DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  28 kwietnia 2022  r. 
Poz. 916 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
 z dnia  23 marca 2022  r.  
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o  ochronie przyrody  
1. Na podstawie  art. 16 ust. 1 zdanie  pierwsze ustawy z  dnia 20  lipca 2000  r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i  nie-
których innych aktów prawnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w  załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity  
tekst ustawy z  dnia 16  kwietnia 2004  r. o ochronie prz yrody ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 ), z uwzględnieniem zmian wpro-
wadzonych:   
1) ustawą z dnia 1 1 sierpnia 202 1 r. o gatunkach obcych  (Dz. U. poz.  1718),  
2) ustawą z dnia 1 7 listopada 202 1 r. o zmianie ustawy  o lasach oraz ustawy  o ochronie przyrody  (Dz. U. poz.  84) 
oraz zmian wynikających z  przepisów ogłoszonych przed dniem  23 marca  2022 r. 
2. Podany w  załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje : 
1) odnośnika  nr 1 oraz art.  49‒52,  art. 56, art. 59 i art. 60 ustawy  z dnia 11 sierpnia 202 1 r. o gatunkach obcych ( Dz. U. 
poz. 1718),  które stanowi ą: 
„1) Niniejsza ustawa:  
1) służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE)  nr 1143/201 4 z dnia 22  października  
2014  r. w sprawie działań zapobiegawczych i  zaradczych w  odniesieniu do wprowadzania i  rozprzestrzeniania  
inwazyjnych gatunków obcych ( Dz. Urz. UE L 317 z 04.11.2014,  str. 35 oraz  Dz. Urz. UE L 317 z 23.11.2016 , 
str. 4); 
2) w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Komisji (UE) 2018/35 0 z dnia 8  marca 2018  r. zmieniającą 
dyrektywę Parla mentu Europejskiego i  Rady 2001/18/WE w  odniesieniu do oceny ryzyka organizmów zmody-
fikowanych  genetycznie dla środowiska naturalnego ( Dz. Urz. UE L 67 z 09.03.2018,  str. 30).” 
„Art. 49. 1. Zwierzę, o  którym mowa  w art. 73 ust. 3 ustawy  zmienianej  w art. 44, które w  dniu wejścia w  życie 
niniejszej ustawy jest przetrzymywane w  cyrku, podmiot prowadzący cyrk:  
1) zgłasza regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska właściwemu ze względu na miejsc e zarejestrowania działal-
ności  cyrkowej albo  
2) przekazuje podmiotowi uprawnionemu do przetrzymywania tego zwierzęcia  
– w terminie 6  miesięcy od dnia wejścia w  życie niniejszej ustawy.  
2. Do zwierzęcia zgłoszonego zgodnie  z ust. 1 pkt  1 stosuje się  art. 73 ust. 2 ustawy  zmienianej  w art. 44 w brzmie niu 
dotychczasowym.  
3. Zgłoszenie, o  którym mowa  w ust. 1 pkt 1, zawiera:  
1) imię i  nazwisko oraz adres i  siedzibę podmiotu przetrzymującego zwierzę;  
2) adres miejsca przetrzymywania zwierzęcia;  
3) liczbę przetr zymywanych zwierząt;  
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 916 
 
4) nazwę naukową gatunku zwierzęcia oraz nazwę polską, jeżeli nazwa polska istnieje;  
5) datę, miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzęcia;  
6) datę wejścia w  posiadanie zwierzęcia oraz źródło jego pochodzenia;  
7) płeć zwierzęcia, jeżeli j est możliwa do ustalenia;  
8) opis trwałego oznakowania zwierzęcia, w  tym numer mikroczipa, jeżeli zwierzę zostało oznakowane przez wszcze-
pienie  mikroczipa.  
4. Właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska prowadzi ewidencję zgłoszeń, o  których mowa  
w ust. 1 pkt 1. Ewidencja zgłoszeń, o  których mowa  w ust. 1 pkt 1, zawiera informacje, o  których mowa  w ust. 3 i 5. 
5. Podmiot  prowadzący cyrk zawiadamia regionalnego dyrektora ochrony środowiska właściwego ze względu na 
miejsce zarejestrowania działa lności cyrkowej o  każdej zmianie danych, o  których mowa  w ust. 3, lub o  padnięciu 
zwierzęcia przetrzymywanego w  cyrku w  terminie 30  dni o  dnia zaistnienia zmiany tych danych lub padnięcia tego 
zwierzęcia.  
6. Właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony ś rodowiska właściwy ze względu na miejsce zarejestrowania 
działalności cyrkowej wydaje podmiotowi prowadzącemu cyrk zgłaszającemu zwierzę zaświadczenie o  wpisie do ewi-
dencji  zgłoszeń, o  których mowa  w ust. 1, zawierające informacje, o  których mowa  w ust. 3. 
7. Rada gminy może ustanowić, w  drodze uchwały będącej aktem prawa miejscowego, zakaz przetrzymywania 
w cyrku zwierząt zgłoszonych zgodnie  z ust. 1 pkt 1 na nieruchomościach będących we władaniu tej gminy.  
Art. 50. Kto, wbrew obowiązkowi określone mu w art. 49 ust. 1, nie zgłasza przetrzymywania zwierzęcia albo nie 
przekazuje tego zwierzęcia w  terminie 6  miesięcy od dnia wejścia w  życie ustawy, podlega karze aresztu albo grzywny.  
Art. 51. 1. Zezwolenia wydane na podstawie  art. 120 ust. 2 ustawy  zmie nianej  w art. 44 dotyczące IGO, które 
zostały umieszczone na liście IGO stwarzających zagrożenie dla Polski, zachowują ważność do czasu wykonania czyn-
ności,  których dotyczy zezwolenie.  
2. Informacje  o zezwoleniu wydanym na podstawie  art. 120 ust. 2 ustawy  zmienianej  w art. 44, którego ważność 
została  zachowana na podstawie  ust. 1, obejmujące:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę podmiotu, który uzyskał to zezwolenie,  
2) nazwę naukową IGO o raz nazwę polską, jeżeli nazwa polska istnieje,  
3) liczbę lub ilość okazów IGO, którego dotyczą czynności objęte tym zezwoleniem,  
4) nazwę, cel, miejsce i  czas wykonania czynności objętych tym zezwoleniem,  
5) numer tego zezwolenia  
– gromadzi  się w  Rejestrz e IGO.  
Art. 52. Zezwolenia wydane na podstawie  art. 120 ust.  2 ustawy  zmienianej  w art. 44 dotyczące IGO, które zostały  
umieszczone w  wykazie IGO stwarzających zagrożenie dla Unii, wygasają po upływie 12  miesięcy od dnia wejścia 
w życie niniejszej ustawy. ” 
„Art. 56. Do spraw wszczętych i  niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w  życie ustawy stosuje 
się przepisy ustawy. ” 
„Art. 59. 1. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie  art. 120 ust. 2f ustawy zmieniane j 
w art. 44 zachowują moc do dnia wejścia w  życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie  art. 23 ust. 1, 
jednak nie dłużej niż przez 12  miesięcy od dnia wejścia w  życie niniejszej ustawy.  
2. Do dnia wejścia w  życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie  art. 23 ust. 1 gatunki wymienione 
w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie  art. 120 ust. 2f ustawy zmienianej  w art. 44, które nie są wymie -
nione w  wykazie IGO stwarzających zagrożenie dla Unii, uznaje się za IGO stwarzające zagrożenie dla Polski.  
Art. 60. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 3  miesięcy od dnia ogłoszenia, z  wyjątkiem:  
1) art. 43, który wchodzi w  życie po upływie 14  dni od dnia ogłoszenia;  
2) art. 4 0 pkt 6, który wchodzi w  życie z  dniem 1  kwietnia 2022  r.”; 
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 916 
 
2) odnośnik a nr 1 oraz art.  3 ustawy  z dnia 1 7 listopada 202 1 r. o zmianie ustawy  o lasach oraz ustawy  o ochronie przy-
rody ( Dz. U. poz.  84), któr e stanowi ą: 
„1) Niniejsza ustawa w  zakresie swojej regulacji wdraża:  
1) dyrektywę Rady 92/43/EWG z  dnia 21  maja 1992  r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej 
fauny i  flory ( Dz. Urz. UE L 206 z 22.07.1992,  str. 7 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15,  t. 2, 
str. 102, Dz. Urz. WE L 30 5 z 08.01.1997,  str. 42 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15,  t. 4, 
str. 3, Dz. Urz. UE L 236 z 23.09.2003,  str. 33, Dz. Urz. UE L 284 z 31.10.2003,  str. 1 – Dz. Urz. UE Polskie 
wydanie specjalne, rozdz. 1,  t. 4, str. 447, Dz. Urz. UE L 363 z 20.12.2006,  str. 368, Dz. Urz. UE L 218 
z 23.08.2007,  str. 15, Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013,  str. 193 oraz  Dz. Urz. UE L 111 z 31.03.2021,  str. 35);  
2) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i  Rady 2009/147/WE z  dnia 30  listopada 2009  r. w sprawie ochrony 
dzikiego ptactwa ( Dz. Urz. UE L 20 z 26.01.2010,  str. 7, Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013,  str. 193 oraz  Dz. Urz. 
UE L 170 z 25.06.2019,  str. 115). ” 
„Art. 3. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 30  dni od dnia ogłoszenia. ”. 
Marszałek Sejmu: E. Witek  
 
 
 
 
 
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 916 
 
Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej  z dnia 23 marca 2022  r. (poz. 916) 
USTAWA  
z dnia 16  kwietnia 2004  r. 
o ochronie przyrody1) 
Rozdział 1  
Przepisy ogólne  
Art. 1. Ustawa określa cele, zasady i  formy ochrony przyrody żywej i  nieożywionej oraz krajobrazu.  
Art. 2. 1. Ochrona przyrody, w  rozumieniu ustawy, polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawia-
niu zasobów, tworów i  składników przyrody:  
1) dziko występujących roślin, zwierząt i  grzybów;  
2) roślin, zwierząt i  grzybów objętych ochroną gatunkową;  
3) zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia;  
4) siedl isk przyrodniczych;  
5) siedlisk zagrożonych wyginięciem, rzadkich i  chronionych gatunków roślin, zwierząt i  grzybów;  
6) tworów przyrody żywej i  nieożywionej oraz kopalnych szczątków roślin i  zwierząt;  
7) krajobrazu;  
8) zieleni w  miastach i  wsiach;  
9) zadrz ewień.  
2. Celem ochrony przyrody jest:  
1) utrzymanie procesów ekologicznych i  stabilności ekosystemów;  
2) zachowanie różnorodności biologicznej;  
3) zachowanie dziedzictwa geologicznego i  paleontologicznego;  
4) zapewnienie ciągłości istnienia gatunków roślin, zwierząt i  grzybów, wraz z  ich siedliskami, przez ich utrzymywanie 
lub przywracanie do właściwego stanu ochrony;  
5) ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w  miastach i  wsiach oraz zadrzewień;  
6) utrzymywanie lub przywracanie do właściwego  stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a  także pozostałych zasobów, 
tworów i  składników przyrody;  
7) kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody przez edukację, informowanie i  promocję w  dziedzinie 
ochrony przyrody.  
Art. 3. Cele ochrony przyr ody są realizowane przez:  
1) uwzględnianie wymagań ochrony przyrody w  strategiach, programach i  dokumentach programowych,  o których mowa  
w art. 14 ust.  1 ustawy  z dnia 27  kwietnia 2001  r. – Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1973, 212 7 i 2269 ), 
programach ochrony środowiska przyjmowanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego, strategiach rozwoju  
województw, planach zagospodarowania przestrzennego województw, strategiach rozwoju gmin, strategiach rozwoju 
ponadlokalnego, studiach u warunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach 
zagospodarowania przestrzennego i  planach zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza 
terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej oraz w  działalności g ospodarczej i  inwestycyjnej;  
 
1) Niniejsza ustawa dokonuje w  zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw Wspólnot Europejskich:  
1) dyrektywy Rady 79/409/EWG z  dnia 2  kwietnia 1979  r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa ( Dz. Urz. WE L 103  z 25.04.1979,  
str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15,  t. 1, str. 98, z  późn. zm.);  
2) dyrektywy Rady 92/43/EWG z  dnia 21  maja 1992  r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i  flory ( Dz. Urz. 
WE L 206  z 22.07.1992,  str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15,  t. 2, str. 102, z późn. zm.);  
3) dyrektywy Rady 1999/22/WE z  dnia 29  marca 1999  r. dotyczącej trzymania dzikich zwierząt w  ogrodach zoologicznych ( Dz. Urz. 
WE L 94  z 09.04.1999,  str. 24; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz.  15, t. 4, str. 140);  
4) dyrektywy Parla mentu Europejskiego i  Rady 2008/56/WE z  dnia 17  czerwca 2008  r. ustanawiającej ramy działań Wspólnoty w  dziedzinie  
polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w  sprawie strategii morskiej) ( Dz. Urz. UE L 164 z 25.06.2008,  str. 19). 
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 916 
 
2) obejmowanie zasobów, tworów i  składników przyrody formami ochrony przyrody;  
3) opracowywanie i  realizację ustaleń planów ochrony dla obszarów podlegających ochronie prawnej, programów ochrony  
gatunków, siedlisk i  szlaków mig racji gatunków chronionych;  
4) realizację programu ochrony i  zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej wraz z  planem działań;  
5) prowadzenie działalności edukacyjnej, informacyjnej i  promocyjnej w  dziedzinie ochrony przyrody;  
6) prowadzenie bad ań naukowych nad problemami związanymi z  ochroną przyrody.  
Art. 4. 1. Obowiązkiem organów administracji publicznej, osób prawnych i  innych jednostek organizacyjnych oraz 
osób fizycznych jest dbałość o  przyrodę będącą dziedzictwem i  bogactwem narodowym.  
2. Organy administracji publicznej są obowiązane do zapewnienia warun ków prawnych, organizacyjnych  i finan sowych  
dla ochrony przyrody.  
3. Obowiązkiem organów administracji publicznej, instytucji naukowych i  oświatowych, a  także publicznych środków 
masowego przekazu jest prowadzenie działalności edukacyjnej, informacyjnej i  promocyjnej w  dziedzinie ochrony przyrody.  
4. Organy administracji publicznej zapewniają dostępność, o  której mowa w  ustawie z  dnia 19  lipca 2019  r. o zapew -
nianiu dostępności osobom ze sz czególnymi potrzebami ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1062 ), form ochrony przyrody, o  których 
mowa  w art. 6, dla osób ze szczególnymi potrzebami, o  których mowa w  tej ustawie, biorąc pod uwagę ograniczenia wyni-
kające z  potrzeb ochrony przyrody oraz uwarunkowania terenowe.  
Art. 4a. Ilekroć w  niniejszej ustawie mowa jest o  Wspólnocie rozumie się przez to Wspólnoty Europejskie.  
Art. 5. Użyte w  ustawie określenia oznaczają:  
1) gatunek – zarówno gatunek w  znaczeniu biologicznym, jak i  każdą niższą od gatu nku biologicznego jednostkę syste-
matyczną, populację, a  także mieszańce tego gatunku w  pierwszym lub drugim pokoleniu, z  wyjątkiem form, ras i  od-
mian udomowionych, hodowlanych lub uprawnych;  
1a) gatunek będący przedmiotem zainteresowania Wspólnoty – gatune k roślin lub zwierząt, który na terytorium państw 
członkowskich Unii Europejskiej jest:  
a) zagrożony, z  wyjątkiem gatunków, których naturalny zasięg na tym terytorium jest zasięgiem krańcowym i  które 
nie są zagrożone lub podatne na zagrożenie w  zachodnim r egionie palearktycznym, lub  
b) podatny na zagrożenie, czyli mogący w  najbliższej przyszłości zostać zakwalifikowanym do kategorii gatunków 
zagrożonych, jeśli czynniki będące przyczyną zagrożenia będą na niego nadal oddziaływać, lub  
c) rzadki, czyli o niewielkiej populacji, który nie jest obecnie zagrożony ani podatny na zagrożenie, ale podlega ryzyku  
zagrożenia ze względu na występowanie w  obrębie ograniczonych obszarów geograficznych albo znaczne rozpro-
szenie  na większym obszarze, lub  
d) endemiczny i wymagający specjalnej uwagi ze względu na szczególny charakter jego siedliska lub potencjalne 
oddziaływanie jego eksploatacji na te siedliska lub potencjalne oddziaływanie jego eksploatacji na stan jego ochrony;  
1b) gatunek o  znaczeniu priorytetowym – gatunek zagrożony, w  odniesieniu do którego Wspólnota ponosi szczególną od-
powiedzialność z  powodu wielkości jego naturalnego zasięgu mieszczącego się na terytorium państw członkowskich 
Unii Europejskiej;  
1c)2) gatunek obcy – gatunek obcy w  rozumieniu  art. 3 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE)  
nr 1143/201 4 z dnia 22  października 2014  r. w sprawie działań zapobiegawczych i  zaradczych w  odniesieniu do wpro-
wadzania i  rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych ( Dz. Urz. UE L 317 z 04.11. 2014,  str. 35, z  późn. zm.3)); 
1d) integralność obszaru Natura 2000  – spójność czynników strukturalnych i  funkcjonalnych warunkujących zrównoważone  
trwanie populacji gatunków i  siedlisk przyrodniczych, dla ochrony których zaprojektowano lub wyznaczono  obszar 
Natura 2000;  
 
2) W brzmieniu ustal onym przez art.  44 pkt  1 lit. a ustawy z  dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatunkach obcych (Dz.  U. poz.  1718), która weszła  
w życie z  dniem 18  grudnia 2021  r. 
3) Zmiana wymienionego rozporządzenia została ogłoszona w  Dz. Urz. UE L 317 z 23.11.2016,  str. 4. 
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 916 
 
1e)4) azyl dla zwierząt – ośrodek, w  którym przetrzymuje się żywe zwierzęta:  
a) gatunków obcych,  
b) gatunków podlegających ochronie na podstawie przepisów rozporządzenia Rady (WE)  nr 338/9 7 z dnia 9  grudnia 
1996  r. w sprawie ochrony ga tunków dzikiej fauny i  flory w  drodze regulacji handlu nimi ( Dz. Urz. WE L 6 1 
z 03.03.1997,  str. 1, z późn. zm.5) – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15,  t. 3, str. 136),  
c) gatunków niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi,  
d) gatunków objęt ych ochroną gatunkową, które są niezdolne do życia w  środowisku przyrodniczym;  
1f)4) inwazyjny gatunek obcy, który prawdopodobnie spełnia kryteria uznania go za i nwazyjny gatunek obcy stwarzający 
zagrożenie dla Unii – inwazyjny gatunek obcy stwarzający zagrożenie dla Unii w  rozumieniu  art. 3 pkt  3 rozporządzenia  
Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE)  nr 1143/201 4 z dnia 22  października 2014  r. w sprawie działań zapobiegaw-
czych i  zaradczych w  odniesieniu do wprowadzania i  rozprze strzenia nia inwazyjnych gatunków obcych oraz inwazyjny  
gatunek obcy, który prawdopodobnie spełnia kryteria uznania go za stwarzający zagrożenie dla Unii, umieszczony na 
liście ok reślonej w  przepisach wydanych na podstawie  art. 30 ust.  1 ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatunkach obcych  
(Dz. U. poz.  1718 ); 
1g)4) inwazyjny gatunek obcy stwarzający zagrożenie dla Polski – inwazyjny gatunek obcy stwarzający zagrożenie dla Pol-
ski, umieszczony na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Polski określonej w  przepisach 
wydanych na podstawie  art. 23 ust. 1 ustawy  z dnia 1 1 sierpnia 2021  r. o gatunkach obcych;  
2) korytarz ekologiczny – obszar umożliwiający migrację roślin, zwierząt lub grzybów;  
2a) krzyżowanie zwierząt – kojarzenie osobników genetycznie odmiennych, w  tym osobników różnych gatunków;  
2b) obszar Natura 2000  – obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znacze-
nie dla Wspólnoty, utworzony w  celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub 
gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspól noty;  
2c) obszar mający znaczenie dla Wspólnoty – projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk, zatwierdzony przez  Komisję  
Europejską w  drodze decyzji, który w  regionie biogeograficznym, do którego należy, w  znaczący sposób przyczynia się  
do zachowania l ub odtworzenia stanu właściwej ochrony siedliska przyrodniczego lub gatunku będącego przedmiotem 
zainteresowania Wspólnoty, a  także może znacząco przyczynić się do spójności sieci obszarów Natura 200 0 i zacho-
wania różnorodności biologicznej w  obrębie daneg o regionu biogeograficznego; w  przypadku  gatunków zwierząt wystę-
pujących  na dużych obszarach obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty jest obszar w  obrębie naturalnego zasięgu 
takich gatunków, charakteryzujący się fizycznymi lub biologicznymi czynnikami is totnymi dla ich życia lub rozmnażania;  
2d) obszar morski – polski obszar morski w  rozumieniu ustawy z  dnia 21  marca 1991  r. o obszarach morskich Rzeczy pospolitej  
Polskiej i  administracji morskiej ( Dz. U. z 2022 r. poz. 457); 
2e) krajobraz – krajobraz  w rozumieniu  art. 2 pkt 16e ustawy  z dnia 2 7 marca 200 3 r. o planowaniu  i zagospodarowaniu 
przestrzennym ( Dz. U. z 2022 r. poz. 503); 
2f) krajobraz kulturowy – krajobraz kulturowy  w rozumieniu  art. 3 pkt 14 ustawy  z dnia 23  lipca 200 3 r. o ochronie 
zabytków  i opiece nad zabytkami ( Dz. U. z 2021 r. poz. 710 i 954); 
3) obszar specjalnej ochrony ptaków – obszar wyznaczony, zgodnie z  przepisami prawa Unii Europejskiej, do ochrony 
populacji dziko występujących ptaków jednego lub wielu gatunków, w  którego granicach ptaki mają korzystne warunki 
bytowania w  ciągu całego życia, w  dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju;  
4) ochrona częściowa – ochronę gatunków roślin, zwierząt i  grzybów dopuszczającą możliwość redukcji liczebności po-
pulac ji oraz pozyskiwania osobników tych gatunków lub ich części;  
5) ochrona czynna – stosowanie, w  razie potrzeby, zabiegów ochronnych w  celu przywrócenia naturalnego stanu eko sys-
temów i  składników przyrody lub zachowania siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk  roślin, zwierząt lub grzybów;  
 
4) Dodany przez art.  44 pkt  1 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
5) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w  Dz. Urz. UE L 215 z 27.08.2003,  str. 3 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie 
specjalne, rozdz. 15,  t. 7, str. 519, Dz. Urz. UE L 284 z 31.10.2003,  str. 1 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 1,  t. 4, 
str. 447, Dz. Urz. UE L 127 z 29.04.2004,  str. 40 – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjaln e, rozdz. 15,  t. 8, str. 343, Dz. Urz. UE L 215 
z 19.08.2005,  str. 1, Dz. Urz. UE L 175 z 05.07.2007,  str. 39, Dz. Urz. UE L 95 z 08.04.2008,  str. 3, Dz. Urz. UE L 126 z 21.05.2009,  
str. 5, Dz. Urz. UE L 212 z 12.08.2010,  str. 1, Dz. Urz. UE L 39 z 11.02.2012,  str. 133, Dz. Urz. UE L 339 z 12.12.2012 , str. 1, Dz. Urz. 
UE L 212 z 07.08.2013,  str. 1, Dz. Urz. UE L 361 z 17.12.2014,  str. 1, Dz. Urz. UE L 316 z 23.11.2016,  str. 1, Dz. Urz. UE L 21 
z 26.01.2017, str.  1, Dz.  Urz. UE  L 27 z 01.02.2017, str.  1, Dz.  Urz. UE  L 170 z  25.06.2019, str.  115, Dz.  Urz. UE  L 320 z  11.12.2019 , 
str. 13 oraz Dz. Urz. UE L 330 z 20.12.2019,  str. 104.  
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 916 
 
6) ochrona ex situ – ochronę gatunków roślin, zwierząt i  grzybów poza miejscem ich naturalnego występowania oraz 
ochronę skał, skamieniałości i  minerałów w  miejscach ich przechowywania;  
7) ochrona in situ – ochronę gatunków r oślin, zwierząt i  grzybów, a  także ele mentów przyrody nieożywionej,  w miejscach 
ich naturalnego występowania;  
8) ochrona krajobrazowa – zachowanie cech charakterystycznych danego krajobrazu;  
9) ochrona ścisła – całkowite i  trwałe zaniechanie bezpośredniej ingerencji człowieka w  stan ekosystemów, tworów 
i składników przyrody oraz w  przebieg procesów przyrodniczych na obszarach objętych ochroną, a  w przypadku 
gatunków – całoroczną ochronę należących do nich osobników i  stadiów ich rozwoju;  
10) ogród botaniczn y – urządzony i  zagospodarowany teren wraz z  infrastrukturą techniczną i  budynkami funkcjonalnie 
z nim związanymi, będący miejscem ochrony ex situ, uprawy roślin różnych stref klimatycznych i  siedlisk, uprawy 
roślin określonego gatunku oraz prowadzenia bad ań naukowych i  edukacji;  
11) ogród zoologiczny – urządzony i  zagospodarowany teren wraz z  infrastrukturą techniczną i  budynkami funkcjonalnie 
z nim związanymi, gdzie są przetrzymywane oraz eksponowane publicznie przez co najmniej 7  dni w  roku, żywe zwie-
rzęta gatunków dziko występujących, z  wyjątkiem:  
a) cyrków,  
b) sklepów ze zwierzętami,  
c) miejsc, w  których eksponowanych jest publicznie nie więcej niż 15  gatunków tych zwierząt i  łącznie nie więcej 
niż 50  okazów gadów, ptaków i  ssaków , 
d)6) azyli dla zwier ząt; 
11a) okaz gatunku – roślinę, zwierzę lub grzyb z  danego gatunku, żywe lub martwe, każdą ich część, formę rozwojową, jajo 
lub wydmuszkę, a  także produkt pochodny również zawarty w  innych towarach oraz towary, które zgodnie z  dołączonym  
dokumentem, opak owaniem, oznakowaniem lub etykietą, lub jeżeli wynika to z  jakichkolwiek innych okoliczności, 
mają zawierać lub zawierają części lub produkty pochodne z  roślin, zwierząt, lub grzybów z  danego gatunku;  
12) ostoja – miejsce o  warunkach sprzyjających egzysten cji roślin, zwierząt lub grzybów zagrożonych wyginięciem lub 
rzadkich gatunków;  
13) ośrodek rehabilitacji zwierząt – miejsce, w  którym jest prowadzone leczenie i  rehabilitacja zwierząt dziko występują-
cych, wymagających okresowej opieki człowieka w  celu prz ywrócenia ich do środowiska przyrodniczego;  
13a) oś widokowa – wyobrażalna prosta kierująca wzrok na charakterystyczne elementy zagospodarowania terenu lub terenów;  
14) otulina – strefę ochronną graniczącą z  formą ochrony przyrody i  wyznaczoną indywidualni e dla formy ochrony przy-
rody w  celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z  działalności człowieka;  
15) pozyskiwanie:  
a) zbiór roślin lub grzybów gatunków chronionych lub ich części ze stanowisk naturalnych do celów gospodarczych,  
b) chwytanie, łowienie lub zbieranie zwierząt gatunków chronionych lub ich części i  produktów pochodnych do celów  
gospodarczych;  
c) (uchylona)  
15a) roślina, zwierzę lub grzyb dziko występujący – roślinę, zwierzę lub grzyba:  
a) niepochodzące z  uprawy lub ho dowli,  
b) wprowadzone do środowiska przyrodniczego w  celu odbudowy lub zasilenia populacji;  
15b) przedpole ekspozycji – rozległe poziome płaszczyzny,  w szczególności zbiorniki wodne, zbocza lub płaskie dna dolin,  
umożliwiające ekspozycję panoram;  
15c) punk t widokowy – miejsce lub punkt topograficznie wyniesiony  w terenie,  z którego układ wizualny obszaru widzenia 
dla obserwatora jest szeroki  i daleki;  
16) różnorodność biologiczna – zróżnicowanie żywych organizmów występujących w  ekosystemach, w obrębie gatunku 
i między gatunkami, oraz zróżnicowanie ekosystemów;  
 
6) Dodana przez art.  44 pkt  1 lit. c ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 916 
 
16a) rzeka – każdy ciek naturalny  w rozumieniu  art. 16 pkt 5 ustawy  z dnia 2 0 lipca 201 7 r. – Prawo wodne ( Dz. U. z 2021 r. 
poz. 2233 i 2368 oraz  z 2022 r. poz. 88 i 258); 
17) siedlisko przyrodnicze – obszar lądowy lub wodny, naturalny, półnaturalny lub antropogeniczny, wyodrębniony w  oparciu 
o cechy geograficzne, abiotyczne i  biotyczne;  
17a) siedlisko przyrodnicze będące przedmiotem zainteresowania Wspólnoty – siedlisko przyrodnicze, które na terytorium 
państw członkowskich Unii Europejskiej:  
a) jest zagrożone zanikiem w  swoim naturalnym zasięgu lub  
b) ma niewielki zasięg naturalny w  wyniku regresji lub z  powodu ograniczonego obszaru występowania wynikającego  
z jego wewnę trznych, przyrodniczych właściwości, lub  
c) stanowi reprezentatywny przykład typowych cech regionu biogeograficznego występującego w  państwach człon -
kowskich Unii Europejskiej;  
17b) siedlisko przyrodnicze o  znaczeniu priorytetowym – siedlisko przyrodnicze zagrożone zanikiem na terytorium państw  
członkowskich Unii Europejskiej, za którego ochronę Wspólnota ponosi szczególną odpowiedzialność z  powodu wiel kości  
jego naturalnego zasięgu mieszczącego się na terytorium tych państw;  
18) siedlisko roślin, siedlisk o zwierząt lub siedlisko grzybów – obszar występowania roślin, zwierząt lub grzybów w  ciągu 
całego życia lub dowolnym stadium ich rozwoju;  
19) specjalny obszar ochrony siedlisk – obszar wyznaczony, zgodnie z  przepisami prawa Unii Europejskiej, w  celu trwał ej 
ochrony siedlisk przyrodniczych lub populacji zagrożonych wyginięciem gatunków roślin lub zwierząt lub w  celu od-
tworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub właściwego stanu ochrony tych gatunków;  
20) środowisko  przyrodnicze – krajobra z wraz z  tworami przyrody nieożywionej oraz naturalnymi i  przekształconymi 
siedliskami przyrodniczymi z  występującymi na nich roślinami, zwierzętami i  grzybami;  
21) tereny zieleni – tereny urządzone wraz  z infrastrukturą techniczną  i budynkami funkcjonalni e z nimi związanymi, 
pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a  w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody 
botaniczne, zoologiczne, jordanowskie  i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom , 
zabyt kowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom prze mysłowym ; 
22) udostępnianie – umożliwianie korzystania z  parku narodowego, rezerwatu przyrody lub niektórych ich obszarów 
i obiektów w  celach naukowych, edukacyjny ch, turystycznych, rekreacyjnych, sportowych, filmowania, fotografowania , 
a także w  celach zarobkowych;  
23) walory krajobrazowe – wartości przyrodnicze, kulturowe, historyczne, estetyczno -widokowe obszaru oraz związane 
z nimi rzeźbę terenu, twory  i składniki przyrody oraz elementy cywilizacyjne, ukształtowane przez siły przyrody lub 
działalność człowieka;  
23a) krajobraz priorytetowy – krajobraz priorytetowy  w rozumieniu  art. 2 pkt 16f ustawy z  dnia 2 7 marca 200 3 r. o plano-
waniu  i zagospodarowaniu przestrzennym;  
24) właściwy stan ochrony gatunku – sumę oddziaływań na gatunek, mogącą w  dającej się przewidzieć przyszłości wpły-
wać na rozmieszczenie i  liczebność jego populacji na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej lub 
naturalnego zasięgu tego gatunku, przy której dane o  dynamice liczebności populacji tego gatunku wskazują, że gatu-
nek jest trwałym składnikiem właściwego dla niego siedliska, naturalny zasięg gatunku nie zmniejsza się ani nie uleg nie 
zmniejszeniu w  dającej się przewidzieć przyszłości oraz odpowiednio duże siedlisko dla utrzymania się populacji tego 
gatunku istnieje i  prawdopodobnie nadal będzie istniało;  
25) właściwy stan ochrony siedliska przyrodniczego – sumę oddziaływań na siedlisko przyrodnicze i  jego typowe gatunki, 
mogącą w  dającej się przewidzieć przyszłości wpływać na naturalne rozmieszczenie, strukturę, funkcje lub przeżycie 
jego typowych gatunków na terenie kraju lub państw członkowskich Unii Europejskiej lub naturalnego zasięgu tego 
siedliska , przy której naturalny zasięg siedliska przyrodniczego i  obszary zajęte przez to siedlisko w  obrębie jego  zasięgu 
nie zmieniają się lub zwiększają się, struktura i  funkcje, które są konieczne do długotrwałego utrzymania się siedliska, 
istnieją i  prawdopod obnie nadal będą istniały oraz typowe dla tego siedliska gatunki znajdują się we właś ciwym stanie 
ochrony;  
26) wstęp do parku narodowego albo rezerwatu przyrody – wejście lub wjazd na obszar objęty ochroną ścisłą lub czynną 
w celu naukowym, edukacyjnym, t urystycznym lub rekreacyjnym;  
26a) drzewo – wieloletnią roślinę  o zdrewniałym jednym pędzie głównym (pniu) albo zdrewniałych kilku pędach głównych  
i gałęziach tworzących koronę  w jakimkolwiek okresie podczas rozwoju rośliny;  
  
Dziennik  Ustaw  – 9 – Poz. 916 
 
26b) krzew – wieloletnią roślin ę rozgałęziającą się na wiele równorzędnych zdrewniałych pędów, nietworzącą pnia ani korony , 
niebędącą pnączem;  
26c) wywrot – drzewo lub krzew wywrócone  w wyniku działania czynników naturalnych, wypadku lub katas trofy w  ruchu  
lądowym, wodnym lub powietrzny m, lub katastrofy budowlanej;  
26d) złom – drzewo, którego pień uległ złamaniu, lub krzew, którego pędy uległy złamaniu  w wyniku działania czynników 
naturalnych, wypadku lub katastrofy  w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, lub katastrofy budowlanej;  
26e) żywotność drzewa lub krzewu – prawidłowy przebieg ogółu procesów życiowych drzewa lub krzewu;  
27) zadrzewienie – pojedyncze drzewa, krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w  rozumieniu ustawy  z dnia 2 8 wrześ nia 
1991 r. o lasach ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1275 i 1718 oraz  z 2022 r. poz. 84) lub plantacją, wraz z  terenem, na którym 
występują, i  pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu;  
27a) plantacja – uprawę drzew lub krzewów  o zwartej powierzchni co najmniej 0, 1 ha, założoną  w celu produkc yjnym;  
28) zagrożenie wewnętrzne – czynnik mogący wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub bio logicz-
nych zasobów, tworów i  składników chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów przyrod-
niczych, wynikający z  przyczyn naturalnych lub z  działalności człowieka w  granicach obszarów lub obiektów podle-
gających ochronie prawnej;  
29) zagrożenie zewnętrzne – czynnik mogący wywołać niekorzystne zmiany cech fizycznych, chemicznych lub bio logicznych  
zasobów, tworów i  składni ków chronionej przyrody, walorów krajobrazowych oraz przebiegu procesów przyrodni-
czych, wynikający z  przyczyn naturalnych lub z  działalności człowieka, mający swoje źródło poza granicami obszarów 
lub obiektów podlegających ochronie prawnej.  
Rozdział 2  
Form y ochrony przyrody  
Art. 6. 1. Formami ochrony przyrody są:  
1) parki narodowe;  
2) rezerwaty przyrody;  
3) parki krajobrazowe;  
4) obszary chronionego krajobrazu;  
5) obszary Natura 2000;  
6) pomniki przyrody;  
7) stanowiska dokumentacyjne;  
8) użytki ekologiczne;  
9) zespoły przyrodniczo -krajobrazowe;  
10) ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i  grzybów.  
2. W drodze porozumienia z  sąsiednimi państwami mogą być wyznaczane przygraniczne obszary cenne pod względem 
przyrodniczym w  celu ich wspólnej ochrony.  
Art. 7. 1. Utworzenie lub powiększenie obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody jest celem publicznym w  rozu-
mieniu  ustawy z  dnia 21  sierpnia 1997  r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ). 
2. Utworzenie lub powiększenie obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody obejmujące obszary, które stano-
wią nieruchomości niebędące własnością Skarbu Państwa, następuje za zgodą właściciela, a  w razie braku jego zgody – 
w trybie wywłaszczenia określonym w  ustawie z  dnia 21  sierpnia 1997  r. o gospodarce nieruchomościami.  
Art. 8. 1. Park narodowy obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, 
społecznymi, kulturowymi i  edukacyjnymi, o  powierzchni nie mniejszej niż 1000  ha, na którym ochronie podlega cała przy-
roda oraz walory krajobrazowe.  
2. Park narodowy tworzy się w  celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i  składników przyrody 
nieożywionej i  walorów krajobrazowych, przywrócenia właściwego stanu zasobów i  składników przyrody oraz odtworzeni a 
zniekształconych siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin, siedlisk zwierząt lub siedlisk grzybów.  
3. (uchylony)  
4. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 10 – Poz. 916 
 
Art. 8a. 1. Park narodowy jest państwową osobą prawną w  rozumieniu  art. 9 pkt 14 ustawy  z dnia 27  sierpnia 2009  r. 
o finansach publicznych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 305, z późn. zm.7)). 
2. Wykaz parków narodowych stanowi załącznik do ustawy.  
Art. 8b. 1. Do zadań parków narodowych należy w  szczególności:  
1) prowadzenie działań ochronnych w  ekosystemach parku narodowego, zmierzających  do realizacji celów, o  których 
mowa  w art. 8 ust. 2; 
2) udostępnianie obszaru parku narodowego na zasadach określonych w  planie ochrony, o  którym mowa  w art. 18, lub 
zadaniach ochronnych, o  których mowa  w art. 22, i w zarządzeniach dyrektora parku narodow ego; 
3) prowadzenie działań związanych z  edukacją przyrodniczą.  
2. Parki narodowe mogą wykonywać działalność gospodarczą na zasadach określonych  w przepisach ustawy  z dnia 
6 marca 201 8 r. – Prawo przedsiębiorców ( Dz. U. z 2021 r. poz. 162 i 2105 oraz  z 2022 r. poz. 24), z ograniczeniami wyni-
kającymi z  ustawy.  
Art. 8c. 1. Organem parku narodowego jest dyrektor parku narodowego.  
2. Dyrektor parku narodowego jest powoływany przez ministra właściwego do spraw środowiska, spośród osób wyło-
nionych w  drodze otw artego i  konkurencyjnego naboru, oraz przez niego odwoływany. W  przypadku odwołania dyrektora 
parku narodowego minister właściwy do spraw środowiska z  dniem odwołania może powierzyć pełnienie jego obowiązków 
zastępcy dyrektora parku narodowego do czasu pow ołania dyrektora parku narodowego, jednak na okres nie dłuższy niż 
6 miesięcy.  
3. Powołanie, o  którym mowa  w ust. 2, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w  rozumieniu 
przepisów ustawy z  dnia 26  czerwca 1974  r. – Kodeks pracy ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 oraz  z 2021 r. poz. 1162 ). 
4. Stanowisko dyrektora parku narodowego może zajmować osoba, która:  
1) jest obywatelem polskim;  
2) korzysta z  pełni praw publicznych;  
3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo lub umy ślne przestępstwo skarbowe;  
4) posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny;  
5) posiada wykształcenie i  wiedzę z  zakresu spraw należących do właściwości dyrektora parku narodowego;  
6) posiada kompetencje kierownicze;  
7) posiada co najmniej 6 -letni staż pracy, w  tym co najmniej 3 -letni staż pracy na stanowisku kierowniczym.  
5. W celu przeprowadzenia naboru minister właściwy do spraw środowisk a powołuje komisję konkursową  w składzie:  
1) dwóch pracowników urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw środowiska;  
2) przedstawiciel Państwowej Rady Ochrony Przyrody;  
3) przedstawiciel rady naukowej właściwego parku narodowego;  
4) przedstawiciel marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę parku narodowego.  
6. Nabór ma charakt er konkursu, w  toku którego sprawdzeniu podlegają wiedza i  predyspozycje niezbędne do wyko-
nywania zadań dyrektora parku narodowego oraz kompetencje kierownicze.  
7. Minister właściwy do spraw środowiska ogłasza informację o  naborze na stanowisko dyrektora p arku narodowego 
oraz o  wynikach tego naboru.  
8. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, sposób ogłaszania, organizację i  tryb 
przeprowadzania naboru oraz zadania i  organizację komisji konkursowej, uwzględniając potrzebę spra wnego przeprowa-
dzenia naboru oraz wszechstronnej oceny wiedzy, predyspozycji i  kompetencji kierowniczych kandydatów.  
Art. 8d. Dyrektor parku narodowego kieruje działalnością parku narodowego i  reprezentuje park narodowy na zewnątrz . 
Art. 8e. 1. Dyrektor pa rku narodowego realizuje ustalenia planu ochrony, o  którym mowa  w art. 18, lub zadań ochron-
nych, o  których mowa  w art. 22, oraz wydaje zarządzenia dotyczące funkcjonowania parku narodowego, w  tym określające 
sposoby udostępniania obszarów parku narodowego.  
 
7) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 2021  r. poz.  1236, 1535, 1773, 1927, 1981, 2054 i  2270 
oraz z  2022  r. poz.  583. 
  
