DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  8 października 2020  r. 
Poz. 1740  
 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZEC ZYPOSPOLITEJ POLSKIE J 
z dnia  16 września 2020  r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks cywilny  
1. Na podstawie  art. 16 ust.  1 zdanie  pierwsze ustawy z  dnia 20  lipca 2000  r. o ogłaszaniu aktów normatywnych 
i niektórych innych aktów prawnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1461 ) ogłasza się w  załączniku do niniejszego obwieszczenia 
jednolity tekst ustawy z  dnia 23  kwietnia 1964  r. – Kodeks cywiln y (Dz. U. z 2019 r. poz.  1145 ), z uwzględnieniem zmian 
wprowadzonych : 
1) ustawą z dnia 31  lipca 2019  r. o zmianie niektórych ustaw w  celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych  (Dz. U. 
poz. 1495  oraz z 2020 r. poz. 568 i 875 ), 
2) ustawą  z dnia 14  maja 2020  r. o zmianie niektórych  ustaw w  zakresie  działań osłonowych w  związku z rozprzestrz e-
nianiem się wirusa  SARS -CoV -2 (Dz. U. poz. 875)  
oraz zmian wynikających z  przepisów ogłoszonych przed dniem  10 września  2020 r. 
2. Podany w  załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje : 
1) art. 70  i art. 86 ustawy z dnia 31  lipca 2019  r. o zmianie niektórych ustaw w  celu ograniczenia obciążeń regulacy j-
nych (Dz. U. poz. 1495  oraz z  2020 r. poz. 568 i 875 ), które stanowią:  
„Art. 70. 1. Prze pisów art.  3855, art. 5564, art. 5565 i art. 5765 ustawy zmienia nej w  art. 1 nie stosuje się do  umów  
zawartych przed dniem 1  stycznia 2021  r. 
2. Przepisu art.  38a ustawy zmienianej w  art. 55 nie stosuje się do umów zawartych przed dniem 1  stycznia 2021  r.” 
„Art. 86. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem 1  stycznia 2020  r., z wyjątkiem:  
1) art. 67, który wchodzi w  życie z  dniem ogłoszenia, z  mocą od dnia 27  lipca 2019  r.; 
2) art. 19  pkt 2 i 3 oraz art.  57, które wchodzą w  życie z  dniem następującym po dniu ogłoszenia;  
3) art. 2  pkt 2 i 18–21, które wchodzą w  życie po upływie 30  dni od dnia ogłoszenia;  
4) art. 62  pkt 1, 4 i  5, które wchodzą w  życie po upływie 6  miesięcy od dnia ogłoszenia;  
5) art. 1  pkt 1–3, art.  55 oraz art.  70, które wchodzą w  życie z  dniem  1 stycznia 2021  r. 
6) art. 33  pkt 2 i 4, które wchodzą w  życie z  dniem 1  lipca 2020  r.; 
7) art. 62  pkt 6 lit. a tiret trzecie, lit.  b i e i pkt 7 oraz art.  73 ust. 1–8, które wchodzą w  życie z  dniem 1 paździer -
nika 2020  r.; 
8) art. 14:  
a) pkt 1:  
– lit. a i lit. b w zakresie uchylonego art.  4ba ust.  6, 
– lit. c w  zakresie dodanego art.  4ba ust.  9, 
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 1740  
 
 b) pkt 4:  
– lit. a i lit. b w zakresie uchylonego art.  43d ust.  2, 
– lit. c w  zakresie dodanego art.  43d ust.  6, 
c) pkt 5,  
d) pkt 6 w  zakresie dodanego art.  43f u st. 1–3 i 5 
– które wcho dzą w  życie z  dniem 1  lipca 2023  r.; 
9) art. 63  pkt 1 lit. b i pkt 2 oraz art.  68, które wchodzą w  życie z  dniem wystąpienia Zjednoczonego Królestwa 
z Unii Europejskiej bez zawarcia umowy, o  której mowa w  art. 50 ust. 2 zdanie drugi e Traktatu o  Unii Europe j-
skiej (Dz.  U. z 2004  r. poz.  864). ”; 
2) art. 63 i art. 76 ustaw y z dnia 14  maja 2020  r. o zmianie niektórych  ustaw w  zakresie działań osłonowych w  związku 
z rozprzestrzenianiem się wirusa  SARS -CoV -2 (Dz. U. poz. 875) , któr e stanowi ą: 
„Art.  63. Do umów, o  których mowa w  art. 1, zawartych przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, stosuje 
się przepisy dotychczasowe.”  
„Art.  76. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem następującym po dniu ogłoszenia, z  wyjątkiem:  
1) art. 1, art.  2, art.  8, art. 46 pkt 47 w  zakresie dodawanego art.  31zzg, oraz art.  63–65, które wchodzą w  życie 
po upływie 14  dni od dnia ogłoszenia;  
2) art. 7 w  zakresie art.  12a ust.  4, art.  27 w  zakresie art.  72a ust.  1, oraz art.  30 w  zakresie 139b ust.  1, które 
wchodzą w  życie z dniem ogłoszenia z  mocą od  dnia 30  kwietnia 2020  r.; 
3) art. 10:  
a) pkt 1 i  2, które wchodzą w  życie po upływie 12  miesięcy od dnia ogłoszenia,  
b) pkt 3, który wchodzi w  życie z  dniem 1  stycznia 2021  r.; 
4) art. 14  pkt 1–7 i 12, które wchodzą w  życie z dniem 21  grudnia 2020  r.; 
5) art. 9, art.  16, art.  18 oraz art.  72, które wchodzą w  życie z  dniem 1  lipca 2020  r.; 
6) art. 29  pkt 7, który wchodzi w  życie z  dniem ogłoszenia z  mocą od dnia 13  marca 2020  r.; 
7) art. 33, który wchodzi w  życie po upływie 30  dni od dnia ogłoszenia, z  wyjątkiem pkt  1 w zakresie art.  4b ust.  5, 
który wchodzi w  życie z  dniem 1  stycznia 2021  r.; 
8) art. 46:  
a) pkt 1 i  2, które wchodzą w  życie z  dniem 25  maja 2020  r., 
b) pkt 3:  
– w zakresie art.  4d, który wchodzi w  życie z  dniem o głoszenia z  mocą od dnia 1  kwietnia 2020  r., 
– w zakresie art.  4e, który wchodzi w  życie z  dniem ogłoszenia z  mocą od dnia 8  marca 2020  r., 
c) pkt 19, który wchodzi w  życie z  dniem ogłoszenia z  mocą od dnia 1  maja 2020  r., 
d) pkt 31, który wchodzi w  życie z dniem ogłoszenia z  mocą od dnia 1  kwietnia 2020  r., 
e) pkt 36, który wchodzi w  życie z  dniem ogłoszenia z  mocą od dnia 7  marca 2020  r.; 
9) art. 58, który wchodzi w  życie z  dniem ogłoszenia z  mocą od dnia 1  kwietnia 2020  r.; 
10) art. 59, który wchodzi w  życie z  dniem ogłoszenia z  mocą od dnia 18  kwietnia 2020  r.”. 
Marszałek Sejmu: E. Witek  
 
 
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 1740  
 
 Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej  z dnia 16 września 2020  r. (poz . 1740 ) 
USTAWA  
z dnia 23  kwietnia 19 64 r. 
Kodeks cywilny1) 
KSIĘGA PIERWSZA  
CZĘŚĆ OGÓLNA  
TYTUŁ I  
Przepisy wstępne  
Art. 1. Kodeks niniejszy reguluje stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i  osobami prawnymi.  
Art. 2. (uchylony)  
Art. 3. Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.  
Art. 4. (uchylony)  
Art. 5. Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno -gospodarczym przeznacz e-
niem tego prawa lub z  zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego ni e jest uważane 
za wykonywanie prawa i  nie korzysta z  ochrony.  
Art. 6. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z  faktu tego wywodzi skutki prawne.  
Art. 7. Jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie d obrej wiary.  
TYTUŁ II  
Osoby  
DZIAŁ I  
Osoby fizyczne  
Rozdział I  
Zdolność prawna i  zdolność do czynności prawnych  
Art. 8. § 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 9. W razie urodzenia się dziecka domniemywa się, że przy szło ono na świat żywe.  
Art. 10. § 1. Pełnoletnim jest, kto ukończył lat osiemnaście.  
§ 2. Przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność. Nie traci jej w  razie unieważnienia małżeństwa.  
Art. 11. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z  chwilą uzyskania pełnoletności.  
Art. 12. Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłas no-
wolnione  całkowicie.  
Art. 13. § 1. Osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkow icie, jeżeli wskutek choroby  
psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w  szczególności pijaństwa lub nark o-
manii , nie jest w  stanie kierować swym postępowaniem.  
§ 2. Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicie l-
ską. 
                                                           
1) Niniejsza ustawa dokonuje w  zakresie swojej regulacji transpozycji dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady  
z dnia 8  czerwca 2000  r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w  szczególności handlu 
elektronicznego w  ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o  handlu elektronicznym) (Dz. Urz. WE L 178  z 17.07.2000,  str. 1; 
Dz. Urz. UE Polskie w ydanie s pecjalne, rozdz. 13, t.  25, str.  399).  
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 1740  
 
 Art. 14. § 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.  
§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą d o umów powszechnie zawi e-
ranych w  drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z  chwilą jej wykonania, chyba że 
pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.  
Art. 15. Ograniczoną zdolność do czynno ści prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby 
ubezwłasnowolnione częściowo.  
Art. 16. § 1. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z  powodu choroby psychicznej, niedoroz -
woju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń  psychicznych, w  szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej 
osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw.  
§ 2. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę.  
Art. 17. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba 
ograniczona w  zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest 
zgoda jej przedstawiciela ustawowego.  
Art. 18. § 1. Ważność umowy, która została zawarta przez osobę ograniczoną w  zdolności do czynności prawnych 
bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.  
§ 2. Osoba ograniczona w  zdolności do czynności  prawnych może sama potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej 
zdolności do czynności prawnych.  
§ 3. Strona, która zawarła umowę z  osobą ograniczoną w  zdolności do czynności prawnych, nie może powoływać się 
na brak zgody jej przedstawiciela ustawowego. Może jed nak wyznaczyć temu przedstawicielowi odpowiedni termin do 
potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.  
Art. 19. Jeżeli osoba ograniczona w  zdolności do czynności prawnych dokonała sama jednostronnej czynności 
prawnej,  do której ustawa wymaga zgody przedstawiciela ustawowego, czynność jest nieważna.  
Art. 20. Osoba ograniczona w  zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego z a-
wierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w  drobnych bie żących sprawach życia codziennego.  
Art. 21. Osoba ograniczona w  zdolności do czynności prawnych może bez zgody przedstawiciela ustawowego roz -
porządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy z  ważnych powodów inaczej postanowi.  
Art. 22. Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w  zdolności do czynności prawnych oddał jej określone 
przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w  zakresie czynności prawnych, które 
tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czy nności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy 
zgoda przedstawiciela ustawowego.  
Art. 221. Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą  z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej 
bezpośrednio  z jej działalnością gospodarczą lub z awodową.  
Art. 23. Dobra osobiste człowieka, jak w  szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub 
pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza 
i racjonalizatorska,  pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w  innych przepisach.  
Art. 24. § 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego dział a-
nia, chyba że nie jest ono bezprawne. W  razie do konanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła 
się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w  szczególności ażeby złożyła oświadczenie 
odpowiedniej treści i  w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzian ych w  kodeksie może on również żądać zadość -
uczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.  
§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać 
jej naprawie nia na zasadach ogólnych.  
§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w  innych przepisach, w  szczególności w  prawie 
autorskim oraz w  prawie wynalazczym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 1740  
 
 Rozdział II  
Miejsce zamieszkania  
Art. 25. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jes t miejscowość, w  której osoba ta przebywa z  zamiarem stałego 
pobytu.  
Art. 26. § 1. Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców  
albo tego z  rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielsk a lub któremu zostało powierzone wykonywanie 
władzy rodzicielskiej.  
§ 2. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce  
zamieszkania dziecka jest u tego z  rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeże li dziecko nie przebywa stale u żad-
nego z  rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy.  
Art. 27. Miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miej sce zamieszkania opiekuna.  
Art. 28. Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.  
Rozdział III  
Uznanie za zmarłego  
Art. 29. § 1. Zaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, 
w którym według istniejących w iadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w  chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył 
lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.  
§ 2. Uznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w  którym zaginiony ukończyłby lat  
dwadzieścia  trzy. 
Art. 30. § 1. Kto zaginął w  czasie podróży powietrznej lub morskiej w  związku z  katastrofą statku lub okrętu albo 
w związku z  innym szczególnym zdarzeniem, ten może być uznany za zmarłego po upływie sześciu miesięcy od dnia, 
w którym nastąpiła katas trofa albo inne szczególne zdarzenie.  
§ 2. Jeżeli nie można stwierdzić katastrofy statku lub okrętu, bieg terminu sześciomiesięcznego rozpoczyna się 
z upływem roku od dnia, w  którym statek lub okręt miał przybyć do portu przeznaczenia, a  jeżeli nie miał po rtu przezn a-
czenia – z upływem lat dwóch od dnia, w  którym była ostatnia o  nim wiadomość.  
§ 3. Kto zaginął w  związku z  bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia nieprzewidzianym w  paragrafach poprz e-
dzających, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia, w  którym niebezpieczeństwo ustało albo według 
okoliczności powinno było ustać.  
Art. 31. § 1. Domniemywa się, że zaginiony zmarł w  chwili oznaczonej w  orzeczeniu o  uznaniu za zmarłego.  
§ 2. Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się ch wilę, która według okoliczności jest najbardziej 
prawdopodobna, a  w braku wszelkich danych – pierwszy dzień terminu, z  którego upływem uznanie za zmarłego stało się 
możliwe.  
§ 3. Jeżeli w  orzeczeniu o  uznaniu za zmarłego czas śmierci został oznaczony tylko  datą dnia, za chwilę domniem a-
nej śmierci zaginionego uważa się koniec tego dnia.  
Art. 32. Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że 
zmarły jednocześnie.  
DZIAŁ II  
Osoby prawne  
Art. 33. Osobami praw nymi są Skarb Państwa i  jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają os o-
bowość prawną.  
Art. 331. § 1. Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność 
prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o  osobach prawnych.  
§ 2. Jeżeli przepis odrębny nie stanowi inaczej, za zobowiązania jednostki, o  której mowa  w § 1, odpowiedzialność 
subsydiarną ponoszą jej członkowie; odpowiedzialność ta powstaje z  chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się nie -
wypłacaln a. 
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 1740  
 
 Art. 34. Skarb Państwa jest w  stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i  obowiązków, które dotyczą mienia 
państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych.  
Art. 35. Powstanie, ustrój i  ustanie osób prawnych określają właściwe przep isy; w  wypadkach i  w zakresie w przep i-
sach tych przewidzianych organizację i  sposób działania osoby prawnej reguluje także jej statut.  
Art. 36. (uchylony)  
Art. 37. § 1. Jednostka organizacyjna uzyskuje osobowość prawną z  chwilą jej wpisu do właściwego rejestru, ch yba że  
przepisy szczególne stanowią inaczej.  
§ 2. Rodzaje rejestrów oraz ich organizację i  sposób prowadzenia regulują odrębne przepisy.  
Art. 38. Osoba prawna działa przez swoje organy w  sposób przewidziany w  ustawie i  w opartym na niej statucie.  
 Art. 39.  § 1. Je żeli zawieraj ący umow ę jako organ osoby prawnej nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, 
ważność umowy zale ży od jej potwierdzenia przez osob ę prawn ą, w której imieniu umowa zosta ła zawarta.  
§ 2. Druga strona mo że wyznaczy ć osobie prawnej, w  której imieniu umowa zosta ła zawarta, odpowiedni ter min do 
potwierdzenia umowy; staje si ę wolna po bezskutecznym up ływie wyznaczonego terminu.  
§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawar ł umow ę jako organ osoby prawnej, obowi ązany jest do zwrotu tego, co 
otrzyma ł od drugiej strony w wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, któr ą druga strona ponios ła przez to, że 
zawar ła umow ę nie wiedz ąc o braku umocowania lub o przekroczeniu jego zakresu.  
§ 4. Jednostronna czynno ść prawna dokonana przez dzia łającego jako organ osob y prawnej bez umocowania albo 
z przekroczeniem jego zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w imieniu osoby  
prawnej, zgodzi ł się na dzia łanie bez umocowania, stosuje si ę odpowiednio przepisy o zawarciu  umowy bez umocowania.  
§ 5. Przepis § 3 stosuje si ę odpowiednio w przypadku, gdy czynno ść prawna zosta ła dokonana w imieniu osoby 
prawnej, która nie istnieje.  
Art. 40. § 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że 
przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Pa ń-
stwa.  
§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od pa ń-
stwowej oso by prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten ostatni odpowiada solidarnie z  osobą prawną za zobowiązania p o-
wstałe w  okresie, gdy składnik stanowił własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego składnika ustalonej 
według stanu z  chwili przejęcia, a  według cen z  chwili zapłaty.  
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności jednostek samor ządu terytorialnego i samo -
rządowych osób prawnych.  
Art. 41. Jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą os oby prawnej je st miejscowość, w której  
ma siedzibę jej organ zarządzający.  
Art. 42. § 1. Jeżeli osoba prawna nie może być reprezentowana lub prowadzić swoich spraw ze względu na brak organu  
albo brak w składzie organu uprawnionego do jej reprezentowania, sąd ustanawia d la niej kuratora. Kurator podlega 
nadzorowi sądu, który go ustanowił.  
§ 2. Do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1, albo ustanowienia likwidatora 
kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określ onych w zaświadczeniu sądu.  
§ 3. Kurator niezwłocznie podejmuje czynności zmierzające do powołania albo uzupełnienia składu organu osoby 
prawnej uprawnionego do jej reprezentowania, a w razie potrzeby do jej likwidacji.  
§ 4. Pod rygorem nieważności kurat or jest obowiązany uzyskać zezwolenie sądu rejestrowego na:  
1) nabycie i zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz na dokonanie czynności prawnej, na podst a-
wie której następuje oddanie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części do c zasowego korzystania;  
2) nabycie i zbycie oraz obciążanie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości.  
Art. 421. § 1. Kuratora ustanawia się na okres nieprzekraczający roku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach 
można przedłużać u stanowienie kuratora na czas oznaczony, jeżeli czynności kuratora, o których mowa w art. 42 § 3, nie 
mogły zostać zakończone przed upływem okresu, na który został ustanowiony.  
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 1740  
 
 § 2. Jeżeli czynności podjęte przez kuratora nie doprowadziły do powołania lub uzupełnienia składu organu osoby 
prawnej uprawnionego do jej reprezentowania albo jej likwidacji, występuje on niezwłocznie z wnioskiem do sądu rej e-
strowego o rozwiązanie osoby prawnej. Nie narusza to uprawnień kuratora do wystąpienia z żądaniem rozwiązani a osoby 
prawnej na podstawie odrębnych przepisów.  
Art. 43. Przepisy o  ochronie dóbr osobistych osób fizycznych stosuje się odpowiednio do osób prawnych.  
DZIAŁ III  
Przedsiębiorcy i  ich oznaczenia  
Art. 431. Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o  której mowa  w art. 331 § 1, 
prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.  
Art. 432. § 1. Przedsiębiorca działa pod firmą.  
§ 2. Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.  
Art. 433. § 1. Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadz ą-
cych działalność na tym samym rynku.  
§ 2. Firma nie może wprowadzać w  błąd, w  szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu działa lności 
przedsiębiorcy, miejsca działalności, źródeł zaopatrzenia.  
Art. 434. Firmą osoby fizycznej jest jej imię i  nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub okreś -
leń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowa dzenia oraz innych określeń dowolnie obr a-
nych.  
Art. 435. § 1. Firmą osoby prawnej jest jej nazwa.  
§ 2. Firma zawiera określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w  skrócie, a  ponadto może 
wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę tej o soby oraz inne określenia dowolnie obrane.  
§ 3. Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu zwią z-
ków tej osoby z  powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w  firmie nazwiska albo pseudon imu osoby 
fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a  w razie jej śmierci – zgody jej małżonka i  dzieci.  
§ 4. Przedsiębiorca może posługiwać się skrótem firmy. Przepis  art. 432 § 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 436. Firma oddziału osoby prawnej zawiera pe łną nazwę tej osoby oraz określenie „oddział ” ze wskazaniem 
miejscowości, w  której oddział ma siedzibę.  
Art. 437. Zmiana firmy wymaga ujawnienia w  rejestrze. W  razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej 
dotychczasową firmę z  wyjątkiem określeni a wskazującego formę prawną osoby prawnej , jeżeli uległa ona zmianie. 
To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej.  
Art. 438. § 1. W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w  firmie, spó ł-
ka może zachować w  swej fi rmie nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a  w razie jego 
śmierci – za zgodą jego małżonka i  dzieci.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio w  wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez 
inną osobę fiz yczną będącą jej następcą prawnym.  
§ 3. Kto nabywa przedsiębiorstwo, może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić 
dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.  
Art. 439. § 1. Firma nie może  być zbyta.  
§ 2. Przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to 
w błąd.  
Art. 4310. Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania  
tego działania , chyba że nie jest ono bezprawne. W  razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego 
skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w  odpowiedniej treści i  formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody  
majątkowej lub wydania korzyści uzyska nej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ III  
Mienie  
Art. 44. Mieniem jest własność i  inne prawa majątkowe.  
Art. 441. § 1. Własność i  inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skarbowi Państwa albo 
innym państwowym osobom prawnym.  
§ 2. Uprawnienia majątkowe Skarbu Państwa względem państwowych osób prawnych określają odrębne przepisy, 
w szczególności regulujące ich ustrój.  
Art. 45. Rzeczami w  rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.  
Art. 46. § 1. Nieruc homościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), 
jak również budynki trwale z  gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych 
stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności.  
§ 2. Prowadzenie ksiąg wieczystych regulują odrębne przepisy.  
Art. 461. Nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane 
do prowadzenia działalności wytwórczej w  rolnictwie w  zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produ k-
cji ogrodniczej, sadowniczej i  rybnej.  
Art. 47. § 1. Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i  innych praw rzeczowych.  
§ 2. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączon e bez uszkodzenia lub istotnej zmiany 
całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.  
§ 3. Przedmioty połączone z  rzeczą tylko dla przemijającego użytku nie stanowią jej części składowych.  
Art. 48. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawi e przewidzianych, do części składowych gruntu należą w  szczególności 
budynki i  inne urządzenia trwale z  gruntem związane, jak również drzewa i  inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.  
Art. 49. § 1. Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzan ia płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz 
inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w  skład przedsiębiorstwa.  
§ 2. Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o  których mowa  w § 1, i jest ich właściciele m, może żądać, aby 
przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem, chyba 
że w  umowie strony postanowiły inaczej. Z  żądaniem przeniesienia własności tych urządzeń może wystąpić także prze d-
siębio rca. 
Art. 50. Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane z  jej własnością.  
Art. 51. § 1. Przynależnościami są rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z  innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie 
z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z  nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi.  
§ 2. Nie może być przynależnością rzecz nienależąca do właściciela rzeczy głównej.  
§ 3. Przynależność nie traci tego charakteru przez przemijające pozbawienie jej faktycznego związku z  rzeczą główną.  
Art. 52. Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba 
że co innego wynika z  treści czynności albo z  przepisów szczególnych.  
Art. 53. § 1. Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody i  inne odłączone od niej czę ści składowe, o  ile według zasad 
prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z  rzeczy.  
§ 2. Pożytkami cywilnymi rzeczy są dochody, które rzecz przynosi na podstawie stosunku prawnego.  
Art. 54. Pożytkami prawa są dochody, które prawo to przynosi zgodnie  ze swym społeczno -gospodarczym przezn a-
czeniem.  
Art. 55. § 1. Uprawnionemu do pobierania pożytków przypadają pożytki naturalne, które zostały odłączone od rzeczy  
w czasie trwania jego uprawnienia, a  pożytki cywilne – w stosunku do czasu trwania tego upra wnienia.  
§ 2. Jeżeli uprawniony do pobierania pożytków poczynił nakłady w  celu uzyskania pożytków, które przypadły innej 
osobie, należy mu się od niej wynagrodzenie za te nakłady. Wynagrodzenie nie może przenosić wartości pożytków.  
  
Dziennik  Ustaw  – 9 – Poz. 1740  
 
 Art. 551. Przedsiębiorst wo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i  materialnych przeznacz o-
nym do prowadzenia działalności gospodarczej.  
Obejmuje ono w  szczególności:  
1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębio rstwa);  
2) własność nieruchomości lub ruchomości, w  tym urządzeń, materiałów, towarów i  wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe  
do nieruchomości lub ruchomości;  
3) prawa wynikające z  umów najmu i  dzierżawy nieruchomości lub ruchomo ści oraz prawa do korzystania z  nieruch o-
mości lub ruchomości wynikające z  innych stosunków prawnych;  
4) wierzytelności, prawa z  papierów wartościowych i  środki pieniężne;  
5) koncesje, licencje i  zezwolenia;  
6) patenty i  inne prawa własności przemysłowej;  
7) majątkowe prawa autorskie i  majątkowe prawa pokrewne;  
8) tajemnice przedsiębiorstwa;  
9) księgi i  dokumenty związane z  prowadzeniem działalności gospodarczej.  
Art. 552. Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w  skład przedsi ę-
biorstwa, chyba że  co innego wynika z  treści czynności prawnej albo z  przepisów szczególnych.  
Art. 553. Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z  gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, 
urządzeniami i  inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizo waną całość gospodarczą, oraz prawami zwi ą-
zanymi z  prowadzeniem gospodarstwa rolnego.  
Art. 554. Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego 
zobowiązania związane z  prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gos podarstwa, chyba że w  chwili nabycia nie wiedział 
o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości 
nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa według stanu w  chwili nabycia, a  według cen w  chwi li zaspokojenia wierzy -
ciela. Odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć.  
TYTUŁ IV  
Czynności prawne  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 56. Czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w  niej wyrażone, lecz również te, które wynika ją z ustawy, 
z zasad współżycia społecznego i  z ustalonych zwyczajów.  
Art. 57. § 1. Nie można przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć uprawnienia do przeniesienia, obciążenia, 
zmiany lub zniesienia prawa, jeżeli według ustawy prawo to jest zbywalne.  
§ 2. Przepis powyższy nie wyłącza dopuszczalności zobowiązania, że uprawniony nie dokona oznaczonych roz -
porządzeń prawem.  
Art. 58. § 1. Czynność prawna sprzeczna z  ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właś -
ciwy  przepis przew iduje inny skutek, w  szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej 
wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.  
§ 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z  zasadami współżycia społecznego.  
§ 3. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylk o część czynności prawnej, czynność pozostaje w  mocy co do pozostałych 
części, chyba że z  okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.  
Art. 59. W razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie l ub częściowo niemożliwym zadośćuczyni e-
nie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w  stosunku do niej, jeżeli strony o  jej 
roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie 
roku od jej zawarcia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 10 – Poz. 1740  
 
 Art. 60. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może 
być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w  sposób dostateczny, w  tym również p rzez 
ujawnienie tej woli w  postaci elektronicznej (oświadczenie woli).  
Art. 61. § 1. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z  chwilą, gdy doszło do niej w  taki 
sposób, że mogła zapoznać się z  jego treścią. Odwołanie takiego oświ adczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie 
z tym oświadczeniem lub wcześniej.  
§ 2. Oświadczenie woli wyrażone w  postaci elektronicznej jest złożone innej osobie z  chwilą, gdy wprowadzono je 
do środka komunikacji elektronicznej w  taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z  jego treścią.  
Art. 62. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, nie traci mocy wskutek tego, że zanim do tej osoby 
doszło, składający je zmarł lub utracił zdolność do czynności prawnych, chyba że co innego wynika z treści oświadczenia, 
z ustawy lub z  okoliczności.  
Art. 63. § 1. Jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zg o-
dę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złoż eniu. Zgoda wyrażona po 
złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty.  
§ 2. Jeżeli do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna, oświadczenie obejmujące zgodę osoby 
trzeciej powinno być złożone w  tej samej formie.  
Art. 64. Prawomocne o rzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia 
woli, zastępuje to oświadczenie.  
Art. 65. § 1. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w  których 
złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.  
§ 2. W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i  cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosło w-
nym brzmieniu.  
Art. 651. Przepisy  o oświadczeniach woli stosuje się odpowiednio do innych oświadcz eń. 
DZIAŁ II  
Zawarcie umowy  
Art. 66. § 1. Oświadczenie drugiej stronie woli zawarcia umowy stanowi ofertę, jeżeli określa istotne postanowienia 
tej umowy.  
§ 2. Jeżeli oferent nie oznaczył w  ofercie terminu, w  ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, ofer ta złożona 
w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy  
nie zostanie przyjęta niezwłocznie; złożona w  inny sposób przestaje wiązać z  upływem czasu, w  którym składający ofertę 
mógł w  zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź wysłaną bez nieuzasadnionego opóźnienia.  
Art. 661. § 1. Oferta złożona w  postaci elektronicznej wiąże składającego, jeżeli druga strona niezwłocznie potwie r-
dzi jej otrzymanie.  
§ 2. Przedsiębiorca składający ofertę w  postaci elektronicznej jest obowiązany przed zawarciem umowy poinform o-
wać drugą stronę w  sposób jednoznaczny i  zrozumiały o:  
1) czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy;  
2) skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę o trzymania oferty;  
3) zasadach i  sposobach utrwalania, zabezpieczania i  udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawier a-
nej umowy;  
4) metodach i  środkach technicznych służących wykrywaniu i  korygowaniu błędów we wprowadzanych danych, które 
jest obowiązany udostępnić drugiej stronie;  
5) językach, w  których umowa może być zawarta;  
6) kodeksach etycznych, które stosuje, oraz o  ich dostępności w  postaci elektronicznej.  
§ 3. Przepis  § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli przedsiębiorca zaprasza drug ą stronę do rozpoczęcia negocjacji, skł a-
dania ofert albo do zawarcia umowy w  inny sposób.  
§ 4. Przepisy  § 1–3 nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicznej albo podobnych 
środków indywidualnego porozumiewania się na odległość. Ni e stosuje się ich także w  stosunkach między przedsiębio r-
cami, jeżeli strony tak postanowiły.  
  
Dziennik  Ustaw  – 11 – Poz. 1740  
 
 Art. 662. § 1. W stosunkach między przedsiębiorcami oferta może być odwołana przed zawarciem umowy, jeżeli 
oświadczenie o  odwołaniu zostało złożone drugiej stronie  przed wysłaniem przez nią oświadczenia o  przyjęciu oferty.  
§ 2. Jednakże oferty nie można odwołać, jeżeli wynika to z  jej treści lub określono w  niej termin przyjęcia.  
Art. 67. Jeżeli oświadczenie o  przyjęciu oferty nadeszło z  opóźnieniem, lecz z  jego tre ści lub z  okoliczności wynika, 
że zostało wysłane w  czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie 
drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za niezawartą.  
Art. 68. Przyjęcie oferty dokona ne z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia jej treści poczytuje się za nową ofertę.  
Art. 681. § 1. W stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę z  zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień 
niezmieniających istotnie treści oferty poczytuje się za jej przyjęcie. W  takim wypadku strony wiąże umowa o  treści określ o-
nej w ofercie, z  uwzględnieniem zastrzeżeń zawartych w  odpowiedzi na nią.  
§ 2. Przepisu paragrafu poprzedzającego nie stosuje się, jeżeli w  treści oferty wskazano, że może ona być przyjęta 
jedynie bez zastrzeżeń, albo gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy, albo gdy druga 
strona w  odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy, a  zgody tej 
niezwłocznie nie otrzy mała.  
Art. 682. Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z  którą pozostaje w  stałych stosunkach gospodarczych, ofertę z a-
warcia umowy w  ramach swej działalności, brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty.  
Art. 69. Jeżeli według ustalone go w  danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty dojście do składającego 
ofertę oświadczenia drugiej strony o  jej przyjęciu nie jest wymagane, w  szczególności jeżeli składający ofertę żąda ni e-
zwłocznego wykonania umowy, umowa dochodzi do skutku, sk oro druga strona w  czasie właściwym przystąpi do jej 
wykonania; w  przeciwnym razie oferta przestaje wiązać.  
Art. 70. § 1. W  razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w  chwili otrzymania przez składającego ofertę 
oświadczenia o  jej przyjęciu, a  jeżel i dojście do składającego ofertę oświadczenia o  jej przyjęciu nie jest wymagane – 
w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.  
§ 2. W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w  miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświa d-
czenia o  jej przyjęciu, a  jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o  jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta 
jest składana w  postaci elektronicznej – w miejscu zamieszkania albo w  siedzibie składającego ofertę w  chwili zawarcia 
umowy.  
Art. 701. § 1. Umowa może być zawarta w  drodze aukcji albo przetargu.  
§ 2. W ogłoszeniu aukcji albo przetargu należy określić czas, miejsce, przedmiot oraz warunki aukcji albo przetargu 
albo wskazać sposób udostępnienia tych warunków.  
§ 3. Ogłoszenie, a  także warunk i aukcji albo przetargu mogą być zmienione lub odwołane tylko wtedy, gdy zastrz e-
żono to w  ich treści.  
§ 4. Organizator od chwili udostępnienia warunków, a  oferent od chwili złożenia oferty zgodnie z  ogłoszeniem aukcji  
albo przetargu są obowiązani postępowa ć zgodnie z  postanowieniami ogłoszenia, a  także warunków aukcji albo przetargu.  
Art. 702. § 1. Oferta złożona w  toku aukcji przestaje wiązać, gdy inny uczestnik aukcji (licytant) złożył ofertę 
korzystniejszą, chyba że w  warunkach aukcji zastrzeżono inaczej . 
§ 2. Zawarcie umowy w  wyniku aukcji następuje z  chwilą udzielenia przybicia.  
§ 3. Jeżeli ważność umowy zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w  ustawie, zarówno org a-
nizator aukcji, jak i  jej uczestnik, którego oferta została przyjęta, m ogą dochodzić zawarcia umowy.  
Art. 703. § 1. Oferta złożona w  toku przetargu przestaje wiązać, gdy została wybrana inna oferta albo gdy przetarg 
został zamknięty bez wybrania którejkolwiek z  ofert, chyba że w  warunkach przetargu zastrzeżono inaczej.  
§ 2. Organizator jest obowiązany niezwłocznie powiadomić na piśmie uczestników przetargu o  jego wyniku albo 
o zamknięciu przetargu bez dokonania wyboru.  
§ 3. Do ustalenia chwili zawarcia umowy w  drodze przetargu stosuje się przepisy dotyczące przyjęcia oferty, c hyba 
że w warunkach przetargu zastrzeżono inaczej. Przepis  art. 702 § 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 704. § 1. W  warunkach aukcji albo przetargu można zastrzec, że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien , 
pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłac ić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie  
jej zapłaty (wadium).  
  
Dziennik  Ustaw  – 12 – Poz. 1740  
 
 § 2. Jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla się od zawarcia umowy, której ważność 
zależy od spełnienia szczególnych wymagań pr zewidzianych w  ustawie, organizator aukcji albo przetargu może pobraną 
sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z  przedmiotu zabezpieczenia. W  pozostałych wypadkach zapłacone wadium 
należy niezwłocznie zwrócić, a  ustanowione zabezpieczenie wygasa. Jeżeli organizator aukcji albo przetargu uchyla się od 
zawarcia umowy, ich uczestnik, którego oferta została wybrana, może żądać zapłaty podwójnego wadium albo naprawi e-
nia szkody.  
Art. 705. § 1. Organizator oraz uczestnik aukcji albo przetargu może żądać unieważn ienia zawartej umowy, jeżeli 
strona tej umowy, inny uczestnik lub osoba działająca w  porozumieniu z  nimi wpłynęła na wynik aukcji albo przetargu 
w sposób sprzeczny z  prawem lub dobrymi obyczajami. Jeżeli umowa została zawarta na cudzy rachunek, jej unieważ nie-
nia może żądać także ten, na czyj rachunek umowa została zawarta, lub dający zlecenie.  
§ 2. Uprawnienie powyższe wygasa z  upływem miesiąca od dnia, w  którym uprawniony dowiedział się o  istnieniu 
przyczyny unieważnienia, nie później jednak niż z  upływem roku od dnia zawarcia umowy.  
Art. 71. Ogłoszenia, reklamy, cenniki i  inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, poczytuje się  
w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.  
Art. 72. § 1. Jeżeli strony prowad zą negocjacje w  celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy 
strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem negocjacji.  
§ 2. Strona, która rozpoczęła lub prowadziła negocjacje z  naruszeniem dobrych obyczajów, w  szczególności bez z a-
miaru zawarcia umowy, jest obowiązana do naprawienia szkody, jaką druga strona poniosła przez to, że liczyła na zawa r-
cie umowy.  
Art. 721. § 1. Jeżeli w  toku negocjacji strona udostępniła informacje z  zastrzeżeniem poufności, druga strona jest ob o-
wiązana do nieujawniania i  nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych informacji dla włas -
nych celów, chyba że strony uzgodniły inaczej.  
§ 2. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków , o których mowa  w § 1, uprawniony może 
żądać od drugiej strony naprawienia szkody albo wydania uzyskanych przez nią korzyści.  
DZIAŁ III  
Forma czynności prawnych  
Art. 73. § 1. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej formę pisemną, dokumentową albo el ektroniczną, czy n-
ność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.  
§ 2. Jeżeli ustawa zastrzega dla czynności prawnej inną formę szczególną, czynność dokonana bez zachowania tej 
formy jest n ieważna. Nie dotyczy to jednak wypadków, gdy zachowanie formy szczególnej jest zastrzeżone jedynie dla 
wywołania określonych skutków czynności prawnej.  
Art. 74. § 1. Zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności ma te n skutek, 
że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest  w sporze dopuszczalny dowód  z zeznań świadków lub  z przesłuch a-
nia stron na fakt dokonania czynności. Przepisu tego nie stosuje się, gdy zachowanie formy pisemnej, dokumentowej albo 
elektroniczn ej jest zastrzeżone jedynie dla wywołania określonych skutków czynności prawnej.  
§ 2. Jednakże mimo niezachowania formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej dla celów d o-
wodowych dowód  z zeznań świadków lub z  przesłuchania stron jest dop uszczalny, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, 
żąda tego konsument  w sporze  z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za p o-
mocą dokumentu.  
§ 3. Jeżeli forma pisemna, dokumentowa albo elektroniczna jest zastrzeżona dla  oświadczenia jednej ze stron,  
w razie jej niezachowania dowód  z zeznań świadków lub z  przesłuchania stron na fakt dokonania tej czynności jest d o-
puszczalny także na żądanie drugiej strony.  
§ 4. Przepisów  o skutkach niezachowania formy pisemnej, dokumentow ej albo elektronicznej przewidzianej dla 
celów dowodowych nie stosuje się do czynności prawnych  w stosunkach między przedsiębiorcami.  
Art. 75. (uchylony)  
Art. 751. § 1. Zbycie lub wydzierżawienie przedsiębiorstwa albo ustanowienie na nim użytkowania powinn o być d o-
konane w  formie pisemnej z  podpisami notarialnie poświadczonymi.  
§ 2. Zbycie przedsiębiorstwa należącego do osoby wpisanej do rejestru powinno być wpisane do rejestru.  
  
