli się na nie stawi, 
oraz osoba trzecia, której prawa mogą zostać narusz one przez wykonanie orzeczenia. Jeżeli sprawca, któ ry nie przebywa 
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiad a obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sp rawy może mu 
wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania orzeczenia przepadku zażalenie przysługuje stronom oraz oso- 
bie trzeciej, o której mowa w § 1. Sąd, który wydał  postanowienie, powiadamia właściwy sąd lub inny or gan państwa wy- 
dania orzeczenia o wniesieniu zażalenia. 
§ 3. Prawomocne orzeczenie przepadku wraz z dołączo nym zaświadczeniem stanowi tytuł egzekucyjny i podl ega wy- 
konaniu w Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu post anowienia o jego wykonaniu. 
        
Dziennik Ustaw – 140 – Poz. 30 
 
Art. 611fy.  § 1. Sąd może zawiesić postępowanie w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611fu § 1, 
jeżeli: 
1) wystąpienie, dotyczące kwoty pieniężnej, nastąpi ło do więcej niż jednego państwa członkowskiego, a istnieje praw- 
dopodobieństwo, że wskutek wykonania orzeczenia w k ilku państwach członkowskich przepadkowi ulegnie kw ota 
wyższa niż określona w orzeczeniu; 
2) wykonanie orzeczenia mogłoby utrudnić toczące si ę postępowanie karne; 
3) mienie może podlegać przepadkowi w toczącym się w Polsce postępowaniu; 
4) uzna za niezbędne przetłumaczenie orzeczenia na język polski. 
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia pos tępowania zażalenie przysługuje stronom oraz osobie  trzeciej, 
o której mowa w art. 611fx § 1. Sąd, który wydał po stanowienie, powiadamia właściwy sąd lub inny organ  państwa wyda- 
nia orzeczenia o zawieszeniu postępowania i jego pr zyczynach. 
§ 3. W razie zawieszenia postępowania sąd z urzędu może zabezpieczyć wykonanie orzeczenia. Przepisy o zabezpie- 
czeniu majątkowym na mieniu oskarżonego stosuje się  odpowiednio. 
Art. 611fz.  Jeżeli mienie podlegające egzekucji nie jest wysta rczające do wykonania dwóch lub więcej orzeczeń, 
o których mowa w art. 611fu § 1, wydanych przeciwko  tej samej osobie i dotyczących kwoty pieniężnej, a lbo jeżeli dwa 
lub więcej orzeczeń dotyczy określonego składnika m ienia, sąd orzeka łącznie w przedmiocie wykonania o rzeczeń 
w całości albo części. 
Art. 611fza.  § 1. Jeżeli sprawca lub inna osoba przedstawi dowó d wykonania w całości albo części orzeczenia, 
o którym mowa w art. 611fu § 1, sąd, przed wydaniem  postanowienia w przedmiocie wykonania tego orzecze nia, wzywa 
właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzecze nia do potwierdzenia dokonanej wpłaty. 
§ 2. Kwoty uprzednio uzyskane z tytułu przepadku w państwie wydania orzeczenia lub państwie wykonania orzecze- 
nia są zaliczane na poczet kwoty podlegającej egzek ucji. 
Art. 611fzb.  § 1. Kwota uzyskana z tytułu wykonania orzeczenia,  o którym mowa w art. 611fu § 1, nieprzewyższają- 
ca równowartości 10 000 euro, stanowi dochód budżet u państwa. W pozostałych wypadkach państwu wydania orzeczenia 
przekazuje się połowę uzyskanej kwoty na rachunek b ankowy wskazany przez właściwy sąd lub inny organ t ego państwa. 
§ 2. Mienie inne niż pieniądze, uzyskane z tytułu w ykonania orzeczenia, o którym mowa w § 1, spienięża  się według 
przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postę powaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis § 1 s tosuje się odpo- 
wiednio do kwoty uzyskanej z egzekucji. 
§ 3. W uzasadnionych wypadkach sąd może odstąpić od  spieniężenia mienia, o którym mowa w § 2, i przeka zać je 
właściwemu sądowi lub innemu organowi państwa wydan ia orzeczenia. Jeżeli wystąpienie obejmuje przepade k kwoty 
pieniężnej, przekazanie może nastąpić tylko za zgod ą tego sądu lub organu. 
§ 4. Sąd odmawia wydania państwu wydania orzeczenia  uzyskanych przedmiotów będących dobrami kultury st ano- 
wiącymi część narodowego dziedzictwa kulturalnego. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z odpowi ednim organem państwa wydania orzeczenia porozumien ie 
co do sposobu wykonania orzeczenia przepadku, w szc zególności przewidując w nim odmienny, od określone go w § 1, 
podział kwot uzyskanych z wykonania orzeczenia. 
§ 6. W wypadku zawarcia porozumienia, o którym mowa  w § 5, sąd, na wezwanie właściwego sądu lub innego  organu 
państwa wydania orzeczenia, przekazuje całość albo część wyegzekwowanej kwoty pieniężnej lub mienie in ne niż pienią- 
dze, uzyskane z tytułu wykonania orzeczenia, zgodni e z porozumieniem. 
Art. 611fzc.  W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego o rganu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, że orzeczenie przekazane do wykonania nie po dlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie p ostanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego. 
Art. 611fzd.  O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orz eczenia przepadku, jak również o zakończeniu 
postępowania egzekucyjnego, powiadamia się niezwłoc znie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania or zeczenia. 
Powiadomienie to może być przekazane również przy u życiu urządzeń służących do automatycznego przesyła nia danych, 
w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów. 
        
Dziennik Ustaw – 141 – Poz. 30 
 
Art. 611fze.  § 1. Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o kt órym mowa w art. 611fu § 1, ponosi Skarb Państwa. 
W uzasadnionych wypadkach sąd może wystąpić do właś ciwego sądu lub innego organu państwa wydania orzec zenia 
o zwrot części poniesionych wydatków. Do wystąpieni a załącza się szczegółowy wykaz poniesionych wydatk ów wraz 
z propozycją ich podziału. 
§ 2. Jeżeli Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność z a szkodę wyrządzoną w związku z wykonaniem orzeczen ia 
przepadku, wydanego przez organ sądowy państwa wyda nia orzeczenia, Skarb Państwa występuje do właściwe go organu 
tego państwa o zwrot kwoty pieniężnej stanowiącej r ównowartość wypłaconego odszkodowania. 
§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się, jeżeli szkoda je st wyłącznym następstwem działania lub zaniechania organu polskiego. 
Rozdział 66e 
Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym 
Art. 611g.  § 1. Wniosek o współpracę Międzynarodowego Trybuna łu Karnego, zwanego dalej „Trybunałem”, 
w zależności od stadium postępowania wykonuje właśc iwy sąd lub prokurator za pośrednictwem Ministra Sp rawiedliwości. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do wniosku  o pomoc prawną kierowanego do Trybunału przez sąd lub pro- 
kuratora. 
Art. 611h.  § 1. W wypadku wniosku Trybunału o dostarczenie os oby Trybunałowi, w rozumieniu przepisów Statutu, 
zwanego dalej „wnioskiem o dostarczenie osoby”, prz ed pierwszym przesłuchaniem należy pouczyć osobę, k tórej dotyczy 
wniosek, o jej uprawnieniach określonych w Statucie  oraz o możliwości podniesienia zarzutu prawomocneg o zakończenia 
prowadzonego przeciwko niej postępowania karnego o czyn, którego dotyczy wniosek o dostarczenie osoby.  
§ 2. W wypadku wystąpienia przesłanek uzasadniający ch zarzut, o którym mowa w § 1, sąd powiadamia o ty m Mini- 
stra Sprawiedliwości, który może odroczyć wykonanie  wniosku o dostarczenie osoby. 
§ 3. Przy orzekaniu w przedmiocie dopuszczalności d ostarczenia osoby przepisów art. 604 nie stosuje si ę. 
§ 4. Jeżeli po wydaniu przez sąd postanowienia o do puszczalności dostarczenia osoby Trybunałowi Minist er Spra- 
wiedliwości odroczył wykonanie wniosku o dostarczen ie osoby z powodu toczącego się w Rzeczypospolitej Polskiej po- 
stępowania karnego albo odbywania przez tę osobę ka ry pozbawienia wolności za inne przestępstwo, osobę , której wnio- 
sek o dostarczenie osoby dotyczy, można tymczasowo dostarczyć Trybunałowi na zasadach ustalonych z Try bunałem. 
§ 5. Ustaleń z Trybunałem, o których mowa w § 4, do konuje Minister Sprawiedliwości. 
Art. 611i.  § 1. W wypadku nieprzewidzianego lądowania na tery torium Rzeczypospolitej Polskiej osoby dostarczanej  
Trybunałowi drogą powietrzną Minister Sprawiedliwoś ci może zwrócić się do Trybunału o przekazanie wnio sku o zezwo- 
lenie na ten przewóz. 
§ 2. Jeżeli w ciągu 96 godzin od chwili nieprzewidz ianego lądowania nie wpłynie wniosek, o którym mowa  w § 1, 
osobę dostarczaną zwalnia się. 
Art. 611j.  § 1. Na wniosek Trybunału o tymczasowe aresztowani e lub o aresztowanie i dostarczenie osoby ściganej 
sąd stosuje tymczasowe aresztowanie. 
§ 2. Tymczasowe aresztowanie, o którym mowa w § 1, można uchylić lub zmienić na łagodniejszy środek za pobie- 
gawczy w wypadkach określonych w Statucie. Przepisó w art. 257–259 nie stosuje się. 
§ 3. W postępowaniu w przedmiocie uchylenia lub zmi any środka zapobiegawczego sąd lub prokurator uwzgl ędnia 
stanowisko Trybunału. 
Art. 611k.  Minister Sprawiedliwości przed rozpatrzeniem wnios ku Trybunału o zgodę na ściganie, ukaranie lub po- 
zbawienie wolności osoby dostarczonej za przestępst wo popełnione przed dostarczeniem, inne niż to, z p owodu którego 
nastąpiło dostarczenie, może zwrócić się do Trybuna łu o nadesłanie dodatkowych informacji, a także pro tokołu zawierają- 
cego oświadczenie osoby dostarczonej dotyczące prze stępstwa określonego w tym wniosku. 
Art. 611l.  Minister Sprawiedliwości może wyrazić zgodę na dos tarczenie Trybunałowi osoby wydanej lub przekaza- 
nej innemu państwu. 
Art. 611m.  Jeżeli udzielenie pomocy prawnej przewidzianej w S tatucie, w zakresie lub w sposób określony we wnios ku 
Trybunału, byłoby sprzeczne z zasadami porządku pra wnego Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurator  nie rozstrzyga 
w przedmiocie wniosku i przekazuje akta sprawy Mini strowi Sprawiedliwości w celu dokonania ustaleń z T rybunałem. 
Art. 611n.  Jeżeli wniosek Trybunału o udzielenie pomocy prawn ej dotyczy czynności innej niż przewidziana w Sta-
tucie, której wykonanie, mimo ustaleń dokonanych z Trybunałem, jest w dalszym ciągu niedopuszczalne na  mocy ustawy 
i pomoc prawna nie może być udzielona pod żadnym wa runkiem, w późniejszym terminie lub w inny sposób, sąd lub pro- 
kurator odmawia udzielenia tej pomocy. 
        
Dziennik Ustaw – 142 – Poz. 30 
 
Art. 611o.  § 1. Jeżeli wniosek Trybunału dotyczy udostępnieni a dokumentu lub innego dowodu zawierającego infor- 
macje, których ujawnienie mogłoby zagrażać bezpiecz eństwu Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurato r nie rozstrzyga 
w przedmiocie wniosku i przekazuje akta sprawy Mini strowi Sprawiedliwości, który w porozumieniu z właś ciwym orga- 
nem dokonuje ustaleń z Trybunałem. 
§ 2. Jeżeli mimo dokonania ustaleń z Trybunałem w d alszym ciągu udzielenie pomocy prawnej mogłoby zagr ażać 
bezpieczeństwu Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub p rokurator odmawia jej udzielenia. 
Art. 611p.  Jeżeli wniosek Trybunału dotyczy wydania dokumentu  lub innego dowodu, udostępnionego organowi lub 
instytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez inne pań stwo lub organizację międzynarodową z zastrzeżeniem  zachowania 
w tajemnicy informacji zawartej w tym dokumencie lu b dowodzie, wydanie może nastąpić wyłącznie po wyra żeniu zgody 
przez udostępniającego dany dokument lub dowód. 
Art. 611r.  § 1. Przy wykonywaniu wniosku o współpracę, na żąd anie Trybunału, Prokuratorowi Trybunału oraz innym 
osobom upoważnionym przez Trybunał zapewnia się obe cność przy wykonywaniu czynności, których dotyczy w niosek. 
§ 2. Osoby, o których mowa w § 1, mogą zwracać się o zadawanie określonych pytań oraz utrwalać przebie g czyn-
ności na potrzeby postępowania prowadzonego przed T rybunałem. 
§ 3. Prokuratorowi Trybunału umożliwia się samodzie lne dokonywanie czynności procesowych na terytorium  Rzeczy-
pospolitej Polskiej na zasadach i w warunkach okreś lonych w Statucie. 
Art. 611s.  Ustaleń z Trybunałem, o których mowa w przepisach Statutu, innych niż określone w niniejszym rozdzial e, 
dokonuje Minister Sprawiedliwości. 
Rozdział 66f 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o wykonanie kary pozbawienia wolności 
Art. 611t.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd pol ski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca kary 
pozbawienia wolności podlegającej wykonaniu, sąd ok ręgowy, w którego okręgu wydano orzeczenie, za zgod ą skazanego, 
może wystąpić o wykonanie orzeczenia bezpośrednio d o właściwego sądu lub innego organu państwa członko wskiego Unii 
Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale „państ wem wykonania orzeczenia”, jeżeli przekazanie orzec zenia do wyko- 
nania pozwoli w większym stopniu zrealizować wychow awcze i zapobiegawcze cele kary. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, może nastąpi ć także na wniosek Ministra Sprawiedliwości, właści wego sądu 
lub innego organu państwa wykonania orzeczenia lub skazanego. 
§ 3. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, sąd kieruje do właściwego sądu lub innego organu: 
1) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany je st obywatelem i w którym posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu, 
2) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany je st obywatelem i w którym nie posiada stałego lub cz asowego miej- 
sca pobytu, lecz na podstawie prawomocnej decyzji b ędzie do niego wydalony po odbyciu kary lub zwolnie niu 
z zakładu karnego, 
3) innego państwa wykonania orzeczenia, za zgodą wł aściwego sądu lub innego organu tego państwa 
– o ile skazany przebywa na terytorium Rzeczypospol itej Polskiej lub w państwie, do którego skierowano  wystąpienie. 
§ 4. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, każdorazowo sąd kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orzecze- 
nia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonani a orzeczenia może nastąpić jedynie w razie niewykon ania albo 
częściowego wykonania orzeczenia. 
§ 5. Zgoda skazanego na przekazanie nie jest wymaga na, w wypadku gdy orzeczenie jest przekazywane do: 
1) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany je st obywatelem i w którym posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu; 
2)  państwa wykonania orzeczenia, do którego skazany bę dzie wydalony po odbyciu kary lub zwolnieniu z zakł adu kar- 
nego na podstawie prawomocnej decyzji o zobowiązani u cudzoziemca do powrotu; 
3) państwa wykonania orzeczenia, do którego skazany  zbiegł z obawy przed toczącym się na terytorium Rz eczypospoli- 
tej Polskiej postępowaniem karnym lub obowiązkiem o dbycia orzeczonej kary. 
§ 6. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odp isu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się za świad- 
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umo żliwiające jego prawidłowe wykonanie. Odpis orzecze nia wraz 
z odpisem zaświadczenia przekazuje się Ministrowi S prawiedliwości. 
§ 7. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na  język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo n a inny 
język wskazany przez to państwo. 
        