Dziennik  Ustaw  – 11 – Poz. 916 
 
2. Dyrektor parku narodowego ma prawo prowadzenia postępowań w  sprawach o  wykroczenia z  zakresu ochrony 
przyrody oraz udziału w  postępowaniach przed sądami powszechnymi w  charakterze oskarżyciela publicznego i  wnoszenia 
odwołań od postanowień i  orzeczeń tych sądów w  sprawach o  wykroczenia z  zakresu ochrony przyrody.  
3. Do wykonywania czynności, o  których mowa  w ust. 2, dyrektor parku narodowego może upoważnić funkcjonariu-
sza Straży Parku.  
4. Do dyrektora parku narodowego należą odpowiednio zadania i  kompe tencje określone  w art. 5 ust. 2–4, art. 9 ust. 1 
pkt 1 i 3 i ust. 2, art. 14a ust. 1 i 2, art. 26 ust. 3 i 4 oraz art.  35 ust. 2 i 3 ustawy  z dnia 28  września 1991  r. o lasach.  
5. Dyrektor parku narodowego w  zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych w  ustawie współpracuje z  Szefem  
Krajowego Centrum Informacji Kryminalnej.  
6.8) Dyrektor parku narodowego realizuje zadania związane  z zapobieganiem rozprzestrzenianiu się  w środowisku i n-
wazyjnego gatunku obcego stwarzającego zagrożenie dla Uni i, zwanego dalej „IGO stwarzającym zagrożenie dla Unii”, lub 
inwazyjnego gatunku obcego stwarzającego zagrożenie dla Polski, zwanego dalej „IGO stwarzającym z agrożenie dla Polski ”, 
w zakresie określonym  w ustawie  z dnia 1 1 sierpnia 202 1 r. o gatunkach obc ych. 
Art. 8f. Minister właściwy do spraw środowiska, w  drodze rozporządzenia, nadaje parkowi narodowemu statut okreś lający  
organizację wewnętrzną parku narodowego, tryb działania jego organu oraz sposób udzielania pełnomocnictw, kierując się 
potrzebą zapewnienia sprawnego działania parku narodowego oraz właściwej realizacji jego zadań.  
Art. 8g. 1. Park narodowy prowadzi samod zielną gospodarkę finansową, pok rywając z  posiadanych środków  i uzys-
kiwanych przychodów wydatki na finansowanie zadań określonych w  ustawie, w  tym zadań Służby Parku Narodowego, 
oraz kosztów działalności.  
2. Podstawą gospodarki finansowej parku narodowego  jest roczny plan finansowy.  
3. W rocznym planie finansowym parku narodowego wyodrębnia się:  
1) przychody z  prowadzonej działalności;  
2) dotacje z  budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego;  
3) koszty, w  tym: 
a) wynagrodzenia i  naliczane od nich składki,  
b) płatności odsetkowe wynikające z  zaciągniętych zobowiązań,  
c) zakup towarów i  usług;  
4) środki na wydatki majątkowe;  
5) środki przyznane innym podmiotom;  
6) stan należności i  zobowiązań na początek i  koniec rok u; 
7) stan środków pieniężnych na początek i  koniec roku.  
4. Dyrektor parku narodowego sporządza plan finansowy w  układzie zadaniowym na rok budżetowy i  2 kolejne lata, 
w układzie funkcji państwa, zadań budżetowych i  podzadań.  
5. W rocznym planie finansowy m parku narodowego mogą być dokonywane zmiany przychodów i  kosztów po uzys -
kaniu zgody ministra właściwego do spraw środowiska. O  dokonanych zmianach należy niezwłocznie powiadomić ministra 
właściwego do spraw finansów publicznych.  
6. Rada Ministrów określ i, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób prowadzenia gospodarki finansowej parku 
narodowego, kierując się potrzebą zapewnienia jednolitego sposobu przeznaczania środków publicznych na realizację zadań  
parku narodowego określonych w  ustawie oraz przes trzegania ładu finansów publicznych.  
Art. 8h. 1. Przychodami parku narodowego są:  
1) dotacje z  budżetu państwa;  
2) dotacje oraz pożyczki z  Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i  Gospodarki Wodnej;  
3) dotacje oraz pożyczki z  wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i  gospodarki wodnej;  
4) wpływy z  opłat, o  których mowa  w art. 12 ust. 3; 
5) wpływy z  opłat pobieranych w  związku z  działalnością edukacyjną parku narodowego oraz za wstęp do obiektów zwią-
zanych z  tą działalnością;  
 
8) Dodany przez art.  44 pkt  2 ustawy, o której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 12 – Poz. 916 
 
6) wpływy z  tytułu wynajmu pomi eszczeń;  
7) wpływy z  tytułu dzierżawy, najmu lub użytkowania nieruchomości;  
8) wpływy ze sprzedaży produktów uzyskiwane w  ramach realizacji zadań wynikających z  planu ochrony, o  którym 
mowa  w art. 18, lub zadań ochronnych, o  których mowa  w art. 22; 
9) wpływy ze sprzedaży materiałów edukacyjnych, informacyjnych i  naukowych;  
10) wpływy ze sprzedaży składników rzeczowych majątku ruchomego;  
11) wpływy wynikające z  prowadzenia działalności rolniczej;  
12) wpływy z  tytułu udostępniania informacji o  środowisku i jego ochronie;  
13) wpływy z  opłat za udostępnienie informacji o  zasobach przyrodniczych, kulturowych i  kartograficznych;  
14) wpływy z  tytułu nawiązek orzeczonych wobec sprawców skazanych za wykroczenia przeciwko środowisku;  
15) inne niewymienione przycho dy wynikające z  działalności parku narodowego.  
2. Przychodami parku narodowego mogą być:  
1) dobrowolne wpłaty;  
2) spadki, zapisy i  darowizny;  
3) świadczenia rzeczowe;  
4) wpływy z  przedsięwzięć organizowanych na rzecz ochrony przyrody;  
5) środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej;  
6) środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi, inne niż środki pochodzące z  budżetu Unii Euro-
pejskiej ; 
7) dotacje z  budżetów jednostek samorządu terytorialnego przeznaczone na realizację zadań związanych  z ochroną war -
tości przyrodniczych lub kulturowych regionu ; 
8) środki funduszu leśnego,  o których mowa  w art. 57 ust. 2 ustawy  z dnia 2 8 września 199 1 r. o lasach, przeznaczone  na 
cele, o których mowa  w art. 58 ust. 3 i 3a tej ustawy.  
3. Park narodowy, za zgodą ministra właściwego do spraw środowiska wydawaną w  porozumieniu z  ministrem właści-
wym do spraw finansów publicznych, wyrażoną w  drodze decyzji administracyjnej, może zaciągać kredyty i  pożyczki do wy-
sokości 60% kwot ujętych w  planie fina nsowym przychodów lub 60% kosztów, na realizację zadań parku narodowego.  
4. Przychody, o  których mowa  w ust. 1 pkt 1–3, 7 i 14 oraz ust.  2 pkt 7, przeznacza się wyłącznie na realizację zadań, 
o których mowa  w art. 8b ust. 1. 
Art. 9. 1. Nadzór nad działalno ścią parków narodowych sprawuje minister właściwy do spraw środowiska.  
2. Nadzór, o  którym mowa  w ust. 1, obejmuje w  szczególności:  
1) zatwierdzanie rocznych zadań rzeczowych wynikających z  planu ochrony, o  którym mowa  w art. 18, lub zadań ochron -
nych , o których mowa  w art. 22; 
2) kontrolę funkcjonowania parków narodowych;  
3) kontrolę wykonywanej przez parki narodowe działalności gospodarczej;  
4) kontrolę realizacji zadań parków narodowych;  
5) kontrolę realizacji planów finansowych parków narodowych;  
6) kontrolę działań dyrektora parku narodowego podejmowanych jako organ ochrony przyrody.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska sporządza roczne sprawozdania zbiorcze z  działalności parków narodowych 
przygotowywane na podstawie sprawozdań z  działalności poszczególnych parków narodowych, przedkładanych przez dy-
rektorów parków narodowych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 13 – Poz. 916 
 
Art. 10. 1. Określenie i  zmiana granic parku narodowego następuje w  drodze rozporządzenia Rady Ministrów, które 
określa jego obszar, przebieg granicy, otulinę  i nieruchomości Skarbu Państwa nieoddawane w  użytkowanie wieczyste par-
kowi narodowemu. Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, kieruje się rzeczywistym stanem wartości przyrodniczych 
obszaru.  
1a. Likwidacja lub zmniejszenie obszaru parku narodowego następ uje wyłącznie w  razie bezpowrotnej utraty wartości 
przyrodniczych i  kulturowych jego obszaru.  
1b. Prawo użytkowania wieczystego w  stosunku do nieruchomości Skarbu Państwa, które zostały wyłączone z  granic 
parku narodowego w  wyniku jego likwidacji lub zmian y jego granic, wygasa z  dniem wejścia w  życie ustawy o  likwidacji 
parku narodowego albo rozporządzenia w  sprawie zmiany jego granic. Minister właściwy do spraw środowiska przekazuje 
protokolarnie nieruchomości do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.  
2. Określenie i  zmiana granic parku narodowego może nastąpić po uzgodnieniu z  właściwymi miejscowo organami 
uchwałodawczymi jednostek samorządu terytorialnego, na których obszarze działania planuje się powyższe zmiany, oraz 
po zaopiniowaniu, w  terminie 30  dni od  dnia przedłożenia tych zmian, przez zainteresowane organizacje pozarządowe. Nie-
złożenie opinii w  przewidzianym terminie uznaje się za brak uwag.  
3. Z dniem wejścia w  życie ustawy o  utworzeniu parku narodowego albo rozporządzenia w  sprawie zmiany jego gran ic 
park narodowy nabywa z  mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa położonych w  jego 
granicach i  służących realizacji jego celów oraz własność położonych na tych nieruchomościach budynków, innych urzą-
dzeń i  lokali.  
3a. Nabycie praw, o  których mowa  w ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich.  
3b. Nabycie praw, o  których mowa  w ust. 3, potwierdza wojewoda w  drodze decyzji administracyjnej wydanej w  ter-
minie 12  miesięcy od dnia wejścia w  życie ustawy o  utworzeniu parku narodoweg o albo rozporządzenia w  sprawie zmiany 
jego granic. Odwołania od decyzji wojewody rozpatruje minister właściwy do spraw środowiska.  
3c. Decyzja, o  której mowa  w ust. 3b, stanowi podstawę do dokonania wpisów w  księgach wieczystych i  w ewidencji 
gruntów i  budynków.  
3d. Dyrektor parku narodowego jest obowiązany do złożenia wniosków o  wpis w  księgach wieczystych prawa użytko-
wania wieczystego na rzecz parku narodowego w  terminie 6  miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o  której mowa  
w ust. 3b. 
3e. Nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o  których mowa  w ust. 3, jest wolne od podatków i  opłat 
związanych z  tym działaniem, a  wynikające z  niego wpisy do ksiąg wieczystych i  ich zakładanie są wolne od opłat.  
3f. Nabycie prawa użytkowania wieczys tego nieruchomości, o  których mowa  w ust. 3, następuje bez obowiązku wnie-
sienia pierwszej opłaty, a  nabycie własności budynków, innych urządzeń oraz lokali następuje nieodpłatnie.  
4. Administrowanie obszarami morskimi położonymi w  granicach parku narodoweg o odb ywa się na podstawie działu III  
ustawy z  dnia 21  marca 1991  r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i  administracji morskiej.  
5. Parkowi narodowemu przysługuje prawo pierwokupu nieruchomości położonej w  granicach parku narodowego na 
rzecz Sk arbu Państwa.  
5a. Prawo pierwokupu może być wykonane w  terminie miesiąca od dnia otrzymania przez dyrektora parku narodowego 
zawiadomienia o  treści umowy sprzedaży.  
5b. Notariusz sporządzający umowę sprzedaży jest obowiązany do zawiadomienia dyrektora park u narodowego o  treści  
tej umowy.  
5c. Dyrektor parku narodowego wykonuje prawo pierwokupu przez złożenie oświadczenia w  formie aktu notarialnego  
u notariusza, o  którym mowa  w ust. 5b. W  przypadku gdyby złożenie oświadczenia  u tego notariusza było niemożliwe  lub 
napotykało poważne trudności, może być ono złożone  u innego notariusza.  
5d. Oświadczenie, o  którym mowa  w ust. 5c, notariusz doręcza sprzedawcy.  
5e. Prawo pierwokupu wykonuje się po cenie ustalonej między stronami w  umowie sprzedaży.  
5f. Jeżeli cena s przedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, dyrektor parku narodowego wy-
konujący prawo pierwokupu może, w  terminie 14  dni od daty złożenia oświadczenia, o  którym mowa  w ust. 5c, wystąpić 
do sądu o  ustalenie ceny tej nieruchomości.  
5g. Sąd ustala cenę nieruchomości, o  której mowa  w ust. 5f, przy zastosowaniu sposobów jej ustalania określonych 
w przepisach o  gospodarce nieruchomościami.  
5h. Czynność prawna dokonana niezgodnie z  przepisami ustawy lub bez zawiadomienia uprawnionego do prawa pier-
wokupu jest nieważna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 14 – Poz. 916 
 
5i. W przypadku gdy prawo pierwokupu nieruchomości położonej na obszarze parku narodowego z  mocy przepisów 
odrębnych przysługuje jednocześnie kilku podmiotom, pierwszeństwo w  realizacji prawa pierwokupu przys ługuje parkowi 
narodowemu.  
5j. W przypadku wykonania przez dyrektora parku narodowego prawa pierwokupu nieruchomość Skarbu Państwa od-
daje się w  użytkowanie wieczyste parkowi narodowemu na wniosek dyrektora parku narodowego.  
5k. Położone w  granicach parku n arodowego nieruchomości Skarbu Państwa zbędne jednostce organizacyjnej sprawu-
jącej trwały zarząd, w  przypadku wygaśnięcia trwałego zarządu na rzecz jednostki organizacyjnej, na wniosek dyrektora 
parku narodowego oddaje się w  użytkowanie wieczyste parkowi n arodowemu.  
5l. Oddanie w  użytkowanie wieczyste nieruchomości, o  których mowa  w ust. 5j i 5k, jest wolne od podatków i  opłat 
związanych z  tym działaniem, a  wynikające z  niego wpisy do ksiąg wieczystych i  ich zakładanie są wolne od opłat.  
5m. Od parków narod owych nie pobiera się opłaty rocznej z  tytułu użytkowania wieczystego.  
6. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagos -
podarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania prze-
strzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej w  części dotyczącej parku 
narodowego i  jego otuliny wymagają uzgodnienia z  dyrektorem parku narodowego w  zakresie ustaleń tych planó w, mogą-
cych mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody parku narodowego.  
7. Projekty planów urządzenia lasu, uproszczonych planów urządzenia lasu i  zadania z  zakresu gospodarki leśnej, 
o których mowa  w art. 19 ust. 3 i 4 ustawy  z dnia 28  września 1991  r. o lasach, w  części dotyczącej otuliny parku narodo-
wego wymagają uzgodnienia z  dyrektorem parku narodowego w  zakresie ustaleń tych planów lub zadań, mogących mieć 
negatywny wpływ na ochronę przyrody parku narodowego.  
8. Projekty uproszczonych planów urządzenia lasu lub zadania z  zakresu gospodarki leśnej, o  których mowa  w art. 19 
ust. 3 i 4 ustawy  z dnia 28  września 1991  r. o lasach, w  granicach parku narodowego wymagają uzgodnienia z  dyrektorem 
parku narodowego w  zakresie ustaleń  tych planów lub zadań, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody parku 
narodowego.  
Art. 10a. 1. (uchylony)  
2. (uchylony)   
3. (uchylony)   
4. (uchylony)   
5. (uchylony)   
6. (uchylony)   
7. (uchylony)   
8. Zawarcie przez park narodowy umowy dotyczącej r ozporządzania nieruchomościami następuje w  drodze przetargu, 
z zastrzeżeniem  art. 10b. 
Art. 10b. Umowa dotycząca rozporządzenia nieruchomością jest zawierana w  drodze bezprzetargowej, jeżeli:  
1) stroną jest państwowa jednostka budżetowa;  
2) zbycie nierucho mości następuje w  drodze zamiany lub darowizny;  
3) przedmiotem zbycia jest udział w  nieruchomości, a  zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości;  
4) zawierana jest umowa użyczenia;  
5) zawierana jest umowa najmu lokalu mieszkalnego z  pracownikiem parku narodowego;  
6) zawierana jest umowa służebności drogi koniecznej lub służebności przesyłu.  
Art. 10c. Przetarg ogłasza, organizuje i  przeprowadza dyrektor parku narodowego.  
Art. 10d. 1. Przetarg przeprowadza się w  formie:  
1) przetargu ustnego nieograniczonego;  
2) przetargu pisemnego nieograniczonego.  
2. Przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyższej ceny. Przetarg pisemny ma na celu wybór najkorzystniejszej oferty.  
3. O zastosowanej formie przetargu decyduje dyrektor parku nar odowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 15 – Poz. 916 
 
Art. 10e. 1. Ogłoszenie o  przetargu podaje się do publicznej wiadomości niezwłocznie, a  w przypadku nieruchomości,  
o których mowa  w art. 104a  ust. 1, nie wcześniej niż po upływie terminu, o  którym mowa  w art. 104a  ust. 12. Ogłoszenie 
o przetargu wywiesza się w  siedzibie parku narodowego oraz zamieszcza się na stronie internetowej parku narodowego, 
a ponadto informację o  ogłoszeniu przetargu podaje się do publicznej wiadomości w  sposób zwyczajowo przyjęty w  danej 
miejscowości.  
2. W ogłoszeniu o  przetargu podaje się czas, miejsce i  warunki przetargu, a  w razie ogłoszenia kolejnego przetargu lub 
rokowań również terminy przeprowadzenia poprzednich przetargów. Ogłoszenie o  przetargu zawiera ponadto odpowiednio:  
1) oznaczenie nieruchomości we dług księgi wieczystej oraz ewidencji gruntów i  budynków;  
2) powierzchnię nieruchomości;  
3) przeznaczenie nieruchomości i  sposób jej zagospodarowania;  
4) termin zagospodarowania nieruchomości;  
5) cenę nieruchomości w  wysokości nie niższej niż wartość nieru chomości określona przez rzeczoznawcę majątkowego;  
6) wysokość opłat z  tytułu użytkowania, najmu lub dzierżawy;  
7) terminy wnoszenia opłat;  
8) zasady aktualizacji opłat;  
9) informacje o  przeznaczeniu do sprzedaży, oddania w  użytkowanie, najem lub dzierżawę ; 
10) wysokość wadium.  
3. Przed podaniem do publicznej wiadomości informacji o  ogłoszeniu przetargu rozpatruje się wnioski uprawnionych 
do nabycia, użytkowania, najmu lub dzierżawy nieruchomości w  drodze bezprzetargowej. W  przypadku pozytywnego roz-
patrzeni a wniosku informacji o  nieruchomości, której ten wniosek dotyczy, ni e zamieszcza się w  ogłoszeniu  o przetargu.  
Art. 10f. 1. Jeżeli drugi przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, dyrektor parku narodowego może zbyć  nie-
ruchomość albo zawrzeć umowę użytko wania, najmu lub dzierżawy nieruchomości w  drodze rokowań albo organizować 
kolejne przetargi. W  przypadku zbywania nieruchomości cena ogłoszona w  kolejnych przetargach albo ustalona w  wyniku 
rokowań nie może być niższa niż 2/3  wartości nieruchomości określ onej przez rzeczoznawcę majątkowego.  
2. Przetarg uważa się za zakończony wynikiem negatywnym, jeżeli nikt nie przystąpił do przetargu ustnego lub żaden 
z uczestników nie zaoferował postąpienia ponad cenę wywoławczą albo jeżeli w  przetargu pisemnym nie wpły nęła ani jedna 
oferta lub żaden z  uczestników nie zaoferował ceny wyższej od wywoławczej, a  także jeżeli komisja przetargowa stwier-
dziła, że żadna oferta nie spełnia warunków przetargu.  
3. Uczestnik przetargu może w  terminie 7  dni od dnia ogłoszenia wyniku  przetargu ustnego lub doręczenia zawiado-
mienia o  wyniku przetargu pisemnego zaskarżyć czynności związane z  przeprowadzeniem przetargu do ministra właś ci-
wego do spraw środowiska.  
Art. 10g. 1. Dyrektor parku narodowego jest obowiązany zawiadomić osobę usta loną jako nabywca nieruchomości  
o miejscu i  terminie zawarcia umowy dotyczącej rozporządzenia nieruchomością, najpóźniej  w ciągu 2 1 dni od dnia  roz-
strzygnięcia przetargu. Termin na zawiadomienie ulega zawieszeniu na czas rozpatrywania wniosku,  o którym mow a w art. 39 
ustawy  z dnia 1 6 grudnia 201 6 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1933 ). Wyznaczony 
termin nie może być krótszy niż 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.  
2. Jeżeli osoba ustalona jako nabywca nieruchomości nie przystąpi bez usprawiedliwienia do zawarcia umowy w  miej-
scu i terminie podanych w  zawiadomieniu, o  którym mowa  w ust. 1, dyrektor parku narodowego może odstąpić od zawarcia 
umowy, a  wpłacone wadium nie podlega zwrotowi. W  zawiadomieniu za mieszcza się informację o  tym uprawnieniu.  
Art. 10h. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) tryb postępowania przy przeprowadzaniu poszczególnych rodzajów przetargów,  
2) tryb powoływania, skład i  sposób działania komisji  przetargowej,  
3) sposób ustalania wysokości wadium oraz terminy i  formy jego wnoszenia i  zwrotu,  
4) sposób sporządzania protokołu z  przeprowadzonego przetargu oraz zakres informacji w  nim zawartych,  
5) tryb postępowania w  przypadku zaskarżenia czynności z wiązanych z  przeprowadzeniem przetargu,  
6) tryb postępowania przy przeprowadzaniu rokowań  
– uwzględniając konieczność zapewnienia jawności i  jednolitości tych postępowań, równego dostępu do udziału  w przetargu 
oraz uzyskania najkorzystniejszego wyniku prze targu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 16 – Poz. 916 
 
Art. 11. 1. Na obszarach graniczących z  parkiem narodowym wyznacza się otulinę parku narodowego.  
2. W otulinie może być utworzona strefa ochronna zwierząt łownych ze względu na potrzebę ochrony zwierząt w  parku 
narodowym.  
3. Strefa ochronna zwierząt  łownych nie podlega włączeniu w  granice obwodów łowieckich.  
4. Minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w  drodze rozporządzenia, strefę ochronną zwierząt łownych, 
określając obszary wchodzące w  jej skład oraz kryteria i  sposoby utrzymania właściwe j liczebności i  struktury populacji 
poszczególnych gatunków zwierząt łownych, kierując się potrzebą:  
1) ochrony gatunków zwierząt łownych w  parkach narodowych;  
2) tworzenia strefy bezpieczeństwa dla gatunków zwierząt łownych wychodzących na żerowiska poza obszar parku 
narodowego;  
3) utrzymywania właściwej liczebności i  struktury populacji poszczególnych gatunków zwierząt łownych na obszarze 
parku narodowego w  celu zachowania równowagi przyrodniczej.  
5. Ochrona zwierząt łownych w  strefie ochronnej zwierząt ł ownych należy do zadań dyrektora parku narodowego.  
Art. 12. 1. Obszar parku narodowego może być udostępniany w  sposób, który nie wpłynie negatywnie na przyrodę 
w parku narodowym.  
2. W planie ochrony parku narodowego, a  do czasu jego sporządzenia – w zadani ach ochronnych ustala się miejsca, 
które mogą być udostępniane, oraz maksymalną liczbę osób mogących przebywać jednocześnie w  tych miejscach.  
3. Za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary oraz za udostępnianie parku narodowego lub niektórych  
jego obszarów mogą być pobierane opłaty.  
4. Wysokość opłat, o  których mowa  w ust. 3, ustala dyrektor parku narodowego.  
5. Opłata za jednorazowy wstęp do parku nie może przekraczać kwoty 6  zł waloryzowanej o  prognozowany średnio-
roczny wskaźnik cen towarów i  usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w  ustawie budżetowej.  
6. Opłaty, o  których mowa  w ust. 3, uiszcza się w  formie wykupu biletu wstępu jednorazowego lub wstępu wielokrot-
nego w  miejscach pobierania opłat lub wnosi się na rachunek bankowy parku narodowego.  
7. Opłat za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary nie pobiera się od:  
1) dzieci w  wieku do 7  lat; 
2) osób, które posiadają zezwolenie dyrektora parku narodowego na prowadzenie badań naukowych w  zakresie ochrony 
przyrody;  
3) uczniów szkół i  studentów odbywających zajęcia dydaktyczne w  parku nar odowym w  zakresie uzgodnionym  z dyrek-
torem parku narodowego;  
4) mieszkańców gmin położonych w  granicach parku narodowego i  gmin graniczących z  parkiem narodowym;  
5) osób udających się do wy znaczonych w  parku narodowym plaż;  
6) osób udających się do miejsc kultu religijnego;  
7) członków rodziny wielodzietnej  w rozumieniu ustawy  z dnia 5 grudnia 201 4 r. o Karc ie Dużej Rodziny ( Dz. U. z 2021 r. 
poz. 1744 ) posiadających ważną Kartę Dużej Rodziny.  
8. Opłatę za wstęp do parku narodowego lub na niektóre jego obszary w  wysokości 50% stawki opłaty ustalonej przez 
dyrektora parku narodowego pobiera się od:  
1) uczniów szkół i  studentów;  
1a) dzieci  i młodzieży, nie dłużej niż do ukończenia 18. rok u życia,  w okresie pobierania nauki języka polskiego,  historii, 
geografii, kultury polskiej lub innych przedmiotów nauczanych  w języku polskim w:  
a) szkołach prowadzonych przez organizacje społeczne za granicą zarejestrowanych  w bazie prowadzonej  przez upo-
ważnioną jednostkę podległą ministrowi właściwemu do spraw oświaty  i wychowania,  
b) szkołach funkcjonujących  w systemach oświaty innych państw,  
c) sekcjach polskich funkcjonujących  w szkołach działających  w systemach oświaty innych państw,  
d) szkołach europejskich działających na podstawie Konwencji  o Statucie Szkół Europejskich, sporządzonej  w Luksem-
burgu  dnia 2 1 czerwca 199 4 r. (Dz. U. z 2005 r. poz. 10 i 11); 
  
Dziennik  Ustaw  – 17 – Poz. 916 
 
2) emerytów i  rencistów;  
3) osób niepełnosprawnych;  
4) żołnierzy służby czynnej.  
9. (uchylony)  
10. Minister właściwy do spraw środowiska, uwzględniając zróżnicowanie walorów przyrodniczych i  krajobraz owych  
parków narodowych, nasilenie ruchu turystycznego i  jego oddziaływanie na przyrod ę parków narodo wych, określi, w  drodze  
rozporząd zenia, parki narodowe lub niektóre ich obszary, gdzie za wstęp pobiera się opłaty.  
Art. 13. 1. Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w  stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, 
ostoje i  siedliska przyrodnicze, a  także siedliska roślin, siedliska zwierząt i  siedliska grzybów oraz twory i  składniki przy-
rody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami 
krajobrazowymi.  
2. Na obszarach graniczących z  rezerwatem przyrody mo że być wyznaczona otulina.  
3. Uznanie za rezerwat przyrody obszarów, o  których mowa  w ust. 1, następuje w  drodze aktu prawa miejscowego 
w formie zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska, które określa jego nazwę, położenie lub przebieg granicy  
i otulinę, jeżeli została wyznaczona, cele ochrony oraz rodzaj, typ i  podtyp rezerwatu przyrody, a  także sprawującego nadzór 
nad rezerwatem. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, po 
zasięgnięciu opin ii regionalnej rady ochrony przyrody, może zwiększyć obszar rezerwatu przyrody, zmienić cele ochrony, 
a w razie bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczych, dla których rezerwat został powołany – zmniejszyć  obszar rezerwatu 
przyrody albo zlikwidować rezerw at przyrody.  
3a. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagos po-
darowania  przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania prze-
strzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej, w  części dotyczącej  rezer-
watu przyrody i  jego otuliny, wymagają uzgodnienia z  regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w  zakresie ustaleń tych 
planów, mogących mieć negatywny wpływ na cel e ochrony rezerwatu przyrody.  
3b. Projekty planów urządzenia lasu, uproszczonych planów urządzenia lasu i  zadania z  zakresu gospodarki leśnej, 
o których mowa  w art. 19 ust.  3 i 4 ustawy  z dnia 28  września 1991  r. o lasach, w  części dotyczącej otuliny rezer watu przyrody  
wymagają uzgodnienia z  regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w  zakresie ustaleń tych planów lub zadań, mogących 
mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody rezerwatu przyrody.  
3c. Uznanie, zmiana granic, zmiana celu ochrony lub likwidacja re zerwatu przyrody położonego na obszarze morskim 
wymagają uzgodnienia z  dyrektorem właściwego urzędu morskiego w  zakresie, w  jakim wpływają na realizację zadań 
dyrektora urzędu morskiego.  
3d. Uzgodnienia, o  którym mowa  w ust. 3c, dokonuje się w  terminie 30  dni o d dnia doręczenia wystąpienia  o uzgodnienie . 
Niezajęcie stanowiska w  tym terminie przez dyrektora właściwego urzęd u morskiego jest równoznaczne  z uzgodnieniem 
wnioskowanych spraw.  
3e. W przypadku gdy obszar, o  którym mowa  w ust. 1, jest położony na ob szarze morskim, właściwość miejscową 
regionalnego dyrektora ochrony środowiska, w  części dotyczącej tego obszaru, ustala się wzdłuż wybrzeża na terenie danego 
województwa.  
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, może wprowa-
dzić opłaty za wstęp na obszar rezerwatu przyrody, kierując się potrzebą ochrony przyrody.  
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustala stawki opłat, o  których mowa  w ust. 4, przy czym opłata za jedno-
razowy wstęp do rezerwatu ni e może przekraczać kwoty 6  zł waloryzowanej o  prognozowany średnioroczny wskaźnik cen 
towarów i  usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty w  ustawie budżetowej.  
6. Opłaty, o  których mowa  w ust. 4, są przeznaczane na ochronę przyrody.  
Art. 14. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, rodzaje, typy i  podtypy rezerwatów 
przyrody, kierując się potrzebą zapewnienia na obszarach cennych przyrodniczo, zróżnicowanych pod względem wartości 
przyrodniczych, ochrony rezerwatowej oraz wytypowan ia reprezentatywnej liczby rezerwatów przyrody ze względu na do-
minujący przedmiot ochrony i  główny typ ekosystemu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 18 – Poz. 916 
 
Art. 15. 1. W  parkach narodowych oraz w  rezerwatach przyrody zabrania się:  
1) budowy lub przebudowy obiektów budowlanych i  urządzeń techniczn ych, z  wyjątkiem obiektów i  urządzeń służących 
celom parku narodowego albo rezerwatu przyrody;  
2) (uchylony)  
3) chwytania lub zabijania dziko występujących zwierząt, zbierania lub niszczenia jaj, postaci młodocianych i  form roz-
wojowych  zwierząt, umyślnego płoszenia zwierząt kręgowych, zbierania poroży, niszczenia nor, gniazd, legowisk i  innych 
schronień zwierząt oraz ich miejsc rozrodu;  
4) polowania, z  wyjątkiem obszarów wyznaczonych w  planie ochrony lub zadaniach ochronnych ustanowionych dla 
rezerwatu przy rody;  
5) pozyskiwania, niszczenia lub umyślnego uszkadzania roślin oraz grzybów;  
6) użytkowania, niszczenia, umyślnego uszkadzania, zanieczyszczania i  dokonywania zmian obiektów przyrodniczych, 
obszarów oraz zasobów, tworów i  składników przyrody;  
7) zmiany  stosunków wodnych, regulacji rzek i  potoków, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody;  
8) pozyskiwania skał, w  tym torfu, oraz skamieniałości, w  tym kopalnych szczątków roślin i  zwierząt, minerałów i  bur-
sztynu;  
9) niszczenia gleby lub zmiany przeznaczenia i  użytkowania gruntów;  
10) palenia ognisk i  wyrobów tytoniowych oraz używania źródeł światła o  otwartym płomieniu, z  wyjątkiem miejsc 
wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochron y 
środowiska;  
11) prowadzenia działalności wytwórczej, handlowej i  rolniczej, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych w  planie ochrony;  
12) stosowania chemicznych i  biologicznych środków ochrony roślin i  nawozów;  
13) zbioru dziko występujących roślin i  grzybów ora z ich części, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku 
narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
14) połowu ryb i  innych organizmów wodnych, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych w  planie ochrony lub zada niach 
ochronnych;  
15) ruchu pieszego, rowerowego, narciarskiego i  jazdy konnej wierzchem, z  wyjątkiem szlaków i  tras narciarskich wyzna-
czonych przez dyrektora parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska ; 
16) wprowadzania psów na obszary objęte ochroną ścisłą i  czynną, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych w  planie ochrony, 
psów pasterskich wprowadzanych na obszary objęte ochroną czynną, na których plan ochrony albo zadania ochronne 
dopuszczają wypas oraz psów as ystujących w  rozumieniu  art. 2 pkt 11 ustawy  z dnia 27  sierpnia 1997  r. o rehabilitacji 
zawodowej i  społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 573 i 1981 oraz z  2022  r. 
poz. 558); 
17) wspinaczki, eksploracji jaskiń lub zbior ników wodnych, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku na-
rodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
18) ruchu pojazdów poza drogami publicznymi oraz poza drogami położonymi na nieruchomościach stanowi ących włas -
ność parków narodowych lub będących w  użytkowaniu wieczystym parków narodowych, wskazanymi przez dyrektora 
parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
19) umieszczania tablic, napisów, ogłoszeń rekl amowych i  innych znaków niezwiązanych z  ochroną przyrody, udostęp-
nianiem parku albo rezerwatu przyrody, edukacją ekologiczną, z  wyjątkiem znaków drogowych i  innych znaków zwią-
zanych z  ochroną bezpieczeństwa i  porządku powszechnego;  
20) zakłócania ciszy;  
21) używania łodzi motorowych i  innego sprzętu motorowego, uprawiania sportów wodnych i  motorowych, pływania i  żeglo-
wania , z wyjątkiem akwenów lub szlaków wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody – 
przez regionalnego dyrektora o chrony środowiska;  
22) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu;  
23) biwakowania, z  wyjątkiem miejsc wyznaczonych przez dyrektora parku narodowego, a  w rezerwacie przyrody – przez 
regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
  
Dziennik  Ustaw  – 19 – Poz. 916 
 
24) prow adzenia badań naukowych – w parku narodowym bez zgody dyrektora parku, a  w rezerwacie przyrody – bez 
zgody regionalnego dyrektora ochrony środowiska;  
25) wprowadzania gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, bez zgody ministra właściwego do spraw środowiska;  
26) wprowadzania organizmów genetycznie zmodyfikowanych;  
27) organizacji imprez rekreacyjno -sportowych – w parku narodowym bez zgody dyrektora parku narodowego, a  w rezer-
wacie przyrody bez zgody regionalnego dyrektora ochrony środowiska.  
2. Zakazy, o  których mowa  w ust. 1, nie dotyczą:  
1) wykonywania zadań wynikających z  planu ochrony lub zadań ochronnych;  
2) (uchylony)  
3) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z  bezpieczeństwem powszechnym;  
4) wykonywania zadań z  zakresu obronności kraju w  przypadku zagrożenia bezpieczeństwa państwa;  
5) obszarów objętych ochroną krajobrazową w  trakcie ich gospodarczego wykorzystywania przez jednostki organiza-
cyjne, osoby prawne lub fizyczne oraz wykonywania prawa własności, zgodnie z  przep isami Kodeksu cywilnego.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego, może zezwolić na 
obszarze parku narodowego na odstępstwa od zakazów, o  których mowa  w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione:  
1) potrzebą ochr ony przyrody, wykonywaniem badań naukowych, celami edukacyjnymi, kulturowymi, turystycznymi, 
rekreacyjnymi lub sportowymi lub celami kultu religijnego i  nie spowoduje to negatywnego oddziaływania na przyrodę 
parku narodowego lub  
2) potrzebą realizacji inwe stycji liniowych celu publicznego lub potrzebą realizacji inwestycji celu publicznego z  zakresu 
łączności publicznej o  nieliniowym charakterze w  celu związanym z  zapewnieniem telekomunikacji na obszarze  parku 
narodowego, w  przypadku braku rozwiązań altern atywnych i  po zagwarantowaniu kompensacji przyrodniczej w  rozu-
mieniu  art. 3 pkt 8 ustawy  z dnia 27  kwietnia 2001  r. – Prawo ochrony środowiska.  
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska, może 
zezwolić na obszarze rezerwatu przyrody na odstępstwa od zakazów, o  których mowa  w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione 
potrzebą:  
1) ochrony przy rody lub  
2) realizacji inwestycji liniowych celu publicznego lub realizacji inwestycji celu publicznego z  zakresu łączności pub licz-
nej o  nieliniowym charakterze w  celu związanym z  zapewnieniem telekomunikacji na obszarze rezerwatu przyrody, 
w przypadku br aku rozwiązań alternatywnych i  po zagwarantowaniu kompensacji przyrodniczej w  rozumieniu  art. 3 
pkt 8 ustawy  z dnia 27  kwietnia 2001  r. – Prawo ochrony środowiska.  
4a. Przy zasięganiu opinii, o  których mowa  w ust. 3 i 4, nie stosuje się  art. 106 ustawy  z dnia 14  czerwca 1960  r. – 
Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052 ). 
4b. Właściwe organy wydają opinię, o  której mowa  w ust. 3 i 4, w terminie 30  dni od dnia otrzymania wniosku o  jej 
wydanie. Opinia jest wydawana w  formi e pisemnego stanowiska organu zawierającego ocenę planowanych czynności w  od-
niesieniu do wpływu przedsięwzięcia na przyrodę parku narodowego.  
4c. Zezwolenia, o  których mowa  w ust. 3 i 4, dołącza się do wniosku o  pozwolenie na budowę oraz zgłoszenia budowy 
lub wykonania robót budowlanych, o  których mowa w  ustawie z  dnia 7  lipca 1994  r. – Prawo budowlane ( Dz. U. z 2021 r. 
poz. 2351 oraz  z 2022 r. poz. 88). 
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na obszarze rezerwatu przyrody na odstępstwa od zakazów, 
o których mowa  w ust. 1, jeżeli jest to uzasadnione wykonywaniem badań naukowych lub celami edukacyjnymi, kulturowymi,  
turystycznymi, rekreacyj nymi lub sportowymi lub celami kultu religijnego i  nie spowoduje to negatywnego oddziaływania 
na cele ochrony przyrody rezerwatu przyrody.  
6. Organizowanie i  prowadzenie szkoleń ratowników górskich i  psów ratownic zych, w  tym psów lawinowych, na  obszarze  
parku narodowego poza terenami udostępnionymi na podstawie  art. 12 ust. 2, przez podmioty uprawnione do  wykonywania 
ratownictwa górskiego na danym obszarze, wymaga uzgodnienia z  dyrektorem parku narodowego.  
6. Zezwolenie na odstępstwo od zakazów, o  któryc h mowa  w ust. 1, wydaje się, w  drodze decyzji administracyjnej, na 
czas określony, nie dłuższy niż 5  lat. 
  
Dziennik  Ustaw  – 20 – Poz. 916 
 
7. Wniosek o  wydanie zezwolenia na odstępstwo od zakazów, o  których mowa  w ust. 1, zawiera w  szczególności:  
1) imię i  nazwisko oraz adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie zakazów, od których wnioskodawca zamierza uzyskać zezwolenie na odstępstwo;  
3) cel wykonania wnioskowanych czynności wraz z  uzasadnieniem;  
4) opis planowanych czynności;  
5) lokalizację wykonywania planowanych czynności;  
6) uzasadnienie braku rozwiązań alternatywnych względem planowanego wariantu w  przypadku realizacji inwestycji 
liniowych celu publicznego lub w  przypadku realizacji inwestycji celu publicznego z  zakresu łączności publicznej 
o nieliniowym charakterze w  celu związanym z  zapewnieniem telekomunikacji na obszarze parku narodowego lub 
rezerwatu przyrody;  
7) opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatyw-
nych oddziaływań na przyrodę parku narodowego.  
8. W zezwoleniu na odstępstwo od zakazów, o  których mowa  w ust. 1, niezależnie od wymagań wynikających z  prze-
pisów ustawy z  dnia 14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administracyjnego, wskazuje się warunki realizacji tego 
odstępstwa wynikaj ące z  potrzeb ochrony przyrody.  
9. W odniesieniu do inwestycji liniowych celu publicznego lub inwestycji celu publicznego z  zakresu łączności  publicznej  
o nieliniowym charakterze przewidzianych do realizacji w  ramach przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środo-
wisko , dla których przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 3 
pkt 2 lub ust.  4 pkt 2, zastępuje się uzgodnieniem warunków realizacji przedsięwzięcia, o  którym mowa  w art. 77 ust. 1 
pkt 1a lub 1b ustawy z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeń-
stwa w ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko ( Dz. U. z 2021 r. poz. 2373 i 2389 ), odpowiednio 
z ministr em właściwym do spraw środowiska lub Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska.  Do uzgodnienia stosuje się  
odpowiednio przepisy  ust. 3 albo  4. 
Art. 16. 1. Park krajobrazowy obejmuje obszar chroniony ze względu na warto ści przyrodnicze, historyczne  i kultu-
rowe oraz walory krajobrazowe w  celu zachowania, popularyzacji tych wartości w  warunkach zrównoważonego rozwoju.  
2. Na obszarach graniczących z  parkiem krajobrazowym może być wyznaczona otulina.  
3. Utworzenie parku krajobrazowego lub powiększenie jego obszar u następuje w  drodze uchwały sejmiku wojewódz-
twa, która określa jego nazwę, obszar, przebieg granicy  i otulinę, jeżeli została wyznaczona, szczególne cele ochrony oraz 
zakazy właściwe dla danego parku krajobrazowego lub jego części, wybrane spośród zakazów , o których mowa  w art. 17 
ust. 1, wynikające  z potrzeb jego ochrony. Likwidacja lub zmniejszenie obszaru parku krajobrazowego następuje  w drodze 
uchwały sejmiku województwa wyłącznie z  powodu bezpowrotnej utraty wartości przyrodniczych, historycznych  i kulturo-
wych oraz walorów krajobrazowych na obszarach projektowanych do wyłączenia spod ochrony.  
3a. Utworzenie parku krajobrazowego położonego na terenie więcej niż jednego województwa następuje  w drodze 
podjęcia jednobrzmiącej uchwały właś ciwych sejmików województw.  
4. Projekt uchwały sejmiku województwa w  sprawie utworzenia, zmiany granic lub likwidacji parku krajobrazowego 
wymaga uzgodnienia z  właściwą miejscowo radą gminy oraz właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.  
4a. Uzgo dnień,  o których mowa  w ust. 4, dokonuje się  w trybie  art. 106 ustawy  z dnia 1 4 czerwca 196 0 r. – Kodeks 
postępowania administracyjnego,  z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska  w terminie miesiąca od dnia otrzyma-
nia projektu uchwały, jest uważane  za uzgodnienie projektu.  
4b. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały,  o której mowa  w ust. 3, wyłącznie  w przypadku, gdy 
przyjęcie tej uchwały prowadziłoby do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy wynikających  z ustaleń studium uwa-
runkowa ń i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu za gospodarowania przestrzennego w  stopniu 
nieproporcjonalnym do wartości jakie park krajobrazowy ma chronić.  
4c. Rada gminy nie może odmówić uzgodnienia projektu uchwały,  o której mowa  w ust. 3, w przypadku, gdy podjęcie 
tej uchwały jest konsekwencją rekomendacji dotyczącej utworzenia lub powiększenia obszaru parku krajobrazowego  zawartej  
w audycie krajobrazowym,  o którym mowa  w art. 38a ustawy  z dnia 27 marca 200 3 r. o planowaniu  i zagospodarowaniu 
przestrzennym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 21 – Poz. 916 
 
4d. Utworzenie parku krajobrazowego lub powiększenie jego obszaru może nastąpić również na wniosek rady gminy, 
na obszarze której park krajobrazowy miałby być utworzony lub powiększony.  
4e. Wniosek,  o którym mowa  w ust. 4d, rozpatrywany jest nie później niż  w terminie 3  miesięcy od dnia otrzymania 
wniosku przez sejmik właściwego województwa.  
5. Statut parku krajobrazowego lub zespołu parków krajobrazowych określający strukturę organizacyjną parku lub 
zespołu parków nadaje sej mik województwa w  drodze uchwały.  
5a. Statut parku krajobrazowego położonego na terenie więcej niż jednego województwa nadaje  w drodze uchwały 
sejmik województwa, na którego obszarze działania znajduje się większa część parku,  w porozumieniu  z pozostałymi sej-
mikami województw.  
6. Grunty rolne i  leśne oraz inne nieruchomości znajdujące się w  granicach parku krajobrazowego pozostawia się w  gos-
podarczym  wykorzystaniu.  
7. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowyc h planów za gos-
poda rowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania prze -
strzennego  morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej w  części dotyczącej parku 
krajobrazo wego i  jego otuliny, wymagają uzgodnienia z  właściwym miejscowo regionalnym dyrektorem ochrony środo -
wiska w  zakresie ustaleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody parku krajobrazowego.  
Art. 17. 1. W  parku krajobrazowym mogą być wp rowadzone następujące zakazy:  
1) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w  rozumieniu przepisów ustawy z  dnia 3  paź-
dziernika 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środ owiska 
oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko;  
2) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i  miejsc rozrodu 
oraz tarlisk i  złożonej ikry, z  wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynn ości w  ramach racjonalnej 
gospodarki rolnej, leśnej, rybackiej i  łowieckiej;  
3) likwidowania i  niszczenia zadrzewień  śródpolnych, przydrożnych i  nadwodnych, jeżeli nie wynikają z  potrzeby ochrony  
przeciwpowodziowej lub zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzy-
mania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;  
4) pozyskiwania do celów gospodarczych skał, w  tym torfu, oraz skamieniałości, w  tym kopalnych szczątków roślin 
i zwierząt, a  także minerałów i  bursztynu;  
5) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu , z wyjątkiem prac związanych  z zabezpiecze-
niem przeciwszt ormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, 
remontem lub naprawą urządzeń wodnych;  
6) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce 
rolnej, leśnej, wod nej lub rybackiej;  
7) budowania nowych obiektów budowlanych  w pasie szerokości 10 0 m od:  
a) linii brzegów rzek, jezior  i innych naturalnych zbiorników wodnych,  
b) zasięgu lustra wody  w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących przy normalnym 
poziomie piętrzenia określonym  w pozwoleniu wodnoprawnym,  o którym mowa  w art. 389 pkt 1 ustawy  z dnia 
20 lipca 201 7 r. – Prawo wodne  
– z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej;  
8) lokalizowa nia obiektów budowlanych w  pasie szerokości 200  m od krawędzi brzegów klifowych oraz w  pasie tech-
nicznym brzegu morskiego;  
9) likwidowania, zasypywania i  przekształcania zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno -błotnych;  
10) wylewania gnojowicy,  z wyjątkiem nawożenia własnych gruntów rolnych;  
11) prowadzenia chowu i  hodowli zwierząt metodą bezściółkową;  
12) utrzymywania otwartych rowów ściekowych i  zbiorników ściekowych;  
13) organizowania rajdów motorowych i  samochodowych;  
14) używania łodzi moto rowych i  innego sprzętu motorowego na otwartych zbiornikach wodnych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 22 – Poz. 916 
 
1a. W parku krajobrazowym,  w strefach,  o których mowa  w art. 20 ust. 4 pkt 7, dla terenów:  
1) objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wprowadza się zakazy:  
a) lokalizow ania nowych obiektów budowlanych,  
b) zalesiania;  
2) nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wprowadza się zakazy:  
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,  
b) lokalizowania nowych obiektów budowlanych odbiegających od lokalnej for my architektonicznej,  
c) lokalizowania nowych obiektów budowlanych  o wysokości przekraczającej 2 kondygnacje lub 7 m, 
d) zalesiania.  
1b. W parku krajobrazowym zakazuje się niszczenia  i uszkadzania obiektów  o istotnym znaczeniu historycznym i  kul-
turowym wskazanych  w planie ochrony dla parku krajobrazowego.  
2. Zakazy,  o których mowa  w ust. 1–1b, nie dotyczą:  
1) wykonywania zadań wynikających  z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych;  
2) wykonywania zadań na rzecz obronności kr aju i bezpieczeństwa państwa;  
3) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z  bezpieczeństwem powszechnym;  
4) realizacji inwestycji celu publicznego w  rozumieniu  art. 2 pkt 5 ustawy  z dnia 27 marca 2003  r. o planowaniu  i zagospo-
darowaniu  przestr zennym, zwanej dalej „inwestycją celu publicznego ”. 
3. Zakaz,  o którym mowa  w ust. 1 pkt  1, nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środo-
wisko , dla których sporządzenie raportu o  oddziaływaniu na środowisko nie jest obowiązkowe  i przeprowadzona procedura 
oceny oddziaływania na środowisko wykazała brak niekorzystnego wpływu na przyrodę  i krajobraz parku kraj obrazowego.  
3a.9) Zakaz, o  którym mowa  w ust. 1 pkt 3, nie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu należącego do IG O stwarzającego 
zagrożenie dla Unii lub do IGO stwarzającego zagrożenie dla Polski, znajdującego się w  obrębie zadrzewienia.  
4. Zakaz, o  którym mowa  w ust. 1 pkt 14, nie dotyczy statków jednostek ratowniczych, jednostek organizacyjnych 
właściciela wód lub urządzeń wodnych zlokalizowanych na wodach, inspektorów żeglugi śródlądowej, Państwowej i  Spo-
łecznej Straży Rybackiej, promów w  ciągu dróg publicznych, prowadzenia racjonalnej gospodarki rybackiej oraz wykony-
wania zadań z  zakresu ochrony przyrody przez Sł użbę Parku Krajobrazowego.  
5. Uchwała,  o której mowa  w art. 16 ust. 3, może określać odległości mniejsze niż określone  w ust. 1 pkt  7 i 8, w spo-
sób prowadzący do zwiększenia swobody  w zakresie zagospodarowania  i użytkowania terenu.  
Art. 18. 1. Dla parków n arodowych, rezerwatów przyrody i  parków krajobrazowych sporządza się i  realizuje plan 
ochrony.  
2. Plan ochrony, o  którym mowa  w ust. 1, ustanawia się w  terminie 5  lat od dnia utworzenia parku narodowego, uznania  
obszaru za rezerwat przyrody albo utworzenia  parku krajobrazowego.  
Art. 19. 1. Projekt planu ochrony sporządza dla:  
1) parku narodowego – dyrektor parku narodowego;  
2) rezerwatu przyrody – regionalny dyrektor ochrony środowiska lub po uzgodnieniu z  tym organem – zarządzający 
rezerwatem albo sprawują cy nadzór nad rezerwatem;  
3) parku krajobrazowego – dyrektor parku krajobrazowego lub dyrektor zespołu parków krajobrazowych.  
1a. Sporządzający projekt planu ochrony, o  którym mowa  w ust. 1, zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na 
zasadach i w trybie określonych w  ustawie z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego 
ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko, w  postępowaniu, 
którego przedmiotem jest sporząd zenie projektu.  
2. Projekt planu ochrony,  o którym mowa  w ust. 1 pkt 1 i 2, wymaga zaopiniowania przez właściwe miejscowo rady 
gmin.  
 
9) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  3 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 23 – Poz. 916 
 
3. Przepisy  ust. 1a, 2, 6b –6e stosuje się odpowiednio  w przypadku dokonywania zmiany planu ochrony.  
4. (uchylony)  
5. Minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w  drodze rozporządzenia, plan ochrony dla parku narodowego 
w terminie 6  miesięcy od dnia otrzymania projektu planu lub odmawia jego ustanowienia, jeżeli projekt planu jest niezgodny 
z celami ochrony przyr ody, uwzględniając konieczność dostosowania działań ochronnych do celów ochrony parku narodo-
wego. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony przyrody.  
6. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w  drodze aktu prawa miejsco wego w  formie zarządzenia, plan 
ochrony dla rezerwatu przyrody w  terminie 6  miesięcy od dnia otrzymania projektu planu. Plan ochrony może być zmie-
niony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony przyrody.  
6a. Sejmik województwa ustanawia, w  drodze uchwały, plan o chrony dla pa rku krajobrazowego w  terminie 6 miesięcy 
od dnia otrzymania projektu planu albo odmawia jego ustanowienia, jeżeli  projekt planu jest niezgodny  z celami ochrony 
przyrody. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony przyr ody. 
6b. Projekt uchwały,  o której mowa  w ust. 6a, wymaga uzgodnienia  z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony 
środowiska  i zaopiniowania przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.  
6c. Projekt uchwały,  o której mowa  w ust. 6a, w części dotyczą cej wprowadzenia zakazów, wymienionych  w art. 17 
ust. 1a, wymaga uzgodnienia  z właściwą miejscowo radą gminy.  
6d. Uzgodnienia,  o którym mowa  w ust. 6c, dokonuje się  w trybie  art. 106 ustawy  z dnia 1 4 czerwca 196 0 r. – Kodeks  
postępowania administracyjnego,  z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska  w terminie miesiąca od dnia otrzy -
mania projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
6e. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały,  o której mowa  w ust. 6a, wyłącznie  w przypadku, gdy 
wprowadzenie zakazów, wymienionych  w art. 17 ust. 1a, prowadziłoby do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy 
wynikających z  ustaleń studium uwarunkowań  i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu 
zagospodarowania przestrzennego  w stopniu nieproporcjonalnym do wartości jakie park krajobrazowy ma chronić.  
7. Plan ochrony dla rezerwatu przyrody położonego na terenie więcej niż jednego województwa ustanawiają wspólnie, 
w drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na których obszarze 
działania znajdują się części tego rezerwatu.  
8. Plan ochrony dla parku krajobrazowego położonego na terenie kilku województw ustanawia sejmik województwa 
właściwy ze względu na siedzibę dyrekcji parku, w  porozumieniu z  pozostałymi sejmikami województw.  
Art. 20. 1. Plan ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody oraz parku krajobrazowego sporządza się na okres 
20 lat, z  uwzględnieniem:  
1) charakterystyki i  oceny stanu prz yrody;  
2) identyfikacji i  oceny istniejących oraz potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych;  
3) charakterystyki i  oceny uwarunkowań społecznych i  gospodarczych;  
4) analizy skuteczności dotychczasowych sposobów ochrony;  
5) charakterystyki i  oceny s tanu zagospodarowania przestrzennego;  
6) wyników audytu krajobrazowego,  o którym mowa  w art. 38a ustawy  z dnia 2 7 marca 200 3 r. o planowaniu  i zagos po-
darowaniu przestrzennym.  
2. Prace przy sporządzaniu planów ochrony, o  których mowa  w ust. 1, polegają na:  
1) ocenie stanu zasobów, tworów i  składników przyrody, walorów krajobrazowych, wartości kulturowych oraz istniejących  
i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych, która może być wykonana w  formie szczegółowych opisów;  
2) opracowaniu koncepcji ochrony zasobów, tworów i  składników przyrody oraz wartości kulturowych, a  także eliminacji 
lub ograniczania istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych;  
3) wskazaniu zadań ochronnych, z  podaniem rodzaju, zakresu i  lokalizac ji. 
3. Plan ochrony dla parku narodowego oraz rezerwatu przyrody zawiera:  
1) cele ochrony przyrody oraz wskazanie przyrodniczych i  społecznych uwarunkowań ich realizacji;  
2) identyfikację oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętrz-
nych i  zewnętrznych oraz ich skutków;  
3) wskazanie obszarów ochrony ścisłej, czynnej i  krajobrazowej;  
  
Dziennik  Ustaw  – 24 – Poz. 916 
 
4) określenie działań ochronnych na obszarach ochrony ścisłej, czynnej i  krajobrazowej, z  podaniem rodzaju, zakresu 
i lokalizacji tych działań;  
5) wskazanie obszarów i  miejsc udostępnianych dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, 
sportowych, amatorskiego połowu ryb i  rybactwa oraz określenie sposobów ich udostępniania;  
6) wskazanie miejsc, w  których może być prowadzona działalność wytwórcza, handlowa i  rolnicza;  
7) ustalenia do studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów  zagos-
podarowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województ w oraz planów zagospodarowania 
przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej dotyczące elimi-
nacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych.  
4. Plan ochrony dla parku krajobrazowego zawiera:  
1) cele ochrony przyrody oraz przyrodnicze, społeczne i  gospodarcze uwarunkowania ich realizacji;  
2) identyfikację oraz określenie sposobów eliminacji lub ograniczania istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętrz-
nych i  zewnętrznych oraz ich skutków;  
3) wskazanie obszarów realizacji działań ochronnych;  
4) określenie zakresu prac związanych z  ochroną przyrody i  kształtowaniem krajobrazu;  
5) wskazanie obszarów udostępnianych dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, amator-
skiego połowu r yb i dla innych form gospodarowania oraz określenie sposobów korzystania z  tych obszarów;  
6) ustalenia do studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów  zagos-
podarowania przestrzennego, planów zagospodarowania prz estrzennego województw oraz planów zagospodarowania 
przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej doty czące elimi-
nacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych;  
7) określenie granic stref och rony krajobrazów stanowiących  w szczególności przedpola ekspozycji, osie widokowe, 
punkty widokowe oraz obszary zabudowane wyróżniające się lokalną formą architektoniczną, wyznaczonych  w obrę-
bie krajobrazów priorytetowych, zidentyfikowanych  w ramach audytu  krajobrazowego,  o którym mowa  w art. 38a 
ustawy  z dnia 2 7 marca 200 3 r. o planowaniu  i zagospodarowaniu przestrzennym, istotnych dla zachowania walorów 
krajobrazowych parku krajobrazowego, wraz ze wskazaniem które  z zakazów, wymienionych  w art. 17 ust. 1a, obo-
wiązują  w danej strefie;  
8) wykaz obiektów  o istotnym znaczeniu historycznym  i kulturowym.  
4a. Plan ochrony dla parku krajobrazowego,  w części dotyczącej:  
1) określenia granic stref,  o których mowa  w ust. 4 pkt 7, 
2) wykazu obiektów  o istotnym znaczen iu historycznym  i kulturowym,  o których mowa  w ust. 4 pkt 8, 
3) wprowadzenia zakazów,  o których mowa  w art. 17 ust. 1a 
– jest aktem prawa miejscowego.  
5. Plany ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego w  części pokrywającej się 
z obszarem Natura 2000  powinny uwzględniać zakres planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, o  którym mowa  
w art. 28, albo zakres planu ochrony dla obszaru Natura 2000, o  którym mowa  w art. 29. 
6. Przepisu  ust. 5 nie stosuje się wzglę dem planów ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku kraj o-
brazowego pokrywających się  w całości lub  w części z  obszarem Natura 2000, dla którego ustanowiono plan zadań ochron-
nych,  o którym mowa  w art. 28, albo plan ochrony,  o którym mowa  w art. 29, obejmujące obszar parku narodowego, rezer-
watu przyrody lub parku krajobrazowego.  
Art. 21. Minister właściwy do spraw środowiska określi dla parku narodowego, rezerwatu przyrody, parku krajobra-
zowego, w  drodze rozporządzenia:  
1) tryb sporządzania projektu planu ochrony,  
2) zakres prac na potrzeby sporządzenia projektu planu ochrony,  
3) tryb dokonywania zmian w  planie ochrony,  
4) zakres i  sposoby ochrony zasobów, tworów i  składników przyrody  
– kierując się potrzebą ochrony zasobów, twor ów i składników przyrody żywej i  nieożywionej w  parkach narodowych, re-
zerwatach przyrody oraz parkach krajobrazowych, z  uwzględnieniem możliwości technicznych, organizacyjnych  i finan sowych 
oraz poziomu wiedzy i  nauki w  zakresie ochrony przyrody.  
  
Dziennik  Ustaw  – 25 – Poz. 916 
 
Art. 22. 1. Dla parku narodowego lub rezerwatu przyrody, do czasu ustanowienia planu ochrony, sprawujący nadzór 
sporządza projekt zadań ochronnych.  
2. Zadania ochronne, o  których mowa  w ust. 1, ustanawia, w  drodze zarządzenia:  
1) minister właściw y do spraw środowiska – dla parku narodowego;  
2) regionalny dyrektor ochrony środowiska – dla rezerwatu przyrody.  
3. Zadania ochronne, o  których mowa  w ust. 1, uwzględniają:  
1) identyfikację i  ocenę istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewn ętrznych oraz sposoby eliminacji lub 
ograniczania tych zagrożeń i  ich skutków;  
2) opis sposobów ochrony czynnej ekosystemów, z  podaniem rodzaju, rozmiaru i  lokalizacji poszczególnych zadań;  
3) opis sposobów czynnej ochrony gatunków roślin, zwierząt lub grz ybów;  
4) wskazanie obszarów objętych ochroną ścisłą, czynną oraz krajobrazową.  
4. Zadania ochronne, o  których mowa  w ust. 1, mogą być ustanawiane na rok lub równocześnie na kolejne lata, nie 
dłużej jednak niż na 5  lat. 
Art. 23. 1. Obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz 
o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z  turystyką i  wy-
poczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicz nych.  
2. Wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje  w drodze uchwały sejmiku województwa, która określa 
jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów oraz zakazy właś-
ciwe dla danego obszaru c hronionego krajobrazu lub jego części, wybrane spośród zaka zów wymienionych  w art. 24 ust.  1, 
wynikające  z potrzeb jego ochrony. Likwidacja lub zmniejszenie obszaru chronionego krajobrazu następuje  w drodze 
uchwały sejmiku województwa, wyłącznie z  powodu b ezpowrotnej utraty wyróżniającego się krajobrazu  o zróżnicowanych 
ekosystemach i  możliwości zaspokajania potrzeb związanych  z turystyką  i wypoczynkiem.  
3. Projekty uchwał sejmiku województwa,  o których mowa  w ust. 2, wymagają uzgodnienia  z właściwą miejscowo 
radą gminy oraz właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.  
3a. Uzgodnień,  o których mowa  w ust. 3, dokonuje się  w trybie  art. 106 ustawy  z dnia 1 4 czerwca 196 0 r. – Kodeks 
postępowania administracyjnego,  z zastrzeżeniem że brak przedsta wienia stanowiska  w terminie miesiąca od dnia otrzyma-
nia projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
3b. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały,  o której mowa  w ust. 2, wyłącznie  w przypadku, gdy 
przyjęcie tej uchwały prowadziłoby  do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy wynikających  z ustaleń studium uwa-
runkowań  i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu za gospodarowania przestrzennego w  stop-
niu nieproporcjonalnym do wartości jakie obszar chronionego kra jobrazu ma chronić.  
3c. Rada gminy nie może odmówić uzgodnienia projektu uchwały,  o której mowa  w ust. 2, w przypadku, gdy podjęcie 
tej uchwały jest konsekwencją rekomendacji dotyczącej utworzenia lub powiększenia obszaru chronionego krajobrazu za-
wartej  w audycie krajobrazowym,  o którym mowa  w ustawie  z dnia 2 7 marca 200 3 r. o planowaniu i  zagospodarowaniu 
przestrzennym.  
3d. Utworzenie obszaru chronionego krajobrazu lub jego powiększenie może nastąpić również na wniosek rady gminy, 
na obszarze której obszar  chronionego krajobrazu miałby być utworzony lub powiększony.  
3e. Wniosek,  o którym mowa  w ust. 3d, rozpatrywany jest nie później niż  w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania 
wniosku przez sejmik właściwego województwa.  
4. (uchylony)  
5. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów za gospo-
darowania  przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw i  planów zagospodarowania przestrzen-
nego  morskich wód wewnętrznych, morza terytori alnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej, w  części dotyczącej obszaru 
chronionego krajobrazu, wymagają uzgodnienia z  właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w  zakresie 
ustaleń tych planów, mogących mieć negatywny wpływ na ochronę przyrody obszar u chronionego krajobrazu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 26 – Poz. 916 
 
Art. 23a. 1. Na obszarze chronionego krajobrazu sejmik województwa,  w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miej-
scowego:  
1) wyznacza,  w granicach krajobrazów priorytetowych zidentyfikowanych  w ramach audytu krajobrazowego,  o którym  
mowa  w art. 38a ustawy  z dnia 2 7 marca 200 3 r. o planowaniu  i zagospodarowaniu przestrzennym, strefy ochrony kra-
jobrazu stanowiące  w szczególności przedpola ekspozycji, osie widokowe, punkty widokowe oraz obszary zabudowane  
wyróżniające się lokalną formą architektoniczną, istotne dla zachowania walorów krajobrazowych obszaru chronionego  
krajobrazu, wraz ze wskazaniem które z  zakazów, wymienionych  w art. 24 ust. 1a, obowiązują  w danej strefie;  
2) określa wykaz obiektów  o istotnym znaczeniu historycznym  i kulturowym.  
2. Projekt uchwały,  o której mowa  w ust. 1, opracowuje zarząd województwa.  
3. Zarząd województwa, sporządzając projekt uchwały,  o której mowa  w ust. 1, zapewnia możliwość udziału społeczeń-
stwa, na zasadach  i w trybie określonych  w ustawie z  dnia 3 października 200 8 r. o udostępnianiu informacji  o środowisku  
i jego ochronie, udziale społeczeństwa  w ochronie środowiska oraz  o ocenach  oddziaływania na środowisko, w  postępowaniu , 
którego przedmiotem jest sporządzenie projektu.  
4. Projekt uchwały,  o której mowa  w ust. 1, wymaga uzgodnienia  z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony śro-
dowiska  i zaopiniowania przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.  
5. Projekt uchwały,  o której mowa  w ust. 1, w części dotyczącej wprowadzenia  zakaz ów, wymienionych  w art. 24 
ust. 1a, wymaga uzgodnienia  z właściwą miejscowo radą gminy.  
6. Uzgodnienia,  o którym mowa  w ust. 5, dokonuje się  w trybie  art. 106 ustawy  z dnia 1 4 czerwca 196 0 r. – Kodeks 
postępowania administracyjnego,  z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska  w terminie miesiąca od dnia otrzyma-
nia projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
7. Rada gminy może odmówić uzgodnienia projektu uchwały,  o której mowa  w ust. 1, wyłącznie  w przypadku, gdy 
wprow adzenie zakazów, wymienionych  w art. 24 ust. 1a, prowadziłoby do ograniczenia możliwości rozwojowych gminy 
wynikających  z ustaleń studium uwarunkowań  i kierunków zagospodarowania przestrzennego lub miejscowego planu zagos -
podarowania przestrzennego  w stopn iu nieproporcjonalnym do wartości jakie obszar chronionego krajobrazu ma chronić.  
8. Zmiana uchwały,  o której mowa  w ust. 1, następuje  w takim trybie,  w jakim jest ona uchwalana.  
Art. 24. 1. Na obszarze chronionego krajobrazu mogą być wprowadzone następujące zakazy:  
1) zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk, innych schronień i  miejsc rozrodu oraz tarlisk, 
złożonej ikry, z  wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z  racjonalną g ospo-
darką rolną, leśną, rybacką i  łowiecką;  
2) realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w  rozumieniu przepisów ustawy z  dnia 3  paź-
dziernika 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środo-
wiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko;  
3) likwidowania i  niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i  nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z  potrzeby 
ochrony przeciwpowodziowej i  zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, 
utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych;  
4) wydobywania do celów gospodarczych skał, w  tym torfu, oraz skamieniałości, w  tym kopalnych szczątków roślin 
i zwierząt, a  także minerałów i  bursztynu;  
5) wykonywania prac z iemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu , z wyjątkiem prac związanych  z zabezpiecze-
niem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, 
naprawą lub remontem urządzeń wodnych;  
6) dokonywania zmian stosu nków wodnych, jeżeli służą innym celom niż ochrona przyrody lub zrównoważone wyko-
rzystanie użytków rolnych i  leśnych oraz racjonalna gospodarka wodna lub rybacka;  
7) likwidowania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy i  obszarów wodno -błotnych;  
8) budowania nowych obiektów budowlanych  w pasie szerokości 10 0 m od:  
a) linii brzegów rzek, jezior  i innych naturalnych zbiorników wodnych,  
b) zasięgu lustra wody  w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących przy normalnym 
poziomie piętrzen ia określonym  w pozwoleniu wodnoprawnym,  o którym mowa  w art. 389 pkt 1 ustawy  z dnia 
20 lipca 201 7 r. – Prawo wodne  
– z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej;  
9) lokalizowania ob iektów budowlanych w  pasie szerokości 200  m od linii brzegów klifowych oraz w  pasie technicznym 
brzegu morskiego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 27 – Poz. 916 
 
1a. Na obszarze chronionego krajobrazu, dla terenów:  
1) objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego  i położonych w  strefach,  o których mowa  w art. 23a 
ust. 1 pkt 1, wprowadza się zakazy:  
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,  
b) zalesiania;  
2) nieobjętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego położonych w  strefach,  o których mowa  w art. 23a 
ust. 1 pkt 1, wprowadza się zakazy:  
a) lokalizowania nowych obiektów budowlanych,  
b) lokalizowania nowych obiektów budowlanych odbiegających od lokalnej formy architektonicznej,  
c) lokalizowania nowych obiektów budowlanych  o wysokości przekraczającej 2 kondygnacje lub 7 m, 
d) zalesiania.  
1b. Na obszarze chronionego krajobrazu zakazuje się niszczenia  i uszkadzania obiektów  o istotnym znaczeniu histo-
rycznym  i kulturowym wskazanych  w uchwale,  o której mowa  w art. 23a ust. 1. 
2. Zakazy,  o których mowa  w ust. 1–1b, nie dotycz ą: 
1) wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i  bezpieczeństwa państwa;  
2) prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z  bezpieczeństwem powszechnym;  
3) realizacji inwestycji celu publicznego;  
4) wykonywania zadań wynikających  z planu ochrony , zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych.  
3. Zakaz,  o którym mowa  w ust. 1 pkt 2, nie dotyczy realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na śro-
dowisko, dla których przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała brak negatywnego wpływu na ochronę 
przyrody i  ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu.  
3a.10) Zakaz, o  którym mowa  w ust. 1 pkt 3, nie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu należącego do IGO stwarzają-
cego zagrożenie dla Unii lub do IGO stwarzającego zag rożenie dla Polski, znajdującego się w  obrębie zadrzewienia.  
4. Uchwała,  o której mowa  w art. 23 ust. 2, może określać odległości mniejsze niż określone  w ust. 1 pkt  8 i 9, w spo-
sób prowadzący do zwiększenia swobody  w zakresie zagospodarowania  i użytkowani a terenu.  
Art. 24a. 1. Właściciele obiektów budowlanych wzniesionych przed dniem wejścia w  życie planu ochrony dla parku 
krajobrazowego oraz uchwały,  o której mowa  w art. 23a ust. 1, naruszających przepisy tych aktów nie są zobowiązani do 
ich dostosowania.  
2. Samorząd województwa, na wniosek właściciela obiektu budowlanego, wzn iesionego przed dniem wejścia w  życie  
aktów,  o których mowa  w ust. 1, rażąco naruszającego ich przepisy, może pokryć koszty dostosowania tego obiektu 
budowlanego do wymagań tych aktów.  
Art. 25. 1. Sieć obszarów Natura 2000  obejmuje:  
1) obszary specjalnej ochrony ptaków;  
2) specjalne obszary ochrony siedlisk;  
3) obszary mające znaczenie dla Wspólnoty.  
2. Obszar Natura 2000  może obejmować część lub całość obszarów i obiektów objętych formami ochrony przyrody, 
o których mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 1–4 i 6–9. 
Art. 26. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, typy siedlisk przyrodniczych oraz 
gatunki będące przedmiotem zainteresowania Wspóln oty, w  tym siedliska przyrodnicze i  gatunki o  znaczeniu prioryteto-
wym , oraz wymagające ochrony w  formie wyznaczenia obszarów Natura 2000, a  także kryteria wyboru obszarów kwali fiku-
jących się do uznania za obszary mające znaczenie dla Wspólnoty i  wyznaczen ia jako specjalne obszary ochrony siedlisk 
oraz obszarów kwalifikujących się do wyznaczenia jako obszary specjalnej ochrony ptaków, mając na uwadze zachowanie 
poszczególnych cennych lub zagrożonych składników różnorodności biologicznej, na podstawie któryc h jest wyznaczana 
sieć obszarów Natura 2000.  
 
10) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  4 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 28 – Poz. 916 
 
Art. 27. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska opracowuje projekt listy obszar ów Natura 2000, zgodnie z  przepi-
sami prawa Unii Europejskiej.  
2. Projekt, o  którym mowa  w ust. 1, wymaga zasięgnięcia opinii właś ciwych miejscowo rad gmin. Niezłożenie opinii 
w terminie 30  dni od dnia otrzymania projektu uznaje się za brak uwag.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska, po uzyskaniu zgody Rady Ministrów, przekazuje Komisji Europejskiej:  
1) listę proponowanych obszar ów mających znaczenie dla Wspólnoty;  
2) szacunek dotyczący współfinansowania przez Wspólnotę ochrony obszarów wyznaczonych ze względu na typy siedlisk  
przyrodniczych oraz gatunki roślin i  zwierząt o  znaczeniu priorytetowym;  
3) listę obszarów specjalnej och rony ptaków.  
Art. 27a. 1. Wyznaczenie obszaru specjalnej ochrony ptaków lub specjalnego obszaru ochrony siedlisk, zmiana jego 
granic lub likwidacja następuje w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa, ministrem właściwym do 
spraw rozwoju wsi,  ministrem właściwym do spraw rybołówstwa i  z ministrem właściwym do spraw gospodarki wodnej, 
w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw środowiska, które określa nazwę, położenie administracyjne, obszar 
i mapę obszaru, cel i  przedmiot ochrony. M inister właściwy do spraw środowiska, wydając rozporządzenie, kieruje się 
stanem siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt oraz koniecznością zachowania szczególnie cennych lub 
zagrożonych składników różnorodności biologicznej.  
2. Nadzór nad obszarem Natura 200 0 lub proponowanym obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty, znajdującym 
się na liście, o  której mowa  w art. 27 ust. 3 pkt 1, sprawuje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska lub na 
obszarach morskich – dyrektor urzędu morskiego,  z zastrzeżeniem  art. 32 ust. 5. 
3. Zmiana granic lub likwidacja obszaru specjalnej ochrony ptaków lub specjalnego obszaru ochrony siedlisk nastę-
puje, jeżeli jest to uzasadnione naturalnymi zmianami stwierdzonymi w  wyniku monitoringu i  nadzoru, o  którym mo wa 
w art. 31, oraz po uzyskaniu zgody Komisji Europejskiej.  
4. Specjalne obszary ochrony siedlisk minister właściwy do spraw środowiska wyznacza po uzgodnieniu z  Komisją 
Europejską w  terminie 6  lat od dnia zatwierdzenia tego obszaru przez Komisję Europejsk ą jako obszar mający znaczenie dla 
Wspólnoty.  
Art. 28. 1. Dla obszaru Natura 2000  sprawujący nadzór nad obszarem sporządza projekt planu zadań ochronnych na 
okres 10  lat; pierwszy projekt sporządza się w  terminie 6  lat od dnia zatwierdzenia obszaru przez K omisję Europejską jako 
obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty lub od dnia wyznaczenia obszaru specjalnej ochrony ptaków.  
2. Dla proponowanego obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty, znajdującego się na liście, o  której mowa  w art. 27 
ust. 3 pkt 1, sprawujący nadzór może sporządzić projekt planu zadań ochronnych na okres 10  lat. 
3. Sporządzający projekt planu zadań ochronnych, o  którym mowa  w ust. 1, umożliwi zainteresowanym osobom i  pod-
miotom prowadzącym działalność w  obrębie siedlisk przyrodniczych  i siedlisk gatunków, dla których ochrony wyznaczono 
obszar Natura 2000, udział w  pracach związanych ze sporządzaniem tego projektu.  
4. Sporządzający projekt planu zadań ochronnych, o  którym mowa  w ust. 1, zapewnia możliwość udziału społeczeństwa , 
na zasad ach i  w trybie określonym w  ustawie z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego 
ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środo wisko,  w postępowaniu, 
którego przedmiotem jest spor ządzenie projektu.  
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, plan  
zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000, kierując się koniecznością utrzymania i  przywracania do właściwego stanu 
ochrony si edlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000. 
Plan zadań ochronnych może być zmieniony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony tych siedlisk przyrodniczych lub gatunków 
roślin i  zwierząt.  
6. (uchylony)  
7. (uchylony)  
8. Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000  położonego na terenie więcej niż jednego województwa ustanawiają 
wspólnie, w  drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na który ch 
obszarze działania znajdują się części tego obszaru.  
  
Dziennik  Ustaw  – 29 – Poz. 916 
 
9. W przypadku dokonywania zmiany planu zadań ochronnych stosuje się przepisy  ust. 3 i 4. 
10. Plan zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000  zawiera:  
1) opis granic obszaru i  mapę obszaru Natura 2000;  
2) identyfikację istniejących i  potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych 
oraz gatunków roślin i  zwierząt i  ich siedlisk będących przedmiotami ochrony;  
3) cele działań ochronnych;  
4) określenie działań ochronnyc h ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich wykonanie i  obszarów ich wdra-
żania, w  tym w  szczególności działań dotyczących:  
a) ochrony czynnej siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i  zwierząt oraz ich siedlisk,  
b) monitoringu stanu przedmiotów ochr ony oraz monitoringu realizacji celów, o  których mowa  w pkt 3, 
c) uzupełnienia stanu wiedzy o  przedmiotach ochrony i  uwarunkowaniach ich ochrony;  
5) wskazania do zmian w  istniejących studiach uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, mi ej-
scowych  planach zagospodarowania przestrzennego, planach zagospodarowania przestrzennego województw oraz planach 
zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej  
dotyczące eliminacji lub ogr aniczenia zagrożeń wewnętrznych lub zewnętrznych, jeżeli są niezbędne dla utrzymania 
lub odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt, dla których ochrony  
wyznaczono obszar Natura 2000;  
6) wskazanie terminu s porządzenia, w  razie potrzeby, planu ochrony dla części lub całości obszaru.  
11. Planu zadań ochronnych nie sporządza się dla obszaru Natura 200 0 lub jego części:  
1) dla którego ustanowiono plan ochrony, o  którym mowa  w art. 29; 
2) pokrywającego się w  całości lub w  części z  obszarem parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazo-
wego, dla których ustanowiono plan ochrony uwzględniający zakres, o  którym mowa  w ust. 10; 
3) pokrywającego się w  całości lub w  części z  obszarem parku narodowego lub reze rwatu przyrody, dla których ustano-
wiono zadania ochronne uwzględniające zakres, o  którym mowa  w ust. 10; 
3a) pokrywającego się w  całości lub w  części z  obszarem będącym w  zarządzie nadleśnictwa, dla którego ustanowiony 
plan urządzenia lasu uwzględnia zakre s, o którym mowa  w ust. 10; 
4) znajdującego się w  obszarach morskich.  
11a. Projekt planu urządzenia lasu, o  którym mowa  w ust. 11 pkt 3a, wymaga uzgodnienia z  regionalnym dyrektorem 
ochrony środowiska w  zakresie zadań ochronnych dla obszaru Natura 200 0 lub jego części pokrywającego się w  całości lub 
w części z  obszarem będącym w  zarządzie nadleśnictwa.  
11b. Uzgodnienia, o  których mowa  w ust. 11a, dokonuje się w  drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie 
do ministra właściwego do spraw środowiska. W przypadku niezajęcia stanowiska przez organ uzgadniający w  terminie 
30 dni od dnia doręczenia wystąpienia o  uzgodnienie – uzgodnienie uważa się za dokonane.  
11c. Minister właściwy do spraw środowiska rozpatrując zażalenie zasięga opinii właściwej regionalnej rady ochrony 
przyrody. Zajęcie stanowiska następuje w  terminie 30  dni. 
11d. W przypadku, gdy projekt planu urządzenia lasu, o  którym mowa  w ust. 11 pkt 3a, obejmuje obszar Natura 200 0 lub 
jego część, położony na obszarze dwóch albo więcej województw do uzgodnienia, o  którym mowa  w ust. 11a, stosuje się 
odpowiednio  art. 57 ust. 2 i 3 ustawy  z dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, 
udziale społec zeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko.  
12. Akt prawa miejscowego w  formie zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska, o  którym mowa  w ust. 5, 
traci moc w  przypadku ustanowienia planu ochrony, o  którym mowa  w art. 29. 
13. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, dla obszaru Natura 2000:  
1) tryb sporządzania projektu planu zadań ochronnych,  
2) zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu zadań ochronnych,  
3) tryb dokonywan ia zmian w  planie zadań ochronnych  
– kierując się koniecznością ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt i  ich siedlisk, uwzględniając 
ich stan oraz warunki rozwoju społecznego i  gospodarczego obszaru objętego planem zadań ochronnych . 
  
Dziennik  Ustaw  – 30 – Poz. 916 
 
Art. 29. 1. Projekt planu ochrony dla obszaru Natura 200 0 lub jego części sporządza sprawujący nadzór nad obszarem . 
2. Projekt planu ochrony dla obszaru Natura 200 0 lub jego część wymaga zaopiniowania przez:  
1) dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państw owych, jeżeli obszar Natura 2000  obejmuje obszar zarządzany przez Pań-
stwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe;  
2) dyrektora urzędu morskiego, jeżeli obszar Natura 2000  obejmuje obszar morski.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska ustanawia, w  drodze roz porządzenia, plan ochrony dla obszaru Natura 200 0 
lub jego części na okres 20  lat, kierując się koniecznością utrzymania i  przywracania do właściwego stanu ochrony sied lisk 
przyrodniczych, oraz gatunków roślin i  zwierząt, dla których wyznaczono obszar Nat ura 2000.  
4. Plan ochrony może być zmieniony, jeżeli wynika to z  potrzeb ochrony siedlisk przyrodniczych lub gatunków roś lin 
i zwierząt i  ich siedlisk, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000.  
5. Sporządzający projekt planu ochrony, o którym mowa  w ust. 1, umożliwi zainteresowanym osobom i  podmiotom 
prowadzącym działalność w  obrębie siedlisk przyrodniczych i  siedlisk gatunków, dla których ochrony wyznaczono obszar 
Natura 2000, udział w  pracach związanych ze sporządzaniem tego projektu . 
6. Ustanowienie planu ochrony poprzedza się przeprowadzeniem postępowania z  udziałem społeczeństwa na zasadach 
określonych w  dziale III rozdziale 3 ustawy  z dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego 
ochronie, udziale społ eczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko.  
7. W przypadku dokonywania zmiany planu ochrony dla obszaru Natura 200 0 lub  jego części stosuje się przepisy  ust. 5 i 6. 
8. Plan ochrony dla obszaru Natura 2000  zawiera:  
1) opis gr anic obszaru i  mapę obszaru Natura 2000;  
2) identyfikację istniejących i  potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, 
oraz gatunków roślin i  zwierząt i  ich siedlisk będących przedmiotami ochrony;  
3) określenie war unków utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000,  
zachowania integralności obszaru Natura 200 0 oraz spójności sieci obszarów  Natura 2000, odnoszących się  w szcze-
gólności do:  
a) innych form ochrony przyrody, pokrywających się z  obszarem Natura 2000,  
b) zagospodarowania przestrzennego, w  tym w  szczególności terenów lokalizacji zabudowy możliwej bez szkody dla 
obszaru Natura 2000, infrastruktury technicznej i  komunikacyjnej, infrastruktury turystycznej i  edukacyjnej, 
a także obszarów, które powinny być zalesione oraz obszarów wyłączonych z  zalesiania,  
c) zagospodarowania obszarów morskich,  
d) gospodarowania wodami,  
e) gospodarki rolnej, leśnej i  rybackiej,  
f) śródlądowych wód powierzchniowyc h płynących, w  których powinna być zachowana lub odtworzona możliwość 
wędrówki ryb i  innych organizmów wodnych;  
4) wskazania do zmian w  istniejących studiach uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miej-
scowych p lanach zagospodarowania  przestrzennego, planach zagospodarowania przestrzennego województw oraz planach 
zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej  
dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń wewnętrznych lub  zewnętrznych, jeżeli są niezbędne dla utrzymania 
lub odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwie rząt, dla których wy-
znaczono obszar Natura 2000;  
5) określenie działań ochronnych dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony 
obszaru Natura 2000, ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich realizację;  
6) wskaźniki właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub gatunków roślin i  zwierząt i  ich siedlisk, będących 
przedmiotami  ochrony;  
7) określenie sposobów monitoringu realizacji zadań ochronnych oraz ich skutków;  
8) określenie sposobów monitoringu stanu ochrony siedlisk przyrodniczych lub gatunków roślin i  zwierząt i  ich sied lisk, 
będących przedmiotami ochrony.  
  
Dziennik  Ustaw  – 31 – Poz. 916 
 
9. Zakres dzi ałań ochronnych, o  których mowa  w ust. 8 pkt 5, może obejmować w  szczególności:  
1) ochronę czynną lub odtwarzanie siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i  zwierząt, będących przedmio-
tem ochrony;  
2) utrzymanie korytarzy ekologicznych łączących  obszary Natura 2000;  
3) rozmieszczenie obiektów i  urządzeń służących celom ochrony obszaru Natura 2000;  
4) stosunki wodne, w  tym gospodarowanie wodami;  
5) gospodarkę rolną, leśną i  rybacką, w  tym: 
a) kierunki kształtowania przestrzeni produkcyjnej,  
b) wskazanie obszarów, które powinny być zalesione, oraz obszarów wyłączonych z  zalesiania,  
c) wskazanie śródlądowych wód powierzchniowych płynących, w  których powinna być zachowana lub odtworzona 
możliwość wędrówki ryb i  innych organizmów wodnych;  
6) warunki za gospodarowania terenów oraz ich użytkowania, w  tym w  zależności od potrzeb wskazanie:  
a) terenów przeznaczonych pod zabudowę,  
b) lokalizacji infrastruktury technicznej i  komunikacyjnej,  
c) lokalizacji infrastruktury turystycznej i  edukacyjnej.  
10. Minister  właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, dla obszaru Natura 2000:  
1) tryb sporządzania projektu planu ochrony,  
2) zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu ochrony,  
3) tryb dokonywania zmian w  planie ochrony  
– kierując się potrzebą ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt i  ich siedlisk, uwzględniając ich 
stan oraz warunki rozwoju społecznego i  gospodarczego obszaru objętego planem ochrony.  
Art. 30. 1. Plan ochrony ustanowiony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody lub parku krajobrazowego położo-
nego w  granicach obszaru Natura 2000, uwzględniający zakres, o  którym mowa  w art. 29, staje się planem ochrony dla tej 
części obszaru Natura 2000.  
2. Plan urządzenia lasu dla nadleśnictwa położo nego w  granicach obszaru Natura 2000, uwzględniający zakres, o  którym 
mowa  w art. 29, staje się planem ochrony dla tej części obszaru Natura 2000.  
3. Projekty studiów uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów  zagospo-
darowania przestrzennego, planów zagospodarowania przestrzennego województw oraz planów zagospodarowania  przestrzen-
nego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i  wyłącznej strefy ekonomicznej w  części dotyczącej istniejącego 
lub projektowane go obszaru Natura 2000  wymagają uzgodnienia z  regionalnym dyrektorem ochrony środowis ka w zakresie 
ustaleń tych planów, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.  
Art. 31. Sprawujący nadzór nad obszarem Natura 2000  sporządza i  przekaz uje Generalnemu Dyrektorowi Ochrony 
Środowiska, co 6  lat w  odniesieniu do specjalnego obszaru ochrony siedlisk oraz co 3  lata w  odniesieniu do obszaru spe-
cjalnej ochrony ptaków, ocenę realizacji ochrony tego obszaru, zawierającą informacje dotyczące podejm owanych działań 
ochronnych oraz wpływu tych działań na stan ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i  zwierząt, dla których 
ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, a  także wyniki monitorowania i  nadzoru tych działań.  
Art. 32. 1. Generaln y Dyrektor Ochrony Środowiska nadzoruje funkcjonowanie obszarów Natura 2000, prowadząc 
ewidencję danych niezbędnych do podejmowania działań w  zakresie ich ochrony.  
2. Nadzór, o  którym mowa  w ust. 1, polega na:  
1) wydawaniu zaleceń i  wytycznych w  zakresie o chrony i  funkcjonowania obszarów Natura 2000;  
2) określaniu zakresu i  żądaniu informacji dotyczących ochrony i  funkcjonowania obszarów Natura 2000;  
3) kontroli realizacji ustaleń planów ochrony i  planów zadań ochronnych obszarów Natura 2000.  
3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska koordynuje funkcjonowanie obszarów Natura 2000  na obszarze swojego 
działania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 32 – Poz. 916 
 
4. Na terenie zarządzanym przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, na którym znajduje się obszar 
Natura 2000, zadania w  zakresie ochrony prz yrody wykonuje samodzielnie miejscowy nadleśniczy, zgodnie z  ustaleniami 
planu urządzenia lasu.  
5. W przypadku gdy obszar Natura 2000  obejmuje w  całości lub w  części obszar parku narodowego, sprawującym 
nadzór nad obszarem Natura 200 0 w granicach parku nar odowego jest dyrektor parku narodowego.  
Art. 33. 1. Zabrania się, z  zastrzeżeniem  art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w  połączeniu z  innymi  
działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w  tym w  szczególnoś ci: 
1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i  zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar  
Natura 200 0 lub 
2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub  
3) pogorszyć integralność obszaru Natura 200 0 lub jego powiązania z  innymi obszarami.  
2. Przepis  ust. 1 stosuje się odpowiednio do proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty, znajdują-
cych się na liście, o  której mowa  w art. 27 ust. 3 pkt 1, do cz asu zatwierdzenia przez Komisję Europejską jako obszary 
mające znaczenie dla Wspólnoty i  wyznaczenia ich jako specjalne obszary ochrony siedlisk.  
3. Projekty polityk, strategii, planów i  programów oraz zmian do takich dokumentów a  także planowane przedsięw zię-
cia, które mogą znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a  które nie są bezpośrednio związane z  ochroną obszaru 
Natura 200 0 lub obszarów, o  których mowa  w ust. 2, lub nie wynikają z  tej ochrony, wymagają przeprowadzenia odpowied-
niej oceny oddziaływania na zasadach określonych w  ustawie z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji 
o środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko.  
Art. 34. 1. Jeżeli przemawiają za  tym konieczne wymogi nadrzędnego inter esu publicznego, w  tym wymogi  o charak-
terze społecznym lub gospodarczym, i  wobec braku rozwiązań alternatywnych, właściwy miejscowo regionalny dyrektor 
ochrony środowiska, a  na obszarach morskich – dyrektor właściwego  urzędu morskiego, może zezwolić na realizację planu 
lub działań, mogących znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 200 0 lub obszary znajdujące się 
na liście, o  której mowa  w art. 27 ust. 3 pkt 1, zapewniając wykonanie kompensacji prz yrodniczej niezbędnej do zapewnie-
nia spójności i  właściwego funkcjonowania sieci obszarów Natura 2000.  
2. W przypadku gdy znaczące negatywne oddziaływanie dotyczy siedlisk i  gatunków priorytetowych, zezwolenie, 
o którym mowa  w ust. 1, może zostać udzielone  wyłącznie w  celu:  
1) ochrony zdrowia i  życia ludzi;  
2) zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego;  
3) uzyskania korzystnych następstw o  pierwszorzędnym znaczeniu dla środowiska przyrodniczego;  
4) wynikającym z  koniecznych wymogów nadrzędnego interesu publicz nego, po uzyskaniu opinii Komisji Europejskiej.  
Art. 35. 1. Wydając zezwolenie, o  którym mowa  w art. 34 ust. 1, właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony 
środowiska, a  na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, w  porozumieniu z  zarządcą terenu, stosow-
nie do skali i  rodzaju negatywnego oddziaływania na cele ochrony obszaru Natura 2000, ustala zakres, miejsce, termin 
i sposób wykonania kompensacji przyrodniczej, zobowiązując do jej wykonania nie później niż w  terminie rozpoczęcia 
dział ań powodujących negatywne oddziaływanie.  
2. Koszty kompensacji przyrodniczej ponosi podmiot realizujący plan lub przedsięwzięcie.  
2a. Za utrzymanie siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin i  zwierząt, utworzonych w  ramach kompensacji przyrodniczej , 
jak rów nież za monitorowanie ich stanu odpowiada:  
1) sprawujący nadzór nad obszarem Natura 2000, na terenie którego została wykonana kompensacja;  
2) regionalny dyrektor ochrony środowiska na terenie znajdującym się poza obszarem Natura 2000.  
3. Regionalny dyrekto r ochrony środowiska lub dyrektor urzędu morskiego nadzoruje wykonanie kompensacji przy-
rodniczej.  
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska lub dyrektor urzędu morskiego składa informacje Generalnemu Dyrekto-
rowi Ochrony Środowiska o:  
1) ustalonym zakresie kompensacji przyrodniczej, o  której mowa  w ust. 1, w terminie 30  dni od dnia wydania zezwolenia, 
o którym mowa  w art. 34 ust.  1, na realizację działań mogących znacząco negatywnie oddziaływać na obszar  Natura 2000;  
2) wykonanej kompensacji przyrodniczej w  terminie 30  dni od dnia zakończenia realizacji działań kompensacyjnych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 33 – Poz. 916 
 
5. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska składa informacje, o  których mowa  w ust. 4, ministrowi właściwemu do 
spraw środowiska.  
6. Minister właściwy do spraw środowiska informuje Komis ję Europejską o  ustalonym zakresie kompensacji przyrod-
niczej przed jej wdrożeniem oraz przed realizacją planu lub działania.  
7. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, szczegółowe sposoby i  formy składania 
informacji, o  których mowa  w ust. 4, kierując się koniecznością ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin 
i zwierząt i  ich siedlisk.  
Art. 35a. W przypadku działań przewidzianych do realizacji w  ramach planowanych przedsięwzięć zezwolenie,  o któ-
rym mowa  w art. 34 ust. 1, zastępuje się decyzją o  środowiskowych uwa runkowaniach lub uzgodnieniem  z regionalnym 
dyrektorem ochrony środowiska, w  rozumieniu ustawy z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku  
i jego ochronie, udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko. Do decyzji 
stosuje się odpowiednio przepisy  art. 34 i 35. 
Art. 36. 1. Na obszarach Natura 2000, z  zastrzeżeniem  ust. 2, nie podlega ograniczeniu dział alność związana z  utrzy ma-
niem  urządzeń i  obiektów służących bezpieczeństwu przeciwpowodziowemu oraz działalność gospodarcza, rolna, leśna, 
łowie cka i rybacka, a  także amatorski połów ryb, jeżeli nie oddziałuje znacząco negatywnie na cele ochrony obszaru N atura 2000.  
2. Prowadzenie działalności, o  której mowa  w ust. 1, na obszarach Natura 2000  wchodzących w  skład parków narodo-
wych i  rezerwatów przyrody, jest dozwolone wyłącznie w  zakresie, w  jakim nie narusza to zakazów obowiązujących na tych 
obszarach.  
3. Jeżeli działalność gospodarcza, rolna, leśna, łowiecka lub rybacka wymaga dostosowania do wymogów ochrony 
obszaru Natura 2000, na którym nie mają zastosowania programy wsparcia z  tytułu obniżenia dochodowości, regionalny 
dyrektor ochrony środowiska może za wrzeć umowę z  właścicielem lub posiadaczem obszaru, z  wyjątkiem zarządców nie-
ruchomości Skarbu Państwa, która zawiera wykaz niezbędnych działań, sposoby i  terminy ich wykonania oraz warunki 
i terminy rozliczenia należności za wykonane czynności, a  także wa rtość rekompensaty za utracone dochody wynikające 
z wprowadzonych ograniczeń.  
Art. 37. 1. Jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 200 0 lub  obszaru  
znajdującego się na liście, o  której mowa  w art. 27 ust. 3 pkt 1, zostały podjęte bez uzyskania zezwolenia, o którym mowa  
w art. 34, lub uzgodnienia lub decyzji, o  których mowa  w art. 35a, regionalny dyrektor ochrony środowiska , a na obszarach 
morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje decyzję, w której nakazuje, w  zależności od potrzeb, ich natych-
miastowe  wstrzymanie lub podjęcie niezbędnych działań zapobiegawczych lub działań naprawczych.  
2. Jeżeli działania na obszarze Natura 200 0 zostały podjęte sprzecznie z  ustaleniami planu zadań ochronnych  lub planu 
ochrony, regionalny dyrektor ochrony środowiska,  a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, wydaje  
decyzję,  o której mowa  w ust. 1, chyba że przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko lub ocena 
oddziały wania przedsięwzięcia na obszar Natura 200 0 wykazała brak znaczącego negatywnego oddziaływania na cele 
ochrony obszaru Natura 2000,  w tym na cele działań ochronnych określone  w planie zadań ochronnych lub planie ochrony, 
albo mimo znaczącego negatywnego od działywania spełnione s ą przesłanki,  o których mowa  w art. 34. 
3. Jeżeli w  stosunku do działań, o  których mowa  w ust. 1 i 2, jest prowadzone postępowanie, o  którym mowa  w art. 48, 
art. 49f albo art. 50 ustawy  z dnia 7  lipca 1994  r. – Prawo budowlane, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obsza-
rach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, zawiesza postępowanie w  sprawie wydania decyzji, o  której mowa  
w ust. 1, do czasu zakończenia przez właściwy organ postępowania prowadzonego na podstawie ustawy z  dnia 7  lipca 
1994  r. – Prawo budowlane.  
4. W przypadku działań, o  których mowa  w ust. 1 i 2, do których mają jednocześnie zastosowanie przepisy ustawy 
z dnia 13  kwietnia 2007  r. o zapobieganiu szkodom w  środowisku i  ich naprawie ( Dz. U. z 2020 r. poz. 2187 ), nie prowadzi się  
postępowania w  sprawie wydania decyzji, o  której mowa  w ust. 1. 
Art. 37a. 1. Jeżeli w  decyzji, o  której mowa  w art. 37 ust. 1, nakazuje się podjęcie niezbędnych działań zapobiegaw-
czych lub działań naprawczych, w  decyzji tej określa się:  
1) stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko;  
2) zakres i  sposób przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub działań naprawczych, w  tym czynności zmierzających 
do ograniczenia oddziaływania na obszar Natura 200 0 lub obszar znajdujący się na liście, o  której mowa  w art. 27 ust. 3 
pkt 1; 
3) termin rozpoczęcia i  zakończenia działań zapobiegawczych lub działań naprawczych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 34 – Poz. 916 
 
2. Przez działania zapobiegawcze i  działania naprawcze rozumie się odpowiedni o działania zapobiegawcze i  działa nia 
naprawcze, o  których mowa w  ustawie z  dnia 13  kwietnia 2007  r. o zapobieganiu szkodom w  środowisku i  ich naprawie.  
3. Ustalając kolejność, zakres i  sposób podejmowania działań naprawczych, regionalny dyrektor ochrony środowis ka, 
a na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, kieruje się charakterem, zasięgiem i  rozmiarem negatyw-
nego  oddziaływania, a  także możliwością naturalnej naprawy elementów przyrodniczych na obszarze, na którym negatywne 
oddziaływanie wystąpiło.  
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarach morskich – dyrektor właściwego urzędu morskiego, 
wydaje decy zję, o  której mowa  w art. 37 ust. 1, po zasięgnięciu opinii dyrektora parku narodowego – w odniesieniu do 
negatywnego oddziaływania na obszarze parku narodowego.  
Art. 37b. W decyzji, o  której mowa  w art. 37 ust.  1, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarach morskich – 
dyrektor właściwego urzędu morskiego, może nałożyć obowiązek prowadzenia badań zanieczyszczenia gleby i  ziemi lub 
pomiarów zawartości substancji w  wodzie, w  tym pobierania próbek, lub monitoringu przyrodniczego różnorodności biolog icznej  
i krajobrazowej, określając:  
1) zakres badań, pomiarów lub monitoringu;  
2) metodykę prowadzenia badań, pomiarów lub monitoringu;  
3) termin i  formę przedkładania wyników badań, pomiarów lub monitoringu regionalnemu dyrektorowi ochrony środo-
wiska, a  na obszarach morskich – dyrektorowi właściwego urzędu morskiego.  
Art. 37c. 1. Jeżeli działania mogące znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 200 0 lub  obszaru  
znajdującego się na liście, o  której mowa  w art. 27 ust.  3 pkt  1, zostały podjęte przez więcej niż jeden podmiot, odpowiedzial-
ność tych podmiotów jest solidarna.  
2. Jeżeli działania, o  których mowa  w ust. 1, zostały podjęte za zgodą lub wiedzą władającego powierzchnią ziemi, jest 
on obowiązany do prowadzenia działań zapo biegawczych lub działań naprawczych, a  także do prowadzenia monitoringu 
solidarnie z  podmiotem, który je podjął. Przez władającego powierzchnią ziemi rozumie się podmiot, o  którym mowa  w art. 3 
pkt 44 ustawy  z dnia 27  kwietnia 2001  r. – Prawo ochrony środo wiska.  
3. W przypadku, o  którym mowa  w ust. 2, decyzję, o  której mowa  w art. 37 ust. 1, kieruje się także do władającego 
powierzchnią ziemi.  
Art. 37d. Podmiot obowiązany do przeprowadzenia działań zapobiegawczych lub działań naprawczych informuje 
regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a  na obszarach morskich – dyrektora właściwego urzędu morskiego, o  ich 
zakończeniu.  
Art. 38. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska składa do Komisji Europejskiej raporty i  notyfikacje dotyczące 
obszarów Natura 200 0 oraz występuje o  opinie w  sprawie tych obszarów.  
Art. 39. Koszty związane z  wdrożeniem i  funkcjonowaniem sieci obszarów Natura 200 0 w zakresie nieobjętym finan sowa-
niem  przez Wspólnotę są finansowane z  budżetu państwa, a  także z  budżetów jednostek samorz ądu terytorialnego oraz ze środków 
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i  Gospodarki Wodnej i  wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i  gospo-
darki wodnej.  
Art. 40. 1. Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i  nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej 
wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami , 
wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, 
wodosp ady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.  
2. Na terenach niezabudowanych, jeżeli nie stanowi to zagrożenia dla ludzi lub mienia, drzewa stanowiące pomniki 
przyrody podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu.  
3. Minis ter właściwy do spraw środowiska określi,  w drodze rozporządzenia, kryteria uznawania tworów przyrody 
żywej  i nieożywionej za pomniki przyrody, kierując się potrzebą ochrony drzew  i krzewów ze względu na ich wielkość, 
wiek, pokrój  i znaczenie historyczne,  a odnośnie tworów przyrody nieożywionej – ze względu na ich znaczenie naukowe, 
estetyczne  i krajobrazowe.  
Art. 41. 1. Stanowiskami dokumentacyjnymi są niewyodrębniające się na powierzchni lub możliwe do wyodrębnienia, 
ważne pod względem naukowym i  dydaktyc znym, miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzeń skamie-
niałości lub tworów mineralnych, jaskinie lub schroniska podskalne wraz z  namuliskami oraz fragmenty eksploa towanych 
lub nieczynnych wyrobisk powierzchniowych i  podziemnych.  
2. Stanowisk ami dokumentacyjnymi mogą być także miejsca występowania kopalnych szczątków roślin lub zwierząt.  
  
Dziennik  Ustaw  – 35 – Poz. 916 
 
Art. 42. Użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla za-
chowania różnorodności biologicznej – naturalne zb iorniki wodne, śródpolne i  śródleśne oczka wodne, kę py drzew i  krzewów , 
bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, sied liska 
przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i  grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmna-
żania  lub miejsca sezonowego przebywania.  
Art. 43. Zespołami przyrodniczo -krajobrazowymi są fragmenty krajobrazu naturalnego i  kulturowego zasługujące na 
ochronę ze względu na ich walory wi dokowe lub estetyczne.  
Art. 44. 1. Ustanowienie pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przy-
rodniczo -krajobrazowego następuje w  drodze uchwały rady gminy.  
2. Uchwała rady gminy, o  której mowa  w ust. 1, określa nazwę danego obiektu lub obszaru, jego położenie, sprawującego  
nadzór, szczególne cele ochrony, w  razie potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe dla tego 
obiektu, obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych  w art. 45 ust. 1. 
2a. Podejmując uchwałę  w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo -krajobrazowego rada gminy uwzględnia istniejące  
na tym terenie obszary parków kulturowych.  
3. Zniesienia formy ochrony przyrody, o  której mowa  w ust. 1, dokonuje rada gminy w  drodze uchwały.  
3a. Projekty uchwał, o  których mowa  w ust. 1 i 3, wymagają uzgodnienia z  właściwym regionalnym dyrektorem 
ochrony środowiska.  
3b. Uzgodnienia,  o którym mowa  w ust. 3a, dokonuje się  w trybie  art. 106 ustawy  z dnia 1 4 czerwca 196 0 r. – Kodeks 
postępowania administracyjnego,  z zastrzeżeniem że brak przedstawienia stanowiska  w terminie miesiąca od dnia otrzymania  
projektu uchwały, jest uważane za uzgodnienie projektu.  
4. Zniesienie formy ochrony przyrody,  o której mowa  w ust. 1, następuje  w razie u traty wartości przyrodniczych i  kra-
jobrazowych, ze względu na które ustanowiono formę ochrony przyrody, lub  w razie konieczności realizacji inwestycji celu 
publicznego w  przypadku braku rozwiązań alternatywnych lub zapewnienie bezpieczeństwa powszec hnego.  
5. Zniesienie zespołu przyrodniczo -krajobrazowego następuje również  w przypadku ustanowienia parku kulturowego . 
Art. 45. 1. W  stosunku do pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przy-
rodniczo -krajobrazowego mog ą być wprowadzone następujące zakazy:  
1) niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru;  
2) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu , z wyjątkiem prac związanych  z zabezpieczeniem 
przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub naprawą  urzą-
dzeń wodnych;  
3) uszkadzania i  zanieczyszczania gleby;  
4) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce 
rolnej , leśnej, wodnej lub rybackiej;  
5) likwidowania, zasypywania i  przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno -błot-
nych;  
6) wylewania gnojowicy, z  wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych;  
7) zmiany sposobu użytkowan ia ziemi;  
8) wydobywania do celów gospodarczych skał, w  tym torfu, oraz skamieniałości, w  tym kopalnych szczątków roślin 
i zwierząt, a  także minerałów i  bursztynu;  
9) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, legowisk zwierzęcych or az tarlisk i  złożonej ikry, 
z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z  racjonalną gospodarką rolną, leśną, 
rybacką i  łowiecką;  
10) zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin i  grzybów na obszarach użytków ekologicznych, utworzo nych w  celu ochrony 
stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin i  grzybów chronionych;  
11) umieszczania tablic reklamowych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 36 – Poz. 916 
 
2. Zakazy, o  których mowa  w ust. 1, nie dotyczą:  
1) prac wykonywanych na potrzeby ochrony przyrody po uzgodnieniu z  organem ustanawiającym daną formę ochrony 
przyrody;  
2) realizacji inwestycji celu publicznego  w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, po uzgodnieniu  z organem usta-
nawiającym daną formę ochrony przyrody;  
3) zadań z  zakresu obronności kraju w  przypadku zagrożenia bezpieczeństw a państwa;  
4) likwidowania nagłych zagrożeń bezpieczeństwa powszechnego i  prowadzenia akcji ratowniczych.  
Art. 45a. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska koordynuje funkcjonowanie form ochrony przyrody,  o których  
mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 2–4 i 6–9. 
2. Koordynacja,  o której mowa  w ust. 1, polega  w szczególności na prawie żądania informacji dotyczących funkcjono-
wania form ochrony przyrody wskazanych  w ust. 1 i publikowaniu rekomendacji  w tym zakresie.  
Art. 46. 1. Ochrona gatunkowa obejmuje okazy gatunk ów oraz siedliska i  ostoje roślin, zwierząt i  grzybów.  
2. Ochrona gatunkowa ma na celu zapewnienie przetrwania i  właściwego stanu ochrony dziko występujących na terenie  
kraju lub innych państw członkowskich Unii Europejskiej rzadkich, endemicz nych, podatny ch na zagrożenia  i zagrożonych 
wyginięciem oraz objętych ochroną na podstawie przepisów umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest 
stroną, gatunków roślin, zwierząt i  grzybów oraz ich siedlisk i  ostoi, a  także zachowanie różnorodności gatun kowej i  genetycznej.  
3. W celu ochrony ostoi i  stanowisk roślin lub grzybów objętych ochroną gatunk ową lub ostoi, miejsc rozrodu  i regu-
larnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być ustalane strefy ochrony.  
Art. 47. 1. Rośliny, zwierzęta i grzyby gatunków zagrożonych wyginięciem w  środowisku przyrodniczym podlegają 
ochronie ex situ w  ogrodach zoologicznych, ogrodach botanicznych lub bankach genów.  
2. Ochrona ex situ gatunków, o  których mowa  w ust. 1, powinna zmierzać do przywrócenia osobników tych gatunków 
do środowiska przyrodniczego.  
Art. 48. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa określi,  
w drodze rozporządzenia:  
1) gatunki roślin:  
a) objętych ochroną ścisłą, z  wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej,  
b) objętych ochroną częściową,  
c) objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,  
d) wymagających ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk,  
2) właściwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków roślin zakazy wybrane spośród zakazów, o  których mowa  
w art. 51 ust. 1 i 1a, oraz odstępstwa od zakazów wybrane spośród odstępstw, o  których mowa  w art. 51 ust. 2, 
3) sposoby ochrony gatunków, w  tym wi elkość stref ochrony  
– kierując się potrzebą ochrony dziko występujących roślin, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk oraz wymaganiami ekologicz-
nymi, naukowymi i  kulturowymi, a  także biorąc pod uwagę obowiązujące w  tym zakresie przepisy prawa Unii Euro pejsk iej. 
Art. 49. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa określi,  
w drodze rozporządzenia:  
1) gatunki:  
a) zwierząt objętych ochroną ścisłą, z  wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej,  
b) zwierząt objętych ochroną częściową,  
c) zwierząt objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,  
d) (uchylona)  
e) zwierząt wymagających ustalenia stref ochrony ostoi, miejsc rozrodu lub regularnego przebywania,  
  
Dziennik  Ustaw  – 37 – Poz. 916 
 
2) właści we dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków zwierząt zakazy wybrane spośród zakazów, o  których 
mowa  w art. 52 ust. 1 i 1a, oraz odstępstwa od zakazów wybrane spośród odstępstw, o  których mowa  w art. 52 ust. 2, 
3) sposoby ochrony gatunków, w  tym wielko ść stref ochrony  
– kierując się potrzebą ochrony dziko występujących zwierząt, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk oraz wymaganiami eko logicznymi , 
naukowymi i  kulturowymi, a  także biorąc pod uwagę obowiązujące w  tym zakresie przepisy prawa Unii Euro pejskie j. 
Art. 50. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa określi,  
w drodze rozporządzenia:  
1) gatunki grzybów:  
a) objętych ochroną ścisłą,  
b) objętych ochroną częściową,  
c) objętych ochroną częściową, które mogą być pozyskiwane, oraz sposoby ich pozyskiwania,  
d) wymagających ustalenia stref ochrony ich ostoi lub stanowisk,  
2) właściwe dla poszczególnych gatunków lub grup gatunków grzybów zakazy wybrane spośród zakazów, o  których 
mowa  w art. 51 ust. 1 i 1a, oraz odstępstwa od zakazów wybrane spośród odstępstw, o  których mowa  w art. 51 ust. 2, 
3) sposoby ochrony gatunków, w  tym wielkość stref ochrony  
– kierując się potrzebą ochrony dziko występujących grzybów, ich siedlisk, ostoi lub stanowisk o raz wymaganiami eko lo-
gicznymi, naukowymi i  kulturowymi, a  także biorąc pod uwagę obowiązujące w  tym zakresie przepisy prawa Unii Euro pej-
skiej. 
Art. 51. 1. W  stosunku do dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być 
wprowadzone następujące zakazy:  
1) umyślnego niszczenia;  
2) umyślnego zrywania lub uszkadzania;  
3) niszczenia ich siedlisk lub ostoi;  
4) dokonywania zmian stosunków wodnych, stosowania środków chemicznych, niszczenia ściółki leśnej lub niszczenia 
gleby w  ostojach;  
5) hodowli;  
6) pozyskiwania lub zbioru;  
7) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków;  
8) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów gatunków;  
9) wwożenia z  zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów ga tunków;  
10) umyślnego przemieszczania w  środowisku przyrodniczym;  
11) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.  
1a. W stosunku do innych niż dziko występujących roślin lub grzybów gatunków objętych ochroną gatunkową mogą 
być wprowadzone następuj ące zakazy:  
1) hodowli;  
2) przetrzymywania lub posiadania okazów gatunków;  
3) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu okazów gatunków;  
4) wwożenia z  zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;  
5) umyślnego wpr owadzania do środowiska przyrodniczego.  
2. W stosunku do gatunków roślin lub grzybów objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, w  przypadku 
braku rozwiązań alternatywnych i  jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących 
populacji chronionych gatunków  roślin lub grzybów, odstępstwa od zakazów, o  których mowa  w ust. 1 i 1a, dotyczące:  
1) wykonywania czynności związanych z  prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli techno logia  
prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów;  
  
Dziennik  Ustaw  – 38 – Poz. 916 
 
2) usuwania roślin oraz grzybów niszczących materiały lub obiekty budowlane;  
3) pozyskiwania gatunków, o  których mowa  w art. 48 pkt 1 lit. c oraz  art. 50 pkt 1 lit. c, przez podmioty, które uzyskały 
zezwolenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich 
pozyskiwanie;  
4) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a  także wywożenia poza granicę 
państwa okazów gatunków, o  których mowa  w art. 48 pkt 1 lit. c oraz  art. 50 pkt 1 lit. c, pozyskanych na podstawie 
zezwolenia, o  którym mowa  w pkt 3; 
5) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a  także wywożenia poza gra -
nicę państwa okazów gatunków pozyskanych poza granicą państwa i  wwiezionych z  zagranicy na podstawie 
zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
3. Odstępstwo od zakazu, o  którym mowa  w ust. 2 pkt  1, nie dotyczy gatunków wymienionych w  załączniku IV dyrek-
tywy  Rady 92/ 43/EWG z  dnia 21  maja 1992  r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i  flory 
(Dz. Urz. WE L 20 6 z 22.07.1992,  str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15,  t. 2, str. 102).  
Art. 52. 1. W  stosunku do dziko wyst ępujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wprowa-
dzone następujące zakazy:  
1) umyślnego zabijania;  
2) umyślnego okaleczania lub chwytania;  
3) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lub form rozwojowych;  
4) transportu;  
5) chowu lub hodowli;  
6) zbierania, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków;  
7) niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania;  
8) niszczenia, usuwania lub usz kadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schro-
nień;  
9) umyślnego uniemożliwiania dostępu do schronień;  
10) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu w  celu sprzedaży okazów gatunków;  
11) wwożenia z  zagranicy lub wywożenia poza granicę państwa okazów gatunków;  
12) umyślnego płoszenia lub niepokojenia;  
13) umyślnego płoszenia lub niepokojenia w  miejscach noclegu, w  okresie lęgowym w  miejscach rozrodu lub wychowu 
młodych lub w  miejscach żerow ania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących;  
14) fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować ich płoszenie lub niepokojenie;  
15) umyślnego przemieszczania z  miejsc regularnego przebywania na inne miejsca;  
16) umyślnego wprowadzania d o środowiska przyrodniczego.  
1a. W stosunku do innych niż dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną gatunkową mogą być wpro -
wadzone następujące zakazy:  
1) umyślnego zabijania;  
2) umyślnego niszczenia ich jaj, postaci młodocianych lub form rozwojowych;  
3) transportu;  
4) chowu lub hodowli;  
5) przetrzymywania, posiadania lub preparowania okazów gatunków;  
6) zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny lub transportu w  celu sprzedaży okazów gatunków;  
7) wwożenia z  zagranicy lub wywożen ia poza granicę państwa okazów gatunków;  
8) umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 39 – Poz. 916 
 
2. W stosunku do gatunków zwierząt objętych ochroną gatunkową mogą być wprowadzone, w  przypadku braku roz-
wiązań alternatywnych i  jeżeli nie są szkodliwe dla za chowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących popu-
lacji chronionych gatunków zwierząt, odstępstwa od zakazów, o  których mowa  w ust. 1 i 1a, dotyczące:  
1) usuwania od dnia 16  października do końca lutego gniazd z  budek dla ptaków i  ssaków;  
2) usuwania od dnia 16  października do końca lutego gniazd ptasich z  obiektów budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli 
wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne;  
3) chwytania na terenach zabudowanych przez podmioty upoważnione przez regionalnego dyrektor a ochrony środowis ka 
zabłąkanych zwierząt i  przemieszczania ich do miejsc regularnego przebywania;  
4) chwytania zwierząt rannych lub osłabionych w  celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej i  przemieszczania ich do 
ośrodków rehabilitacji zwierząt;  
5) zapobiegania poważnym szkodom w  odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów, rybostanu, wody lub 
innych rodzajów mienia;  
6) pozyskiwania okazów gatunków, o  których mowa  w art. 49 pkt 1 lit. c, przez podmioty, które uzyskały zezwolenie 
regionalne go dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na ich pozyskiwanie;  
7) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a  także wywożenia poza gra-
nicę państwa okazów gatunków, o  których mowa  w art. 49 pkt 1 lit. c, pozyskanych na podstawie zezwolenia, o  którym 
mowa  w pkt 6; 
8) przetrzymywania, posiadania, zbywania, oferowania do sprzedaży, wymiany, darowizny, a  także wywożenia poza 
granicę państwa okazów gatunków pozyskanych poza granicą państ wa i  wwiezionych z  zagranicy na podstawie 
zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska;  
9) zbierania i  przechowywania piór ptaków ; 
10) wykonywania czynności związanych  z prowadzeniem racjonalnej gospodar ki leśnej lub rolnej, jeżeli technologia prac 
uniemożliwia przestrzeganie zakazów.  
3. (uchylony)  
4. W przypadku gatunków ptaków zapobieganie poważnym szkodom, o  którym mowa  w ust. 2 pkt 5, odnosi się do 
zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybostanu lub wody.  
5.11) Odstępstwo od zakazu, o  którym mowa  w ust. 2 pkt 10, nie dotyczy gatunków wymienionych w  załączniku IV 
dyrektywy Rady 92/43/EWG z  dnia 21  maja 1992  r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i  flory, 
a także chronionych gatunków ptaków.  
6. Wprowadzenie odstępstwa,  o którym mowa  w ust. 2 pkt 10, jest możliwe w  sytuacji braku znacząco negatywnego 
wpływu gospodarki leśnej lub rolnej na stan zachowania gatunku.  
Art. 52a. 1. (uchylony)  
2. Gospodarka rybacka nie narusza zakazów, o których mowa  w art. 52 ust. 1 pkt 1–4, 7, 8, 12, 1 3 i 15, jeżeli jest 
prowadzona na podstawie wymagań dobrej praktyki w  zakresie gospodarki rybackiej, których ustalenia zapewniają, że czyn-
ności wykonywane zgodnie z  nimi nie są szkodliwe dla zachowania ga tunku we właściwym stanie ochrony.  
3. (uchylony)  
4. Minister właściwy do spraw rybołówstwa w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw środowiska może określić,  
w drodze rozporządzenia, wymagania dobrej praktyki w  zakresie gospodarki rybackiej, o  których  mowa  w ust. 2, kierując się  
potrzebą zachowania gatunków chronionych we właściwym stanie ochrony, w  szczególności gatunków będących przedmiotem  
zainteresowania Wspólnoty i  chronionych gatunków ptaków, uwzględniając wymogi gospodarcze, społeczne i  kulturow e 
oraz cechy regionalne i  lokalne.  
Art. 52b.12) 1. Właściciel lasu w  rozumieniu  art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy  z dnia 28  września 1991  r. o lasach stosuje wy-
magania dobrej praktyki w  zakresie gospodarki leśnej.  
2. Wymagania dobrej praktyki w  zakresie gospodark i leśnej określają sposób postępowania właściciela lasu podczas 
przygotowywania i  realizacji działań w  zakresie gospodarki leśnej.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, wymagania dobrej praktyki  w zakresie 
gospodarki le śnej, kierując się potrzebą zapewnienia ochrony gatunków, w  szczególności gatunków będących przedmiotem 
zainteresowania Wspólnoty i  chronionych gatunków ptaków, uwzględniając cele i  zasady gospodarki leśnej określone 
w ustawie z  dnia 28  września 1991  r. o lasach, a  także wymogi gospodarcze, społeczne i  kulturowe.  
 
11) W brzmieniu ustalonym przez art.  2 pkt  1 ustawy z  dnia 17  listopada 2021  r. o zmianie ustawy o  lasach oraz ustawy o  ochronie przy-
rody (Dz.  U. z 2022  r. poz.  84), która weszła w  życie z  dniem 13  lutego 2022  r. 
12) Dodany przez art.  2 pkt  2 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 11. 
  
Dziennik  Ustaw  – 40 – Poz. 916 
 
4. Wymagania dobrej praktyki w  zakresie gospodarki leśnej uwzględniają potrzebę zapobiegania:  
1) w odniesieniu do gatunków wymienionych w  załączniku IV dyrektywy Rady 92/43/EWG z  dnia 21 maja 1992  r. 
w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i  flory w  ich naturalnym zasięgu:  
a) celowemu chwytaniu lub zabijaniu dziko występujących okazów tych gatunków,  
b) celowemu niepokojeniu okazów tych gatunków, w  szczególności w  okresie rozrodu, wychowu młodych, snu zimo-
wego  i migracji,  
c) celowemu niszczeniu lub wybieraniu jaj okazów tych gatunków,  
d) pogarszaniu stanu lub niszczeniu terenów rozrodu lub odpoczynku okazów tych gatunków,  
e) celowemu zrywaniu, zbieraniu, ścinaniu, wyr ywaniu lub niszczeniu dziko występujących roślin w  naturalnym za-
sięgu okazów tych gatunków;  
2) w odniesieniu do chronionych gatunków ptaków:  
a) umyślnemu zabijaniu okazów tych gatunków,  
b) umyślnemu niszczeniu lub uszkadzaniu gniazd i  jaj okazów tych gatun ków lub usuwaniu ich gniazd,  
c) umyślnemu płoszeniu tych ptaków, w  szczególności w  okresie lęgowym i  wychowu młodych, jeżeli mogłoby  to 
wpłynąć na zachowanie właściwego stanu ochrony gatunku tych ptaków.  
Art. 53. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może wprowadzić na terenie województwa, na czas określony, 
w drodze aktu prawa miejscowego w  formie zarządzenia, ochronę gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, nieobjętych 
ochroną określoną w  przepisach, o  których mowa  w art. 48–50, a  także właś ciwe dla nich zakazy wybrane spośród zakazów, 
o których mowa  w art. 51 ust. 1 i 1a oraz  art. 52 ust. 1 i 1a, a  także odstępstwa od zakazów wybrane spośród odstępstw, 
o których mowa  w art. 51 ust. 2 oraz art.  52 ust. 2. 
Art. 54. 1. Chwytanie lub zabijanie d ziko występujących zwierząt, o  których mowa  w art. 49 pkt 1 lit. a i b, nie może 
być wykonywane przy użyciu urządzeń, sposobów lub metod działających na dużą skalę lub niewybiórczo, mogących po-
wodować lokalny zanik lub poważne zaburzenia populacji tych zwi erząt, a  w szczególności przy użyciu:  
1) oślepionych lub okaleczonych zwierząt jako wabików;  
2) urządzeń odtwarzających nagrania głosów zwierząt;  
3) urządzeń elektrycznych lub elektronicznych, mogących zabijać lub ogłuszać;  
4) sztucznych źródeł światła;  
5) luster i  innych urządzeń oślepiających;  
6) urządzeń wizyjnych ułatwiających strzelanie w  nocy, w  tym powiększających lub przetwarzających obraz oraz oświet la-
jących  cel; 
7) materiałów wybuchowych;  
8) sieci działających niewybiórczo;  
9) pułapek działających niewybiórczo;  
10) kusz;  
11) trucizn lub przynęt zatrutych albo zawierających środki usypiające;  
12) gazów i  dymów stosowanych do wypłaszania;  
13) automatycznej lub półautomatycznej broni z  magazynkiem mieszczącym więcej niż 2  naboje;  
14) statków powietrznych;  
15) pojazdów silnikowych w  ruchu;  
16) sideł, lepów i  haków;  
17) łodzi prowadzonych z  prędkością większą niż 5  kilometrów na godzinę.  
2. Zakaz, o  którym mowa  w ust. 1 pkt 3, nie dotyczy połowu ryb dokonywanego przez wytwarzanie w  wodzie pola 
elektrycznego charakterystycznego dla prądu stałego lub impulsowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 41 – Poz. 916 
 
Art. 55. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, sposoby obrączkowania ptaków, 
wzory obrączek oraz materiały, z  jakich mogą być wykonane obrączki , kierując się potrzebą ochrony ptaków przed niekon-
trolowanym i  niewłaściwym obrączkowaniem.  
Art. 56. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska może zezwolić w  stosunku do gatunków:  
1) objętych ochroną ścisłą – na czynności podlegające zakazom określonym  w art. 51 ust. 1 pkt 9 i ust. 1a pkt 4 oraz 
art. 52 ust. 1 pkt 1, 3, 1 1 i 16 i ust. 1a pkt 1, 7 i 8; 
2) objętych ochroną ścisłą i  częściową – na czynności podlegające zakazom określonym  w art. 51 ust. 1 i 1a oraz  art. 52 
ust. 1 i 1a, jeżeli zezwolenie dotycz y obszaru wykraczającego poza granice dwóch województw lub jeżeli ma to zwią-
zek z  działaniami podejmowanymi przez ministra właściwego do spraw środowiska, w  tym dotyczącymi realizacji 
programu ochrony i  zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej , programów ochrony gatunków  zagro-
żonych wyginięciem lub umów międzynarodowych.  
2. Regionalny dyrektor ochrony środowiska na obszarze swojego działania i  na obszarach morskich może zezwolić 
w stosunku do gatunków:  
1) objętych ochroną częściową – na czynności podlegające zakazom określonym  w art. 51 ust. 1 i 1a oraz  art. 52 ust. 1 i 1a; 
2) objętych ochroną ścisłą – na czynności podlegające zakazom określonym  w art. 51 ust. 1 pkt 1–8, 10 i 11 i ust. 1a 
pkt 1–3 i 5 oraz art.  52 ust. 1 pkt 2, 4–10 i 12–15 i ust. 1a pkt 2–6. 
2a. W przypadku, o  którym mowa  w ust. 2, w odniesieniu do obszarów morskich, właściwość miejscową regionalnego 
dyrektora ochrony środowiska ustala się wzdłuż wybrzeża na terenie danego województwa.  
2b. Minister właściwy do spraw śr odowiska na obszarze parku narodowego może, po zasięgnięciu opinii dyrektora 
parku narodowego, zezwolić w  stosunku do gatunków objętych ochroną na czynności podlegające zakazom określonym  
w art. 51 ust. 1 i 1a oraz  art. 52 ust. 1 i 1a. 
2c. Zezwolenia,  w stosunku do dziko występujących zwierząt gatunków objętych ochroną ścisłą, na czynnoś ci podlega-
jące zakazom,  o których mowa  w art. 52 ust. 1 pkt 1 i 3, wydaje na obszarze swojego działania regionalny dyrektor ochrony 
środowiska, jeżeli w ynikają one  z prowadzenia zabiegów gospodarczych  w leśnictwie.  
3. (uchylony)  
4. Zezwolenia,  o których mowa  w ust. 1, 2, 2b  i 2c, z zastrzeżeniem  ust. 4c, 4d  i 5, mogą być wydane  w przypadku 
braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są szkodliwe dla zachow ania we właściwym stanie ochrony dziko występujących 
populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów oraz:  
1) leżą w  interesie ochrony dziko występujących gatunków roślin, zwierząt, grzybów lub ochrony siedlisk przyrodniczych 
lub 
2) wynikają z  konieczności ograniczenia poważnych szkód w  odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów, 
rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia, lub  
3) leżą w  interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego, lub  
4) są niezbędne w  realizacji badań naukowyc h, działań edukacyjnych lub celów związanych z  odbudową populacji, reintro-
dukcją  gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, albo do celów działań reprodukcyjnych, w  tym do sztucznego rozmna-
żania roślin, lub  
5) umożliwiają, w  ściśle kontrolowanych warunkach, se lektywnie i  w ograniczonym stopniu, zbiór, pozyskiwanie lub 
przetrzymywanie okazów roślin lub grzybów oraz chwytanie, pozyskiwanie lub przetrzymywanie okazów zwierząt 
gatunków objętych ochroną w  liczbie określonej przez wydającego zezwolenie, lub  
6) w przypadku gatunków objętych ochroną ścisłą, gatunków ptaków oraz gatunków wymienionych w  załączniku IV dy-
rektywy Rady 92/43/EWG z  dnia 21  maja 1992  r. w sprawie ochrony siedlisk przy rodniczych oraz dzikiej fauny i  flory – 
wynikają z  koniecznych wymogów nadrzę dnego interesu publicznego, w  tym wymogów o  charakterze społecznym lub 
gospodarczym lub wymogów związanych z  korzystnymi skutkami o  podstawowym znaczeniu dla środowiska, lub  
7) w przypadku gatunków innych niż wymienione  w pkt 6 – wynikają ze słusznego inte resu strony lub koniecznych wy-
mogów nadrzędnego interesu publicznego, w  tym wymogów o  charakterze społecznym lub gospodarczym lub wymo-
gów związanych z  korzystnymi skutkami o  podstawowym znaczeniu dla środowiska.  
4a. Warunek wydania zezwolenia, o  którym mow a w ust. 4 pkt 6, w przypadku gatunków ptaków dotyczy jedynie wy-
dania zezwolenia na niszczenie siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji 
lub żerowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 42 – Poz. 916 
 
4b. Warunek wydania zezwolenia, o  którym mowa  w ust. 4 pkt 2, w przypadku gatunków ptaków dotyczy szkód w  od-
niesieniu do zbóż, inwentarza żywego, lasów, rybostanu lub wody.  
4c. Zezwolenia na czynności podlegające zakazom w  stosunku do gatunków ptaków, określonym  w art. 52 ust. 1 
pkt 13, mogą być wydane w  przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli czynności te nie są szkodliwe dla zachowania 
we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków zwierząt.  
4d. Zezwolenia na czynności podlegające zakazom określonym  w art. 51 ust. 1 pkt 9 i ust. 1a pkt 4 oraz art.  52 ust. 1 
pkt 11 i ust. 1a pkt 7, mogą być wydane, jeżeli czynności te nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony 
dziko występujących populacji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów.  
5. Zezwolenia  na pozyskiwanie roślin, zwierząt lub grzybów gatunków, o  których mowa  w art. 48 pkt 1 lit. c, art. 49 
pkt 1 lit. c oraz  art. 50 pkt 1 lit. c, mogą być wydane, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony 
dziko występujących populacji  chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów.  
6. Zezwolenia,  o których mowa  w ust. 1, 2, 2b  i 2c, mogą być wydane na wniosek zawierający odpowiednio:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) cel wykonania wnioskowanych czynnoś ci; 
3) opis czynności, na którą może być wydane zezwolenie;  
4) nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć działania, w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa 
istnieje;  
5) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek, o  ile jest to możliwe do ustalenia;  
6) wskazanie sposobu, metody i  stosowanych urządzeń do chwytania, odławiania lub zabijania zwierząt albo sposobu 
zbioru roślin i  grzybów lub sposobu wykonania innych czynności, na które może być wydane zezwolenie, a  także 
miejsca i  czasu wykonania czynności oraz wynikających z  tego zagrożeń;  
7) wskazanie podmiotu, który będzie chwytał lub zabijał zwierzęta.  
7. Zezwolenia, o  których mowa  w ust. 1, 2, 2b  i 2c, zawierają odpowiednio:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku lub gatunków, których będą dotyczyć działania, w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa 
istnieje;  
3) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy zezwolenie, o  ile jest to możliwe do ustalenia;  
4) opis czyn ności, na które wydaje się zezwolenie;  
5) wskazanie dozwolonych metod i  sposobów chwytania, odławiania lub zabijania zwierząt albo sposobów zbioru roś lin 
i grzybów lub sposobów wykonania innych czynności, na które wydaje się zezwolenie;  
6) określenie czas u i miejsca wykonania czynności, których dotyczy zezwolenie;  
7) wskazanie podmiotu, który będzie chwytał lub zabijał zwierzęta;  
8) określenie terminu złożenia informacji o  wykorzystaniu zezwolenia;  
9) warunki realizacji wynikające z  potrzeb ochrony populac ji chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów i  ich 
siedlisk.  
7a. Organy właściwe do wydania zezwoleń,  o których mowa  w ust. 1, 2, 2b  i 2c, dokonują kontroli spełniania warun-
ków określonych  w wydanych przez siebie zezwoleniach.  
7b. Czynności kontrol ne są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez organy właś -
ciwe do wydania zezwoleń,  o których mowa  w ust. 1, 2, 2b  i 2c. 
7c. Upoważnienie, o  którym mowa  w ust. 7b, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności k on-
trolnych, miejsca i  zakresu kontroli oraz podstawy prawnej do jej wykonywania.  
7d. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać 
upoważnienie, o  którym mowa  w ust. 7b. 
  
Dziennik  Ustaw  – 43 – Poz. 916 
 
7e. Osoby upoważnione do w ykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:  
1) wstępu na teren należący do podmiotu kontrolowanego;  
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z  przedmiotem kontroli;  
3) wglądu do dokumentów związanych z  przedmiotem kontroli, sporządzania z  nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz 
zabezpieczania tych dokumentów.  
7f. Wstęp na teren należący do podmiotu kontrolowanego oraz wykonywanie czynności kontrolnych następują w  obec-
ności  właściciela lub posiadacza nieruchomości.  
7g. Osoba wy konująca czynności kontrolne sporządza z  tych czynności protokół.  
7h. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.  
7i. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany protokół podpisuje tylko osoba wykonu-
jąca czynności kontrolne, dokonując w  protokole adnotacji o  odmowie podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany.  
7j. Zezwolenia,  o których mowa  w ust. 1, 2, 2b  i 2c, cofa się, jeżeli podmiot, który uzyskał zezwolenie, nie spełnia 
zawartych  w nim w arunków.  
7k. Potwierdzone odpowiednim świadectwem lub zezwoleniem zwolnienie z  zakazów wydane na podstawie rozporzą-
dzenia Rady (WE)  nr 338/9 7 z dnia 9  grudnia 1996  r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i  flory w  drodze regulacji 
handlu nimi ( Dz. Urz. WE L 6 1 z 03.03.1997,  str. 1, z późn. zm.) traktuje się w  odniesieniu do okazów gatunków, dla których  
je wydano, jako zwolnienie równoważne wyd anemu na podstawie  ust. 1, 2 i 2b, jeżeli dotyczy zakazu:  
1) przetrzymywania martwych okazów gatunków;  
2) posiadania, darowizny, transportu, wwożenia lub wywożenia przez wewnątrzwspólnotową granicę państwa oraz czyn-
ności, które zostały w  tym zwolnieniu dop uszczone w  stosunku do okazów gatunków.  
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31  stycznia każdego roku składa Generalnemu Dyrektorowi 
Ochrony Środowiska raport o  wydanych w  roku poprzednim zezwoleniach, o  których mowa  w ust. 2, zawierający info rma-
cje, o  których mowa  w ust. 7 pkt 2–7, a także informację o  wykorzystaniu zezwoleń oraz wynikach kontroli spełniania wa-
runków określonych w  tych zezwoleniach. Raport zawiera również informację o  wydanych upoważnieniach, o  których 
mowa  w art. 52 ust. 2 pkt 3. 
8a. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska do dnia 30  czerwca każdego roku składa informacje, o  których mowa  
w ust. 8, ministrowi właściwemu do spraw środowiska.  
8b. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska do dnia 30  czerwca każdego roku składa ministrow i właściwemu do 
spraw środowiska raport o  wydanych w  roku poprzednim zezwoleniach, o  których mowa  w ust. 1, zawierający informacje, 
o których mowa  w ust. 7 pkt 2–7, a także informację o  wykorzystaniu zezwoleń oraz wynikach kontroli spełniania warun-
ków okre ślonych w  tych zezwoleniach. Raport zawiera również informację o  pomocy udzielonej zwierzętom na podstawie  
art. 52 ust. 2 pkt 4. 
9. Minister właściwy do spraw środowiska przygotowuje i  przedstawia Komisji Europejskiej raporty dotyczące ochrony  
gatunkowej, których obowiązek sporządzania wynika z  przepisów prawa Unii Europejskiej.  
10. Zezwolenie,  o którym mowa  w ust. 1, 2, 2b  i 2c, zastępuje się decyzją o  warunkach prowadzenia działań,  o której 
mowa  w art. 118 ust. 8, jeżeli nałożono obowiązek uzyskania takiej decyzji.  Do decyzji stosuje się odpowiednio przepisy  
ust. 4–5 oraz 7–8. 
Art. 56a. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zezwolić na obszarze swojego działania, na czas okreś -
lony, nie dłuższy niż 5  lat, w  drodze aktu prawa miejsco wego w  formie zarządzenia, w  stosunku do bobra europejskiego, 
kormorana czarnego oraz czapli siwej, na czynności podlegające zakazom określonym  w art. 52 ust. 1. 
2. Zarządzenie, o  którym mowa  w ust. 1, może być wydane w  przypadku braku rozwiązań alternatyw nych, jeżeli czyn-
ności, których dotyczy zarządzenie, nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących 
populacji gatunków objętych zarządzeniem oraz leży to w  interesie zdrowia lub bezpieczeństwa powszechnego lub:  
1) w przypad ku kormorana czarnego oraz czapli siwej – wynika to z  konieczności ograniczenia poważnych szkód w  od-
niesieniu do lasów, rybostanu lub wody;  
2) w przypadku bobra europejskiego – wynika to z  konieczności ograniczenia poważnych szkód w  odniesieniu do upraw 
rolnych, inwentarza żywego, lasów, rybostanu, wody lub innych rodzajów mienia.  
3. Zarządzenie, o  którym mowa  w ust. 1, w przypadku kormorana czarnego oraz czapli siwej dotyczy wyłącznie terenu 
stawów rybnych uznanych za obręby hodowlane na podstawie decyzji marszałka województwa, o  której mowa  w art. 15 
ust. 2b ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. o rybactwie śródlądowym ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2168 oraz  z 2021 r. poz. 1718 ). 
  