Dziennik  Ustaw  – 13 – Poz. 1740  
 
 § 3. Przepis  § 2 stosuje się odpowiednio w  wypadku wydzierżawienia przedsiębiors twa lub ustanowienia na nim 
użytkowania.  
§ 4. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom o  formie czynności prawnych dotyczących nieruchomości.  
Art. 76. Jeżeli strony zastrzegły  w umowie, że określona czynność prawna między nimi ma być dokonana  w szcze-
gólnej formie, czynność ta dochodzi do skutku tylko przy zachowaniu zastrzeżonej formy. Jednakże gdy strony zastrzegły 
dokonanie czynności w  formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, nie określając skutków niezachowania tej 
formy,  w razie wątpliwo ści poczytuje się, że była ona zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.  
Art. 77. § 1. Uzupełnienie lub zmiana umowy wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały  
w celu jej zawarcia.  
§ 2. Jeżeli umowa została zawarta  w formie pisem nej, dokumentowej albo elektronicznej, jej rozwiązanie za zgodą 
obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że 
ustawa lub umowa zastrzega inną formę.  
§ 3. Jeżeli umowa została zawarta w  innej formie szczególnej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachow a-
nia takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w  celu jej zawarcia; natomiast odstąpienie od umowy albo jej w y-
powiedzenie powinno być stwierdzone pismem.  
Art. 771. § 1. W wypadku  gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy pisemnej jedna 
strona niezwłocznie potwierdzi w  piśmie skierowanym do drugiej strony, a  pismo to zawiera zmiany lub uzupełnienia 
umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa  o treści określonej w  piśmie potwierdzającym, chyba że 
druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła na piśmie.  
§ 2. W przypadku gdy umowę zawartą pomiędzy przedsiębiorcami bez zachowania formy dokumentowej jedna strona  
niezwłocznie potwierdzi  w dokumenc ie skierowanym do drugiej strony,  a dokument ten zawiera zmiany lub uzupełnienia 
umowy, niezmieniające istotnie jej treści, strony wiąże umowa  o treści określonej  w dokumencie potwierdzającym, chyba że  
druga strona niezwłocznie się temu sprzeciwiła  w dokum encie.  
Art. 772. Do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli  w postaci 
dokumentu,  w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie.  
Art. 773. Dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się  z jej treścią.  
Art. 78. § 1. Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na 
dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących 
treść oświad czeń woli, z  których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z  których każdy obejmuje 
treść oświadczenia woli jednej ze stron i  jest przez nią podpisany.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 781. § 1. Do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej  wystarc za złożenie oświadczenia woli w postaci  
elektronicznej i  opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym.  
§ 2. Oświadczenie woli złożone w  formie elektronicznej jest równoważne z  oświadczeniem woli złożonym w  formie 
pisemnej.  
Art. 79. Osoba ni emogąca pisać może złożyć oświadczenie woli  w formie pisemnej w  ten sposób, że uczyni na d o-
kumencie tuszowy odcisk palca,  a obok tego odcisku osoba przez nią upoważniona wypisze jej imię  i nazwisko oraz złoży 
swój podpis, albo  w ten sposób, że zamiast skła dającego oświadczenie podpisze się osoba przez niego upoważniona, a  jej 
podpis będzie poświadczony przez notariusza, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starostę lub marszałka województwa  
z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie osoby niemogącej pi sać. 
Art. 80. (uchylony)  
Art. 81. § 1. Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadcz e-
nia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nieuczestniczących w  dokonaniu tej czynności prawnej 
(data pewna).  
§ 2. Czynność prawna ma datę pewną także w  wypadkach następujących:  
1) w razie stwierdzenia dokonania czynności w  jakimkolwiek dokumencie urzędowym – od daty dokumentu urzędowego;  
2) w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiej kolwiek wzmianki przez organ państwowy, organ 
jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza – od daty wzmianki;  
3) w razie opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu dokumentu w  postaci elektronicznej – od 
daty opatrzenia kwalifi kowanym elektronicznym znacznikiem czasu.  
§ 3. W razie śmierci jednej z  osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę podpisu na dokumencie 
uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby.  
  
Dziennik  Ustaw  – 14 – Poz. 1740  
 
 DZIAŁ IV  
Wady oświadczenia woli  
Art. 82. Nieważne jest o świadczenie woli złożone przez osobę, która z  jakichkolwiek powodów znajdowała się 
w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i  wyrażenie woli. Dotyczy to w  szczególności choroby  
psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociaż by nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychic z-
nych.  
Art. 83. § 1. Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie 
takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia o cenia się według właściwości tej czy n-
ności.  
§ 2. Pozorność oświadczenia woli nie ma wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na po d-
stawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolni ona od ob o-
wiązku, chyba że działała w  złej wierze.  
Art. 84. § 1. W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświa d-
czenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopus z-
czalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona 
o błędzie lub mogła z  łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.  
§ 2. Można po woływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie 
działał pod wpływem błędu i  oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).  
Art. 85. Zniekształcenie oświadczenia woli przez os obę użytą do jego przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy 
złożeniu oświadczenia.  
Art. 86. § 1. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli 
złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył 
treści czynności prawnej.  
§ 2. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z  podstępem strony, jeżeli ta o  podstępie wiedziała i  nie zawiadomiła 
o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna był a nieodpłatna.  
Art. 87. Kto złożył oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby drugiej strony lub osoby trzeciej, ten może 
uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z  okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu sam e-
mu lub innej o sobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe.  
Art. 88. § 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpł y-
wem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie.  
§ 2. Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w  razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia, a  w razie groźby – 
z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.  
DZIAŁ V  
Warunek  
Art. 89. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych albo wynikających z  właściwości czynności prawnej, 
powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i  niepewnego (warunek).  
Art. 90. Ziszczenie się warunku nie ma mocy wstecznej, chyba że inaczej zastrzeżono.  
Art. 91. Warunkowo uprawniony mo że wykonywać wszelkie czynności, które zmierzają do zachowania jego prawa.  
Art. 92. § 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem została dokonana pod warunkiem, późnie j-
sze rozporządzenia tym prawem tracą moc z  chwilą ziszczenia się warunku o tyle, o  ile udaremniają lub ograniczają sk u-
tek ziszczenia się warunku.  
§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od ob o-
wiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o  ochronie osób, które w  dobrej w ierze dokonały czynności prawnej z  osobą 
nieuprawnioną do rozporządzania prawem.  
Art. 93. § 1. Jeżeli strona, której zależy na nieziszczeniu się warunku, przeszkodzi w  sposób sprzeczny z  zasadami 
współżycia społecznego ziszczeniu się warunku, następują sku tki takie, jakby warunek się ziścił.  
§ 2. Jeżeli strona, której zależy na ziszczeniu się warunku, doprowadzi w  sposób sprzeczny z  zasadami współżycia 
społecznego do ziszczenia się warunku, następują skutki takie, jakby warunek się nie ziścił.  
Art. 94. Waru nek niemożliwy, jak również warunek przeciwny ustawie lub zasadom współżycia społecznego poci ą-
ga za sobą nieważność czynności prawnej, gdy jest zawieszający; uważa się za niezastrzeżony, gdy jest rozwiązujący.  
  
Dziennik  Ustaw  – 15 – Poz. 1740  
 
 DZIAŁ VI  
Przedstawicielstwo  
Rozdział I  
Przepis y ogólne  
Art. 95. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych albo wynikających z  właściwości czynności 
prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela.  
§ 2. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w  granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośre d-
nio dla reprezentowanego.  
Art. 96. Umocowanie do działania w  cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) 
albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).  
Art. 97. Osobę czynną w  lokalu prz edsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się 
w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, któr e zazwyczaj bywają dokonywane z osobami  
korzystającymi z  usług tego przedsiębiorstwa.  
Rozdział II  
Pełnomocnictwo  
Art. 98. Pełnomocnictwo ogólne obejmuje umocowanie do czynności zwykłego zarządu. Do czynności przekracz a-
jących zakres zwykłego zarządu potrzebne jest pełnomocnictwo określające ich rodzaj, chyba że ustawa wymaga pełn o-
mocnictwa do poszczególnej czynności.  
Art. 99. § 1. Jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania 
tej czynności powinno być udzielone w  tej samej formie.  
§ 2. Pełnomocnictwo ogólne powinno być pod rygorem nieważności udzielone na piśmie.  
Art. 100. Okoliczność, że pełnomocnik jest ograniczony w  zdolności do czynności prawnych, nie ma wpływu na 
ważność czynności dokonanej przez niego w  imieniu mocodawcy.  
Art. 101. § 1. Pełnomocnictwo może być w  każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł s ię odwołania 
pełnomocnictwa z  przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.  
§ 2. Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w  pełnomocnictwie inaczej zastrz e-
żono z  przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.  
Art. 102. Po wygaśnięciu umocowania pełnomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument pełnomocni c-
twa. Może żądać poświadczonego odpisu tego dokumentu; wygaśnięcie umocowania powinno być na odpisie za znaczone.  
Art. 103. § 1. Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, wa ż-
ność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w  której imieniu umowa została zawarta.  
§ 2. Druga strona może wyznaczyć osobie, w  której imieniu umowa została zawarta, odpowiedni termin do potwie r-
dzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.  
§ 3. W braku potwierdzenia ten, kto zawarł umowę w  cudzym imieniu, obowiązany jest do zwrotu tego, co otrzymał 
od dru giej strony w  wykonaniu umowy, oraz do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła 
umowę nie wiedząc o  braku umocowania lub o  przekroczeniu jego zakresu.  
Art. 104. Jednostronna czynność prawna dokonana w  cudzym imieniu bez umocowan ia lub z  przekroczeniem jego 
zakresu jest nieważna. Jednakże gdy ten, komu zostało złożone oświadczenie woli w  cudzym imieniu, zgodził się na dzi a-
łanie bez umocowania, stosuje się odpowiednio przepisy o  zawarciu umowy bez umocowania.  
Art. 105. Jeżeli pełno mocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w  imieniu mocodawcy czynności prawnej 
w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o  wygaśnięciu umocowania 
wiedziała lub z  łatwością mogła się dowiedzieć.  
Art. 106. Pełnomocn ik może ustanowić dla mocodawcy innych pełnomocników tylko wtedy, gdy umocowanie takie 
wynika z  treści pełnomocnictwa, z  ustawy lub ze stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.  
  
Dziennik  Ustaw  – 16 – Poz. 1740  
 
 Art. 107. Jeżeli mocodawca ustanowił kilku pełnomocników z  takim samy m zakresem umocowania, każdy z  nich 
może działać samodzielnie, chyba że co innego wynika z  treści pełnomocnictwa. Przepis ten stosuje się odpowiednio do 
pełnomocników, których pełnomocnik sam dla mocodawcy ustanowił.  
Art. 108. Pełnomocnik nie może być drug ą stroną czynności prawnej, której dokonywa w  imieniu mocodawcy, chyba że  
co innego wynika z  treści pełnomocnictwa albo że ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość nar u-
szenia interesów mocodawcy. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy pełnomocnik reprezentuje obie strony.  
Art. 109. Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy oświadczenie woli ma być złożone 
przedstawicielowi.  
Rozdział III  
Prokura  
Art. 1091. § 1. Prokura jest pełnomocnictwem udzielonym  przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu 
do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru 
Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są zw iązane z prowadzeniem 
przedsiębiorstwa.  
§ 2. Nie można ograniczyć prokury ze skutkiem wobec osób trzecich, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.  
Art. 1092. § 1. Prokura powinna być pod rygorem nieważności udzielona na piśmie. Przepisu  art. 99 § 1 nie stosuje się.  
§ 2. Prokurentem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.  
Art. 1093. Do zbycia przedsiębiorstwa, do dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie go 
do czasowego korzystania, oraz do zbywania i obciążania nieruchomości jest wymagane pełnomocnictwo do poszczegó l-
nej czynności.  
Art. 1094. § 1. Prokura może być udzielona kilku osobom łącznie (prokura łączna) lub oddzielnie.  
§ 11. Prokura może obejmować umocowanie także albo wyłącznie do dokonywania  czynności wspólnie z  członkiem 
organu zarządzającego lub wspólnikiem uprawnionym do reprezentowania handlowej spółki osobowej.  
§ 2. Kierowane do przedsiębiorcy oświadczenia lub doręczenia pism mogą być dokonywane wobec jednej z  osób, 
którym udzielono prok ury. 
Art. 1095. Prokurę można ograniczyć do zakresu spraw wpisanych do rejestru oddziału przedsiębiorstwa (prokura 
oddziałowa).  
Art. 1096. Prokura nie może być przeniesiona. Prokurent może ustanowić pełnomocnika do poszczególnej czynności 
lub pewnego rodza ju czynności.  
Art. 1097. § 1. Prokura może być w  każdym czasie odwołana.  
§ 2. Prokura wygasa wskutek wykreślenia przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gosp o-
darczej albo z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a t akże ogłoszenia upadłości, otwarcia likwidacji 
oraz przekształcenia przedsiębiorcy.  
§ 3. Prokura wygasa ze śmiercią prokurenta.  
§ 31. Prokura wygasa wskutek ustanowienia kuratora na podstawie art. 42 § 1. W okresie kurateli prokura nie może 
być ustanowiona.  
§ 4. Utrata przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury.  
Art. 1098. § 1. Udzielenie i wygaśnięcie prokury przedsiębiorca powinien zgłosić do Centralnej Ewidencji i Info r-
macji o Działalności Gospodarcze j albo rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.  
§ 2. Zgłoszenie o  udzieleniu prokury powinno określać jej rodzaj, a  w przypadku prokury łącznej oraz prokury, 
o której mowa w  art. 1094 § 11, także sposób jej wykonywania.  
Art. 1099. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 17 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ V  
Termin  
Art. 110. Jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu państwowego albo czynność prawna oznacza 
termin nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy poniższe.  
Art. 111. § 1. Termin oznaczony w  dniach kończy się z  upływem ostatniego dnia.  
§ 2. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w  dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu te r-
minu dnia, w  którym to zdarzenie nastąpiło.  
Art. 112. Termin oznaczony w  tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z  upływem dnia, który nazwą lub datą 
odpowiada początkowemu dniowi terminu, a  gdyby takiego dnia w  ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego 
miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z  początkiem ostatniego dnia.  
Art. 113. § 1. Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, 
piętnasty lub ostatni dzień miesiąca.  
§ 2. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.  
Art. 114. Jeżeli termin jest oznaczony w  miesiącach lub latach, a  ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się  
za dni trzydzieści, a  rok za dni trzysta sześćdziesiąt pięć.  
Art. 115. Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub 
na sobotę, termin up ływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.  
Art. 116. § 1. Jeżeli skutki czynności prawnej mają powstać w  oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio prz e-
pisy o  warunku zawieszającym.  
§ 2. Jeżeli skutki czynności prawnej mają us tać w  oznaczonym terminie, stosuje się odpowiednio przepisy o  warunku 
rozwiązującym.  
TYTUŁ VI  
Przedawnienie roszczeń  
Art. 117. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.  
§ 2. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego z a-
spokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z  zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed 
upływem terminu jest nieważne.  
§ 21. Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko 
konsumentowi.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 1171. § 1. W wyj ątkowych przypadkach s ąd mo że, po rozwa żeniu interes ów stron, nie uwzgl ędnić upływu te r-
minu przedawnienia roszc zenia przys ługującego przeciwko konsumentowi, je żeli wymagaj ą tego wzgl ędy słuszno ści.  
§ 2. Korzystaj ąc z uprawnienia, o kt órym mowa w § 1, sąd powinien rozwa żyć w szczeg ólności:  
1) długość terminu przedawnienia;  
2) długość okresu od up ływu terminu prze dawnienia do chwili dochodzenia roszczenia;  
3) charakter okoliczno ści, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachow a-
nia zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.  
Art. 118.  Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wyn osi sześć lat, a dla roszczeń 
o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec 
terminu przedawnienia przypada na os tatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż 
dwa lata.  
Art. 119. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.  
Art. 120. § 1. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w  którym roszcz enie stało się wymagalne. Jeżeli wym a-
galność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, 
w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w  najwcześniej możliwym ter minie.  
§ 2. Bieg przedawnienia roszczeń o  zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w  którym ten, przeciwko komu roszczenie 
przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 18 – Poz. 1740  
 
 Art. 121. Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a  rozpoczęty ulega zawieszeniu:  
1) co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;  
2) co do roszczeń, które przysługują osobom niemającym pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom 
sprawującym opiekę lub kuratelę – przez  czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;  
3) co do roszczeń, które przysługują jednemu z  małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;  
4) co do wszelkich roszczeń, gdy z  powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić prze d sądem lub innym 
organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody.  
Art. 122. § 1. Przedawnienie względem osoby, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, nie może 
skończyć się wcześniej niż z  upływem lat d wóch od ustanowienia dla niej przedstawiciela ustawowego albo od ustania 
przyczyny jego ustanowienia.  
§ 2. Jeżeli termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata, jego bieg liczy się od dnia ustanowienia przedstawiciela 
ustawowego albo od dnia, w  którym ustała przyczyna jego ustanowienia.  
§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do biegu przedawnienia przeciwko osobie, co do której istnieje po d-
stawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia.  
Art. 123. § 1. Bieg przedawnienia przerywa się:  
1) przez każd ą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania 
roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w  celu dochodzenia lub ust a-
lenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;  
2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje;  
3) przez wszczęcie mediacji.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 124. § 1. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.  
§ 2. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w  postę powaniu przed sądem lub  innym organem powoł a-
nym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez 
wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.  
Art. 125. § 1. Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozp o-
znawa nia spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą 
przed sądem albo sądem polubownym albo u godą zawartą przed mediatorem i zatwierd zoną przez sąd przedawnia się 
z upływem sześciu lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świa d-
czenie okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech l at. 
§ 2. (uchylony)  
KSIĘGA DRUGA  
WŁASNOŚĆ I  INNE PRAWA RZECZOWE  
TYTUŁ I  
Własność  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 126. (uchylony)  
Art. 127. (uchylony)  
Art. 128. (uchylony)  
Art. 129. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 19 – Poz. 1740  
 
 Art. 130. (uchylony)  
Art. 131. (uchylony)  
Art. 132. (uchylony)  
Art. 133. (uchylony)  
Art. 134. (uchylony)  
Art. 135. (uchylony)  
Art. 136. (uchylony)  
Art. 137. (uchylony)  
Art. 138. (uchylony)  
Art. 139. (uchylony)  
DZIAŁ II  
Treść i  wykonywanie własności  
Art. 140. W granicach określonych przez ustawy i  zasady współżycia spo łecznego właściciel może, z  wyłączeniem 
innych osób, korzystać z  rzeczy zgodnie ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w  szczególności 
może pobierać pożytki i  inne dochody z  rzeczy. W  tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.  
Art. 141. (uchylony)  
Art. 142. § 1. Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu a  nawet uszkodzeniu lub zniszczeniu rzeczy przez inną os o-
bę, jeżeli to jest konieczne do odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym tej osoby lub 
osoby trzecie j. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w  razie niebezpieczeństwa grożącego dobrom majątkowym, chyba że groż ą-
ca szkoda jest oczywiście i  niewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieś ć właściciel wskutek uż y-
cia, uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.  
Art. 143. W granicach określonych przez społeczno -gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się 
na przestrzeń nad i  pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód.  
Art. 144. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które 
by zakłócały korzystanie z  nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno -gospodarczego 
przez naczenia nieruchomości i  stosunków miejscowych.  
Art. 145. § 1. Jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej ni e-
ruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustan owienia za wyn a-
grodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna).  
§ 2. Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z  uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi  
publicznej oraz z  najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które dr oga ma prowadzić. Jeżeli potrzeba ustanowienia 
drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a  między interesowanymi nie dojdzie do poroz u-
mienia, sąd zarządzi, o  ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były prz edmiotem tej czynności 
prawnej.  
§ 3. Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno -gospodarczy.  
Art. 146. Przepisy artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do samoistnego posiadacza nieruchomości; 
jednakże posiadacz może żądać tylko ustanowienia służebności osobistej.  
Art. 147. Właścicielowi nie wolno dokonywać robót ziemnych w  taki sposób, żeby to groziło nieruchomościom 
sąsiednim utratą oparcia.  
Art. 148. Owoce opadłe z  drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki. Przepisu tego nie stosuje się, 
gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na użytek publiczny.  
Art. 149. Właściciel gruntu może wejść na grunt sąsiedni w  celu usunięcia zwieszających się z  jego drzew gałęzi lub 
owoców. Właściciel sąsiedniego gruntu może  jednak żądać naprawienia wynikłej stąd szkody.  
  
Dziennik  Ustaw  – 20 – Poz. 1740  
 
 Art. 150. Właściciel gruntu może obciąć i  zachować dla siebie korzenie przechodzące z  sąsiedniego gruntu. To samo 
dotyczy gałęzi i  owoców zwieszających się z  sąsiedniego gruntu; jednakże w  wypadku takim właśc iciel powinien uprze d-
nio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.  
Art. 151. Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsie d-
niego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia st anu poprzedniego, chyba że bez nieuzasadnionej 
zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo st o-
sownego wynagrodzenia w  zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupie nia zajętej części 
gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze.  
Art. 152. Właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz 
przy utrzymywaniu stałych znakó w granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i  utrzymywania stałych 
znaków granicznych ponoszą po połowie.  
Art. 153. Jeżeli granice gruntów stały się sporne, a  stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według 
ostatniego spokojn ego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a  postępowanie rozgr a-
niczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z  uwzględnieniem wszelkich okolicz -
ności; może przy tym przyznać jednemu z  właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.  
Art. 154. § 1. Domniemywa się, że mury, płoty, miedze, rowy i  inne urządzenia podobne, znajdujące się na granicy 
gruntów sąsiadujących, służą do wspólnego użytku sąsiadów. To samo dotyczy drzew i  krzewów na granicy.  
§ 2. Korzystający z  wymienionych urządzeń obowiązani są ponosić wspólnie koszty ich utrzymania.  
DZIAŁ III  
Nabycie i  utrata własności  
Rozdział I  
Przeniesienie własności  
Art. 155. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna um owa zobowiązująca 
do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny  
stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.  
§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia włas ności są rzeczy oznaczone tylko co do gatu n-
ku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmi o-
tem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe.  
Art. 156. Jeżeli zawarcie  umowy przenoszącej własność następuje w  wykonaniu zobowiązania wynikającego 
z uprzednio zawartej umowy zobowiązującej do przeniesienia własności, z  zapisu zwykłego, z  bezpodstawnego wzbog a-
cenia lub z  innego zdarzenia, ważność umowy przenoszącej własność z ależy od istnienia tego zobowiązania.  
Art. 157. § 1. Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z  zastrzeżeniem terminu.  
§ 2. Jeżeli umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości została zawarta pod warunkiem lub 
z zastrzeżeniem terminu, do przeniesienia własności potrzebne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bez -
warunkową zgodę na niezwłoczne przejście własności.  
Art. 158. Umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu not a-
rialnego . To samo dotyczy umowy przenoszącej własność, która zostaje zawarta w  celu wykonania istniejącego uprzednio 
zobowiązania do przeniesienia własności nieruchomości; zobowiązanie powinno być w  akcie wymienione.  
Art. 159. Przepisów o  obowiązku zachowania formy aktu notarialnego nie stosuje się w  wypadku, gdy grunty wni e-
sione jako wkład do rolniczej spółdzielni produkcyjnej mają stać się współwłasnością dotychczasowych właścicieli.  
Art. 160. (uchylony)  
Art. 161. (uchylony)  
Art. 162. (uchylony)  
Art. 163. (uchylony)  
Art. 164. (uchylony)  
Art. 165. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 21 – Poz. 1740  
 
 Art. 166. § 1. W razie sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej udziału we współwłasności lub części 
tego udziału pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo pierwokupu , jeżeli prowadzą gospodarstwo rolne na gru n-
cie wspólnym. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy współwłaściciel prowadzący jednocześnie gospodarstwo rolne sprz e-
daje swój udział we współwłasności wraz z  tym gospodarstwem albo gdy nabywcą jest inny współwłaścic iel lub osoba, 
która dziedziczyłaby gospodarstwo po sprzedawcy.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Do sprzedaży przez współwłaściciela nieruchomości rolnej w  rozumieniu przepisów ustawy z  dnia 11  kwietnia 
2003  r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.  U. z 2019 r. poz. 1362 oraz z 2020 r. poz. 284 ) udziału we współwłas ności 
lub części tego udziału stosuje się przepisy tej ustawy.  
Art. 167. (uchylony)  
Art. 168. (uchylony)  
Art. 169. § 1. Jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i  wydaje ją n abywcy, 
nabywca uzyskuje własność z  chwilą objęcia rzeczy w  posiadanie, chyba że działa w  złej wierze.  
§ 2. Jednakże gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w  inny sposób utracona przez właściciela zostaje zbyta przed 
upływem lat trzech od chwili jej zgubienia,  skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z  upływem 
powyższego trzyletniego terminu. Ograniczenie to nie dotyczy pieniędzy i  dokumentów na okaziciela ani rzeczy nabytych 
na urzędowej licytacji publicznej lub w  toku postępowania egzekucy jnego.  
§ 3. Przepisów  § 1 i 2 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.  
Art. 170. § 1. W razie przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest obciążona prawem osoby trzeciej, prawo 
to wygasa z  chwilą wydania rze czy nabywcy, chyba że ten działa w  złej wierze. Przepis paragrafu drugiego artykułu p o-
przedzającego stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.  
Art. 171. (uchylony)  
Rozdział I I 
Zasiedzenie  
Art. 172. § 1. Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość 
nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w  złej wierze (zasiedzenie).  
§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w  złej wierze.  
§ 3. Nabyć nieruchomość rolną w  rozumieniu przepisów ustawy, o  której mowa w  art. 166  § 3, przez zasiedzenie 
może jedynie rolnik indywidualny w  rozumieniu  przepisów tej ustawy, jeżeli – ustalona zgodnie z  przepisami art. 5  ust. 2 
i 3 tej ustawy – powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z  nieruchomościami rolnymi stanowiącymi jego włas -
ność nie przekroczy 300  ha użytków rolnych.  
Art. 173. Jeżeli wła ściciel nieruchomości, przeciwko któremu biegnie zasiedzenie, jest małoletni, zasiedzenie nie 
może skończyć się wcześniej niż z  upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności przez właściciela.  
Art. 174. § 1. Posiadacz rzeczy ruchomej niebędący jej właścicie lem nabywa własność, jeżeli posiada rzecz nieprz e-
rwanie od lat trzech jako posiadacz samoistny, chyba że posiada w  złej wierze.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się do rzeczy wpisanej do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.  
Art. 175. Do biegu zasiedzen ia stosuje się odpowiednio przepisy o  biegu przedawnienia roszczeń.  
Art. 176. § 1. Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć 
do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeż eli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posi a-
danie nieruchomości w  złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z  czasem posiad a-
nia obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.  
§ 2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy obecny posiadacz jest spadkobiercą poprzedniego 
posiadacza.  
Art. 177. (uchylony)  
Art. 178. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 22 – Poz. 1740  
 
 Rozdział III  
Inne wypadki nabycia i  utraty własności  
Art. 179. (utracił moc)2) 
Art. 180. Właściciel może wyzbyć się własności r zeczy ruchomej przez to, że w  tym zamiarze rzecz porzuci.  
Art. 181. Własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w  posiadanie samoistne.  
Art. 182. § 1. Rój pszczół staje się niczyim, jeżeli właściciel nie odszukał go przed upływem trzech dni od dnia w y-
rojenia. Właścicielowi wolno w  pościgu za rojem wejść na cudzy grunt, powinien jednak naprawić wynikłą stąd szkodę.  
§ 2. Jeżeli rój osiadł w  cudzym ulu niezajętym, właściciel może domagać się wydania roju za zwrotem kosztów.  
§ 3. Jeżeli rój o siadł w  cudzym ulu zajętym, staje się on własnością tego, czyją własnością był rój, który się w  ulu 
znajdował. Dotychczasowemu właścicielowi nie przysługuje w  tym wypadku roszczenie z  tytułu bezpodstawnego wzb o-
gacenia.  
Art. 183. (uchylony)  
Art. 184. (uchylony)  
Art. 185. (uchylony)  
Art. 186. (uchylony)  
Art. 187. § 1. Rzecz znaleziona, która nie zostanie przez osobę uprawnioną odebrana w  ciągu roku od dnia doręcz e-
nia jej wezwania do odbioru,  a w przypadku niemożności wezwania – w ciągu dwóch lat od dnia jej znalezienia, staje się 
własnością znalazcy, jeżeli uczynił on zadość swoim obowiązkom. Jeżeli jednak rzecz została oddana staroście, znalazca 
staje się jej właścicielem, jeżeli rzecz odebrał  w wyznaczonym przez starostę terminie.  
§ 2. Rzecz znalez iona będąca zabytkiem lub materiałem archiwalnym po upływie terminu do jej odebrania przez 
osobę uprawnioną staje się własnością Skarbu Państwa. Inne rzeczy znalezione stają się własnością powiatu po upływie 
terminu do ich odbioru przez znalazcę.  
§ 3. Z chwilą nabycia własności rzeczy przez znalazcę, powiat albo Skarb Państwa wygasają obciążające ją ogran i-
czone prawa rzeczowe.  
Art. 188. (uchylony)  
Art. 189. Jeżeli rzecz znaleziono  w takich okolicznościach, że poszukiwanie właściciela byłoby oczywiście bez -
celowe, staje się ona przedmiotem współwłasności w  częściach ułamkowych znalazcy  i właściciela nieruchomości, 
na której rzecz została znaleziona, jeżeli jednak rzecz ta jest zabytkiem lub materiałem archiwalnym, staje się ona własnością  
Skarbu Państwa,  a znalazca jest obowiązany wydać ją niezwłocznie właściwemu staroście.  
Art. 190. Uprawniony do pobierania pożytków naturalnych rzeczy nabywa ich własność przez odłączenie ich od rzeczy.  
Art. 191. Własność nieruchomości rozciąga się na rzecz ruchomą, która zost ała połączona z  nieruchomością w  taki 
sposób, że stała się jej częścią składową.  
Art. 192. § 1. Ten, kto wytworzył nową rzecz ruchomą z  cudzych materiałów, staje się jej właścicielem, jeżeli wa r-
tość nakładu pracy jest większa od wartości materiałów.  
§ 2. Jeżeli przetworzenie rzeczy było dokonane w  złej wierze albo jeżeli wartość materiałów jest większa od wartości 
nakładu pracy, rzecz wytworzona staje się własnością właściciela materiałów.  
Art. 193. § 1. Jeżeli rzeczy ruchome zostały połączone lub pomieszan e w taki sposób, że przywrócenie stanu p o-
przedniego byłoby związane z  nadmiernymi trudnościami lub kosztami, dotychczasowi właściciele stają się współwłaśc i-
cielami całości. Udziały we współwłasności oznacza się według stosunku wartości rzeczy połączonych l ub pomieszanych.  
§ 2. Jednakże gdy jedna z  rzeczy połączonych ma wartość znacznie większą aniżeli pozostałe, rzeczy mniejszej wa r-
tości stają się jej częściami składowymi.  
Art. 194. Przepisy o  przetworzeniu, połączeniu i  pomieszaniu nie uchybiają przepisom o obowiązku naprawienia 
szkody ani przepisom o  bezpodstawnym wzbogaceniu.  
                                                           
2) Z dniem 15  lipca 2006  r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 15  marca 2005  r. sygn. akt  K 9/04  (Dz. U. poz.  462).  
  