Dziennik Ustaw – 143 – Poz. 30 
 
§ 8. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczen ia, o którym mowa w § 6, może nastąpić również przy  użyciu 
urządzeń służących do automatycznego przesyłania da nych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentycz ności tych 
dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego o rganu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje o dpis orze- 
czenia oraz oryginał zaświadczenia. 
§ 9. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może rów- 
nież zwracać się do właściwych jednostek organizacy jnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 10. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze ro zporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w §  6, zawie- 
rając w nim szczegółowe informacje dotyczące przeka zanego do wykonania orzeczenia, mając na uwadze kon ieczność 
udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkic h niezbędnych informacji umożliwiających podjęcie p rawidłowej 
decyzji w przedmiocie wykonania orzeczenia. 
Art. 611ta.  § 1. Przed wystąpieniem do państwa, o którym mowa w art. 611t § 3 pkt 3, sąd zwraca się do właściwego  
sądu lub innego organu tego państwa o zgodę na prze kazanie orzeczenia do wykonania. W pozostałych wypa dkach sąd 
może zwrócić się do właściwego sądu lub innego orga nu państwa wykonania orzeczenia o opinię w przedmio cie przekaza- 
nia orzeczenia. 
§ 2. Jeżeli zostaną ujawnione okoliczności przemawi ające za tym, iż przekazanie orzeczenia do wykonani a do pań- 
stwa wykonania orzeczenia nie pozwalałoby w większy m stopniu zrealizować wychowawczych i zapobiegawczy ch celów 
kary, sąd może odstąpić od wystąpienia, o którym mo wa w art. 611t § 1, lub je cofnąć. 
Art. 611tb.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwe go sądu lub innego organu państwa wykonania orze- 
czenia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udzi ał prokurator, skazany, jeżeli przebywa na terytori um Rzeczypospolitej 
Polskiej, i jego obrońca, jeżeli się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje. 
§ 2. Sąd umożliwia skazanemu, przebywającemu na ter ytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zajęcie stanowis ka ustnie 
lub na piśmie w przedmiocie wystąpienia, o którym m owa w art. 611t § 1. Jeżeli wymagana jest zgoda ska zanego na prze- 
kazanie, sąd odbiera od skazanego przebywającego na  terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oświadczenie w tym przed- 
miocie. 
§ 3. W wypadku gdy skazany przebywający na terytori um Rzeczypospolitej Polskiej nie wyraził zgody na w ystąpie- 
nie, o którym mowa w art. 611t § 1, sąd umarza post ępowanie w przedmiocie wystąpienia, chyba że ma zas tosowanie 
art. 611t § 5. W pozostałych wypadkach złożone oświ adczenie przesyła się do państwa wykonania orzeczen ia wraz 
z zaświadczeniem, o którym mowa w art. 611t § 6. 
§ 4. Jeżeli skazany przebywa na terytorium Rzeczypo spolitej Polskiej, sąd zawiadamia go o przekazaniu orzeczenia; 
w innym wypadku przekazuje zawiadomienie wraz z zaś wiadczeniem, o którym mowa w art. 611t § 6, do pańs twa wyko- 
nania orzeczenia. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór zawiadomienia, o którym mowa w § 4, zawie- 
rając w nim informacje dotyczące istotnych elementó w związanych z wykonaniem orzeczenia, takich jak ws kazanie właś-
ciwych organów państwa wydania i wykonania orzeczen ia, prawa określającego warunki odbycia kary, warun kowego 
zwolnienia lub zawieszenia wykonania kary, mając na  uwadze konieczność poinformowania skazanego o prze kazaniu 
orzeczenia. 
Art. 611tc.  § 1. Sąd może zwrócić się do właściwego sądu lub i nnego organu państwa wykonania orzeczenia o prze-
kazanie informacji o treści prawa obcego mającego z astosowanie do warunkowego zwolnienia. Po uzyskaniu  informacji 
o treści prawa obcego sąd może odstąpić od wystąpie nia, o którym mowa w art. 611t § 1, lub je cofnąć a lbo zastrzec 
w porozumieniu z właściwym sądem lub innym organem państwa wykonania orzeczenia, że do decyzji o warun kowym 
zwolnieniu zastosowanie ma prawo polskie. 
§ 2. Do czasu rozpoczęcia wykonania kary w państwie  wykonania orzeczenia sąd może odstąpić od wystąpie nia, 
o którym mowa w art. 611t § 1, lub je cofnąć także w wyniku zaistnienia innych przeszkód. 
§ 3. Jeżeli państwo wykonania orzeczenia zwraca się  o zgodę na ściganie skazanego za popełnione przest ępstwo lub 
wykonanie kar orzeczonych przed przekazaniem skazan ego temu państwu, sąd wydaje postanowienie w przedm iocie wniosku 
w terminie 30 dni. Art. 607e § 3 pkt 6, art. 607p, art. 607r oraz art. 607s § 1 i 2 stosuje się odpowi ednio. 
Art. 611td.  § 1. Wystąpienie o wykonanie orzeczenia, o którym mowa w art. 611t § 1, nie wstrzymuje postępowania 
wykonawczego. 
§ 2. Po otrzymaniu informacji o rozpoczęciu odbywan ia przez skazanego kary w państwie wykonania orzecz enia, 
postępowanie wykonawcze zawiesza się. 
        
Dziennik Ustaw – 144 – Poz. 30 
 
§ 3. Po otrzymaniu informacji o zakończeniu wykonyw ania kary sąd podejmuje zawieszone postępowanie i u marza 
je. Postępowanie umarza się również, jeżeli w stosu nku do sprawcy zapadło w innym państwie członkowski m Unii Euro- 
pejskiej i zostało wykonane prawomocne orzeczenie c o do tego samego czynu. 
§ 4. W razie otrzymania informacji o niemożności wy konania orzeczenia w całości albo w części z powodó w innych 
niż wskazane w § 3 zdanie drugie, sąd podejmuje zaw ieszone postępowanie w celu jego dalszego prowadzen ia. 
§ 5. Sąd może uzgodnić z właściwym sądem lub innym organem państwa wykonania orzeczenia, że w państwie  tym 
nastąpi wykonanie tylko części orzeczonej kary pozb awienia wolności, pod warunkiem że nie spowoduje to  wydłużenia 
czasu trwania kary. W takim wypadku, po otrzymaniu informacji, o której mowa w § 2, postępowanie wykon awcze zawie- 
sza się do czasu przekazania skazanego w celu dalsz ego wykonywania kary na terytorium Rzeczypospolitej  Polskiej, 
a okres pozbawienia wolności w państwie wykonania o rzeczenia zalicza się na poczet kary. 
Art. 611te.  W razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art.  611t § 1, na skutek kasacji albo wznowienia postę-
powania, ułaskawienia skazanego, darowania przestęp stwa na mocy amnestii albo przedawnienia wykonania kary, sąd 
niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny  organ państwa wykonania orzeczenia. 
Art. 611tf.  § 1. Skazanego przebywającego na terytorium Rzeczy pospolitej Polskiej przekazuje się właściwemu 
sądowi lub innemu organowi państwa wykonania orzecz enia najpóźniej w terminie 30 dni od daty uprawomoc nienia się 
zapadłej w tym państwie decyzji o wykonaniu orzecze nia. Art. 607n § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. W wypadku konieczności uzyskania zgody innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na przewóz  skaza- 
nego przez jego terytorium, Minister Sprawiedliwośc i występuje z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na przewóz.  
Art. 611t § 6 zdanie pierwsze i § 7 stosuje się odp owiednio. 
§ 3. W wypadku gdy właściwy organ innego państwa cz łonkowskiego Unii Europejskiej wskaże, iż skazany m oże być 
ścigany lub pozbawiony wolności w związku z przestę pstwem popełnionym przed opuszczeniem przez niego t erytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej, Minister Sprawiedliwości  może cofnąć wniosek o udzielenie zezwolenia na prz ewóz. 
§ 4. Jeżeli nastąpi nieprzewidziane lądowanie, o kt órym mowa w art. 607zb § 4, informacje określone w art. 611t § 6 
przekazuje się w terminie 72 godzin. 
Rozdział 66g 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o wykonanie kary pozbawienia wolności 
Art. 611tg.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Un ii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie w Rzeczy pospolitej Polskiej prawomocnie orzeczonej kary poz bawienia 
wolności, orzeczenie to podlega wykonaniu przez sąd  okręgowy. 
§ 2. Sąd okręgowy na wniosek Ministra Sprawiedliwoś ci, sprawcy lub z urzędu może zwrócić się do właści wego sądu 
lub innego organu państwa wydania orzeczenia o prze kazanie orzeczenia, o którym mowa w § 1, do wykonan ia, jeżeli 
pozwoli to w większym stopniu zrealizować wychowawc ze i zapobiegawcze cele kary. 
§ 3. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego o dpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powin no być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istot ne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonan ie. 
§ 4. Jeżeli zostaną ujawnione okoliczności przemawi ające za tym, iż przejęcie orzeczenia do wykonania nie pozwoli 
w większym stopniu zrealizować wychowawczych i zapo biegawczych celów kary, sąd zawiadamia o tym właści wy sąd lub 
inny organ państwa wydania orzeczenia. 
§ 5. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu p aństwa wydania orzeczenia, sąd może wyrazić zgodę n a wyko- 
nanie kary pozbawienia wolności, orzeczonej wobec s prawcy niemającego obywatelstwa polskiego lub niepo siadającego 
stałego lub czasowego miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli pozwoli to w więk szym stopniu 
zrealizować wychowawcze i zapobiegawcze cele kary. 
§ 6. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stan owią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. 
Art. 611th.  § 1. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w a rt. 611tg § 1, 2 i 5 jest sąd okręgowy, w którego 
okręgu skazany posiada stałe lub czasowe miejsce po bytu. 
§ 2. Jeżeli nie można ustalić właściwości według za sad określonych w § 1, właściwy jest Sąd Okręgowy w  Warszawie. 
§ 3. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane orze czenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, prze kazuje je właś-
ciwemu sądowi i zawiadamia o tym właściwy sąd lub i nny organ państwa wydania orzeczenia. 
        