Dziennik  Ustaw  – 44 – Poz. 916 
 
4. Zarządzenie, o  którym mowa  w ust. 1, określa:  
1) podmioty, które będą wykonywały czynności, których dotyczy zarządzenie, oraz warunki, które podmioty te muszą 
spełniać;  
2) nazwę gatunku lub gatunków, których dotyczy zarządzenie, w  języku łacińskim i  polskim;  
3) opis czynności, których dotyczy zarządzenie;  
4) wskazanie dozwol onych metod lub sposobów wykonania czynności, których dotyczy zarządzenie;  
5) termin i  porę doby wykonania czynności, których dotyczy zarządzenie;  
6) obszar wykonania czynności, których dotyczy zarządzenie;  
7) termin złożenia i  zakres informacji o  czynnośc iach wykonanych na podstawie zarządzenia;  
8) warunki realizacji wynikające z  potrzeb ochrony populacji chronionych gatunków zwierząt i  ich siedlisk.  
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska dokonuje kontroli spełniania warunków określonych w  wydanych prze z 
siebie zarządzeniach, o  których mowa  w ust. 1. Do przeprowadzenia kontroli przepisy  art. 56 ust.  7b–7i stosuje się odpowiednio . 
6. W przypadku zmiany przesłanek, o  których mowa  w ust. 2, regionalny dyrektor ochrony środowiska zmienia lub 
uchyla zarządzen ie, o którym mowa  w ust. 1. 
7. Podmioty, które wykonały czynności na podstawie zarządzenia, o  którym mowa  w ust. 1, składają regionalnemu 
dyrektorowi ochrony środowiska informację o  wykonanych czynnościach, w  zakresie i  terminie określonych w  tym zarzą-
dzen iu. 
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31  stycznia każdego roku składa Generalnemu Dyrektorowi 
Ochrony Środowiska raport o  wydanych w  roku poprzednim zarządzeniach, o  których mowa  w ust. 1, zawierający informacje , 
o których mowa  w ust. 4, a także informację o  czynnościach wykonanych na podstawie zarządzeń oraz wynikach kontroli 
spełniania warunków określonych w  tych zarządzeniach.  
Art. 57. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska opracowuje programy ochrony zagrożonych wyginięciem gatun ków 
roślin, zwierząt i  grzybów.  
2. Programy, o  których mowa  w ust. 1, zawierają:  
1) opis sposobów prowadzenia działań ochronnych zmierzających do odbudowy populacji zagrożonych wyginięciem 
gatunków;  
2) określenie czasu i  miejsca wykonania działań och ronnych;  
3) wskazanie odpowiedzialnego za wykonanie działań ochronnych;  
4) informacje o  kosztach i  źródłach finansowania.  
Art. 58. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska do dnia 31  marca każdego roku przekazuje Generalnemu Dyrek -
torowi Ochrony Środowisk a informację za rok poprzedni w  sprawie przypadkowego schwytania lub zabicia zwie rząt 
gatunków objętych ochroną ścisłą oraz wydry.  
2. Na podstawie informacji, o  której mowa  w ust. 1, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podejmuje badania lub 
działania oc hronne, w  celu zapewnienia, aby przypadkowe chwytanie i  zabijanie nie miało znaczącego negatywnego 
wpływu na te gatunki.  
3. Każdy, kto przypadkowo schwytał lub zabił zwierzę gatunku objętego ochroną ścisłą lub wydrę, lub instytucja państwowa , 
która się o  tym dowiedziała, niezwłocznie zawiadamia o  tym właściwego regionalnego dyrektora ochrony środowiska.  
Art. 59. Organy ochrony przyrody są obowiązane do inicjowania i  wspierania badań naukowych w  zakresie:  
1) ochrony siedlisk przyrodniczych;  
2) ochrony siedlisk roślin i  siedlisk zwierząt objętych ochroną gatunkową;  
3) ochrony zwierząt prowadzących wędrowny tryb życia oraz ich siedlisk położonych na trasach wędrówek, a  także 
miejsc ich zimowania lub gniazdowania;  
4) ustalania zmienności liczebności popula cji gatunków roślin i  zwierząt;  
5) opracowania i  doskonalenia sposobów zapobiegania szkodom powodowanym przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową;  
6) opracowania i  doskonalenia sposobów zapobiegania przypadkowemu chwytaniu lub zabijaniu zwierząt objętych oc hroną  
gatunkową;  
7) określania wpływu niekorzystnych skutków zanieczyszczania chemicznego na liczebność populacji roślin i  zwierząt 
objętych ochroną gatunkową.  
  
Dziennik  Ustaw  – 45 – Poz. 916 
 
Art. 60. 1. Organy ochrony przyrody podejmują działania w  celu ratowania zagrożonych wyginięciem  gatunków roś lin, 
zwierząt i  grzybów objętych ochroną gatunkową, polegające na przenoszeniu tych gatunków do innych miejsc, eliminowa-
niu przyczyn ich zagrożenia, podejmowaniu ochrony ex situ oraz tworzeniu warunków do ich rozmnażania.  
2. Jeżeli stwierdzon e lub przewidywane zmiany w  środowisku zagrażają lub mogą zagrażać roślinom, zwierzętom lub 
grzybom objętym ochroną gatunkową, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarach morskich Generalny 
Dyrektor Ochrony Środowiska, jest obowiązany, po zasięg nięciu opinii właściwej regionalnej rady ochrony przyrody oraz 
zarządcy lub właściciela terenu, podjąć działania w  celu zapewnienia trwałego zachowania gatunku, jego siedliska lub ostoi, 
eliminowania przyczyn powstawania zagrożeń oraz poprawy stanu ochrony  jego siedliska lub ostoi.  
3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może ustalać i  likwidować, w  drodze decyzji administracyjnej:  
1) strefy ochrony ostoi oraz stanowisk roślin objętych ochroną gatunkową, o  których mowa  w art. 48 pkt 1 lit. d; 
2) strefy oc hrony ostoi, miejsc rozrodu i  regularnego przebywania zwierząt objętych ochroną gatunkową, o  których mowa  
w art. 49 pkt 1 lit. e; 
3) strefy ochrony ostoi oraz stanowisk grzybów objętych ochroną gatunkową, o  których mowa  w art. 50 pkt 1 lit. d. 
4. Granice stref ochrony, o  których mowa  w ust. 3, oznacza się tablicami z  napisem, odpowiednio: „ostoja roślin ”, 
„ostoja zwierząt ” albo „ostoja grzybów ” i informacją: „osobom nieupoważnionym wstęp wzbroniony ”. 
5. Regionalny dyrektor ochrony środowiska pro wadzi rejestr stref ochrony, o  których mowa  w ust. 3. 
6. W strefach ochrony, o  których mowa  w ust. 3, bez zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska zabrania się:  
1) przebywania osób, z  wyjątkiem właściciela nieruchomości objętej strefą ochrony o raz osób sprawujących zarząd i  nadzór  
nad obszarami objętymi strefą ochrony, oraz osób wykonujących prace na podstawie umowy zawartej z  właścicielem 
lub zarządcą;  
2) wycinania drzew lub krzewów;  
3) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli nie jest to zw iązane z  potrzebą ochrony poszczególnych gatunków;  
4) wznoszenia obiektów, urządzeń i  instalacji.  
7. Wydając zezwolenie na odstąpienie od zakazów, o  których mowa  w ust. 6, regionalny dyrektor ochrony środowis ka 
kieruje się wymogami ochrony ostoi oraz stan owisk roślin, zwierząt lub grzybów objętych ochroną gatunkową.  
Art. 60a. Jeżeli stwierdzone lub przewidywane zmiany w  środowisku zagrażają lub mogą zagrażać siedliskom przy-
rodniczym będącym przedmiotem zainteresowania Wspólnoty, regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarach 
morskich Generalny Dyrektor Ochrony Środowis ka, jest obowiązany, po zasięgnięciu opinii właściwej regionalnej rady 
ochrony przyrody oraz zarządcy lub właściciela terenu, podjąć działania w  celu zapewnienia trwałego zachowania tych siedlisk,  
eliminowania przyczyn powstawania zagrożeń oraz poprawy ich  stanu ochrony.  
Art. 61. 1. Organem zarządzającym w  rozumieniu rozporządzenia Rady (WE)  nr 338/9 7 z dnia 9  grudnia 1996  r. 
w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i  flory w  drodze regulacji handlu nimi jest minister właściwy do spraw środowiska , 
a organem  naukowym w  rozumieniu tych przepisów jest Państwowa Rada Ochrony Przyrody.  
2. Wywóz żywych roślin należących do gatunków objętych ochroną na podstawie przepisów, o  których mowa  w ust. 1, 
pochodzących z  uprawy jest dozwolony na podstawie świadectw fitosanitarnych, na warunkach określonych w  tych przepisach.  
3. Do wniosku o  wydanie zezwolenia na import żywych zwierząt lub jaj gatunków objętych ochroną na podstawie 
przepisów, o  których mowa  w ust. 1, dołącza się opinię lub orzeczenie lekarsko -weteryna ryjne powiatowego lekarza wetery-
narii stwierdzające spełnienie przez importera warunków przetrzymywania tych gatunków, odpowiadających ich potrzebom 
biologicznym.  
4. Do wniosku o  wydanie zezwolenia lub świadectwa uprawniającego do eksportu okazów gatunków objętych ochroną  
na podstawie przepisów, o  których mowa  w ust. 1, dołącza się:  
1) zezwolenie na pozyskiwanie ze środowiska okazów gatunków wymienionych we wniosku albo  
2) wypis z  dokumentacji hodowlanej lub orzeczenie lekarsko -weterynaryjne powiatowego lek arza weterynarii potwier-
dzające urodzenie w  hodowli okazów i  ich przodków – w przypadku zwierząt, albo  
3) oświadczenie wnioskodawcy o  pochodzeniu okazów roślin z  uprawy.  
5. Zezwolenie lub świadectwo wymagane na podstawie przepisów, o  których mowa  w ust. 1, jest wydawane na wniosek,  
po zasięgnięciu opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody w  przypadkach określonych przepisami prawa Unii Europejskiej.  
6. Opinię, o  której mowa  w ust. 5, Państwowa Rada Ochrony Przyrody wyraża w  ciągu 14  dni od dnia wystąpienia 
o opinię.  
  
Dziennik  Ustaw  – 46 – Poz. 916 
 
7. Minister właściwy do spraw środowiska może odmówić wydania zezwolenia lub świadectwa, jeżeli importer, eksporter  
lub reeksporter, podany we wniosku o  wydanie zezwolenia lub świadectwa, był skazany prawomocnym wyrokiem sądu za 
przestępstwo związa ne z naruszeniem przepisów, o  których mowa  w ust. 1, w okresie 3  lat od dnia uprawomocnienia się 
wyroku.  
8. Minister właściwy do spraw środowiska cofa zezwolenie lub świadectwo jeżeli:  
1) po jego wydaniu zostaną ujawnione okoliczności, o  których mowa  w ust. 7, uzasadniające odmowę wydania lub  
2) zezwolenie lub świadectwo zostało użyte niezgodnie z  warunkami w  nim zawartymi.  
Art. 62. 1. Koszty transportu oraz utrzymywania żywych okazów gatunków chronionych na podstawie przepisów, 
o których mowa  w art. 61 ust. 1, zatrzymanych przez właściwe organy, ponosi Skarb Państwa, a  ich rozliczenia dokonuje 
regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na położenie podmiotu, któremu zostały przekazane zatrzy-
mane okazy.  
2.13) Okazy gatunków, o  których mowa  w ust. 1, mogą być przekazywane do ogrodów botanicznych, ogrodów zoolo-
gicznych, ośrodków rehabilitacji zwierząt lub azyli dla zwierząt.  
3. (uchylony)  
Art. 63. 1. Minister właściwy do spraw środowiska prowadzi rejestr instytucji naukowych uprawnionych do przewo-
żenia w  celach naukowych przez granicę Unii Europejskiej bez zezwolenia wydawanego na podstawie przepisów, o  których 
mowa  w art. 61 ust. 1, okazów zielnikowych lub okazów muzealnych zakonserwowanych, zasuszonych albo w  inny sposób 
utrwalonych lub żywego materiału roślinnego, w  celu nieodpłatnej wymiany, użyczenia lub darowizny.  
2. Instytucja naukowa ubiegająca się o  wpis do rejestru powinna spełniać następujące warunki:  
1) okazy, o  których mowa  w ust. 1, są gromadzone w  kolekcje;  
2) kolekcja jest wykorzystywana jedynie w  celach naukowych i  dydaktycznych;  
3) kolekcję stanowią jedynie okazy, których pozyskiwanie nastąpiło zgodnie z  przepisami ustawy;  
4) kolekcja jest przechowywana pod opieką osoby wyznaczonej przez kierownika instytucji  naukowej w  warunkach unie-
możliwiających jej zniszczenie;  
5) okazy w  kolekcji są oznakowane w  sposób umożliwiający ich identyfikację;  
6) posiadają katalog przetrzymywanych w  kolekcji okazów, z  wyszczególnieniem okazów, które mogą być udostępniane 
w drodze nieodpłatnej wymiany, użyczenia lub darowizny;  
7) katalog, o  którym mowa  w pkt 6, jest udostępniany zainteresowanym instytucjom naukowym.  
3. Wpisanie do rejestru, o  którym mowa  w ust. 1, następuje na wniosek zaintere sowanej instytucji naukowej. Do  wniosku  
dołącza się kopię katalogu okazów, o  którym mowa  w ust. 2 pkt 6, oraz oświadczenia: o  zgodności kopii katalogu okazów 
z oryginałem oraz o  spełnieniu warunków, o  których mowa  w ust. 2. 
4. Minister właściwy do spraw środowiska, po wpisaniu instytucji naukowe j do rejestru, o  którym mowa  w ust. 1, wy-
daje zaświadczenie.  
5. Instytucja naukowa wpisana do rejestru, o  którym mowa  w ust. 1, jest obowiązana do:  
1) aktualizacji katalogu okazów, o  których mowa  w ust. 1: 
a) stanowiących kolekcję,  
b) przekazanych innym, u prawnionym na podstawie umów międzynarodowych, instytucjom naukowym;  
2) składania ministrowi właściwemu do spraw środowiska, do dnia 31  stycznia każdego roku, raportu za rok ubiegły 
z działalności w  zakresie nieodpłatnej wymiany, użyczenia lub darowizny ok azów, o  których mowa  w ust. 1, oraz 
informacji o  celu wykorzystania otrzymanych okazów.  
6. Wykreślenie instytucji naukowej z  rejestru może nastąpić, jeżeli instytucja naukowa przestała spełniać warunki, 
o których mowa  w ust. 2, lub nie aktualizuje katalogu . 
7. Przewożenie przez granicę Unii Europejskiej okazów, o  których mowa  w ust. 1, wymaga oznakowania etykietą opa-
kowania, w  którym okazy są przewożone, zgodnie z  przepisami, o  których mowa  w art. 61 ust. 1. 
8. Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściw y ze względu na miejsce siedziby instytucji naukowej dokonuje 
kontroli aktualizacji katalogu oraz spełnienia warunków, o  których mowa  w ust. 2. 
9. O wynikach kontroli regionalny dyrektor ochrony środowiska powiadamia ministra właściwego do spraw środowiska  
w terminie 30  dni od dnia zakończenia kontroli.  
 
13) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  5 ustawy, o  której mowa w  odnośnik u 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 47 – Poz. 916 
 
Art. 64. 1. Posiadacz żywych zwierząt gatunków wymienionych w  załącznikach A  i B rozporządzenia Rady (WE)  
nr 338/97 z dnia 9  grudnia 1996  r. w sprawie ochrony gatunków dzikiej fauny i  flory w  drodze regulacj i handlu nimi, zaliczo-
nych  do płazów, gadów, ptaków lub ssaków, a  także prowadzący ich hodowlę, jest obowiązany do pisemnego zgłoszenia ich  
do rejestru.  
2. Obowiązek zgłoszenia do rejestru, o  którym mowa  w ust. 1, nie dotyczy:  
1) ogrodów zoologicznych;  
2) podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w  zakresie handlu żywymi zwierzętami gatunków chronionych na 
podstawie przepisów, o  których mowa  w art. 61 ust. 1; 
3) czasowego przetrzymywania zwierząt w  celu leczenia i  rehabilitacji.  
3. Rejestr, o  którym mowa  w ust. 1, prowadzi starosta właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt lub 
prowadzenia ich hodowli.  
4. Rejestr, o  którym mowa  w ust. 1, powinien zawierać następujące dane:  
1) datę:  
a) dokonania wpisu,  
b) dokonania zmi any danych wpisanych do rejestru,  
c) wykreślenia z  rejestru;  
2) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę posiadacza lub prowadzącego hodowlę;  
3) adres miejsca przetrzymywania zwierząt lub prowadzenia hodowli;  
4) liczbę zwierząt posiadanych lub hodowany ch; 
5) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
6) datę, miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzęcia;  
7) datę wejścia w  posiadanie zwierzęcia oraz źródło jego pochodzenia;  
8) płeć zwierzęcia, jeżeli jest możliwa do ustalenia;  
9) opis trwałego oznakowania zwierzęcia, jeżeli jest oznakowane;  
10) cel przetrzymywania lub prowadzenia hodowli zwierzęcia;  
11) numer i  datę wydania:  
a) zezwolenia na import zwierzęcia do kraju albo  
b) zezwolenia na schwytanie zwierzęcia w  środowisku, al bo 
c) dokumentu wydanego przez powiatowego lekarza weterynarii, potwierdzającego urodzenie zwi erzęcia  w hodowli,  
albo 
d) innego dokumentu stwierdzającego legalność pochodzenia zwierzęcia.  
5. Obowiązek zgłoszenia do rejestru lub wykreślenia z rejestru powstaje z  dniem nabycia lub zbycia, wwozu do kraju 
lub wywozu za granicę państwa, wejścia w  posiadanie zwierzęcia, jego utraty lub śmierci. Wniosek o  dokonanie wpisu lub 
wykreślenia z  rejestru powinien być złożony właściwemu staroście w  termini e 14 dni od dnia powstania tego obowiązku.  
6. Do wniosku o  dokonanie wpisu do rejestru załącza się kopię dokumentu, o  którym mowa  w ust. 4 pkt 11. 
7. W razie zmiany danych, o  których mowa  w ust. 4 pkt 2–11, przepis  ust. 5 stosuje się odpowiednio.  
8. Wpisan ie do rejestru starosta potwierdza wydaniem zaświadczenia.  
9. Podmioty, o  których mowa  w ust. 2 pkt 2, są obowiązane do posiadania i  przekazania wraz ze sprzedawanym zwie-
rzęciem oryginału lub kopii dokumentu, o  którym mowa  w ust. 4 pkt 11. Kopia ta powinna  być, przez podmiot sprzedający 
zwierzę, zaopatrzona w  numer nadawany według numeracji ciąg łej, datę wystawienia, oznaczenie oraz podpis osoby sprzeda-
jącej, informację o  liczbie zwierząt, dla których została wystawiona, a  jeżeli kopiowany dokument dotyczy  więcej niż jed-
nego gatunku, także o  ich przynależności gatunkowej.  
10. Koszty związane ze znakowaniem, zgodnym z  przepisami, o  których mowa  w art. 61 ust. 1, zwierząt, o  których 
mowa  w ust. 1, pokrywa posiadacz zwierzęcia lub prowadzący hodowlę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 48 – Poz. 916 
 
Rozdział 3  
Ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne, ośrodki rehabilitacji zwierząt i  azyle dla zwierząt14) 
Art. 65. 1. Ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne oraz tereny przewidziane w  miejscowym planie zagospodarowania 
przestrzennego na rozbudowę istniejącyc h lub budowę nowych ogrodów podlegają ochronie w  celu zapewnienia ich prawidło-
wej działalności i  rozwoju.  
2. Ochrona, o  której mowa  w ust. 1, polega na zakazie:  
1) wznoszenia na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego obiektów budowlanych i  urządzeń niezwiązanych z  ich 
działalnością;  
2) zmniejszenia obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego na rzecz działal ności niezwiązanej z  ich rolą  i przezna-
czeniem;  
3) zmiany na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego lub w  ich sąsiedztwie stosunków wodn ych, w  tym obniżenia 
poziomu wód gruntowych;  
4) zanieczyszczania na terenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego lub w  ich sąsiedztwie powierzchni ziemi, wód 
i powietrza;  
5) wznoszenia w  sąsiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicznego obiektów budowlany ch lub urządzeń przeznaczo-
nych do prowadzenia działalności produkcyjnej lub usługowej, wpływających szkodliwie na warunki przyrodnicze 
niezbędne do prawidłowego funkcjonowania ogrodów.  
3. Sposoby korzystania z  ogrodu botanicznego lub zoologicznego ustala w  regulaminie zarządzający ogrodem.  
Art. 66. 1. W  studiach uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz w  miejscowych pla-
nach zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się potrzeby funkcjonowania i  rozwoju istniejących lub projektowany ch 
ogrodów botanicznych lub zoologicznych.  
2. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta przed wydaniem decyzji w  sprawie ustalenia warunków zabudowy lub decyzji 
o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w  sąsiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicz nego informuje o  pla-
nowanej inwestycji zarządzającego ogrodem, który w  terminie 30  dni może zgłosić zastrzeżenia i  wnioski.  
3. Przepis  ust. 2 stosuje się odpowiednio przy rozpatrywaniu wniosku o  wyrażenie zgody na zmianę sposobu użytko-
wania obiektu budowla nego znajdującego się w  sąsiedztwie ogrodu botanicznego lub zoologicznego, jeżeli zmiana ta mog łaby 
mieć niekorzystny wpływ na funkcjonowanie ogrodu.  
Art. 67. 1. Utworzenie i  prowadzenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego wymaga uzyskania zezwolenia G ene-
ralnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
2. Zezwolenie wydaje się na wniosek, o  którym mowa  w ust. 3, po zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony 
środowiska właściwego ze względu na miejsce położenia ogrodu botanicznego lub zoologicznego oraz opinii organizacji 
zrzeszającej przedstawicieli ogrodów botanicznych lub zoologicznych, wyrażonych w  terminie 30  dni od dnia otrzy mania 
wniosku; niewyrażenie opinii w  tym terminie uznaje się za opinię pozytywną.  
3. Wniosek o  wydanie zez wolenia, o  którym mowa  w ust. 1, powinien zawierać:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie podmiotu zarządzającego ogrodem botanicznym lub zoologicznym, odpowiedzialnego za jego funkcjono-
wanie;  
3) projekt zagospodarowani a terenu ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
4) wskazanie położenia i  obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
5) opis zakresu działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego.  
4. Do wniosku, o  którym mowa  w ust. 3, należy dołączyć:  
1) kopię części mapy ewidencji gruntów i  budynków obejmującą działki ewidencyjne, na których jest projektowana lokali-
zacja  ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
2) wypis i  wyrys z  miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczący działek ewidencyjn ych, na których 
jest projektowana lokalizacja ogrodu botanicznego lub zoologicznego, albo zaświadczenie potwierdzające, że przezna-
czenie działek, na których jest projektowana lokalizacja ogrodu botanicznego lub zoologicznego, nie jest sprze czne 
z ustalen iami studium uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy;  
3) wypis z  ewidencji gruntów i  budynków dotyczący działek ewidencyjnych, na których jest projektowana lokalizacja 
ogrodu botanicznego lub zoologicznego.  
 
14) Tytuł rozdziału w  brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  6 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 49 – Poz. 916 
 
5. Zezwolenie, o  którym mow a w ust. 1, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie położenia i  obszaru ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
3) opis zakresu działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
4) warunki prowadzenia działalnoś ci ogrodu botanicznego lub zoologicznego oraz termin, w  którym mają one być speł -
nione.  
6. Zezwolenie wydaje się na czas nieokreślony. Sprawdzenie warunków, o  których mowa  w ust. 5 pkt 4, następuje po 
upływie wyznaczonego terminu.  
Art. 68. 1. Generalny Dyr ektor Ochrony Środowiska może cofnąć lub zmienić zezwolenie, o  którym mowa  w art. 67 
ust. 1, jeżeli podmiot, który uzyskał to zezwolenie:  
1) nie spełnia warunków prowadzenia działalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
2) nie przestrzega zakresu dzi ałalności ogrodu botanicznego lub zoologicznego;  
3) nie spełnia obowiązków, o  których mowa  w art. 69 ust. 1; 
4) nie zapewnia warunków określonych w  przepisach, o  których mowa  w art. 70; 
5) nie usunie w  wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 2  lata, nieprawidłowości stwierdzonych w  wyniku kontroli 
przeprowadzonej przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska i  inne organy uprawnione na podstawie odrębnych 
przepisów.  
2. Jeżeli zezwolenie, o  którym mowa  w art. 67 ust. 1, zostanie cofnięte, ogród botan iczny lub zoologiczny podlega 
likwidacji.  
3. W razie likwidacji ogrodu zoologicznego podmiot zarządzający tym ogrodem jest obowiązany zapewnić utrzymy-
wanym zwierzętom warunki odpowiadające ich potrzebom biologicznym.  
4. W decyzji o  cofnięciu zezwolenia pod aje się termin jej wykonania oraz wskazuje organ nadzorujący likwidację 
ogrodu botanicznego lub zoologicznego.  
Art. 69. 1. Do obowiązków podmiotów, które uzyskały zezwolenie, o  którym mowa  w art. 67 ust. 1, należy:  
1) uczestnictwo w  badaniach naukowych, kt óre mają na celu ochronę gatunków zagrożonych wyginięciem w  stanie wol-
nym;  
2) edukacja w  zakresie ochrony gatunkowej roślin, zwierząt i  grzybów, z  uwzględnieniem ochrony różnorodności biolo-
gicznej;  
3) prowadzenie upraw roślin oraz hodowli zwierząt gatunków  zagrożonych wyginięciem, w  celu ich ochrony ex situ, 
a następnie wprowadzenie do środowiska przyrodniczego w  ramach programów ochrony tych gatunków;  
4) przetrzymywanie roślin lub zwierząt w  warunkach odpowiadających ich potrzebom biologicznym;  
5) prowadze nie dokumentacji hodowlanej.  
2. Dokumentacja hodowlana, o  której mowa  w ust. 1 pkt 5, powinna zawierać następujące dane:  
1) datę:  
a) dokonania wpisu,  
b) dokonania zmiany danych,  
c) wykreślenia z  dokumentacji hodowlanej;  
2) liczbę posiadanych zwierząt;  
3) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
4) datę i  miejsce urodzenia lub wyklucia zwierzęcia;  
5) datę wejścia w  posiadanie zwierzęcia oraz źródło jego pochodzenia;  
6) płeć zwierzęcia, jeżeli jest możliwa do ustalenia;  
7) opis trwałego oznakowania zwierzęcia, jeżeli jest oznakowane;  
8) numer i  datę wydania zezwolenia na import zwierzęcia do kraju lub zezwolenia na jego pozyskanie albo innego 
dokumentu stwierdzającego legalność jego pochodzenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 50 – Poz. 916 
 
Art. 70. Minister właściwy do  spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, warunki hodowli i  utrzymywania 
poszczególnych grup gatunków zwierząt w  ogrodzie zoologicznym, w  tym: 
1) niezbędne pomieszczenia i  wyposażenie w  urządzenia techniczne miejsc przebywania zwierząt poszczegól nych 
gatunków lub grup gatunków,  
2) minimalne warunki przestrzenne dla hodowli i  utrzymywania zwierząt poszczególnych gatunków lub grup gatunków,  
3) niezbędne warunki do prowadzenia reprodukcji zwierząt poszczególnych gatunków lub grup gatunków  
– kierując się potrzebą zapewnienia zwierzętom hodowanym i  utrzymywanym w  ogrodach zoologicznych warunków 
odpowiadających potrzebom biologicznym poszczególnych gatunków lub grup gatunków.  
Art. 71. W ogrodach zoologicznych hoduje się i  utrzymuje zwierzęta:  
1) urodzone i  wychowane poza środowiskiem przyrodniczym;  
2) które poza ogrodem nie mają szansy przeżycia;  
3) jeżeli wymaga tego ochrona populacji lub gatunku albo realizacja celów naukowych.  
Art. 72. 1. Do ogrodów zoologicznych sprowadza się tylko te zwierzęt a, którym w  ogrodzie można zapewnić warunki 
odpowiadające potrzebom biologicznym danego gatunku.  
2. Zwierzęta w  ogrodach zoologicznych nie mogą być rozmnażane, jeżeli ich potomstwu nie zapewni się właściwych 
warunków hodowli i  utrzymywania.  
Art. 73. 1. Zab rania się:  
1) posiadania i  przetrzymywania,  
2) sprowadzania z  zagranicy,  
3) sprzedaży, wymiany, wynajmu, darowizny i  użyczania podmiotom nieuprawnionym do ich posiadania  
– żywych zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi.  
2.15) Zakazy, o  których mowa  w ust. 1 pkt 1 i 2, nie dotyczą ogrodów zoologicznych i  placówek naukowych prowadzą-
cych badania nad zwierzętami, a  zakazy, o  których mowa  w ust. 1 pkt 1, nie dotyczą ośrodków rehabilitacji zwierząt i  azyli 
dla zwierząt.  
3. Gatunki z wierząt niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi zalicza się do:  
1) kategorii I  – obejmującej najbardziej niebezpieczne gatunki lub grupy gatunków zwierząt, które z  przyczyn naturalnej 
agresywności lub właściwości biologicznych mogą stanowić poważne zagro żenie dla życia lub zdrowia ludzi;  
2) kategorii II – obejmującej pozostałe gatunki lub grupy gatunków zwierząt niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi.  
4. W stosunku do zwierząt gatunków zaliczonych do kategorii II regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze 
względu na wskazane we wniosku, o  którym mowa  w ust. 5, miejsce ich przetrzymywania może zezwolić na odstępstwa od 
zakazów, o  których mowa  w ust. 1 pkt 1 i 2. 
5. Zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 4, może być wydane na wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
3) liczbę osobników poszczególnych gatunków, których dotyczy wniosek;  
4) wskazanie miejsca przetrzymywania zwierząt, któ rych dotyczy wniosek;  
5) zaświadczenie powiatowego lekarza weterynarii stwierdzające spełnianie przez wnioskodawcę warunków przetrzymy-
wania zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi odpowiednich do liczby zwierząt, których dotyczy 
wniosek , oraz uniemożliwiających ich ucieczkę lub przypadkowy kontakt z  osobami postronnymi, a  także spełnienie 
warunków, o  których mowa w  przepisach wydanych na podstawie  ust. 11 pkt 2. 
 
15) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  7 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 51 – Poz. 916 
 
6. Zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 4, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres al bo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
3) liczbę osobników poszczególnych gatunków, których dotyczy zezwolenie;  
4) wskazanie miejsca przetrzymywania zwierząt, których dotyczy zezwoleni e. 
7. Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce przetrzymywania zwierząt może prze-
prowadzić kontrolę warunków, o  których mowa w  przepisach wydanych na podstawie  ust. 11 pkt  2; przepisy  art. 77 ust.  3–13 sto-
suje się odpowiednio.  
8. Jeżeli kontrola, o  której mowa  w ust. 7, wykaże, że posiadacz zwierzęcia nie spełnia warunków, o  których mowa 
w przepisach wydanych na podstawie  ust. 11 pkt 2, regionalny dyrektor ochrony środowiska wzywa do usunięcia nieprawid ło-
wości  w terminie 14  dni. 
9. W przypadku nieusunięcia nieprawidłowości, o  których mowa  w ust. 8, właściwy regionalny dyrektor ochrony śro-
dowiska wydaje decyzję o  cofnięciu zezwolenia, o  którym mowa  w ust. 4. 
10. Do zwierząt posiadanych na podstawie zezwolenia, o  którym mowa  w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy  
art. 64 ust. 1 i 3–8, przy czym do wniosku o  wpis do rejestru załącza się kopię zezwolenia, o  którym mowa  w ust. 4. 
11. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) gatunki lub grupy gatunków zwierząt zaliczane do kategorii, o  których mowa  w ust. 3, 
2) warunki przetrzymywania poszczególnych gatunków lub grup gatunków zwierząt gatunków niebezpiecznych dla życia 
i zdrowia ludzi,  
3) sposoby znakowania zwierząt gatunków n iebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi  
– kierując się potrzebą ochrony ludzi przed zagrożeniami powodowanymi przez zwierzęta gatunków niebezpiecznych dla 
życia i  zdrowia ludzi.  
Art. 74. 1. Przeniesienie z  ogrodu botanicznego lub ogrodu zoologicznego do ś rodowiska przyrodniczego roślin lub 
zwierząt gatunków zagrożonych wyginięciem następuje po uzyskaniu zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
2. Zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, wydaje się na wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres  albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
3) sposób realizacji i  oceny planowanego przedsięwzięcia;  
4) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy wniosek;  
5) termin, miejsce i  sposób przeniesienia roślin lub zwierząt do środowiska przyrodniczego.  
3. Zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, zawiera:  
1) imię, nazwisko, adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje;  
3) liczbę lub ilość osobników, których dotyczy zezwolenie;  
4) termin, miejsce i  sposób przeniesienia roślin lub zwierząt do środowiska przyrodniczego;  
5) termin złożenia informacji o  wykorzystaniu zezwolenia;  
6) warunki realizacji wynikające z  potrzeb ochrony populacji gatunków roślin lub zwierząt i  ich siedlisk.  
Art. 75. 1. Utworzenie i  prowadzenie ośrodka rehabilitacji zwierząt, zwanego dalej „ośrodkiem ”, wymaga uzyskania 
zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
2. Zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, wydaje się na wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie położenia ośrodka;  
3) opis pomieszczeń do leczenia i  rehabilitacji zwierząt;  
  
Dziennik  Ustaw  – 52 – Poz. 916 
 
4) wykaz gatunków lub grup gatunków zwierząt, które mogą być leczone i  rehabilitowane w  ośrodku, zawierający nazwę  
gatunków lub wyższych jednostek systematycznych grup gatunków w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa  
istnieje;  
5) wskazanie osoby odpowiedzialnej za prowadzenie ośrod ka; 
6) informację o  możliwości zapewnienia opieki lekarsko -weterynaryjnej;  
7) opinię właściwej miejscowo rady gminy.  
3. Zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie położenia ośrodk a; 
3) wykaz gatunków lub grup gatunków zwierząt, które mogą być leczone i  rehabilitowane w  ośrodku, zawierający nazwę  
gatunków lub wyższych jednostek systematycznych grup gatunków w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa  
istnieje;  
4) określenie za kresu i  terminu złożenia informacji o  wykorzystaniu zezwolenia.  
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmawia wydania zezwolenia, jeżeli wnioskodawca nie spełnia warun-
ków leczenia i  rehabilitacji zwierząt odpowiadających potrzebom biologicznym danego ga tunku.  
5. Zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, może być cofnięte przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska  w przy-
padku niespełnienia warunków leczenia i  rehabilitacji zwierząt odpowiadających potrzebom biologicznym danego gatunku 
albo nieusunięcia, w  wyznaczonym przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska terminie, nieprawidłowości  stwierdzo-
nych w  wyniku kontroli przeprowadzonej przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska.  
6. Jeżeli zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, zostanie cofnięte, ośrodek podlega likwidacji.  
7. W razie likwidacji ośrodka osoba odpowiedzialna za prowadzenie ośrodka jest obowiązana zapewnić leczonym i  re-
habilitowanym tam zwierzętom warunki odpowiadające ich potrzebom biologicznym.  
Art. 76. 1. Zwierzęta objęte leczeniem i  rehabilitacją w  ośrodku nie mogą być sprzedawane.  
2. Warunki przebywania zwierząt w  ośrodku powinny odpowiadać potrzebom biologicznym zwierząt w  okresie ich 
leczenia i  rehabilitacji.  
3. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może dofinansowywać z  własnych  środków budżetowych leczenie  i reha-
bilitację zwierząt w  ośrodkach.  
Art. 76a.16) 1. Utworzenie i  prowadzenie azylu dla zwierząt wymaga uzyskania zezwolenia Generalnego Dyrektora 
Ochrony Środowiska.  
2. Zezwolenie wydaje się po zasięgnięciu opinii regionalnego dy rektora ochrony środowiska właściwego ze względu 
na miejsce położenia azylu dla zwierząt, na wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie azylu dla zwierząt;  
3) wskazanie miejsca położenia azylu dla zwierząt;  
4) wykaz gatunków lub grup gatunków zwierząt, które mogą być przetrzymywane w  azylu dla zwierząt;  
5) opis zakresu działalności azylu dla zwierząt;  
6) opis pomieszczeń do przetrzymywania okazów zw ierząt i  wskazanie urządzeń technicznych, w  które wyposaża się 
miejsca przebywania zwierząt w  azylu dla zwierząt.  
3. Do wniosku o  wydanie zezwolenia, w  przypadku przetrzymywania zwierzęcia należącego do IGO stwarzającego 
zagrożenie dla Unii lub do IGO stwa rzającego zagrożenie dla Polski, dołącza się:  
1) opis obiektu izolowanego, w  którym to zwierzę będzie przetrzymywane lub badane;  
2) dokument potwierdzający tytuł prawny wnioskodawcy do obiektu izolowanego;  
3) procedury dotyczące sprzątania obiektu izolowan ego, postępowania z  odpadami powstającymi w  tym obiekcie oraz 
przeprowadzania w  tym obiekcie prac konserwacyjnych;  
 
16) Dodany przez art.  44 pkt  8 ustawy, o  której mowa  w odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 53 – Poz. 916 
 
4) opis sposobu usunięcia tego zwierzęcia z  obiektu izolowanego, zniszczenia lub humanitarnego uśmiercenia;  
5) oświadczenie, że wnioskodawca lub osoba zatrudniona przez wnioskodawcę, która będzie wykonywała czynności ob-
jęte zezwoleniem, posiadają wiedzę w  zakresie biologii gatunku tego zwierzęcia oraz zapobiegania ucieczce lub roz-
przestrzenianiu się tego zwierzęcia, a  także wskazanie kwalifikac ji posiadanych przez wnios kodawcę i  zatrudnioną 
przez wnioskodawcę osobę;  
6) procedurę przemieszczenia tego zwierzęcia do i  z obiektu izolowanego;  
7) ocenę i  opis ryzyka ucieczki i  rozprzestrzenienia się tego zwierzęcia oraz ryzyka związanego z usunięciem tego zwierzęcia  
z obiektu izolowanego;  
8) opis systemu ciągłego nadzoru i  plan awaryjny na wypadek ewentualnej ucieczki lub rozprzestrzenienia się tego zwie-
rzęcia, w  tym plan eliminacji tego zwierzęcia ze środowiska;  
9) oświadczenie, że wniosk odawca będący osobą fizyczną, a  w przypadku wnioskodawcy będącego osobą prawną albo 
jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej – urzędujący członek jego organu zarządzającego lub 
nadzorczego, wspólnik spółki w  spółce jawnej lub partnerskiej albo komplementariusz w  spółce komandytowej lub 
komandytowo -akcyjnej lub prokurent nie był:  
a) prawomocnie ukarany, w  okresie roku przed dniem złożenia tego wniosku, za wykroczenia, o  których mowa  
w art. 35 ust. 1 ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatun kach obcych oraz  w art. 127 pkt 3 i 5 i art. 131 pkt 1–5, 
8, 13 i 14, 
b) skazany prawomocnym wyrokiem sądu, w  okresie 5  lat przed dniem złożenia tego wniosku, za przestępstwa, 
o których mowa  w art. 181 ustawy  z dnia 6  czerwca 1997  r. – Kodeks karny ( Dz. U. z 2021  r. poz. 2345 i 2447 ), 
art. 35 ust. 1–2 ustawy  z dnia 21  sierpnia 1997  r. o ochronie zwierząt ( Dz. U. z 2022 r. poz. 572), art. 34 ust. 1 i 2 
ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatunkach obcych oraz  w art. 127a,  art. 128 pkt 1 i 2 i art. 128a.  
4. Oświadczenie, o  którym mowa  w ust. 3 pkt 5 i 9, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie 
fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w  nim klauzuli następującej treści: „Jestem 
świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o  od-
powiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.  
5. Zezwolenie zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za prowadzenie azylu dla zwierząt;  
3) wskazanie miejsca położenia azylu dla zwierząt;  
4) wykaz gatunków lub grup gatunków zwierząt, które mogą być przetrzymywane w  azylu dla zwierząt;  
5) opis zakresu działalności azylu dla zwierząt;  
6) warunki prowadzenia azylu dla zwierząt wynikające z  potrzeby zapewnienia dobrostanu zwierząt lub ochrony przyrody 
oraz termin, w  jakim mają zostać spełnione.  
6. Zezwolenie, w  przypadku przetrzymywania w  azylu dla zwierzą t zwierzęcia należącego do IGO stwarzającego za-
grożenie dla Unii lub do IGO stwarzającego zagrożenie dla Polski, zawiera także:  
1) warunki niezbędne do zmniejszenia ryzyka ucieczki tego zwierzęcia z  obiektu izolowanego lub jego rozprzestrzenienia 
się oraz termin, w  jakim mają zostać spełnione;  
2) sposób usunięcia tego zwierzęcia z  obiektu izolowanego, jego zniszczenia lub humanitarnego uśmiercenia;  
3) określenie planu awaryjnego na wypadek ucieczki tego zwierzęcia lub jego rozprzestrzenienia się, w  tym plan  elimi-
nacji tego zwierzęcia ze środowiska.  
7. Azyl dla zwierząt:  
1) zapewnia warunki utrzymywania zwierząt zgodne z  biologią danego gatunku zwierząt i  ich stanem fizjologicznym, 
zapewniające swobodę ruchu i  wypoczynek w  czasie zgodnym z  ich aktywnością życ iową;  
2) spełnia warunki, o  których mowa  w art. 8 ust.  2 i 3 rozporządzenia  nr 1143/201 4 z dnia 22  października 2014  r. w sprawie  
działań zapobiegawczych i  zaradczych w  odniesieniu do wprowadzania i  rozprzestrzeniania inwazyj nych gatunków 
obcych – w przyp adku utrzymywania IGO stwarzających zagrożenie dla Unii oraz warunki, o  których mowa  w art. 8 
ust. 8 ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatunkach obcych – w przypadku utrzymywania IGO stwarzających zagro-
żenie dla Polski;  
3) ma wyodrębnione pomieszczenia p rzeznaczone na kwarantannę zwierząt oraz separację osobników agresywnych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 54 – Poz. 916 
 
8. Zezwolenie jest wydawane na czas nieokreślony.  
9. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmawia wydania zezwolenia, jeżeli:  
1) nie są spełnione warunki określone  w ust. 7; 
2) wnio skodawca będący osobą fizyczną, a  w przypadku wnioskodawcy będącego osobą prawną albo jednostką organi-
zacyjną nieposiadającą osobowości prawnej – urzędujący członek jego organu zarządzającego lub nadzorczego, wspólnik  
spółki w  spółce jawnej lub partnerskie j albo komplementariusz w  spółce komandytowej lub komandytowo -akcyjnej 
lub prokurent był:  
a) prawomocnie ukarany za wykroczenia, o  których mowa  w art. 35 ust.  1 ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatunkach  
obcych lub  w art. 127 pkt  3 lub  5 lub art.  131 pkt 1–5, 8, 1 3 lub  14 – w okresie roku poprzedzającego dzień złożenia  
wniosku o  wydanie tego zezwolenia,  
b) skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa, o  których mowa  w art. 181 ustawy  z dnia 6  czerwca 
1997  r. – Kodeks karny,  art. 35 ust. 1–2 ustawy  z dnia 21  sierpnia 1997  r. o ochronie zwierząt,  art. 34 ust. 1 lub 2 
ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatunkach obcych lub  w art. 127a,  art. 128 pkt 1 lub 2 lub art.  128a – w okresie 
5 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o  wydanie tego zezwolenia.  
10. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w  drodze decyzji, może zmienić zezwolenie, jeżeli podmiot, który uzyskał  
to zezwolenie, nie spełnia warunków prowadzenia azylu dla zwierząt, o  których mowa  w ust. 5 pkt  6, lub warunków, o  których  
mowa  w ust. 6. 
11. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w  drodze decyzji, zawiesza albo cofa zezwolenie w  zakresie przetrzy-
mywania zwierzęcia należącego do IGO stwarzającego zagrożenie dla Unii lub do IGO stwarzającego zagrożenie dla Polski, 
w przypadku gdy w ystąpiły nieprzewidziane zdarzenia o  niepożądanym oddziaływaniu na różnorodność biologiczną lub 
powiązane usługi ekosystemowe. Zawieszenie albo cofnięcie zezwolenia musi być uzasadnione naukowo, a  w przypadku 
gdy dowody naukowe są niewystarczające – opiera ć się na zasadzie przezorności.  
12. Decyzję o  zawieszeniu zezwolenia wydaje się w  przypadku, gdy zdarzenie, o  którym mowa  w ust. 11, ma charakter 
czasowy lub odwracalny.  
13. Decyzję o  zawieszeniu zezwolenia wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 5  lat. 
14. W przypadku ustania niepożądanego oddziaływania, które nastąpiło w  wyniku zdarzenia, o  którym mowa  w ust. 11, 
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska cofa decyzję o  zawieszeniu zezwolenia.  
15. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska cofa zezwolenie w  przypadku, o  którym mowa  w ust. 11, jeżeli:  
1) zdarzenie, o  którym mowa  w ust. 11, ma charakter stały lub nieodwracalny;  
2) upłynął termin, o  którym mowa  w ust. 13, a  niepożądane oddziaływanie, które nastąpiło w  wyniku zdarzenia, o  którym 
mowa  w ust. 11, ni e ustało.  
16. W decyzji o  zawieszeniu zezwolenia oraz w  decyzji o  cofnięciu zezwolenia określa się termin wykonania tej decyzji  
oraz sposób postępowania z  inwazyjnym gatunkiem obcym w  rozumieniu  art. 3 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europej-
skiego i  Rady ( UE) nr 1143/201 4 z dnia 22  października 2014  r. w sprawie działań zapobiegawczych i  zaradczych w  odnie-
sieniu do wprowadzania i  rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych objętym tym zezwoleniem.  
17. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w drodze decyzji, cofa zezwolenie, jeżeli:  
1) podmiot, który uzyskał to zezwolenie, nie usunie w  wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 2  lata, nieprawid łowości 
stwierdzonych w  wyniku kontroli przeprowadzonej przez regionalnego dyrektora ochrony środowisk a lub inne organy 
uprawnione do przeprowadzenia kontroli na podstawie odrębnych przepisów;  
2) osoba fizyczna prowadząca azyl dla zwierząt, a  w przypadku gdy prowadzący azyl jest osobą prawną albo jednostką 
organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej – urzędujący członek jego organu zarządzającego lub nadzorczego, 
wspólnik spółki w  spółce jawnej lub partnerskiej albo komplementariusz w  spółce komandytowej lub komandytowo -
-akcyjnej lub prokurent został:  
a) prawomocnie ukarany za wykroczenia, o  których mow a w art. 35 ust. 1 ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatun-
kach obcych lub  w art. 127 pkt 3 lub 5 lub art.  131 pkt 1–5, 8, 1 3 lub 14, 
b) skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa, o  których mowa  w art. 181 ustawy  z dnia 6  czerwca 
1997  r. – Kodeks karny,  art. 35 ust. 1–2 ustawy  z dnia 21  sierpnia 1997  r. o ochronie zwierząt,  art. 34 ust. 1 lub 2 
ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. o gatunkach obcych lub  w art. 127a,  art. 128 pkt 1 lub 2 lub art.  128a.  
  