Dziennik  Ustaw  – 23 – Poz. 1740  
 
 DZIAŁ IV  
Współwłasność  
Art. 195. Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność).  
Art. 196. § 1. Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną.  
§ 2. Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z  których ona wynika. Do współwłasności 
w częściach ułamkowych stosuje się przepisy niniejszego działu.  
Art. 197. Domniemywa się, że udzia ły współwłaścicieli są równe.  
Art. 198. Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.  
Art. 199. Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, 
potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W  braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co 
najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności 
oraz interesy wszystkich wspó łwłaścicieli.  
Art. 200. Każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w  zarządzie rzeczą wspólną.  
Art. 201. Do czynności zwykłego zarządu rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W  braku  
takiej zgody każdy ze współwłaś cicieli może żądać upoważnienia sądowego do dokonania czynności.  
Art. 202. Jeżeli większość współwłaścicieli postanawia dokonać czynności rażąco sprzecznej z  zasadami prawidł o-
wego zarządu rzeczą wspólną, każdy z  pozostałych współwłaścicieli może żądać rozs trzygnięcia przez sąd.  
Art. 203. Każdy ze współwłaścicieli może wystąpić do sądu o  wyznaczenie zarządcy, jeżeli nie można uzyskać zg o-
dy większości współwłaścicieli w  istotnych sprawach dotyczących zwykłego zarządu albo jeżeli większość współwłaśc i-
cieli nar usza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość.  
Art. 204. Większość współwłaścicieli oblicza się według wielkości udziałów.  
Art. 205. Współwłaściciel sprawujący zarząd rzeczą wspólną może żądać od pozostałych współwłaścicieli wynagr o-
dzenia odpowiadającego uzasadnionemu nakładowi jego pracy.  
Art. 206. Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z  niej 
w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i  korzystaniem z  rzeczy przez  pozostałych współwłaścicieli.  
Art. 207. Pożytki i  inne przychody z  rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w  stosunku do wielkości udzi a-
łów; w  takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i  ciężary związane z  rzeczą wspólną.  
Art. 208. Każdy ze współwłaścicieli niesprawujących zarządu rzeczą wspólną może żądać w  odpowiednich term i-
nach rachunku z  zarządu.  
Art. 209. Każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i  dochodzić wszelkich roszczeń, które 
zmierzają do zachowania wspólnego  prawa.  
Art. 210. § 1. Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Uprawnienie to może być wyłącz o-
ne przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w  ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego te r-
minu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić.  
§ 2. Zniesienie współwłasności nieruchomości rolnej oraz gospodarstwa rolnego w  rozumieniu przepisów ustawy, 
o której mowa w  art. 166  § 3, następuje z  uwzględnieniem przepisów tej ustawy.  
Art. 211. Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy 
wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z  przepisami ustawy lub ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem rzeczy 
albo że pociągałby za sobą ist otną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.  
Art. 212. § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udzi a-
łów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrze b-
nymi służebnościami gruntowymi.  
§ 2. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli 
z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu pos tępowania cywilnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 24 – Poz. 1740  
 
 § 3. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i  sposób ich uiszczenia, wysokość i  termin uis z-
czenia odsetek, a  w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W  razie rozłożenia dopłat i  spłat na raty terminy ic h 
uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W  wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na 
wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.  
Art. 213. § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego p rzez podział między współwłaścicieli byłoby 
sprzeczne z  zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego 
wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.  
§ 2. Przyznanie przez sąd gospodarstwa rolnego w  rozumien iu przepisów ustawy, o  której mowa w  art. 166  § 3, 
następuje z  uwzględnieniem przepisów tej ustawy.  
Art. 214. § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z  nich, który 
je prowadzi lub stale w  nim pracuje, chyba  że interes społeczno -gospodarczy przemawia za wyborem innego współ -
właściciela.  
§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w  paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia 
ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo r olne temu z  nich, który daje najlepszą gwarancję jego należyt e-
go prowadzenia.  
§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów 
Kode ksu postępowania cywilnego, a  w przypadku gospodarstwa rolnego w  rozumieniu przepisów ustawy, o  której mowa 
w art. 166  § 3, z  uwzględnieniem przepisów tej ustawy.  
§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w  wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze wspó ł-
właścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.  
Art. 215. Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy gospodarstwo rolne 
może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.  
Art. 216. § 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom s płat z  gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do 
ich zgodnego porozumienia.  
§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określ a-
niu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:  
1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności;  
2) sytuację osobistą i  majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i  współwłaściciela uprawnionego do ich 
otrzymania.  
§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie wyklucza możliwości rozłożenia ich na 
raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu  art. 212 § 3. 
§ 4. Przepisów  § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w  razie zniesienia współwłasności gospodarstwa 
rolnego , które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i  opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.  
Art. 217. Współwłaściciel, który w  wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś 
w skład tego gospodarstwa nieruchomości r olne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłas -
ności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać – proporcj o-
nalnie do wielkości ich udziałów – korzyści uzyskane z  obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjona l-
nego prowadzenia tego gospodarstwa.  
Art. 218. § 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia 
współwłasności w  tym gospodarstwie mieszkali, za chowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej 
niż przez pięć lat, a  gdy w  chwili znoszenia współwłasności są małoletni – nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności.  
Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaściciel i trwale niezdolnych do pracy.  
§ 2. Do uprawnień wynikających z  przepisów paragrafu poprzedzającego sto suje się odpowiednio przepisy o służe b-
ności mieszkania.  
Art. 219. (uchylony)  
Art. 220. Roszczenie o  zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu.  
Art. 221. Czynności prawne określające zarząd i  sposób korzystania z  rzeczy wspólnej albo wyłączające uprawni e-
nie do zniesienia współwłasności odnoszą skutek także względem nabywcy udziału, jeżeli nabywca o  nich wiedział lub 
z łatwością mógł się dowiedzieć. To samo dotyczy wypadku, gdy sposób korzyst ania z  rzeczy został ustalony w orzecz e-
niu sądowym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 25 – Poz. 1740  
 
 DZIAŁ V  
Ochrona własności  
Art. 222. § 1. Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, 
chyba że osobie tej p rzysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.  
§ 2. Przeciwko osobie, która narusza własność w  inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego 
władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o  przywrócenie  stanu zgodnego z  prawem i  o zaniechanie 
naruszeń.  
Art. 223. § 1. Roszczenia właściciela przewidziane w  artykule poprzedzającym nie ulegają przedawnieniu, jeżeli 
dotyczą nieruchomości.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Roszczenie właściciela,  o którym m owa w art. 222 § 1, nie ulega przedawnieniu, jeżeli dotyczy rzeczy wpisanej 
do krajowego rejestru utraconych dóbr kultury.  
Art. 224. § 1. Samoistny posiadacz w  dobrej wierze nie jest obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z  rzeczy 
i nie jest odpowiedzi alny ani za jej zużycie, ani za jej pogorszenie lub utratę. Nabywa własność pożytków naturalnych, 
które zostały od rzeczy odłączone w  czasie jego posiadania, oraz zachowuje pobrane pożytki cywilne, jeżeli stały się 
w tym czasie wymagalne.  
§ 2. Jednakże od chwili, w  której samoistny posiadacz w  dobrej wierze dowiedział się o  wytoczeniu przeciwko niemu  
powództwa o  wydanie rzeczy, jest on obowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z  rzeczy i  jest odpowiedzialny za jej 
zużycie, pogorszenie lub utratę, chyba że pogorszenie lub utrata nastąpiła bez jego winy. Obowiązany jest zwrócić pobrane  
od powyższej chwili pożytki, których nie zużył, jak również uiścić wartość tych, które zużył.  
Art. 225. Obowiązki samoistnego posiadacza w  złej wierze względem właściciela są takie same jak obowiązki sam o-
istnego posiadacza w  dobrej wierze od chwili, w  której ten dowiedział się o  wytoczeniu przeciwko niemu powództwa 
o wydanie rzeczy. Jednakże samoistny posiadacz w  złej wierze obowiązany jest nadto zwrócić wartość pożytków, który ch 
z powodu złej gospodarki nie uzyskał, oraz jest odpowiedzialny za pogorszenie i  utratę rzeczy, chyba że rzecz uległaby 
pogorszeniu lub utracie także wtedy, gdyby znajdowała się w  posiadaniu uprawnionego.  
Art. 226. § 1. Samoistny posiadacz w  dobrej wierz e może żądać zwrotu nakładów koniecznych o  tyle, o  ile nie mają 
pokrycia w  korzyściach, które uzyskał z  rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o  tyle, o  ile zwiększają wartość 
rzeczy w  chwili jej wydania właścicielowi. Jednakże gdy nakłady zostały dokon ane po chwili, w  której samoistny posi a-
dacz w  dobrej wierze dowiedział się o  wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o  wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu 
jedynie nakładów koniecznych.  
§ 2. Samoistny posiadacz w  złej wierze może żądać jedynie zwrotu nakładów  koniecznych, i  to tylko o  tyle, o  ile właś -
ciciel  wzbogaciłby się bezpodstawnie jego kosztem.  
Art. 227. § 1. Samoistny posiadacz może, przywracając stan poprzedni, zabrać przedmioty, które połączył z  rzeczą, 
chociażby stały się jej częściami składowymi.  
§ 2. Jednakże gdy połączenia dokonał samoistny posiadacz w  złej wierze albo samoistny posiadacz w  dobrej wierze 
po chwili, w  której dowiedział się o  wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o  wydanie rzeczy, właściciel może przył ą-
czone przedmioty zatrzymać, zwr acając samoistnemu posiadaczowi ich wartość i  koszt robocizny albo sumę odpowiad a-
jącą zwiększeniu wartości rzeczy.  
Art. 228. Przepisy określające prawa i  obowiązki samoistnego posiadacza w  dobrej wierze od chwili, w  której d o-
wiedział się on o  wytoczeniu pr zeciwko niemu powództwa o  wydanie rzeczy, stosuje się także w  wypadku, gdy samoistny 
posiadacz rzeczy będącej przedmiotem własności państwowej został wezwany przez właściwy organ państwowy do w y-
dania rzeczy.  
Art. 229. § 1. Roszczenia właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o  wynagrodzenie za korzystanie z  rze-
czy, o  zwrot pożytków lub o  zapłatę ich wartości, jak również roszczenia o  naprawienie szkody z  powodu pogorszenia 
rzeczy przedawniają się z  upływem roku od dnia zwrotu rzeczy. To samo dotyczy ro szczeń samoistnego posiadacza  
przeciwko właścicielowi o  zwrot nakładów na rzecz.  
§ 2. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 26 – Poz. 1740  
 
 Art. 230. Przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o  wynagrodzenie za korz y-
stanie z  rzeczy, o  zwrot pożytków lub o  zapłatę ich wartości oraz o  naprawienie szkody z  powodu pogorszenia lub utraty 
rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o  zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odp o-
wiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a  posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek 
nie wynika nic innego.  
Art. 231. § 1. Samoistny posiadacz gruntu w  dobrej wierze, który wzniósł na powierzchni lub pod powierzchnią 
gruntu budynek lub inne urządzenie o  wartości przenoszącej znacznie wartość zaję tej na ten cel działki, może żądać, aby 
właściciel przeniósł na niego własność zajętej działki za odpowiednim wynagrodzeniem.  
§ 2. Właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o  wartości przenoszącej znacznie wartość 
zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki 
za odpowiednim wynagrodzeniem.  
§ 3. (uchylony)  
TYTUŁ II  
Użytkowanie wieczyste  
Art. 232. § 1. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a  położone w  granicach administracyjnych miast oraz 
grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta 
i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a  także grunty stanowiące własność jednostek samorządu  terytorialnego 
lub ich związków mogą być oddawane w  użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i  osobom prawnym.  
§ 2. W wypadkach przewidzianych w  przepisach szczególnych przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być 
także inne grunty Skarbu Państwa, jednoste k samorządu terytorialnego lub ich związków.  
Art. 233. W granicach, określonych przez ustawy i  zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o  oddanie 
gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie 
wieczyste, użytkownik może korzystać z  gruntu z  wyłączeniem innych osób. W  tych samych granicach użytkownik wi e-
czysty może swoim prawem rozporządzać.  
Art. 234. Do oddania gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu tery torialnego bądź ich 
związków w  użytkowanie wieczyste stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu własności nieruchomości.  
Art. 235. § 1. Budynki i  inne urządzenia wzniesione na gruncie Skarbu Państwa lub gruncie należącym do jednostek 
samorządu teryto rialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy 
budynków i  innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z  właściwymi przepisami przy zawarciu umowy 
o oddanie gruntu w  użytkowanie wieczyste.  
§ 2. Przysługująca wieczystemu użytkownikowi własność budynków i  urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem  
związanym z  użytkowaniem wieczystym.  
Art. 236. § 1. Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź 
ich związków w  użytkowanie wieczyste następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W  wypadkach wyjątk o-
wych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, d o-
puszczalne jest oddanie gruntu na okre s krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.  
§ 2. W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w  umowie terminu wieczysty użytkownik może ż ą-
dać jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednak że wieczysty użytko w-
nik może wcześniej wystąpić z  takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakł a-
dów jest znacznie dłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w  umowie terminu. Odmowa przedłuż e-
nia jest d opuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny.  
§ 3. Umowa o  przedłużenie wieczystego użytkowania powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego.  
Art. 237. Do przeniesienia użytkowania wieczystego stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu w łasności 
nieruchomości.  
Art. 238. Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną.  
  
Dziennik  Ustaw  – 27 – Poz. 1740  
 
 Art. 239. § 1. Sposób korzystania z  gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorial -
nego  bądź ich związków przez wiec zystego użytkownika powinien być określony w  umowie.  
§ 2. Jeżeli oddanie gruntu w  użytkowanie wieczyste następuje w  celu wzniesienia na gruncie budynków lub innych 
urządzeń, umowa powinna określać:  
1) termin rozpoczęcia i  zakończenia robót;  
2) rodzaj budyn ków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania w  należytym stanie;  
3) warunki i  termin odbudowy w  razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub urządzeń w  czasie trwania użytkow a-
nia wieczystego;  
4) wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budyn ki lub urządzenia istniejące na gruncie w  dniu wygaś -
nięcia użytkowania wieczystego.  
Art. 240. Umowa o  oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego 
bądź ich związków w  użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu  przed upływem określonego w  niej terminu, jeżeli 
wieczysty użytkownik korzysta z  gruntu w  sposób oczywiście sprzeczny z  jego przeznaczeniem określonym w  umowie, 
w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w  niej budynków lub urz ądzeń.  
Art. 241. Wraz z  wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.  
Art. 242. (uchylony)  
Art. 243. Roszczenie przeciwko wieczystemu użytkownikowi o  naprawienie szkód wynikłych z  niewłaściwego korzys -
tania  z gruntu Skarbu Pa ństwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak ró w-
nież roszczenie wieczystego użytkownika o  wynagrodzenie za budynki i  urządzenia istniejące w  dniu zwrotu użytkow a-
nego gruntu przedawniają się z  upływem lat trzech o d tej daty.  
TYTUŁ III  
Prawa rzeczowe ograniczone  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 244. § 1. Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe 
prawo do lokalu oraz hipoteka.  
§ 2. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipotekę regulują odrębne przepisy.  
Art. 245. § 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, do ustanowienia ograniczonego prawa rzecz o-
wego stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu własności.  
§ 2. Jednakże do ustanowienia ogran iczonego prawa rzeczowego na nieruchomości nie stosuje się przepisów 
o niedopuszczalności warunku lub terminu. Forma aktu notarialnego jest potrzebna tylko dla oświadczenia właściciela, 
który prawo ustanawia.  
Art. 2451. Do przeniesienia ograniczonego prawa  rzeczowego na nieruchomości potrzebna jest umowa między 
uprawnionym a  nabywcą oraz – jeżeli prawo jest ujawnione w  księdze wieczystej – wpis do tej księgi, chyba że przepis 
szczególny stanowi inaczej.  
Art. 246. § 1. Jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczon ego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o  zrze-
czeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej.  
§ 2. Jednakże gdy ustawa nie stanowi inaczej, a  prawo było ujawnione w  księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia 
potrzebne jest w ykreślenie prawa z  księgi wieczystej.  
Art. 247. Ograniczone prawo rzeczowe wygasa, jeżeli przejdzie na właściciela rzeczy obciążonej albo jeżeli ten, 
komu prawo takie przysługuje, nabędzie własność rzeczy obciążonej.  
Art. 248. § 1. Do zmiany treści ogranic zonego prawa rzeczowego potrzebna jest umowa między uprawnionym 
a właścicielem rzeczy obciążonej, a  jeżeli prawo było ujawnione w  księdze wieczystej – wpis do tej księgi.  
§ 2. Jeżeli zmiana treści prawa dotyka praw osoby trzeciej, do zmiany potrzebna jest zgoda tej osoby. Oświadczenie 
osoby trzeciej powinno być złożone jednej ze stron.  
  
Dziennik  Ustaw  – 28 – Poz. 1740  
 
 Art. 249. § 1. Jeżeli kilka ograniczonych praw rzeczowych obciąża tę samą rzecz, prawo powstałe później nie może 
być wykonywane z  uszczerbkiem dla prawa powstałego wcześniej (pierwszeństwo).  
§ 2. Przepis powyższy nie uchybia przepisom, które określają pierwszeństwo w  sposób odmienny.  
Art. 250. § 1. Pierwszeństwo ograniczonych praw rzeczowych może być zmienione. Zmiana nie narusza praw maj ą-
cych pierwszeństwo niższe aniżeli praw o ustępujące pierwszeństwa, a  wyższe aniżeli prawo, które uzyskuje pierwsze ń-
stwo ustępującego prawa.  
§ 2. Do zmiany pierwszeństwa praw rzeczowych ograniczonych potrzebna jest umowa między tym, czyje prawo ma 
ustąpić pierwszeństwa, a  tym, czyje prawo ma uzy skać pierwszeństwo ustępującego prawa. Jeżeli chociaż jedno z  tych 
praw jest ujawnione w  księdze wieczystej, potrzebny jest także wpis do księgi wieczystej.  
§ 3. Zmiana pierwszeństwa staje się bezskuteczna z  chwilą wygaśnięcia prawa, które ustąpiło pierwsz eństwa.  
Art. 251. Do ochrony praw rzeczowych ograniczonych stosuje się odpowiednio przepisy o  ochronie własności.  
DZIAŁ II  
Użytkowanie  
Rozdział I  
Przepisy ogólne  
Art. 252. Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i  do pobierania jej pożytków (użytkowanie).  
Art. 253. § 1. Zakres użytkowania można ograniczyć przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy.  
§ 2. Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części.  
Art. 254. Użytkowanie jest niezbywalne.  
Art. 255. Użytkowa nie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.  
Art. 256. Użytkownik powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z  wymaganiami prawidłowej gospodarki.  
Art. 257. § 1. Jeżeli użytkowanie obejmuje określony zespół środków produkcji, użytkownik może w  granica ch 
prawidłowej gospodarki zastępować poszczególne składniki innymi. Włączone w  ten sposób składniki stają się własnością  
właściciela użytkowanego zespołu środków produkcji.  
§ 2. Jeżeli użytkowany zespół środków produkcji ma być zwrócony według oszacowania,  użytkownik nabywa włas -
ność jego poszczególnych składników z  chwilą, gdy zostały mu wydane; po ustaniu użytkowania obowiązany jest zwrócić 
zespół tego samego rodzaju i  tej samej wartości, chyba że inaczej zastrzeżono.  
Art. 258. W stosunkach wzajemnych mię dzy użytkownikiem a  właścicielem użytkownik ponosi ciężary, które zgo d-
nie z  wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być pokrywane z  pożytków rzeczy.  
Art. 259. Właściciel nie ma obowiązku czynić nakładów na rzecz obciążoną użytkowaniem. Jeżeli takie nakł ady p o-
czynił, może od użytkownika żądać ich zwrotu według przepisów o  prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
Art. 260. § 1. Użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i  innych nakładów związanych ze zwykłym korz y-
staniem z  rzeczy. O  potrzebie innych napra w i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i  zezwolić mu na 
dokonanie potrzebnych robót.  
§ 2. Jeżeli użytkownik poczynił nakłady, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio przepisy 
o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
Art. 261. Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko użytkownikowi roszczeń dotyczących własności rzeczy, użytkownik  
powinien niezwłocznie zawiadomić o  tym właściciela.  
Art. 262. Po wygaśnięciu użytkowania użytkownik obowiązany jest zwrócić rzecz właścicielowi w  takim stanie, 
w jakim powinna się znajdować stosownie do przepisów o  wykonywaniu użytkowania.  
Art. 263. Roszczenie właściciela przeciwko użytkownikowi o  naprawienie szkody z  powodu pogorszenia rzeczy albo  
o zwrot nakładów na rzecz, jak również roszczenie uż ytkownika przeciwko właścicielowi o  zwrot nakładów na rzecz 
przedawniają się z  upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.  
§ 2. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 29 – Poz. 1740  
 
 Art. 264. Jeżeli użytkowanie obejmuje pieniądze lub inne rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, użytkownik staje 
się z  chwilą wydania mu tych przedmiotów ich właścicielem. Po wygaśnięciu użytkowania obowiązany jest do zwrotu 
według przepisów o  zwrocie pożyczki (użytkowanie nieprawidłowe).  
Art. 265. § 1. Przedmiotem użytkowania mogą być także prawa.  
§ 2. Do użytkowania praw stosuj e się odpowiednio przepisy o  użytkowaniu rzeczy.  
§ 3. Do ustanowienia użytkowania na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu tego prawa.  
Rozdział II  
Użytkowanie przez osoby fizyczne  
Art. 266. Użytkowanie ustanowione na rzecz osoby fizycznej  wygasa najpóźniej z  jej śmiercią.  
Art. 267. § 1. Użytkownik obowiązany jest zachować substancję rzeczy oraz jej dotychczasowe przeznaczenie.  
§ 2. Jednakże użytkownik gruntu może zbudować i  eksploatować nowe urządzenia służące do wydobywania kopalin 
z zachowaniem przepisów prawa geologicznego i  górniczego.  
§ 3. Przed przystąpieniem do robót użytkownik powinien w  odpowiednim terminie zawiadomić właściciela o  swym 
zamiarze. Jeżeli zamierzone urządzenia zmieniałyby przeznaczenie gruntu albo naruszały wymagania  prawidłowej gosp o-
darki, właściciel może żądać ich zaniechania albo zabezpieczenia roszczenia o  naprawienie szkody.  
Art. 268. Użytkownik może zakładać w  pomieszczeniach nowe urządzenia w  takich granicach jak najemca.  
Art. 269. § 1. Właściciel może z ważnych powodów żądać od użytkownika zabezpieczenia, wyznaczając mu w  tym 
celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu właściciel może wystąpić do sądu o  wyzn a-
czenie zarządcy.  
§ 2. Użytkownik może żądać uchylenia zarządu, jeżeli daje odpowiednie zabezpieczenie.  
Art. 270. Właściciel może odmówić wydania przedmiotów objętych użytkowaniem nieprawidłowym, dopóki nie 
otrzyma odpowiedniego zabezpieczenia.  
Art. 2701. (uchylony)  
Rozdział III  
Użytkowanie przez rolnicze spółdzielnie produkc yjne 
Art. 271. Użytkowanie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa może być ustanowione na rzecz rolniczej 
spółdzielni produkcyjnej jako prawo terminowe lub jako prawo bezterminowe. W  każdym razie użytkowanie takie wygasa  
z chwilą likwidacji spółdzieln i. 
Art. 272. § 1. Jeżeli rolniczej spółdzielni produkcyjnej zostaje przekazany do użytkowania zabudowany grunt Ska r-
bu Państwa, przekazanie budynków i  innych urządzeń może nastąpić albo do użytkowania, albo na własność.  
§ 2. Budynki i  inne urządzenia wznies ione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na użytkowanym przez nią gru n-
cie Skarbu Państwa stanowią własność spółdzielni, chyba że w  decyzji o  przekazaniu gruntu zostało zastrzeżone, iż mają 
się stać własnością Skarbu Państwa.  
§ 3. Odrębna własność budyn ków i  innych urządzeń, przewidziana w  paragrafach poprzedzających, jest prawem 
związanym z  użytkowaniem gruntu.  
Art. 273. Jeżeli użytkowanie gruntu Skarbu Państwa przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną wygasło, budynki 
i inne urządzenia trwale z  gruntem z wiązane i  stanowiące własność spółdzielni stają się własnością Skarbu Państwa. Spó ł-
dzielnia może żądać zapłaty wartości tych budynków i  urządzeń w  chwili wygaśnięcia użytkowania, chyba że zostały 
wzniesione wbrew społeczno -gospodarczemu przeznaczeniu gru ntu. 
Art. 274. Przepisy dotyczące własności budynków i  innych urządzeń na gruncie Skarbu Państwa użytkowanym 
przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną stosuje się odpowiednio do drzew i  innych roślin.  
Art. 275. Rolnicza spółdzielnia produkcyjna może zmienić przeznaczenie użytkowanych przez siebie gruntów Ska r-
bu Państwa albo naruszyć ich substancję, chyba że w  decyzji o  przekazaniu gruntu inaczej zastrzeżono.  
Art. 276. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 30 – Poz. 1740  
 
 Art. 277. § 1. Jeżeli statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub umowa z  człon kiem spółdzielni inaczej nie post a-
nawia, spółdzielnia nabywa z  chwilą przejęcia wniesionych przez członków wkładów gruntowych ich użytkowanie.  
§ 2. Do wniesienia wkładów gruntowych nie stosuje się przepisów o  obowiązku zachowania formy aktu notarialnego 
przy ustanowieniu użytkowania nieruchomości.  
Art. 278. Statut rolniczej spółdzielni produkcyjnej może postanawiać, że – gdy wymaga tego prawidłowe wykonanie 
zadań spółdzielni – przysługuje jej uprawnienie do zmiany przeznaczenia wkładów gruntowych oraz upraw nienie do 
naruszenia ich substancji albo jedno z  tych uprawnień.  
Art. 279. § 1. Budynki i  inne urządzenia wzniesione przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną na gruncie stanowi ą-
cym wkład gruntowy stają się jej własnością. To samo dotyczy drzew i  innych roślin zasadzonych lub zasianych przez 
spółdzielnię.  
§ 2. W razie wygaśnięcia użytkowania gruntu działka, na której znajdują się budynki lub urządzenia będące własnoś -
cią spółdzielni, może być przez spółdzielnię przejęta na własność za zapłatą wartości w  chwili wygaśnięcia użytkowania. 
Drzewa i  inne rośliny zasadzone lub zasiane przez spółdzielnię stają się własnością właściciela gruntu.  
Art. 280. (uchylony)  
Art. 281. (uchylony)  
Art. 282. (uchylony)  
Rozdział IV  
Inne wypadki użytkowania  
Art. 283. (uchylony)  
Art. 284. Do innych wypadków użytkowania przez osoby prawne stosuje się przepisy rozdziału I  i odpowiednio 
rozdziału II niniejszego działu, o  ile użytkowanie to nie jest inaczej uregulowane odrębnymi przepisami.  
DZIAŁ III  
Służebności  
Rozdział I  
Służebności  gruntowe  
Art. 285. § 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) 
prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w  oznaczonym zakr e-
sie z  nieruchomości obc iążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w  możności 
dokonywania w  stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie 
wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu w zględem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie prz e-
pisów o  treści i  wykonywaniu własności (służebność gruntowa).  
§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej 
oznaczonej części.  
Art. 286. Na rzecz rolniczej spółdzielni produkcyjnej można ustanowić służebność gruntową bez względu na to, czy 
spółdzielnia jest właścicielem gruntu.  
Art. 287. Zakres służebności gruntowej i  sposób jej wykonywania oznacza się, w  braku innych danych, według zas ad 
współżycia społecznego przy uwzględnieniu zwyczajów miejscowych.  
Art. 288. Służebność gruntowa powinna być wykonywana w  taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie 
z nieruchomości obciążonej.  
Art. 289. § 1. W braku odmiennej umowy obowiązek ut rzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służe b-
ności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.  
§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właś -
ciciel odpowiedzialny jest tak że osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli 
jest solidarna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 31 – Poz. 1740  
 
 Art. 290. § 1. W razie podziału nieruchomości władnącej służebność utrzymuje się w  mocy na rzecz każdej z  części 
utworzonych przez podział; jednakże gdy służebność zwiększa użyteczność tylko jednej lub kilku z  nich, właściciel nie -
ruchomości obciążonej może żądać zwolnienia jej od służebności względem części pozostałych.  
§ 2. W razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w  mocy na częściach utworzonych przez 
podział; jednakże gdy wykonywanie służebności ogranicza się do jednej lub kilku z  nich, właściciele pozostałych części 
mogą żądać ich zwolnienia od służebności.  
§ 3. Jeżeli wskutek podziału nieruchomości władnącej albo nieruchom ości obciążonej sposób wykonywania służe b-
ności wymaga zmiany, sposób ten w  braku porozumienia stron będzie ustalony przez sąd.  
Art. 291. Jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nie -
ruchomości obciążonej  może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że 
żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej.  
Art. 292. Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w  wypadku, gdy polega na korzystaniu 
z trwałego i  widocznego urządzenia. Przepisy o  nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio.  
Art. 293. § 1. Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.  
§ 2. Jeżeli treść służebnoś ci gruntowej polega na obowiązku nieczynienia, przepis powyższy stosuje się tylko wtedy, 
gdy na nieruchomości obciążonej istnieje od lat dziesięciu stan rzeczy sprzeczny z  treścią służebności.  
Art. 294. Właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesi enia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli  
wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a  nie jest konieczna do prawidłowego 
korzystania z  nieruchomości władnącej.  
Art. 295. Jeżeli służebność gruntowa utraciła dl a nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruch o-
mości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.  
Rozdział II  
Służebności osobiste  
Art. 296. Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, któreg o treść odpowiada treści  
służebności gruntowej (służebność osobista).  
Art. 297. Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o  służebnościach gruntowych z  zachowaniem 
przepisów rozdziału niniejszego.  
Art. 298. Zakres służebności osobistej i  sposób jej wykonywania oznacza się, w  braku innych danych, według osobistych  
potrzeb uprawnionego z  uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i  zwyczajów miejscowych.  
Art. 299. Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego.  
Art. 300. Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.  
Art. 301. § 1. Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i  dzieci małoletnie. Inne osoby 
może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzym ywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. 
Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w  mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletności.  
§ 2. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dziec iom, 
rodzicom i  małżonkowi.  
Art. 302. § 1. Mający służebność mieszkania może korzystać z  pomieszczeń i  urządzeń przeznaczonych do wspó l-
nego użytku mieszkańców budynku.  
§ 2. Do wzajemnych stosunków między mającym służebność mieszkania a  właścicielem nieruch omości obciążonej 
stosuje się odpowiednio przepisy o  użytkowaniu przez osoby fizyczne.  
Art. 303. Jeżeli uprawniony z  tytułu służebności osobistej dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu sw e-
go prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać z amiany służebności na rentę.  
Art. 304. Służebności osobistej nie można nabyć przez zasiedzenie.  
Art. 305. Jeżeli nieruchomość obciążona służebnością osobistą została wniesiona jako wkład do rolniczej spółdzielni 
produkcyjnej, spółdzielnia może z  ważnych po wodów żądać zmiany sposobu wykonywania służebności albo jej zamiany 
na rentę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 32 – Poz. 1740  
 
 Rozdział III  
Służebność przesyłu  
Art. 3051. Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność 
stanowią urządzenia, o  których mowa  w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać 
w oznaczonym zakresie z  nieruchomości obciążonej, zgodnie z  przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).  
Art. 3052. § 1. Jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umo wy o  ustanowienie służebności przesyłu, 
a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z  urządzeń, o  których mowa  w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej 
ustanowienia za  odpowiednim wynagrodzeniem.  
§ 2. Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o  ustanowienie służebności przesyłu, a  jest ona konieczna do 
korzystania z  urządzeń, o  których mowa  w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodz e-
nia w  zamian za ustanowienie sł użebności przesyłu.  
Art. 3053. § 1. Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o  których mowa  
w art. 49 § 1. 
§ 2. Służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z  zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa.  
§ 3. Po wygaśnięc iu służebności przesyłu na przedsiębiorcy ciąży obowiązek usunięcia urządzeń, o  których mowa  
w art. 49 § 1, utrudniających korzystanie z  nieruchomości. Jeżeli powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty, 
przedsiębiorca jest obowiązany do naprawienia wyn ikłej stąd szkody.  
Art. 3054. Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o  służebnościach gruntowych.  
DZIAŁ IV  
Zastaw  
Rozdział I  
Zastaw na rzeczach ruchomych  
Art. 306. § 1. W celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą o bciążyć prawem, na mocy 
którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z  rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością, i  z pierw-
szeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z  mocy ustawy przysługuje pier w-
szeństwo szczególne.  
§ 2. Zastaw można ustanowić także w  celu zabezpieczenia wierzytelności przyszłej lub warunkowej.  
Art. 307. § 1. Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem a  wierzycielem oraz, z  zastrz e-
żeniem wyjątków w  ustawie p rzewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się zg o-
dziły.  
§ 2. Jeżeli rzecz znajduje się w  dzierżeniu wierzyciela, do ustanowienia zastawu wystarcza sama umowa.  
§ 3. Zastaw jest skuteczny wobec wierzycieli zastawcy, je żeli umowa o  ustanowienie zastawu została zawarta na piś -
mie z  datą pewną.  
Art. 308. Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym, który regulują odrębne przepisy.  
Art. 309. Przepisy o  nabyciu własności rzeczy ruchomej od osoby nieuprawnione j do rozporządzania rzeczą stosuje 
się odpowiednio do ustanowienia zastawu.  
Art. 310. Jeżeli w  chwili ustanowienia zastawu rzecz jest już obciążona innym prawem rzeczowym, zastaw powstały 
później ma pierwszeństwo przed prawem powstałym wcześniej, chyba że zastawnik działał w  złej wierze.  
Art. 311. Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona 
zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu.  
Art. 312. Zaspokojenie zastawnika z  rzeczy obciążonej na stępuje według przepisów o  sądowym postępowaniu egz e-
kucyjnym.  
Art. 313. Jeżeli przedmiotem zastawu są rzeczy mające określoną przez zarządzenie właściwego organu państwow e-
go cenę sztywną, można się umówić, że w  razie zwłoki z  zapłatą długu przypadną one w  odpowiednim stosunku zasta w-
nikowi na własność zamiast zapłaty, według ceny z  dnia wymagalności wierzytelności zabezpieczonej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 33 – Poz. 1740  
 
 Art. 314. Zastaw zabezpiecza także roszczenia o  odsetki za trzy ostatnie lata przed zbyciem rzeczy w  postępowaniu 
egzekucyjnym lub  upadłościowym, przyznane koszty postępowania w  wysokości nieprzekraczającej dziesiątej części 
kapitału oraz inne roszczenia o  świadczenia uboczne, w  szczególności roszczenie o  odszkodowanie z  powodu niewykon a-
nia lub nienależytego wykonania zobowiązania or az o zwrot nakładów na rzecz.  
Art. 315. Zastawca niebędący dłużnikiem może niezależnie od zarzutów, które mu przysługują osobiście przeciwko 
zastawnikowi, podnosić zarzuty, które przysługują dłużnikowi, jak również te, których dłużnik zrzekł się po ustanow ieniu 
zastawu.  
Art. 316. Zastawnik może dochodzić zaspokojenia z  rzeczy obciążonej zastawem bez względu na ograniczenie o d-
powiedzialności dłużnika wynikające z  przepisów prawa spadkowego.  
Art. 317. Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem nie n arusza uprawnienia zastawnika do uzyskania 
zaspokojenia z  rzeczy obciążonej. Przepisu powyższego nie stosuje się do roszczenia o  odsetki lub inne świadczenia 
uboczne.  
Art. 318. Zastawnik, któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej zachowaniem st osownie do przepisów 
o przechowaniu za wynagrodzeniem. Po wygaśnięciu zastawu powinien zwrócić rzecz zastawcy.  
Art. 319. Jeżeli rzecz obciążona zastawem przynosi pożytki, zastawnik powinien, w  braku odmiennej umowy, pobi e-
rać je i  zaliczać na poczet wierzyt elności i  związanych z  nią roszczeń. Po wygaśnięciu zastawu obowiązany jest złożyć 
zastawcy rachunek.  
Art. 320. Jeżeli zastawnik poczynił nakłady na rzecz, do których nie był obowiązany, stosuje się odpowiednio prz e-
pisy o  prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
Art. 321. § 1. Jeżeli rzecz obciążona zastawem zostaje narażona na utratę lub uszkodzenie, zastawca może żądać 
bądź złożenia rzeczy do depozytu sądowego, bądź zwrotu rzeczy za jednoczesnym ustanowieniem innego zabezpieczenia 
wierzytelności, bądź sprzedaży rzeczy.  
§ 2. W razie sprzedaży rzeczy zastaw przechodzi na uzyskaną cenę, która powinna być złożona do depozytu sądowego.  
Art. 322. § 1. Roszczenie zastawcy przeciwko zastawnikowi o  naprawienie szkody z  powodu pogorszenia rzeczy, 
jak również roszczenie zastawnika przeciwko zastawcy o  zwrot nakładów na rzecz przedawniają się z  upływem roku od 
dnia zwrotu rzeczy.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 323. § 1. Przeniesienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem pociąga za sobą przeniesienie zastawu. W  razie 
przeniesienia wierzytelności z  wyłączeniem zastawu zastaw wygasa.  
§ 2. Zastaw nie może być przeniesiony bez wierzytelności, którą zabezpiecza.  
Art. 324. Nabywca wierzytelności zabezpieczonej zastawem może żądać od zbywcy wydania rzeczy obciążonej, 
jeżeli zast awca wyrazi na to zgodę. W  braku takiej zgody nabywca może żądać złożenia rzeczy do depozytu sądowego.  
Art. 325. § 1. Jeżeli zastawnik zwróci rzecz zastawcy, zastaw wygasa bez względu na zastrzeżenia przeciwne.  
§ 2. Zastaw nie wygasa pomimo nabycia rzeczy obciążonej przez zastawnika na własność, jeżeli wierzytelność z a-
bezpieczona zastawem jest obciążona prawem osoby trzeciej lub na jej rzecz zajęta.  
Art. 326. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do zastawu, który powstaje z  mocy ustawy.  
Rozdział II  
Zastaw na prawach  
Art. 327. Przedmiotem zastawu mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne.  
Art. 328. Do zastawu na prawach stosuje się odpowiednio przepisy o  zastawie na rzeczach ruchomych z  zachow a-
niem przepisów rozdziału niniejszego.  
Art. 329. § 1. Do ustanowienia zastawu na prawie stosuje się odpowiednio przepisy o  przeniesieniu tego prawa. 
Jednakże umowa o  ustanowienie zastawu powinna być zawarta na piśmie z  datą pewną, chociażby umowa o  przeniesienie 
prawa nie wymagała takiej formy.  
§ 2. Jeżel i ustanowienie zastawu na wierzytelności nie następuje przez wydanie dokumentu ani przez indos, do ust a-
nowienia zastawu potrzebne jest pisemne zawiadomienie dłużnika wierzytelności przez zastawcę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 34 – Poz. 1740  
 
 Art. 330. Zastawnik może wykonywać wszelkie czynności i  dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do z a-
chowania prawa obciążonego zastawem.  
Art. 331. § 1. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, zastawca 
może dokonać wypowiedzenia bez zgody zastawnika. Jeżeli wie rzytelność zabezpieczona zastawem jest już wymagalna, 
zastawnik może wierzytelność obciążoną wypowiedzieć do wysokości wierzytelności zabezpieczonej.  
§ 2. Jeżeli wymagalność wierzytelności obciążonej zastawem zależy od wypowiedzenia przez dłużnika, wypowi e-
dzenie powinno nastąpić także względem zastawnika.  
Art. 332. W razie spełnienia świadczenia zastaw na wierzytelności przechodzi na przedmiot świadczenia.  
Art. 333. Do odbioru świadczenia uprawnieni są zastawca wierzytelności i  zastawnik łącznie. Każdy z nich może 
żądać spełnienia świadczenia do rąk ich obu łącznie albo złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.  
Art. 334. Jeżeli dłużnik wierzytelności obciążonej zastawem spełnia świadczenie, zanim wierzytelność zabezpiecz o-
na stała się wymagaln a, zarówno zastawca, jak i  zastawnik mogą żądać złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu 
sądowego.  
Art. 335. Jeżeli wierzytelność pieniężna zastawem zabezpieczona jest już wymagalna, zastawnik może żądać zamiast 
zapłaty, ażeby zastawca przeniósł na nieg o wierzytelność obciążoną, jeżeli jest pieniężna, do wysokości wierzytelności 
zabezpieczonej zastawem. Zastawnik może dochodzić przypadłej mu z  tego tytułu części wierzytelności z pierwsze ń-
stwem przed częścią przysługującą zastawcy.  
TYTUŁ IV  
Posiadanie  
Art. 336. Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak 
i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z  którym łączy się 
określone władztwo nad c udzą rzeczą (posiadacz zależny).  
Art. 337. Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w  posiadanie zależne.  
Art. 338. Kto rzeczą faktycznie włada za kogo innego, jest dzierżycielem.  
Art. 339. Domniemywa się, że ten, kto rze czą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym.  
Art. 340. Domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą 
nie przerywa posiadania.  
Art. 341. Domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Do mniemanie to dotyczy również posi a-
dania przez poprzedniego posiadacza.  
Art. 342. Nie wolno naruszać samowolnie posiadania, chociażby posiadacz był w  złej wierze.  
Art. 343. § 1. Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie  posiadania.  
§ 2. Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym dzi a-
łaniem stan poprzedni; nie wolno mu jednak stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, 
jeżeli grozi mu niebezpie czeństwo niepowetowanej szkody, może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiad a-
nia zastosować niezbędną samopomoc w  celu przywrócenia stanu poprzedniego.  
§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do dzierżyciela.  
Art. 3431. Do ochrony władania lokalem stosuje się odpowiednio przepisy o  ochronie posiadania.  
Art. 344. § 1. Przeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść 
naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o  przywrócenie stanu poprzedniego i  o zaniechanie naruszeń. 
Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że praw o-
mocne  orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju or ganu państwowego stwierdziło, 
że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z  prawem.  
§ 2. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w  ciągu roku od chwili naruszenia.  
Art. 345. Posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.  
Art. 346. Roszczenie o  ochronę posiadania nie przysługuje w  stosunkach pomiędzy współposiadaczami tej samej 
rzeczy, jeżeli nie da się ustalić zakresu współposiadania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 35 – Poz. 1740  
 
 Art. 347. § 1. Posiadaczowi nieruchomości przysługuje roszczenie o  wstrzymanie budowy, je żeli budowa mogłaby 
naruszyć jego posiadanie albo grozić wyrządzeniem mu szkody.  
§ 2. Roszczenie może być dochodzone przed rozpoczęciem budowy; wygasa ono, jeżeli nie będzie dochodzone 
w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.  
Art. 348. Przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Wydanie dokumentów, które umożliwiają roz -
porządzanie rzeczą, jak również wydanie środków, które dają faktyczną władzę nad rzeczą, jest jednoznaczne z  wydaniem 
samej rzeczy.  
Art. 349. Przeniesienie posiadania samo istnego może nastąpić także w  ten sposób, że dotychczasowy posiadacz 
samoistny zachowa rzecz w  swoim władaniu jako posiadacz zależny albo jako dzierżyciel na podstawie stosunku prawnego , 
który strony jednocześnie ustalą.  
Art. 350. Jeżeli rzecz znajduje się  w posiadaniu zależnym albo w  dzierżeniu osoby trzeciej, przeniesienie posiadania 
samoistnego następuje przez umowę między stronami i  przez zawiadomienie posiadacza zależnego albo dzierżyciela.  
Art. 351. Przeniesienie posiadania samoistnego na posiadacza z ależnego albo na dzierżyciela następuje na mocy 
samej umowy między stronami.  
Art. 352. § 1. Kto faktycznie korzysta z  cudzej nieruchomości w  zakresie odpowiadającym treści służebności, jest 
posiadaczem służebności.  
§ 2. Do posiadania służebności stosuje si ę odpowiednio przepisy o  posiadaniu rzeczy.  
KSIĘGA TRZECIA  
ZOBOWIĄZANIA  
TYTUŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 353. § 1. Zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a  dłużnik powinien 
świadczenie spełnić.  
§ 2. Świadczenie może poleg ać na działaniu albo na zaniechaniu.  
Art. 3531. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub 
cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.  
Art. 354. § 1. Dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z  jego treścią i  w sposób odpowiadający jego cel o-
wi społeczno -gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a  jeżeli istnieją w  tym zakresie ustalone zwyczaje – 
także w  sposób odpowiadający tym zwyc zajom.  
§ 2. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wierzyciel.  
Art. 355. § 1. Dłużnik obowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w  stosunkach danego rodzaju (należyta 
staranność).  
§ 2. Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy 
uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.  
Art. 356. § 1. Wierzyciel może żądać osobistego świadczenia dłużnika tylko wtedy, gdy to wynika z  treści czynności 
prawnej, z ustawy albo z  właściwości świadczenia.  
§ 2. Jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby 
trzeciej, chociażby działała bez wiedzy dłużnika.  
Art. 357. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany do świadczen ia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a  jakość rzeczy 
nie jest oznaczona przez właściwe przepisy lub przez czynność prawną ani nie wynika z  okoliczności, dłużnik powinien 
świadczyć rzeczy średniej jakości.  
Art. 3571. Jeżeli z  powodu nadzwyczajnej zmia ny stosunków spełnienie  świadczenia byłoby połączone z nadmie r-
nymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd 
może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z  zasadami współżycia społeczne go, oznaczyć sposób wykonania zobowi ą-
zania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o  rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w  miarę potrzeby 
orzec o  rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w  zdaniu poprzedzającym.  
§ 2. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 36 – Poz. 1740  
 
 Art. 358. § 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania podlegającego wykonaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 
jest suma pieniężna wyrażona  w walucie obcej, dłużnik może spełnić świadczenie  w walucie polskiej, chyba że ustawa, 
orzeczenie sądowe będące źródłem zo bowiązania lub czynność prawna zastrzega spełnienie świadczenia wyłącznie  
w walucie obcej.  
§ 2. Wartość waluty obcej określa się według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski  z dnia w y-
magalności roszczenia, chyba że ustawa, orzeczenie sądow e lub czynność prawna zastrzega inaczej.  
§ 3. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia  w walucie 
polskiej według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski  z dnia,  w którym zapłata jest  dokonywana.  
Art. 3581. § 1. Jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna, spełnienie świadcz e-
nia następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.  
§ 2. Strony mogą zastrzec w  umowie, że  wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż 
pieniądz miernika wartości.  
§ 3. W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu inter e-
sów stron, zgodnie z  zasadami współżycia społecz nego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężn e-
go, chociażby były ustalone w  orzeczeniu lub umowie.  
§ 4. Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona pr o-
wadząca przedsiębiorstwo, jeż eli świadczenie pozostaje w  związku z  prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.  
§ 5. Przepisy  § 2 i 3 nie uchybiają przepisom regulującym wysokość cen i  innych świadczeń pieniężnych.  
Art. 359. § 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika  z czynności prawnej albo z  ustawy, 
z orzeczenia sądu lub z  decyzji innego właściwego organu.  
§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w  inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w  wysokości równej 
sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego  i 3,5 punktów procentowych.  
§ 21. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z  czynności prawnej nie może w  stosunku rocznym przekraczać 
dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).  
§ 22. Jeżeli wysokość odsetek wynikających z  czynności p rawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się  
odsetki maksymalne.  
§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o  odsetkach maksymalnych, także w  razie 
dokonania wyboru prawa obcego. W  takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w  drodze obwieszczenia, w  Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej 
„Monitor Polski ”, wysokość odsetek ustawowych.  
Art. 360. W braku odmiennego zastrzeżenia co do terminu płatności  odsetek są one płatne co roku z  dołu, a  jeżeli 
termin płatności sumy pieniężnej jest krótszy niż rok – jednocześnie z  zapłatą tej sumy.  
Art. 361. § 1. Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub 
zaniecha nia, z  którego szkoda wynikła.  
§ 2. W powyższych granicach, w  braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody 
obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.  
Art. 362. Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ul e-
ga odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a  zwłaszcza do stopnia winy obu stron.  
Art. 363. § 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić,  według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie 
stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego 
było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lu b koszty, roszczenie poszkod o-
wanego ogranicza się do świadczenia w  pieniądzu.  
§ 2. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w  pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według 
cen z  daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wy magają przyjęcia za podstawę cen istniejących 
w innej chwili.  
Art. 364. § 1. Ilekroć ustawa przewiduje obowiązek zabezpieczenia, zabezpieczenie powinno nastąpić przez złożenie 
pieniędzy do depozytu sądowego.  
§ 2. Jednakże z  ważnych powodów zabezpieczenie m oże nastąpić w  inny sposób.  
  