Dziennik Ustaw – 145 – Poz. 30 
 
Art. 611ti.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia, o  którym mowa w art. 611tg § 1, na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, skazany,  jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Pol skiej, i jego 
obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli skazany, k tóry nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Po lskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania spra wy może mu wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Skazany może ustnie lub na piśmie wyrazić zgod ę na przekazanie lub złożyć oświadczenie o zrzeczen iu się 
korzystania z prawa określonego w art. 611tm, jeżel i zgoda lub oświadczenie nie zostały złożone w pańs twie wydania 
orzeczenia. Art. 611t § 5 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie przekaza ło wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia de cyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia, sąd wzywa właśc iwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia d o ich uzupeł- 
nienia we wskazanym terminie. W razie niedotrzymani a terminu postanowienie w przedmiocie wykonania orz eczenia wy- 
daje się w oparciu o posiadane informacje. 
Art. 611tj.  § 1. Postanowienie w przedmiocie wykonania orzecze nia, o którym mowa w art. 611tg § 1, sąd wydaje 
w terminie 40 dni od daty otrzymania orzeczenia wra z z zaświadczeniem. 
§ 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania orzeczenia przysługuje zażalenie. 
§ 3. Postępowanie w przedmiocie wykonania orzeczeni a powinno zakończyć się prawomocnie w terminie 90 d ni od 
daty otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
§ 4. W wypadku gdy termin określony w § 3 nie może być dotrzymany, należy zawiadomić właściwy sąd lub inny 
organ państwa wydania orzeczenia, podając przyczynę  opóźnienia i przewidywany termin wydania orzeczeni a. 
§ 5. Odpis postanowienia przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości. 
§ 6. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub in nego organu państwa wydania orzeczenia sąd przystęp uje nie- 
zwłocznie. 
Art. 611tk.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o którym mo wa w art. 611tg § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, n ie stanowi przestępstwa według prawa polskiego; 
2) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępow anie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkows kim Unii Europejskiej, a orzeczenie w zakresie kary  pozba- 
wienia wolności zostało wykonane; 
3) skazany nie wyraża zgody na przekazanie, chyba ż e: 
a) jest obywatelem polskim i posiada stałe lub czas owe miejsce pobytu na terytorium Rzeczypospolitej P olskiej, 
b) została wobec niego wydana decyzja o wydaleniu l ub deportacji na terytorium Rzeczypospolitej Polski ej, 
c) zbiegł na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w  obawie przed toczącym się w państwie wydania orzec zenia 
postępowaniem karnym lub obowiązkiem odbycia orzecz onej kary; 
4) skazany z powodu wieku nie ponosi według prawa p olskiego odpowiedzialności karnej za czyny będące p odstawą 
wydania orzeczenia; 
5) naruszałoby to wolności i prawa człowieka i obyw atela; 
6) wykonanie kary łączy się z zastosowaniem terapii  lub innych środków nieznanych ustawie; 
7) skazany nie jest obywatelem polskim, chyba że za chodzą przesłanki określone w § 4. 
§ 2. Przepisu § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czy n nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmie nnego uregulo- 
wania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków , ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym m owa w art. 611tg § 1, jeżeli: 
1) mimo wezwania przez sąd do uzupełnienia informac ji we wskazanym terminie, do orzeczenia nie dołączo no zaświad- 
czenia, o którym mowa w art. 611tg § 3, albo zaświa dczenie to jest niekompletne lub w sposób oczywisty  niezgodne 
z treścią orzeczenia; 
2) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie w ykonania kary, a przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich; 
3) skazany nie ma na terytorium Rzeczypospolitej Po lskiej stałego ani czasowego miejsca pobytu, chyba że na podsta- 
wie prawomocnej decyzji ma zostać wydalony do Polsk i lub zachodzą przesłanki określone w § 4; 
        
Dziennik Ustaw – 146 – Poz. 30 
 
4) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611 tg § 3, wynika, iż orzeczenie zostało wydane pod ni eobecność 
sprawcy, chyba że: 
a) skazanego wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu roz prawy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo ni e stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia, 
b) obrońca sprawcy był obecny na rozprawie lub posi edzeniu, 
c) po doręczeniu skazanemu odpisu orzeczenia wraz z  pouczeniem o przysługującym mu prawie, terminie i sposo-
bie złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o pr zeprowadzenie z jego udziałem nowego postępowania s ą- 
dowego w tej samej sprawie, skazany w ustawowym ter minie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, ż e nie 
kwestionuje orzeczenia; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według pr awa polskiego zostało popełnione w całości albo w c zęści na teryto- 
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na pols kim statku wodnym lub powietrznym; 
6) w chwili otrzymania orzeczenia pozostała do wyko nania kara jest krótsza niż 6 miesięcy pozbawienia wolności; 
7) skazany nie podlega jurysdykcji polskich sądów k arnych, lub też brak jest wymaganego zezwolenia na jego ściganie; 
8) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypa dku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu na 
mocy amnestii; 
9) organ państwa wydania orzeczenia nie wyraził zgo dy na podstawie art. 607e § 3 pkt 8 w związku z art . 611tm na to, 
by sprawcę ścigać za przestępstwo inne niż to, któr e stanowiło podstawę przekazania, lub by wykonać or zeczoną 
wobec niego karę pozbawienia wolności za inne przes tępstwo. 
§ 4. Sąd może wyrazić zgodę na przejęcie do wykonan ia orzeczenia, o którym mowa w art. 611tg § 1, zapa dłego 
wobec skazanego niebędącego obywatelem polskim lub niemającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej  stałego ani 
czasowego miejsca pobytu, jeżeli ze względu na sytu ację rodzinną lub szczególne warunki osobiste skaza nego przejęcie 
orzeczenia pozwoli w większym stopniu zrealizować w ychowawcze i zapobiegawcze cele kary. 
§ 5. W wypadkach przewidzianych w § 1 pkt 2, 3 i 6 oraz w § 3 pkt 1, 2, 4, 5 i 8 sąd przed podjęciem d ecyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia informuje o możl iwości odmowy wykonania orzeczenia właściwy sąd lub  inny organ 
państwa wydania orzeczenia. 
Art. 611tl.  § 1. Orzekając o wykonaniu kary pozbawienia wolnoś ci, sąd określa kwalifikację prawną czynu według 
prawa polskiego. Art. 607s § 4 stosuje się odpowied nio. Na poczet orzeczonej lub wykonywanej kary pozb awienia wolno- 
ści zalicza się okres faktycznego pozbawienia wolno ści w państwie wydania orzeczenia. 
§ 2. Jeżeli rodzaj kary polegającej na pozbawieniu wolności jest nieznany ustawie, sąd określa podlega jącą wykona- 
niu karę jako karę pozbawienia wolności. Jeżeli prz estępstwo zgodnie z przyjętą według prawa polskiego  kwalifikacją 
prawną nie jest zagrożone karą pozbawienia wolności , wykonuje się karę orzeczoną przez sąd państwa wyd ania orzeczenia 
w wymiarze nieprzekraczającym 6 miesięcy pozbawieni a wolności. 
Art. 611tm.  § 1. W postępowaniu w przedmiocie wykonania orzecz enia dotyczącego kary pozbawienia wolności 
prawomocnie orzeczonej przez sąd innego państwa czł onkowskiego Unii Europejskiej stosuje się odpowiedn io art. 607e. 
§ 2. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu p aństwa wydania orzeczenia sąd udziela informacji o treści pra- 
wa polskiego mającego zastosowanie do warunkowego z wolnienia. Jeżeli sąd lub inny organ państwa wydani a orzeczenia 
cofnie wystąpienie do czasu rozpoczęcia wykonywania  kary, orzeczenie nie podlega wykonaniu. 
Art. 611tn.  § 1. W razie otrzymania od właściwego sądu lub inn ego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie po dlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie p ostanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego. 
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, sąd ni ezwłocznie 
wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wykon awczego i zawiadamia właściwy sąd lub inny organ pa ństwa wy- 
dania orzeczenia. 
Art. 611to.  § 1. Jeżeli skazany znajduje się na terytorium Rze czypospolitej Polskiej, sąd z urzędu lub na wniosek  
właściwego sądu lub innego organu państwa wydania o rzeczenia może wydać postanowienie o tymczasowym ar esztowa- 
niu. Zamiast tymczasowego aresztowania sąd może zas tosować inny środek zapobiegawczy, jeżeli jest on w ystarczający do 
zapewnienia, iż skazany pozostanie na terytorium Rz eczypospolitej Polskiej do czasu podjęcia decyzji w  przedmiocie 
wykonania orzeczenia. 
§ 2. Jeżeli zastosowanie środka określonego w § 1 n astępuje w wyniku wniosku państwa wydania orzeczeni a przed 
otrzymaniem orzeczenia wraz z zaświadczeniem, art. 605 § 5 i 6 i art. 607k § 3a stosuje się odpowiedni o. 
        
Dziennik Ustaw – 147 – Poz. 30 
 
§ 3. Sąd może zastosować tymczasowe aresztowanie, o znaczając jego termin na czas niezbędny do przekaza nia ska- 
zanego z terytorium państwa członkowskiego Unii Eur opejskiej i doprowadzenia do zakładu karnego. Łączn y okres stoso- 
wania tymczasowego aresztowania nie może przekroczy ć 100 dni. Samoistną podstawą zastosowania tymczaso wego aresz- 
towania jest orzeczenie o wykonaniu kary pozbawieni a wolności orzeczonej w innym państwie członkowskim  Unii Euro- 
pejskiej. 
Art. 611tp.  § 1. Na wniosek państwa wydania orzeczenia Ministe r Sprawiedliwości udziela zezwolenia na przewóz 
sprawcy przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,  w terminie 7 dni od daty otrzymania wniosku. 
§ 2. Do wniosku o zezwolenie na przewóz, o którym m owa w § 1, powinno być załączone zaświadczenie, o k tórym 
mowa w art. 611tg § 3. Wydanie zezwolenia, o którym  mowa w § 1, można odroczyć do czasu uzyskania tłum aczenia 
zaświadczenia na język polski. 
§ 3. Minister Sprawiedliwości informuje właściwy or gan państwa wydania orzeczenia, iż art. 607e § 1 ni e znajduje 
zastosowania w odniesieniu do przestępstwa popełnio nego lub kary pozbawienia wolności orzeczonej przed  opuszczeniem 
przez skazanego terytorium państwa wydania. 
§ 4. Art. 607zb § 2–4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611tr.  § 1. O treści postanowienia w przedmiocie wykonani a orzeczenia, o którym mowa w art. 611tj § 1, oraz 
o istotnych orzeczeniach zapadłych w trakcie postęp owania wykonawczego, jak również o ucieczce lub ukr yciu się skaza- 
nego zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub i nny organ państwa wydania orzeczenia. Zawiadomienie  to może być 
przekazane również przy użyciu urządzeń służących d o automatycznego przesyłania danych, w sposób umożl iwiający 
stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów . 
§ 2. W wypadku ucieczki lub ukrycia się skazanego p ostępowanie wykonawcze umarza się. Jeżeli miejsce p obytu 
skazanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z ostanie następnie ustalone, zawiadamia się o tym ni ezwłocznie właś-
ciwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia.  Orzeczona w tym państwie kara pozbawienia wolności  może być 
wykonywana, jeżeli jego właściwy sąd lub inny organ  ponownie skieruje wystąpienie, o którym mowa w art . 611tg § 1. 
Art. 611ts.  Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611tg § 1, ponosi Skarb Państwa, 
z wyjątkiem kosztów przekazania sprawcy na terytori um Rzeczypospolitej Polskiej. 
Rozdział 66h 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o wykonanie orzeczenia skazującego na karę 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, karę ograniczenia wolności, samoistnie 
orzeczony środek karny, a także orzeczenia o warunk owym zwolnieniu oraz warunkowym umorzeniu 
postępowania karnego 
Art. 611u.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd pol ski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca ka- 
ry pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem j ej wykonania, kary ograniczenia wolności, samoistni e orzeczone- 
go środka karnego, a także w razie warunkowego zwol nienia lub warunkowego umorzenia postępowania karne go, jeżeli 
orzeczenie nakłada na sprawcę obowiązki określone w  art. 34 § 1a pkt 1, art. 39 pkt 2–2d, art. 46 § 1 lub 2, art. 67 § 2, 
art. 72 § 1 pkt 1, 3–7a i 8 lub art. 72 § 2 Kodeksu  karnego lub oddaje skazanego pod dozór kuratora lu b instytucji publicz- 
nej, sąd może wystąpić o wykonanie orzeczenia do wł aściwego sądu lub innego organu państwa członkowski ego Unii 
Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale „państ wem wykonania orzeczenia”, w którym sprawca posiada  legalne stałe 
miejsce pobytu, o ile sprawca przebywa w tym państw ie lub oświadczy, że zamierza tam powrócić. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, może być na wniosek sprawcy skierowane również do innego państw a 
członkowskiego Unii Europejskiej niż państwo legaln ego stałego miejsca pobytu sprawcy, za zgodą właści wego sądu lub 
innego organu tego państwa. 
§ 3. Wystąpienie, o którym mowa w § 1 i 2, każdoraz owo sąd kieruje wyłącznie do jednego państwa wykona nia orze- 
czenia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykon ania orzeczenia może nastąpić jedynie w razie niewy konania albo 
częściowego wykonania orzeczenia. 
§ 4. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odp isu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się za świad- 
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umo żliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 5. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na  język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo n a inny 
język wskazany przez to państwo. 
§ 6. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczen ia może nastąpić również przy użyciu urządzeń służą cych do 
automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliw iający stwierdzenie autentyczności tych dokumentów.  Na żądanie 
właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania  orzeczenia sąd przekazuje odpis orzeczenia oraz or yginał 
zaświadczenia. 
        