Dziennik  Ustaw  – 55 – Poz. 916 
 
18. Jeżeli zezw olenie zostanie cofnięte, azyl dla zwierząt podlega likwidacji.  
19. W decyzji o  cofnięciu zezwolenia Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska:  
1) określa termin wykonania tej decyzji;  
2) wyznacza podmiot, do którego zostaną przekazane zwierzęta przetrzymywane  w azylu dla zwierząt, a  w przypadku 
gdy nie można wyznaczyć podmiotu – nakazuje uśmiercenie zwierząt na koszt podmiotu, któremu cofnięto zezwolenie.  
20. Do czasu likwidacji azylu dla zwierząt podmiot, który uzyskał zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, jes t obowią-
zany zapewnić przetrzymywanym zwierzętom warunki, o  których mowa  w ust. 5 pkt 6. 
21. Działalność azylu dla zwierząt może być dofinansowywana, w  tym ze środków regionalnego dyrektora ochrony 
środowiska, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i  Gospo darki Wodnej oraz wojewódzkich funduszy ochrony śro-
dowiska i  gospodarki wodnej.  
Art. 76b.16) 1. Podmiot, który uzyskał zezwolenie, o  którym mowa  w art. 76a ust. 1, ma obowiązek:  
1) przyjmować okazy zwierząt, w  szczególności:  
a) zatrzymane przez właściwe organy,  
b) w stosunku do których orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa,  
c) znalezione w  środowisku przyrodniczym,  
d) wymagające zapewnienia im odpowiednich wa runków funkcjonowania  
− w takim zakresie, w  jakim pozwalają na to warunki przetrzymywania zwierząt w  danym azylu dla zwierząt;  
2) prowadzić ewidencję przetrzymywanych zwierząt;  
3) składać regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska właściwemu ze względu na  miejsce położenia azylu dla zwie-
rząt roczne sprawozdanie z  prowadzonej działalności w  terminie do dnia 31  marca za rok następujący po roku, za który 
jest składane to sprawozdanie.  
2. Ewidencja, o  której mowa  w ust. 1 pkt 2, zawiera:  
1) datę:  
a) dokonania wpisu zwierzęcia do ewidencji,  
b) dokonania zmiany danych wpisanych do ewidencji,  
c) wykreślenia z  ewidencji zwierząt uśmierconych, padłych albo przekazanych innemu podmiotowi;  
2) nazwę naukową przetrzymywanego zwierzęcia oraz nazwę polską, jeżeli nazwa polska istnieje;  
3) liczbę przetrzymywanych zwierząt;  
4) płeć zwierzęcia, jeżeli jest możliwa do ustalenia;  
5) datę przyjęcia zwierzęcia oraz źródło jego pochodzenia;  
6) opis trwałego oznakowania zwierzęcia, w  tym numer mikroczipa, jeżeli zwierzę zos tało oznakowane przez wszczepienie  
mikroczipa.  
3. Sprawozdanie, o  którym mowa  w ust. 1 pkt 3, zawiera:  
1) nazwę naukową przetrzymywanych zwierząt oraz nazwę polską, jeżeli nazwa polska istnieje;  
2) liczbę okazów zwierząt:  
a) przyjętych do azylu dla zwierząt, z  podaniem źródła, z  jakiego pochodzą,  
b) padłych,  
c) uśmierconych, ze wskazaniem przyczyny ich uśmiercenia,  
d) przekazanych do innego podmiotu, z  podaniem imienia i  nazwiska oraz adresu albo nazwy i  siedziby tego podmiotu . 
Art. 76c.16) 1. Zwierząt przetrzymywanych w  azylu dla zwierząt nie rozmnaża się.  
2. Zwierzęta przetrzymywane w  azylu dla zwierząt uśmierca się w  przypadku:  
1) konieczności podjęcia dzi ałań niezbędnych do usunięcia poważnego zagrożenia sanitarnego dla życia lub zdro wia ludzi 
lub zwierząt lub  
2) konieczności bezzwłocznego uśmiercenia w  rozumieniu  art. 4 pkt  3 ustawy  z dnia 21  sierpnia 1997  r. o ochro nie zwierząt, 
lub 
3) gdy zwierzęta te  bezpośrednio zagrażają innym zwierzętom lub ludziom, a  niemożliwy jest inny sposób usunięcia tego 
zagrożenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 56 – Poz. 916 
 
Art. 77. 1.17) Regionalny dyrektor ochrony środowiska właściwy ze względu na miejsce położenia ogrodu botanicz-
nego, ogrodu zoologicznego, ośrodka  lub azylu dla zwierząt przeprowadza kontrole ogrodów botanicznych, ogrodów zoo-
logicznych, ośrodków i  azyli dla zwierząt w  zakresie ich działalności.  
2. Kontroli, o  której mowa  w ust. 1, nie rzadziej niż raz na 3  lata, dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska 
z własnej inicjatywy lub na wniosek Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
3. Czynności kontrolne są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez regionalnego 
dyrektora ochrony środowiska.  
4.18) Upoważnienie, o  którym mowa  w ust. 3, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynności kon-
trolnych, wskazanie ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego, ośrodka lub azylu dla zwierząt, który ma zostać skontro-
lowany, zakresu kontroli oraz pods tawy prawnej do przeprowadzenia tej kontroli.  
5. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać 
upoważnienie, o  którym mowa  w ust. 3. 
6. Osoby upoważnione do wykonywania czynności kontrolnych mają prawo do:  
1)19) wstępu na teren ogrodu botanicznego, ogrodu zoologicznego, ośrodka lub azylu dla zwierząt;  
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z  przedmiotem kontroli;  
3) wglądu do dokumentów związanych z  przedmiotem kontroli, sporządzania z  nich odpisów, wyciągów lub kopii oraz 
zabezpieczania tych dokumentów.  
7. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z  tych czynności protokół.  
8. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.  
9. W przypadku odmowy podpisania protokołu przez podmiot kontrolowany, protokół podpisuje tylko osoba wykonu-
jąca czynności kontrolne, dokonując w  protokole stosownej adnotacji o  odmowie podpisania protokołu przez podmiot kon-
trolowany.  
10. Protokół, o  którym mowa  w ust. 7, wraz z  zaleceniami pokontrolnymi, regionalny dyrektor ochrony środowiska 
przekazuje podmiotowi kontrolowanemu oraz Generalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w  terminie 14  dni od dnia 
zakończenia kontroli.  
11. Podmiotowi kontrolowanemu przysługuje  prawo do wniesienia umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawar-
tych w  wynikach kontroli oraz zaleceniach pokontrolnych do Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.  
12. Umotywowane zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w  terminie 14  dni od dnia otrzymania  wyników kontroli i  za-
leceń pokontrolnych.  
13. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w  terminie 14  dni od dnia otrzymania umotywowanych zastrzeżeń, 
uwzględnia je albo odmawia ich uwzględnienia.  
14.20) Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, rozpatrując umo tywowane zastrzeżenia w  zakresie nie zapewnienia 
warunków hodowli i  utrzymywania poszczególnych grup zwierząt w  ogrodzie zoologicznym lub azylu dla zwierząt, 
uwzględnia je, w  przypadku gdy dotychczasowe warunki hodowli i  utrzymywania zwierząt w  kontrolowan ym obiekcie za-
pewniały ich dobrostan.  
Rozdział 4  
Ochrona terenów zieleni i  zadrzewień  
Art. 78. Rada gminy jest obowiązana zakładać i  utrzymywać w  należytym stanie tereny zieleni i  zadrzewienia.  
Art. 79. (uchylony)  
Art. 80. 1. (uchylony)  
2. (uchylony)  
 
17) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  9 lit. a ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
18) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  9 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
19) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  9 lit. c ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
20) Dodany przez art.  44 pkt  9 lit. d ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 57 – Poz. 916 
 
Art. 81. Teren położony poza obrębem miast i  wsi o  zwartej zabudowie, pokryty drzewostanem i  nieobjęty ochroną na 
podstawie ustawy z  dnia 23  lipca 2003  r. o ochronie zabytków i  opiece nad zabytkami, rada gminy może uznać za park 
gminny, jeżeli stanowi włas ność gminy, a  jeżeli stanowi własność innego podmiotu – za zgodą właściciela.  
Art. 82. (uchylony)  
Art. 83. 1. Usunięcie drzewa lub krzewu  z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia 
wydanego na wniosek:  
1) posiadacza nieruch omości – za zgodą właściciela tej nieruchomości;  
2) właściciela urządzeń,  o których mowa  w art. 49 § 1 ustawy  z dnia 2 3 kwietnia 196 4 r. – Kodeks cywilny ( Dz. U. z 2020 r. 
poz. 1740 i 2320 oraz  z 2021 r. poz.150 9 i 2459 ), zwanej dalej „Kodeksem cywilnym ” – jeżeli drzewo lub krzew za-
grażają funkcjonowaniu tych urządzeń.  
1a. (uchylony)  
2. Zgoda właściciela nieruchomości,  o której mowa  w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w  przypadku wniosku złożonego 
przez:  
1) spółdzielnię mieszkaniową;  
2) wspólnotę m ieszkaniową,  w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomośc ią wspólną zarządowi, zgodnie 
z ustawą  z dnia 2 4 czerwca 199 4 r. o własności lokali ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1048); 
3) zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa.  
3. Zgoda właściciela nieruchomości,  o której mowa  w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana także  w przypadku wniosku zło-
żonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości  o nieuregulowanym stanie prawnym, niebędących 
podmiotem,  o którym mowa  w ust. 2. 
4. Spółdzielnia mieszkaniowa informuje,  w sposób zwyczajowo przyjęty, członków spółdzielni, właścicieli budynków 
lub lokali niebędących członkami spółdzielni oraz osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze 
własnościowe prawa  do lokali,  a zarząd wspólnoty mieszkaniowej – członków wspólnoty,  o zamiarze złożenia wniosku 
o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu, wyznaczając co najmniej 30 -dniowy termin na zgłaszanie uwag. 
Wniosek może być złożony nie później niż w  terminie 1 2 miesięcy od upływu terminu na zgłaszanie uwag.  
Art. 83a. 1. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu  z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent  
miasta , a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunię cia drzewa lub krzewu  z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej 
do rejestru zabytków – wojewódzki konserwator  zabytków . 
2. (uchylony)  
2a. Zezwolenie na usunięcie drzewa  w pasie drogowym drogi publicznej,  z wyłączeniem obcych gatunków  topoli, wy-
daje się po uzgodnieniu  z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska.  
3. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu na obszarach objętych ochroną krajobrazową  w granicach parku naro-
dowego albo rezerwatu przyrody wydaje się po uzgodnieniu odpowiednio  z dyrektorem parku narodowego albo regional-
nym dyrektorem ochrony środowiska.  
4. Organ właściwy do wydania zezwolenia,  o którym mowa  w ust. 2a i 3, niezwłocznie przekazuje do  uzgodnienia 
projekt zezwolenia wraz  z aktami sprawy,  w tym dokumentację fotograficzną drzewa lub krzewu.  
5. W razie potrzeby pr zeprowadzenia postępowania wyjaśniającego regionalny dyrektor ochrony środowiska albo 
dyrektor parku narodowego zawiadamia  o jego wszczęciu.  
6. Niewyrażenie stanowiska  w terminie 3 0 dni, a w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego  – 
60 dni, od dnia otrzymania projektu zezwolenia,  o którym mowa  w ust. 2a i 3, przez organ, do którego zwrócono się o  zajęcie  
stanowiska, uznaje się za uzgodnienie zezwolenia.  
7. Jeżeli liczba stron postępowania  o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu pr zekracza 20, stosuje się 
przepis  art. 49 ustawy  z dnia 1 4 czerwca 196 0 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
Art. 83b. 1. Wniosek  o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zawiera:  
1) imię, nazwisko  i adres albo nazwę  i siedzibę posiadacza  i właściciela nieruchomoś ci albo właściciela urządzeń, o  których  
mowa  w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;  
2) oświadczenie  o posiadanym tytule prawnym władania nieruchomością albo oświadczenie  o posiadanym prawie włas -
ności urządzeń,  o których mowa  w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;  
  
Dziennik  Ustaw  – 58 – Poz. 916 
 
3) zgodę właściciela nieruchomości, jeżeli jest wymagana, lub oświadczenie o  udostępnieniu informacji,  o której mowa  
w art. 83 ust. 4; 
4) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;  
5) obwód pnia drzewa mierzony na wysokości 13 0 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:  
a) posiada kilka pni – obwód każdego  z tych pni,  
b) nie posiada pnia – obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa;  
6) wielkość powierzchni,  z której zostanie usunięty krzew;  
7) miejsce, przyczynę, termin zamie rzonego usunięcia drzewa lub krzewu, oraz wskazanie czy usunięcie wynika  z celu 
związanego  z prowadzeniem działalności gospodarczej;  
8) rysunek, mapę albo wykonany przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane projekt za gospo-
darowania działki lub terenu  w przypadku realizacji inwestycji, dla której jest  on wymagany zgodnie  z ustawą z  dnia 
7 lipca 1994  r. – Prawo budowlane – określające usytuowanie drzewa lub krzewu w  odniesieniu do granic nierucho-
mości  i obiektów budowlanych istniejącyc h lub projektowanych na tej nieruchomości;  
9) projekt planu:  
a) nasadzeń zastępczych, rozumianych jako posadzenie drzew lub krzewów, w  liczbie nie mniejszej niż liczba usu-
wanych drzew lub  o powierzchni nie mniejszej niż powierzchnia usuwanych krzewów, stan owiących kompensację 
przyrodniczą za usuwane drzewa  i krzewy  w rozumieniu  art. 3 pkt 8 ustawy  z dnia 2 7 kwietnia 200 1 r. – Prawo  
ochrony środowiska lub  
b) przesadzenia drzewa lub krzewu  
– jeżeli są planowane, wykonany  w formie rysunku, mapy lub projektu zagospodarowania działki lub terenu, oraz 
informację  o liczbie, gatunku lub odmianie drzew lub krzewów oraz miejscu  i planowanym terminie ich wykonania;  
10) decyzję  o środowiskowych uwarunkowaniach albo postanowienie  w sprawie uzgodnienia warunków  realizacji przed sięwzięcia  
w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000,  w przypadku realizacji przedsięwzięcia, dla którego wymagane jest 
ich uzyskanie zgodnie  z ustawą  z dnia 3 października 200 8 r. o udostępnianiu informacji o  środowisku  i jego ochr onie, 
udziale społeczeństwa  w ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowis ko, oraz postanowienie 
uzgadniające wydawane przez właściwego regionalnego  dyrektora ochrony środowiska w  ramach ponownej oceny 
oddziaływania na środowisko, jeżeli jest wymagana lub została przeprowadzona na wniosek realizującego przedsię-
wzięcie;  
11) zezwolenie  w stosunku do gatunków chronionych na czynności podlegające zakazom określonym  w art. 51 ust.  1 
pkt 1–4 i 10 oraz w art. 52 ust. 1 pkt 1, 3, 7, 8, 12, 1 3 i 15, jeżeli zostało wydane.  
2. Oświadczenia,  o których mowa  w ust. 1 pkt 2 i 3, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie 
fałszywych zeznań.  
Art. 83c. 1. Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu  przed jego wydaniem dokonuje 
oględzin  w zakresie występowania  w ich obrębie gatunków chronionych.  
2. W przypadku stwierdzenia, że usunięcie drzewa lub krzewu spowoduje naruszenie zakazów  w stosunku do gatunków  
chronionych, postępowanie zawiesza się do cza su przedłożenia zezwolenia na czynności podlegające zakazom w  stosunku 
do tych gatunków.  
3. Wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń 
zastępczych lub przesadzenia tego drzewa lub krzewu.  
4. Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze 
pod uwagę  w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub 
krzewu:  
1) wartość przyrodniczą,  w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią  w ekosystemie;  
2) wartość kulturową;  
3) walory krajobrazowe;  
4) lokalizację.  
  
Dziennik  Ustaw  – 59 – Poz. 916 
 
5. Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, 
bierze pod uwagę  w szczególności dostępność miejsc do przesadzenia oraz następujące cechy przesadzanego drzewa lub 
krzewu:  
1) rozmiar,  w tym objętość bryły korzeniowej  i wysokość;  
2) kształt systemu korzeniowego;  
3) kondycję;  
4) długość okresu przygotowania go do przesadzenia.  
Art. 83d. 1. Zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu określa:  
1) imię, nazwisko  i adres albo nazwę  i siedzibę wnioskodawcy;  
2) miejsce usunięcia drzewa lub krzewu;  
3) nazwę gatunku drzewa lub krzewu;  
4) obwód pnia  drzewa mierzony na wysokości 13 0 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:  
a) posiada kilka pni – obwód każdego  z tych pni,  
b) nie posiada pnia – obwód pnia bezpośrednio poniżej korony drzewa;  
5) wielkość powierzchni,  z której zostanie usunięty krzew ; 
6) wysokość opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu;  
7) termin usunięcia drzewa lub krzewu.  
2. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastęp-
czych, zezwolenie to określa dodatkowo:  
1) miejsce nasadze ń; 
2) liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów;  
3) minimalny obwód pni drzew na wysokości 10 0 cm lub minimalny wiek krzewów;  
4) gatunek lub odmianę drzew lub krzewów;  
5) termin wykonania nasadzeń;  
6) termin złożenia informacji  o wykonaniu nasadzeń.  
3. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub 
krzewu, zezwolenie to określa dodatkowo:  
1) miejsce, na które zostanie przesadzone drzewo lub krzew;  
2) termin przesadzenia drzewa lub krzewu;  
3) termin złożenia informacji  o przesadzeniu drzewa lub krzewu.  
4. W przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od wykonania nasadzeń zastęp-
czych bądź od przesadzenia tego drzewa lub krzewu, zezwolenie to może określać dodatkowo wa runki techniczne sadzenia 
lub przesadzenia drzewa lub krzewu.  
5. Jeżeli przyczyną usunięcia drzewa lub krzewu jest realizacja inwestycji wymagającej uzyskania pozwolenia na roz-
biórkę lub pozwolenia na budowę, zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu może zostać wykonane pod warunkiem 
uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub pozwolenia na budowę, które kolidują  z drzewami lub krzewami, będącymi przed-
miotem zezwolenia. Przepisu nie stosuje się do inwestycji liniowych celu publicznego.  
6. W zezwoleniu na us unięcie drzewa lub krzewu organ uwzględnia warunki określone  w decyzji, postanowieniu oraz 
zezwoleniu,  o których mowa odpowiednio  w art. 83b ust. 1 pkt 10 i 11. 
Art. 83e. 1. Usunięcie drzewa lub krzewu  z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń,  o których mowa  
w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości,  a w przypadku gdy na 
nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego – na rzecz użytkownika wieczystego nieru chomości. 
Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń.  
  
Dziennik  Ustaw  – 60 – Poz. 916 
 
2. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje  w drodze umowy stron.  
3. W przypadku gdy strony nie zawrą umowy  w terminie 3 0 dni od dnia usunięcia drzewa  lub krzewu, odszkodowa nie 
ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy usta wy z dnia 2 1 sierpnia 199 7 r. o gos-
podarce  nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości.  
Art. 83f. 1. Przepisów  art. 83 ust. 1 nie stosuje się do:  
1) krzewu albo krzewów rosnących  w skupisku,  o powierzchni do 2 5 m2; 
2) krzewów na terenach pokrytych roślinnością pełniącą funkcje ozdobne, urządzoną pod względem  rozmieszczenia i  do-
boru gatunków posadzonych roślin,  z wyłączeniem krzewów  w pasie drogowym drogi  publicznej, na terenie nierucho-
mości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach  zieleni;  
3) drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:  
a) 80 cm – w przypadku topoli, w ierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,  
b) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,  
c) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew;  
3a) drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach st anowiących własność osób fizycznych  i są usuwane  na cele 
niezwiązane  z prowadzeniem działalności gospodarczej;  
3b) drzew lub krzewów usuwanych  w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego;  
4) drzew lub krzewów na plantacjach lub  w lasach  w rozumieniu ustawy  z dnia 2 8 września 199 1 r. o lasach;  
5) drzew lub krzewów owocowych,  z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej  do rejestru 
zabytków lub na terenach zieleni;  
6) drzew lub krzewów us uwanych  w związku  z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych;  
7) drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu  z obszarów położonych między linią brzegu  
a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem,  w który wbudowano trasę wału przeciw powodzio-
wego,  z wału przeciwpowodziowego  i terenu  w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału;  
8) drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów  i pociągów,  a także utrudniają eksploatację urządzeń 
kolejowych al bo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego 
organu;  
9) drzew lub krzewów stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu;  
10) drzew lub krzewów usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane  z utrzyma-
niem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych;  
11) drzew lub krzewów usuwanych  z obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody nieobjętego ochroną krajobrazową;  
12) drzew lub krzewów usuwanych  w ramach zadań wynikających  z planu ochrony lub zadań ochronnych parku narodo-
wego lub rezerwatu przyrody, planu ochrony parku krajobrazowego, albo planu zadań ochronnych lub planu ochrony 
dla obszaru Natura 2000;  
13) prowadzenia akcji  ratowniczej przez jednostki ochrony przeciwpożarowej lub inne właściwe służby ustawowo powo-
łane do niesienia pomocy osobom  w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia;  
14) drzew lub krzewów stanowiących złomy lub wywroty usuwanych przez:  
a) jednostki oc hrony przeciwpożarowej, jednostki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, właś cicieli urządzeń, 
o których mowa  w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, zarządców dróg, zarządców infrastruktury kolejowej, gminne lub 
powiatowe jednostki oczyszczania lub inne podmio ty działające  w tym zakresie na zlecenie gminy lub powiatu,  
b) inne podmioty lub osoby, po przeprowadzeniu oględzin przez organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie 
drzewa lub krzewu, potwierdzających, że drzewa lub krzewy stanowią złom lub wywrot;  
15)21) drzew lub krzewów należących do IGO stwarzających zagrożenie dla Unii lub do IGO stwarzających zagrożenie dla 
Polski.  
1a. (uchylony)  
1b. (uchylony)   
 
21) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  10 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 61 – Poz. 916 
 
2. W przypadkach,  o których mowa  w ust. 1 pkt 13 i pkt 14 lit. a, podmioty określone w  tych przepisach,  w terminie 
30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, przekazują do organu właściwego do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa 
lub krzewu, informację o  terminie, miejscu  i przyczynie ich usunięcia oraz liczbie drzew lub powierzchni usuniętych  krzewów , 
a także dokumentację fotograficzną przedstawiającą usunięte drzewo lub krzew.  
3. Z oględzin,  o których mowa  w ust. 1 pkt 14 lit. b, sporządza się protokół. W  protokole podaje się  w szczególności 
informację  o terminie, miejscu  i przyczynie usunięc ia drzewa lub krzewu oraz liczbie drzew lub powierzchni usuniętych 
krzewów oraz dołącza się dokumentację fotograficzną przedstawiającą usunięte drzewo lub krzew.  
4. W przypadku,  o którym mowa  w ust. 1 pkt 3a, właściciel nieruchomości jest obowiązany dokona ć zgłoszenia do 
organu,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1, zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 
5 cm przekracza:  
1) 80 cm – w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego;  
2) 65 cm – w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego;  
3) 50 cm – w przypadku pozostałych gatunków drzew.  
5. Zgłoszenie,  o którym mowa  w ust. 4, zawiera imię  i nazwisko wnioskodawcy, oznaczenie nieruchomości,  z której 
drzewo ma by ć usunięte, oraz rysunek albo mapkę określającą usytuowanie drzewa na nieruchomości.  
6. Organ,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1, w terminie 2 1 dni od dnia doręczenia zgłoszenia dokonuje ogl ędzin w  celu 
ustalenia, odpowiednio:  
1) nazwy gatunku drzewa;  
2) obwodu pnia ustalonego na wysokości 5 cm, a w przypadku gdy na tej wysokości drzewo:  
a) posiada kilka pni – obwodu każdego  z tych pni,  
b) nie posiada pnia – obwodu pnia poniżej korony drzewa.  
7. Z oględzin sporządza się protokół.  
8. Po dokonaniu oględzin organ,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1, w terminie 1 4 dni od dnia oględzin może,  w drodze 
decyzji administracyjnej, wnieść sprzeciw. Usunięcie drzewa może nastąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu  w tym terminie.  
9. W przypadku gdy zgłoszenie ni e zawiera wszystkich elementów wskazanych  w ust. 5, właściwy organ,  w drodze 
postanowienia, nakłada obowiązek uzupełnienia zgłoszenia  w terminie 7 dni. 
10. Nałożenie obowiązku,  o którym mowa  w ust. 9, przerywa bieg terminu,  o którym mowa  w ust. 6. 
11. Za d zień wniesienia sprzeciwu uznaje się dzień nadania decyzji administracyjnej  w placówce pocztowej  operatora 
wyznaczonego  w rozumieniu  art. 3 pkt 13 ustawy  z dnia 2 3 listopada 201 2 r. – Prawo pocztowe ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 
i 2320 ) albo  w przypadku,  o którym mowa  w art. 391 ustawy  z dnia 14 czerwca 196 0 r. – Kodeks postępowania administra-
cyjnego, dzień wprowadzenia do systemu teleinformatycznego.  
12. Organ,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1, może przed upływem terminu,  o którym mowa  w ust. 8, wydać zaświadcze-
nie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Wydanie zaświadczenia wyłącza możliwość wniesienia  sprzeciwu, o  którym 
mowa  w ust. 8, oraz uprawnia do usunięcia drzewa.  
13. W przypadku nieusunięcia drzewa przed upływem 6 miesięcy od  przeprowadzonych oględzin usunięcie  drzewa 
może nastąpić po dokonaniu ponownego zgłoszenia,  o którym mowa  w ust. 4. 
14. Organ,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1, może wnieść sprzeciw  w przypadku:  
1) lokalizacji drzewa:  
a) na nieruchomości wpisanej do rejest ru zabytków,  
b) na terenie przeznaczonym  w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na zieleń lub chronionym  
innymi zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,  
c) na terenach objętych formami ochrony przyrody,  o których mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 1–5; 
2) spełnienia przez drzewo kryteriów,  o których mowa  w przepisach wydanych na podstawie  art. 40 ust. 3. 
  
Dziennik  Ustaw  – 62 – Poz. 916 
 
15. Organ,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1, wnosi sprzeciw:  
1) jeżeli zgłoszenie dotyczy usunięcia drzewa objętego obowiązkiem uzyskania zezwolenia na usunięcie;  
2) w przypadku nieuzupełnienia zgłoszenia  w trybie określonym  w ust. 9. 
16. Wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej,  o której mowa  w ust. 8, stanowi podstawę wystąpienia  z wnios kiem  
o wydanie zezwolenia,  o którym mowa  w art. 83 ust. 1; do zezwolenia nie stosuje się  art. 84 ust. 1. 
17. Jeżeli  w terminie 5 lat od dokonania oględzin wystąpiono  o wydanie decyzji  o pozwolenie na budowę  na podstawie 
ustawy  z dnia 7 lipca 199 4 r. – Prawo budowlane,  a budowa ta ma związek  z prowadzeniem działalności gospodarczej i  będzie  
realizowana na części nieruchomości, na której rosło usunięte drzewo, organ,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1, uwzględniając  
dane ustalone na podstawie oględzin, nakłada na właściciela n ieruchomości,  w drodze decyzji administracyjnej, obowiązek 
uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa.  
18. Opłata,  o której mowa  w ust. 17, jest pobierana przez organ,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1. Przepisy  art. 85 
i art. 87 stosuje się odpowiednio.  
19. Orga n, o którym mowa  w art. 83a ust. 1, udostępnia protokół oględzin,  o którym mowa  w ust. 7. 
20. Organ,  o którym mowa  w art. 83a ust. 1, sprawuje kontrolę przestrzegania  i stosowania przepisów rozdziału  4. 
Do kontroli stosuje się odpowiednio  art. 379 i art. 380 ustawy  z dnia 2 7 kwietnia 200 1 r. – Prawo  ochrony środowiska.  
Art. 84. 1. Posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.  
2. Opłaty naliczane są  w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu  i pobierane przez organ właściwy do wydania 
tego zezwolenia.  
3. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie 
drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właśc iwy do 
wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego  
w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych.  
4. Jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy zacho wały żywotność po upływie okresu,  o którym mow a 
w ust. 3, lub nie zachowały żywotności  z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność  z tytułu ustalonej 
opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu.  
5. Jeżeli przesadzone albo pos adzone drzewa lub krzewy, albo część  z nich, nie zachowały żywotności po upływie 
okresu,  o którym mowa  w ust. 3, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, nali czona opłata jest przeliczana 
w sposób  proporcjonalny do liczby drzew lub powierzchni krzewów, które nie zachowały żywotności.  
6. Decyzje  w sprawach,  o których mowa  w ust. 4 i 5, mogą być wydane przed upływem okresu,  o którym mowa  w ust. 3, 
jeżeli przesadzone albo posadzone drzewa lub krzewy n ie zachowały żywotności przed upływem tego okresu.  
7. W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych,  o których mowa  w ust. 3, lub części  z nich, zgodnie  z zezwoleniem  
na usunięcie drzewa lub krzewu, naliczona opłata jest przeliczana  w sposób proporcjonalny  do liczby drzew lub  powierzchni 
krzewów, które nie zostały wykonane zgodnie  z zezwoleniem.  
8. Decyzje  w sprawach,  o których mowa  w ust. 4, 5 i 7 wydaje organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie 
drzewa lub krzewu.  
Art. 85. 1. Opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości  
130 cm i stawkę opłaty.  
2. Jeżeli drzewo na wysokości 13 0 cm: 
1) posiada kilka pni – za obwód pnia drzewa przyjmuje się sumę obwodu pnia o  największym obwodzie oraz poł owy 
obwodów pozostałych pni;  
2) nie posiada pnia – za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa.  
3. Opłatę za usunięcie krzewu ustala się mnożąc liczbę metrów kwadratowych powierzchni gruntu pokrytej  usuwanymi 
krzewami  i stawkę opłaty.  
4. Za wielkość powierzchni pokrytej krzewami przyjmuje się wielkość powierzchni rzutu poziomego krzewu.  
4a. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 63 – Poz. 916 
 
4b. Minister właściwy do spraw środowiska określa,  w drodze rozporządzenia, wysokość stawek opłat,  o których mow a 
w ust. 1 i 3, różnicując je ze względu na:  
1) rodzaj lub gatunek drzew lub krzewów;  
2) obwód pnia drzewa lub powierzchnię krzewu albo krzewów rosnących  w skupisku.  
5. Stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać 50 0 zł. 
6. Stawki opłat za usuwanie krzewów nie mogą przekraczać 20 0 zł. 
7. W przypadku gdy minister właściwy do spraw środowiska nie określi zgodnie  z ust. 4b wysokości stawek  opłat, 
o których mowa  w ust. 1 i 3, do ustalania opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu stosuje się maksyma lne stawki,  o których 
mowa  w ust. 5 i 6. 
8. (uchylony)  
9. (uchylony)   
Art. 86. 1. Nie nalicza się opłat za usunięcie:  
1) drzew lub krzewów, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie;  
1a) drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie jest związane  z odnową  i pielęgnacją drzew rosnących na terenie nieruchomości  
lub jej części wpisanej do rejestru zabytków;  
2) (uchylony)  
3) (uchylony)  
4) drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia  w istniejących obiektach budowlanych lub funk-
cjono waniu urządzeń,  o których mowa  w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego;  
5) drzew lub krzewów, które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego lub kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi;  
6) drzew lub krzewów  w związku  z przebudową dróg publicznych lub linii kolejowy ch; 
7) drzew, których obwód pnia mierzony na wysokości 13 0 cm nie przekracza:  
a) 120 cm – w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu  srebrzystego, 
robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,  
b) 80 cm – w przypadku p ozostałych gatunków drzew  
– w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego  z przeznaczeniem 
terenu, określonym  w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji  o warunkach zabudowy 
i zagospodarowania terenu;  
8) krzewu lub krzewów rosnących  w skupiskach, pokrywających grunt  o powierzchni do 5 0 m2, w celu przywrócenia gruntów  
nieużytkowanych do użytkowania innego niż rolnicze, zgodnego  z przeznaczeniem  terenu, określonym w  miejscowym 
planie zagospodarowania przestrzennego lub decyzji  o warunkach  zabudowy  i zagospodarowania terenu;  
9) drzew lub krzewów  w związku  z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew lub krzewów na terenach zieleni;  
10) drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na  przeżycie,  z przyczyn niezależnych od posiadacza nie ru-
chomości;  
11) topoli  o obwodzie pnia mierzonym na wysokości 13 0 cm wynoszącym powyżej 10 0 cm, nienależących do gatunków 
rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione  w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami  innych gatunków;  
12) drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie wynika  z potrzeb ochrony roślin, zwierząt i  grzybów objętych ochroną gatunkową 
lub ochrony siedlisk przyrodniczych;  
13) drzew lub krzewów  z grobli stawów rybnych;  
14) drzew lub krzewów, jeżeli usuni ęcie jest związane  z regulacją  i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywa-
niem  i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodzio-
wej w zakresie niezbędnym do wykonania  i utrzymania tych urządzeń;  
15) drzew lub krzewów usuwanych  z terenu poligonów lub placów ćwiczeń, służących obronności państwa.  
  
Dziennik  Ustaw  – 64 – Poz. 916 
 
1a. (uchylony)  
2. W przypadkach,  o których mowa  w ust. 1, jeżeli wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu zostało uza-
leżnione od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych,  a przesadzone albo posadzone 
drzewo lub krzew nie zachowały żywotności po 3 latach od dnia upływu te rminu wskazanego  w tym zezwoleniu na ich 
przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych, lub przed upływem tego okresu, z  przyczyn zależnych od posiadacza 
nieruchomości, organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu nakłada ponownie  w drodze decyzji 
obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych. Przepisy  art. 83c ust. 4 oraz art.  83d ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio.  
3. W przypadku niewykonania nasadzeń zastępczych,  o których mowa  w ust. 2, zgodnie  z zezwoleniem na usunięcie 
drzewa lub k rzewu, stosuje się przepisy  o postępowaniu egzekucyjnym  w administracji.  
Art. 87. 1. Obowiązek uiszczenia opłat, o  których mowa  w art. 84 ust. 1, przedawnia się z  upływem 5  lat, licząc od 
końca roku, w  którym upłynął termin uiszczenia opłaty.  
2. (uchylony)  
3. Uiszczenie opłaty następuje  w terminie 1 4 dni od dnia,  w którym zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu albo 
decyzje,  o których mowa  w art. 84 ust. 5 i 7, stały się ostateczne. Jeżeli  w zezwoleniu na usunięcie drzewa lub krzewu został 
wskazany początek biegu terminu usunięcia drzewa lub krzewu, uiszczenie opłaty następuje  w terminie 1 4 dni od dnia roz-
poczęcia biegu tego terminu.  
4. W razie nieterminowego uiszczenia opłaty pobiera się odsetki za zwłokę w  wysokości odsetek pobieranych za ni e-
terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych.  
5. Opłaty nieuiszczone w  terminie, o  którym mowa  w ust. 3, podlegają wraz z  odsetkami za zwłokę przymusowemu 
ściągnięciu w  trybie określonym w  przepisach o  postępowaniu egzekucyjnym w  administracji.  
6. Na wnio sek, złożony  w terminie 1 4 dni od dnia,  w którym zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu albo decyzja,  
o której mowa  w art. 84 ust. 5 i 7, stały się ostateczne, opłatę można rozłożyć na raty lub przesunąć termin jej płatnoś ci, na 
okres nie dłuższy niż 3 lata, jeżeli przemawia za tym sytuacja materialna wnioskodawcy.  
7. Decyzję  w sprawach rozłożenia opłaty na raty lub przesunięcia terminu jej płatności wydaje organ właściwy do 
wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu.  
8. Jeżeli zaległości płatnoś ci rat wyniosą równowartość trzech kolejnych rat, uiszczenie opłaty staje się wymagane 
w całości.  
Art. 87a. 1. Prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie,  z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń  
technicznych, wykonywane  w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub  w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przepro-
wadza się  w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.  
2. Prace  w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi  w wymiarze  przekraczającym 30% korony, 
która rozwinęła się  w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:  
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;  
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;  
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu  w celu przyw róceniu statyki drzewa.  
3. Zabieg,  o którym mowa  w ust. 2 pkt  3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w  tym dokumentacji fotograficznej,  
wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca 
roku,  w którym wykonano zabieg.  
4. Usunięcie gałęzi  w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w  całym okresie rozwoju drzewa,  
w celu innym niż określony  w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa.  
5. Usunięcie gałęzi  w wymiarze przekraczającym 5 0% korony, która rozwinęła się w  całym okresie rozwoju drzewa,  
w celu innym niż określony  w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.  
6. Przepisu  ust. 2 nie stosuje się do drzew,  o których mowa  w art. 83f ust. 1. 
7. Minister właściwy do spraw środowiska może okr eślić,  w drodze rozporządzenia, metod y wykonywania prac, o  których  
mowa  w ust. 1, kierując się potrzebą zapewnienia wykonywania prac  w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.  
  
Dziennik  Ustaw  – 65 – Poz. 916 
 
Art. 87b. 1. Na drogach publicznych oraz ulicach  i placach środki chemiczne powinny być stosowane  w sposób naj-
mniej szkodzący terenom zieleni oraz zadrzewieniom.  
2. Minister właściwy do spraw środowiska określi,  w drodze rozporządzenia, rodzaje środków, jakie mogą być uży-
wane  w miejscach,  o których mowa  w ust. 1, oraz wa runki ich stosowania, kierując się potrzebą zapewnienia bezpieczeń-
stwa ruchu drogowego, ochrony krajobrazu  i różnorodności biologicznej oraz odpowiednich warunków utrzymania dróg 
i bezpieczeństwa korzystania  z dróg.  
Art. 88. 1. Wójt, burmistrz albo prezyde nt miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za:  
1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;  
2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości;  
3) zniszczenie drzewa lub krzewu;  
4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac  w obrębie korony drzewa ; 
5) usunięcie drzewa pomimo sprzeciwu organu,  o którym mowa  w art. 83f ust. 8, i bez zezwolenia,  o którym mowa  w art. 83f 
ust. 16; 
6) usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia,  o którym mowa  w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu,  o którym 
mowa  w art. 83f ust. 8. 
2. Kara,  o której mowa  w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń,  o których 
mowa  w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeże li działał bez zgody posiadacza nieruchomości.  
3. Uiszczenie kary następuje  w terminie 1 4 dni od dnia,  w którym decyzja  w sprawie wymierzenia kary stała się osta-
teczna.  
4. Termin płatności kar wymierzonych na podstawie  ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia 
drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności.  
5. W przypadku,  o którym mowa  w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony 
drzewa dotyczy 70% wysokości kary.  
6. Kara jest umarzana po upływie 5 lat od dnia,  w którym decyzja  o odroczeniu terminu płatności kary stała się osta-
teczna,  i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu  z przyczyn 
niezależnych od podmiot u ukaranego.  
7. W przypadku stwierdzenia, że drzewo lub krzew obumarły przed upływem 5 lat od dnia,  w którym decyzja  o odro-
czeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, karę uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewo lub krzew nie zachowały 
żywotności  z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.  
8. Na wniosek, złożony  w terminie 1 4 dni od dnia,  w którym decyzja  o wymierzeniu kary,  o której mowa  w ust. 1, stała 
się ostateczna, lub od dnia,  w którym upłynął termin, na który odroczono uiszczenie kary, m ożna rozłożyć karę na raty na 
okres nie dłuższy niż 5 lat. 
9. Decyzje  w sprawach,  o których mowa  w ust. 6–8, wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.  
10. Przepisu  ust. 1 nie stosuje się do drzew  i krzewów,  o których mowa  w art. 83f ust. 1 pkt 1–3 i 3b–15. 
Art. 89. 1. Administracyjną karę pieniężną,  o której mowa  w art. 88 ust. 1 pkt 1–3, 5 i 6, ustala się  w wysokości dwu-
krotnej  opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu,  o której mowa  w art. 84 ust. 1, a w przypadku,  w którym usunięcie  drzewa 
lub krzewu jest zwolnione  z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się  w wysokości takiej 
opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.  
2. Administracyjną karę pieniężną,  o której mowa  w art. 88 ust. 1 pkt 4, us tala się w  wysokości opłaty za usunięcie 
drzewa,  o której mowa  w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6.  
3. Jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe  z powodu wykarczowania 
pnia i braku kłody, dane do wyliczenia a dministracyjnej kary pieniężnej ustala się na p odstawie informacji zebranych w  toku 
postępowania administracyjnego, powiększając ją  o 50%.  
4. Jeżeli ustalenie obwodu usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z  powodu braku kłody, obwód do 
wyliczen ia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszą średnicę pnia  i pomniejszając wyliczony 
obwód  o 10%.  
  