Dziennik  Ustaw  – 37 – Poz. 1740  
 
 Art. 365. § 1. Jeżeli dłużnik jest zobowiązany w  ten sposób, że wykonanie zobowiązania może nastąpić przez speł-
nienie jednego z  kilku świadczeń (zobowiązanie przemienne), wybór świadczenia  należy do dłużnika, chyba że z czynnośc i 
prawnej, z  ustawy lub z  okoliczności wynika, iż uprawnionym do wyboru jest wierzyciel lub osoba trzecia.  
§ 2. Wyboru dokonywa się przez złożenie oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli uprawnionym do wyboru jest dłużnik, 
może on dokonać wyboru także przez s pełnienie świadczenia.  
§ 3. Jeżeli strona uprawniona do wyboru świadczenia wyboru tego nie dokona, druga strona może jej wyznaczyć 
w tym celu odpowiedni termin. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu uprawnienie do dokonania wyboru 
przechodzi na str onę drugą.  
Art. 3651. Zobowiązanie bezterminowe o  charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub 
wierzyciela z  zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a  w razie braku takich terminów 
niezwłocznie po wypowiedzeniu.  
TYTUŁ II 
Wielość dłużników albo wierzycieli  
DZIAŁ I  
Zobowiązania solidarne  
Art. 366. § 1. Kilku dłużników może być zobowiązanych w  ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części 
świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z  nich lub od każdego  z osobna, a  zaspokojenie wierzyciela przez 
któregokolwiek z  dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników).  
§ 2. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani.  
Art. 367. § 1. Kilku wierzycieli może być up rawnionych w  ten sposób, że dłużnik może spełnić całe świadczenie do 
rąk jednego z  nich, a  przez zaspokojenie któregokolwiek z  wierzycieli dług wygasa względem wszystkich (solidarność 
wierzycieli).  
§ 2. Dłużnik może spełnić świadczenie, według swego wyboru , do rąk któregokolwiek z  wierzycieli solidarnych. 
Jednakże w  razie wytoczenia powództwa przez jednego z  wierzycieli dłużnik powinien spełnić świadczenie do jego rąk.  
Art. 368. Zobowiązanie może być solidarne, chociażby każdy z  dłużników był zobowiązany w  sposób odmienny albo  
chociażby wspólny dłużnik był zobowiązany w  sposób odmienny względem każdego z  wierzycieli.  
Art. 369. Zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z  ustawy lub z  czynności prawnej.  
Art. 370. Jeżeli kilka osób zaciągnęło zobowiązanie d otyczące ich wspólnego mienia, są one zobowiązane solidarnie , 
chyba że umówiono się inaczej.  
Art. 371. Działania i  zaniechania jednego z  dłużników solidarnych nie mogą szkodzić współdłużnikom.  
Art. 372. Przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia w  stosunku do jednego z  dłużników solidarnych nie ma 
skutku względem współdłużników.  
Art. 373. Zwolnienie z  długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z  dłużników solida r-
nych  nie ma skutku względem współdłużników.  
Art. 374. § 1. Odnowienie dokonane między wierzycielem a  jednym z  dłużników solidarnych zwalnia współdłużn i-
ków, chyba że wierzyciel zastrzegł, iż zachowuje przeciwko nim swe prawa.  
§ 2. Zwłoka wierzyciela względem jednego z  dłużników solidarnych ma skutek także względem współdłużników.  
Art. 375. § 1. Dłużnik solidarny może się bronić zarzutami, które przysługują mu osobiście względem wierzyciela, 
jak również tymi, które ze względu na sposób powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom.  
§ 2. Wyrok zapadł y na korzyść jednego z  dłużników solidarnych zwalnia współdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty,  
które są im wszystkim wspólne.  
Art. 376. § 1. Jeżeli jeden z  dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami 
stosunku prawn ego rozstrzyga o  tym, czy i  w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z  treści 
tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w  częściach równych.  
§ 2. Część przypadająca na dłużnika niewy płacalnego rozkłada się między współdłużników.  
  
Dziennik  Ustaw  – 38 – Poz. 1740  
 
 Art. 377. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub zawieszenie biegu p rzedawnienia względem jednego z wie-
rzycieli solidarnych ma skutek także względem współwierzycieli.  
Art. 378. Jeżeli jeden z  wierzycieli solidarnych przyjął świadczenie, treść istniejącego między współwierzycielami 
stosunku prawnego rozstrzyga o  tym, czy i  w jakich częściach jest on odpowiedzialny względem współwierzycieli. Jeżeli 
z treści tego stosunku nie wynika nic innego, wierzyciel, kt óry przyjął świadczenie, jest odpowiedzialny w  częściach ró w-
nych.  
DZIAŁ II  
Zobowiązania podzielne i  niepodzielne  
Art. 379. § 1. Jeżeli jest kilku dłużników albo kilku wierzycieli, a  świadczenie jest podzielne, zarówno dług, jak 
i wierzytelność dzielą się n a tyle niezależnych od siebie części, ilu jest dłużników albo wierzycieli. Części te są równe, 
jeżeli z  okoliczności nie wynika nic innego.  
§ 2. Świadczenie jest podzielne, jeżeli może być spełnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości.  
Art. 380. § 1. Dłużnicy zobowiązani do świadczenia niepodzielnego są odpowiedzialni za spełnienie świadczenia jak 
dłużnicy solidarni.  
§ 2. W braku odmiennej umowy dłużnicy zobowiązani do świadczenia podzielnego są odpowiedzialni za jego spe ł-
nienie solidarn ie, jeżeli wzajemne świadczenie wierzyciela jest niepodzielne.  
§ 3. Dłużnik, który spełnił świadczenie niepodzielne, może żądać od pozostałych dłużników zwrotu wartości świa d-
czenia według tych samych zasad co dłużnik solidarny.  
Art. 381. § 1. Jeżeli jest k ilku wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego, każdy z  nich może żądać 
spełnienia całego świadczenia.  
§ 2. Jednakże w  razie sprzeciwu chociażby jednego z  wierzycieli, dłużnik obowiązany jest świadczyć wszystkim 
wierzycielom łącznie albo złoży ć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.  
Art. 382. § 1. Zwolnienie dłużnika z  długu przez jednego z  wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzieln e-
go nie ma skutku względem pozostałych wierzycieli.  
§ 2. Zwłoka dłużnika, jak również przerwanie lub  zawieszenie biegu przedawnienia względem jednego z  wierzycieli 
uprawnionych do świadczenia niepodzielnego ma skutek względem pozostałych wierzycieli.  
Art. 383. Jeżeli jeden z  wierzycieli uprawnionych do świadczenia niepodzielnego przyjął świadczenie, jest  on o d-
powiedzialny względem pozostałych wierzycieli według tych samych zasad co wierzyciel solidarny.  
TYTUŁ III  
Ogólne przepisy o  zobowiązaniach umownych  
Art. 3831. Przedsiębiorca nie może żądać od konsumenta opłaty za skorzystanie z  określonego sposobu za płaty 
przewyższającej poniesione przez przedsiębiorcę koszty w  związku  z tym sposobem zapłaty.  
Art. 384. § 1. Ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w  szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, 
regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej dor ęczony przed zawarciem umowy.  
§ 2. W razie gdy posługiwanie się wzorcem jest w  stosunkach danego rodzaju zwyczajowo przyjęte, wiąże on także 
wtedy, gdy druga strona mogła się z  łatwością dowiedzieć o  jego treści. Nie dotyczy to jednak umów zawieranych 
z udziałem konsumentów, z  wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w  drobnych, bieżących sprawach życia codzie n-
nego.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w  postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej 
stronie przed zawa rciem umowy w  taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i  odtwarzać w  zwykłym toku 
czynności.  
§ 5. (uchylony)  
Art. 3841. Wzorzec wydany w  czasie trwania stosunku umownego o  charakterze ciągłym wiąże drugą stronę, jeżeli 
zostały zachowane wymagani a określone  w art. 384, a  strona nie wypowiedziała umowy w  najbliższym terminie wyp o-
wiedzenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 39 – Poz. 1740  
 
 Art. 385. § 1. W  razie sprzeczności treści umowy z  wzorcem umowy strony są związane umową.  
§ 2. Wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i  w sposób zrozumiały. Postanowienia niejedn o-
znaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w  zdaniu p oprzedzającym nie stosuje się w postępow a-
niu w  sprawach o  uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.  
Art. 3851. § 1. Postanowienia umowy zawiera nej z  konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli 
kształtują jego prawa i  obowiązki w  sposób sprzeczny z  dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozw o-
lone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających głów ne świadczenia stron, w  tym cenę lub w y-
nagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w  sposób jednoznaczny.  
§ 2. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie  z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w  pozostałym z a-
kresie.  
§ 3. Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego 
wpływu. W  szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z  wzorca umowy zaproponowanego kon -
sumentowi przez kontrahenta.  
§ 4. Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzg odnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.  
Art. 3852. Oceny zgodności postanowienia umowy z  dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z  chwili z a-
warcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umow y pozostające w  związku 
z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.  
Art. 3853. W razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanow ieniami umownymi są te, które w szczegó l-
ności:  
1) wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie;  
2) wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wyk o-
nanie zobowiązania;  
3) wyłączają lub istotnie ograniczają potrącenie wierzytelności konsumenta z  wierzytelnością drugiej strony;  
4) przewidują postanowienia, z  którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy;  
5) zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i  przekazanie obowiązków wynikających z  umowy bez 
zgody konsumenta;  
6) uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w  przyszłości dalszych umów podobnego  
rodzaju;  
7) uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku 
z umową zawierającą oceniane po stanowienie;  
8) uzależniają spełnienie świadczenia od okoliczności zależnych tylko od woli kontrahenta konsumenta;  
9) przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy;  
10) uprawniają kontrahenta konsumenta do jedno stronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w  tej umowie;  
11) przyznają tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodności świadczenia z  umową;  
12) wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespeł nione w  całości lub części, 
jeżeli konsument zrezygnuje z  zawarcia umowy lub jej wykonania;  
13) przewidują utratę prawa żądania zwrotu świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahe n-
ta, gdy strony wypowiadają, rozwiązują lub odstępuj ą od umowy;  
14) pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia;  
15) zastrzegają dla kontrahenta konsumenta uprawnienie wypowiedzenia umowy zawartej na czas nieoznaczony, bez 
wskazania ważnych prz yczyn i  stosownego terminu wypowiedzenia;  
16) nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z  zawarcia lub wyk o-
nania umowy;  
17) nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowią zek zapłaty rażąco wygóro -
wanej  kary umownej lub odstępnego;  
18) stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o  ile konsument, dla którego zastrzeżono rażąco 
krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia;  
  
Dziennik  Ustaw  – 40 – Poz. 1740  
 
 19) przewidują wyłącznie dl a kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, 
istotnych cech świadczenia;  
20) przewidują uprawnienie kontrahenta konsumenta do określenia lub podwyższenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu  
umowy bez przyznania konsumen towi prawa odstąpienia od umowy;  
21) uzależniają odpowiedzialność kontrahenta konsumenta od wykonania zobowiązań przez osoby, za pośrednictwem 
których kontrahent konsumenta zawiera umowę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowiązanie, albo uz a-
leżniają  tę odpowiedzialność od spełnienia przez konsumenta nadmiernie uciążliwych formalności;  
22) przewidują obowiązek wykonania zobowiązania przez konsumenta mimo niewykonania lub nienależytego wykon a-
nia zobowiązania przez jego kontrahenta;  
23) wyłączają jurysdykcję sądów polskich lub poddają sprawę pod rozstrzygnięcie sądu polubownego polskiego lub 
zagranicznego albo innego organu, a  także narzucają rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest 
miejscowo właściwy.  
Art. 3854. § 1. Umowa między przedsiębiorcami stosującymi różne wzorce umów nie obejmuje tych postanowień 
wzorców, które są ze sobą sprzeczne.  
§ 2. Umowa nie jest zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie zawiadomi, że nie zamierza zawierać 
umowy na warunkach przewidzianyc h w § 1. 
Art. 3855.3) Przepisy dotyczące konsumenta, zawarte w  art. 3851–3853, stosuje się do osoby fizycznej zawier a-
jącej umowę bezpośrednio związaną z  jej działalnością gospodarczą, gdy z  treści tej umowy wynika, że nie posiada 
ona dla niej charakteru za wodowego, wynikającego w  szczególności z  przedmiotu wykonywanej przez nią działa l-
ności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o  Centralnej Ewidencji i  Informacji o  Działalności 
Gospodarczej.  
Art. 386. (uchylony)  
Art. 387. § 1. Umowa o  świadcze nie niemożliwe jest nieważna.  
§ 2. Strona, która w  chwili zawarcia umowy wiedziała o  niemożliwości świadczenia, a  drugiej strony z  błędu nie 
wyprowadziła, obowiązana jest do naprawienia szkody, którą druga strona poniosła przez to, że zawarła umowę nie wi e-
dząc o  niemożliwości świadczenia.  
Art. 3871.4) Nieważna jest umowa, w  której osoba fizyczna zobowiązuje się do przeniesienia własności nie -
ruchomości służącej zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych w  celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z  tej lub 
innej umowy niezwiązanej bezpośrednio z  działalnością gospodarczą lub zawodową tej osoby, w  przypadku gdy:  
1) wartość nieruchomości jest wyższa niż wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych powię k-
szonych o  wysokość odsetek maksymalnych  za opóźnienie od tej wartości za okres 24  miesięcy lub  
2) wartość zabezpieczanych tą nieruchomością roszczeń pieniężnych nie jest oznaczona, lub  
3) zawarcie tej umowy nie zostało poprzedzone dokonaniem wyceny wartości rynkowej nieruchomości przez biegłego  
rzeczoznawcę.  
Art. 388. § 1. Jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej 
strony, w  zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego 
wartość w  chwili zawarcia umowy przewyższa w  rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może 
żądać zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a  w wypadku gdy jedno i  drugie był o-
by nadmiernie utrudnione, może ona żąda ć unieważnienia umowy.  
§ 2. Uprawnienia powyższe wygasają z  upływem lat dwóch od dnia zawarcia umowy.  
                                                           
3) Dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31  lipca 2019  r. o zmianie niektórych us taw w  celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych 
(Dz. U. poz.  1495 oraz z 2020 r. poz. 568 i 875),  która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2020 r.; wejdzie w życie z dniem 1 styc z-
nia 2021 r.  
4) Dodany przez art. 1 ustawy z dnia 14  maja 2020  r. o zmianie niek tórych  ustaw w  zakresie  działań osłonowych w  związku z roz-
przestrzenianiem się wirusa  SARS -CoV -2 (Dz. U. poz. 875) , która weszła w życie z dniem 16 maja 2020 r.; wszedł w życie z  dniem 
30 maja 2020 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 41 – Poz. 1740  
 
 Art. 389. § 1. Umowa, przez którą jedna ze stron lub obie zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy (umowa 
przedwstępna), powinna określać istotne post anowienia umowy przyrzeczonej.  
§ 2. Jeżeli termin, w  ciągu którego ma być zawarta umowa przyrzeczona, nie został oznaczony, powinna ona być 
zawarta w  odpowiednim terminie wyznaczonym przez stronę uprawnioną do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej. 
Jeżeli o bie strony są uprawnione do żądania zawarcia umowy przyrzeczonej i  każda z  nich wyznaczyła inny termin, strony 
wiąże termin wyznaczony przez stronę, która wcześniej złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli w  ciągu roku od dnia z a-
warcia umowy przedwstępnej nie  został wyznaczony termin do zawarcia umowy przyrzeczonej, nie można żądać jej z a-
warcia.  
Art. 390. § 1. Jeżeli strona zobowiązana do zawarcia umowy przyrzeczonej uchyla się od jej zawarcia, druga strona 
może żądać naprawienia szkody, którą poniosła przez t o, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Strony mogą 
w umowie przedwstępnej odmiennie określić zakres odszkodowania.  
§ 2. Jednakże gdy umowa przedwstępna czyni zadość wymaganiom, od których zależy ważność umowy przyrzeczonej,  
w szczególności wymagani om co do formy, strona uprawniona może dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.  
§ 3. Roszczenia z  umowy przedwstępnej przedawniają się z  upływem roku od dnia, w  którym umowa przyrzeczona 
miała być zawarta. Jeżeli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczo nej, roszczenia z  umowy przedwstępnej prz e-
dawniają się z  upływem roku od dnia, w  którym orzeczenie stało się prawomocne.  
Art. 391. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że osoba trzecia zaciągnie określone zobowiązanie albo spełni określone 
świadczenie, ten, kto ta kie przyrzeczenie uczynił, odpowiedzialny jest za szkodę, którą druga strona ponosi przez to, że 
osoba trzecia odmawia zaciągnięcia zobowiązania albo nie spełnia świadczenia. Może jednak zwolnić się od obowiązku n a-
prawienia szkody spełniając przyrzeczone ś wiadczenie, chyba że sprzeciwia się to umowie lub właściwości świadczenia.  
Art. 392. Jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z  dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest 
ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzi e od niego żądał spełnienia świadczenia.  
Art. 393. § 1. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że dłużnik spełni świadczenie na rzecz osoby trzeciej, osoba ta, w  braku 
odmiennego postanowienia umowy, może żądać bezpośrednio od dłużnika spełnienia zastrzeżonego świad czenia.  
§ 2. Zastrzeżenie co do obowiązku świadczenia na rzecz osoby trzeciej nie może być odwołane ani zmienione, jeżeli 
osoba trzecia oświadczyła którejkolwiek ze stron, że chce z  zastrzeżenia skorzystać.  
§ 3. Dłużnik może podnieść zarzuty z  umowy także przeciwko osobie trzeciej.  
Art. 394. § 1. W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma 
to znaczenie, że w  razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatk o-
wego od u mowy odstąpić i  otrzymany zadatek zachować, a  jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.  
§ 2. W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zalicz e-
nie nie jest możliwe, zadatek ulega zwro towi.  
§ 3. W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a  obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej 
odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron 
nie ponosi odpowiedzialności alb o za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.  
Art. 395. § 1. Można zastrzec, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie w  ciągu oznaczonego terminu prawo 
odstąpienia od umowy. Prawo to wykonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie.  
§ 2. W razie wykonania prawa odstąpienia umowa uważana jest za niezawartą. To, co strony już świadczyły, ulega 
zwrotowi w  stanie niezmienionym, chyba że zmiana była konieczna w  granicach zwykłego zarządu. Za świadczone usługi 
oraz za korzystanie z  rzeczy należy si ę drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie.  
Art. 396. Jeżeli zostało zastrzeżone, że jednej lub obu stronom wolno od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy 
(odstępne), oświadczenie o  odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy zostało złożone jednocześ nie z zapłatą odstępnego.  
TYTUŁ IV  
(zawierający  art. 397–404 – uchylony)  
TYTUŁ V  
Bezpodstawne wzbogacenie  
Art. 405. Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania 
korzyści w  naturze, a  gdyby to nie było m ożliwe, do zwrotu jej wartości.  
  
Dziennik  Ustaw  – 42 – Poz. 1740  
 
 Art. 406. Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co 
w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w  zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.  
Art. 407. Jeżeli ten, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, rozporządził korzyś cią 
na rzecz osoby trzeciej bezpłatnie, obowiązek wydania korzyści przechodzi na tę osobę trzecią.  
Art. 408. § 1. Zobowiązany do wydania korzyści może żądać zwrotu nakładów koniecznych o  tyle, o  ile nie znalazły 
pokrycia w  użytku, który z  nich osiągnął. Zwrotu innych nakładów może żądać o  tyle, o  ile zwiększają wartość korzyści 
w chwili jej wydania; może jednak zabrać te nakłady, przywracając stan p oprzedni.  
§ 2. Kto czyniąc nakłady wiedział, że korzyść mu się nie należy, ten może żądać zwrotu nakładów tylko o  tyle, o  ile 
zwiększają wartość korzyści w  chwili jej wydania.  
§ 3. Jeżeli żądający wydania korzyści jest zobowiązany do zwrotu nakładów, sąd m oże zamiast wydania korzyści 
w naturze nakazać zwrot jej wartości w  pieniądzu z  odliczeniem wartości nakładów, które żądający byłby obowiązany 
zwrócić.  
Art. 409. Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zu żył ją lub 
utracił w  taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć 
się z obowiązkiem zwrotu.  
Art. 410. § 1. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w  szczególności do świadczenia niena leżnego.  
§ 2. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w  ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany 
względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został 
osiągnięty, albo  jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i  nie stała się ważna po spełnieniu 
świadczenia.  
Art. 411. Nie można żądać zwrotu świadczenia:  
1) jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia 
nastąpiło z  zastrzeżeniem zwrotu albo w  celu uniknięcia przymusu lub w  wykonaniu nieważnej czynności prawnej;  
2) jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego;  
3) jeżeli świadczenie zostało spełnione w  celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu;  
4) jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.  
Art. 412. Sąd może orzec przepadek świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli świadczenie to zostało świadomie 
spełnione w  zami an za dokonanie czynu zabronionego przez ustawę lub w  celu niegodziwym. Jeżeli przedmiot świadcz e-
nia został zużyty lub utracony, przepadkowi może ulec jego wartość.  
Art. 413. § 1. Kto spełnia świadczenie z  gry lub zakładu, nie może żądać zwrotu, chyba że g ra lub zakład były zak a-
zane albo nierzetelne.  
§ 2. Roszczeń z  gry lub zakładu można dochodzić tylko wtedy, gdy gra lub zakład były prowadzone na podstawie 
zezwolenia właściwego organu państwowego.  
Art. 414. Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepis om o  obowiązku naprawienia szkody.  
TYTUŁ VI  
Czyny niedozwolone  
Art. 415. Kto z  winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.  
Art. 416. Osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z  winy jej organu.  
Art. 417. § 1. Za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z  prawem działanie lub  zaniechanie przy wykonywaniu wł a-
dzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna 
wykonująca tę władzę z  mocy prawa.  
§ 2. Jeżeli wykonywanie zadań z  zakresu władzy publicznej zlecono, na  podstawie porozumienia, jednostce sam o-
rządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca 
oraz zlecająca je jednostka samorządu teryt orialnego albo Skarb Państwa.  
Art. 4171. § 1. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie aktu normatywnego, jej naprawienia można żądać 
po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności tego aktu z  Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynar o-
dową lu b ustawą.  
§ 2. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej napr a-
wienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z  prawem, chyba że przepisy odrębne 
stanowią inaczej. Odno si się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane 
na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z  Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.  
  
Dziennik  Ustaw  – 43 – Poz. 1740  
 
 § 3. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie orz eczenia lub decyzji, gdy obowiązek ich wydania przew i-
duje przepis prawa, jej naprawienia można żądać po  stwierdzeniu we właściwym postępowaniu niezgodności z  prawem 
niewydania orzeczenia lub decyzji, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.  
§ 4. Jeżeli szkoda została wyrządzona przez niewydanie aktu normatywnego, którego obowiązek wydania przewid u-
je przepis prawa, niezgodność z  prawem niewydania tego aktu stwierdza sąd rozpoznający sprawę o  naprawienie szkody.  
Art. 4172. Jeżeli przez zgodne z  prawem wyko nywanie władzy publicznej została wyrządzona szkoda na osobie, p o-
szkodowany może żądać całkowitego lub częściowego jej naprawienia oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną 
krzywdę, gdy okoliczności, a  zwłaszcza niezdolność poszkodowanego do pracy lub j ego ciężkie położenie materialne, 
wskazują, że wymagają tego względy słuszności.  
Art. 418. (utracił moc)5) 
Art. 419. (uchylony)  
Art. 420. (uchylony)  
Art. 4201. (uchylony)  
Art. 4202. (uchylony)  
Art. 421. Przepisów  art. 417, art. 4171 i art. 4172 nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy 
wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w  przepisach szczególnych.  
Art. 422. Za szkodę odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, lecz także ten, kto inną osobę 
do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również ten, kto świadomie skorzystał z  wyrządzonej drugiemu 
szkody.  
Art. 423. Kto działa w  obronie koniecznej, odpierając bezpośredni i  bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro włas -
ne lub innej  osoby, ten nie jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi.  
Art. 424. Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w  celu odwrócenia od siebie 
lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lu b zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za 
wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a  niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec 
i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.  
Art. 425. § 1. Osoba , która z  jakichkolwiek powodów znajduje się w  stanie wyłączającym świadome albo swobodne 
powzięcie decyzji i  wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w  tym stanie wyrządzoną.  
§ 2. Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użyci a napojów odurzających albo innych p o-
dobnych środków, ten obowiązany jest do naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.  
Art. 426. Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkod ę. 
Art. 427. Kto z  mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z  powodu wieku albo stanu 
psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę 
osobę, chyba że uczynił zad ość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonyw a-
niu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonywających bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą 
pieczę nad osobą, której z  powodu wieku albo stanu psychiczn ego lub cielesnego winy poczytać nie można.  
Art. 428. Gdy sprawca z  powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, 
a brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, posz kodowany 
może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżel i z okoliczności, a  zwłaszcza 
z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i  sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.  
Art. 429. Kto powierza  wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez 
sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w  wyborze albo że wykonanie czyn -
ności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w  zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wyk o-
nywaniem takich czynności.  
Art. 430. Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności 
podlega jego kierownictwu i  ma obowiązek stosować się do jego wskazówe k, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrz ą-
dzoną z  winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.  
                                                           
5) Z dniem 18  grudnia 2001  r. na podstawie wyroku T rybunału Konstytucyjnego z  dnia 4  grudnia 2001  r. sygn. akt SK.  18/2000  
(Dz. U. poz.  1638).  
  
Dziennik  Ustaw  – 44 – Poz. 1740  
 
 Art. 431. § 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie 
szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za 
którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.  
§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów par a-
grafu poprze dzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowe go naprawienia szkody, jeżeli 
z okoliczności, a  zwłaszcza z  porównania stanu majątkowego poszkodowanego i  tej osoby, wynika, że wymagają tego 
zasady współżycia społecznego.  
Art. 432. § 1. Posiadacz gruntu może zająć cudze zwierzę, które wyrządza szkodę na gruncie, jeżeli zajęcie jest 
potrzebne do zabezpieczenia roszczenia o  naprawienie szkody.  
§ 2. Na zajętym zwierzęciu posiadacz gruntu uzyskuje ustawowe prawo zastawu dla zabezpieczenia na leżnego mu 
naprawienia szkody oraz kosztów żywienia i  utrzymania zwierzęcia.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 433. Za szkodę wyrządzoną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięc iem jakiegokolwiek przedmiotu z pomies z-
czenia jest odpowiedzialny ten, kto pomieszczenie zajmuje, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłąc z-
nie z  winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą zajmujący pomieszczenie nie ponosi odpowiedzialności i  której 
działaniu nie mógł zapobiec.  
Art. 434. Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się b udowli lub oderwanie się jej części odpowiedzialny jest sam o-
istny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z  braku utrzymania 
budowli w  należytym stanie, ani z  wady w  budowie.  
Art. 435. § 1. Prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w  ruch za pomocą sił prz y-
rody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrz ą-
dzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu,  chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo w y-
łącznie z  winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw lub zakładów wytwarzających środki wybuchowe 
albo posługujących się takimi środkami.  
Art. 436. § 1. Odpowiedzialność przewidzianą w  artykule poprzedzającym ponosi również samoistny posiadacz 
mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał śr odek 
komunikacji w  posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny.  
§ 2. W razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody wymienione 
osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych. Również tylko na zasadach 
ogólnych osoby te są odpowiedzialne za szkody wyrządzone tym, których przewożą z  grzeczności.  
Art. 437. Nie można wyłączyć ani ograniczyć z  góry odpowiedzialności określonej w  dwóch artykułach poprzedz a-
jących.  
Art. 438. Kto w  celu odwrócenia grożącej drugiemu szkody albo w  celu odwrócenia wspólnego niebezpieczeństwa 
przymusowo lub nawet dobrowolnie poniósł szkodę majątkową, może żądać n aprawienia poniesionych strat w odpowie d-
nim stosunku od osób, które z  tego odn iosły korzyść.  
Art. 439. Ten, komu wskutek zachowania się innej osoby, w  szczególności wskutek braku należytego nadzoru nad 
ruchem kierowanego przez nią przedsiębiorstwa lub zakładu albo nad stanem posiadanego przez nią budynku lub innego 
urządzenia, zagra ża bezpośrednio szkoda, może żądać, ażeby osoba ta przedsięwzięła środki niezbędne do odwrócenia 
grożącego niebezpieczeństwa, a  w razie potrzeby także, by dała odpowiednie zabezpieczenie.  
Art. 440. W stosunkach między osobami fizycznymi zakres obowiązku na prawienia szkody może być stosownie do 
okoliczności ograniczony, jeżeli ze względu na stan majątkowy poszkodowanego lub osoby odpowiedzialnej za szkodę 
wymagają takiego ograniczenia zasady współżycia społecznego.  
Art. 441. § 1. Jeżeli kilka osób ponosi odp owiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich 
odpowiedzialność jest solidarna.  
§ 2. Jeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozost a-
łych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a  zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w  jakim  przy-
czyniła się do powstania szkody.  
§ 3. Ten, kto naprawił szkodę, za którą jest odpowiedzialny mimo braku winy, ma zwrotne roszczenie do sprawcy, 
jeżeli szkoda powstała z  winy sprawcy . 
  
Dziennik  Ustaw  – 45 – Poz. 1740  
 
 Art. 442. (uchylony)  
Art. 4421. § 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolony m ulega przedawnieniu 
z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł 
się dowiedzieć  o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dzi e-
sięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.  
§ 2. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o  naprawienie szkody ule ga przedawnieniu z upły-
wem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o  szkodzie 
i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.  
§ 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć s ię wcześniej niż z  upływem lat trzech  
od dnia, w  którym poszkodowany dowiedział się o  szkodzie i  o osobie obowiązanej do jej naprawienia.  
§ 4. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o  naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż 
z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.  
Art. 443. Okoliczność, że działanie lub zaniechanie, z  którego szkoda wynikła, stanowiło niewykonanie lub nienal e-
żyte wykonanie istniejącego uprzednio zobowiązania, nie wyłącza roszczenia o  naprawienie s zkody z  tytułu czynu nie -
dozwolonego, chyba że z  treści istniejącego uprzednio zobowiązania wynika co innego.  
Art. 444. § 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie 
wynikłe z  tego powodu koszty. Na żąd anie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć 
z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a  jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty prz y-
gotowania do innego zawodu.  
§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkow icie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się 
jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szk o-
dy odpowiedniej renty.  
§ 3. Jeżeli w  chwili wydania wyroku szkody ni e da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana re n-
ta tymczasowa.  
Art. 445. § 1. W wypadkach przewidzianych w  artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu o d-
powiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się również w  wypadku pozbawienia wolności oraz w  wypadku skłonienia za pomocą 
podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu.  
§ 3. Roszczenie o  zadośćuczynienie przechodzi na spadkobier ców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo 
gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.  
Art. 446. § 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, 
zobowiązany do naprawienia szkody p owinien zwrócić koszty leczenia i  pogrzebu temu, kto je poniósł.  
§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego 
do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych 
i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą 
żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i  stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z  okoliczności wynika, 
że wymagają tego zasady współżycia społecznego.  
§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek 
jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.  
§ 4. Sąd może także przyznać najbliżs zym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia 
pieniężnego za doznaną krzywdę.  
Art. 4461.6) Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem.  
                                                           
6) Zdanie drugie utraciło moc z  dniem 23  grudnia 1997  r. na podstawie  obwieszczeni a Prezesa Trybunału Konstyt ucyjnego z  dnia 
18 grudnia 1997  r. o utracie mocy obowiązującej  art. 1 pkt 2, art. 1 pkt 5, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt  1 i art. 3 pkt  4 ustawy o  zmianie 
ustawy o  planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i  warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o  zmianie niektórych 
innych ustaw ( Dz. U. poz.  1040). 
  