Dziennik Ustaw – 148 – Poz. 30 
 
§ 7. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może rów- 
nież zwracać się do właściwych jednostek organizacy jnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 4, zawiera- 
jąc w nim szczegółowe informacje dotyczące przekaza nego do wykonania orzeczenia, osoby skazanego, rodz aju i wymiaru 
kary lub środka oraz czasu i sposobu wykonania nało żonych obowiązków, mając na uwadze konieczność udos tępnienia 
państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających podjęcie prawidłowej dec yzji w przed-
miocie wykonania orzeczenia. 
Art. 611ua.  § 1. W razie wystąpienia o wykonanie orzeczenia, o  którym mowa w art. 611u § 1, postępowanie wyko- 
nawcze zawiesza się. 
§ 2. Po otrzymaniu informacji o zakończeniu wykonyw ania orzeczenia sąd podejmuje zawieszone postępowan ie 
i umarza je. Postępowanie umarza się również, jeżel i w stosunku do sprawcy zapadło w innym państwie cz łonkowskim 
Unii Europejskiej i zostało wykonane prawomocne orz eczenie co do tego samego czynu. 
§ 3. W razie otrzymania informacji o niemożności wy konania orzeczenia w całości albo w części z powodó w innych 
niż wskazane w § 2 zdanie drugie, a także o niemożn ości wydania przez to państwo orzeczenia w przedmio cie zarządzenia 
wykonania kary warunkowo zawieszonej, odwołania war unkowego zwolnienia albo innego orzeczenia związane go z wy- 
konaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611u § 1,  sąd podejmuje zawieszone postępowanie w celu jego dalszego pro- 
wadzenia. 
§ 4. W razie otrzymania informacji o dostosowaniu o rzeczenia, o którym mowa w art. 611u § 1, do prawa państwa 
wykonania orzeczenia i przed rozpoczęciem wykonywan ia tego orzeczenia w tym państwie, sąd w ciągu 10 d ni może cof- 
nąć wystąpienie, o którym mowa w art. 611u § 1 i 2,  mając na uwadze cele kary. 
§ 5. W razie wszczęcia nowego postępowania karnego przeciwko sprawcy, sąd może zwrócić się do właściwe go sądu 
lub innego organu państwa wykonania orzeczenia o wy rażenie zgody na cofnięcie wystąpienia, o którym mo wa w art. 611u 
§ 1 i 2. Po uzyskaniu zgody, sąd podejmuje zawieszo ne postępowanie w celu jego dalszego prowadzenia. 
§ 6. Na poczet wykonywanej kary lub środka, o który ch mowa w art. 611u § 1, zalicza się okres faktyczn ego ich wy- 
konywania w państwie wykonania orzeczenia. 
Art. 611ub.  § 1. W razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w  art. 611u § 1, na skutek kasacji albo wznowienia 
postępowania, ułaskawienia sprawcy, darowania przes tępstwa na mocy amnestii albo przedawnienia wykonan ia kary lub 
w razie wystąpienia innych okoliczności skutkującyc h niemożnością wykonania tego orzeczenia, sąd niezw łocznie zawia- 
damia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wyk onania orzeczenia. 
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub i nny organ państwa wykonania orzeczenia, przy użyciu  zaświad- 
czenia, o wszelkich okolicznościach mających wpływ na wykonanie orzeczenia, o którym mowa w art. 611u § 1. Sąd za- 
wiadamia również niezwłocznie właściwy sąd lub inny  organ państwa wykonania orzeczenia o wszelkich ist otnych orze- 
czeniach zapadłych w trakcie postępowania wykonawcz ego. 
§ 3. Zawiadomienia, o których mowa w § 1 i 2, mogą być przekazane również przy użyciu urządzeń służący ch do auto- 
matycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiają cy stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumen tów. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 2, zawiera- 
jąc w nim szczegółowe informacje dotyczące naruszeń  obowiązków nałożonych na sprawcę i innych okoliczn ości mają- 
cych wpływ na wykonanie orzeczenia, mając na uwadze  konieczność udostępnienia państwu wykonania orzecz enia wszel- 
kich niezbędnych informacji umożliwiających podjęci e prawidłowej decyzji. 
Art. 611uc.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego są du lub innego organu państwa wykonania orzecze- 
nia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator i pokrzywdzony, sprawca, jeżeli przebywa  na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej, i jego obrońca, jeżeli s ię na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie ni e przysługuje. 
Rozdział 66i 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o wykonanie orzeczenia karnego związanego  
z poddaniem sprawcy próbie 
Art. 611ud.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Un ii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie prawomoc nego orzeczenia skazującego na karę pozbawienia wol ności 
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania albo na sam oistną karę lub środek niepolegający na pozbawieniu  wolności lub 
na grzywnie, bądź orzekającego o warunkowym zwolnie niu, warunkowym umorzeniu postępowania karnego lub innym 
warunkowym odroczeniu wykonania kary, orzeczenie to  podlega wykonaniu przez sąd rejonowy, w którego ok ręgu spraw- 
ca posiada legalne stałe miejsce pobytu, jeżeli w w yznaczonym okresie próby nakłada ono na sprawcę obo wiązek: 
1) stawiennictwa przed określonym organem; 
2) informowania określonego organu o zmianie miejsc a pobytu lub miejsca pracy albo uzyskiwania zgody n a taką zmianę; 
        
Dziennik Ustaw – 149 – Poz. 30 
 
3) przebywania albo powstrzymania się od przebywani a w określonych środowiskach lub miejscach, w tym r ównież jeśli 
orzeczenie zakazuje wstępu do określonych miejsc lu b na imprezy o charakterze masowym; 
4) powstrzymania się od kontaktowania z określonymi  osobami lub zbliżania się do określonych osób; 
5) powstrzymania się od posiadania określonych prze dmiotów; 
6) łożenia na utrzymanie innej osoby; 
7) naprawienia szkody; 
8) nauki; 
9) wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na  cele społeczne, pracy społecznie użytecznej lub pr acy zarobkowej; 
10) poddania się określonym zakazom albo ograniczen iom w wykonywaniu zawodu, prowadzeniu działalności zawodo- 
wej lub gospodarczej; 
11) poddania się leczeniu albo oddziaływaniom terap eutycznym; 
12) poddania się dozorowi kuratora, pracownika społ ecznego lub instytucji publicznej, do której działa lności należy tros-
ka o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pom oc skazanym. 
§ 2. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego o dpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powin no być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istot ne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonan ie. 
§ 3. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane wyst ąpienie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, prz ekazuje je właś-
ciwemu sądowi i zawiadamia o tym właściwy sąd lub i nny organ państwa wydania orzeczenia. Art. 32 § 3 s tosuje się od- 
powiednio. 
§ 4. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu p aństwa wydania orzeczenia, sąd może wyrazić zgodę n a wyko- 
nanie kary lub środka, o których mowa w § 1, orzecz onego wobec sprawcy nieposiadającego legalnego stał ego miejsca 
pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeż eli pozwoli to w większym stopniu zrealizować wycho wawcze 
i zapobiegawcze cele kary lub środka. 
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stan owią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Art. 611c § 3  stosuje się odpowiednio. 
Art. 611ue.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia, o  którym mowa w art. 611ud § 1, na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca,  jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Pol skiej, i jego 
obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli sprawca, k tóry nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Po lskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania spra wy może mu wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie przekaza ło wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia de cyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia, sąd wzywa właśc iwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia d o ich uzupeł- 
nienia we wskazanym terminie. W razie niedotrzymani a terminu, postanowienie w przedmiocie wykonania or zeczenia 
wydaje się w oparciu o posiadane informacje. 
§ 3. Orzekając o wykonaniu kary lub środka, o który ch mowa w art. 611ud § 1, sąd określa kwalifikację prawną czy- 
nu według prawa polskiego. Jeżeli rodzaj kary lub ś rodka albo sposób wykonania nałożonych obowiązków s ą nieznane 
ustawie, sąd określa karę, środek lub obowiązek wed ług prawa polskiego. Podstawę określenia kary lub ś rodka podlegają- 
cego wykonaniu stanowi orzeczenie wydane przez sąd państwa członkowskiego Unii Europejskiej, kara groż ąca za taki 
czyn w polskim prawie oraz okres rzeczywistego wyko nywania kary, środka lub obowiązku za granicą, z uw zględnieniem 
różnic na korzyść skazanego. Jeżeli wymiar kary, śr odka, obowiązku lub okresu próby jest wyższy niż pr zewidziany 
w ustawie, sąd określa go w górnej granicy wymiaru według prawa polskiego. 
§ 4. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w art. 611ud § 1, nie określa kary pozbawienia wolności, która b ędzie wymie- 
rzona sprawcy w wypadku niewykonywania nałożonych o bowiązków lub podjęcia warunkowo umorzonego postępo wania 
karnego, sąd orzeka o wykonaniu orzeczenia jedynie w zakresie nałożonych w nim obowiązków. Art. 611ub § 2 i 3 stosuje 
się odpowiednio. 
Art. 611uf.  § 1. Postanowienie w przedmiocie wykonania orzecze nia, o którym mowa w art. 611ud § 1, sąd wydaje 
w terminie 30 dni od daty otrzymania orzeczenia wra z z zaświadczeniem. 
§ 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania orzeczenia przysługuje zażalenie. 
§ 3. Postępowanie w przedmiocie wykonania orzeczeni a powinno zakończyć się prawomocnie w terminie 60 d ni od 
daty otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
        
Dziennik Ustaw – 150 – Poz. 30 
 
§ 4. W wypadku gdy termin określony w § 3 nie może być dotrzymany, należy zawiadomić właściwy sąd lub inny 
organ państwa wydania orzeczenia, podając przyczynę  opóźnienia i przewidywany termin wydania orzeczeni a. 
§ 5. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub in nego organu państwa wydania orzeczenia sąd przystęp uje nie- 
zwłocznie. 
Art. 611ug.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o którym mo wa w art. 611ud § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, n ie stanowi przestępstwa według prawa polskiego; 
2) sprawca nie przebywa na terytorium Rzeczypospoli tej Polskiej, chyba że istnieją podstawy do uznania , że sprawca na 
nie powróci. 
§ 2. Przepisu § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czy n nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmie nnego uregulo- 
wania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków , ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym m owa w art. 611ud § 1, jeżeli: 
1) mimo wezwania przez sąd do uzupełnienia informac ji we wskazanym terminie, do orzeczenia nie dołączo no zaświad- 
czenia, o którym mowa w art. 611ud § 2, albo zaświa dczenie to jest niekompletne lub w sposób oczywisty  niezgodne 
z treścią orzeczenia; 
2) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępow anie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkows kim Unii Europejskiej, a orzeczenie w zakresie kary  pozba- 
wienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania  albo samoistnej kary lub środka niepolegającego na  po- 
zbawieniu wolności lub na grzywnie zostało wykonane ; 
3) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie w ykonania kary, a przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich; 
4) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według pr awa polskiego zostało popełnione w całości albo w c zęści na teryto- 
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na pols kim statku wodnym lub powietrznym; 
5) sprawca z powodu wieku nie ponosi według prawa p olskiego odpowiedzialności karnej za czyny będące p odstawą 
wydania orzeczenia; 
6) sprawca korzysta z immunitetu, zgodnie z którym niemożliwy jest nadzór nad przestrzeganiem nałożony ch obowiąz- 
ków; 
7) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611 ud § 2, wynika, że orzeczenie zostało wydane pod ni eobecność 
sprawcy, chyba że: 
a) sprawcę wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu rozpr awy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo ni e stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia, 
b) obrońca sprawcy był obecny na rozprawie lub posi edzeniu, 
c) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z p ouczeniem o przysługującym mu prawie, terminie i sp osobie 
złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o przepr owadzenie z jego udziałem nowego postępowania sądo-
wego w tej samej sprawie, sprawca w ustawowym termi nie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia; 
8) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych n iż określone w art. 611ud § 1 lub zostało przekazan e pomimo 
niespełnienia warunków przewidzianych w art. 611u; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypa dku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu na 
mocy amnestii; 
10) orzeczenie przewiduje środek związany z leczeni em, nieznany ustawie; 
11) pozostały czas wykonania nałożonych obowiązków jest krótszy niż 6 miesięcy. 
§ 4. W wypadkach wskazanych w § 1 i 3, gdy przemawi ają za tym szczególne względy, sąd, w uzgodnieniu z  właści- 
wym sądem lub innym organem państwa wydania orzecze nia, może orzec o wykonaniu orzeczenia jedynie w za kresie 
nałożonych w nim obowiązków. W zakresie zarządzenia  wykonania kary, odwołania warunkowego zwolnienia, orzeczenia 
kary zastępczej oraz ustanowienia, rozszerzenia, zm iany i zwolnienia od wykonania nałożonych obowiązkó w w okresie 
próby albo uznania kary lub środka za wykonane – or zeczenie wykonuje właściwy sąd lub inny organ państ wa wydania 
orzeczenia, chyba że uzgodniono inaczej. 
§ 5. W wypadkach przewidzianych w § 1 pkt 2 oraz w § 3 pkt 1, 2, 4, 7 lub 9–11 sąd przed podjęciem dec yzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia informuje o możl iwości odmowy wykonania orzeczenia właściwy sąd lub  inny organ 
państwa wydania orzeczenia. 
        
Dziennik Ustaw – 151 – Poz. 30 
 
Art. 611uh.  § 1. W razie otrzymania od właściwego sądu lub inn ego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie po dlega dalszemu wykonaniu, sąd niezwłocznie wydaje p ostanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego. 
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, sąd ni ezwłocznie 
wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wykon awczego i zawiadamia właściwy sąd lub inny organ pa ństwa wy- 
dania orzeczenia. 
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub inne go organu państwa wydania orzeczenia informacji o t ym, iż 
przeciwko sprawcy wszczęto nowe postępowanie karne i na uzasadniony wniosek tego sądu lub organu, sąd może wyrazić 
zgodę na cofnięcie wystąpienia, o którym mowa w art . 611ud § 1, mając na uwadze cele kary lub środka, okres ich wyko- 
nywania oraz postawę sprawcy. Sąd umożliwia sprawcy , przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Pol skiej, zajęcie 
stanowiska ustnie lub na piśmie w przedmiocie cofni ęcia wystąpienia. Wyrażając zgodę na cofnięcie wyst ąpienia, sąd uma- 
rza postępowanie wykonawcze. 
Art. 611ui.  O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orz eczenia, o którym mowa w art. 611ud § 1, oraz 
o istotnych orzeczeniach zapadłych w trakcie postęp owania wykonawczego zawiadamia się niezwłocznie wła ściwy sąd lub 
inny organ państwa wydania orzeczenia. Zawiadomieni e to może być przekazane również przy użyciu urządz eń służących 
do automatycznego przesyłania danych, w sposób umoż liwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów. 
Art. 611uj.  Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611ud § 1, ponosi Skarb Państwa. 
Rozdział 66j 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejs kiej o wykonanie europejskiego nakazu ochrony 
Art. 611w. § 1. W razie orzeczenia lub wykonywania przez polsk i sąd lub prokuratora środka zapobiegawczego, 
środka karnego lub obowiązku związanego z poddaniem  sprawcy próbie, polegającego na powstrzymaniu się od przeby- 
wania w określonych środowiskach lub miejscach lub kontaktowania się z określonymi osobami, lub zbliża nia się do okreś-
lonych osób, oraz gdy jest to niezbędne dla ochrony  praw pokrzywdzonego, sąd lub prokurator może, na w niosek po- 
krzywdzonego, wystąpić o wykonanie tego środka lub obowiązku do właściwego sądu lub innego organu pańs twa człon- 
kowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym r ozdziale „państwem wykonania nakazu”, w którym pokr zywdzony 
przebywa lub oświadczy, że zamierza tam przebywać, wydając europejski nakaz ochrony. 
§ 2. W razie potrzeby sąd lub prokurator kieruje na kaz do więcej niż jednego państwa wykonania nakazu.  
§ 3. Nakaz zawiera informacje umożliwiające jego pr awidłowe wykonanie, dotyczące orzeczenia, pokrzywdz onego, 
oskarżonego i środka lub obowiązku, o których mowa w § 1. Do nakazu dołącza się poświadczony za zgodno ść 
z oryginałem odpis orzeczenia, o którym mowa w § 1.  
§ 4. Nakaz powinien zostać przetłumaczony na język urzędowy państwa wykonania nakazu albo na inny języ k wska- 
zany przez to państwo. 
§ 5. Przekazanie odpisu nakazu oraz orzeczenia może  nastąpić również przy użyciu urządzeń służących do  automa- 
tycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający  stwierdzenie autentyczności tych dokumentów. Na żą danie właści- 
wego sądu lub innego organu państwa wykonania nakaz u sąd lub prokurator przekazuje odpis orzeczenia or az oryginał 
nakazu. 
§ 6. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania nakazu sąd lub prokurator 
może również zwracać się do właściwych jednostek or ganizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej lub Euroju st. 
§ 7. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór europejskiego nakazu ochrony, maj ąc na uwa- 
dze konieczność udostępnienia państwu wykonania nak azu wszelkich niezbędnych informacji umożliwiającyc h podjęcie 
prawidłowej decyzji w przedmiocie wykonania nakazu.  
Art. 611wa.  Wystąpienie o wykonanie europejskiego nakazu ochro ny nie wstrzymuje wykonywania środka lub obo- 
wiązku, o którym mowa w art. 611w § 1. 
Art. 611wb.  § 1. W razie zmiany lub uchylenia środka lub obowi ązku, o którym mowa w art. 611w § 1, sąd lub pro- 
kurator niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania nakazu. 
§ 2. Zawiadomienie, o którym mowa w § 1, może zosta ć przekazane również przy użyciu urządzeń służących  do auto-
matycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiają cy stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumen tów. 
Art. 611wc. Na postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie  europejskiego nakazu ochrony zażalenie nie 
przysługuje. 
        