Dziennik  Ustaw  – 66 – Poz. 916 
 
5. Jeżeli ustalenie wielkości powierzchni usuniętych lub zniszczonych krzewów jest niemożliwe,  z powodu usunięcia 
pędów  i korzeni, w ielkość tę przyjmuje się na podstawie informacji zebranych  w toku postępowania administracyjnego.  
6. W przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu, 
wysokość administracyjnej kary pieniężnej obn iża się o  50%.  
7. W przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa  w okolicznościach uzasad-
nionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej.  
8. Administracyjne kary pieniężne nieuiszczo ne w wyznaczonym terminie, podlegają wraz  z odsetkami za zwłokę 
przymusowemu ściągnięciu  w trybie określonym  w przepisach  o postępowaniu egzekucyjnym  w administracji.  
9. Należność  z tytułu administracyjnej kary pieniężnej przedawnia się po upływie 5 lat od końca roku,  w którym upłynął 
termin  płatności.  
10. Nie wszczyna się postępowania  w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej,  a postępowanie wszczęte  
w tej sprawie umarza  się, jeżeli od końca roku, w  którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono 
drzewo, upłynęło 5 lat. 
11. Organ może umorzyć 50% wymierzonej kary,  o której mowa  w ust. 1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele 
niezwiązane  z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, 
w przypadku gdy osoby te nie są  w stanie uiścić kary  w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzym ania koniecz-
nego dla siebie  i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% mini -
malnego wynagrodzenia za pracę  w danym roku.  
Art. 90. 1. Czynności,  o których mowa  w art. 83–89, w zakresie,  w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza 
albo prezydenta miasta,  w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy – z wyjątkiem nieruchomości będących  
w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu – wykonuje starosta.  
2. Jeżeli prezydent miasta n a prawach powiatu sprawuje funkcję starosty, czynności, o  których mowa  w ust. 1, wyko-
nuje marszałek województwa.  
Rozdział 5  
Organy ochrony przyrody  
Art. 91. Organami w  zakresie ochrony przyrody są:  
1) minister właściwy do spraw środowiska;  
1a) Generalny Dy rektor Ochrony Środowiska;  
2) wojewoda;  
2a) regionalny dyrektor ochrony środowiska;  
2b) marszałek województwa;  
2c) dyrektor parku narodowego;  
3) starosta;  
4) wójt, burmistrz albo prezydent miasta.  
Art. 92. 1. Minister właściwy do spraw środowiska wykonuje zadania organu administracji rządowej w  zakresie 
ochrony przyrody przy pomocy Głównego Konserwatora Przyrody, będącego sekretarzem lub podsekretarzem stanu w  urzędzie  
obsługującym tego ministra.  
2. Głównego Konserwatora Przyrody powołuje i  odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do 
spraw środowiska.  
Art. 93. (uchylony)  
Art. 94. 1. Zadania regionalnego dyrektora ochrony środowiska w  zakresie ochrony przyrody na terenie parku narodo-
wego wykonuje dyrektor tego parku.  
2. Minister właściwy do spraw środowiska jest organem wyższego stopnia w  stosunku do dyrektora parku narodowego 
w zakresie, o  którym mowa  w ust. 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 67 – Poz. 916 
 
Art. 95. Organami opiniodawczo -doradczymi w  zakresie ochrony przyrody są:  
1) Państwowa Rada Ochrony Przyrody, działająca przy min istrze właściwym do spraw środowiska;  
2) regionalna rada ochrony przyrody, działająca przy regionalnym dyrektorze ochrony środowiska;  
3) rada naukowa parku narodowego, działająca przy dyrektorze parku narodowego;  
4) rada parku krajobrazowego lub rada zespołu parków krajobrazowych, działająca przy dyrektorze parku krajobrazowego 
lub dyrektorze zespołu parków krajobrazowych.  
Art. 96. 1. Państwowa Rada Ochrony Przyrody liczy od 2 0 do 40 członków.  
1a. Skład Państwowej Rady Ochrony Przyrody ustala minister właściwy do spraw środowiska.  
1b. Minister właściwy do spraw środowiska powołuje członków Państwowej Rady Ochrony Przyrody spośród  działa-
jących na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki  i organizacji ekologicznych.  
1c. Ustanie członkostwa  w Państwowej Radzie Ochrony Przyrody następuje w  przypadku:  
1) odwołania członka przez ministra właściwego do spraw środowiska;  
2) ograniczenia albo utraty przez członka zdolności do czynności prawnych;  
3) pisemnej rezygnacji członka;  
4) śmierci członka.  
2. Państwowa Rada Ochrony Przyrody wybiera ze swojego grona przewodniczącego i  zastępców oraz uchwala regu-
lamin działania.  
3. Do zadań Państwowej Rady Ochrony Przyrody należy w  szczególności:  
1) ocena realizacji ustawy;  
2) opiniowanie strategii, planów i  programów dotyczących ochrony przyrody;  
3) ocena realizacji programu ochrony i  zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej;  
4) opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących ochrony przyrody;  
5) przedstawianie wniosków i  opinii w  sprawach ochrony przyrody;  
6) popularyzowanie ochrony przyrody.  
4. Wydatki związane z  działalnością Państwowej Rady Ochrony Przyrody są pokrywane z  budżetu państwa z  części, 
której dysponentem jest minister właściwy do spraw środowiska.  
Art. 97. 1. Członków regionalnej rad y ochrony przyrody, w  liczbie od 20  do 30  na kadencję trwającą 5  lat powołuje, 
w drodze zarządzenia, regionalny dyrektor ochrony środowiska spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedsta-
wicieli nauki, praktyki, organizacji ekologicznych i  Państwow ego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe oraz sejmiku 
województwa.  
2. Regionalna rada ochrony przyrody wybiera ze swojego grona przewodniczącego i  zastępców oraz uchwala regula-
min działania.  
3. Do zadań regionalnej rady ochrony przyrody należy w  szczególnoś ci: 
1) ocena realizacji zadań w  zakresie ochrony przyrody;  
2) opiniowanie projektów aktów prawnych w  zakresie ochrony przyrody wydawanych przez regionalnego dyrektora 
ochrony środowiska;  
3) przedstawianie wniosków i  opinii w  sprawach ochrony przyrody;  
4) opiniowanie planów rozwoju i  strategii wojewódzkich w  zakresie ochrony przyrody.  
4. Wydatki związane z  działalnością regionalnej rady ochrony przyrody są pokrywane ze środków regionalnego dyrek tora 
ochrony  środowiska.  
Art. 98. 1. Członków rad y naukowej parku narodowego w  liczbie od 10  do 20  na kadencję trwającą 5  lat powołuje, 
w drodze zarządzenia, minister właściwy do spraw środowiska spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli  
nauki, praktyki i  organizacji ekologicznych or az właściwych miejscowo samorządów wojewódzkich i  samorządów gminnych.  
2. Rada naukowa parku narodowego wybiera ze swojego grona przewodniczącego i  zastępcę oraz uchwala regulamin 
działania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 68 – Poz. 916 
 
3. Do zadań rady naukowej parku narodowego należy w  szczególności : 
1) ocena stanu zasobów, tworów i  składników przyrody;  
2) opiniowanie projektu planu ochrony i  zadań ochronnych;  
3) ocena realizacji ustaleń planu ochrony, rocznych zadań ochronnych i  skuteczności zabiegów ochronnych;  
4) opiniowanie programów badawczych i  naukowych w  zakresie ochrony przyrody;  
5) przedstawianie wniosków i  opinii w  sprawach ochrony przyrody i  funkcjonowania parku narodowego.  
4. Wydatki związane z  działalnością rady naukowej parku narodowego są pokrywane z  budżetu państwa, z  części prze-
znacz onej na działalność parków narodowych.  
Art. 99. 1. Członków rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków krajobra zowych w  liczbie od 10  do 20 
na kadencję trwającą 5  lat powołuje zarząd województwa spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedst awicieli 
nauki, praktyki i  organizacji ekologicznych oraz przedstawicieli właściwych miejscowo jednostek samorządu województwa, 
samorządu gminnego i  organizacji gospodarczych.  
2. Członków rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków krajobrazowych poł ożonych na terenie kilku województw  
powołuje zarząd województwa, na którego obszarze znajduje się największa część parku lub zespołu parków, w  porozumieniu  
z pozostałymi zarządami województw.  
3. Rada parku krajobrazowego lub rada zespołu parków krajobrazow ych wybiera ze swojego grona przewodniczącego 
i zastępców oraz uchwala regulamin działania.  
4. Do zadań rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków krajobrazowych należy w  szczególności:  
1) ocena stanu zasobów, tworów i  składników przyrody, wartości kulturowych oraz ustaleń programów ochrony przyrody;  
2) opiniowanie projektu planu ochrony;  
3) ocena realizacji ustaleń planu ochrony i  innych zadań z  zakresu ochrony przyrody;  
4) opiniowanie i  ocena realizacji projektów i  programów działalności p arku krajobrazowego lub zespołu parków kraj o-
brazowych w  zakresie ochrony przyrody, edukacji, turystyki i  rekreacji.  
5. Wydatki związane z  działalnością rady parku krajobrazowego lub rady zespołu parków krajobrazowych są pokry-
wane z  budżetu właściwego woje wództwa.  
Art. 100. Członkom organów opiniodawczo -doradczych, o  których mowa  w art. 95, zamieszkałym poza miejscowoś -
cią, w  której odbywa się posiedzenie, przysługują diety oraz zwrot kosztów podróży i  noclegów na zasadach określonych 
w przepisach dotyczących wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu 
w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z  tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, wydanych na 
podstawie  art. 775 § 2 Kode ksu pracy.  
Rozdział 6  
Służby ochrony przyrody  
Art. 101. (uchylony)  
Art. 102. (uchylony)  
Art. 103. 1. Zadania związane z  ochroną przyrody, badaniami naukowymi i  działalnością edukacyjną, a  także ochroną 
mienia parku narodowego oraz zwalczaniem przestępstw i  wykroczeń w  zakresie ochrony przyrody na terenie parku naro-
dowego wykonuje Służba Parku Narodowego.  
2. Do zadań Służby Parku Narodowego należy:  
1) realizacja ustaleń planów ochrony i  zadań ochronnych;  
2) informowanie i  promocja w  zakresie ochrony przyrody , w tym prowadzenie muzeum przyrodniczego, ośrodków infor -
macji  i edukacji oraz publikowanie materiałów informacyjnych i  promocyjnych;  
3) prowadzenie badań naukowych w  celu określenia metod i  sposobów ochrony przyrody, skuteczności działań ochron -
nych oraz  rozpoznawania różnorodności biologicznej;  
4) utrzymywanie w  należytym stanie infrastruktury technicznej zarządzanej przez park narodowy;  
5) udostępnianie parku narodowego do celów naukowych, edukacyjnych, rekreacyjnych, turystycznych i  sportowych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 69 – Poz. 916 
 
3. (uchylony)  
4. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą doboru w  Służbach Parków Narodowych osób o  od-
powiednich kwalifikacjach zawodowych, określi, w  drodze rozporządzenia, stanowiska oraz wymagania kwalifikacyjne, 
jakie powinni spełniać pra cownicy zatrudnieni na poszczególnych stanowiskach w  Służbach Parków Narodowych, 
z uwzględnieniem wykształcenia i  stażu pracy.  
5. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, warunki wynagradzania za pracę pra-
cowników parków naro dowych i  przyznawania im innych świadczeń związanych z  pracą, w  tym: 
1) kwoty wynagrodzenia zasadniczego pracowników parków narodowych,  
2) inne, poza wynagrodzeniem zasadniczym, składniki wynagrodzenia i  ich kwoty, uzasadnione zwłaszcza pełnieniem 
określon ej funkcji lub zajmowaniem określonego stanowiska, szczególnymi właściwościami pracy, warunkami wyko-
nywanej pracy oraz kwalifikacjami zawodowymi pracowników  
– uwzględniając specyfikę i  charakter pracy pracowników parków narodowych.  
Art. 104. 1. Pracownikom Służby Parku Narodowego przysługuje:  
1) bezpłatne umundurowanie, które noszą przy wykonywaniu czynności służbowych;  
2) bezpłatne mieszkanie, jeżeli stanowisko oraz charakter pracy są związane z  koniecznością zamieszkania w  miejscu jej 
wykonywan ia. 
2. Pracownicy Służby Parku Narodowego przy wykonywaniu czynności służbowych korzystają z  ochrony prawnej 
przewidzianej w  przepisach prawa karnego dla funkcjonariuszy publicznych.  
3. Bezpłatne mieszkanie, o  którym mowa  w ust. 1 pkt 2, przysługuje pracow nikom zatrudnionym na stanowiskach:  
1) dyrektora parku;  
2) zastępcy dyrektora parku;  
3) głównego księgowego;  
4) głównego specjalisty do spraw ochrony przyrody;  
5) kierownika pracowni naukowo -edukacyjnej;  
6) głównego specjalisty do spraw udostępniania parku ; 
7) nadleśniczego;  
8) konserwatora obrębu ochronnego;  
9) leśniczego;  
10) konserwatora obwodu ochronnego;  
11) podleśniczego;  
12) starszego strażnika;  
13) strażnika;  
14) kierownika ośrodka hodowli zwierząt;  
15) kierownika szkółki leśnej;  
16) komendanta Stra ży Parku;  
17) zastępcy komendanta Straży Parku;  
18) dowódcy grupy terenowej Straży Parku;  
19) starszego strażnika Straży Parku;  
20) strażnika Straży Parku.  
4. Przez bezpłatne mieszkanie należy rozumieć przydzielony pracownikowi lokal mieszkalny w budynku wielo rodzin nym 
lub jednorodzinnym, za którego używanie pracownik nie wnosi opłat.  
  
Dziennik  Ustaw  – 70 – Poz. 916 
 
5. Członkami rodziny pracownika, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z  pracow-
nikiem  we wspólnym gospodarstwie domowym:  
1) małżonek;  
2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w  ramach rodziny zastępczej) pozostające 
na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25  lat; 
3) rodzice pracown ika i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwa-
lidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma 
i macochę oraz osoby przysposabiające.  
6. Bezpłat ne mieszkanie przydziela się pracownikowi Służby Parku Narodowego na jego wniosek, który zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres wnioskodawcy;  
2) datę i  miejsce zatrudnienia;  
3) liczbę i  stopień pokrewieństwa osób, o  których mowa  w ust. 5. 
7. Bezpłatne mieszkan ie przydziela się z  zasobów mieszkaniowych parku narodowego.  
8. Bezpłatne mieszkanie przydziela się na czas zatrudnienia na stanowisku, o  którym mowa  w ust. 3. 
9. Bezpłatne mieszkanie przydziela się na podstawie umowy zawieranej:  
1) z dyrektorem parku naro dowego – przez ministra właściwego do spraw środowiska;  
2) z pracownikiem Służby Parku Narodowego – przez dyrektora parku narodowego.  
10. W umowie, o  której mowa  w ust. 9, ustala się:  
1) szczegółowe warunki korzystania z  bezpłatnego mieszkania;  
2) termin z wolnienia bezpłatnego mieszkania, nie dłuższy niż 6  miesięcy od dnia ustania zatrudnienia na stanowisku 
uprawniającym do bezpłatnego mieszkania;  
3) sposób zwalniania bezpłatnego mieszkania przez pracownika Służby Parku Narodowego przechodzącego na emerytur ę 
lub rentę oraz możliwość przydzielenia lokalu zamiennego.  
11. Pracownik Służby Parku Narodowego zwalnia bezpłatne mieszkanie wraz ze wszystkimi osobami pozostającymi 
z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.  
12. W razie braku możliwości przydziału bezpłatnego mieszkania lub zamieszkiwania, za zgodą dyrektora parku 
narodowego albo ministra właściwego do spraw środowiska, przez pracownika Służby Parku Narodowego w  mieszkaniu 
stanowiącym własność tego pracownika, przysługuje pracownikowi ekw iwalent za niewykorzystywanie bezpłatnego 
mieszkania.  
13. Ekwiwalent, o  którym mowa  w ust. 12, przyznaje się uprawnionemu pracownikowi Służby Parku Narodowego na 
jego wniosek, do którego załącza oświadczenie o  liczbie i  stopniu pokrewieństwa osób pozostają cych we wspólnym gos po-
darstwie domowym.  
14. Ekwiwalent, o  którym mowa  w ust. 12, pracownikowi Służby Parku Narodowego oblicza dyrektor parku narodowego,  
a dyrektorowi parku narodowego – minister właściwy do spraw środowiska, przyjmując iloczyn średniej st awki czynszu 
w stosunkach najmu w  danej miejscowości i  wielkości normatywnej powierzchni użytkowej przysługującej pracownikowi.  
15. Ekwiwalent, o  którym mowa  w ust. 12, jest wypłacany każdego miesiąca łącznie z  wynagrodzeniem.  
16. Na potrzeby obliczenia i  wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystywanie bezpłatnego mieszkania ustala się następu-
jące wielkości normatywnej powierzchni użytkowej w  przeliczeniu na liczbę osób pozostających z  pracownikiem Służby 
Parku Narodowego we wspólnym gospodarstwie domowym:  
1) 35 m2 – dla 1  osoby;  
2) 40 m2 – dla 2  osób;  
3) 45 m2 – dla 3  osób;  
4) 55 m2 – dla 4  osób;  
5) 65 m2 – dla 5  osób;  
6) 70 m2 – dla 6 lub więcej osób.  
  
Dziennik  Ustaw  – 71 – Poz. 916 
 
17. Wielkość normatywnej powierzchni użytkowej podwyższa się o  10 m2, jeżeli w  lokalu mieszka osoba niepełno-
sprawna, wymagająca do poruszania się wózka inwalidzkiego.  
18. W przypadku gdy uprawnienia do bezpłatnego mieszkania przysługują dwu lub więcej osobom pozostającym we 
wspólnym gospodarstwie domowym, przydziela się jedno bezpłatne mieszkanie, o  którym mowa  w ust. 3, albo przyznaje się  
jeden ekwiwalent, o  którym mowa  w ust. 12. 
19. Minister właściwy do spraw środowiska określi,  w drodze rozporządzenia, dla pracowników Służb Parków Na ro-
dowych wzór legitymacji służbowej, wzory umundurowania oraz oznak służbowych dla poszczególnych stanowisk, w  tym 
odpowiedni wzór umundurowania wyjściowego  i polowego na pory roku, kolor  i wzór przedmiotów uzupełniających mun-
dury oraz wzór orła umieszczan ego na czapkach, kierując się potrzebą zapewnienia pracownikom Służb Parków Narodo-
wych odpowiednich warunków do wykonywania zadań wymagających przebywania  w terenie  w różnych porach roku oraz 
potrzebą rozróżnienia cech umundurowania pracowników zatrudniony ch na poszczególnych stanowiskach.  
Art. 104a.  1. Park narodowy może sprzedawać nieprzydatne parkowi narodowemu nieruchomości zabudowane bu-
dynkami mieszkalnymi  i samodzielne lokale mieszkalne, zwane dalej „lokalami ”. Lokal sprzedaje się wraz  z pomieszcze-
niami przynależnymi oraz prawem związanym  z prawem własności lokalu.  
2. Nie podlegają sprzedaży lokale:  
1) niezbędne dla zapewnienia bezpłatnych mieszkań dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach, o  których mowa  
w art. 104 ust. 3; 
2) związane z  zarządzani em parkiem narodowym.  
3. Pracownikom i  byłym pracownikom parku narodowego mającym co najmniej 3 -letni okres zatrudnienia w  parkach 
narodowych, z  wyłączeniem osób, z  którymi stosunek pracy został rozwiązany bez wypowiedzenia z  winy pracownika, 
przysługuje p ierwszeństwo w  nabyciu lokali, których są najemcami i  w których mieszkają.  
4. Ustalenie ceny lokalu przy sprzedaży, o  której mowa  w ust. 1, następuje na zasadach określonych w  przepisach o  gos-
podarce  nieruchomościami, z  zastrzeżeniem  ust. 5. 
5. Cena sprzedaży lokalu podlega łącznemu obniżeniu o  6% za każdy rok zatrudnienia w  parkach narodowych i  o 3% 
za każdy rok najmu tego lokalu, jednak nie więcej niż o  95%. Jeżeli osobą uprawnioną jest emeryt lub r encista, cena sprzedaży  
lokalu wynosi 5% jego wartości. W  razie zbiegu uprawnień do obniżenia ceny sprzedaży lokalu przysługujących osobom 
prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe okresy zatrudnienia tych osób sumuje się, przy czym bonifikata nie może 
przek raczać 95% ceny sprzedaży lokalu. Uprawnienie to przysługuje tylko przy nabyciu jednego lokalu.  
6. Przepisy  ust. 3–5 stosuje się również do osób bliskich, które w  dniu śmierci pracownika parku narodowego  zamiesz ki-
wały  razem z  nim. Przez osoby bliskie rozumie się małżonków oraz wstępnych i  zstępnych, a  także osoby przysposabiające 
i przysposobione.  
7. Uprawnienie, o  którym mowa  w ust. 5, przysługuje osobom bliskim również w  stosunku do lokalu, którego prawo 
najmu osoby te uzyskały w  zamian za lokal zajmowany w  dniu śmierci pracownika lub byłego pracownika parku narodo-
wego. Uprawnienie to przysługuje tylko jednej osobie bliskiej i  tylko przy nabyciu jednego lokalu.  
8. Dyrektor parku narodowego żąda zwrotu kwoty równej udz ielonej bonifikacie po jej waloryzacji, jeżeli nabywca 
lokalu, o  którym mowa  w ust. 3, 6 i 7, przed upływem 5  lat od dnia jego nabycia zbył ten lokal lub wykorzystał na inne cele 
niż mieszkaniowe. Waloryzacji dokonuje się według zasad określonych w  przepis ach o  gospodarce nieruchomościami.  
9. Przepisów  ust. 8 nie stosuje się w  przypadku zbycia na rzecz osoby bliskiej, z  zastrzeżeniem  ust. 10. 
10. Przepisy  ust. 8 stosuje się odpowiednio do osoby bliskiej, która zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne cel e niż 
cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 5  lat, licząc od dnia pierwotnego nabycia.  
11. Najemcom nieposiadającym uprawnień, o  których mowa  w ust. 3, 6 i 7, przysługuje pierwszeństwo w  nabyciu 
przeznaczonego do sprzedaży lokalu, który z ajmują co najmniej od 3  lat, na podstawie umowy najmu zawartej na czas 
nieoznaczony. Przepisu  ust. 5 nie stosuje się.  
12. O przeznaczeniu lokali do zbycia dyrektor parku narodowego zawiadamia na piśmie osoby, o  których mowa  w ust. 3, 6, 
7 i 11, wyznaczając  co najmniej miesięczny termin na złożenie pisemnego oświadczenia o  zamiarze nabycia lokalu, liczony 
od dnia doręczenia zawiadomienia osobie zainteresowanej. Niezłożenie oświadczenia w  wyznaczonym terminie ozna cza 
rezygnację z  nabycia lokalu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 72 – Poz. 916 
 
13. Zawiadom ienie, o  którym mowa  w ust. 12, powinno zawierać:  
1) cenę lokalu;  
2) przewidywany termin zawarcia umowy sprzedaży lokalu;  
3) informację o  skutku niezłożenia oświadczenia, o  którym mowa  w ust. 12. 
14. Pracownikom i  byłym pracownikom parku narodowego niebędą cym najemcami lokali przeznaczonych do sprze-
daży przysługuje pierwszeństwo w  nabyciu lokali wolnych (pustostanów), na warunkach określonych  w ust. 5. 
15. Lokale mogą być zbywane, pod rygorem nieważności, wyłącznie na zasadach określonych  w ust. 1–14. 
16. W sprawach, o  których mowa  w ust. 1–14, nie stosuje się ustawy z  dnia 15  grudnia 2000  r. o zasadach zbywania 
mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z  udziałem Skarbu Państwa, 
państwowych osób prawnych oraz nie których mieszkań będących własnością Skarbu Państwa ( Dz. U. z 2016 r. poz. 52). 
Art. 104b.  Pracownik, który nabył lokal wykorzystywany lub przeznaczony na cele mieszkaniowe na zasadach okreś lonych  
w art. 104a  ust. 1–14 albo skorzystał z  uprawnień określonych w  ustawie z  dnia 15  grudnia 2000  r. o zasadach zbywania 
mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z  udziałem Skarbu Państwa, 
państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań  będących własnością Skarbu Państwa, nie może ubiegać się o  wy-
płacanie ekwiwalentu za niewykorzystywanie bezpłatnego mieszkania lub przydzielenie bezpłatnego mieszkania.  
Art. 105. 1. Parkiem krajobrazowym kieruje dyrektor parku krajobrazowego.  
2. Dyrektora  parku krajobrazowego powołuje zarząd województwa, po zasięgnięciu opinii regionalnej rady ochrony 
przyrody.  
3. Dyrektora parku krajobrazowego położonego na terenie kilku województw powołuje zarząd województwa właś ciwy 
ze względu na siedzibę parku, w  porozumieniu z  pozostałymi zarządami województw.  
4. Do zadań dyrektora parku krajobrazowego należy:  
1) ochrona przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartości historycznych i  kulturowych;  
2) organizacja działalności edukacyjnej, turystycznej oraz rekreacyjnej;  
3) (uchylony)  
4) współdziałanie w  zakresie ochrony przyrody z  jednostkami organizacyjnymi oraz osobami prawnymi i  fizycznymi;  
5) składanie wniosków do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dotyczących zagospodarowania prze-
strzennego obszarów w chodzących w  skład parku krajobrazowego.  
5. Na terenie zarządzanym przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, znajdującym się w  granicach 
parku krajobrazowego, zadania w  zakresie ochrony przyrody wykonuje samodzielnie miejscowy nadleśniczy, zgodnie  
z ustaleniami planu ochrony parku krajobrazowego, uwzględnionym w  planie urządzenia lasu.  
Art. 106. 1. W  celu kierowania parkami krajobrazowymi mogą być tworzone zespoły parków krajobrazowych, jako 
jednostki budżetowe w  rozumieniu przepisów o  finansach pu blicznych.  
2. Do dyrektora zespołu parków krajobrazowych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące dyrektora parku kraj o-
brazowego.  
Art. 107. 1. Zadania z  zakresu ochrony przyrody, walorów krajobrazowych, wartości historycznych i  kulturowych oraz 
działaln ości edukacyjnej na terenie parku krajobrazowego wykonuje Służba Parku Krajobrazowego.  
2. Do zadań Służby Parku Krajobrazowego należy:  
1) inwentaryzacja siedlisk przyrodniczych, stanowisk roślin, zwierząt i  grzybów objętych ochroną gatunkową oraz ich 
siedl isk, a  także zasługujących na ochronę tworów i  składników przyrody nieożywionej;  
2) identyfikacja i  ocena istniejących i  potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i  zewnętrznych parku krajobrazowego oraz 
wnioskowanie o  podejmowanie działań mających na celu elimi nowanie lub ograniczanie tych zagrożeń i  ich skutków, 
a także innych działań w  celu poprawy funkcjonowania i  ochrony parku krajobrazowego;  
3) gromadzenie dokumentacji dotyczącej przyrody oraz wartości historycznych, kulturowych i  etnograficznych;  
4) realiz acja zadań związanych z  ochroną innych form ochrony przyrody w  granicach parku krajobrazowego;  
  
Dziennik  Ustaw  – 73 – Poz. 916 
 
5) informowanie o  przepisach o  ochronie przyrody osób przebywających na obszarach podlegających ochronie oraz 
w miejscach, w  których znajdują się twory i  składni ki przyrody objęte formami ochrony przyrody;  
6) prowadzenie edukacji przyrodniczej w  szkołach i  wśród miejscowego społeczeństwa, a  także promowanie wartości 
przyrodniczych, historycznych, kulturowych i  turystycznych parku krajobrazowego;  
7) współpraca z  samorządami, zarządcami obszarów parku krajobrazowego, organizacjami ekologicznymi i  z innymi 
podmiotami, mającymi związek z  ochroną parku krajobrazowego.  
3. (uchylony)  
4. Pracownik Służby Parku Krajobrazowego ma prawo do legitymowania osób naruszających prz episy o  ochronie 
przyrody, a  w razie odmowy okazania dokumentu pozwalającego na ustalenie tożsamości – zwracania się do Policji lub 
innych właściwych organów o  ustalenie tożsamości.  
5. Pracownik Służby Parku Krajobrazowego otrzymuje bezpłatne umundurowanie , które obowiązkowo nosi przy 
wykonywaniu czynności służbowych.  
6. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą doboru w  Służbach Parków Krajobrazowych pracow-
ników o  odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, określi, w  drodze rozporządzenia, stanowiska oraz wymagania kwali-
fikacyjne, jakie powinni spełniać pracownicy zatrudnieni na poszczególnych stanowiskach w  Służbach Parków Kraj obrazo-
wych, z  uwzględnieniem wykształcenia i  stażu pracy.  
7. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, dla pracowników Służb Parków Krajo-
brazowych wzór legitymacji służbowej, wzory umundurowania oraz oznak służbowych dla poszczególnych stanowisk, 
w tym odpowiedni wzór umundurowania wyjściowego i  polowego na pory roku, kolor i  wzór przedmi otów uzupełniających 
mundury, wzór orła umieszczanego na czapce, a  także okresy użytkowania części umundurowania, kierując się potrzebą 
zapewnienia pracownikom Służb Parków Krajobrazowych odpowiednich warunków do wykonywania zadań, wymagają-
cych przebywania  w terenie w  różnych porach roku, oraz potrzebą rozróżnienia cech umundurowania pracowników zatrud-
nionych na poszczególnych stanowiskach.  
Rozdział 7  
Zwalczanie przestępstw i  wykroczeń na obszarach chronionych  
Art. 108. 1. W  parkach narodowych zadania związane z  ochroną mienia oraz zwalczaniem przestępstw i  wykroczeń 
w zakresie ochrony przyrody wykonują funkcjonariusze Straży Parku zaliczani do Służby Parku Narodowego.  
2. Funkcjonariuszem Straży Parku może być osoba, która:  
1) posiada obywatelst wo polskie;  
2) ukończyła 21  lat; 
3) ma pełną zdolność do czynności prawnych;  
4) nie została pozbawiona praw publicznych;  
5) posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe ; 
6) posiada nienaganną opinię właściwego miejscowo komendanta Policji ; 
7) posiada odpowiedni stan zdrowia potwierdzony orzeczeniem lekarskim i  orzeczeniem psychologicznym;  
8) nie była karana za przestępstwa.  
3. Koszty orzeczenia, o  którym mowa  w ust. 2 pkt 7, ponosi osoba kandydująca na funkcjonariusza Straży Parku.  
4. Funk cjonariusz Straży Parku podlega co 5  lat okresowym badaniom lekarskim i  psychologicznym, potwierdzonym 
orzeczeniem.  
5. Funkcjonariusz Straży Parku przy wykonywaniu zadań, o  których mowa  w ust. 1, ma prawo do:  
1) legitymowania osób podejrzanych o  popełnieni e przestępstwa lub wykroczenia oraz świadków przestępstwa lub 
wykroczenia, w  celu ustalenia ich tożsamości;  
2) kontroli dowodów wniesienia opłat, o  których mowa  w art. 12 ust. 3; 
3) zatrzymywania i  przekazywania Policji lub innym właściwym organom osób w  przypadku uzasadnionego podejrzenia 
popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;  
  
Dziennik  Ustaw  – 74 – Poz. 916 
 
4) zatrzymywania i  dokonywania kontroli środków transportu w  celu sprawdzenia ich ładunku oraz przeglądania zawar-
tości bagaży w  razie zaistnienia uzasadnionego podejrzenia popełni enia przestępstwa lub wykroczenia;  
5) przeszukiwania pomieszczeń i  innych miejsc w  przypadkach uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub 
wykroczenia;  
6) zabezpieczenia jako dowodów rzeczowych, za pokwitowaniem, przedmiotów pochodzących z  przes tępstwa lub wykro -
czenia , a także narzędzi i  środków służących do ich popełnienia;  
7) kontroli i  zatrzymania, za pokwitowaniem, dokumentów w  zakresie legalności posiadania tworów lub składników przy -
rody i obrotu nimi, pochodzących z  obszaru parku narodowego;  
8) kontroli podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na obszarze parku narodowego w  zakresie przestrzegania 
przepisów ustawy.  
6. Uprawnienia, o  których mowa  w ust. 5, przysługują dyrektorowi pa rku narodowego, jego zastępcy, nadleśniczemu, 
konserwatorowi obrębu ochronnego, leśniczemu, konserwatorowi obwodu ochronnego, podleśniczemu, starszemu strażni-
kowi i  strażnikowi.  
7. Czynności, o  których mowa  w ust. 5 pkt 1 i 3–8, funkcjonariusz Straży Parku ma prawo wykonywać w  granicach 
parku lub poza jego granicami w  razie uzasadnionego podejrzenia, że przestępstwo lub wykroczenie zostało popełnione na 
szkodę parku narodowego.  
8. Przy wykonywaniu czynności, o  których mowa  w ust. 5 pkt 3–6, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postę-
powania karnego lub przepisy Kodeksu postępowania w  sprawach o  wykroczenia.  
9. Rada Ministrów, kierując się potrzebą ustalenia jednolitych sposobów legitymowania i  kontroli osób popełniających 
wykroc zenia i  przestępstwa przeciwko ochronie przyrody, określi, w  drodze rozporządzenia, sposób i  tryb wykonywania 
następujących czynności:  
1) dla Straży Parku:  
a) legitymowania osób podejrzanych o  popełnienie przestępstwa lub wykroczenia oraz świadków przestęp stwa lub 
wykroczenia w  celu ustalenia ich tożsamości,  
b) zatrzymywania osób w  przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia,  
c) kontroli i  zatrzymania, za pokwitowaniem, dokumentów dotyczących legalności posiadania tworów lub  składni-
ków przyrody pochodzących z  obszaru parku narodowego i  obrotu nimi,  
d) kontroli podmiotów prowadzących działalność gospodarczą na obszarze parku narodowego w  zakresie przestrze-
gania przepisów ustawy;  
2) dla Służby Parku Krajobrazowego – legitymowan ia osób naruszających przepisy o  ochronie przyrody, a  w razie od-
mowy okazania dokumentu pozwalającego na ustalenie tożsamości – zwracania się do Policji lub innych właściwych 
organów o  ustalenie ich tożsamości.  
10. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi,  
w drodze rozporządzenia, zakres i  tryb współpracy Straży Parku z  Policją oraz zakres działań Straży Parku podlegających 
kontroli Policji i  sposób sprawowania tej kontroli, kierując się potrze bą podejmowania wspólnych działań Straży Parku 
z Policją na obszarze parku narodowego w  zakresie zwalczania przestępstw i  wykroczeń.  
Art. 108a.  Do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy  z dnia 6 marca  
2018 r. – Prawo przedsiębiorców.  
Art. 109. W przypadkach, o  których mowa  w art. 11 pkt 1–3, 8 i 10–14 ustawy  z dnia 24  maja 2013  r. o środkach przy-
musu bezpośredniego i  broni palnej ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2418 oraz  z 2021 r. poz.  2447 ), funkcjona riusz Straży Parku może 
użyć środków przymusu bezpośredniego, o  których mowa  w art. 12 ust. 1 pkt 1, pkt 2 lit. a, pkt 7, 9, pkt 12 lit.  a i pkt 13 tej 
ustawy, lub wykorzystać te środki.  
Art. 110. 1. Funkcjonariusz Straży Parku może być wyposażony w  broń bojową oraz broń myśliwską, a  pracownik 
Służby Parku w  broń myśliwską.  
2. Funkcjonariusz Straży Parku może być dopuszczony do pracy z  bronią, jeżeli:  
1) odbył szkolenie podstawowe dla funkcjonariuszy Straży Parku i  zdał egzamin przed komisją egzaminacyjną;  
2) zdał egzamin ze znajomości przepisów dotyczących posiadania, używania i  umiejętności posługiwania się bronią przed  
komisją, o  której mowa  w art. 16 ustawy  z dnia 21  maja 1999  r. o broni i  amunicji ( Dz. U. z 2020 r. poz. 955 oraz  
z 2022  r. poz. 275); 
3) posiada orzeczenie lekarskie i  psychologiczne stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy z  bronią.  
  
Dziennik  Ustaw  – 75 – Poz. 916 
 
3. Broń bojową i  broń myśliwską dyrektor parku narodowego nabywa na podstawie decyzji administracyjnej wydanej 
przez właściwego miejscowo komendanta wojewódz kiego Policji, na wniosek dyrektora parku narodowego, zgodnie 
z ustawą z  dnia 21  maja 1999  r. o broni i  amunicji.  
4. Dyrektor parku narodowego może przydzielić broń bojową lub broń myśliwską wraz z  amunicją funkcjonariuszowi 
Straży Parku.  
5. Decyzję o  wypo sażeniu funkcjonariusza Straży Parku w  broń bojową lub broń myśliwską na czas pełnienia służby 
podejmuje każdorazowo Komendant Straży Parku.  
6. Broń, o  której mowa  w ust. 4, przydziela się wraz ze świadectwem broni.  
7. W przypadkach, o  których mowa  w art. 45 pkt 1 lit. a i pkt 2 oraz w art. 47 pkt 1, 3, 5 i 6 ustawy  z dnia 24  maja 
2013  r. o środkach przymusu bezpośredniego i  broni palnej, funkcjonariusz Straży Parku może użyć broni palnej lub ją 
wykorzystać.  
8. Broń myśliwską, o  której mowa  w ust. 4, funkcjonariusz Straży Parku ma prawo użyć w  następujących przypadkach:  
1) w celu eliminacji lub odstraszania w  granicach parku narodowego zwierząt stwarzających rzeczywiste i  bezpośrednie 
zagrożenie dla życia i  zdrowia ludzi;  
2) w razie konieczności odstrz ału, za zgodą dyrektora parku narodowego, zwierzęcia, które nie ma szans na przeżycie.  
9. (uchylony)  
10. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, zakres szkolenia podstawowego oraz 
tryb powoływania komisji egzaminacyjnej, o  których mowa  w ust. 2 pkt 1, kierując się potrzebą posiadania przez funkcjo-
nariuszy Straży Parku wiedzy niezbędnej do wykonywania zadań.  
11. (uchylony)  
12. Minister właściwy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw wewnętrznych okre śli, 
w drodze rozporządzenia, sposób ewidencjonowania i  przechowywania broni bojowej oraz broni myśliwskiej wraz z  amu-
nicją, kierując się potrzebą zabezpieczenia broni bojowej oraz broni myśliws kiej wraz z  amunicją, będącej  w dyspozycji 
Straży Parku.  
13. Przepisy dotyczące dopuszczania, przydzielania i  wyposażania w  broń myśliwską stosuje się odpowiednio do pra-
cowników Służby Parku, o  których mowa  w ust. 1. 
Art. 110a.  Użycie i  wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i  broni palnej oraz dok umentowanie tego 
użycia i  wykorzystania odbywa się na zasadach określonych w  ustawie z  dnia 24  maja 2013  r. o środkach przymusu bez -
pośredniego i  broni palnej.  
Rozdział 8  
Wykonywanie ochrony przyrody  
Art. 111. 1. Minister właściwy do spraw środowiska sporz ądza projekt programu ochrony i  zrównoważonego użytko-
wania różnorodności biologicznej wraz z  projektem planu działań.  
2. Minister właściwy do spraw środowiska zapewnia możliwość udziału społeczeństwa, na zasadach i  w trybie okreś -
lonych w  ustawie z  dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, udziale społeczeń-
stwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko, w  postępowaniu, którego przedmiotem jest spo-
rządzenie projektu programu ochrony i  zrównowa żonego użytkowania różnorodności biologicznej wraz z  projektem planu 
działań, o  którym mowa  w ust. 1. 
3. Program ochrony i  zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej wraz z  planem działań zatwierdza, 
w drodze uchwały, Rada Ministrów.  
Art. 112. 1. W  ramach państwowego monitoringu środowiska prowadzi się monitoring przyrodniczy różnorodności 
biologicznej i  krajobrazowej.  
2. Monitoring przyrodniczy polega na obserwacji i  ocenie stanu oraz zachodzących zmian w  składnikach różnorodności  
biologicznej i krajobrazowej, w  tym typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotem zainteresowania 
Wspólnoty, ze szczególnym uwzględnieniem typów siedlisk przyrodniczych i  gatunków o  znaczeniu priorytetowym, a  także 
na ocenie skuteczności stosowanych metod ochrony przyrody.  
  
Dziennik  Ustaw  – 76 – Poz. 916 
 
Art. 113. 1. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prowadzi centralny rejestr form ochrony przyrody, o  których 
mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 1–9. 
1a. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) zakres informacji gromadzonych w  centralnym rejestrze form ochrony przyrody,  
2) organizację, tryb i  standardy techniczne tworzenia rejestru,  
3) sposób aktualizacji rejestru oraz udostępniania danych zawartych w  rejestrze  
– z uwzględnieniem konieczności zapewnieni a kompletnej i  jednolitej informac ji o formach ochrony przyrody  w Rzeczy-
pospolitej Polskiej.  
2. (uchylony)  
3. (uchylony)  
4. Organ, który utworzył lub ustanowił formę ochrony przyrody, o  której mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 2–4 i 6–9, przesyła 
Generalnemu Dyrekt orowi Ochrony Środowiska, w  terminie 30  dni od dnia jej utworzenia lub ustanowienia, kopię aktu 
o utworzeniu lub ustanowieniu danej formy ochrony przyrody oraz informacje, określone w  przepisach wydanych na pod-
stawie  ust. 1a, a także, w  tym samym terminie,  dokonuje wpisu tych informacji do centralnego rejestru form ochrony przyrody.  
Art. 114. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska gromadzi dokumenta cję dotyczącą zasobów, tworów  i składni-
ków przyrody, a  w szczególności cennych ze względów naukowych tworów  przyrody, stanowisk chronionych gatunków 
roślin, zwierząt i  grzybów, a  także ich siedlisk oraz siedlisk przyrodniczych.  
2. Regionalny dyrektor ochrony środowiska prowadzi rejestr form ochrony przyrody, o  których mowa  w art. 6 ust. 1 
pkt 2–4 i 6–9, położonych w  całości lub w  części na obszarze jego działania.  
3. Organ, który ustanowił formę ochrony przyrody,  o której mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz 6–9, przesyła regional-
nemu dyrektorowi ochrony środowiska,  w terminie 3 0 dni od dnia jej utworzenia  lub ustanowienia, kopię aktu  o utworzeniu 
lub ustanowieniu danej formy ochrony przyrody oraz informacje, określone  w przepisach wyda nych na podstawie  art. 113 
ust. 1a, a także,  w tym samym terminie, dokonuje wpisu tych informacji do centralnego rejestru f orm ochrony przyrody.  
Art. 115. 1. Na obrzeżach lub w  pobliżu form ochrony przyrody, o  których mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 1–3 oraz 7 i 8, 
umieszcza się tablice informujące o  nazwie form ochrony przyrody oraz o  zakazach obowiązujących na obszarach lub w sto-
sunku do tych form, a  na obrzeżach form ochrony przyrody, o  których mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 4–6 i pkt 9, umieszcza się 
tablice informujące o  nazwie formy ochrony przyrody.  
2. Na obrzeżach parku narodowego tablice, o  których mowa  w ust. 1, umieszcza d yrektor parku narodowego, a  na 
obrzeżach lub w  pobliżu form ochrony przyrody, o  których mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 2–9 – organ sprawujący nadzór nad 
daną formą ochrony przyrody.  
3. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w  drodze rozporządzenia, wzory  tablic, o  których mowa  w ust. 1, 
kierując się potrzebą ujednolicenia tablic, określając ich kształt i  rozmiary, materiał, z  jakiego zostaną wykonane, tło tablic,  
wielkość i  kolor liter w  napisach.  
Art. 116. W przypadku przebiegu drogi publicznej przez par k narodowy lub rezerwat przyrody wyznaczenie miejsc 
parkingowych następuje po uzyskaniu zgody – odpowiednio – dyrektora parku narodowego lub regionalnego dyrektora 
ochrony środowiska.  
Rozdział 9  
Gospodarowanie zasobami i  składnikami przyrody  
Art. 117. 1. Gospodarowanie zasobami dziko występujących roślin, zwierząt i  grzybów oraz zasobami genetycznymi 
roślin, zwierząt i  grzybów użytkowanymi przez człowieka powinno zapewniać ich trwałość, optymalną liczebność i  ochronę  
różnorodności genetycznej, w  szczególnoś ci przez:  
1) ochronę, utrzymanie lub racjonalne zagospodarowanie naturalnych i  półnaturalnych ekosystemów, w  tym lasów, tor-
fowisk, bagien, muraw, solnisk, klifów nadmorskich i  wydm, linii brzegów wód, dolin rzecznych, źródeł i  źródlisk, a  także  
rzek, jezi or i obszarów morskich oraz siedlisk i  ostoi roślin, zwierząt lub grzybów;  
2) stworzenie warunków do rozmnażania i  rozprzestrzeniania zagrożonych wyginięciem roślin, zwierząt i  grzybów oraz 
ochronę i  odtwarzanie ich siedlisk i  ostoi, a  także ochronę tras migracyjnych zwierząt.  
2. Na gruntach użytkowanych gospodarczo w  parkach narodowych lub rezerwatach przyrody stosuje się ochronę kra-
jobrazową.  
  