Dziennik  Ustaw  – 46 – Poz. 1740  
 
 Art. 447. Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkod owanego przyznać mu zamiast renty lub jej części od-
szkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w  szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a  przyznanie jedno -
razowego  odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.  
Art. 448. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, o d-
powiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią 
sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezale żnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków 
naruszenia. Przepis  art. 445 § 3 stosuje się.  
Art. 449. Roszczenia przewidziane  w art. 444–448 nie mogą być zbyte, chyba że są już wymagalne i  że zostały 
uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym or zeczeniem.  
TYTUŁ VI1 
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez  produkt niebezpieczny  
Art. 4491. § 1. Kto wytwarza w  zakresie swojej działalności gospodarczej (producent) produkt niebezpieczny, o d-
powiada za szkodę wyrządzoną komukolwiek przez ten produkt.  
§ 2. Przez produkt rozumie się rzecz ruchomą, choćby została ona połączona z  inną rzeczą. Za produkt uważa się także  
zwierzęta i  energię elektryczną.  
§ 3. Niebezpieczny jest produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając no rmal-
ne użycie produktu. O  tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują okoliczności z  chwili wprowadzenia go do obrotu, 
a zwłaszcza sposób zaprezentowania go na rynku oraz podane konsumentowi informacje o  właściwościach produktu. 
Produkt nie może być uznany za niezapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu p o-
dobny produkt ulepszony.  
Art. 4492. Producent odpowiada za szkodę na mieniu tylko wówczas, gdy rzecz zniszczona lub uszkodzona należy 
do rzeczy zwykle przeznaczanych do oso bistego użytku i  w taki przede wszystkim sposób korzystał z  niej poszkodowany.  
Art. 4493. § 1. Producent nie odpowiada za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, jeżeli produktu nie wpr o-
wadził do obrotu albo gdy wprowadzenie produktu do obrotu nastą piło poza zakresem jego działalności gospodarczej.  
§ 2. Producent nie odpowiada również wtedy, gdy właściwości niebezpieczne produktu ujawniły się po wprowadz e-
niu go do obrotu, chyba że wynikały one z  przyczyny tkwiącej poprzednio w  produkcie. Nie odpowiad a on także wtedy, 
gdy nie można było przewidzieć niebezpiecznych właściwości produktu, uwzględniając stan nauki i  techniki w  chwili 
wprowadzenia produktu do obrotu, albo gdy właściwości te wynikały z  zastosowania przepisów prawa.  
Art. 4494. Domniemywa się,  że produkt niebezpieczny, który spowodo wał szkodę, został wytworzony i wprowadz o-
ny do obrotu w  zakresie działalności gospodarczej producenta.  
Art. 4495. § 1. Wytwórca materiału, surowca albo części składowej produktu odpowiada tak jak producent, chyba że 
wyłączną przyczyną szkody była wadliwa konstrukcja produktu lub wskazówki producenta.  
§ 2. Kto przez umieszczenie na produkcie swojej nazwy, znaku towarowego lub innego oznaczenia odróżniającego 
podaje się za producenta, odpowiada jak producent. Tak samo o dpowiada ten, kto produkt pochodzenia zagranicznego 
wprowadza do obrotu krajowego w  zakresie swojej działalności gospodarczej (importer).  
§ 3. Producent oraz osoby wymienione w  paragrafach poprzedzających odpowiadają solidarnie.  
§ 4. Jeżeli nie wiadomo, kt o jest producentem lub osobą określoną  w § 2, odpowiada ten, kto w  zakresie swojej dzi a-
łalności gospodarczej zbył produkt niebezpieczny, chyba że w  ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o  szkodzie wskaże 
poszkodowanemu osobę i  adres producenta lub osoby okr eślonej  w § 2 zdanie  pierwsze, a  w wypadku towaru importow a-
nego – osobę i  adres importera.  
§ 5. Jeżeli zbywca produktu nie może wskazać producenta ani osób określonych  w § 4, zwalnia go od odpowiedzia l-
ności wskazanie osoby, od której sam nabył produkt.  
Art. 4496. Jeżeli za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny odpowiada także osoba trzecia, odpowiedzia l-
ność tej osoby i  osób wymienionych w  artykułach poprzedzających jest solidarna. Przepisy  art. 441 § 2 i 3 stosuje się 
odpowiednio.  
Art. 4497. § 1. Od szkodowanie za szkodę na mieniu nie obejmuje uszkodzenia samego produktu ani korzyści, jakie 
poszkodowany mógłby osiągnąć w  związku z  jego używaniem.  
§ 2. Odszkodowanie na podstawie  art. 4491 nie przysługuje, gdy szkoda na mieniu nie przekracza kwoty będąc ej 
równowartością 500  euro.  
  
Dziennik  Ustaw  – 47 – Poz. 1740  
 
 Art. 4498. Roszczenie o  naprawienie szkody wyrządzonej przez produkt nieb ezpieczny ulega przedawnieniu z upły-
wem lat trzech od dnia, w  którym poszkodowany dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się d o-
wiedzieć o  szkodzie i  osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednak w  każdym wypadku roszczenie przedawnia się 
z upływem lat dziesięciu od wprowadzenia produktu do obrotu.  
Art. 4499. Odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie mo żna wyłączyć ani ograniczyć.  
Art. 44910. Przepisy o  odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny nie wyłączają 
odpowiedzialności za szkody na zasadach ogólnych, za szkody wynikłe z  niewykonania lub nienależytego wykonania 
zobowiązania  oraz odpowiedzialności z  tytułu rękojmi za wady i  gwarancji jakości.  
Art. 44911. (uchylony)  
TYTUŁ VII  
Wykonanie zobowiązań i  skutki ich niewykonania  
DZIAŁ I  
Wykonanie zobowiązań  
Art. 450. Wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia częściowego, choc iażby cała wierzytelność była już 
wymagalna, chyba że przyjęcie takiego świadczenia narusza jego uzasadniony interes.  
Art. 451. § 1. Dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy 
spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. Jednakże to, co przypada na poczet danego długu, wierzyciel 
może przede wszystkim zaliczyć na związane z  tym długiem zaległe należności uboczne oraz na zalegające świadczenia 
główne.  
§ 2. Jeżeli dłużnik nie wskazał, który z  kilku  długów chce zaspokoić, a  przyjął pokwitowanie, w  którym wierzyciel 
zaliczył otrzymane świadczenie na poczet jednego z  tych długów, dłużnik nie może już żądać zaliczenia na poczet innego 
długu.  
§ 3. W braku oświadczenia dłużnika lub wierzyciela spełnione ś wiadczenie zalicza się przede wszystkim na poczet 
długu wymagalnego, a  jeżeli jest kilka długów wymagalnych – na poczet najdawniej wymagalnego.  
Art. 452. Jeżeli świadczenie zostało spełnione do rąk osoby nieuprawnionej do jego przyjęcia, a  przyjęcie świadcz e-
nia nie zostało potwierdzone przez wierzyciela, dłużnik jest zwolniony w  takim zakresie, w  jakim wierzyciel ze świadcz e-
nia skorzystał. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy świadczenie zostało spełnione do rąk wierzyciela, 
który był ni ezdolny do jego przyjęcia.  
Art. 453. Jeżeli dłużnik w  celu zwolnienia się z  zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zob o-
wiązanie wygasa. Jednakże gdy przedmiot świadczenia ma wady, dłużnik obowiązany jest do rękojmi według przepisów 
o rękojmi przy sprzedaży.  
Art. 454. § 1. Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie jest oznaczone ani nie wynika z  właściwości zobowiązania, 
świadczenie powinno być spełnione w  miejscu, gdzie w  chwili powstania zobowiązania dłużnik miał zamieszkanie lub 
siedz ibę. Jednakże świadczenie pieniężne powinno być spełnione w  miejscu zamieszkania lub w  siedzibie wierzyciela 
w chwili spełnienia świadczenia; jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania lub siedzibę po powstaniu zobowiązania, 
ponosi spowodowaną przez tę  zmianę nadwyżkę kosztów przesłania.  
§ 2. Jeżeli zobowiązanie ma związek z  przedsiębiorstwem dłużnika lub wierzyciela, o  miejscu spełnienia świadcz e-
nia rozstrzyga siedziba przedsiębiorstwa.  
Art. 4541. Jeżeli przedsiębiorca jest obowiązany przesłać rzecz ko nsumentowi do oznaczonego miejsca, miejsce to 
uważa się za miejsce spełnienia świadczenia. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.  
Art. 455. Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z  właściwości zobowiązania, 
świadczenie powinn o być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.  
Art. 456. Jeżeli strony zastrzegły w  umowie, że spełnienie świadczenia następować będzie częściami w  ciągu okreś -
lonego czasu, ale nie ustaliły wielkości poszczególnych świadczeń częściowych a lbo terminów, w  których ma nastąpić 
spełnienie każdego z  tych świadczeń, wierzyciel może przez oświadczenie, złożone dłużnikowi w  czasie właściwym, 
ustalić zarówno wielkość poszczególnych świadczeń częściowych, jak i  termin spełnienia każdego z  nich, jedna kże powinien  
uwzględnić możliwości dłużnika oraz sposób spełnienia świadczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 48 – Poz. 1740  
 
 Art. 457. Termin spełnienia świadczenia oznaczony przez czynność prawną poczytuje się w  razie wątpliwości za z a-
strzeżony na korzyść dłużnika.  
Art. 458. Jeżeli dłużnik stał się niewypłacalny albo jeżeli wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność, 
zabezpieczenie wierzytelności uległo znacznemu zmniejszeniu, wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia bez wzgl ę-
du na zastrzeżony termin.  
Art. 459. § 1. Zobowiązany do wyd ania zbioru rzeczy lub masy majątkowej albo do udzielenia wiadomości o  zbiorze  
rzeczy lub o  masie majątkowej powinien przedstawić wierzycielowi spis rzeczy należących do zbioru lub spis przedmi o-
tów wchodzących w  skład masy majątkowej.  
§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawiony spis nie jest rzetelny lub dokładny, wierzyciel może  
żądać, ażeby dłużnik złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził spis według swojej najlepszej wiedzy.  
Art. 460. § 1. Zobowiązany do złożenia rachunku z  zarządu powinien przedstawić wierzycielowi na piśmie zest a-
wienie wpływów i  wydatków wraz z  potrzebnymi dowodami.  
§ 2. Jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że przedstawione zestawienie wpływów nie jest rzetelne lub dokła d-
ne, wierzyciel może żądać, ażeby  dłużnik złożył zapewnienie przed sądem, iż sporządził zestawienie według swojej na j-
lepszej wiedzy.  
Art. 461. § 1. Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpi e-
czenia przysługujących mu roszczeń o  zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o  naprawienie szkody przez rzecz wyrz ą-
dzonej (prawo zatrzymania).  
§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z  czynu niedozwolonego albo gdy 
chodzi o  zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawiony ch lub użyczonych.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 462. § 1. Dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania.  
§ 2. Dłużnik może żądać pokwitowania w  szczególnej formie, jeżeli ma w  tym interes.  
§ 3. Koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że  umówiono się inaczej.  
Art. 463. Jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo 
złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.  
Art. 464. Świadczenie do rąk osoby, która okazuje pokwitowanie wystawio ne przez wierzyciela, zwalnia dłużnika, 
chyba że było zastrzeżone, iż świadczenie ma nastąpić do rąk własnych wierzyciela, albo chyba że dłużnik działał w  złej 
wierze.  
Art. 465. § 1. Jeżeli istnieje dokument stwierdzający zobowiązanie, dłużnik spełniając ś wiadczenie może żądać 
zwrotu dokumentu. Jednakże gdy wierzyciel ma interes w  zachowaniu dokumentu, w  szczególności gdy świadczenie 
zostało spełnione tylko częściowo, dłużnik może żądać uczynienia odpowiedniej wzmianki na dokumencie.  
§ 2. W razie utraty dok umentu dłużnik może, niezależnie od pokwitowania, żądać od wierzyciela oświadczenia na piś -
mie, że dokument został utracony.  
§ 3. Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu lub uczynienia na nim odpowiedniej wzmianki albo pisemnego 
oświadczenia o  utracie d okumentu, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć jego przedmiot 
do depozytu sądowego.  
Art. 466. Z pokwitowania zapłaty dłużnej sumy wynika domniemanie zapłaty należności ubocznych. Z pokwitow a-
nia świadczenia okresowego wynika d omniemanie, że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne wcześ -
niej. 
Art. 467. Poza wypadkami przewidzianymi w  innych przepisach dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia do 
depozytu sądowego:  
1) jeżeli wskutek okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności, nie wie, kto jest wierzycielem, albo nie zna mie j-
sca zamieszkania lub siedziby wierzyciela;  
2) jeżeli wierzyciel nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych ani przedstawiciela uprawnionego do przyjęcia 
świadczenia;  
3) jeżeli po wstał spór, kto jest wierzycielem;  
4) jeżeli z  powodu innych okoliczności dotyczących osoby wierzyciela świadczenie nie może być spełnione.  
  
Dziennik  Ustaw  – 49 – Poz. 1740  
 
 Art. 468. § 1. O złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego dłużnik powinien niezwłocznie zawiad o-
mić wierz yciela, chyba że zawiadomienie napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody. Zawiadomienie powinno n a-
stąpić na piśmie.  
§ 2. W razie niewykonania powyższego obowiązku dłużnik jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę.  
Art. 469. § 1. Dopóki wierzyciel nie zażądał wydania przedmiotu świadczenia z  depozytu sądowego, dłużnik może 
przedmiot złożony odebrać.  
§ 2. Jeżeli dłużnik odbierze przedmiot świadczenia z  depozytu sądowego, złożenie do depozytu uważa się za niebyłe.  
Art. 470. Ważne złożenie do depozytu sądo wego ma takie same skutki jak spełnienie świadczenia i  zobowiązuje 
wierzyciela do zwrotu dłużnikowi kosztów złożenia.  
DZIAŁ II  
Skutki niewykonania zobowiązań  
Art. 471. Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z  niewykonania lub nienależytego wykonania 
zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik 
odpowiedzialności nie ponosi.  
Art. 472. Jeżeli ze szczególnego przepisu ustawy albo z  czynności prawnej nie wynika nic innego, dłużnik o dpowi e-
dzialny jest za niezachowanie należytej staranności.  
Art. 473. § 1. Dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie 
zobowiązania z  powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialnoś ci nie ponosi.  
§ 2. Nieważne jest zastrzeżenie, iż dłużnik nie będzie odpowiedzialny za szkodę, którą może wyrządzić wierzyciel o-
wi umyślnie.  
Art. 474. Dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i  zaniechania osób, 
z których pomocą zobowiązanie wykonywa, jak również osób, którym wykonanie zobowiązania powierza. Przepis p o-
wyższy stosuje się także w  wypadku, gdy zobowiązanie wykonywa przedstawiciel ustawowy dłużnika.  
Art. 475. § 1. Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe s kutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie 
ponosi, zobowiązanie wygasa.  
§ 2. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, dłużnik obowiązany jest 
wydać wszystko, co uzyskał w  zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody.  
Art. 476. Dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w  terminie, a  jeżeli termin nie jest oznaczony, 
gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie 
w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.  
Art. 477. § 1. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania, naprawienia 
szkody wynikłej ze zwłoki.  
§ 2. Jednakże gdy  wskutek zwłoki dłużnika świadczenie utraciło dla wierzyciela całkowicie lub w  przeważającym 
stopniu znaczenie, wierzyciel może świadczenia nie przyjąć i  żądać naprawienia szkody wynikłej z  niewykonania zob o-
wiązania.  
Art. 478. Jeżeli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, dłużnik będący w  zwłoce od -
powiedzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także 
wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w  czasie właściwy m. 
Art. 479. Jeżeli przedmiotem świadczenia jest określona ilość rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, wierzyciel 
może w  razie zwłoki dłużnika nabyć na jego koszt taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku albo żądać od dłużnika 
zapłaty ich wartości, zac howując w  obu wypadkach roszczenie o  naprawienie szkody wynikłej ze zwłoki.  
Art. 480. § 1. W  razie zwłoki dłużnika w  wykonaniu zobowiązania czynienia, wierzyciel może, zachowując ros z-
czenie o  naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do wykonania cz ynności na koszt dłużnika.  
§ 2. Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu, wierzyciel może, zachowując roszczenie o  naprawienie szkody, żądać 
upoważnienia przez sąd do usunięcia na koszt dłużnika wszystkiego, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.  
§ 3. W wypadkach nagłych wierzyciel może, zachowując roszczenie o  naprawienie szkody, wykonać bez upowa ż-
nienia sądu czynność na koszt dłużnika lub usunąć na jego koszt to, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.  
  
Dziennik  Ustaw  – 50 – Poz. 1740  
 
 Art. 481. § 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieni em świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za 
czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i  chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które 
dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.  
§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie n ie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w  wysokości 
równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i  5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzyte l-
ność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odset ek za opóźnienie według tej wyższej stopy.  
§ 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w  stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wyso -
kości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie).  
§ 22. Jeżeli wysokość odsetek za  opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się 
odsetki maksymalne za opóźnienie.  
§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o  odsetkach maksymalnych za opóźni e-
nie, także w  przypadku dokonania wybor u prawa obcego. W  takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.  
§ 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w  drodze obwieszczenia, w  Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Po l-
skiej „Monitor Polski ”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie.  
§ 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.  
Art. 482. § 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o  nie powód z-
twa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na dolicz enie zaległych odsetek do dłużnej sumy.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 483. § 1. Można zastrzec w  umowie, że naprawienie szkody wynikłej z  niewykonania lub nienależytego wyk o-
nania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).  
§ 2. Dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z  zobowiązania przez zapłatę kary umownej.  
Art. 484. § 1. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzyci e-
lowi w  zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez wzgl ędu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania 
przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.  
§ 2. Jeżeli zobowiązanie zostało w  znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary  umownej; to 
samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.  
Art. 485. Jeżeli przepis szczególny stanowi, że w  razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania 
niepieniężnego dłużnik, nawet bez umownego zastrzeżenia, obowiązany jes t zapłacić wierzycielowi określoną sumę, st o-
suje się odpowiednio przepisy o  karze umownej.  
Art. 486. § 1. W razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia wynikłej stąd szkody; może również zł o-
żyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.  
§ 2. Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego 
świadczenia, bądź odmawia dokonania czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądź oświadcza dłużn i-
kowi, że świadczenia nie przyjmie.  
DZIAŁ III  
Wykonanie i  skutki niewykonania zobowiązań z  umów  wzajemnych  
Art. 487. § 1. Wykonanie i  skutki niewykonania zobowiązań z  umów wzajemnych podlegają przepisom działów p o-
przedzających niniejszego tytułu, o  ile przepisy działu niniejszego nie stanowią  inaczej.  
§ 2. Umowa jest wzajemna, gdy obie strony zobowiązują się w  taki sposób, że świadczenie jednej z  nich ma być o d-
powiednikiem świadczenia drugiej.  
Art. 488. § 1. Świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z  umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny 
być spełnione jednocześnie, chyba że z  umowy, z  ustawy albo z  orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu 
wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia.  
§ 2. Jeżeli świadczenia wzajemne powinny być spełnione jedno cześnie, każda ze stron może powstrzymać się ze 
spełnieniem świadczenia, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego.  
Art. 489. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 51 – Poz. 1740  
 
 Art. 490. § 1. Jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, a  spełnien ie świadcz e-
nia przez drugą stronę jest wątpliwe ze względu na jej stan majątkowy, strona zobowiązana do wcześniejszego świadcz e-
nia może powstrzymać się z  jego spełnieniem, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da 
zabezpieczenia.  
§ 2. Uprawnienia powyższe nie przysługują stronie, która w  chwili zawarcia umowy wiedziała o  złym stanie mają t-
kowym drugiej strony.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 491. § 1. Jeżeli jedna ze stron dopuszcza się zwłoki w  wykonaniu zobowiązania z  umowy wzajemnej, druga  
strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania z  zagrożeniem, iż w  razie bezskutecznego upływu 
wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy. Może również bądź bez wyznaczenia terminu doda t-
kowego, bądź też po jego bezs kutecznym upływie żądać wykonania zobowiązania i  naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki.  
§ 2. Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, a  jedna ze stron dopuszcza się zwłoki tylko co do części świadczenia, 
uprawnienie do odstąpienia od umowy przysługujące drugiej stronie ogranicza się, według jej wyboru, albo do tej części, 
albo do całej reszty niespełnionego świadczenia. Strona ta może także odstąpić od umowy w  całości, jeżeli wykonanie 
częściowe nie miałoby dla niej znaczenia ze względu na właściwości zob owiązania albo ze względu na zamierzony przez 
nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w  zwłoce.  
Art. 492. Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek niewykonania 
zobowiązania w  terminie ściśle określonym, strona upra wniona może w  razie zwłoki drugiej strony odstąpić od umowy 
bez wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron po 
terminie nie miałoby dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowią zania albo ze względu na zamierz o-
ny przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w  zwłoce.  
Art. 4921. Jeżeli strona obowiązana do spełnienia świadczenia oświadczy, że świadczenia tego nie spełni, druga 
strona może odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego, także przed nadejściem oznaczonego terminu 
spełnienia świadczenia.  
Art. 493. § 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które ponosi o d-
powiedzialność strona zobowiązana, druga strona może, według sw ego wyboru, albo żądać naprawienia szkody wynikłej 
z niewykonania zobowiązania, albo od umowy odstąpić.  
§ 2. W razie częściowej niemożliwości świadczenia jednej ze stron druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli 
wykonanie częściowe nie miałoby dla niej z naczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zami e-
rzony przez tę stronę cel umowy, wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.  
Art. 494. § 1. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co 
otrzymała od niej na mocy umowy,  a druga strona obowiązana jest to przyjąć. Strona, która odstępuje od umowy, może 
żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również na zasadach ogólnych naprawienia szkody wynikłej  z niew yko-
nania zobowiązania.  
§ 2. Zwrot świadczenia na rzecz konsumenta powinien nastąpić niezwłocznie.  
Art. 495. § 1. Jeżeli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze 
stron odpowiedzialności nie ponosi, strona, k tóra miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, 
a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o  bezpodstawnym wzbogaceniu.  
§ 2. Jeżeli świadczenie jednej ze stron stało się niemożliwe tylko częściow o, strona ta traci prawo do odpowiedniej 
części świadczenia wzajemnego. Jednakże druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli wykonanie częściowe nie miał o-
by dla niej znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez tę st ronę cel umowy, 
wiadomy stronie, której świadczenie stało się częściowo niemożliwe.  
Art. 496. Jeżeli wskutek odstąpienia od umowy strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z  nich 
przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaru je zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy 
roszczenia o  zwrot.  
Art. 497. Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w  razie rozwiązania lub nieważności umowy 
wzajemnej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 52 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ VIII  
Potrącenie, odnowienie, zwolnienie z  długu  
Art. 498. § 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i  wierzycielami, każda z  nich może 
potrącić swoją wierzytelność z  wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub 
rzeczy tej samej jakości oznaczone tyl ko co do gatunku, a  obie wierzytelności są wymagalne i  mogą być dochodzone 
przed sądem lub przed innym organem państwowym.  
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.  
Art. 499. Potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od 
chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.  
Art. 500. Jeżeli przedmiotem potrącenia są wierzytelności, których miejsca spełnienia świadczeń są różne, strona 
korzystająca z  możn ości potrącenia obowiązana jest uiścić drugiej stronie sumę potrzebną do pokrycia wynikającego dla 
niej uszczerbku.  
Art. 501. Odroczenie wykonania zobowiązania udzielone przez sąd albo bezpłatnie przez wierzyciela nie wyłącza 
potrącenia.  
Art. 502. Wierzytelność przedawniona może być potrącona, jeżeli w  chwili, gdy potrącenie stało się możliwe, prz e-
dawnienie jeszcze nie nastąpiło.  
Art. 503. Przepisy o  zaliczeniu zapłaty stosuje się odpowiednio do potrącenia.  
Art. 504. Zajęcie wierzytelności przez os obę trzecią wyłącza umorzenie tej wierzytelności przez potrącenie tylko 
wtedy, gdy dłużnik stał się wierzycielem swego wierzyciela dopiero po dokonaniu zajęcia albo gdy jego wierzytelność 
stała się wymagalna po tej chwili, a  przy tym dopiero później aniżel i wierzytelność zajęta.  
Art. 505. Nie mogą być umorzone przez potrącenie:  
1) wierzytelności nieulegające zajęciu;  
2) wierzytelności o  dostarczenie środków utrzymania;  
3) wierzytelności wynikające z  czynów niedozwolonych;  
4) wierzytelności, co do których po trącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.  
Art. 506. § 1. Jeżeli w  celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne 
świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z  innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychc zasowe wygasa (o d-
nowienie).  
§ 2. W razie wątpliwości poczytuje się, że zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi odnowienia. 
Dotyczy to w  szczególności wypadku, gdy wierzyciel otrzymuje od dłużnika weksel lub czek.  
Art. 507. Jeżeli wierzytelno ść była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowi o-
nym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z  chwilą odnowienia, chyba że poręczyciel 
lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia . 
Art. 508. Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z  długu, a  dłużnik zwolnienie przyjmuje.  
TYTUŁ IX  
Zmiana wierzyciela lub dłużnika  
DZIAŁ I  
Zmiana wierzyciela  
Art. 509. § 1. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę  trzecią (przelew), chyba że 
sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.  
§ 2. Wraz z  wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z  nią prawa, w  szczególności roszczenie 
o zaległe odsetki.  
  
Dziennik  Ustaw  – 53 – Poz. 1740  
 
 Art. 510. § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelnoś ci 
przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.  
§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przelewu następuje w  wykonaniu zobowiązania wynikającego z  uprzednio zawartej 
umowy zobowiązującej do przeniesienia wierzytelności, z  zapisu zwykłego, z  bezpodstawnego wzbogacenia lub z  innego 
zdarzenia, ważność umowy przelewu zależy od istnienia tego zobowiązania.  
Art. 511. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być również pismem 
stwierdzony.  
Art. 512. Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o  przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierz y-
ciela ma skutek wzglę dem nabywcy, chyba że w  chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o  przelewie. Przepis ten 
stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a  poprzednim wierzycielem.  
Art. 513. § 1. Dłużnikowi przysługują przeciwko nab ywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko 
zbywcy w  chwili powzięcia wiadomości o  przelewie.  
§ 2. Dłużnik może z  przelanej wierzytelności potrącić wierzytelność, która mu przysługuje względem zbywcy, 
chociażby stała się wymagalna dopiero po  otrzymaniu przez dłużnika zawiadomienia o  przelewie. Nie dotyczy to jednak 
wypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się wymagalna później niż wierzytelność będąca 
przedmiotem przelewu.  
Art. 514. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, zastrzeżenie umowne, iż przelew nie może nastąpić bez 
zgody dłużnika, jest skuteczne względem nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o  tym zastrzeżeniu, chyba 
że nabywca w  chwili przelewu o  zastrzeżeniu wiedział.  
Art. 515. Jeżeli dłużnik, który otrzymał o  przelewie pisemne zawiadomienie pochodzące od zbywcy, spełnił świa d-
czenie do rąk nabywcy wierzytelności, zbywca może powołać się wobec dłużnika na nieważność przelewu albo na zarzuty 
wynikające z  jego podstawy prawnej tylko wtedy, gdy w  chwili spełnienia świadczenia były one dłużnikowi wiadome. 
Przepis ten stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a  nabywcą wierzyte l-
ności.  
Art. 516. Zbywca wierzytelności ponosi względem nabywcy odpowiedzialność za to,  że wierzytelność mu przysł u-
guje. Za wypłacalność dłużnika w  chwili przelewu ponosi odpowiedzialność tylko o  tyle, o  ile tę odpowiedzialność na 
siebie przyjął.  
Art. 517. § 1. Przepisów o  przelewie nie stosuje się do wierzytelności związanych z  dokumentem n a okaziciela lub 
z dokumentem zbywalnym przez indos.  
§ 2. Przeniesienie wierzytelności z  dokumentu na okaziciela następuje przez przeni esienie własności dokumentu. 
Do przeniesienia własności dokumentu potrzebne jest jego wydanie.  
Art. 518. § 1. Osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty:  
1) jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi;  
2) jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacon a wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia;  
3) jeżeli działa za zgodą dłużnika w  celu wstąpienia w  prawa wierzyciela; zgoda dłużnika powinna być pod nieważnoś -
cią wyrażona na piśmie;  
4) jeżeli to przewidują przepisy szczególne.  
§ 2. W wypadkach powyższy ch wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia, które jest już wymagalne.  
§ 3. Jeżeli wierzyciel został spłacony przez osobę trzecią tylko w  części, przysługuje mu co do pozostałej części 
pierwszeństwo zaspokojenia przed wierzytelnością, która przesz ła na osobę trzecią wskutek zapłaty częściowej.  
DZIAŁ II  
Zmiana dłużnika  
Art. 519. § 1. Osoba trzecia może wstąpić na miejsce dłużnika, który zostaje z  długu zwolniony (przejęcie długu).  
§ 2. Przejęcie długu może nastąpić:  
1) przez umowę między wierzycielem a  osobą trzecią za zgodą dłużnika; oświadczenie dłużnika może być złożone które j-
kolwiek  ze stron;  
2) przez umowę między dłużnikiem a  osobą trzecią za zgodą wierzyciela; oświadczenie wierzyciela może być złożone 
którejkolwiek ze stron; jest ono  bezskuteczne, jeżeli wierzyciel nie wiedział, że osoba przejmująca dług jest nie -
wypłacalna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 54 – Poz. 1740  
 
 Art. 520. Każda ze stron, które zawarły umowę o  przejęcie długu, może wyznaczyć osobie, której zgoda jest p o-
trzebna do skuteczności przejęcia, odpowiedni termin d o wyrażenia zgody; bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu 
jest jednoznaczny z  odmówieniem zgody.  
Art. 521. § 1. Jeżeli skuteczność umowy o  przejęcie długu zależy od zgody dłużnika, a  dłużnik zgody odmówił, 
umowę uważa się za niezawartą.  
§ 2. Jeżeli skutec zność umowy o  przejęcie długu zależy od zgody wierzyciela, a  wierzyciel zgody odmówił, strona, 
która według umowy miała przejąć dług, jest odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego 
żądał spełnienia świadczenia.  
Art. 522. Umo wa o  przejęcie długu powinna być pod nieważnością zawarta na piśmie. To samo dotyczy zgody wierz y-
ciela na przejęcie długu.  
Art. 523. Jeżeli w  umowie o  przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zwolnić zbywcę od 
związanych z  własnością dł ugów, poczytuje się w  razie wątpliwości, że strony zawarły umowę o  przejęcie tych długów 
przez nabywcę.  
Art. 524. § 1. Przejmującemu dług przysługują przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które miał dotychczas o-
wy dłużnik, z  wyjątkiem zarzutu potrącenia  z wierzytelności dotychczasowego dłużnika.  
§ 2. Przejmujący dług nie może powoływać się względem wierzyciela na zarzuty wynikające z  istniejącego między 
przejmującym dług a  dotychczasowym dłużnikiem stosunku prawnego, będącego podstawą prawną przejęcia dł ugu; nie 
dotyczy to jednak zarzutów, o  których wierzyciel wiedział.  
Art. 525. Jeżeli wierzytelność była zabezpieczona poręczeniem lub ograniczonym prawem rzeczowym ustanowi o-
nym przez osobę trzecią, poręczenie lub ograniczone prawo rzeczowe wygasa z  chwilą przejęcia długu, chyba że poręcz y-
ciel lub osoba trzecia wyrazi zgodę na dalsze trwanie zabezpieczenia.  
Art. 526. (uchylony)  
TYTUŁ X  
Ochrona wierzyciela w  razie niewypłacalności  dłużnika  
Art. 527. § 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia 
uzyskała korzyść majątkową, każdy z  wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w  stosunku do niego, 
jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a  osoba trzecia o  tym wiedziała lub  przy zachowaniu 
należytej staranności mogła się dowiedzieć.  
§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z  pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik 
stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w  wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.  
§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść mają t-
kową osoba będąca w  bliskim z  nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością 
pokrzywd zenia wierzycieli.  
§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową 
uzyskał przedsiębiorca pozostający z  dłużnikiem w  stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu 
wiadome, iż  dłużnik dz iałał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.  
Art. 528. Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z  pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia 
uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta 
nie wiedziała i  nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością 
pokrzywdzenia wierzycieli.  
Art. 529. Jeżeli w  chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał  ze świadomością p o-
krzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.  
Art. 530. Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy dłużnik działał w  zamiarze 
pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel 
może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o  zamiarze dłużnika wiedziała.  
Art. 531. § 1. Uznanie za bezskute czną czynności prawnej dłużnika dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli następuje 
w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową.  
§ 2. W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzy ścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko  
osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o  okolicznościach uzasadniających uznanie 
czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 55 – Poz. 1740  
 
 Art. 532. Wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została  uznana za bezskuteczną, może z pierw-
szeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z  przedmiotów majątkowych, które wskutek czy n-
ności uznanej za bezskuteczną wyszł y z majątku dłużnika albo do niego nie weszły.  
Art. 533. Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej 
z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznan ia czyn -
ności za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi tego wierzyciela albo wskaże mu wystarczające do jego zaspokojenia mienie dłu ż-
nika.  
Art. 534. Uznania czynności prawnej dokonanej z  pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po 
upływie lat pię ciu od daty tej czynności.  
TYTUŁ XI  
Sprzedaż  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 535. Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i  wydać mu 
rzecz, a  kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i  zapłacić sprzedawcy cenę.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 5351. (uchylony)  
Art. 536. § 1. Cenę można określić przez wskazanie podstaw do jej ustalenia.  
§ 2. Jeżeli z  okoliczności wynika, że strony miały na względzie cenę przyjętą w  stosunkach danego rodzaju, poczytuje się  
w razie wątpliwości, że chodziło o  cenę w  miejscu i  czasie, w  którym rzecz ma być kupującemu wydana.  
Art. 537. § 1. Jeżeli w  miejscu i  czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za 
rzeczy danego rodzaju lub gatunku może być zapłacona jedynie cena śc iśle określona (cena sztywna), cena ta wiąże strony 
bez względu na to, jaką cenę w  umowie ustaliły.  
§ 2. Sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą od ceny sztywnej, obowiązany jest zwrócić kupującemu pobraną różnicę.  
§ 3. Kupujący, który według umowy miał zap łacić cenę niższą od ceny sztywnej, a  rzecz zużył lub odprzedał po cenie  
obliczonej na podstawie ceny umówionej, obowiązany jest zapłacić cenę sztywną tylko wtedy, gdy przed zużyciem lub 
odprzedaniem rzeczy znał cenę sztywną lub mógł ją znać przy zachowani u należytej staranności. Kupujący, który rzeczy 
nie zużył ani nie odprzedał, może od umowy odstąpić.  
Art. 538. Jeżeli w  miejscu i  czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy 
danego rodzaju lub gatunku nie może być zapła cona cena wyższa od ceny określonej (cena maksymalna), kupujący nie 
jest obowiązany do zapłaty ceny wyższej, a  sprzedawca, który otrzymał cenę wyższą, obowiązany jest zwrócić 
kupującemu pobraną różnicę.  
Art. 539. Jeżeli w  miejscu i  czasie zawarcia umowy sp rzedaży obowiązuje zarządzenie, według którego za rzeczy 
danego rodzaju lub gatunku nie może być zapłacona cena niższa od ceny określonej (cena minimalna), sprzedawcy, który 
otrzymał cenę niższą, przysługuje roszczenie o  dopłatę różnicy.  
Art. 540. § 1. Jeż eli właściwy organ państwowy ustalił, w  jaki sposób sprzedawca ma obliczyć cenę za rzeczy dan e-
go rodzaju lub gatunku (cena wynikowa), stosuje się, zależnie od właściwości takiej ceny, bądź przepisy o  cenie sztywnej, 
bądź przepisy o  cenie maksymalnej.  
§ 2. W razie sporu co do prawidłowości obliczenia ceny wynikowej cenę tę ustali sąd.  
Art. 541. Wynikające z  przepisów o  cenie sztywnej, maksymalnej, minimalnej lub wynikowej roszczenie sprzeda w-
cy o dopłatę różnicy ceny, jak również roszczenie kupującego o  zwrot tej różnicy przedawnia się z  upływem roku od dnia 
zapłaty.  
Art. 542. (uchylony)  
Art. 543. Wystawienie rzeczy w  miejscu sprzedaży na widok publiczny z  oznaczeniem ceny uważa się za ofertę 
sprzedaży.  
  