Dziennik Ustaw – 152 – Poz. 30 
 
Rozdział 66k 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskie j o wykonanie europejskiego nakazu ochrony 
Art. 611wd.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Un ii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania nakazu”, o wykonanie europejskieg o nakazu ochrony, wydanego na podstawie orzeczenia nakładają- 
cego na osobę, przeciwko której jest lub było prowa dzone postępowanie karne, obowiązek polegający na p owstrzymaniu 
się od przebywania w określonych środowiskach lub m iejscach lub kontaktowania się z określonymi osobam i, lub zbliżania 
się do określonych osób, nakaz ten podlega wykonani u przez prokuratora właściwego miejscowo ze względu  na miejsce 
pobytu osoby podlegającej ochronie. 
§ 2. Nakaz powinien zawierać informacje umożliwiają ce jego prawidłowe wykonanie. Do nakazu powinno być  dołą- 
czone orzeczenie, o którym mowa w § 1, lub jego odp is poświadczony za zgodność z oryginałem. W odniesi eniu do zawar- 
tych w nakazie danych dotyczących miejsca pobytu i pracy osoby podlegającej ochronie stosuje się odpow iednio art. 148a. 
§ 3. Jeżeli prokurator, do którego został skierowan y nakaz, nie jest właściwy do nadania mu biegu, prz ekazuje go 
właściwemu prokuratorowi i zawiadamia o tym właściw y sąd lub inny organ państwa wydania nakazu. 
§ 4. Jeżeli wniosek o wydanie nakazu został skierow any przez osobę podlegającą ochronie na podstawie o rzeczenia 
wydanego w innym państwie członkowskim Unii Europej skiej bezpośrednio do polskiego prokuratora, z pomi nięciem 
właściwego organu, prokurator przekazuje wniosek wł aściwemu sądowi lub innemu organowi w państwie, w k tórym wy- 
dano orzeczenie wobec osoby, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne. 
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stan owią inaczej, przy wykonywaniu nakazu stosuje się p rzepisy prawa 
polskiego. 
Art. 611we.  § 1. Jeżeli państwo wydania nakazu nie przekazało wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia decy-
zji w przedmiocie wykonania europejskiego nakazu oc hrony, prokurator wzywa właściwy sąd lub inny organ  państwa wy- 
dania nakazu do ich uzupełnienia we wskazanym termi nie. W razie niedotrzymania terminu postanowienie w  przedmiocie 
wykonania nakazu wydaje się w oparciu o posiadane i nformacje. 
§ 2. Jeżeli rodzaj albo sposób wykonania obowiązków  są nieznane ustawie, prokurator określa obowiązek według 
prawa polskiego, z uwzględnieniem różnic na korzyść  osoby, przeciwko której jest lub było prowadzone p ostępowanie 
karne. 
Art. 611wf.  § 1. Na postanowienie prokuratora w przedmiocie wy konania europejskiego nakazu ochrony przysługuje 
zażalenie do sądu rejonowego, w którego okręgu wyda no to postanowienie. Sąd rozpoznaje zażalenie na po siedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, osoba, p rzeciwko której jest lub było prowadzone postępowan ie karne, 
i osoba podlegająca ochronie, jeżeli przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz obrońca i pełnomocnik, 
jeżeli stawią się na nie. Jeżeli osoba, przeciwko k tórej jest lub było prowadzone postępowanie karne, nie przebywa na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani nie posiad a obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania za żalenia może jej 
wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Do wykonania nakazu prokurator przystępuje nie zwłocznie. 
Art. 611wg.  § 1. Odmawia się wykonania europejskiego nakazu oc hrony, jeżeli osoba podlegająca ochronie nie prze- 
bywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba  że istnieją podstawy do uznania, że zamierza na ni m przebywać. 
§ 2. Można odmówić wykonania nakazu, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym nałożono obowiązek, nie  stanowi przestępstwa według prawa polskiego; 
2) pomimo wezwania przez prokuratora do uzupełnieni a informacji we wskazanym terminie do nakazu nie do łączono 
orzeczenia, o którym mowa w art. 611wd § 1, albo je st on niekompletny lub w sposób oczywisty niezgodny  z treścią 
orzeczenia; 
3) orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej o soby, co do której postępowanie karne zostało prawo mocnie za- 
kończone w państwie członkowskim Unii Europejskiej,  a osoba ta odbywa lub odbyła karę albo kara nie mo że zostać 
wykonana według prawa państwa, w którym zapadł wyro k skazujący; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie w ykonania kary, a przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według pr awa polskiego zostało popełnione w całości albo w c zęści na teryto- 
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na pols kim statku wodnym lub powietrznym; 
6) osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone  postępowanie karne, z powodu wieku nie ponosi wedł ug prawa 
polskiego odpowiedzialności karnej za czyn będący p odstawą wydania orzeczenia; 
        
Dziennik Ustaw – 153 – Poz. 30 
 
7) osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone  postępowanie karne, korzysta z immunitetu, zgodnie  z którym jest 
niemożliwy nadzór nad przestrzeganiem nałożonych ob owiązków; 
8) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych n iż określone w art. 611wd § 1; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypa dku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu na 
mocy amnestii. 
Art. 611wh.  § 1. W razie otrzymania od właściwego sądu lub inn ego organu państwa wydania nakazu informacji 
o tym, iż europejski nakaz ochrony nie podlega dals zemu wykonaniu, prokurator niezwłocznie wydaje post anowienie 
o zaprzestaniu jego wykonywania. 
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie nakazu nie jest możl iwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, prokurator  niezwłocz- 
nie wydaje postanowienie o zaprzestaniu jego wykony wania i zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny orga n państwa 
wydania nakazu, osobę, przeciwko której jest lub by ło prowadzone postępowanie karne, oraz osobę podleg ającą ochronie, 
jeżeli przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Po lskiej. 
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub inne go organu państwa wydania nakazu informacji o zmian ie obo- 
wiązku nałożonego na osobę, przeciwko której jest l ub było prowadzone postępowanie karne, prokurator r ozpoznaje spra- 
wę wykonania zmienionego nakazu na zasadach określo nych w niniejszym rozdziale. Przepisu art. 611wg ni e stosuje się, 
z wyjątkiem § 1 i § 2 pkt 2 i 8. 
Art. 611wi.  § 1. O treści postanowienia w przedmiocie wykonani a europejskiego nakazu ochrony, o wniesieniu środ- 
ka odwoławczego od tego postanowienia, o istotnych orzeczeniach zapadłych w trakcie postępowania, jak również 
o zmianie miejsca pobytu osoby, przeciwko której je st lub było prowadzone postępowanie karne, albo oso by podlegającej 
ochronie zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd l ub inny organ państwa wydania nakazu. 
§ 2. Prokurator zawiadamia niezwłocznie właściwy są d lub inny organ państwa wydania nakazu o wszelkich  okolicz- 
nościach mających wpływ na jego wykonanie, w szczeg ólności o naruszeniu nałożonego obowiązku. Zawiadom ienie 
o naruszeniu tego obowiązku następuje w formie zaśw iadczenia zawierającego informacje dotyczące osoby,  przeciwko 
której jest lub było prowadzone postępowanie karne,  oraz naruszonego obowiązku. 
§ 3. W razie uzyskania informacji o naruszeniu nało żonego obowiązku prokurator może przedsięwziąć osob iście lub 
zlecić Policji sprawdzenie faktów w tym zakresie. Z a zgodą osoby podlegającej ochronie prokurator może  również wystą- 
pić do właściwego komendanta Policji z wnioskiem o zastosowanie środków ochrony i pomocy przewidzianyc h w ustawie 
z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla  pokrzywdzonego i świadka. 
§ 4. W razie ustania przyczyn nałożenia obowiązku l ub powstania przyczyn uzasadniających jego uchyleni e lub zmia- 
nę prokurator może wystąpić do właściwego sądu lub innego organu państwa wydania nakazu o uchylenie lu b zmianę na- 
kazu. 
§ 5. Zawiadomienia, o których mowa w § 1 i 2, oraz wystąpienie, o którym mowa w § 4, mogą zostać przek azane 
również przy użyciu urządzeń służących do automatyc znego przesyłania danych, w sposób umożliwiający st wierdzenie 
autentyczności przekazanych dokumentów. 
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 2, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wydania  nakazu wszelkich niezbędnych informacji umożliwiaj ących podję- 
cie prawidłowej decyzji. 
Art. 611wj.  Koszty związane z wykonaniem nakazu ponosi Skarb P aństwa. 
Rozdział 67 
Przepisy końcowe 
Art. 612.  § 1. O każdorazowym wypadku zastosowania tymczasow ego aresztowania wobec obywatela państwa obce- 
go, na jego prośbę, zawiadamia się niezwłocznie wła ściwy miejscowo urząd konsularny tego państwa lub –  w braku takie- 
go urzędu – przedstawicielstwo dyplomatyczne tego p aństwa. 
§ 2. W razie zatrzymania obywatela państwa obcego n ależy zatrzymanemu umożliwić, na jego prośbę, nawią zanie 
w dostępnej formie kontaktu z właściwym urzędem kon sularnym lub przedstawicielstwem dyplomatycznym, a w razie 
zatrzymania osoby nieposiadającej żadnego obywatels twa – z przedstawicielem państwa, w którym ma ona s tałe miejsce 
zamieszkania. 
Art. 613.  § 1. Z wyjątkiem wypadków określonych w art. 592a– 592f i w art. 595 oraz w rozdziałach 62a–62d,  
65a–65d, 66a–66d i 66f–66k z mającymi siedzibę za g ranicą organami obcego państwa oraz z osobami wymie nionymi 
w art. 578 oraz w art. 579 sądy i prokuratorzy każd orazowo porozumiewają się, w tym przy doręczaniu pi sm procesowych, 
za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości, a ten w razie potrzeby za pośrednictwem ministra właściwego  do spraw za-
granicznych. 
§ 2. Z urzędami konsularnymi obcego państwa w Rzecz ypospolitej Polskiej sądy i prokuratorzy, w wypadka ch okreś-
lonych przez Ministra Sprawiedliwości, mogą porozum iewać się bezpośrednio. 
        
Dziennik Ustaw – 154 – Poz. 30 
 
Art. 614.  Wydatki poniesione w związku z czynnościami przewi dzianymi w niniejszym dziale pokrywa państwo obce, 
które złożyło wniosek o dokonanie czynności. Organy  państwa polskiego mogą odstąpić od żądania zwrotu poniesionych 
wydatków, jeżeli państwo obce zapewnia wzajemność. 
Art. 615.  § 1. W stosunkach z międzynarodowymi trybunałami k arnymi i ich organami działającymi na podstawie umó w 
międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jes t stroną, albo powołanymi przez organizacje międzyn arodowe ukonsty- 
tuowane umową ratyfikowaną przez Rzeczpospolitą Pol ską, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego d ziału. 
§ 2. Przepisów niniejszego działu nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest 
stroną, albo akt prawny regulujący działanie między narodowego trybunału karnego stanowi inaczej. 
§ 3. Przepisów niniejszego działu można nie stosowa ć wobec państwa obcego, z którym Rzeczpospolita Pol ska nie 
ma w tym przedmiocie umowy, a państwo to nie zapewn ia wzajemności. 
§ 4. Jeżeli umowa międzynarodowa albo akt prawny re gulujący działanie międzynarodowego trybunału karne go tego 
wymaga, Minister Sprawiedliwości zawiadamia międzyn arodowy trybunał karny o wszczęciu postępowania prz eciwko 
osobie o popełnienie przestępstwa podlegającego ści ganiu przez ten trybunał. 
§ 5. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osoby  wszczęto postępowanie karne w Rzeczypospolitej Pol skiej 
i przed międzynarodowym trybunałem karnym, Minister  Sprawiedliwości przekazuje ściganie temu trybunało wi, jeżeli 
wymagają tego akty prawne regulujące działanie tryb unału. 
DZIAŁ XIV 
Koszty procesu 
Rozdział 68 
Przepisy ogólne 
Art. 616.  § 1. Do kosztów procesu należą: 
1) koszty sądowe; 
2) uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustano wienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika. 
§ 2. Koszty sądowe obejmują: 
1) opłaty; 
2) wydatki poniesione przez Skarb Państwa od chwili  wszczęcia postępowania. 
Art. 617.  Rodzaje i wysokość opłat oraz zasady i tryb ich wy mierzania określa odrębna ustawa. 
Art. 618.  § 1. Wydatki Skarbu Państwa obejmują w szczególnoś ci wypłaty dokonane z tytułu: 
1) doręczenia wezwań i innych pism; 
2) przejazdów sędziów, prokuratorów i innych osób z  powodu czynności postępowania; 
3) sprowadzenia i przewozu oskarżonego, świadków i biegłych; 
4) oględzin, badań przedsięwziętych w toku postępow ania oraz przesyłek i przechowania zajętych przedmi otów, jak 
również ich sprzedaży; 
5) ogłoszeń w prasie, radiu i telewizji; 
6) wykonania orzeczenia, w tym również o zabezpiecz eniu grożących kar majątkowych, jeżeli kary te zost ały orzeczone, 
z wyłączeniem kosztów utrzymania w zakładzie karnym  i kosztów pobytu w zakładach leczniczych na obserw acji 
psychiatrycznej; 
7) należności świadków i tłumaczy; 
8) kosztów postępowania mediacyjnego; 
9) należności biegłych lub instytucji wyznaczonych do wydania opinii lub wystawienia zaświadczenia, w tym koszty 
wystawienia zaświadczenia przez lekarza sądowego; 
9a) kosztów obserwacji psychiatrycznej oskarżonego,  z wyłączeniem należności biegłych psychiatrów; 
9b) kosztów zarządu przymusowego; 
        