Dziennik  Ustaw  – 77 – Poz. 916 
 
Art. 118. 1. Zgłoszenia regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska wymaga prowadzenie, na obszarach form 
ochrony przyrody, o  których mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 1–5 i 7–9, w  obrębach ochronnych wyznaczonych na podstawie 
ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. o rybactwie śródlądowym, a  także w  obrębie cieków naturalnych, następujących działań:  
1) wymienionych  w art. 227 ust. 3 ustawy  z dnia 2 0 lipca 201 7 r. – Prawo wodne;  
2) melioracji wodnych;  
3) wydobywania z  wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, w  ramach szczególnego korzystania z  wód;  
4) innych niż wymienione  w pkt 1–3 działań obejmujących roboty ziemne mogące zmienić warunki wodne lub wodno -
-glebowe.  
2. W zgłoszeniu określa się:  
1) lokalizację, rodzaj, zakres, sposób i  termin prowadzenia działań, o  których mowa  w ust. 1; 
2) w przypadku działań,  o których mowa  w art. 227 ust. 3 ustawy  z dnia 2 0 lipca 201 7 r. – Prawo wodne, jeżeli jest to 
możliwe – także termin  i zakres działań objętych zgłoszeniem, prowadzonych  w przeszłości na obszarze, którego 
dotyczy zgłoszenie.  
3. W przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko , w stosunku do których 
nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko, do zgłoszenia należy dołączyć decyzję o  środowiskowych uwa-
runkowaniach.  
4. W przypadku gdy działania, o  których mowa  w ust. 1, wykraczają poza obszar jednego województwa, zgłosze nia 
dokonuje się regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska, na którego obszarze właściwości znajduje się największa część 
terenu, na którym mają być prowadzone te działania.  
5. Zgłoszenia należy dokonać przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, pozwolenia w odnoprawnego lub pozwolenia 
na realizację inwestycji w  zakresie budowli przeciwpowodziowych, a  jeżeli te pozwolenia nie są wymagane – przed rozpoczę-
ciem  działań, o  których mowa  w ust. 1. 
6. Do prowadzenia działań, o  których mowa  w ust. 1, można przystąpić:  
1) jeżeli w  terminie 30  dni od dnia doręczenia zgłoszenia regionalny dyrektor ochrony środowiska nie wniesie, w  drodze  
decyzji, sprzeciwu;  
2) nie później niż po upływie 2  lat od określonego w  zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia.  
7. Regionalny dyrektor ochr ony środowiska wnosi sprzeciw, jeżeli:  
1) zgłoszenie dotyczy działań objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o  środowiskowych uwarunkowaniach, a  ta decyzja  
nie została wydana;  
2) prowadzenie działań objętych zgłoszeniem narusza przepisy dotyczące form ochrony przyrody, o  których mowa  
w art. 6 ust. 1 pkt 1–5 i 7–9, lub obrębów ochronnych wyznaczonych na podstawie ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. 
o rybactwie śródlądowym.  
8. W decyzji, o  której mowa  w ust. 6 pkt  1, regionalny dyrektor ochrony środowiska m oże nałożyć obowiązek uzys kania  
decyzji o  warunkach prowadzenia działań, jeżeli prowadzenie działań, o  których mowa  w ust. 1, może:  
1) naruszać przepisy dotyczące form ochrony przyrody, o  których mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 1–5 i 7–9, lub obrębów ochron-
nych wyznaczonych na podstawie ustawy z  dnia 18  kwietnia 1985  r. o rybactwie śródlądowym;  
2) spowodować pogorszenie stanu środowiska, a  w szczególności może znacząco negatywnie oddziaływać na cele 
ochrony obszarów chronionych, naruszać zakazy w  nich obowiązując e, lub znacząco negatywnie oddziaływać na sied liska 
przyrodnicze, chronione gatunki roślin, zwierząt lub grzybów, lub ich siedliska.  
9. Jeżeli prowadzenie działań, o  których mowa  w ust. 1, może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, regio-
nalny dyrek tor ochrony środowiska, wydając decyzję, o  której mowa  w ust. 6 pkt 1, w której nałożył obowiązek uzyskania 
decyzji o  warunkach prowadzenia działań, stwierdza obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na 
obszar Natura 200 0 oraz nakłada obowiązek przedłożenia raportu o  oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.  
Przepisy  art. 97 ust. 3 i 4 ustawy  z dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochronie, 
udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko stosuje się odpowiednio.  
Art. 118a.  1. Wydanie decyzji o  warunkach prowadzenia działań, jeżeli obowiązek uzyskania tej decyzji nałożono na 
podstawie  art. 118 ust. 8, następuje przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia 
na realizację inwestycji w  zakresie budowli przeciwpowodziowych, a  jeżeli pozwolenia te nie są wymagane – przed rozpo-
częciem prowadzenia działań, o  których mowa  w art. 118 ust. 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 78 – Poz. 916 
 
2. Wniosek o  wydanie decyzji o  warunkach prowadzenia działań zawiera w szczególności:  
1) miejsce prowadzenia działań;  
2) rodzaj, zakres oraz spo sób prowadzenia działań;  
3) termin prowadzenia działań;  
4) propozycję warunków prowadzenia działań;  
5) uzasadnienie prowadzenia działań;  
6) w przypadku prowadzenia działań w  obwodzie rybackim – wskazanie użytkownika tego obwodu.  
3. Jeżeli zakres działań, o  których mowa  w art. 118 ust. 1, obejmuje czynności podlegają ce zakazom określonym  
w art. 51 ust.  1 lub art.  52 ust. 1, wniosek zawiera także informacje określone  w art. 56 ust. 6. 
4. Do wniosku dołącza się:  
1) poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej oraz wypis z  rejestru gruntów obejmujące przewidy-
wany teren, na którym prowadzone będą działania, o  których mowa  w art. 118 ust. 1; 
2) w przypadku działań,  o których mowa  w art. 118 ust. 1 pkt 2 – mapę zawierającą informacje  z ewidencji melior acji 
wodnych,  o której mowa  w art. 196 ust. 1 ustawy  z dnia 2 0 lipca 201 7 r. – Prawo wodne;  
3) w przypadku, o  którym mowa  w art. 118 ust. 9 – raport o  oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000.  
5. W decyzji o  warunkach prowadzenia działań określa się:  
1) miejsce prowadzenia działań;  
2) rodzaj, zakres oraz sposób prowadzenia działań;  
3) warunki prowadzenia działań, wynikające z  konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, a  także zapobieg ania 
lub ograniczania oddziaływania planowan ych działań na środowisko przyrodnicze;  
4) termin prowadzenia działań.  
6. Jeżeli wnioskowany zakres lub sposób prowadzenia działań, o  których mowa  w art. 118 ust. 1, powodowałby zna-
czące negatywne oddziaływanie na cele ochrony obszarów chronionych, siedlis ka przyrodnicze, chronione gatunki roślin, 
zwierząt lub grzybów, lub ich siedliska, którego nie można wyeliminować lub istotnie ograniczyć przez określenie warun-
ków ich prowadzenia, regionalny dyrektor ochrony środowiska może, za zgodą wnioskodawcy, określ ić inny od wnios ko-
wanego zakres lub sposób prowadzenia tych działań. W  przypadku braku zgody wnioskodawcy regionalny dyrektor ochrony 
środowiska odmawia wydania decyzji o  warunkach prowadzenia działań.  
7. Jeżeli stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny  oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000,  regio-
nalny dyrektor ochrony środowiska przeprowadza taką ocenę przed wydaniem decyzji o  warunkach prowadzenia działań . Prze-
pisy działu V rozdziału 5 ustawy  z dnia 3  października 2008  r. o udostępnianiu informacji o  środowisku i  jego ochro nie, 
udziale społeczeństwa w  ochronie środowiska oraz o  ocenach oddziaływania na środowisko stosuje się odpowiednio.  
8. Decyzja o  warunkach prowadzenia działań zastępująca zezwolenie, o  którym mowa  w art. 56 ust. 1, wym aga uzgod-
nienia z  Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Do uzgodnienia nie stosuje si ę przepisów  art. 106 § 3, 5 i 6 ustawy  
z dnia 14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
9. Decyzja o  warunkach prowadzenia działań zastępująca zezwol enie, o  którym mowa  w art. 56 ust. 2b, wymaga 
uzgodnienia z  ministrem właściwym do spraw środowiska. Do uzgodnienia nie stosuje si ę przepisów  art. 106 § 3, 5 i 6 
ustawy  z dnia 14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
10. Stroną postępowania w  sprawie o  wydanie decyzji o  warunkach prowadzenia działań jest wnioskodawca, właści-
ciel wody, użytkownik obwodu rybackiego i  właściciele nieruchomości objętych działaniami, o  których mowa  w art. 118 
ust. 1. 
11. Jeżeli liczba stron postępowania o  wydanie decyzji o  warunkach prowadzenia działań przekracza 20, stosuje się 
przepis  art. 49 ustawy  z dnia 14  czerwca 1960  r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
12. Decyzję o  warunkach prowadzenia działań wydaje regionalny dyrektor ochro ny środowiska.  
13. W przypadku działań, o  których mowa  w art. 118 ust. 1, wykraczających poza obszar jednego województwa  decy-
zję o  warunkach prowadzenia działań wydaje regionalny dyrektor ochrony środowiska, na którego obszarze właści wości 
znajduje się na jwiększa część terenu, na którym mają być prowadzone te działania, w  porozumieniu z  właściwymi regional-
nymi dyrektorami ochrony środowiska.  
  
Dziennik  Ustaw  – 79 – Poz. 916 
 
Art. 118b.  Przepisów  art. 118 i art. 118a nie stosuje się do:  
1) działań przewidzianych do realizacji w  ramach przed sięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla 
których przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w  trakcie której uzgodniono realizację 
przedsięwzięcia z  regionalnym dyrektorem ochrony środowiska;  
2) rozbiórki i  modyfikac ji tam bobrowych oraz zasypywania nor bobrów, prowadzonych zgodnie z  zezwoleniem, wyda-
nym na podstawie  art. 56 ust. 1, 2 lub 2b, lub zarządzeniem, wydanym na podstawie  art. 56a; 
3) (uchylony)  
4) działań, o  których mowa  w art. 227 ust. 3 ustawy  z dnia 2 0 lipca 201 7 r. – Prawo wodne, obejmujących:  
a) wykaszanie roślin z  dna oraz brzegów śródlądowych wód powierzchniowych w  terminie od dnia 15  sierpnia do 
końca lutego,  
b) usuwanie roślin pływających i  korzeniących się w  dnie śródlądowych wód powierzchniowych w  terminie od dnia 
15 sierpnia do końca lutego, poza obszarami Natura 2000, w  których przedmiotem ochrony jest siedlisko przyrod-
nicze nizinne i  podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników (Ranunculion fluitantis) , o którym mowa 
w przepisach wydanych na  podstawie  art. 26, 
c) usuwanie drzew, których obwód pnia nie przekracza wielkości,  o której mowa  w art. 83f ust. 1 pkt 3, i krzewów, 
których wiek nie przekracza 1 0 lat, porastających dno oraz brzegi śródlądowych wód powierzchniowych,  
d) zasypywanie wyrw w  brzegach i  dnie śródlądowych wód powierzchniowych oraz ich zabudowę biologiczną, 
realizowane w  terminie do 2  lat od momentu ich powstania,  
e) udrażnianie śródlądowych wód powierzchniowych przez usuwanie zatorów utrudniających swobodny pr zepływ 
wód,  
f) remont lub konserwację stanowiących własność właściciela wody budowli regulacyjnych oraz ubezpieczeń w  obrę-
bie tych budowli lub urządzeń wodnych.  
Art. 119. Zabrania się wznoszenia w  pobliżu morza, jezior i  innych zbiorników wodnych, rzek i  kanałów obiektów 
budowlanych uniemożliwiających lub utrudniających ludziom i  dziko występując ym zwierzętom dostęp do wody,  z wyjąt-
kiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej oraz związanych z  bezpieczeństwem po wszech-
nym i obronnością kraju.  
Art. 119a.  1.22) Zabrania się, bez zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, rozmnażania zwierząt uzys -
kanych  w wyniku krzyżowania i  krzyżowania zwierząt należących do gatunków objętych ochroną częściową lub ścisłą, 
zwierząt nale żących do gatunków obcych oraz zwierząt łownych ze zwierzętami innych gatunków, a  także ze zwierzętami 
z form i  odmian hodowlanych.  
2. Wniosek o  wydanie zezwolenia, o  którym mowa  w ust. 1, powinien zawierać odpowiednio:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę  i siedzibę wnioskodawcy;  
2) cel wykonania wnioskowanych działań;  
3) nazwę gatunku lub gatunków, w  języku łacińskim i  polskim, jeżeli polska nazwa istnieje, których będą dotyczyć dzia-
łania;  
4) liczbę osobników, których dotyczy wniosek;  
5) określenie miejsca i  czasu wykonania działań;  
6) świadectwo pochodzenia;  
7) opinię lub orzeczenie lekarsko -weterynaryjne powiatowego lekarza weterynarii stwierdzające spełnienie przez wnios ko-
dawcę  warunków przetrzymywania gatunków, odpowiadających ich potrzebom biologicznym.  
3. Zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, zawiera:  
1) imię, nazwisko i  adres albo nazwę i  siedzibę wnioskodawcy;  
2) nazwę gatunku lub gatunków, w  języku łacińskim i  polskim, jeżel i polska nazwa istnieje, których będą dotyczyć dzia-
łania;  
3) liczbę osobników, których dotyczy zezwolenie;  
4) określenie miejsca i  czasu oraz warunków wykonania działań, których dotyczy zezwolenie;  
5) określenie terminu złożenia informacji o  wykorzystaniu zezwolenia.  
 
22) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  11 lit.  a ustawy, o  której m owa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 80 – Poz. 916 
 
4. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska:  
1)23) odmawia wydania zezwolenia, o  którym mowa  w ust. 1, jeżeli wnioskodawca będący osobą fizyczną, a  w przypadku 
wnioskodawcy będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowoś ci prawnej – urzędujący 
członek jego organu zarządzającego lub nadzorczego, wspólnik spółki w  spółce jawnej lub partnerskiej albo 
komplementariusz w  spółce komandytowej lub komandytowo -akcyjnej lub prokurent był skazany prawomocnym 
wyrokiem sądu za przest ępstwo, o  którym mowa  w art. 53 ustawy  z dnia 13  października 1995  r. – Prawo łowieckie  
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1683 i 2320 oraz z  2021 r. poz. 1718 i 2112 ), art. 34 ust. 1 lub 2 ustawy  z dnia 11  sierpnia 2021  r. 
o gatunkach obcych lub  w art. 127a,  art. 128 pkt 1 lub 2 lub art.  128a, w  okresie 3  lat od dnia uprawomocnienia się 
tego wyroku;  
2) może odmówić wydania zezwolenia, o  którym mowa  w ust. 1, jeżeli wnioskowana czynność stwarza zagrożenie dla 
rodzimych gatunków lub siedlisk przyrodniczych.  
5. Generalny  Dyrektor Ochrony Środowiska cofa zezwolenie, o  którym mowa  w ust. 1, jeżeli:  
1) po wydaniu zezwolenia zostaną ujawnione okoliczności, o  których mowa  w ust. 4, uzasadniające odmowę wydania 
zezwolenia;  
2) zezwolenie zostało użyte niezgodnie z  warunkami w  nim zawartymi.  
Art. 120. (uchylony)24) 
Art. 121. 1. Gospodarowanie zasobami przyrody nieożywionej powinno być prowadzone w  sposób zapewniający 
ochronę innych zasobów, tworów i  składników przyrody, oszczędne użytkowanie przestrzeni oraz zachowanie szcze gólni e 
cennych tworów i  składników przyrody nieożywionej, w  tym profili geologicznych i  glebowych, jaskiń, turni, skałek, 
głazów narzutowych, naturalnych zbiorników i  cieków wodnych, źródeł i  wodospad ów, elementów dna morza, wydm i  gle-
bowych  powierzchni wzorco wych, a  także miejsc występowania kopalnych szczątków roślin i  zwierząt.  
2. Wywóz za granicę meteorytów i  kopalnych szczątków roślin i  zwierząt wymaga zezwolenia Generalnego Dyrektora 
Ochrony Środowiska.  
Art. 122. 1. Kto dokona odkrycia kopalnych szczątków roślin lub zwierząt, jest obowiązany powiadomić o  tym nie-
zwłocznie regionalnego dyrektora ochrony środowiska, a  jeżeli nie jest to możliwe – właściwego wójta, burmistrza albo 
prezydenta miasta.  
2. Wójt, burmistrz albo p rezydent miasta jest obowiązany przekazać niezwłocznie regionalnemu dyrektorowi ochrony 
środowiska zawiadomienie, o  którym mowa  w ust. 1. 
3. Jeżeli regionalny dyrek tor ochrony środowiska ustali, że odkryte kopalne szczątki roślin lub zwierząt są cenne dla 
nauki, przekazuje je do muzeum lub placówki naukowej.  
Art. 123. 1. Regionalny dyrektor ochrony środowiska dokonuje kontroli przestrzegania przepisów o  ochronie przyrody 
w trakcie gospodarczego wykorzystania zasobów i  składników przyrody przez jednostki organizacyjne oraz osoby  prawne 
i fizyczne.  
2. Czynności kontrolne są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie wydane przez regionalnego 
dyrektora ochrony środowiska.  
3. Upoważnienie, o  którym mowa  w ust. 2, zawiera wskazanie osoby upoważnionej do wykonywania czynn ości, miejsca  
i zakresu kontroli oraz podstawy prawnej do jej wykonywania.  
4. Przed przystąpieniem do czynności kontrolnych osoba upoważniona do ich wykonywania jest obowiązana okazać 
upoważnienie, o  którym mowa  w ust. 2. 
5. Osoby upoważnione do wykonywani a czynności kontrolnych mają prawo do:  
1) wstępu na teren należący do podmiotu kontrolowanego;  
2) żądania pisemnych lub ustnych informacji związanych z  przedmiotem kontroli;  
3) wglądu do dokumentów związanych z  przedmiotem kontroli, sporządzania z  nich odp isów, wyciągów lub kopii oraz 
zabezpieczania tych dokumentów.  
6. Osoba wykonująca czynności kontrolne sporządza z  tych czynności protokół.  
7. Protokół podpisuje osoba wykonująca czynności kontrolne oraz podmiot kontrolowany.  
 
23) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  11 lit.  b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
24) Przez art.  44 pkt  12 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 81 – Poz. 916 
 
8. W przypadku odmowy podpisani a protokołu przez podmiot kontrolowany, protokół podpisuje tylko osoba wykonu-
jąca czynności kontrolne, dokonując w  protokole stosownej adnotacji o  odmowie podpisania protokołu przez podmiot kon-
trolowany.  
9. Wstęp oraz wykonywanie czynności kontrolnych nast ępują w  obecności właściciela lub posiadacza nieruchomości.  
Art. 124. 1. Zabrania się wypalania łąk, pastwisk, nieużytków, rowów, pasów przydrożnych, szlaków kolejowych oraz 
trzcinowisk i  szuwarów.  
2. Zakaz,  o którym mowa  w ust. 1, nie dotyczy działań ochr ony czynnej wynikających z:  
1) zadań ochronnych lub planu ochrony dla parku narodowego lub rezerwatu przyrody;  
2) planu zadań ochronnych lub planu ochrony dla obszaru Natura 2000.  
Art. 125. Rośliny, zwierzęta lub grzyby, a  także ich siedliska, nieobjęte fo rmami ochrony przyrody mogą być nisz-
czone lub zabijane jedynie w  związku z:  
1) realizacją zadań uzasadnionych potrzebami ochrony przyrody;  
2) prowadzeniem badań naukowych lub edukacją;  
3) racjonalną gospodarką;  
4) amatorskim połowem ryb;  
5) zbiorem na własne potrzeby;  
6) prowadzeniem akcji ratowniczej;  
7) bezpieczeństwem powszechnym;  
8) bezpieczeństwem sanitarnym i  weterynaryjnym;  
9) ochroną życia i  zdrowia ludzi;  
10) zapobieganiem skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniem.  
Rozdział 10  
Skutki prawne o bjęcia ochroną  
Art. 126. 1. Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez:  
1)25) żubry – w uprawach, płodach rolnych lub w  gospodarstwie leśnym;  
2)26) wilki – w pogłowiu zwierząt gospodarskich;  
3)26) rysie – w pogłowiu zwierząt gospodarskich;  
4)27) niedźwiedzie – w pasiekach, w  pogłowiu zwierząt gospodarskich oraz w  uprawach rolnych;  
5)28) bobry – w gosp odarstwie rolnym, leśnym lub rybackim.  
2. Odpowiedzialność, o  której mowa  w ust. 1, nie obejmuje utraconych korzyści.  
3. Oględzin i  szacowania szkód, o  których mowa  w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania i  jego wypłaty, 
dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska, a  na obszarze parku narodowego dyrektor tego parku.  
4.29) Właściciele lub użytkownicy gospodarstw rolnych i  leśnych mogą współdziałać z  regionalnym dyrektorem ochrony  
środowiska, a  na obszarze parku narodowego – z dyrektorem tego parku, w  zakresie sposobów zabezpieczania upraw i  pło-
dów rolnych, lasów oraz zwierząt gospodarskich przed szkodami powodowanymi przez zwierzęta, o  których mowa  w ust. 1. 
 
25) Utracił moc z  dniem 30  lipca 2014  r. w części obejmującej wyrazy „w uprawach, płodach rolnych lub w  gospodarstwie leśnym ” na 
podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 21  lipca 2014  r. sygn. akt K 36/13  (Dz. U. poz.  1002).  
26) Utracił moc z  dniem 30  lipca 2014  r. w części obejmującej w yrazy „w pogłowiu zwierząt gospodarskich ” na podstawie wyroku Try-
bunału Konstytucyjnego, o  którym mowa w  odnośniku 25. 
27) Utracił moc z  dniem 30  lipca 2014  r. w części obejmującej wyrazy „ w pasiekach, w pogłowiu zwierząt gospodarskich  oraz w  upra-
wach rolnych ” na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o  którym mowa w  odnośniku  25. 
28) Utracił moc z  dniem 26  lipca 2013  r. w zakresie, w  jakim ogranicza odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez 
bobry wyłącznie do szkód powstałych w  gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, na podstawie wyroku Trybunału Kons tytucyj-
nego z  dnia 3  lipca 2013  r. sygn. akt P 49/11  (Dz. U. poz.  842).  
29) Utracił moc z  dniem 30  lipca 2014  r. w zakresie, w  jakim ogranicza grono podmiotów, które mogą współdziałać z  regionalnym 
dyrektorem ochrony środowiska, a  na obszarze parku narodowego – z dyrektorem tego parku, co do sposobów zabezpieczania przed 
szkodami powodowanymi przez zwierzęta, o  których mowa w  ust. 1, do właścicieli lub użytkowników gospodarstw rolnych i  leśnych 
oraz w  zakresie, w  jakim ogranicza mienie, które podleg a zabezpieczeniu, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o  którym  
mowa w  odnośniku 25. 
  
Dziennik  Ustaw  – 82 – Poz. 916 
 
5. Współdziałanie, o  którym mowa  w ust. 4, może obejmować budowę urządze ń lub wykonanie zabiegów zapobiega-
jących szkodom, finansowane z  budżetu właściwego miejscowo dyrektora parku narodowego lub regionalnego dyrektora 
ochrony środowiska, w  ramach zawartych umów cywilnoprawnych.  
6. Odszkodowanie nie przysługuje:  
1) osobom, któ rym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa;  
2) jeżeli poszkodowany:  
a) nie dokonał sprzętu upraw lub płodów rolnych w  ciągu 14  dni od zakończenia zbiorów tego gatunku roślin w  da-
nym regionie,  
b) nie wyraził zgody na budowę przez regionalneg o dyrektora ochrony środowiska lub dyrektora parku narodowego 
urządzeń lub wykonanie zabiegów zapobiegających szkodom;  
3) za szkody:  
a) powstałe w  mieniu Skarbu Państwa, z  wyłączeniem mienia oddanego do gospodarczego korzystania na podstawie 
Kodeksu cywiln ego, 
b) nieprzekraczające w  ciągu roku wartości 100  kg żyta w  przeliczeniu na jeden hektar uprawy,  
c) w uprawach rolnych założonych z  naruszeniem powszechnie stosowanych wymogów agrotechnicznych,  
d) wyrządzone przez wilki, niedźwiedzie lub rysie w  pogłowiu  zwierząt gospodarskich pozostawionych, w  okresie 
od zachodu do wschodu słońca, bez bezpośredniej opieki.  
7. Szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne, występujące w  parkach narodowych, strefach ochronnych zwierząt łow-
nych oraz w  rezerwatach przyrody szacuje  się oraz dokonuje wypłaty odszkodowań według zasad określonych w rozdziale 9 
ustawy  z dnia 13  października 1995  r. – Prawo łowieckie . 
8. Szacowanie szkód wyrządzonych przez zwierzęta łowne w  strefie ochronnej zwierząt łownych należy do zadań 
Służby Parku Narodowego, a  w rezerwatach przyrody – do sprawującego nadzór nad rezerwatem.  
9. Odszkodowania za szkody spowodowane przez zwierzęta łowne w  parku narodowym oraz strefie ochronnej zwierząt 
łownych są pokrywane ze środków parku narodowego, a  za szkody  spowodowane w  rezerwatach przyrody – ze środków 
regionalnej dyrekcji ochrony środowiska.  
10. W sprawach spornych dotyczących wysokości odszkodowań za szkody wyrządzone przez zwierzęta, o  których 
mowa  w ust. 1, orzekają sądy powszechne.  
11. Minister właści wy do spraw środowiska w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw rolnictwa i  ministrem 
właściwym do spraw rybołówstwa określi, w  drodze rozporządzenia, tryb postępowania przy szacowaniu szkód oraz sposób 
wypłaty odszkodowań za szkody, o  których mowa  w ust. 1, a także wzory dokumentów dotyczących szacowania szkód 
i wyliczania odszkodowań oraz terminy zgłoszenia i  szacowania szkody, kierując się potrzebą dokonywania oceny rzeczy-
wistej szkody oraz przyjęcia wysokości wyceny szkody według cen rynkowych.  
12. Rada Ministrów może określić, w  drodze rozporządzenia, inne niż wymienione  w ust. 1 gatunki zwierząt chronio-
nych wyrządzających szkody, za które odpowiada Skarb Państwa, kierując się potrzebą utrzymania ochrony gatunkowej 
zwierząt zagrożonych wyginięciem i wyrządzających szkody w  gospodarce człowieka.  
Rozdział 11  
Przepisy karne  
Art. 127. Kto umyślnie:  
1) narusza zakazy obowiązujące w:  
a) parkach narodowych,  
b) rezerwatach przyrody,  
c) parkach krajobrazowych,  
d) obszarach chronionego krajobrazu,  
e) obszarach Natura 2000,  
2) narusza zakazy obowiązujące w  stosunku do:  
a) pomników przyrody,  
b) stanowisk dokumentacyjnych,  
  
Dziennik  Ustaw  – 83 – Poz. 916 
 
c) użytków ekologicznych,  
d) zespołów przyrodniczo -krajobrazowych,  
e) (uchylona)  
3) nie zgłasza do rejestru, o  którym mowa  w art. 64 ust. 1, posiadanych lub hodowlanych zwierząt,  
4) (uchylony)  
5) narusza zakaz, o  którym mowa  w art. 119a  ust. 1, 
6) wprowadza do obrotu produkty z  fok wbrew warunkom określonym  w art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europej skiego 
i Rady (WE)  nr 1007/200 9 z dnia 16 września 2009  r. w sprawie handlu prod uktami z  fok (Dz. Urz. UE L 286 z 31.10.2009 , 
str. 36) 
– podlega karze aresztu albo grzywny.  
Art. 127a.  1. Kto, wbrew przepisom ustawy, wchodzi w  posiadanie okazów roślin, zwierząt, grzybów objętych ochroną  
gatunkową w  liczbie większej niż nieznaczna, w  takich warunkach lub w  taki sposób, że ma to wpływ na zachowanie właś -
ciwego stanu ochrony gatunku,  
podlega karze pozbawienia wolności od 3  miesięcy do lat 5.  
2. Jeżeli sprawca czynu określonego  w ust. 1 działa nieumyślnie,  
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.  
Art. 128. Kto: 
1) bez dokumentu wymaganego na podstawie przepisów, o  których mowa  w art. 61 ust. 1, lub wbrew jego warunkom 
przewozi przez granicę Unii Europe jskiej okaz gatunku podlegającego ochronie na podstawie przepisów, o  których 
mowa  w art. 61 ust. 1, 
2) narusza przepisy prawa Unii Europejskiej dotyczące ochrony gatunków dziko żyjących zwierząt i  roślin w  zakresie 
regulacji obrotu nimi poprzez:  
a) nieprze dkładanie zgłoszenia importowego,  
b) używanie okazów określonych gatunków w  innym celu niż wskazany w  zezwoleniu importowym,  
c) korzystanie w  sposób nieuprawniony ze zwolnień od nakazów przy dokonywaniu obrotu sztucznie rozmnożonymi 
roślinami,  
d) oferowani e zbycia lub nabycia, nabywanie lub pozyskiwanie, używanie lub wystawianie publicznie w  celach za-
robkowych, zbywanie, przetrzymywanie lub przewożenie w  celu zbycia okazów określonych gatunków roślin lub 
zwierząt,  
e) używanie zezwolenia albo świadectwa dla okazu innego niż ten, dla którego było ono wydane,  
f) składanie wniosku o  wydanie zezwolenia importowego, eksportowego, reeksportowego, lub świadectwa bez po infor -
mowania  o wcześniejszym odrzuceniu wniosku , 
3)30) wbrew zakazom, o  których mowa  w art. 73 ust. 1, posiada i  przetrzymuje lub sprowadza z  zagranicy żywe zwierzęta 
gatunków niebezpiecznych dla życia i  zdrowia ludzi, lub je sprzedaje, wymienia, wynajmuje, udziela z  nich darowizny 
lub użycza je podmiotom nieuprawnionym do ich posiadania  
– podlega kar ze pozbawienia wolności od 3  miesięcy do lat 5.  
Art. 128a.  1. Kto handluje okazami gatunku podlegającego ochronie na podstawie przepisów, o  których mowa  w art. 61 
ust. 1, w liczbie większej niż nieznaczna, w  takich warunkach lub w  taki sposób, że ma to wpływ na zachowanie właściwego 
stanu ochrony gatunku,  
podlega karze pozbawienia wolności od 3  miesięcy do lat 5.  
2. Jeżeli sprawca czynu określonego  w ust. 1 działa nieumyślnie,  
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat  2. 
 
30) Dodany przez art.  44 pkt  13 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 84 – Poz. 916 
 
Art. 129. W razie ukarania za wykroczenie określone  w art. 127 albo w art. 131 lub skazania za przestępstwo okreś lone 
w art. 127a,  art. 128 albo w art. 128a sąd może orzec:  
1) przepadek przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia lub przestępstwa oraz przedmiotów, roślin, zwierząt 
lub grzybów pochodzących z  wykroczenia lub przestępstwa, chociażby nie stanowiły własności sprawcy;  
2) obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego, a  jeśli obowiązek taki nie byłby wykonalny – nawiązkę do wysok ości 
10 000 złotych na rzecz organizacji społecznej działającej w  zakresie ochrony przyrody lub właściwego, ze względu 
na miejsce popełnienia wykroczenia lub przestępstwa, wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i  gospodarki 
wodnej.  
Art. 130. 1. Sąd dorę cza odpis wydanego prawomocnego orzeczenia o  przepadku okazów gatunków:  
1) ministrowi właściwemu do spraw środowiska – w przypadku gatunków objętych ochroną na podstawie przepisów 
prawa Unii Europejskiej, o  których mowa  w art. 61 ust. 1; 
2) (uchylony)  
3) regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska właściwemu ze względu na miejsce popełnienia wykroczenia lub prze-
stępstwa – w przypadkach innych niż określone  w pkt 1. 
2. Okazy gatunków podlegają przekazaniu podmiotom uprawnionym do ich utrzymywania, wyznaczany m decyzją 
administracyjną przez organy, o  których mowa  w ust. 1. 
3. Organy, o  których mowa  w ust. 1, mogą zarządzić, w  drodze decyzji administracyjnej, na koszt skazanego, odesłanie 
okazów gatunków, wobec których przepadek orzeczono, do państwa, z  którego dokonano ich przywozu.  
4. Regionalny dyrektor ochrony środowiska może zarządzić, w  drodze decyzji administracyjnej, na koszt skazanego, 
uśmiercenie zwierząt lub zniszczenie roślin lub grzybów gatunków obcych stanowiących własność sprawcy.  
Art. 131. Kto: 
1) prowadząc działalność gospodarczą w  zakresie handlu zwierzętami gatunków podlegających ochronie na podstawie 
przepisów, o  których mowa  w art. 61 ust. 1, nie posiada lub nie przekazuje odpowiedniej dokumentacji stwierdzającej 
legalność pochodzenia zwierzęc ia, 
1a) chwyta lub zabija dziko występujące zwierzęta, o  których mowa  w art. 49 pkt 1 lit. a i b przy użyciu urządzeń, sposo-
bów lub metod, o  których mowa  w art. 54, 
2)31) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom utworzy lub prowadzi ogród botaniczny, ogród zoologiczny, ośrodek lub 
azyl dla zwierząt,  
3)31) przeprowadzając likwidację:  
a) ogrodu zoologicznego albo ośrodka – nie zapewnia przebywającym  tam zwierzętom warunków odpowiadających 
ich potrzebom biologicznym,  
b) azylu dla zwierząt – nie zapewnia dobrostanu zwierząt tam przebywających,  
4) (uchylony)32) 
4a)33) nie zachowując należytej ostrożności, dopuszcza do ucieczki zwierzęcia gatunku niebezp iecznego dla życia i  zdrowia 
ludzi,  
5) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom przenosi z  ogrodu botanicznego lub ogrodu zoologicznego do środowiska 
przyrodniczego rośliny lub zwierzęta gatunków zagrożonych wyginięciem,  
6) (uchylony)  
7) stosuje środki chemiczne na drogach publicznych oraz ulicach i  placach w  sposób znacząco szkodzący terenom zieleni 
lub zadrzewieniom,  
8) prowadzi działania wymagające zgłoszenia, o  którym mowa  w art. 118 ust. 1, bez dokonania tego zgłoszenia albo nie -
zgodn ie z decyzją o  wyrażeniu sprzeciwu, o  której mowa  w art. 118 ust. 6 pkt 1, albo bez uzyskania lub wbrew warun-
kom decyzji o  warunkach prowadzenia działań, o  której mowa  w art. 118 ust. 8, w przypadku nałożenia obowiązku jej 
uzyskania,  
 
31) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  14 lit.  a ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
32) Przez art.  44 pkt  14 lit.  b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
33) W brzmieniu ustalonym przez art.  44 pkt  14 lit.  c ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 85 – Poz. 916 
 
9) (uchylony)34) 
10) (uchylony)34) 
11) nie powiadamia regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o  odkryciu 
kopalnych sz czątków roślin lub zwierząt,  
12) wypala łąki, pastwiska, nieużytki, rowy, pasy przydrożne, szlaki kolejowe, trzcinowiska lub szuwary,  
13) wbrew przepisom  art. 125 zabija zwierzęta, niszczy rośliny lub grzyby lub niszczy siedliska roślin, zwierząt lub grzyb ów, 
14) bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom narusza zakazy w  stosunku do roślin, zwierząt lub grzybów objętych ochro ną 
gatunkową  
– podlega karze aresztu albo grzywny.  
Art. 131a.  (uchylony)35) 
Art. 132. Orzekanie w  sprawach, o  których mowa  w art. 127 i 131, następuje na podstawie przepisów Kodeksu po stę-
powania w  sprawach o  wykroczenia.  
Rozdział 12  
Zmiany w  przepisach obowiązujących  
Art. 133–142. (pominięte)  
Rozdział 13  
Przepisy przejściowe, dostosowujące i  końcowe  
Art. 143. Obrączki użyte do obrączkowania ptaków przed dniem wejścia w  życie ustawy nie podlegają wymianie na 
obrączki sporządzone zgodnie ze wzorem określonym w  przepisach, o  których mowa  w art. 55. 
Art. 144. (pominięty)  
Art. 145. 1. Wojewódzcy konserwatorzy przyrody powołani przed dniem wejścia w  życie ustawy pozostają na dotych czas 
zajmowanych stanowiskach.  
2. Z dniem wejścia w  życie ustawy dotychczasowe stosunki pracy z  wojewódzkimi konserwatorami przyrody nawią-
zane na podstawie powołania przekształcają się w  stosunki pracy na podstawie umowy o  pracę na czas nieokreślony, na 
warunkach pracy i  płacy określonych w  powołaniu.  
Art. 146. Przepis  art. 108 ust. 2 pkt 5 nie ma zastosowania do funkcjonariuszy Straży Parku zatrudnionych w  parku 
narodowym przed dniem wejścia w  życie ustawy , przez okres nie krótszy niż 10  lat. 
Art. 147. Umundurowanie oraz przedmioty uzupełniające mundury pracowników Służb Parków Narodowych i  Służb  
Parków Krajobrazowych mogą być używane według dotychczas obowiązujących wzorów do czasu wyczerpania zapasów.  
Art. 148. (pominięty)  
Art. 149. (pominięty)  
Art. 150. (pominięty)  
Art. 151. Straż Parku, Służba Parku Narodowego i  Służba Parku Krajobrazowego działające przed dniem wejścia 
w życie ustawy stają się odpowiednio Strażą Parku, Służbą Parku Narodowego i Służbą P arku Krajobrazowego  w rozumie-
niu niniejszej ustawy.  
Art. 152. 1. Zadania Państwowej Rady Ochrony Przyrody, wojewódzkich rad ochrony przyrody, rad naukowych par-
ków narodowych, rad parków krajobrazowych lub rad zespołów parków krajobrazowych, do czasu powoła nia członków 
tych organów, wykonują odpowiednio Państwowa Rada Ochrony Przyrody, wojewódzkie komisje ochrony przyrody, rady 
parków narodowych i  rady parków.  
2. Powołanie członków Państwowej Rady Ochrony Przyrody, wojewódzkich rad ochrony przyrody, rad nauk owych 
parków narodowych, rad parków krajobrazowych lub rad zespołów parków krajobrazowych nastąpi w  terminie 6  miesięcy 
od dnia wejścia w  życie niniejszej ustawy.  
 
34) Przez art.  44 pkt  14 lit.  d ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
35) Przez art.  44 pkt  15 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 86 – Poz. 916 
 
Art. 153. Formy ochrony przyrody, o  których mowa  w art. 6 ust. 1 pkt 1–4 i 6–10, utworzone lu b wprowadzone przed 
dniem wejścia w  życie ustawy stają się formami ochrony przyrody w  rozumieniu niniejszej ustawy.  
Art. 154. 1. Plany ochrony dla parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych ustanowione w  okresie  
od dnia 2  lutego 2001  r. do dnia wejścia w  życie ustawy stają się planami ochrony w  rozumieniu niniejszej ustawy.  
2. (uchylony)  
3. Dla parków krajobrazowych, które miały zatwierdzone rozporządzeniem plany ochrony do dnia 2  lutego 2001  r., 
sporządza się, z  ich wykorzystaniem, plany ochrony w  rozumieniu niniejszej ustawy, w  terminie do 6  miesięcy od dnia wejścia  
w życie niniejszej ustawy.  
Art. 155. Parki gminne utworzone przed dniem wejścia w  życie ustawy stają się parkami gminnymi w  rozumieniu 
niniejszej us tawy.  
Art. 156. Strefy ochrony ostoi, miejsc rozrodu i  regularnego przebywania zwierząt gatunków chronionych, ustalone 
przed dniem wejścia w  życie ustawy, stają się strefami ochrony ostoi, miejscami rozrodu i  regularnego przebywania zwierząt 
gatunków chron ionych w  rozumieniu niniejszej ustawy.  
Art. 157. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie przepisów ustawy, o  której mowa  w art. 161, 
zachowują moc do czasu wejścia w  życie aktów wykonawczych wydanych na podstawie niniejszej ustawy.  
Art. 158. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w  życie ustawy, a  niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się  
przepisy dotychczasowe.  
Art. 159. 1. Z dniem wejścia w  życie ustawy Krajowy Zarząd Parków Narodowych przechodzi w  stan likwidacji. 
Aktywa i  pasywa Kraj owego Zarządu Parków Narodowych przejmuje minister właściwy do spraw środowiska.  
2. Likwidację Krajowego Zarządu Parków Narodowych prowadzi się pod jego dotychczasową nazwą z  dodatkiem 
„w likwidacji ”. 
3. Pracownicy Krajowego Zarządu Parków Narodowych z  dniem wejścia w  życie ustawy stają się pracownikami 
urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw środowiska, z  zastrzeżeniem  art. 160. 
4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw środowiska,  
w drodze rozporządzenia, dokona przeniesienia planowanych dochodów i  wydatków budżetowych w  ramach części 41  – 
środowisko między działami i  rozdziałami budżetu państwa w  zakresie dotyczącym zadań przejętych przez Ministerstwo 
Środowiska z  Krajowego Zarządu Parków N arodowych oraz określi limity zatrudnienia i  kwoty wynagrodzeń w  podziale 
na działy i  rozdziały budżetu państwa, z  zachowaniem przeznaczenia środków publicznych wynikającego z  ustawy budżetowej . 
5. Do przeniesień, o  których mowa  w ust. 4, nie stosuje się o graniczeń wynikających  z art. 96 ust. 2 ustawy  z dnia 
26 listopada 1998  r. o finansach publicznych.  
Art. 160. 1. Stosunki pracy z  pracownikami, o  których mowa  w art. 159 ust.  3, wygasają po upływie 3  miesięcy od dnia  
wejścia w  życie ustawy:  
1) jeżeli przed upływem 2  miesięcy od dnia wejścia w  życie ustawy nie zostaną im zaproponowane nowe warunki pracy 
i płacy na dalszy okres zatrudnienia albo  
2) w razie odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i  płacy, o  których mowa  w pkt 1, w terminie nie późniejszym niż 
2 tygodnie przed upływem 3  miesięcy od dnia wejścia w  życie ustawy.  
2. Pracodawca jest obowiązany powiadomić, w  formie pisemnej, pracownika o  terminie wygaśnięcia stosunku pracy 
i o skutkach nieprzyjęcia nowych warunk ów pracy i  płacy.  
3. Wcześniejsze rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę może nastąpić za wypowiedzeniem.  
4. Pracownicy, o  których mowa  w art. 159 ust. 3, zachowują uprawnienia pracownicze wynikające z  aktów, na podsta-
wie których powstał ich stosunek pracy przed dniem wejścia w  życie ustawy, do dnia:  
1) wymienionego  w ust. 1 pkt 2 – jeżeli przyjęli proponowane warunki pracy i  płacy na dalszy okres zatrudnienia, albo  
2) wygaśnięcia stosunku pracy, o  którym mowa  w ust. 1, albo  
3) wypowiedzenia, o którym mowa  w ust. 3. 
5. W przypadku wygaśnięcia stosunku pracy, o  którym mowa  w ust. 1, lub wypowiedzenia, o  którym mowa  w ust. 3, 
pracownikom przysługuje odprawa, o  której mowa  w art. 8 ustawy  z dnia 13  marca 2003  r. o szczególnych zasadach roz-
wiązywan ia z pracownikami stosunków pracy z  przyczyn niedotyczących pracowników ( Dz. U. poz.  844, 2081 i 2217 ). 
  
Dziennik  Ustaw  – 87 – Poz. 916 
 
Art. 161. Traci moc ustawa z  dnia 16  października 1991  r. o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2001  r. poz. 1079,  z późn. zm.36)). 
Art. 162. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem 1  maja 2004  r., z wyjątkiem  art. 39 i 134 pkt 2, które wchodzą w  życie 
z dniem 1  stycznia 2005  r. 
  
 
36) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 2001  r. poz. 1085, 1189  i 1623, z  2002  r. poz. 1112  oraz 
z 2003  r. poz. 717, 1568  i 1966 . 
  
Dziennik  Ustaw  – 88 – Poz. 916 
 
Załącznik do ustawy z  dnia 16  kwietnia 2004  r. 
WYKAZ PARKÓW NARODOWYCH  
1) Babiogórski Park Narodowy z  siedzibą w  Zawoi;  
2) Białowieski Park Narodowy z  siedzibą w  Białowieży;  
3) Biebrzański Park Narodowy z  siedzibą w  Osowcu Twierdzy;  
4) Bieszczadzki Park Narodowy z  siedzibą w  Ustrzykach Górnych;  
5) Drawieński Park Narodowy z  siedzibą w  Drawnie;  
6) Gorczański Park Narodowy z  siedzibą w  Porębie Wielkiej;  
7) Kampinoski Park Narodowy z  siedzibą w  Izabelinie;  
8) Karkonoski Park Narodowy z  siedzibą w  Jeleniej Górze;  
9) Magurski Park Narodowy z  siedzibą w  Krempnej;  
10) Narwiański Park Narodowy z  siedzibą w  Kurowie;  
11) Ojcowski Park Narodowy z  siedzibą w  Ojcowie;  
12) Park Narodowy „Bory Tucholskie ” z siedzibą w  Charzykowach;  
13) Park Narodowy Gór Stołowych z  siedzibą w  Kudowie -Zdroju;  
14) Park Narodowy „Ujście Warty ” z siedzibą w  Chyrzynie;  
15) Pieniński Park Narodowy z  siedzibą w Krościenku nad Dunajcem;  
16) Poleski Park Narodowy z  siedzibą w  Urszulinie;  
17) Roztoczański Park Narodowy z  siedzibą w  Zwierzyńcu;  
18) Słowiński Park Narodowy z  siedzibą w  Smołdzinie;  
19) Świętokrzyski Park Narodowy z  siedzibą w  Bodzentynie;  
20) Tatrzań ski Park Narodowy z  siedzibą w  Zakopanem;  
21) Wielkopolski Park Narodowy z  siedzibą w  Jeziorach;  
22) Wigierski Park Narodowy z  siedzibą w  Krzywem;  
23) Woliński Park Narodowy z  siedzibą w  Międzyzdrojach.