Dziennik  Ustaw  – 56 – Poz. 1740  
 
 Art. 5431. § 1. Jeżeli kupującym jest konsument, spr zedawca obowiązany jest niezwłocznie wydać rzecz kupując e-
mu, nie później niż trzydzieści dni od dnia zawarcia umowy, chyba że umowa stanowi inaczej.  
§ 2. W razie opóźnienia sprzedawcy kupujący może wyznaczyć dodatkowy termin do wydania rzeczy,  a po jego be z-
skutecznym upływie może od umowy odstąpić. Przepisy  art. 492, art. 4921 i art. 494 stosuje się.  
Art. 544. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełni e-
nia świadczenia, poczytuje się w  razie wątpl iwości, że wydanie zostało dokonane z  chwilą, gdy w  celu dostarczenia rz e-
czy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju.  
§ 2. Jednakże kupujący obowiązany jest zapłacić cenę dopiero po nadej ściu rzeczy na miejsce przeznaczenia i  po 
umożliwieniu mu zbadania rzeczy.  
Art. 545. § 1. Sposób wydania i  odebrania rzeczy sprzedanej powinien zapewnić jej całość i  nienaruszalność; 
w szczególności  sposób opakowania i  przewozu powinien odpowiadać właściwościom rzeczy.  
§ 2. W razie przesłania rzeczy sprzedanej na miejsce przeznaczenia za pośrednictwem przewoźnika, kupujący ob o-
wiązany jest zbadać przesyłkę w  czasie i  w sposób przyjęty przy przesyłkach  tego rodzaju; jeżeli stwierdził, że w  czasie 
przewozu nastąpił ubytek lub uszkodzenie rzeczy, obowiązany jest dokonać wszelkich czynności niezbędnych do ustal e-
nia odpowiedzialności przewoźnika.  
Art. 546. § 1. Sprzedawca obowiązany jest przed zawarciem umo wy udzielić kupującemu potrzebnych wyjaśnień  
o stosunkach prawnych  i faktycznych dotyczących rzeczy.  
§ 2. Sprzedawca obowiązany jest wydać posiadane przez siebie dokumenty, które dotyczą rzeczy. Jeżeli treść takiego 
dokumentu dotyczy także innych rzeczy, s przedawca obowiązany jest wydać uwierzytelniony wyciąg  z dokumentu . 
Ponadto, jeżeli jest to potrzebne do należytego korzystania  z rzeczy zgodnie  z jej przeznaczeniem, sprzedawca obowiązany  
jest załączyć instrukcję  i udzielić wyjaśnień dotyczących sposobu k orzystania z  rzeczy.  
Art. 5461. § 1. Jeżeli kupującym jest konsument, sprzedawca jest obowiązany udzielić mu przed zawarciem umowy 
jasnych, zrozumiałych  i niewprowadzających  w błąd informacji  w języku polskim, wystarczających do prawidłowego  
i pełnego korz ystania  z rzeczy sprzedanej.  W szczególności należy podać: rodzaj rzeczy, określenie jej producenta lub 
importera, znak bezpieczeństwa  i znak zgodności wymagane przez odrębne przepisy, informacje  o dopuszczeniu do obr o-
tu w Rzeczypospolitej Polskiej oraz, s tosownie do rodzaju rzeczy, określenie jego energochłonności,  a także inne dane 
wskazane  w odrębnych przepisach.  
§ 2. Jeżeli rzecz jest sprzedawana  w opakowaniu jednostkowym lub  w zestawie, informacje,  o których mowa  w § 1, 
powinny znajdować się na rzeczy sprzedanej lub być  z nią trwale połączone.  W pozostałych przypadkach sprzedawca jest 
obowiązany umieścić w  miejscu sprzedaży informację, która może być ograniczona do rodzaju rzeczy, jej głównej cechy 
użytkowej oraz wskazania producenta lub importera rzecz y. 
§ 3. Sprzedawca jest obowiązany zapewnić  w miejscu sprzedaży odpowiednie warunki techniczno -organizacyjne 
umożliwiające dokonanie wyboru rzeczy sprzedanej  i sprawdzenie jej jakości, kompletności oraz funkcjonowania głó w-
nych mechanizmów  i podstawowych podzespołów.  
§ 4. Na żądanie kupującego sprzedawca jest obowiązany wyjaśnić znaczenie poszczególnych postanowień umowy.  
§ 5. Sprzedawca jest obowiązany wydać kupującemu wraz  z rzeczą sprzedaną wszystkie elementy jej wyposażenia 
oraz sporządzone  w języku po lskim instrukcje obsługi, konserwacji  i inne dokumenty wymagane przez odrębne przepisy.  
Art. 547. § 1. Jeżeli ani z  umowy, ani z  zarządzeń określających cenę nie wynika, kogo obciążają koszty wydania 
i odebrania rzeczy, sprzedawca ponosi koszty wydania, w  szczególności koszty zmierzenia lub zważenia, opakowania, 
ubezpieczenia za czas przewozu i  koszty przesłania rzeczy, a  koszty odebrania ponosi kupujący.  
§ 2. Jeżeli rzecz ma być przesłana do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, koszty u bezpieczenia 
i przesłania ponosi kupujący.  
§ 3. Koszty niewymienione w  paragrafach poprzedzających ponoszą obie strony po połowie.  
Art. 548. § 1. Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i  ciężary związane z  rzeczą 
oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy.  
§ 2. Jeżeli strony zastrzegły inną chwilę przejścia korzyści i  ciężarów, poczytuje się w  razie wątpliwości, że niebe z-
pieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupujące go z tą samą chwilą.  
§ 3. Jeżeli rzecz sprzedana ma zostać przesłana przez sprzedawcę kupującemu będącemu konsumentem, niebezpi e-
czeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego  z chwilą jej wydania kupującemu. 
Za wydanie rzeczy uważa się jej powierzenie przez sprzedawcę przewoźnikowi, jeżel i sprzedawca nie miał wpływu 
na wybór przewoźnika przez kupującego. Postanowienia mniej korzystne dla kupującego są nieważne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 57 – Poz. 1740  
 
 Art. 549. Jeżeli kupujący zastrzegł sobie oznaczenie kształtu, wymi aru lub innych właściwości rzeczy albo terminu 
i miejsca wydania, a  dopuszcza się zwłoki z  dokonaniem oznaczenia, sprzedawca może:  
1) wykonać uprawnienia, które przysługują wierzycielowi w  razie zwłoki dłużnika ze spełnieniem świadczenia wzajemnego , 
albo 
2) dokonać sam oznaczenia i  podać je do wiadomości kupującego wyznaczając mu odpowiedni termin do odmiennego 
oznaczenia; po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu oznaczenie dokonane przez sprzedawcę staje się dla 
kupującego wiążące.  
Art. 550. Jeżeli w  umowie sprzedaży zastrzeżona została na rzecz kupującego wyłączność bądź w  ten sposób, że 
sprzedawca nie będzie dostarczał rzeczy określonego rodzaju innym osobom, bądź też w  ten sposób, że kupujący będzie 
jedynym odprzedawcą zakupionych rzeczy na oznaczon ym obszarze, sprzedawca nie może w  zakresie, w  którym wyłąc z-
ność została zastrzeżona, ani bezpośrednio, ani pośrednio zawierać umów sprzedaży, które mogłyby naruszyć wyłączność 
przysługującą kupującemu.  
Art. 551. § 1. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z  odebraniem rzeczy sprzedanej, sprzedawca może oddać rzecz na 
przechowanie na koszt i  niebezpieczeństwo kupującego.  
§ 2. Sprzedawca może również sprzedać rzecz na rachunek kupującego, powinien jednak uprzednio wyznaczyć 
kupującemu dodatkowy termin do odebra nia, chyba że wyznaczenie terminu nie jest możliwe albo że rzecz jest narażona 
na zepsucie, albo że z  innych względów groziłaby szkoda. O  dokonaniu sprzedaży sprzedawca obowiązany jest niezwłocznie  
zawiadomić kupującego.  
Art. 552. Jeżeli kupujący dopuścił się zwłoki z  zapłatą ceny za dostarczoną część rzeczy sprzedanych albo jeżeli ze 
względu na jego stan majątkowy jest wątpliwe, czy zapłata ceny za część rzeczy, które mają być dostarczone później, 
nastąpi w  terminie, sprzedawca może powstrzymać się z  dosta rczeniem dalszych części rzeczy sprzedanych wyznaczając 
kupującemu odpowiedni termin do zabezpieczenia zapłaty, a  po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu może od 
umowy odstąpić.  
Art. 553. (uchylony)  
Art. 554. Roszczenia z  tytułu sprzedaży dokonanej w  zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia 
rzemieślników z  takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z  tytułu sprzedaży płodów rolnych 
i leśnych przedawniają się z  upływem lat dwóch.  
Art. 555. Przepisy  o sprzedaży r zeczy stosuje się odpowiednio do sprzedaży energii, praw oraz wody.  
Art. 5551. (uchylony)  
DZIAŁ II  
Rękojmia za wady  
Art. 556. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub 
prawną (rękojmia).  
Art. 5561. § 1. Wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej  z umową. W  szczególności rzecz sprzedana 
jest niezgodna  z umową, jeżeli:  
1) nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w  umowie oznaczony albo wynikający  
z okoliczności lub przeznaczenia;  
2) nie ma właściwości,  o których istnieniu sprzedawca zapewnił kupującego,  w tym przedstawiając próbkę lub wzór;  
3) nie nadaje się do celu,  o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawarciu umowy,  a sprzedawca nie zgło sił 
zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;  
4) została kupującemu wydana  w stanie niezupełnym.  
§ 2. Jeżeli kupującym jest konsument, na równi  z zapewnieniem sprzedawcy traktuje się publiczne zapewnienia pr o-
ducenta lub jego przedstawiciela, osoby, któ ra wprowadza rzecz do obrotu  w zakresie swojej działalności gospodarczej, 
oraz osoby, która przez umieszczenie na rzeczy sprzedanej swojej nazwy, znaku towarowego lub innego oznaczenia o d-
różniającego przedstawia się jako producent.  
§ 3. Rzecz sprzedana ma wadę fizyczną także  w razie nieprawidłowego jej zamontowania  i uruchomienia, jeżeli 
czynności te zostały wykonane przez sprzedawcę lub osobę trzecią, za którą sprzedawca ponosi odpowiedzialność, albo 
przez kupującego, który postąpił według instrukcji otrzy manej od sprzedawcy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 58 – Poz. 1740  
 
 Art. 5562. Jeżeli kupującym jest konsument,  a wada fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia w y-
dania rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała  w chwili przejścia niebezpieczeństwa na 
kupującego . 
Art. 5563. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność osoby 
trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej, a  także jeżeli ograniczenie  w korzystaniu lub rozporządzaniu 
rzeczą wynika  z decyzji l ub orzeczenia właściwego organu;  w razie sprzedaży prawa sprzedawca jest odpowiedzialny 
także za istnienie prawa (wada prawna).  
Art. 5564.7) Zawarte w  niniejszym dziale przepisy dotyczące konsumenta, z  wyjątkiem art.  558 § 1 zdanie dr u-
gie, stosuje się do o soby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z  jej działalnością gospodarczą, gdy 
z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w  szczególności 
z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gos podarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Ce n-
tralnej Ewidencji i  Informacji o  Działalności Gospodarczej.  
Art. 5565.7) Przepisów art.  563 oraz art. 567 § 2 dotyczących kupującego nie stosuje się do osoby fizycznej z a-
wierającej umowę bezpośrednio związaną z  jej działalnością gospodarczą, gdy z  treści tej umowy wynika, że nie 
posiada ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w  szczególn ości z  przedmiotu wykonywanej przez 
nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o  Centralnej Ewidencji i  Informacji o Dzi a-
łalności Gospodarczej.  
Art. 557. § 1. Sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności z  tytułu rękojmi, jeżel i kupujący wiedział o  wadzie 
w chwili zawarcia umowy.  
§ 2. Gdy przedmiotem sprzedaży są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku albo rzeczy mające powstać  w przyszłości,  
sprzedawca jest zwolniony od odpowiedzialności  z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział  o wadzie  w chwili wydania 
rzeczy. Przepisu tego nie stosuje się, gdy kupującym jest konsument.  
§ 3. Sprzedawca nie jest odpowiedzialny względem kupującego będącego konsumentem za to, że rzecz sprzedana nie 
ma właściwości wynikających  z publicznych zapewni eń, o  których mowa  w art. 5561 § 2, jeżeli zapewnień tych nie znał 
ani, oceniając rozsądnie, nie mógł znać albo nie mogły one mieć wpływu na decyzję kupującego  o zawarciu umowy sprzed a-
ży, albo gdy ich treść została sprostowana przed zawarciem umowy sprzeda ży. 
Art. 558. § 1. Strony mogą odpowiedzialność  z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jeżeli kupuj ą-
cym jest konsument, ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności  z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko  w przypa d-
kach określonych w  przepi sach szczególnych.  
§ 2. Wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z  tytułu rękojmi jest bezskuteczne, jeżeli sprzedawca zataił 
podstępnie wadę przed kupującym.  
Art. 559. Sprzedawca jest odpowiedzialny  z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które istniały  w chwili przejścia ni e-
bezpieczeństwa na kupującego lub wynikły  z przyczyny tkwiącej  w rzeczy sprzedanej  w tej samej chwili.  
Art. 560. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o  obniżeniu ceny albo odstąpi e-
niu od umowy, chyba że  sprzedawca niezwłocznie  i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wad -
liwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub  
naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub 
usunięcia wady.  
§ 2. Jeżeli kupującym jest konsument, może zamiast zaproponowanego przez sprzedawcę usunięcia wady żądać w y-
miany rzeczy na wolną od wad albo zamiast wymiany rzeczy żądać usunięci a wady, chyba że doprowadzenie rzeczy do 
zgodności  z umową w  sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów  
w porównaniu ze sposobem proponowanym przez sprzedawcę. Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość  
rzeczy wolnej od wad, rodzaj  i znaczenie stwierdzonej wady,  a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie nar a-
żałby kupującego inny sposób zaspokojenia.  
§ 3. Obniżona cena powinna pozostawać  w takiej proporcji do ceny wynikającej z  umowy,  w jakiej wartość rzeczy  
z wadą pozostaje do wartości rzeczy bez wady.  
§ 4. Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna.  
                                                           
7) Dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3; wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 59 – Poz. 1740  
 
 Art. 561. § 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usuni ę-
cia wady.  
§ 2. Sprzedawca jest obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę  w rozsądnym czasie 
bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.  
§ 3. Sprzedawca może odmówić zadośćuczynienia żądaniu kupującego, jeżeli doprowadzenie do zgodności  z umową 
rzeczy wadliwej  w sposób wybrany przez kupującego jest niemożliwe albo  w porównaniu  z drugim możliwym sposobem 
doprowadzenia do zgodności  z umową wymagałoby nadmiernych kosztów. Jeżeli kupującym jest przedsiębiorca, sprz e-
dawca może odmówić wymiany rzeczy na  wolną od wad lub usunięcia wady także wtedy, gdy koszty zadośćuczynienia 
temu obowiązkowi przewyższają cenę rzeczy sprzedanej.  
Art. 5611. § 1. Jeżeli rzecz wadliwa została zamontowana, kupujący może żądać od sprzedawcy demontażu  i po-
nownego zamontowania p o dokonaniu wymiany na wolną od wad lub usunięciu wady.  W razie niewykonania tego ob o-
wiązku przez sprzedawcę kupujący jest upoważniony do dokonania tych czynności na koszt  i niebezpieczeństwo sprz e-
dawcy.  
§ 2. Sprzedawca może odmówić demontażu  i ponownego z amontowania, jeżeli koszt tych czynności przewyższa cenę  
rzeczy sprzedanej.  
§ 3. Jeżeli kupującym jest konsument, może on żądać od sprzedawcy demontażu i  ponownego zamontowania, jest 
obowiązany jednak ponieść część związanych  z tym kosztów przewyższających  cenę rzeczy sprzedanej albo może żądać 
od sprzedawcy zapłaty części kosztów demontażu  i ponownego zamontowania, do wysokości ceny rzeczy sprzedanej.  
Art. 5612. § 1. Kupujący, który wykonuje uprawnienia  z tytułu rękojmi, jest obowiązany na koszt sprzedawcy  do-
starczyć rzecz wadliwą do miejsca oznaczonego w  umowie sprzedaży,  a gdy takiego miejsca nie określono  w umowie – 
do miejsca,  w którym rzecz została wydana kupującemu.  
§ 2. Jeżeli ze względu na rodzaj rzeczy lub sposób jej zamontowania dostarczenie rzecz y przez kupującego byłoby 
nadmiernie utrudnione, kupujący obowiązany jest udostępnić rzecz sprzedawcy  w miejscu,  w którym rzecz się znajduje.  
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się do zwrotu rzeczy  w razie odstąpienia od umowy i  wymiany rzeczy na wolną od wad.  
Art. 5613. Z zastrzeżeniem  art. 5611 § 2 i 3 koszty wymiany lub naprawy ponosi sprzedawca.  W szczególności obejmuje 
to koszty demontażu  i dostarczenia rzeczy, robocizny, materiałów oraz ponownego zamontowania  i uruchomienia.  
Art. 5614. Sprzedawca obowiązan y jest przyjąć od kupującego rzecz wadliwą  w razie wymiany rzeczy na wolną od 
wad lub odstąpienia od umowy.  
Art. 5615. Jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadcz e-
nie o obniżeniu ceny, określając kwotę,  o którą cena ma być obniżona,  a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania  
w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione.  
Art. 562. Jeżeli w  umowie sprzedaży zastrzeżono, że dostarczenie rzeczy sprzedanych ma nastąpić częśc iami, 
a sprzedawca mimo żądania kupującego nie dostarczył zamiast rzeczy wadliwych takiej samej ilości rzeczy wolnych od 
wad, kupujący może od umowy odstąpić także co do części rzeczy, które mają być dostarczone później.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 563. § 1. Przy  sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z  tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał 
rzeczy  w czasie  i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju  i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy  o wadzie,  
a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero  później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.  
§ 2. Do zachowania powyższego terminu wystarczy wysłanie przed jego upływem zawiadomienia  o wadzie.  
Art. 564. W przypadkach przewidzianych  w art. 563 utrata uprawnień  z tytułu rę kojmi za wady fizyczne rzeczy nie 
następuje mimo niezachowania terminów do zbadania rzeczy przez kupującego lub do zawiadomienia sprzedawcy  
o wadzie, jeżeli sprzedawca wiedział o  wadzie albo zapewnił kupującego, że wady nie istnieją.  
Art. 565. Jeżeli spośr ód rzeczy sprzedanych tylko niektóre są wadliwe i  dają się odłączyć od rzeczy wolnych od 
wad, bez szkody dla stron obu, uprawnienie kupującego do odstąpienia od umowy ogranicza się do rzeczy wadliwych.  
Art. 566. § 1. Jeżeli  z powodu wady fizycznej rzeczy s przedanej kupujący złożył oświadczenie  o odstąpieniu od 
umowy albo obniżeniu ceny, może on żądać naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc  
o istnieniu wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie  ponosi odpowiedzialności, 
a w szczególności może żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania  i ubezpi e-
czenia rzeczy oraz zwrotu dokonanych nakładów  w takim zakresie,  w jakim nie odniósł korzyści  z tych nakładów. 
Nie uchybia to przepisom o  obowiązku naprawienia szkody na zasadach ogólnych.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio  w razie dostarczenia rzeczy wolnej od wad zamiast rzeczy wadliwej albo 
usunięcia wady przez sprzedawcę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 60 – Poz. 1740  
 
 Art. 567. § 1. Jeżeli sprzedawca dopu szcza się zwłoki  z odebraniem rzeczy, kupujący może odesłać rzecz na koszt  
i niebezpieczeństwo sprzedawcy.  
§ 2. W przypadku sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący jest uprawniony,  a gdy interes sprzedawcy tego 
wymaga – obowiązany sprzedać rzecz  z zacho waniem należytej staranności, jeżeli istnieje niebezpieczeństwo pogorszenia 
rzeczy.  O zamiarze sprzedaży kupujący powinien  w miarę możliwości zawiadomić sprzedawcę,  w każdym zaś razie po-
winien wysłać mu zawiadomienie niezwłocznie po dokonaniu sprzedaży. K upujący może również odesłać rzecz sprzedawcy  
na jego koszt  i niebezpieczeństwo.  
Art. 568. § 1. Sprzedawca odpowiada  z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem 
dwóch lat,  a gdy chodzi  o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Jeżeli 
kupującym jest konsument a  przedmiotem sprzedaży jest używana rzecz ruchoma, odpowiedzialność sprzedawcy może 
zostać ograniczona, nie mniej niż do roku od dnia wydania rzeczy kupującemu.  
§ 2. Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad przedawnia się z upływem roku, 
licząc od dnia stwierdzenia wady. Jeżeli kupującym jest konsument, bieg te rminu przedawnienia nie może za kończyć się 
przed upływem terminów określonych w § 1 zdan ie pierwsze.  
§ 3. W terminach określonych  w § 2 kupujący może złożyć oświadczenie  o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu 
ceny  z powodu wady rzeczy sprzedanej. Jeżeli kupujący żądał wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady, bieg 
terminu do złożenia oświadczenia  o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny rozpoczyna się  z chwilą bezskutecznego 
upływu terminu do wymiany rzeczy lub usunięcia wady.  
§ 4. W razie dochodzenia przed sądem albo sądem polubownym jednego  z uprawnień z  tytułu rękojmi termin do w y-
konania innych uprawnień, przysługujących kupującemu  z tego tytułu, ulega zawieszeniu do czasu prawomocnego zako ń-
czenia postępowania.  
§ 5. Przepis  § 4 stosuje się odpowiednio do postępowania mediacyjnego, przy czym termin do wykonania innych 
uprawnień  z tytułu rękojmi, przysługujących kupującemu, zaczyna biec od dnia odmowy przez sąd zatwierdzenia ugody 
zawartej przed mediatorem lub bezskutecznego zakończenia mediacji.  
§ 6. Upływ terminu do stwierdzenia wady nie wyłącza wykonania uprawnień  z tytułu rękojm i, jeżeli sprzedawca w a-
dę podstępnie zataił.  
Art. 5681. Jeżeli określony przez sprzedawcę lub producenta termin przydatności rzeczy do użycia kończy się po 
upływie dwóch lat od dnia wydania rzeczy kupującemu, sprzedawca odpowiada  z tytułu rękojmi za wady f izyczne tej 
rzeczy stwierdzone przed upływem tego terminu. Przepis  art. 568 § 6 stosuje się.  
Art. 569. (uchylony)  
Art. 570. (uchylony)  
Art. 571. (uchylony)  
Art. 572. (uchylony)  
Art. 5721. (uchylony)  
Art. 573. Kupujący, przeciwko któremu osoba trzecia docho dzi roszczeń dotyczących rzeczy sprzedanej, obowiąz a-
ny jest niezwłocznie zawiadomić o  tym sprzedawcę i  wezwać go do wzięcia udziału w  sprawie. Jeżeli tego zaniechał, 
a osoba trzecia uzyskała orzeczenie dla siebie korzystne, sprzedawca zostaje zwolniony od odpowi edzialności z  tytułu 
rękojmi za  wadę prawną o  tyle, o  ile jego udział w  postępowaniu był potrzebny do wykazania, że roszczenia osoby trz e-
ciej były całkowicie lub częściowo bezzasadne.  
Art. 574. § 1. Jeżeli  z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupu jący złożył oświadczenie  o odstąpieniu od 
umowy albo obniżeniu ceny, może on żądać naprawienia szkody, którą poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc  
o istnieniu wady, choćby szkoda była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowi edzialności, 
a w szczególności może żądać zwrotu kosztów zawarcia umowy, kosztów odebrania, przewozu, przechowania  i ubezpi e-
czenia rzeczy, zwrotu dokonanych nakładów  w takim zakresie,  w jakim nie odniósł  z nich korzyści,  a nie otrzymał ich 
zwrotu od osoby trzeciej, oraz zwrotu kosztów procesu. Nie uchybia to przepisom  o obowiązku naprawienia szkody na 
zasadach ogólnych.  
§ 2. Przepis  § 1 stosuje się odpowiednio  w razie dostarczenia rzeczy wolnej od wad zamiast rzeczy wadliwej.  
Art. 575. Jeżeli z  powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej kupujący jest zmuszony wydać rzecz osobie trzeciej, 
umowne wyłączenie odpowiedzialności z  tytułu rękojmi nie zwalnia sprzedawcy od obowiązku zwrotu otrzymanej ceny, 
chyba że kupujący wiedział, iż prawa sprzedawcy były sporne, albo  że nabył rzecz na własne niebezpieczeństwo.  
  
Dziennik  Ustaw  – 61 – Poz. 1740  
 
 Art. 5751. Jeżeli kupujący uniknął utraty w  całości lub w  części nabytej rzeczy, albo skutków jej obciążenia na 
korzyść osoby trzeciej przez zapłatę sumy pieniężnej lub spełnienie innego świadczenia, sprzedawca może zwolnić się od 
odpowiedzialności z  tytułu rękojmi, zwracając kupującemu zapłaconą sumę lub wartość spełnionego świadczenia wraz 
z odsetkami i  kosztami.  
Art. 576. Do wykonywania uprawnień  z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej stosuje się pr zepisy  
art. 568 § 2–5, z tym że bieg terminu,  o którym mowa  w art. 568 § 2, rozpoczyna się od dnia,  w którym kupujący dowi e-
dział się  o istnieniu wady, a  jeżeli kupujący dowiedział się  o istnieniu wady dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej – 
od dnia,  w którym orzeczenie wydane  w sporze  z osobą trzecią stało się prawomocne.  
DZIAŁ II1 
Roszczenie sprzedawcy  w związku  z wadliwością rzeczy sprzedanej  
Art. 5761. § 1. Jeżeli rzecz nie miała właściwości, które powinna mieć zgodnie ze swoim przeznaczeniem lub zgod-
nie z publicznie składanymi zapewnieniami,  o których mowa  w art. 5561 § 2, lub została wydana  w stanie niezupełnym, 
sprzedawca, który poniósł koszty  w wyniku wykonania uprawnień  z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy przez ko n-
sumenta, może żądać napr awienia poniesionej szkody od tego  z poprzednich sprzedawców, wskutek którego działania lub 
zaniechania rzecz stała się wadliwa.  
§ 2. Odpowiedzialność określoną  w § 1 ponosi także poprzedni sprzedawca, który wiedząc  o wadzie rzeczy, nie po -
informował  o niej kupującego lub sporządził instrukcję montażu  i uruchomienia dołączoną do rzeczy, jeżeli wada powst a-
ła na skutek zamontowania i  uruchomienia rzeczy przez konsumenta zgodnie  z tą instrukcją.  
§ 3. Odszkodowanie,  o którym mowa  w § 1, obejmuje zwrot wydatk ów niezbędnych w  celu realizacji uprawnień 
konsumenta,  w szczególności związanych  z wymianą lub usunięciem wady rzeczy sprzedanej, jej demontażem, transpo r-
tem i ponownym zamontowaniem,  a ponadto kwotę,  o którą została obniżona cena rzeczy, oraz utracone ko rzyści.  
Art. 5762. § 1. Roszczenie sprzedawcy przedawnia się  z upływem sześciu miesięcy. Bieg terminu przedawnienia 
rozpoczyna się  z dniem poniesienia kosztów przez sprzedawcę w  wyniku wykonania uprawnień  z tytułu rękojmi przez kon -
sumenta, nie później jed nak niż w  dniu,  w którym sprzedawca powinien wykonać swoje obowiązki wobec konsumenta.  
§ 2. Jeżeli sąd oddali powództwo  o naprawienie szkody, stwierdzając, że strona pozwana nie była odpowiedzialna za 
powstanie wady rzeczy, bieg terminu przedawnienia w  stosunku do wszystkich pozostałych sprzedawców nie może z a-
kończyć się przed upływem sześciu miesięcy od dnia,  w którym orzeczenie oddalające powództwo stało się prawomocne.  
Art. 5763. Przepisy niniejszego działu nie uchybiają innym przepisom  o obowiązku napra wienia szkody.  
Art. 5764. Odpowiedzialności przewidzianej  w niniejszym dziale nie można wyłączyć ani ograniczyć.  
Art. 5765.8) Przepisy dotyczące konsumenta, zawarte w  niniejszym dziale, stosuje się do osoby fizycznej zawi e-
rającej umowę bezpośrednio związaną z  jej działalnością gospodarczą, gdy z  treści tej umowy wynika, że nie posi a-
da ona dla tej osoby charakteru zawodowego, wynikającego w  szczególności z  przedmiotu wykonywanej przez nią 
działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisó w o  Centralnej Ewidencji i  Informacji 
o Działalności Gospodarczej.  
DZIAŁ III  
Gwarancja przy sprzedaży  
Art. 577. § 1. Udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego, które określa obowiązki 
gwaranta  i uprawnienia kupującego  w przyp adku, gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości określonych  w tym oświa d-
czeniu. Oświadczenie gwarancyjne może zostać złożone  w reklamie.  
§ 2. Obowiązki gwaranta mogą  w szczególności polegać na zwrocie zapłaconej ceny, wymianie rzeczy bądź jej 
naprawie oraz za pewnieniu innych usług.  
§ 3. Jeżeli została udzielona gwarancja co do jakości rzeczy sprzedanej, poczytuje się w  razie wątpliwości, że gw a-
rant jest obowiązany do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad,  o ile wady te ujawni ą 
się w ciągu terminu określonego w  oświadczeniu gwarancyjnym.  
§ 4. Jeżeli nie zastrzeżono innego terminu, termin gwarancji wynosi dwa lata licząc od dnia, kiedy rzecz została 
kupującemu wydana.  
                                                           
8) Dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w  odnośniku 3; wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2021 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 62 – Poz. 1740  
 
 Art. 5771. § 1. Gwarant formułuje oświadczenie gwarancyjne  w sposób jasny i  zrozumiały,  a gdy rodzaj informacji 
na to pozwala – w powszechnie zrozumiałej formie graficznej. Jeżeli rzecz jest wprowadzana do obrotu  w Rzeczypospolitej  
Polskiej, oświadczenie gwarancyjne sporządza się  w języku polskim. Wymagania używania  języka polskiego nie stosuje 
się do nazw własnych, znaków towarowych, nazw handlowych, oznaczeń pochodzenia towarów oraz zwyczajowo stos o-
wanej terminologii naukowej i  technicznej.  
§ 2. Oświadczenie gwarancyjne zawiera podstawowe informacje potrzebne do wy konywania uprawnień  z gwarancji,  
w szczególności nazwę  i adres gwaranta lub jego przedstawiciela  w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania  i terytorialny 
zasięg ochrony gwarancyjnej, uprawnienia przysługujące  w razie stwierdzenia wady,  a także stwierdzenie , że gwarancja 
nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z  przepisów  o rękojmi za wady rzeczy 
sprzedanej.  
§ 3. Uchybienie wymaganiom określonym  w § 1 i 2 nie wpływa na ważność oświadczenia gwarancyjnego  i nie p o-
zbawia wy nikających  z niego uprawnień.  
Art. 5772. Uprawniony  z gwarancji może żądać od gwaranta wydania oświadczenia gwarancyjnego utrwalonego na 
papierze lub innym trwałym nośniku (dokument gwarancyjny).  
Art. 5773. Sprzedawca wydaje kupującemu wraz  z rzeczą sprzed aną dokument gwarancyjny oraz sprawdza zgo d-
ność znajdujących się na rzeczy oznaczeń  z danymi zawartymi  w dokumencie gwarancyjnym oraz stan plomb  i innych 
umieszczonych na rzeczy zabezpieczeń.  
Art. 578. Jeżeli w  gwarancji inaczej nie zastrzeżono, odpowiedzi alność z  tytułu gwarancji obejmuje tylko wady p o-
wstałe z  przyczyn tkwiących w  sprzedanej rzeczy.  
Art. 579. § 1. Kupujący może wykonywać uprawnienia  z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy niezależnie od 
uprawnień wynikających  z gwarancji.  
§ 2. Wykonanie uprawnień  z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy z  tytułu rękojmi.  
§ 3. Jednakże  w razie wykonywania przez kupującego uprawnień  z gwarancji bieg terminu do wykonania uprawnień  
z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu  z dniem zawiadomienia sprzedaw cy o wadzie. Termin ten biegnie dalej od dnia odmo-
wy przez gwaranta wykonania obowiązków wynikających  z gwarancji albo bezskutecznego upływu czasu na ich wykonanie.  
Art. 580. § 1. Kto wykonuje uprawnienia wynikające z  gwarancji, powinien dostarczyć rzecz na koszt gwaranta do 
miejsca wskazanego w  gwarancji lub do miejsca, w  którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba że 
z okoliczności wynika, iż wada powinna być usunięta w  miejscu, w  którym rzecz znajdowała się w  chwili ujawnienia 
wady.  
§ 2. Gwarant jest obowiązany wykonać swoje obowiązki  w terminie określonym w  treści oświadczenia gwarancy j-
nego,  a gdy go nie określono – niezwłocznie, ale nie później niż  w terminie czternastu dni, licząc od dnia dostarczenia 
rzeczy przez uprawnionego z  gwara ncji, oraz dostarczyć mu rzecz na swój koszt do miejsca wskazanego  w § 1. 
§ 3. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy w  czasie od wydania jej gwarantowi do jej 
odebrania przez uprawnionego z  gwarancji ponosi gwarant.  
Art. 581. § 1. Je żeli w  wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył uprawnionemu z  gwarancji zamiast rz e-
czy wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na 
nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad l ub zwrócenia rzeczy naprawionej. Jeżeli gwarant wymienił część 
rzeczy, przepis powyższy stosuje się odpowiednio do części wymienionej.  
§ 2. W innych wypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o  czas, w  ciągu którego wskutek wady rzeczy objętej 
gwarancją  uprawniony z  gwarancji nie mógł z  niej korzystać.  
Art. 582. (uchylony)  
DZIAŁ IV  
Szczególne rodzaje sprzedaży  
Rozdział I  
Sprzedaż na raty  
Art. 583. § 1. Sprzedażą na raty jest dokonana w  zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaż rzeczy ruchomej 
osobi e fizycznej za cenę płatną w  określonych ratach, jeżeli według umowy rzecz ma być kupującemu wydana przed 
całkowitym zapłaceniem ceny.  
§ 2. Wystawienie przez kupującego weksli na pokrycie lub zabezpieczenie ceny kupna nie wyłącza stosowania prz e-
pisów rozdz iału niniejszego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 63 – Poz. 1740  
 
 Art. 584. § 1. Odpowiedzialność sprzedawcy z  tytułu rękojmi za wady rzeczy sprzedanej na raty może być przez 
umowę wyłączona lub ograniczona tylko w  wypadkach przewidzianych przez przepisy szczególne.  
§ 2. Umowa nie może utrudnić kupujące mu wykonania uprawnień z  tytułu rękojmi.  
Art. 585. Kupujący może płacić raty przed terminem płatności. W  razie przedterminowej zapłaty kupujący może o d-
liczyć kwotę, która odpowiada wysokości stopy procentowej obowiązującej dla danego rodzaju kredytów Narod owego 
Banku Polskiego.  
Art. 586. § 1. Zastrzeżenie natychmiastowej wymagalności nieuiszczonej ceny na wypadek uchybienia terminom 
poszczególnych rat jest skuteczne tylko wtedy, gdy było uczynione na piśmie przy zawarciu umowy, a  kupujący jest 
w zwłoce z zapłatą co najmniej dwóch rat, łączna zaś suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny.  
§ 2. Sprzedawca może odstąpić od umowy z  powodu niezapłacenia ceny tylko wtedy, gdy kupujący jest w  zwłoce 
z zapłatą co najmniej dwóch rat, a  łączna  suma zaległych rat przewyższa jedną piątą część umówionej ceny. W  wypadku 
takim sprzedawca powinien wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin dodat kowy do zapłacenia zaległości z zagroż e-
niem, iż w  razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie upraw niony do odstąpienia od umowy.  
§ 3. Postanowienia umowne mniej korzystne dla kupującego są nieważne. Zamiast nich stosuje się przepisy ninie j-
szego artykułu.  
Art. 587. Przepisów rozdziału niniejszego nie stosuje się do sprzedaży na raty, jeżeli kupujący nab ył rzecz w  zakresie  
działalności swego przedsiębiorstwa.  
Art. 588. § 1. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio w  wypadkach, gdy rzecz ruchoma zostaje 
sprzedana osobie fizycznej korzystającej z  kredytu udzielonego w  tym celu przez bank, jeże li kredyt ten ma być spłacony 
ratami, a  rzecz została kupującemu wydana przed całkowitą spłatą kredytu.  
§ 2. Do zabezpieczenia roszczeń banku, który kredytu udziela, przysługuje mu ustawowe prawo zastawu na rzeczy 
sprzedanej, dopóki rzecz znajduje się u  kupującego.  
§ 3. Odpowiedzialność z  tytułu rękojmi za wady rzeczy ponosi wyłącznie sprzedawca.  
Rozdział II  
Zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej.  Sprzedaż na próbę  
Art. 589. Jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszc zenia ceny, poczytuje 
się w  razie wątpliwości, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym.  
Art. 590. § 1. Jeżeli rzecz zostaje kupującemu wydana, zastrzeżenie własności powinno być stwierdzone pismem. 
Jest ono skuteczne względe m wierzycieli kupującego, jeżeli pismo ma datę pewną.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 591. W razie zastrzeżenia prawa własności sprzedawca odbierając rzecz może żądać odpowiedniego wynagr o-
dzenia za zużycie lub uszkodzenie rzeczy.  
Art. 592. § 1. Sprzedaż na próbę albo  z zastrzeżeniem zbadania rzeczy przez kupującego poczytuje się w  razie wątp -
liwości za zawartą pod warunkiem zawieszającym, że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. W  braku oznaczenia 
w umowie terminu próby lub zbadania rzeczy sprzedawca może wyznac zyć kupującemu odpowiedni termin.  
§ 2. Jeżeli kupujący rzecz odebrał i  nie złożył oświadczenia przed upływem umówionego przez strony lub wyzn a-
czonego przez sprzedawcę terminu, uważa się, że uznał przedmiot sprzedaży za dobry.  
Rozdział III  
Prawo odkupu  
Art. 593. § 1. Prawo odkupu może być zastrzeżone na czas nieprzenoszący lat pięciu; termin dłuższy ulega skróc e-
niu do lat pięciu.  
§ 2. Prawo odkupu wykonywa się przez oświadczenie sprzedawcy złożone kupującemu. Jeżeli zawarcie umowy 
sprzedaży wymagało zachowania szczególnej formy, oświadczenie o  wykonaniu prawa odkupu powinno być złożone 
w tej samej formie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 64 – Poz. 1740  
 
 Art. 594. § 1. Z chwilą wykonania prawa odkupu kupujący obowiązany jest przenieść z  powrotem na sprzedawcę 
własność kupionej rzeczy za zwrotem ceny i kosztów sprzedaży oraz za zwrotem nakładów; jednakże zwrot nakładów, 
które nie stanowiły nakładów koniecznych, należy się kupującemu tylko w  granicach istniejącego zwiększenia wartości 
rzeczy.  
§ 2. Jeżeli określona w  umowie sprzedaży cena odkupu przenosi  cenę i  koszty sprzedaży, sprzedawca może żądać 
obniżenia ceny odkupu do wartości rzeczy w  chwili wykonania prawa odkupu, jednakże nie niżej sumy obliczonej według 
paragrafu poprzedzającego.  
Art. 595. § 1. Prawo odkupu jest niezbywalne i  niepodzielne.  
§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych do odkupu, a  niektórzy z  nich nie wykonywają tego prawa, pozostali mogą je 
wykonać w  całości.  
Rozdział IV  
Prawo pierwokupu  
Art. 596. Jeżeli ustawa lub czynność prawna zastrzega dla jednej ze stron pierwszeństwo kupna oznaczo nej rzeczy 
na wypadek, gdyby druga strona sprzedała rzecz osobie trzeciej (prawo pierwokupu), stosuje się w  braku przepisów 
szczególnych przepisy niniejszego rozdziału.  
Art. 597. § 1. Rzecz, której dotyczy prawo pierwokupu, może być sprzedana osobie trzeci ej tylko pod warunkiem, 
że uprawniony do pierwokupu swego prawa nie wykona.  
§ 2. Prawo pierwokupu wykonywa się przez oświadczenie złożone zobowiązanemu. Jeżeli zawarcie umowy sprzed a-
ży rzeczy, której dotyczy prawo pierwokupu, wymaga zachowania szczególnej formy, oświadczenie o  wykonaniu prawa 
pierwokupu powinno być złożone w  tej samej formie.  
Art. 598. § 1. Zobowiązany z  tytułu prawa pierwokupu powinien niezwłocznie zawiadomić uprawnionego o  treści 
umowy sprzedaży zawartej z  osobą trzecią.  
§ 2. Prawo pierwo kupu co do nieruchomości można wykonać w  ciągu miesiąca, a  co do innych rzeczy – w ciągu 
tygodnia od otrzymania zawiadomienia o  sprzedaży, chyba że zostały zastrzeżone inne terminy.  
Art. 599. § 1. Jeżeli zobowiązany z  tytułu prawa pierwokupu sprzedał rzecz osobie trzeciej bezwarunkowo albo jeżeli 
nie zawiadomił uprawnionego o  sprzedaży lub podał mu do wiadomości istotne postanowienia umowy sprzedaży ni e-
zgodnie z  rzeczywistością, ponosi on odpowie dzialność za wynikłą stąd szkodę.  
§ 2. Jednakże jeżeli prawo pierwokupu przysługuje z  mocy ustawy Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu ter y-
torialnego, współwłaścicielowi albo dzierżawcy, sprzedaż dokonana bezwarunkowo jest nieważna.  
Art. 600. § 1. Przez wykonanie prawa pierwokupu dochodzi do skutku między zobowiązanym a  uprawnionym 
umowa sprzedaży tej samej treści, co umowa zawarta przez zobowiązanego z  osobą trzecią, chyba że przepis szczególny 
stanowi inaczej. Jednakże postanowienia umowy z  osobą trze cią, mające na celu udaremnienie prawa pierwokupu, są 
względem uprawnionego bezskuteczne.  
§ 2. Jeżeli umowa sprzedaży zawarta z  osobą trzecią przewiduje świadczenia dodatkowe, których uprawniony do 
pierwokupu nie mógłby spełnić, może on swe prawo wykonać u iszczając wartość tych świadczeń. Jednakże gdy prawo 
pierwokupu przysługuje Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego z  mocy ustawy, takie świadczenie 
dodatkowe uważa się za niezastrzeżone.  
Art. 601. Jeżeli według umowy sprzedaży zawartej z  osobą trzecią cena ma być zapłacona w  terminie późniejszym, 
uprawniony do pierwokupu może z  tego terminu skorzystać tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny. Przepisu tego nie 
stosuje się, gdy uprawnionym jest państwowa jednostka organizacyjna.  
Art. 602. § 1. Prawo pierwokupu jest niezbywalne. Jest ono niepodzielne, chyba że przepisy szczególne zezwalają 
na częściowe wykonanie tego prawa.  
§ 2. Jeżeli jest kilku uprawnionych, a  niektórzy z  nich nie wykonywają prawa pierwokupu, pozostali mogą wykonać 
je w całości. 
TYTUŁ XII  
Zamiana  
Art. 603. Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w  zamian 
za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.  
Art. 604. Do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.  
  