Dziennik Ustaw – 155 – Poz. 30 
 
10) opłat przewidzianych za udzielenie informacji z  rejestru skazanych; 
11)  nieopłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej  z urzędu przez adwokatów lub radców prawnych;  
12) ryczałtu kuratora sądowego za przeprowadzenie w ywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 214 § 1 ; 
13) realizacji umów międzynarodowych, których Rzecz pospolita Polska jest stroną, i postępowań prowadzo nych na pod- 
stawie działu XIII, także jeżeli nie zostało wydane  postanowienie, o którym mowa w art. 303.  
§ 2. Jeżeli wysokości i zasad ustalania należności określonych w § 1 nie regulują odrębne przepisy, Mi nister Sprawied-
liwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do sp raw finansów publicznych, określi, w drodze rozporz ądzenia, wyso- 
kość i sposób ich obliczania, mając na uwadze fakty czny koszt dokonania danej czynności. 
§ 3. W razie braku przepisów wymienionych w § 2, o wysokości danego wydatku decydują kwoty przyznane p rzez 
sąd, prokuratora lub inny organ prowadzący postępow anie. 
Art. 618a.  § 1. Świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży –  z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywa- 
nia czynności postępowania na wezwanie sądu lub org anu prowadzącego postępowanie przygotowawcze – w wy sokości 
rzeczywiście poniesionych racjonalnych i celowych k osztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpow iednim 
środkiem transportu. 
§ 2. Górną granicę należności, o których mowa w § 1 , stanowi wysokość kosztów przysługujących pracowni kowi za- 
trudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce  sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obs zarze kraju. 
§ 3. Według tych samych zasad świadkowi przysługuje  zwrot kosztów noclegu oraz utrzymania w miejscu wy kony- 
wania czynności postępowania. 
§ 4. Wysokość kosztów, o których mowa w § 1 i 3, św iadek powinien należycie wykazać. 
Art. 618b.  § 1. Świadkowi przysługuje zwrot zarobku lub docho du utraconego z powodu stawiennictwa na wezwanie są - 
du lub organu prowadzącego postępowanie przygotowaw cze. 
§ 2. Wynagrodzenie za utracony zarobek lub dochód z a każdy dzień udziału w czynnościach postępowania p rzyznaje 
się świadkowi w wysokości jego przeciętnego dzienne go zarobku lub dochodu. W przypadku świadka pozosta jącego 
w stosunku pracy przeciętny dzienny utracony zarobe k oblicza się według zasad obowiązujących przy usta laniu należnego 
pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop. 
§ 3. Górną granicę należności, o których mowa w § 2 , stanowi równowartość 4,6% kwoty bazowej dla osób zajmują- 
cych kierownicze stanowiska państwowe, której wysok ość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustaw a budżetowa. 
W przypadku gdy ogłoszenie ustawy budżetowej nastąp i po dniu 1 stycznia roku, którego dotyczy ustawa b udżetowa, pod- 
stawę obliczenia należności za okres od 1 stycznia do dnia ogłoszenia ustawy budżetowej stanowi kwota bazowa w wyso-
kości obowiązującej w grudniu roku poprzedniego. 
§ 4. Utratę zarobku lub dochodu, o których mowa w §  1, oraz ich wysokość świadek powinien należycie wy kazać. 
Art. 618c.  § 1. Prawo do żądania należności przewidzianych w art. 618a i art. 618b służy osobie wezwanej 
w charakterze świadka, jeżeli się stawiła, choćby n ie została przesłuchana. 
§ 2. W przypadku gdy osoba uprawniona do otrzymania  należności przewidzianych w art. 618a i art. 618b zostanie 
wezwana w charakterze świadka w kilku sprawach na t en sam dzień, przyznaje się jej te należności tylko  raz. 
§ 3. Świadkowi, który zgłosił się bez wezwania sądu  lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcz e, na- 
leżności przewidziane w art. 618a i art. 618b mogą być przyznane tylko wtedy, gdy został przesłuchany.  
Art. 618d.  Przepisy art. 618a–618c stosuje się odpowiednio do  osoby towarzyszącej świadkowi, jeżeli świadek nie 
mógł stawić się na wezwanie sądu lub organu prowadz ącego postępowanie przygotowawcze bez opieki tej os oby. 
Art. 618e.  Przepisów art. 618a–618c nie stosuje się do świadk a zatrudnionego w organie władzy publicznej, jeżeli  
powołany został do zeznawania w związku z tym zatru dnieniem. W tym przypadku świadkowi służy prawo do należności 
na zasadach określonych w przepisach regulujących w ysokość i warunki ustalania należności przysługując ych pracowni- 
kowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej je dnostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej  na obszarze 
kraju. 
Art. 618f.  § 1. Biegłemu i specjaliście niebędącemu funkcjona riuszem organów procesowych powołanym przez sąd 
lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze pr zysługuje wynagrodzenie za wykonaną pracę oraz zwro t poniesio- 
nych przez nich wydatków niezbędnych dla wydania op inii. 
        
Dziennik Ustaw – 156 – Poz. 30 
 
§ 2. Wysokość wynagrodzenia za wykonaną pracę biegł ego i specjalisty niebędącego funkcjonariuszem orga nów pro- 
cesowych ustala się uwzględniając wymagane kwalifik acje, potrzebny do wydania opinii czas i nakład pra cy, a wysokość 
wydatków, o których mowa w § 1 – na podstawie złożo nego rachunku. 
§ 3. Wynagrodzenie biegłych oblicza się według staw ki wynagrodzenia za godzinę pracy albo według taryf y zryczał- 
towanej określonej dla poszczególnych kategorii bie głych ze względu na dziedzinę, w której są oni spec jalistami. Podstawę 
obliczenia stawki wynagrodzenia za godzinę pracy i taryfy zryczałtowanej stanowi ułamek kwoty bazowej dla osób zajmu- 
jących kierownicze stanowiska państwowe, której wys okość określa ustawa budżetowa. 
§ 4. Wynagrodzenie biegłego i specjalisty niebędące go funkcjonariuszem organów procesowych, będących p odatni- 
kami obowiązanymi do rozliczenia podatku od towarów  i usług, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, okreś-
loną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą w dniu orzekania o tym wynagrodzeniu. 
§ 4a. Jeżeli opinia jest fałszywa, wynagrodzenie or az zwrot jakichkolwiek kosztów poniesionych przez b iegłego 
związanych z jej sporządzeniem lub złożeniem nie pr zysługują. 
§ 4b. Jeżeli opinia jest nierzetelna lub została sp orządzona lub złożona ze znacznym nieusprawiedliwio nym opóźnie- 
niem, wynagrodzenie ulega odpowiedniemu obniżeniu; można również odstąpić od przyznania wynagrodzenia lub zwrotu 
jakichkolwiek kosztów poniesionych przez biegłego z wiązanych z jej sporządzeniem lub złożeniem. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze roz porządzenia, stawki wynagrodzenia biegłych za wykon aną pracę 
oraz taryfy zryczałtowane, o których mowa w § 3, ma jąc na uwadze nakład pracy i kwalifikacje biegłego oraz poziom 
wynagrodzeń uzyskiwanych przez pracowników wykonują cych podobne zawody, stopień złożoności problemu bę dącego 
przedmiotem opinii oraz warunki, w jakich opracowan o opinię, a także sposób dokumentowania wydatków ni ezbędnych 
dla wydania opinii. 
Art. 618fa. 142) § 1. W wyjątkowych wypadkach organ procesowy może postanowić o wypłacie biegłemu przed spo- 
rządzeniem opinii, jednorazowo lub w ratach, określ onej kwoty pieniężnej na poczet wynagrodzenia, jeże li jest to uzasad- 
nione szczególną czasochłonnością czynności niezbęd nych do wydania opinii lub innymi szczególnymi okol icznościami. 
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie wypłaty na pocz et wynagrodzenia zażalenie nie przysługuje. 
§ 3. Biegły ma obowiązek zwrotu wypłaconej mu kwoty , w zakresie w jakim przewyższa ona kwotę ostateczn ie przy- 
znanego mu wynagrodzenia, a w wypadkach określonych  w art. 618f § 4a i 4b biegły ma obowiązek zwrotu c ałej wypłaco- 
nej mu kwoty, jeżeli wynagrodzenie mu nie przysługu je albo od przyznania wynagrodzenia odstąpiono. 
Art. 618g.  Do biegłego, tłumacza i specjalisty niebędącego fu nkcjonariuszem organów procesowych powołanych 
przez sąd lub organ postępowania przygotowawczego s tosuje się odpowiednio art. 618a. Dotyczy to równie ż sytuacji, gdy 
sąd lub organ postępowania przygotowawczego nie sko rzystał z usług takiego biegłego, tłumacza lub spec jalisty. 
Art. 618h.  § 1. Biegłemu, tłumaczowi i specjaliście niebędące mu funkcjonariuszem organów procesowych wezwa- 
nym przez sąd lub organ prowadzący postępowanie prz ygotowawcze, w razie nieskorzystania z ich usług, p rzysługuje 
zwrot utraconego zarobku lub dochodu. 
§ 2. Wynagrodzenie za utracony zarobek lub dochód p rzyznaje się biegłemu, tłumaczowi i specjaliście ni ebędącemu 
funkcjonariuszem organów procesowych, uwzględniając  ich kwalifikacje i czas zużyty w związku z wezwani em. Przepisy 
art. 618b § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 618i.  W przypadku gdy biegły, tłumacz lub specjalista ni ebędący funkcjonariuszem organów procesowych 
zostaną wezwani przez uprawniony organ w kilku spra wach na ten sam dzień, zwrot kosztów podróży, nocle gu, utrzymania 
w miejscu wykonywania czynności postępowania, utrac onego zarobku lub dochodu z powodu stawiennictwa na  wezwanie 
organu, przysługuje im tylko raz. 
Art. 618j.  Należności przysługujące stronie w związku z jej u działem w postępowaniu przyznaje się w wysokości 
przewidzianej dla świadków.  
Art. 618k.  § 1. Należności, o których mowa w art. 618a, art. 618b, art. 618d oraz art. 618f–618h, przyznaje się na 
wniosek. 
§ 2. Wniosek o przyznanie należności, o których mow a w § 1, składa się ustnie do protokołu lub na piśm ie, 
w terminie zawitym 3 dni od dnia zakończenia czynno ści z udziałem osoby uprawnionej do tych należności , a w przypadku 
osoby, o której mowa w art. 618d – z udziałem świad ka, któremu ona towarzyszyła. 
                                                           
142) Dodany przez art. 2 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r . o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz u stawy – Kodeks postępo- 
wania karnego (Dz. U. poz. 679), która weszła w życ ie z dniem 26 kwietnia 2019 r. 
        
Dziennik Ustaw – 157 – Poz. 30 
 
§ 3. Roszczenie o zwrot należności, o których mowa w § 1, przedawnia się z upływem 3 lat od dnia powst ania tego 
roszczenia. 
§ 4. Świadek, osoba mu towarzysząca, biegły, tłumac z oraz specjalista niebędący funkcjonariuszem organ ów proce- 
sowych powinni być pouczeni o prawie i sposobie zgł oszenia wniosku o zwrot należności oraz o skutkach niezachowania 
terminu wskazanego w § 2. 
Art. 618l.  § 1. Należności świadka, osoby mu towarzyszącej, b iegłego, tłumacza oraz specjalisty niebędącego funk - 
cjonariuszem organów procesowych ustala i przyznaje  sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawc ze. 
§ 2. Przyznaną należność należy wypłacić niezwłoczn ie. W przypadku braku takiej możliwości należność p rzekazuje się 
przekazem pocztowym lub przelewem bankowym bez obci ążania osoby uprawnionej opłatą pocztową lub koszta mi prze- 
lewu. 
Art. 619.  § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, wszelkie w ydatki wykłada tymczasowo Skarb Państwa. 
§ 2. Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa. 
§ 3. Skarb Państwa ponosi także koszty związane z u działem w postępowaniu tłumacza w zakresie konieczn ym dla 
zapewnienia oskarżonemu jego prawa do obrony. 
Art. 620.  Wydatki związane z ustanowieniem obrońcy lub pełno mocnika wykłada strona, która go ustanowiła. 
Art. 621.  § 1. Oskarżyciel prywatny składa przy akcie oskarż enia lub wraz z oświadczeniem o przyłączeniu się do  
toczącego się postępowania lub podtrzymaniu oskarże nia, od którego prokurator odstąpił, dowód wpłaceni a do kasy 
sądowej zryczałtowanej równowartości wydatków. Rycz ałt ten nie obejmuje kosztów wskazanych w art. 618 § 1 pkt 5 i 11. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z min istrem właściwym do spraw finansów publicznych, okr eśli, 
w drodze rozporządzenia, wysokość zryczałtowanej ró wnowartości wydatków, mając na uwadze przeciętne ko szty postę- 
powania oraz zasadę dostępu do sądu. 
Art. 622. W postępowaniu z oskarżenia prywatnego w razie pojedn ania się stron przed wszczęciem przewodu sądo- 
wego, warunkowego umorzenia postępowania, umorzenia  postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy lub  znikomej 
społecznej szkodliwości czynu albo z powodu stwierd zenia w zarzucanym czynie znamion przestępstwa ścig anego 
z urzędu, zmiany trybu ścigania z powodu przyłączen ia się prokuratora do postępowania wszczętego przez  oskarżyciela 
prywatnego i zakończenia tego postępowania w trybie  publicznoskargowym – prezes sądu lub referendarz s ądowy zarządza 
zwrot uiszczonych przez oskarżyciela prywatnego zry czałtowanych wydatków w całości, a w połowie – w ra zie pojednania 
się stron po rozpoczęciu przewodu sądowego. 
Rozdział 69 
Zwolnienie od kosztów sądowych 
Art. 623. Sąd lub referendarz sądowy zwalnia osobę w całości lub w części od wyłożenia kosztów podlegających 
uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego, jeżeli  wykazała ona, że ze względu na jej sytuację rodzin ną, majątkową 
i wysokość dochodów wyłożenie ich byłoby zbyt uciąż liwe. 
Art. 624.  § 1. Sąd może zwolnić oskarżonego lub oskarżyciela  posiłkowego w całości lub w części od zapłaty na 
rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, jeżeli istni eją podstawy do uznania, że uiszczenie ich byłoby d la nich zbyt uciąż- 
liwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i w ysokość dochodów, jak również wtedy, gdy przemawiaj ą za tym 
względy słuszności. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do oskarży ciela prywatnego w razie rozpoznania sprawy bez zac howania 
wymagań określonych w art. 621 § 1. 
Art. 625.  W razie skazania lub warunkowego umorzenia postępo wania wobec żołnierza odbywającego zasadniczą 
służbę wojskową albo pełniącego służbę w charakterz e kandydata na żołnierza zawodowego, nie pobiera si ę od nich należ- 
nych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. 
Rozdział 70 
Zasądzenie kosztów procesu 
Art. 626.  § 1. W orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie  sąd określa, kto, w jakiej części i zakresie ponos i 
koszty procesu. 
§ 2. Jeżeli w orzeczeniu wymienionym w § 1 nie zami eszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również gd y zachodzi 
konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub  rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawcze go, orzecze- 
nie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierws zej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatko wego ustalenia 
wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwe go sądu. 
        
Dziennik Ustaw – 158 – Poz. 30 
 
§ 3. Na orzeczenie w przedmiocie kosztów służy zaża lenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. W razie wnies ienia apelacji 
i zażalenia – zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy ł ącznie z apelacją. 
Art. 626a.  Zażalenie na postanowienie prokuratora albo innego  organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze 
w przedmiocie kosztów wnosi się, odpowiednio, do pr okuratora nadrzędnego nad prokuratorem, który wydał  postanowie- 
nie, albo do prokuratora właściwego do sprawowania nadzoru nad postępowaniem przygotowawczym prowadzon ym przez 
inny organ. Jeżeli prokurator nie przychyli się do zażalenia, kieruje je do sądu. 
Art. 627.  Od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego s ąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa 
oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. 
Art. 628.  Od skazanego w sprawach z oskarżenia prywatnego są d zasądza na rzecz: 
1) oskarżyciela prywatnego poniesione przez niego k oszty procesu; 
2) Skarbu Państwa wydatki ustalone na podstawie art . 618, od których uiszczenia oskarżyciel został zwo lniony lub 
w razie rozpoznania sprawy bez ich uiszczenia. 
Art. 629.  Przepisy art. 627 i 628 stosuje się odpowiednio w razie warunkowego umorzenia postępowania, a w spra-
wach z oskarżenia prywatnego – również w razie umor zenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 3. 
Art. 630.  W sprawach z oskarżenia publicznego, jeżeli oskarż onego nie skazano za wszystkie zarzucane mu przestę p- 
stwa, wydatki związane z oskarżeniem w części uniew inniającej lub umarzającej postępowanie ponosi Skar b Państwa. 
Art. 631.  W sprawach z oskarżenia prywatnego, w razie odstąp ienia od wymierzenia kary z powodu wzajemności 
krzywd lub wyzywającego zachowania się oskarżyciela  prywatnego, jak również biorąc pod uwagę liczbę i rodzaj zarzu- 
tów, od których oskarżony został uniewinniony, sąd może obciążyć oskarżonego poniesionymi przez oskarż yciela kosztami 
procesu tylko częściowo. 
Art. 632.  Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewin nienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszt y 
procesu ponosi: 
1) w sprawach z oskarżenia prywatnego – oskarżyciel  prywatny, a w razie pojednania się stron – oskarży ciel i oskarżony 
w zakresie przez siebie poniesionym, jeżeli strony w zawartej ugodzie nie uregulowały tego inaczej; 
2) w sprawach z oskarżenia publicznego – Skarb Pańs twa, z wyjątkiem należności z tytułu udziału adwoka ta lub radcy 
prawnego w charakterze pełnomocnika pokrzywdzonego,  oskarżyciela posiłkowego albo innej osoby. 
Art. 632a.  § 1. W wyjątkowych wypadkach, w razie umorzenia po stępowania, sąd może orzec, że koszty procesu 
ponosi w całości lub w części oskarżony, a w sprawa ch z oskarżenia prywatnego oskarżony lub Skarb Pańs twa. 
§ 2. W razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzeni a postępowania sąd orzeka, że koszty procesu ponosi  w całości 
lub w części oskarżony, jeżeli: 
1) oskarżony skierował przeciwko sobie podejrzenie popełnienia czynu zabronionego; 
2) ukrywanie się oskarżonego przyczyniło się do prz edawnienia karalności zarzucanego mu czynu; 
3) umorzono przeciwko oskarżonemu postępowanie na p odstawie art. 11 § 1. 
§ 3. 143) W razie umorzenia postępowania ze względu na cofnię cie wniosku o ściganie po rozpoczęciu przewodu sądo -
wego sąd może orzec, że koszty procesu ponosi w cał ości lub w części oskarżony. 
Art. 632b.  Jeżeli w sprawach, o których mowa w art. 632 pkt 2 , przyczyny umorzenia powstały w toku postępowania,  
sąd może orzec od Skarbu Państwa zwrot należności z  tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika. 
Art. 633.  Koszty procesu przypadające od kilku oskarżonych l ub oskarżycieli prywatnych albo posiłkowych, jak 
również od oskarżonych i oskarżycieli, sąd zasądza od każdego z nich według zasad słuszności, mając w szczególności na 
względzie koszty związane ze sprawą każdego z nich.  
Art. 634.  Jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, do ko sztów procesu za postępowanie odwoławcze od orzecze ń 
kończących postępowanie w sprawie mają odpowiednie zastosowanie przepisy o kosztach za postępowanie pr zed sądem 
pierwszej instancji. 
                                                           
143) Dodany przez art. 1 pkt 101 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 159 – Poz. 30 
 
Art. 635.  Niezależnie od tego, kto wniósł środek odwoławczy,  jeżeli dojdzie do zmiany wyroku skazującego lub 
orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania na n iekorzyść oskarżonego, koszty procesu za postępowan ie odwo- 
ławcze ustala się na ogólnych zasadach. 
Art. 636.  § 1. W sprawach z oskarżenia publicznego, w razie nieuwzględnienia środka odwoławczego, wniesionego 
wyłącznie przez oskarżonego lub oskarżyciela posiłk owego, koszty procesu za postępowanie odwoławcze po nosi na ogól- 
nych zasadach ten, kto wniósł środek odwoławczy, a jeżeli środek ten pochodzi wyłącznie od oskarżyciel a publicznego – 
koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi Sk arb Państwa. 
§ 2. W razie nieuwzględnienia środków odwoławczych wniesionych przez co najmniej dwa uprawnione podmio ty, 
stosuje się odpowiednio art. 633. 
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio w spr awach z oskarżenia prywatnego. 
Art. 637.  § 1. Przepisy art. 635 i 636 stosuje się odpowiedn io w razie pozostawienia środka odwoławczego bez ro z- 
poznania wobec jego cofnięcia lub z przyczyn wskaza nych w art. 430. 
§ 2. W wypadku cofnięcia wniosku o ściganie, koszta mi postępowania można obciążyć osobę, która wniosek  cofnęła. 
Art. 637a. Do kosztów postępowania kasacyjnego stosuje się odp owiednio przepisy o kosztach postępowania odwo- 
ławczego, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 638.  Wydatki poniesione przez sąd, związane z rozpoznan iem kasacji wniesionej przez podmioty wymienione 
w art. 521 lub wznowieniem postępowania z urzędu, p onosi Skarb Państwa. 
Art. 639.  Przepisy o kosztach procesu mają odpowiednie zasto sowanie w sprawach o wznowienie postępowania. 
W razie oddalenia wniosku lub pozostawienia go bez rozpoznania, obowiązek pokrycia kosztów obciąża oso bę, która zło- 
żyła wniosek. 
Art. 640.  § 1. Przepisy odnoszące się do kosztów procesu w s prawach z oskarżenia prywatnego mają odpowiednie 
zastosowanie w sprawach z oskarżenia publicznego, w  których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkow y. 
§ 2. Sąd nie może zasądzić od oskarżyciela posiłkow ego zwrotu wydatków, o których mowa w art. 618, w w ysokości 
przekraczającej kwotę zryczałtowanej równowartości wydatków określonej na podstawie art. 621 § 2. 
Art. 641.  Prawo do ściągnięcia zasądzonych kosztów procesu p rzedawnia się z upływem 3 lat od dnia, kiedy należa ło 
je uiścić. 
Rozdział 71 
(zawierający art. 642–645 – uchylony) 
DZIAŁ XV 
Postępowanie karne w sprawach podlegających orzeczn ictwu sądów wojskowych 
Rozdział 72 
Przepisy ogólne 
Art. 646. W sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowyc h nie stosuje się przepisów o postępowaniu 
prywatnoskargowym, nakazowym i przyspieszonym. Poza  tym stosuje się przepisy działów poprzednich, chyb a że przepisy 
działu niniejszego stanowią inaczej. 
Art. 647.  § 1. Orzecznictwu sądów wojskowych podlegają spraw y: 
1) żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, z wyjątki em terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozy cyjnie, o prze- 
stępstwa: 
a) określone w rozdziałach XXXIX–XLIV Kodeksu karne go, 
b) popełnione przeciwko organowi wojskowemu lub inn emu żołnierzowi, 
c) popełnione podczas lub w związku z pełnieniem ob owiązków służbowych, w obrębie obiektu wojskowego l ub 
wyznaczonego miejsca przebywania, na szkodę wojska lub z naruszeniem obowiązku wynikającego ze służby 
wojskowej, 
d) popełnione za granicą, podczas użycia lub pobytu  Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza grani cami pań- 
stwa, w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.  o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczy-
pospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1510 oraz z 2019 r. poz. 1726); 
        
Dziennik Ustaw – 160 – Poz. 30 
 
2) pracowników wojska o przestępstwa: 
a) określone w art. 356–363 Kodeksu karnego w związ ku z art. 317 § 2 tego kodeksu, 
b) popełnione za granicą, podczas użycia lub pobytu  Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza grani cami pań- 
stwa, w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.  o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczy-
pospolitej Polskiej poza granicami państwa; 
3) żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywaj ących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz  członków ich 
personelu cywilnego, o przestępstwa popełnione w zw iązku z pełnieniem obowiązków służbowych, chyba że umowa 
międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest s troną, stanowi inaczej. 
§ 2. Sprawy o przestępstwa wymienione w § 1 nie prz estają podlegać orzecznictwu sądów wojskowych mimo zwol- 
nienia żołnierza z czynnej służby wojskowej lub ust ania zatrudnienia pracownika w wojsku. 
§ 3. W razie zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej lub ustania zatrudnienia pracownika w woj sku sprawę, 
o której mowa w § 1 pkt 1 lit. b lub d, oraz – jeże li przestępstwo nie wiąże się z naruszeniem obowiąz ku służbowego – 
w § 1 pkt 2 lit. b, sąd wojskowy, najpóźniej do dni a rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie główne j, może przeka- 
zać do rozpoznania sądowi powszechnemu, jeżeli dobr o wymiaru sprawiedliwości temu się nie sprzeciwia. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Na postanowienie w przedmiocie przekazania spr awy w myśl § 3 przysługuje zażalenie. 
Art. 648.  Orzecznictwu sądów wojskowych podlegają także spra wy o: 
1) współdziałanie w popełnieniu przestępstw określo nych w rozdziałach XXXIX–XLIV Kodeksu karnego; 
2) przestępstwa określone w art. 239, 291–293, a ta kże w art. 294 w odniesieniu do art. 291 § 1, Kodek su karnego – 
jeżeli czyn pozostaje w związku z przestępstwem prz ewidzianym w rozdziałach XXXIX–XLIV tego kodeksu; 
3) inne przestępstwa, o ile przepisy szczególne tak  stanowią. 
Art. 649.  § 1. Jeżeli sprawca przestępstwa podlegającego orz ecznictwu sądów wojskowych popełnił także przestęp-
stwo podlegające orzecznictwu sądów powszechnych, a  przestępstwa pozostają ze sobą w takim związku, że  dobro wymia- 
ru sprawiedliwości wymaga ich łącznego rozpoznania,  rozpoznaje je łącznie sąd wojskowy. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w postępow aniu przygotowawczym. 
Art. 650.  § 1. Jeżeli w sprawie przeciwko dwóm lub więcej os karżonym sąd wojskowy nie byłby właściwy do jej 
rozpoznania w całości bądź ze względu na rodzaj jed nego z czynów, bądź ze względu na osobę jednego z o skarżonych, 
a dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga, sąd wo jskowy może rozpoznać sprawę łącznie lub przekazać ją w tym 
celu sądowi powszechnemu. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Przekazanie nie może nastąpić, jeżeli sprawa d otyczy przestępstwa wskazanego w art. 647 § 1 pkt 1  lit. a lub c 
lub pkt 2 lit. a oraz w art. 648 pkt 1. 
§ 4. Na postanowienie w przedmiocie przekazania spr awy w myśl § 1 przysługuje zażalenie. 
Art. 651.  § 1. W sprawach o przestępstwa wymienione w art. 6 47 § 1 pkt 1 i 2 orzeka sąd wojskowy, obejmujący 
swoją właściwością jednostkę wojskową, w której żoł nierz pełnił służbę wojskową lub pracownik był zatr udniony. 
§ 2. Właściwość sądu wojskowego ze względu na przyn ależność oskarżonego do jednostki wojskowej określa  się 
według chwili wszczęcia przeciwko niemu postępowani a karnego. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 652.  W sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojsko wych orzekają stosownie do zakresu właściwości: 
1) wojskowy sąd garnizonowy; 
2) wojskowy sąd okręgowy; 
3) Sąd Najwyższy. 
Art. 653.  § 1. Wojskowy sąd garnizonowy orzeka w pierwszej i nstancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw 
przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. 
§ 2. W wypadkach wskazanych w ustawie wojskowy sąd garnizonowy rozpoznaje również w zakresie swej właś ciwości 
środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w postępowaniu przygotowawczym. 
§ 3. Wojskowy sąd garnizonowy ma poza tym uprawnien ia i obowiązki procesowe, które w postępowaniu prze d 
sądami powszechnymi przysługują sądowi rejonowemu. 
        