Dziennik  Ustaw  – 65 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ XIII  
Dostawa  
Art. 605. Przez umowę dostawy dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku 
oraz do ich dostarczania częściami albo periodycznie, a  odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i  do zapł acenia 
ceny.  
Art. 6051. (uchylony)  
Art. 606. Umowa dostawy powinna być stwierdzona pismem.  
Art. 607. Jeżeli surowce lub materiały niezbędne do wykonania przedmiotu dostawy a  dostarczane przez odbiorcę są 
nieprzydatne do prawidłowego wykonania przedmiotu do stawy, dostawca obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić 
o tym odbiorcę.  
Art. 608. § 1. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma nastąpić z  surowców określ o-
nego gatunku lub pochodzenia, dostawca powinien zawiadomić odbiorcę o  ich pr zygotowaniu do produkcji i  jest obowi ą-
zany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie ich jakości.  
§ 2. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że wytworzenie zamówionych rzeczy ma nastąpić w  określony sposób, dostawca 
jest obowiązany zezwolić odbiorcy na sprawdzenie procesu p rodukcji.  
Art. 609. Dostawca ponosi odpowiedzialność z  tytułu rękojmi za wady fizyczne dostarczonych rzeczy także w  tym 
wypadku, gdy wytworzenie rzeczy nastąpiło w  sposób określony przez odbiorcę lub według dostarczonej przez niego 
dokumentacji technologic znej, chyba że dostawca, mimo zachowania należytej staranności, nie mógł wykryć wadliwości 
sposobu produkcji lub dokumentacji technologicznej albo że odbiorca, mimo zwrócenia przez dostawcę uwagi na powy ż-
sze wadliwości, obstawał przy podanym przez siebie s posobie produkcji lub dokumentacji technologicznej.  
Art. 610. Jeżeli dostawca opóźnia się z  rozpoczęciem wytwarzania przedmiotu dostawy lub poszczególnych jego części  
tak dalece, że nie jest prawdopodobne, żeby zdołał je dostarczyć w  czasie umówionym, odbi orca może nie wyznaczając 
terminu dodatkowego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do dostarczenia przedmiotu dostawy.  
Art. 611. Jeżeli w  toku wytwarzania przedmiotu dostawy okaże się, że dostawca wykonywa ten przedmiot w  sposób 
wadliwy albo spr zeczny z  umową, odbiorca może wezwać dostawcę do zmiany sposobu wykonania wyznaczając dosta w-
cy w  tym celu odpowiedni termin, a  po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu od umowy odstąpić.  
Art. 612. W przedmiotach nieuregulowanych przepisami niniejszego  tytułu, do praw i  obowiązków dostawcy i od-
biorcy stosuje się odpowiednio przepisy o  sprzedaży.  
TYTUŁ XIV  
Kontraktacja  
Art. 613. § 1. Przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i  dostarczyć kontraktującemu 
oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a  kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w  terminie 
umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szcz e-
gólne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadcz enia.  
§ 2. Ilość produktów rolnych może być w  umowie oznaczona także według obszaru, z  którego produkty te mają być 
zebrane.  
§ 3. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i  wynikowych stosuje się 
odpowiednio.  
§ 4. Przez producenta rolnego rozumie się również grupę producentów rolnych lub ich związek oraz spółdzielnię roln i-
ków w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o spółdzielniach rolników (Dz. U. poz. 2073) lub ich związek.  
Art. 614. Jeżeli przedmiot kontrakta cji ma być wytworzony w  gospodarstwie prowadzonym przez kilka osób wspó l-
nie, odpowiedzialność tych osób względem kontraktującego jest solidarna.  
Art. 615. Świadczeniami dodatkowymi ze strony kontraktującego mogą być w  szczególności:  
1) zapewnienie producentowi możności nabycia określonych środków produkcji i  uzyskania pomocy finansowej;  
2) pomoc agrotechniczna i  zootechniczna;  
3) premie pieniężne;  
4) premie rzeczowe.  
  
Dziennik  Ustaw  – 66 – Poz. 1740  
 
 Art. 616. Umowa kontraktacyjna powinna być zawarta na piśmie.  
Art. 617. Kontraktują cy jest uprawniony do nadzoru i  kontroli nad wykonywaniem umowy kontraktacji przez pr o-
ducenta.  
Art. 618. Świadczenie producenta powinno być spełnione w  miejscu wytworzenia zakontraktowanych produktów, 
chyba że co innego wynika z  umowy.  
Art. 619. (uchylony)  
Art. 620. Jeżeli przedmiot kontraktacji jest podzielny, kontraktujący nie może odmówić przyjęcia świadczenia częś -
ciowego, chyba że inaczej zastrzeżono.  
Art. 621. Do rękojmi za wady fizyczne i  prawne przedmiotu kontraktacji oraz środków produkcji dostarcz onych 
producentowi przez kontraktującego stosuje się odpowiednio przepisy o  rękojmi przy sprzedaży z  tą zmianą, że prawo 
odstąpienia od umowy z  powodu wad fizycznych przedmiotu kontraktacji przysługuje kontraktującemu tylko wtedy, gdy 
wady są istotne.  
Art. 622. § 1. Jeżeli wskutek okoliczności, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi, producent nie m o-
że dostarczyć przedmiotu kontraktacji, obowiązany jest on tylko do zwrotu pobranych zaliczek i  kredytów bankowych.  
§ 2. W umowie strony mogą zastr zec warunki zwrotu zaliczek i  kredytu korzystniejsze dla producenta.  
Art. 623. Jeżeli umowa kontraktacji wkłada na producenta obowiązek zgłoszenia w  określonym terminie niemoż -
ności dostarczenia przedmiotu kontraktacji wskutek okoliczności, za które produc ent odpowiedzialności nie ponosi, ni e-
dopełnienie tego obowiązku z  winy producenta wyłącza możność powoływania się na te okoliczności. Nie dotyczy to 
jednak wypadku, gdy kontraktujący o  powyższych okolicznościach wiedział albo gdy były one powszechnie znane . 
Art. 624. § 1. Wzajemne roszczenia producenta i  kontraktującego przedawniają się z  upływem lat dwóch od dnia 
spełnienia świadczenia przez producenta, a  jeżeli świadczenie producenta nie zostało spełnione – od dnia, w  którym p o-
winno było być spełnione.  
§ 2. Jeżeli świadczenie producenta było spełniane częściami, przedawnienie biegnie od dnia, w  którym zostało spe ł-
nione ostatnie świadczenie częściowe.  
Art. 625. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji gospodarstwo producenta przeszło w  posiadanie innej osoby, pra-
wa i obowiązki z  tej umowy wynikające przechodzą na nowego posiadacza. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy przejście  
posiadania było następstwem odpłatnego nabycia gospodarstwa, a  nabywca nie wiedział i  mimo zachowania należytej 
staranności nie mógł się dowiedzieć o  istnieniu umowy kontraktacji.  
Art. 626. § 1. Jeżeli po zawarciu umowy kontraktacji producent wniósł posiadane gospodarstwo jako wkład do rolni -
czej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielnia ta wstępuje w  prawa i  obowiązki producenta, chyba że sta n wniesionego 
gospodarstwa stoi temu na przeszkodzie.  
§ 2. Jeżeli stan gospodarstwa producenta w  chwili jego przystąpienia do spółdzielni nie pozwala na wykonanie 
umowy kontraktacji przez spółdzielnię, umowa wygasa, a  producent obowiązany jest zwrócić pobr ane zaliczki i  kredyty 
bankowe; inne korzyści wynikające z  tej umowy obowiązany jest zwrócić w  takim zakresie, w  jakim ich nie zużył w  celu 
wykonania umowy.  
§ 3. Jeżeli producent po przystąpieniu do spółdzielni dokonywa indywidualnie sprzętu zakontraktowan ych zbiorów, 
ponosi on wyłączną odpowiedzialność za wykonanie umowy kontraktacji.  
TYTUŁ XV  
Umowa o  dzieło  
Art. 627. Przez umowę o  dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, 
a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.  
Art. 6271. (uchylony)  
Art. 628. § 1. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie dzieła można określić przez wskazanie podstaw do jego ust a-
lenia. Jeżeli strony nie określiły wysokości wynagrodzenia ani nie wskazały podstaw do jego ustalenia, poczytuje się 
w razie wątpliwości, że strony miały na myśli zwykłe wynagrodzenie za dzieło tego rodzaju. Jeżeli także w  ten sposób nie 
da się ustalić wysokości wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające uzasadnionemu nakładowi pracy oraz 
innym nakładom przyjmującego zamówienie.  
§ 2. Przepisy dotyczące sprzedaży według cen sztywnych, maksymalnych, minimalnych i  wynikowych stosuje się 
odpowiednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 67 – Poz. 1740  
 
 Art. 629. Jeżeli strony określiły wynagrodzenie na podstawie zestawienia planowanych prac i  przewidywanych 
kosztów (wynagrod zenie kosztorysowe), a  w toku wykonywania dzieła zarządzenie właściwego organu państwowego 
zmieniło wysokość cen lub stawek obowiązujących dotychczas w  obliczeniach kosztorysowych, każda ze stron może 
żądać odpowiedniej zmiany umówionego wynagrodzenia. Nie  dotyczy to jednak należności uiszczonej za materiały lub 
robociznę przed zmianą cen lub stawek.  
Art. 630. § 1. Jeżeli w  toku wykonywania dzieła zajdzie konieczność przeprowadzenia prac, które nie były przew i-
dziane w  zestawieniu prac planowanych będących p odstawą obliczenia wynagrodzenia kosztorysowego, a  zestawienie 
sporządził zamawiający, przyjmujący zamówienie może żądać odpowiedniego podwyższenia umówionego wynagrodz e-
nia. Jeżeli zestawienie planowanych prac sporządził przyjmujący zamówienie, może on żąd ać podwyższenia wynagrodz e-
nia tylko wtedy, gdy mimo zachowania należytej staranności nie mógł przewidzieć konieczności prac dodatkowych.  
§ 2. Przyjmujący zamówienie nie może żądać podwyższenia wynagrodzenia, jeżeli wykonał prace dodatkowe bez 
uzyskania zgo dy zamawiającego.  
Art. 631. Gdyby w  wypadkach przewidzianych w  dwóch artykułach poprzedzających zaszła konieczność znacznego 
podwyższenia wynagrodzenia kosztorysowego, zamawiający może od umowy odstąpić, powinien jednak uczynić to ni e-
zwłocznie i  zapłacić p rzyjmującemu zamówienie odpowiednią część umówionego wynagrodzenia.  
Art. 632. § 1. Jeżeli strony umówiły się o  wynagrodzenie ryczałtowe, przyjmujący zamówienie nie może żądać 
podwyższenia wynagrodzenia, chociażby w  czasie zawarcia umowy nie można było prze widzieć rozmiaru lub kosztów 
prac.  
§ 2. Jeżeli jednak wskutek zmiany stosunków, której nie można było przewidzieć, wykonanie dzieła groziłoby 
przyjmującemu zamówienie rażącą stratą, sąd może podwyższyć ryczałt lub rozwiązać umowę.  
Art. 633. Jeżeli materiał ów na wykonanie dzieła dostarcza zamawiający, przyjmujący zamówienie powinien ich 
użyć w  sposób odpowiedni oraz złożyć rachunek i  zwrócić niezużytą część.  
Art. 634. Jeżeli materiał dostarczony przez zamawiającego nie nadaje się do prawidłowego wykonania dz ieła albo 
jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu, przyjmujący zamówienie powinien 
niezwłocznie zawiadomić o  tym zamawiającego.  
Art. 635. Jeżeli przyjmujący zamówienie opóźnia się z  rozpoczęciem lub wykończeniem dzieł a tak dalece, że nie jest 
prawdopodobne, żeby zdołał je ukończyć w  czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatk o-
wego od umowy odstąpić jeszcze przed upływem terminu do wykonania dzieła.  
Art. 636. § 1. Jeżeli przyjmujący zamówienie wyko nywa dzieło w  sposób wadliwy albo sprzeczny z  umową, zam a-
wiający może wezwać go do zmiany sposobu wykonania i  wyznaczyć mu w  tym celu odpowiedni termin. Po bezskutec z-
nym upływie wyznaczonego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawi enie lub dalsze w y-
konanie dzieła innej osobie na koszt i  niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.  
§ 2. Jeżeli zamawiający sam dostarczył materiału, może on w  razie odstąpienia od umowy lub powierzenia wykon a-
nia dzieła innej osobie żądać zwrotu materiału  i wydania rozpoczętego dzieła.  
Art. 6361. Jeżeli konsument zamówił dzieło będące rzeczą ruchomą, stosuje się przepisy  art. 5431, art. 5461 i art. 548. 
Art. 637. (uchylony)  
Art. 638. § 1. Do odpowiedzialności za wady dzieła stosuje się odpowiednio przepisy  o rękojmi przy sprzedaży. O d-
powiedzialność przyjmującego zamówienie jest wyłączona, jeżeli wada dzieła powstała  z przyczyny tkwiącej  w materiale 
dostarczonym przez zamawiającego.  
§ 2. Jeżeli zamawiającemu udzielono gwarancji na wykonane dzieło, przepisy o  gwarancji przy sprzedaży stosuje się 
odpowiednio.  
Art. 639. Zamawiający nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący 
zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z  przyczyn dotyczących zamawiającego. Jedna kże w  wypadku 
takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z  powodu niewykonania dzieła.  
Art. 640. Jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a  tego współdziałania brak, 
przyjmujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z  zagrożeniem, iż po bezskutecznym 
upływie wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 68 – Poz. 1740  
 
 Art. 641. § 1. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia materiału na wykonanie dzieła obciąża tego, 
kto materiału dostarczył.  
§ 2. Gdy dzieło uległo zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości materiału dostarczonego przez zamawiaj ą-
cego albo wskutek wykonania dzieła według jego wskazówek, przyjmujący zamówienie może żądać za wykonaną pracę 
umówi onego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzedził zamawiającego o  niebezpieczeństwie znis z-
czenia lub uszkodzenia dzieła.  
Art. 642. § 1. W braku odmiennej umowy przyjmującemu zamówienie należy się wynagrodzenie w  chwili oddania 
dzieła.  
§ 2. Jeżeli dzieło ma być oddawane częściami, a  wynagrodzenie zostało obliczone za każdą część z  osobna, wyn a-
grodzenie należy się z  chwilą spełnienia każdego ze świadczeń częściowych.  
Art. 643. Zamawiający obowiązany jest odebrać dzieło, które przyjmujący zamó wienie wydaje mu zgodnie ze swym 
zobowiązaniem.  
Art. 644. Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w  każdej chwili od umowy odstąpić płacąc 
umówione wynagrodzenie. Jednakże w  wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówieni e 
oszczędził z  powodu niewykonania dzieła.  
Art. 645. § 1. Umowa o  dzieło, którego wykonanie zależy od osobistych przymiotów przyjmującego zamówienie, 
rozwiązuje się wskutek jego śmierci lub niezdolności do pracy.  
§ 2. Jeżeli materiał był własnością przyjmu jącego zamówienie, a  dzieło częściowo wykonane przedstawia ze wzgl ę-
du na zamierzony cel umowy wartość dla zamawiającego, przyjmujący zamówienie lub jego spadkobierca może żądać, 
ażeby zamawiający odebrał materiał w  stanie, w  jakim się znajduje, za zapłatą jego wartości oraz odpowiedniej części 
wynagrodzenia.  
Art. 646. Roszczenia wynikające z  umowy o  dzieło przedawniają się z  upływem lat dwóch od dnia oddania dzieła, 
a jeżeli dzieło nie zostało oddane – od dnia, w  którym zgodnie z  treścią umowy miało być odd ane. 
TYTUŁ XVI  
Umowa o  roboty budowlane  
Art. 647. Przez umowę o  roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w  umowie 
obiektu, wykonanego zgodnie z  projektem i  z zasadami wiedzy technicznej, a  inwestor zobowiązuje się do dokonania 
wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z  przygotowaniem robót, w  szczególności do przekazania 
terenu budowy i  dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i  zapłaty umówionego wynagrodzenia.  
Art. 6471. § 1. Inwestor odpowiada solidarnie  z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia  na-
leżnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot  został 
zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykon ywania tych  robót, chyba że 
w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy  i wykonawcy sprzeciw 
wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę.  
§ 2. Zgłoszenie, o którym mowa w § 1, nie jest wymagane, jeżeli  inwestor i wykonawca określili w umowie,  zawa r-
tej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegółowy przedmiot robót budowlanych wykonywanych  przez ozn a-
czonego podwykonawcę.  
§ 3. Inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia w  wysokości ustalonej  w umowie 
między podwykonawcą a wykonawcą, chyba że ta wysokość przekracza wysokość wynagrodzenia należnego  wykonawcy 
za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo  z umowy, o których mowa 
w § 1  albo 2. W takim przypadku odpowiedzialność inwestora za zapłatę podwykonawcy  wynagrodzenia jest ograniczona 
do wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których  szczegółowy przedmiot wynika o d-
powiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa w § 1 albo 2.  
§ 4. Zgłoszenie oraz sprzeciw, o których mowa w § 1, wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważ -
ności.  
§ 5. Przepisy § 1 –4 stosuje się odpowiednio do solidarnej odpowiedzialności inwestora, wykonawcy i podwykona w-
cy, który zawarł umowę z dalszym podwykonawcą, za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy.  
§ 6. Postanowienia umowne sprzeczne z treścią § 1 –5 są nieważne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 69 – Poz. 1740  
 
 Art. 648. § 1. Umowa o  roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem.  
§ 2. Wymagana przez właściwe  przepisy dokumentacja stanowi część składową umowy.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 649. W razie wątpliwości poczytuje się, iż wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stan o-
wiącym część składową umowy.  
Art. 6491. § 1. Gwarancji zapłaty za roboty budowlane, zwanej dalej „gwarancją zapłaty ”, inwestor udziela wyk o-
nawcy (generalnemu wykonawcy) w  celu zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie 
robót budowlanych.  
§ 2. Gwarancją zapłaty jest gwa rancja bankowa lub ubezpieczeniowa, a  także akredytywa bankowa lub poręczenie 
banku udzielone na zlecenie inwestora.  
§ 3. Strony ponoszą w  równych częściach udokumentowane koszty zabezpieczenia wierzytelności.  
Art. 6492. § 1. Nie można przez czynność prawn ą wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy (generalnego wyk o-
nawcy) do żądania od inwestora gwarancji zapłaty.  
§ 2. Odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy (generalnego wykonawcy) przedstawi e-
nia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne.  
Art. 6493. § 1. Wykonawca (generalny wykonawca) robót budowlanych może w  każdym czasie żądać od inwestora 
gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z  tytułu wynagrodzenia wynikającego z  umowy oraz robót d o-
datkowych lub koniecznych do wykonania umo wy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.  
§ 2. Udzielenie gwarancji zapłaty nie stoi na przeszkodzie żądaniu gwarancji zapłaty do łącznej wysokości określ o-
nej w § 1. 
Art. 6494. § 1. Jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji z apłaty w  wyznaczonym 
przez siebie terminie, nie krótszym niż 45  dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z  winy inwestora ze skutkiem na 
dzień odstąpienia.  
§ 2. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w  wykonaniu robót budowlanych z  przyczyn dotyczących 
inwestora.  
§ 3. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wykonawca 
(generalny wykonawca) był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z  przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże 
w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny wykonawca) oszczędził z  powodu niewykonania 
robót budowlanych.  
Art. 6495. Przepisy  art. 6491–6494 stosuje się do umów zawartych między wykonawcą (generalnym wykonawcą) 
a dalszymi wykonawcami (podwykonawcam i). 
Art. 650. (uchylony)  
Art. 651. Jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja, teren budowy, maszyny lub urządzenia nie nadają się do 
prawidłowego wykonania robót albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu 
robót, wykonawca powinien niezwłocznie zawiadomić o  tym inwestora.  
Art. 652. Jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, ponosi on aż do chwili oddania obie k-
tu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie.  
Art. 653. (uchylony)  
Art. 654. W braku odmiennego postanowienia umowy inwestor obowiązany jest na żądanie wykonawcy przyjm o-
wać wykonane roboty częściowo, w  miarę ich ukończenia, za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia.  
Art. 655. Gdyby wykonany obiekt uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu wskutek wadliwości dostarczonych przez in -
westora materiałów, maszyn lub urządzeń albo wskutek wykonania robót według wskazówek inwestora, wykonawca 
może żądać umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeżeli uprzed ził inwestora o  niebezpieczeństwie 
zniszczenia lub uszkodzenia obiektu albo jeżeli mimo zachowania należytej staranności nie mógł stwierdzić wadliwości 
dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń.  
  
Dziennik  Ustaw  – 70 – Poz. 1740  
 
 Art. 656. § 1. Do skutków opóźnienia się przez wykonawcę z  rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu albo 
wykonywania przez wykonawcę robót w  sposób wadliwy lub sprzeczny z  umową, do rękojmi za wady wykonanego 
obiektu, jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeni em obiektu stosuje się od -
powiednio przepisy o  umowie o  dzieło.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 657. Uprawnienie do odstąpienia od umowy przez wykonawcę lub przez inwestora może być ograniczone lub 
wyłączone przez przepisy szczególne.  
Art. 658. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do umowy o  wykonanie remontu budynku lub budowli.  
TYTUŁ XVII  
Najem i  dzierżawa  
DZIAŁ I  
Najem  
Rozdział I  
Przepisy ogólne  
Art. 659. § 1. Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas ozna-
czony  lub nieoznaczony, a  najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz.  
§ 2. Czynsz może być oznaczony w  pieniądzach lub w  świadczeniach innego rodzaju.  
Art. 660. Umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powin na być zawarta na piśmie. 
W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę za zawartą na czas nieoznaczony.  
Art. 661. § 1. Najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na 
czas nieoznaczony.  
§ 2. Najem z awarty między przedsiębiorcami na czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego term i-
nu za zawarty na czas nieoznaczony.  
Art. 662. § 1. Wynajmujący powinien wydać najemcy rzecz w  stanie pr zydatnym do umówionego użytku i utrzy-
mywać ją w  takim stanie przez czas trwania najmu.  
§ 2. Drobne nakłady połączone ze zwykłym używaniem rzeczy obciążają najemcę.  
§ 3. Jeżeli rzecz najęta uległa zniszczeniu z  powodu okoliczności, za które wynajmujący odpowiedzialności nie po -
nosi, wynajmujący nie ma obowi ązku przywrócenia stanu poprzedniego.  
Art. 663. Jeżeli w  czasie trwania najmu rzecz wymaga napraw, które obciążają wynajmującego, a  bez których rzecz 
nie jest przydatna do umówionego użytku, najemca może wyznaczyć wynajmującemu odpowiedni termin do wykonan ia 
napraw. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu najemca może dokonać koniecznych napraw na koszt wyna j-
mującego.  
Art. 664. § 1. Jeżeli rzecz najęta ma wady, które ograniczają jej przydatność do umówionego użytku, najemca może 
żądać odpowiedniego ob niżenia czynszu za czas trwania wad.  
§ 2. Jeżeli w  chwili wydania najemcy rzecz miała wady, które uniemożliwiają przewidziane w  umowie używanie 
rzeczy, albo jeżeli wady takie powstały później, a  wynajmujący mimo otrzymanego zawiadomienia nie usunął ich 
w czasie odpowiednim, albo jeżeli wady usunąć się nie dadzą, najemca może wypowiedzieć najem bez zachowania term i-
nów wypowiedzenia.  
§ 3. Roszczenie o  obniżenie czynszu z  powodu wad rzeczy najętej, jak również uprawnienie do niezwłocznego w y-
powiedzenia najmu n ie przysługuje najemcy, jeżeli w  chwili zawarcia umowy wiedział o  wadach.  
Art. 665. Jeżeli osoba trzecia dochodzi przeciwko najemcy roszczeń dotyczących rzeczy najętej, najemca powinien 
niezwłocznie zawiadomić o  tym wynajmującego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 71 – Poz. 1740  
 
 Art. 666. § 1. Najemca po winien przez czas trwania najmu używać rzeczy najętej w  sposób w  umowie określony, 
a gdy umowa nie określa sposobu używania – w sposób odpowiadający właściwościom i  przeznaczeniu rzeczy.  
§ 2. Jeżeli w  czasie trwania najmu okaże się potrzeba napraw, które o bciążają wynajmującego, najemca powinien 
zawiadomić go o  tym niezwłocznie.  
Art. 667. § 1. Bez zgody wynajmującego najemca nie może czynić w  rzeczy najętej zmian sprzecznych z  umową lub 
z przeznaczeniem rzeczy.  
§ 2. Jeżeli najemca używa rzeczy w  sposób sprzeczny z  umową lub z  przeznaczeniem rzeczy i  mimo upomnienia nie 
przestaje jej używać w  taki sposób albo gdy rzecz zaniedbuje do tego stopnia, że zostaje ona narażona na utratę lub 
uszkodzenie, wynajmujący może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów  wypowiedzenia.  
Art. 668. § 1. Najemca może rzecz najętą oddać w  całości lub części osobie trzeciej do bezpłatnego używania albo 
w podnajem, jeżeli umowa mu tego nie zabrania. W  razie oddania rzeczy osobie trzeciej zarówno najemca, jak i  osoba 
trzecia są o dpowiedzialni względem wynajmującego za to, że rzecz najęta będzie używana zgodnie z  obowiązkami wyn i-
kającymi z  umowy najmu.  
§ 2. Stosunek wynikający z  zawartej przez najemcę umowy o  bezpłatne używanie lub podnajem rozwiązuje się na j-
później z  chwilą zakońc zenia stosunku najmu.  
Art. 669. § 1. Najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w  terminie umówionym.  
§ 2. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w  umowie określony, czynsz  powinien być płacony z  góry, a mianowicie:  
gdy najem ma trwać nie dłużej niż miesiąc  – za cały czas najmu, a  gdy najem ma trwać dłużej niż miesiąc albo gdy um o-
wa była zawarta na czas nieoznaczony – miesięcznie, do dziesiątego dnia miesiąca.  
Art. 670. § 1. Dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych, z  którymi najemca zalega nie dłużej niż 
rok, przysługuje wynajmującemu ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych najemcy wniesionych do przedmiotu 
najmu, chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 671. § 1. Przysługujące wynajmującemu ustawowe prawo zastawu wyga sa, gdy rzeczy obciążone zastawem z o-
staną z  przedmiotu najmu usunięte.  
§ 2. Wynajmujący może się sprzeciwić usunięciu rzeczy obciążonych zastawem i  zatrzymać je na własne niebezpi e-
czeństwo, dopóki zaległy czynsz nie będzie zapłacony lub zabezpieczony.  
§ 3. W wypadku gdy rzeczy obciążone zastawem zostaną usunięte na mocy zarządzenia organu państwowego, w y-
najmujący zachowuje ustawowe prawo zastawu, jeżeli przed upływem trzech dni zgłosi je organowi, który zarządził us u-
nięcie.  
Art. 672. Jeżeli najemca dopuszcz a się zwłoki z  zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, wyna j-
mujący może najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.  
Art. 673. § 1. Jeżeli czas trwania najmu nie jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i  najemca mogą wypowi e-
dzieć najem z  zachowaniem terminów umownych, a  w ich braku z  zachowaniem terminów ustawowych.  
§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia najmu są następujące: gdy czynsz jest płatny w  odstępach czasu dłuższych 
niż miesiąc, najem można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec kwartału kalendarzowego; gdy 
czynsz jest płatny miesięcznie – na miesiąc naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego; gdy czynsz jest płatny 
w krótszych odstępach czasu – na trzy dni naprzód; gdy najem jest dzienny – na jeden dzień naprzód.  
§ 3. Jeżeli czas trwania najmu jest oznaczony, zarówno wynajmujący, jak i  najemca mogą wypowiedzieć najem 
w wypadkach określonych w  umowie.  
Art. 674. Jeżeli po upływie terminu oznaczonego w  umowie albo w  wypowiedzeniu najemca używa nadal rze czy za 
zgodą wynajmującego, poczytuje się w  razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nieoznaczony.  
Art. 675. § 1. Po zakończeniu najmu najemca obowiązany jest zwrócić rzecz w  stanie niepogorszonym; jednakże nie 
ponosi odpowiedzialności za zuż ycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania.  
§ 2. Jeżeli najemca oddał innej osobie rzecz do bezpłatnego używania lub w  podnajem, obowiązek powyższy ciąży 
także na tej osobie.  
§ 3. Domniemywa się, że rzecz była wydana najemcy w  stanie dobrym i  przydatnym do umówionego użytku.  
Art. 676. Jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w  braku odmiennej umowy, może według swego w y-
boru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w  chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia 
stanu poprzedniego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 72 – Poz. 1740  
 
 Art. 677. Roszczenia wynajmującego przeciwko najemcy o  naprawienie szkody z  powodu uszkodzenia lub pogo r-
szenia rzeczy, jak również roszczenia najemcy przeciwko wynajmującemu o  zwrot nakładów na rzecz albo o  zwrot na d-
płaconego czynszu przeda wniają się z  upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.  
Art. 678. § 1. W razie zbycia rzeczy najętej w  czasie trwania najmu nabywca wstępuje w  stosunek najmu na miejsce 
zbywcy; może jednak wypowiedzieć najem z  zachowaniem ustawowych terminów wypowiedzenia.  
§ 2. Powyższe uprawnienie do wypowiedzenia najmu nie przysługuje nabywcy, jeżeli umowa najmu była zawarta na 
czas oznaczony z  zachowaniem formy pisemnej i  z datą pewną, a  rzecz została najemcy wydana.  
Art. 679. § 1. Jeżeli wskutek wypowiedzenia najmu przez  nabywcę rzeczy najętej najemca jest zmuszony zwrócić 
rzecz wcześniej, aniżeli byłby zobowiązany według umowy najmu, może on żądać od zbywcy naprawienia szkody.  
§ 2. Najemca powinien niezwłocznie zawiadomić zbywcę o  przedwczesnym wypowiedzeniu przez nabywc ę; 
w przeciwnym razie przysługują zbywcy przeciwko najemcy wszelkie zarzuty, których najemca nie podniósł, a  których 
podniesienie pociągnęłoby za sobą bezskuteczność wypowiedzenia ze strony nabywcy.  
Rozdział II  
Najem lokalu  
Art. 680. Do najmu lokalu stosuj e się przepisy rozdziału poprzedzającego, z  zachowaniem przepisów poniższych.  
Art. 6801. § 1. Małżonkowie są najemcami lokalu bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli 
nawiązanie stosunku najmu lokalu mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych założonej przez nich rodziny 
nastąpiło w  czasie trwania małżeństwa. Jeżeli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa albo rozdzielność 
majątkowa z  wyrównaniem dorobków do wspólności najmu stosuje się odpowiednio przepisy o  wspólności ustawowej.  
§ 2. Ustanie wspólności majątkowej w  czasie trwania małżeństwa nie powoduje ustania wspólności najmu lokalu  
mającego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Sąd, stosując odpowiednio przepisy o  ustanowieniu 
w wyroku rozdzie lności majątkowej, może z  ważnych powodów na żądanie jednego z  małżonków znieść wspólność na j-
mu lokalu.  
Art. 681. Do drobnych nakładów, które obciążają najemcę lokalu, należą w  szczególności: drobne naprawy podłóg, 
drzwi i  okien, malowanie ścian, podłóg or az wewnętrznej strony drzwi wejściowych, jak również drobne naprawy instal a-
cji i urządzeń technicznych, zapewniających korzystanie ze światła, ogrzewania lokalu, dopływu i  odpływu wody.  
Art. 682. Jeżeli wady najętego lokalu są tego rodzaju, że zagrażają zd rowiu najemcy lub jego domowników albo 
osób u niego zatrudnionych, najemca może wypowiedzieć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia, chociażby 
w chwili zawarcia umowy wiedział o  wadach.  
Art. 683. Najemca lokalu powinien stosować się do porządku domowe go, o ile ten nie jest sprzeczny z uprawni e-
niami wynikającymi z  umowy; powinien również liczyć się z  potrzebami innych mieszkańców i  sąsiadów.  
Art. 684. Najemca może założyć w  najętym lokalu oświetlenie elektryczne, gaz, telefon, radio i  inne podobne urzą-
dzenia, chyba że sposób ich założenia sprzeciwia się obowiązującym przepisom albo zagraża bezpieczeństwu nieruchomości.  
Jeżeli do założenia urządzeń potrzebne jest współdziałanie wynajmującego, najemca może domagać się tego współdział a-
nia za zwrotem wynikły ch stąd kosztów.  
Art. 685. Jeżeli najemca lokalu wykracza w  sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi 
domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni korzystanie z  innych lokali w  budynku uciążliwym, wyna j-
mujący może wypowiedzi eć najem bez zachowania terminów wypowiedzenia.  
Art. 6851. Wynajmujący lokal może podwyższyć czynsz, wypowiadając dotychczasową wysokość czynszu najpó ź-
niej na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego.  
Art. 686. Ustawowe prawo zastawu wynajmująceg o lokal mieszkalny rozciąga się także na wniesione do lokalu 
ruchomości członków rodziny najemcy razem z  nim mieszkających.  
Art. 687. Jeżeli najemca lokalu dopuszcza się zwłoki z  zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, 
a wynajmujący zami erza najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia, powinien on uprzedzić najemcę 
na piśmie, udzielając mu dodatkowego terminu miesięcznego do zapłaty zaległego czynszu.  
Art. 688. Jeżeli czas trwania najmu lokalu nie jest oznaczony, a  czynsz jes t płatny miesięcznie, najem można wyp o-
wiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 73 – Poz. 1740  
 
 Art. 6881. § 1. Za zapłatę czynszu i  innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z  najemcą stale zamieszkujące 
z nim osoby pełnoletnie.  
§ 2. Odpowiedzialność osób, o  których mowa  w § 1, ogranicza się do wysokości czynszu i  innych opłat należnych za 
okres ich stałego zamieszkiwania.  
Art. 6882. Bez zgody wynajmującego najemca nie może oddać lokalu lub jego części do bezpłatnego używania ani 
go podnająć. Zgoda wynajmującego nie jest wymagana co do osoby, względem której najemca jest obciążony obowią z-
kiem alimentacyjnym.  
Art. 689. (uchylony)  
Art. 690. Do ochrony praw najemcy do używania lokalu stosuje się odpowiednio przepisy o  ochronie własnoś ci. 
Art. 691. § 1. W razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w  stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący 
współnajemcą  lokalu, dzieci najemcy i  jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do 
świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z  najemcą.  
§ 2. Osoby wymienione  w § 1 wstępują w  stosunek najmu lokal u mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z  najemcą 
w tym lokalu do chwili jego śmierci.  
§ 3. W razie braku osób wymienionych  w § 1 stosunek najmu lokalu mieszkalnego wygasa.  
§ 4. Osoby, które wstąpiły w  stosunek najmu lokalu mieszkalnego na podstawie  § 1, mogą go wypowiedzieć z za-
chowaniem terminów ustawowych, chociażby umowa najmu była zawarta na czas oznaczony. W  razie wypowiedzenia 
stosunku najmu przez niektóre z  tych osób stosunek ten wygasa względem osób, które go wypowiedziały.  
§ 5. Przepisów  § 1–4 nie stosuje się w  razie śmierci jednego ze współnajemców lokalu mieszkalnego.  
Art. 692. Przepisów o  wypowiedzeniu najmu przez nabywcę rzeczy najętej nie stosuje się do najmu lokali mieszka l-
nych, chyba że najemca nie objął jeszcze lokalu.  
DZIAŁ II  
Dzierżawa  
Art. 693. § 1. Przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania 
i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a  dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu 
umówiony czynsz.  
§ 2. Czynsz może być zastrzeżony w  pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczony 
w ułamkowej części pożytków.  
Art. 694. Do dzierżawy stosuje się odpowiednio przepisy o  najmie z  zachowaniem przepisów poniższych.  
Art. 695. § 1. Dzierżawę zawartą na  czas dłuższy niż lat trzydzieści poczytuje się po upływie tego terminu za zawa r-
tą na czas nieoznaczony.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 696. Dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z  wymaganiami prawidłowej gospodarki i  nie m o-
że zmieniać przeznaczenia prze dmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.  
Art. 697. Dzierżawca ma obowiązek dokonywania napraw niezbędnych do zachowania przedmiotu dzierżawy 
w stanie niepogorszonym.  
Art. 698. § 1. Bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu d zierżawy osobie trzeciej 
do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać.  
§ 2. W razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania 
terminów wypowiedzenia.  
Art. 699. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w  umowie oznaczony, czynsz jest płatny z  dołu w  terminie zwycz a-
jowo przyjętym, a  w braku takiego zwyczaju – półrocznie z  dołu.  
Art. 700. Jeżeli wskutek okoliczności, za które dzierżawca odpowiedzialności nie ponosi i  które nie dotyczą jego 
osoby, zwykły przych ód z przedmiotu dzierżawy uległ znacznemu zmniejszeniu, dzierżawca może żądać obniżenia czy n-
szu przypadającego za dany okres gospodarczy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 74 – Poz. 1740  
 
 Art. 701. Do rzeczy ruchomych objętych ustawowym prawem zastawu wydzierżawiającego należą także rzeczy sł u-
żące do prow adzenia gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, jeżeli znajdują się w  obrębie przedmiotu dzierżawy.  
Art. 702. Jeżeli w  umowie zastrzeżono, że oprócz czynszu dzierżawca będzie obowiązany uiszczać podatki i  inne 
ciężary związane z  własnością lub z  posiadaniem przedmiotu dzierżawy oraz ponosić koszty jego ubezpieczenia, 
ustawowe prawo zastawu przysługujące wydzierżawiającemu zabezpiecza również roszczenie wydzierżawiającego 
względem dzierżawcy o  zwrot sum, które z  powyższych tytułów zapłacił.  
Art. 703. Jeżeli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z  zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, 
a w wypadku gdy czynsz jest płatny rocznie, jeżeli dopuszcza się zwłoki z  zapłatą ponad trzy miesiące, wydzierżawiający 
może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien uprzedzić 
dzierżawcę udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu.  
Art. 704. W braku odmiennej umowy dzierżawę gruntu rolnego można wypowiedzieć na jeden rok naprz ód na koniec  
roku dzierżawnego, inną zaś dzierżawę na sześć miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego.  
Art. 705. Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca obowiązany jest, w  braku odmiennej umowy, zwrócić przedmiot 
dzierżawy w  takim stanie, w  jakim powini en się znajdować stosownie do przepisów o  wykonywaniu dzierżawy.  
Art. 706. Jeżeli przy zakończeniu dzierżawy dzierżawca gruntu rolnego pozostawia zgodnie ze swym obowiązkiem 
zasiewy, może on żądać zwrotu poczynionych na te zasiewy nakładów o  tyle, o  ile wb rew wymaganiom prawidłowej gos -
podarki nie otrzymał odpowiednich zasiewów przy rozpoczęciu dzierżawy.  
Art. 707. Jeżeli dzierżawa kończy się przed upływem roku dzierżawnego, dzierżawca obowiązany jest zapłacić 
czynsz w  takim stosunku, w  jakim pożytki, które  w tym roku pobrał lub mógł pobrać, pozostają do pożytków z  całego 
roku dzierżawnego.  
Art. 708. Przepisy działu niniejszego stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy osoba biorąca nieruchomość rolną do 
używania i  pobierania pożytków nie jest obowiązana do uis zczania czynszu, lecz tylko do ponoszenia podatków i  innych 
ciężarów związanych z  własnością lub z  posiadaniem gruntu.  
Art. 709. Przepisy o  dzierżawie rzeczy stosuje się odpowiednio do dzierżawy praw.  
TYTUŁ XVII1 
Umowa leasingu  
Art. 7091. Przez umowę leasi ngu finansujący zobowiązuje się, w  zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, n a-
być rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w  tej umowie i  oddać tę rzecz korzystającemu do używania 
albo używania i  pobierania pożytków przez czas oznaczony, a  korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu 
w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z  tytułu nabycia rzeczy 
przez finansującego.  
Art. 7092. Umowa leasingu powinna być zawarta na piśmie pod rygorem n ieważności.  
Art. 7093. Jeżeli rzecz nie zostanie wydana korzystającemu w  ustalonym terminie na skutek okoliczności, za które 
ponosi on odpowiedzialność, umówione terminy płatności rat pozostają niezmienione.  
Art. 7094. § 1. Finansujący powinien wydać korzy stającemu rzecz w  takim stanie, w  jakim znajdowała się ona w  chwili  
wydania finansującemu przez zbywcę.  
§ 2. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za przydatność rzeczy do umówionego użytku.  
§ 3. Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu ra zem z  rzeczą odpis umowy ze zbywcą lub odpisy innych 
posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w  szczególności odpis dokumentu gwarancyjnego co do jakości rz e-
czy, otrzymanego od zbywcy lub producenta.  
Art. 7095. § 1. Jeżeli po wydaniu korzystającemu rz ecz została utracona z  powodu okoliczności, za które finansujący 
nie ponosi odpowiedzialności, umowa leasingu wygasa.  
§ 2. Korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o  utracie rzeczy.  
§ 3. Jeżeli umowa leasingu wygasła z  przyczyn określony ch w § 1, finansujący może żądać od korzystającego 
natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w  umowie a  niezapłaconych rat, pomniejszonych o  korzyści, 
jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i  wygaśnięcia umowy le asingu oraz z  tytułu 
ubezpieczenia rzeczy, a  także naprawienia szkody.  
  