Dziennik Ustaw – 161 – Poz. 30 
 
Art. 654.  § 1. Wojskowy sąd okręgowy orzeka w pierwszej inst ancji w sprawach o przestępstwa: 
1) popełnione przez żołnierzy posiadających stopień  majora i wyższy; 
2) podlegające w postępowaniu przed sądami powszech nymi właściwości sądu okręgowego oraz określone w a rt. 339 
§ 3 i art. 345 § 3 i 4 Kodeksu karnego; 
3) popełnione przez żołnierzy i członków personelu cywilnego, o których mowa w art. 647 § 1 pkt 3; 
4) inne na podstawie przepisów szczególnych. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym, w przedmiocie tymczasowego aresztowania w stosunku do żołnierzy, 
o których mowa w § 1 pkt 1, a także do żołnierzy si ł zbrojnych państw obcych i członków ich personelu cywilnego, 
o których mowa w § 1 pkt 3, orzeka jednoosobowo woj skowy sąd okręgowy. 
§ 3. Wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje także środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierw szej 
instancji w wojskowym sądzie garnizonowym oraz w wy padkach wskazanych w ustawie i z zachowaniem granic  wskaza- 
nych w § 1 – od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pos tępowaniu przygotowawczym. 
§ 4. Wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje ponadto spraw y przewidziane dla sądu wyższego rzędu nad wojskowy m są- 
dem garnizonowym oraz inne sprawy przekazane mu prz ez ustawę. 
§ 5. Wojskowy sąd okręgowy ma poza tym uprawnienia i obowiązki procesowe, które w postępowaniu przed s ądami 
powszechnymi przysługują sądowi okręgowemu. 
Art. 655.  § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje: 
1) środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydany ch w pierwszej instancji w wojskowym sądzie okręgow ym; 
2) kasacje; 
3) sprawy przewidziane w niniejszym kodeksie dla są du wyższego rzędu nad wojskowym sądem okręgowym; 
4) inne sprawy przekazane przez ustawę Sądowi Najwy ższemu. 
§ 2. Przepisy art. 39 i art. 439 § 1 pkt 3 stosuje się odpowiednio do orzeczeń Sądu Najwyższego w zakr esie spraw 
podlegających orzecznictwu sądów wojskowych. 
Art. 656.  § 1. W sprawie dwu lub więcej oskarżonych, należąc ej do właściwości sądów wojskowych tego samego 
rzędu, orzeka sąd wojskowy właściwy dla oskarżonego  o przestępstwo zagrożone karą najsurowszą. W razie  niemożności 
ustalenia w ten sposób właściwości, sprawę rozpozna je sąd wojskowy, na którego obszarze działania najp ierw wszczęto 
postępowanie. 
§ 2. Jeżeli jednak sprawa należy do właściwości sąd ów wojskowych różnego rzędu, rozpoznaje ją sąd wyżs zego rzędu. 
Art. 657.  § 1. Uprawnienia procesowe Prokuratora Generalnego  przysługują również Zastępcy Prokuratora General- 
nego do Spraw Wojskowych, jeżeli ustawa nie stanowi  inaczej, a uprawnienia prokuratora okręgowego przy sługują odpo- 
wiednio zastępcy prokuratora okręgowego do spraw wo jskowych 
§ 2. Jeżeli niniejszy kodeks mówi o oskarżycielu pu blicznym lub prokuratorze, należy przez to rozumieć  prokuratora 
powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury. 
§ 3. Przepisu art. 45 § 2 nie stosuje się. 
§ 4. Jeżeli niniejszy kodeks mówi o prokuratorze wo jskowym, należy przez to rozumieć prokuratora powsz echnej 
jednostki organizacyjnej prokuratury wykonującego c zynności w komórce organizacyjnej do spraw wojskowy ch. 
Art. 658.  § 1. Prokurator wojskowy odmawia wszczęcia postępo wania o przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy jed - 
nostki wojskowej, jeżeli wobec sprawcy zastosowano już środki przewidziane w wojskowych przepisach dys cyplinarnych. 
§ 2. Nie dotyczy to wypadku, w którym wniosek o ści ganie składa wyższy dowódca po uchyleniu kary dyscy plinarnej 
albo prokurator wojskowy korzysta z uprawnienia prz ewidzianego w art. 660. 
§ 3. Przepisu art. 12 § 3 nie stosuje się do wniosk u dowódcy jednostki wojskowej lub wniosku wyższego dowódcy. 
Art. 659.  § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek dowódcy jednostki wojskowej uprawnienia pokrzyw- 
dzonego lub instytucji określone w art. 306, a w wy padku przewidzianym w art. 330 § 2 – również określ one w art. 55 § 1, 
przysługują temu dowódcy. 
§ 2. Uprawnienia i obowiązki dowódcy jednostki wojs kowej przysługują odpowiednio kierownikowi instytuc ji cywil- 
nej, w której żołnierz pełni służbę wojskową. 
        
Dziennik Ustaw – 162 – Poz. 30 
 
Art. 660.  § 1. Prokurator wojskowy może wszcząć postępowanie  karne o przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy 
jednostki wojskowej, także bez wniosku, jeżeli wyma gają tego ważne względy dyscypliny wojskowej. 
§ 2. Dowódcy jednostki, a w wypadku określonym w ar t. 347 § 1 Kodeksu karnego także pokrzywdzonemu, na  posta- 
nowienie prokuratora przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy. 
§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się, jeżeli dopiero w  toku postępowania sądowego okaże się, iż czyn wycz erpuje znamio- 
na przestępstwa ściganego na wniosek dowódcy jednos tki wojskowej. 
Art. 661.  § 1. Przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego staje się z chwilą złożenia skargi przez pokrzywdzo nego 
przestępstwem ściganym z urzędu. 
§ 2. Prokurator wojskowy może także wszcząć z urzęd u postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatne- 
go, jeżeli wymaga tego interes społeczny. 
§ 3. Na postanowienie prokuratora pokrzywdzonemu pr zysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznan ia 
sprawy. 
§ 4. Na wniosek pokrzywdzonego, złożony przed prawo mocnym ukończeniem postępowania wszczętego na podst a- 
wie § 1, postępowanie w sprawie umarza się, chyba ż e interes społeczny temu się sprzeciwia; w razie zł ożenia wniosku po 
rozpoczęciu przewodu sądowego w pierwszej instancji  konieczna jest ponadto zgoda oskarżonego. 
Art. 662.  § 1. O oskarżonym żołnierzu, oprócz danych określo nych w art. 213, zbiera się też dane dotyczące prze bie- 
gu służby wojskowej, wyróżnień oraz ukarań dyscypli narnych. 
§ 2. Uprawnienia i obowiązki zawodowego kuratora są dowego przysługują odpowiednio wojskowemu kuratorow i 
społecznemu. 
§ 3. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Min istrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządz enia, 
sposób powoływania i zakres działalności wojskowych  kuratorów społecznych, mając na uwadze warunki fun kcjonowania 
Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wymagania  służby wojskowej. 
Rozdział 73 
Środki przymusu i postępowanie przygotowawcze 
Art. 663.  (uchylony) 
Art. 664.  Prawo zatrzymania osoby podejrzanej podlegającej w łaściwości sądów wojskowych przysługuje, w warun-
kach określonych w art. 244, także przełożonemu woj skowemu i wojskowym organom porządkowym. 
Art. 665.  § 1. O zatrzymaniu żołnierza lub pracownika wojska  należy niezwłocznie zawiadomić dowódcę jednostki 
wojskowej, w której żołnierz pełni służbę a pracown ik jest zatrudniony, również gdy zatrzymany tego ni e żąda. 
§ 2. Jeżeli zatrzymanie żołnierza w warunkach okreś lonych w art. 244 § 1 nastąpiło w związku z uzasadn ionym przy- 
puszczeniem popełnienia przestępstwa ściganego na w niosek dowódcy jednostki wojskowej, zatrzymanego na leży nie- 
zwłocznie zwolnić również na polecenie uprawnionego  dowódcy, chyba że wyższy dowódca lub prokurator wo jskowy 
temu się sprzeciwią. 
Art. 666.  § 1. Tymczasowe aresztowanie żołnierza oskarżonego  o popełnienie przestępstwa określonego w art. 338 § 1, 
art. 339, 341 § 1, art. 343 § 2, art. 345, 352 i 35 8 § 2 Kodeksu karnego może nastąpić wyjątkowo równi eż wtedy, gdy 
zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie p opełni jedno z tych przestępstw. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pozosta łych środków zapobiegawczych. 
Art. 667.  Postępowanie przygotowawcze ma na celu również zeb ranie danych, o jakich mowa w art. 662 § 1. 
Art. 668.  § 1. Śledztwo prowadzi się w sprawach o zbrodnie, a w innych sprawach, gdy wymaga tego waga lub zawi-
łość sprawy. 
§ 2. Postępując w myśl art. 334 § 2 prokurator wojs kowy poucza oskarżonego oraz pokrzywdzonego niebędą cego 
żołnierzem także o prawie do złożenia wniosku, o kt órym mowa w art. 669 § 2 i 2a. 
        
Dziennik Ustaw – 163 – Poz. 30 
 
Rozdział 74 
Postępowanie przed sądem 
Art. 669.  § 1. Ławnikiem nie może być żołnierz mający niższy  stopień wojskowy niż oskarżony pełniący czynną 
służbę wojskową. Ograniczenia tego nie stosuje się,  jeżeli ławnik ma stopień generała brygady lub kont radmirała. 
§ 2. W sprawie o zbrodnię, na wniosek oskarżonego z łożony w terminie 7 dni od doręczenia mu zawiadomie nia pro- 
kuratora wojskowego o przesłaniu aktu oskarżenia do  sądu wojskowego z pouczeniem, o którym mowa w art.  668 § 2, 
prezes tego sądu, jeżeli nie zachodzi wypadek przew idziany w art. 28 § 3, wyznacza do składu orzekając ego zamiast ław- 
ników żołnierzy – ławników sądu powszechnego. 
§ 2a. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio na wniose k pokrzywdzonego niebędącego żołnierzem; w wypadku określonym 
w art. 55 § 1 wniosek dołącza się do aktu oskarżeni a. 
§ 3. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Mini strem Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządz enia, 
sposób postępowania w sprawach związanych z uczestn ictwem ławników sądów powszechnych w składach orzek ających 
sądów wojskowych, o których mowa w § 2, mając na uw adze konieczność zapewnienia właściwego współdziała nia preze- 
sów sądów wojskowych i powszechnych przy wyznaczani u ławników do składu orzekającego. 
Art. 670.  (uchylony) 
Art. 671.  § 1. Udział obrońcy w rozprawie głównej przeciwko żołnierzowi odbywającemu zasadniczą służbę woj- 
skową albo pełniącemu służbę w charakterze kandydat a na żołnierza zawodowego jest obowiązkowy przed ws zystkimi 
sądami wojskowymi. 
§ 2. Udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowią zkowy przed wszystkimi sądami wojskowymi w sprawie prze- 
ciwko żołnierzowi oskarżonemu o przestępstwo popełn ione w związku z wykonywaniem przez niego obowiązkó w służbo- 
wych poza granicami państwa. 
§ 3. Udział obrońcy w posiedzeniu sądu wojskowego p rzeciwko osobom wymienionym w § 1 i 2 jest obowiązk owy 
również w wypadkach przewidzianych w art. 339 § 1 p kt 2 i 3. 
§ 4. Udział obrońcy w rozprawie głównej przeciwko i nnemu oskarżonemu niż wymieniony w § 1 jest obowiąz kowy 
przed wojskowym sądem okręgowym, jeżeli zachodzi wy padek przewidziany w art. 654 § 1 pkt 2. 
§ 5. W wypadkach określonych w § 1–4 stosuje się od powiednio art. 81. 
Art. 671a.  (uchylony) 
Art. 672.  Sąd wojskowy pierwszej instancji sporządza uzasadn ienie wyroku z urzędu; nie dotyczy to wyroku 
uwzględniającego wnioski, o których mowa w art. 335  § 1 lub 2 oraz art. 387. 
Art. 672a.  (uchylony) 
Art. 673.  W kwestii wznowienia postępowania orzeka w składzi e trzech sędziów wojskowy sąd okręgowy, a w spra- 
wach zakończonych orzeczeniem tego sądu lub Sądu Na jwyższego – Sąd Najwyższy. 
Rozdział 75 
(zawierający art. 674–682 – uchylony)