Dziennik  Ustaw  – 75 – Poz. 1740  
 
 Art. 7096. Jeżeli w  umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający obowiązany jest ponosić koszty ubezpieczenia 
rzeczy od jej utraty w  czasie trwania leasingu, w  braku odmiennego postanow ienia umownego, koszty te obejmują składkę  
z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach.  
Art. 7097. § 1. Korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w  należytym stanie, w  szczególności dokonywać jej 
konserwacji i  napraw niezbędnych do zachowani a rzeczy w  stanie niepogorszonym, z  uwzględnieniem jej zużycia wsk u-
tek prawidłowego używania, oraz ponosić ciężary związane z  własnością lub posiadaniem rzeczy.  
§ 2. Jeżeli w  umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że konserwacji i  napraw rzeczy dokonuje osoba mająca okreś -
lone kwalifikacje, korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o  konieczności dokonania istotnej n a-
prawy rzeczy.  
§ 3. Korzystający obowiązany jest umożliwić finansującemu sprawdzenie rzeczy w  zakresie określonym  w § 1 i 2. 
Art. 7098. § 1. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wady te powstały na sk u-
tek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystaj ą-
cego są nieważne.  
§ 2. Z chwilą zawarcia przez finansującego umowy ze zbywcą z  mocy ustawy przechodzą na korzystającego upra w-
nienia z  tytułu wad rzeczy przysługujące finansującemu względem zbywcy, z  wyjątkiem uprawnienia odstąpienia przez 
finansującego od umowy ze zbywcą.  
§ 3. Wykonanie przez korzystającego uprawnień określonych  w § 2 nie wpływa na jego obowiązki wynikające 
z umowy leasingu, chyba że finansujący odstąpi od umowy ze zbywcą z  powodu wad rzeczy.  
§ 4. Korzystający może żądać odstąpienia przez finansującego od um owy ze zbywcą z  powodu wad rzeczy, jeżeli 
uprawnienie finansującego do odstąpienia wynika z  przepisów prawa lub umowy ze zbywcą. Bez zgłoszenia żądania 
przez korzystającego finansujący nie może odstąpić od umowy ze zbywcą z  powodu wad rzeczy.  
§ 5. W razie odstąpienia przez finansującego od umowy ze zbywcą z  powodu wad rzeczy, umowa leasingu wygasa. 
Finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszys tkich przewidzianych w  umowie a nie-
zapłaconych rat, pomniejszonych o  korzyści, jakie f inansujący uzyskał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem 
i wygaśnięcia umowy leasingu oraz umowy ze zbywcą.  
Art. 7099. Korzystający powinien używać rzeczy i  pobierać jej pożytki w  sposób określony w  umowie leasingu, 
a gdy umowa tego nie określa – w sposób odpowiadający właściwościom i  przeznaczeniu rzeczy.  
Art. 70910. Bez zgody finansującego korzystający nie może czynić w  rzeczy  zmian, chyba że wynikają one z prze-
znaczenia rzeczy.  
Art. 70911. Jeżeli mimo upomnienia na piśmie przez finansującego korzy stający narusza obowiązki określone  
w art. 7097 § 1 lub w  art. 7099 albo nie usunie zmian w  rzeczy dokonanych z  naruszeniem  art. 70910, finansujący może 
wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia . 
Art. 70912. § 1. Bez zgody finansującego korzystający nie może oddać rzeczy do używania osobie trzeciej.  
§ 2. W razie naruszenia obowiązku określonego  w § 1, finansujący może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem 
natychmiastowym, chyba że strony uzgodn iły termin wypowiedzenia.  
Art. 70913. § 1. Korzystający obowiązany jest płacić raty w  terminach umówionych.  
§ 2. Jeżeli korzystający dopuszcza się zwłoki z  zapłatą co najmniej jednej raty, finansujący powinien wyznaczyć na 
piśmie korzystającemu odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości z  zagrożeniem, że w  razie bezskutecznego 
upływu wyznaczonego terminu może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że strony 
uzgodniły termin wypowiedzenia. Postanowienia umowne mniej korzystn e dla korzystającego są nieważne.  
Art. 70914. § 1. W  razie zbycia rzeczy przez finansującego nabywca wstępuje w  stosunek leasingu na miejsce finan -
sującego.  
§ 2. Finansujący powinien niezwłocznie zawiadomić korzystającego o  zbyciu rzeczy.  
Art. 70915. W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzyst a-
jący ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszystkich 
przewidzianych w  umowie a  niezapłaconych rat, pomniej szonych o  korzyści, jakie finansujący uzyskał wskutek ich zapł a-
ty przed umówionym terminem i  rozwiązania umowy leasingu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 76 – Poz. 1740  
 
 Art. 70916. Jeżeli finansujący zobowiązał się, bez dodatkowego świadczenia, przenieść na korzystającego własność 
rzeczy po upływie ozna czonego w  umowie czasu trwania leasingu, korzystający może żądać przeniesienia własności 
rzeczy w  terminie miesiąca od upływu tego czasu, chyba że strony uzgodniły inny termin.  
Art. 70917. Do odpowiedzialności finansującego za wady rzeczy powstałe na skute k okoliczności, za które finans u-
jący ponosi odpowiedzialność, uprawnień i  obowiązków stron w  razie dochodzenia przez osobę trzecią przeciwko korz y-
stającemu roszczeń dotyczących rzeczy, odpowiedzialności korzystającego i  osoby trzeciej wobec finansującego w  razie 
oddania rzeczy tej osobie przez korzystającego do używania, zabezpieczenia rat leasingu i  świadczeń dodatkowych korz y-
stającego, zwrotu rzeczy przez korzystającego po zakończeniu leasingu oraz do ulepszenia rzeczy przez korzystającego 
stosuje się odp owiednio przepisy o  najmie, a  do zapłaty przez korzystającego rat przed terminem płatności stosuje się 
odpowiednio przepisy o  sprzedaży na raty.  
Art. 70918. Do umowy, przez którą jedna strona zobowiązuje się oddać rzecz stanowiącą jej własność do używania 
albo do używania i  pobierania pożytków drugiej stronie, a  druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi rzeczy 
w umówionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej wartości rzeczy w  chwili zawarcia tej umowy, stosuje 
się odpowiednio przepis y niniejszego tytułu.  
TYTUŁ XVIII  
Użyczenie  
Art. 710. Przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nie -
oznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w  tym celu rzeczy.  
Art. 711. Jeżeli rzecz użyczona ma wady, użyczający obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził bi o-
rącemu przez to, że wiedząc o  wadach nie zawiadomił go o  nich. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy biorący mógł 
wadę z  łatwością zauważyć.  
Art. 712. § 1. Jeżeli umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący może rzeczy używać w  sposób odpowi a-
dający jej właściwościom i  przeznaczeniu.  
§ 2. Bez zgody użyczającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej osobie trzeciej do używania.  
Art. 713. Biorący do używania ponosi zwykłe koszt y utrzymania rzeczy użyczonej. Jeżeli poczynił inne wydatki lub 
nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o  prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia.  
Art. 714. Biorący do używania jest odpowiedzialny za przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, jeż eli jej używa 
w sposób sprzeczny z  umową albo z  właściwościami lub z  przeznaczeniem rzeczy, albo gdy nie będąc do tego upowa ż-
niony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności powierza rzecz innej osobie, a  rzecz nie byłaby uległa utracie lub 
uszkodzeniu, g dyby jej używał w  sposób właściwy albo gdyby ją zachował u siebie.  
Art. 715. Jeżeli umowa użyczenia została zawarta na czas nieoznaczony, użyczenie kończy się, gdy biorący uczynił 
z rzeczy użytek odpowiadający umowie albo gdy upłynął czas, w  którym mógł ten użytek uczynić.  
Art. 716. Jeżeli biorący używa rzeczy w  sposób sprzeczny z  umową albo z  właściwościami lub z  przeznaczeniem 
rzeczy, jeżeli powierza rzecz innej osobie nie będąc do tego upoważniony przez umowę ani zmuszony przez okoliczności, 
albo jeżel i rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z  powodów nieprzewidzianych w  chwili zawarcia umowy, użyczający 
może żądać zwrotu rzeczy, chociażby umowa była zawarta na czas oznaczony.  
Art. 717. Jeżeli kilka osób wspólnie wzięło rzecz do używania, ich odpowiedz ialność jest solidarna.  
Art. 718. § 1. Po zakończeniu użyczenia biorący do używania obowiązany jest zwrócić użyczającemu rzecz w  stanie 
niepogorszonym; jednakże biorący nie ponosi odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego 
używania . 
§ 2. Jeżeli biorący do używania powierzył rzecz innej osobie, obowiązek powyższy ciąży także na tej osobie.  
Art. 719. Roszczenie użyczającego przeciwko biorącemu do używania o  naprawienie szkody za uszkodzenie lub p o-
gorszenie rzeczy, jak również roszczen ia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o  zwrot nakładów na rzecz oraz 
o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z  upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 77 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ XIX  
Pożyczka  
Art. 720. § 1. Przez umowę pożyczki dający pożyczkę  zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną 
ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a  biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy 
albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i  tej samej jakości.  
§ 2. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.  
Art. 721. Dający pożyczkę może odstąpić od umowy i  odmówić wydania przedmiotu pożyczki, jeżeli zwrot pożyc z-
ki jest wątpliwy z  powodu złego stanu majątkowego drugiej s trony. Uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę, 
jeżeli  w chwili zawarcia umowy o  złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z  łatwością mógł się dowiedzieć.  
Art. 722. Roszczenie biorącego pożyczkę o  wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia s ię z upływem sześciu mi e-
sięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany.  
Art. 723. Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony, dłużnik obowiązany jest zwrócić pożyczkę w  ciągu sześ -
ciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę.  
Art. 724. Jeżeli  rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady, dający pożyczkę obowiązany jest do n a-
prawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o  wadach nie zawiadomił go o  nich. Przepisu powy ż-
szego nie stosuje się w  wypadku, gdy biorący mógł z  łatwością wadę zauważyć.  
TYTUŁ XX  
Umowa rachunku bankowego  
Art. 725. Przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas ozn a-
czony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak st anowi, do przeprow a-
dzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.  
Art. 726. Bank może obracać czasowo wolne środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym z  obowiązkiem 
ich zwrotu w  całości lub w  części na każde żądanie, chyba że umowa uzależnia obowiąz ek zwrotu od wypowiedzenia.  
Art. 727. Bank może odmówić wykonania zlecenia posiadacza rachunku bankowego tylko w  wypadkach przew i-
dzianych w  przepisach szczególnych.  
Art. 728. § 1. Przy umowie zawartej na czas nieoznaczony bank jest obowiązany informować po siadacza rachunku, 
w sposób określony w  umowie, o  każdej zmianie stanu rachunku bankowego.  
§ 2. Bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w  miesiącu bezpłatnie wyciąg z  rachunku 
z informacją o  zmianach stanu rachunku i  ustaleniem salda, c hyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób 
informowania o  zmianach stanu rachunku i  ustaleniu salda.  
§ 3. Posiadacz rachunku bankowego jest obowiązany zgłosić bankowi niezgodność zmian stanu rachunku lub salda 
w ciągu czternastu dni od dnia ot rzymania wyciągu z  rachunku.  
Art. 729. Posiadacz imiennego rachunku bankowego obowiązany jest zawiadamiać bank o  każdej zmianie swego 
zamieszkania lub siedziby.  
Art. 730. Rozwiązanie umowy rachunku bankowego zawartej na czas nieoznaczony może nastąpić w  każdym czasie 
wskutek wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron; jednakże bank może wypowiedzieć taką umowę tylko z  ważnych 
powodów.  
Art. 731. Roszczenia wynikające ze stosunku rachunku bankowego przedawniają się z  upływem lat dwóch. Nie dotyczy  
to roszczeń o zwrot wkładów oszczędnościowych.  
Art. 732. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio również do rachunków prowadzonych przez spółdzie l-
cze kasy oszczędnościowo -kredytowe.  
Art. 733. Przepisy niniejszego tytułu nie uchybiają przepisom o  rozlicze niach pieniężnych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 78 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ XXI  
Zlecenie  
Art. 734. § 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności 
prawnej dla dającego zlecenie.  
§ 2. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności  w imieniu dającego zlec e-
nie. Przepis ten nie uchybia przepisom o  formie pełnomocnictwa.  
Art. 735. § 1. Jeżeli ani z  umowy, ani z  okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je 
bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się  wynagrodzenie.  
§ 2. Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy, a  nie umówiono się o  wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie 
odpowiadające wykonanej pracy.  
Art. 736. Kto zawodowo trudni się załatwianiem czynności dla drugich, powinien, jeżeli nie chce zl ecenia przyjąć, 
zawiadomić o  tym niezwłocznie dającego zlecenie. Taki sam obowiązek ciąży na osobie, która dającemu zlecenie oświa d-
czyła gotowość załatwiania czynności danego rodzaju.  
Art. 737. Przyjmujący zlecenie może bez uprzedniej zgody dającego zlecen ie odstąpić od wskazanego przez niego 
sposobu wykonania zlecenia, jeżeli nie ma możności uzyskania jego zgody, a  zachodzi uzasadniony powód do przypus z-
czenia, że dający zlecenie zgodziłby się na zmianę, gdyby wiedział o  istniejącym stanie rzeczy.  
Art. 738. § 1. Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy to wynika 
z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. W  wypadku takim obowiązany jest zawi a-
domić niezwłocznie dającego zlecenie o  osobie i  o miejscu zamieszkania swego zastępcy i  w razie zawiadomienia od -
powiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w  wyborze zastępcy.  
§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest za wykonanie zlecenia także względem dającego zlecenie. Jeżeli przyjmujący zle-
cenie ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest 
solidarna.  
Art. 739. W wypadku gdy przyjmujący zlecenie powierzył wykonanie zlecenia innej osobie nie będąc do tego 
uprawniony, a  rzecz należąca do dającego zlecenie uległa przy wykonywaniu zlecenia utracie lub uszkodzeniu, przyjm u-
jący zlecenie jest odpowiedzialny także za utratę lub uszkodzenie przypadkowe, chyba że jedno lub drugie nastąpiłoby 
również wtedy, gdyby sam zlecenie wykonywał.  
Art. 740. Przyjmujący zlecenie powinien udzielać dającemu zlecenie potrzebnych wiadomości o  przebiegu sprawy, 
a po wykonaniu zlecenia lub po wcześniejszym rozwiązaniu umowy złożyć mu sprawozdanie. Powinien mu wydać 
wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla  niego uzyskał, chociażby w  imieniu własnym.  
Art. 741. Przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym interesie rzeczy i  pieniędzy dającego zlecenie. 
Od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z  wykonywania zlecenia powinien płacić dając emu zlecenie  
odsetki ustawowe.  
Art. 742. Dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki, które ten poczynił w  celu należytego 
wykonania zlecenia, wraz z  odsetkami ustawowymi; powinien również zwolnić przyjmującego zlecenie od zobowiązań, 
które ten w  powyższym celu zaciągnął w  imieniu własnym.  
Art. 743. Jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie powinien na żądanie przyjmującego udzi e-
lić mu odpowiedniej zaliczki.  
Art. 744. W razie odpłatnego zlecenia wynagrodzenie należy się przyjmującemu dopiero po wykonaniu zlecenia, 
chyba że co innego wynika z  umowy lub z  przepisów szczególnych.  
Art. 745. Jeżeli kilka osób dało lub przyjęło zlecenie wspólnie, ich odpowiedzialność względem drugiej strony jest 
solidarna.  
Art. 746. § 1. Dający  zlecenie może je wypowiedzieć w  każdym czasie. Powinien jednak zwrócić przyjmującemu 
zlecenie wydatki, które ten poczynił w  celu należytego wykonania zlecenia; w  razie odpłatnego zlecenia obowiązany jest 
uiścić przyjmującemu zlecenie część wynagrodzenia o dpowiadającą jego dotychczasowym czynnościom, a  jeżeli wyp o-
wiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, powinien także naprawić szkodę.  
§ 2. Przyjmujący zlecenie może je wypowiedzieć w  każdym czasie. Jednakż e gdy zlecenie jest odpłatne, a wypowi e-
dzenie nastąpił o bez ważnego powodu, przyjmujący zlecenie jest odpowiedzialny za szkodę.  
§ 3. Nie można zrzec się z  góry uprawnienia do wypowiedzenia zlecenia z  ważnych powodów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 79 – Poz. 1740  
 
 Art. 747. W braku odmiennej umowy zlecenie nie wygasa ani wskutek śmierci dającego zlecenie, ani wskutek utraty 
przez niego zdolności do czynności prawnych. Jeżeli jednak, zgodnie z  umową, zlecenie wygasło, przyjmujący zlecenie 
powinien, gdyby z  przerwania powierzonych mu czynności mogła wyniknąć szkoda, prowadzić te czynności nadal, dop ó-
ki spadko bierca albo przedstawiciel ustawowy dającego zlecenie nie będzie mógł zarządzić inaczej.  
Art. 748. W braku odmiennej umowy zlecenie wygasa wskutek śmierci przyjmującego zlecenie albo wskutek utraty 
przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych.  
Art. 749. Jeżeli zlecenie wygasło, uważa się je mimo to za istniejące na korzyść przyjmującego zlecenie aż do chwili,  
kiedy dowiedział się o  wygaśnięciu zlecenia.  
Art. 750. Do umów o  świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpo wiednio 
przepisy o  zleceniu.  
Art. 751. Z upływem lat dwóch przedawniają się:  
1) roszczenia o  wynagrodzenie za spełnione czynności i  o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które 
stale lub w  zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy ros z-
czeń z  tytułu zaliczek udzielonych tym osobom;  
2) roszczenia z  tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się 
zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzym ującym zakłady na ten cel przeznaczone.  
TYTUŁ XXII  
Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia  
Art. 752. Kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać z  korzyścią osoby, której sprawę prowadzi, 
i zgodnie z  jej prawdopodobną wolą, a  przy prowadzeniu s prawy obowiązany jest zachowywać należytą staranność.  
Art. 753. § 1. Prowadzący cudzą sprawę bez zlecenia powinien w  miarę możności zawiadomić o  tym osobę, której 
sprawę prowadzi, i  stosownie do okoliczności albo oczekiwać jej zleceń, albo prowadzić sprawę  dopóty, dopóki osoba ta 
nie będzie mogła sama się nią zająć.  
§ 2. Z czynności swych prowadzący cudzą sprawę powinien złożyć rachunek oraz wydać wszystko, co przy prow a-
dzeniu sprawy uzyskał dla osoby, której sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoim i obowiązkami, może żądać 
zwrotu uzasadnionych wydatków i  nakładów wraz z  ustawowymi odsetkami oraz zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął  
przy prowadzeniu sprawy.  
Art. 754. Kto prowadzi cudzą sprawę wbrew wiadomej mu woli osoby, której sprawę prowadzi,  nie może żądać 
zwrotu poniesionych wydatków i  odpowiedzialny jest za szkodę, chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie lub zas a-
dom współżycia społecznego.  
Art. 755. Jeżeli prowadzący cudzą sprawę dokonał zmian w  mieniu osoby, której sprawę prowadzi, bez wyraźnej 
potrzeby lub korzyści tej osoby albo wbrew wiadomej mu jej woli, obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a  gdyby to 
nie było możliwe, naprawić szkodę. Nakłady może zabrać z  powrotem, o  ile może to uczynić bez uszkodzenia rzeczy.  
Art. 756. Potwierdzenie osoby, której sprawa była prowadzona, nadaje prowadzeniu sprawy skutki zlecenia.  
Art. 757. Kto w  celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego drugiemu ratuje jego dobro, może żądać od niego 
zwrotu uzasadnionych wydatków, chociażby jego działani e nie odniosło skutku, i  jest odpowiedzialny tylko za winę 
umyślną lub rażące niedbalstwo.  
TYTUŁ XXIII  
Umowa agencyjna  
Art. 758. § 1. Przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w  zakresie działalności swego 
przedsiębiorstwa, do sta łego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z  klientami umów na rzecz dającego 
zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w  jego imieniu.  
§ 2. Do zawierania umów w  imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla niego oświadczeń agent jest  uprawni o-
ny tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie.  
Art. 7581. § 1. Jeżeli sposób wynagrodzenia nie został w  umowie określony, agentowi należy się prowizja.  
§ 2. Prowizją jest wynagrodzenie, którego wysokość zależy od liczby lub wartości zawartych umów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 80 – Poz. 1740  
 
 § 3. Jeżeli wysokość prowizji nie została w  umowie określona, należy się ona w  wysokości zwyczajowo przyjętej 
w stosunkach danego rodzaju, w  miejscu działalności prowadzonej przez agenta, a  w razie niemożności ustalenia prowizji 
w ten sposób, agentowi należy  się prowizja w  odpowiedniej wysokości, uwzględniającej wszystkie okoliczności bezp o-
średnio związane z  wykonaniem zleconych mu czynności.  
Art. 7582. Każda ze stron może żądać od drugiej pisemnego potwierdzenia treści umowy oraz postanowień ją zmi e-
niających  lub uzupełniających. Zrzeczenie się tego uprawnienia jest nieważne.  
Art. 759. W razie wątpliwości poczytuje się, że agent jest upoważniony do przyjmowania dla dającego zlecenie z a-
płaty za świadczenie, które spełnia za dającego zlecenie, oraz do przyjmowania dla niego świadczeń, za które płaci, jak 
również do odbierania zawiadomień o  wadach oraz oświadczeń dotyczących wykonania umowy, którą zawarł w  imieniu 
dającego zlecenie.  
Art. 760. Każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej.  
Art. 7601. § 1. Agent obowiązany jest w  szczególności przekazywać wszelkie informacje mające znaczenie dla daj ą-
cego zlecenie oraz przestrzegać jego wskazówek uzasadnionych w  danych okolicz nościach, a  także podejmować, w za-
kresie prowadzonych spraw , czynności potrzebne do ochrony praw dającego zlecenie.  
§ 2. Postanowienia umowy sprzeczne z  treścią  § 1 są nieważne.  
Art. 7602. § 1. Dający zlecenie obowiązany jest przekazywać agentowi dokumenty i  informacje potrzebne do prawid -
łowego  wykonania umowy.  
§ 2. Dający zlecenie obowiązany jest w  rozsądnym czasie zawiadomić agenta o  przyjęciu lub odrzuceniu propozycji 
zawarcia umowy oraz o  niewykonaniu umowy, przy której zawarciu agent pośredniczył lub którą zawarł w  imieniu daj ą-
cego zlecenie.  
§ 3. Dający zlec enie obowiązany jest zawiadomić w  rozsądnym czasie agenta o  tym, że liczba umów, których zawa r-
cie przewiduje, lub wartość ich przedmiotu będzie znacznie niższa niż ta, której agent mógłby się normalnie spodziewać.  
§ 4. Postanowienia umowy sprzeczne z  treśc ią § 1–3 są nieważne.  
Art. 7603. W razie gdy agent zawierający umowę w  imieniu dającego zlecenie nie ma umocowania albo przekroczy 
jego zakres, umowę uważa się za potwierdzoną, jeżeli dający zlecenie niezwłoc znie po otrzymaniu wiadomości o zawa r-
ciu umowy n ie oświadczy klientowi, że umowy nie potwierdza.  
Art. 761. § 1. Agent może żądać prowizji od umów zawartych w  czasie trwania umowy agencyjnej, jeżeli do ich z a-
warcia doszło w  wyniku jego działalności lub jeżeli zostały one zawarte z  klientami pozyskanymi p rzez agenta poprzednio 
dla umów tego samego rodzaju.  
§ 2. Jeżeli agentowi zostało przyznane prawo wyłączności w  odniesieniu do oznaczonej grupy klientów lub obszaru 
geograficznego, a  w czasie trwania umowy agencyjnej została bez udziału agenta zawarta umow a z klientem z  tej grupy 
lub obszaru, agent może żądać prowizji od tej umowy. Dający zlecenie obowiązany jest w  rozsądnym czasie zawiadomić 
agenta o  zawarciu takiej umowy.  
Art. 7611. § 1. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy age ncyjnej, jeżeli – przy 
spełnieniu przesłanek  z art. 761 – propozycję zawarcia umowy dający zlecenie lub agent otrzymał od klienta przed ro z-
wiązaniem umowy agencyjnej.  
§ 2. Agent może żądać prowizji od umowy zawartej po rozwiązaniu umowy agencyjnej także wt edy, gdy do jej z a-
warcia doszło w  przeważającej mierze w  wyniku jego działalności w  okresie trwania um owy agencyjnej, a  zarazem w roz-
sądnym  czasie od jej rozwiązania.  
Art. 7612. Agent nie może żądać prowizji, o  której mowa  w art. 761, jeżeli prowizja ta na leży się zgodnie  z art. 7611 
poprzedniemu agentowi, chyba że z  okoliczności wynika, że względy słuszności przemawiają za podziałem prowizji 
między obu agentów.  
Art. 7613. § 1. W braku odmiennego postanowienia umowy agencyjnej agent nabywa prawo do prowizji  z chwilą, 
w której dający zlecenie powinien był, zgodnie z  umową z  klientem, spełnić świadczenie albo faktycznie je spełnił, albo 
też swoje świadczenie spełnił klient. Jednakże strony nie mogą umówić się, że agent nabywa prawo do prowizji później 
niż w  chwili, w  której klient spełnił świadczenie albo powinien był je spełnić, gdyby dający zlecenie spełnił świadczenie.  
§ 2. Jeżeli umowa zawarta pomiędzy dającym zlecenie i  klientem ma być wykonywana częściami, agent nabywa 
prawo do prowizji w  miarę wykonywani a tej umowy.  
§ 3. Roszczenie o  zapłatę prowizji staje się wymagalne z  upływem ostatniego dnia miesiąca następującego po kwa r-
tale, w  którym agent nabył prawo do prowizji. Postanowienie umowy mniej korzystne dla agenta jest nieważne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 81 – Poz. 1740  
 
 Art. 7614. Agent nie moż e żądać prowizji, gdy oczywiste jest, że umowa z  klientem nie zostanie wykonana na skutek 
okoliczności, za które dający zlecenie nie ponosi odpowiedzialności, jeżeli zaś prowizja została już agentowi wypłacona, 
podlega ona zwrotowi. Postanowienie umowy age ncyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.  
Art. 7615. § 1. Dający zlecenie obowiązany jest złożyć agentowi oświadczenie zawierające dane o  należnej mu pr o-
wizji nie później niż w  ostatnim dniu miesiąca następującego po kwartale, w  którym agent nabył prawo do prowizji. 
Oświadczenie to powinno wskazywać wszystkie dane stanowiące podstawę do obliczenia wysokości należnej prowizji. 
Postanowienie umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.  
§ 2. Agent może domagać się udostępnienia informacji  potrzebnych do ustalenia, czy wysokość należnej mu prowizji 
została prawidłowo obliczona, w  szczególności może domagać się wyciągów z  ksiąg handlowych dającego zlecenie albo 
żądać, aby wgląd i  wyciąg z  tych ksiąg został zapewniony biegłemu rewidentowi wyb ranemu przez strony. Postanowienie 
umowy agencyjnej mniej korzystne dla agenta jest nieważne.  
§ 3. W razie nieudostępnienia agentowi informacji, o  których mowa  w § 2, agent może domagać się ich udostępni e-
nia w  drodze powództwa wytoczonego w  okresie sześciu  miesięcy od dnia zgłoszenia żądania dającemu zlecenie.  
§ 4. W razie nieosiągnięcia przez strony porozumienia co do wyboru biegłego rewidenta, o  którym mowa  w § 2, 
agent może domagać się, w  drodze powództwa wytoczonego w  okresie sześciu miesięcy od dnia zg łoszenia żądania daj ą-
cemu zlecenie, dokonania wglądu i  wyciągu z  ksiąg przez biegłego wskazanego przez sąd.  
Art. 7616. Przepisy  art. 761–7615 stosuje się w  razie gdy prowizja stanowi całość lub część wynagrodzenia, chyba że 
strony uzgodniły stosowanie tych  przepisów do innego rodzaju wynagrodzenia.  
Art. 7617. § 1. W umowie agencyjnej zawartej w  formie pisemnej można zastrzec, że agent za odrębnym wynagr o-
dzeniem (prowizja del credere), w  uzgodnionym zakresie, odpowiada za wykonanie zobowiązania przez klienta . Jeżeli 
umowa nie stanowi inaczej, agent odpowiada za to, że klient spełni świadczenie. W  razie niezachowania formy pisemnej 
poczytuje się umowę agencyjną za zawartą bez tego zastrzeżenia.  
§ 2. Odpowiedzialność agenta może dotyczyć tylko oznaczonej umowy lub umów z  oznaczonym klientem, przy kt ó-
rych zawarciu pośredniczył albo które zawarł w  imieniu dającego zlecenie.  
Art. 762. W braku odmiennego postanowienia umowy agent może domagać się zwrotu wydatków związanych 
z wykonaniem zlecenia tylko o  tyle, o  ile były uzasadnione i  o ile ich wysokość przekracza zwykłą w  danych stosunkach 
miarę.  
Art. 763. Dla zabezpieczenia roszczenia o  wynagrodzenie oraz o  zwrot wydatków i  zaliczek udzielonych dającemu 
zlecenie agentowi przysługuje ustawowe prawo zastawu na rzeczach  i papierach wartościowych dającego zlecenie, otrz y-
manych w  związku z  umową agencyjną, dopóki przedmioty te znajdują się u niego lub osoby, która je dzierży w  jego 
imieniu, albo dopóki może nimi rozporządzać za pomocą dokumentów.  
Art. 764. Umowę zawartą na  czas oznaczony, a  wykonywaną przez strony po upływie terminu, na jaki została z a-
warta, poczytuje się za zawartą na czas nieoznaczony.  
Art. 7641. § 1. Umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana na miesiąc naprzód w  pierwszym 
roku, na dwa mie siące naprzód w  drugim roku oraz na trzy miesiące naprzód w  trzecim i  następnych latach trwania 
umowy. Ustawowe terminy wypowiedzenia nie mogą być skracane.  
§ 2. Ustawowe terminy wypowiedzenia mogą zostać umownie przedłużone, z  tym że termin ustalony dla d ającego 
zlecenie nie może być krótszy niż termin ustalony dla agenta. Przedłużenie terminu dla agenta powoduje takie samo prz e-
dłużenie dla dającego zlecenie.  
§ 3. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, termin wypowiedzenia upływa z  końcem miesiąca kalendarzoweg o. 
§ 4. Przepisy  § 1–3 mają zastosowanie do umowy zawartej na czas oznaczony, a  przekształconej z  mocy  art. 764 
w umowę zawartą na czas nieoznaczony. Okres, na jaki umowa na czas oznaczony była zawarta, uwzględnia się przy 
ustalaniu terminu wypowiedzenia.  
Art. 7642. § 1. Umowa agencyjna, chociażby była zawarta na czas oznaczony, może być wypowiedziana bez zach o-
wania terminów wypowiedzenia z  powodu niewykonania obowiązków przez jedną ze stron w  całości lub znacznej części, 
a także w  przypadku zaistnienia nad zwyczajnych okoliczności.  
§ 2. Jeżeli wypowiedzenia dokonano na skutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność druga strona, jest ona 
zobowiązana do naprawienia szkody poniesionej przez wypowiadającego w  następstwie rozwiązania umowy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 82 – Poz. 1740  
 
 Art. 7643. § 1. Po rozwiązaniu umowy agencyjnej agent może żądać od dającego zlecenie świadczenia wyrówna w-
czego, jeżeli w  czasie trwania umowy agencyjnej pozyskał nowych klientów lub doprowadził do istotnego wzrostu obr o-
tów z  dotychczasowymi klientami, a  dający zlecenie  czerpie nadal znaczne korzyści z  umów z  tymi klientami. Roszczenie 
to przysługuje agentowi, jeżeli, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności, a  zwłaszcza utratę przez agenta prowizji od 
umów zawartych przez dającego zlecenie z  tymi klientami, przemawiają z a tym względy słuszności.  
§ 2. Świadczenie wyrównawcze nie może przekroczyć wysokości wynagrodzenia agenta za jeden rok, obliczonego 
na podstawie średniego rocznego wynagrodzenia uzyskanego w  okresie ostatnich pięciu lat. Jeżeli umowa agencyjna 
trwała króc ej niż pięć lat, wynagrodzenie to oblicza się z  uwzględnieniem średniej z  całego okresu jej trwania.  
§ 3. Uzyskanie świadczenia wyrównawczego nie pozbawia agenta możności dochodzenia odszkodowania na zas a-
dach ogólnych.  
§ 4. W razie śmierci agenta, świadcze nia wyrównawczego, o  którym mowa  w § 1, mogą żądać jego spadkobiercy.  
§ 5. Możliwość dochodzenia roszczenia o  świadczenie wyrównawcze zależy od zgłoszenia przez agenta lub jego 
spadkobierców odpowiedniego żądania wobec dającego zlecenie przed upływem roku od rozwiązania umowy.  
Art. 7644. Świadczenie wyrównawcze nie przysługuje agentowi, jeżeli:  
1) dający zlecenie wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi agent, usprawiedl i-
wiających wypowiedzenie umowy bez zachowania terminó w wypowiedzenia;  
2) agent wypowiedział umowę, chyba że wypowiedzenie jest uzasadnione okolicznościami, za które odpowiada dający 
zlecenie, albo jest usprawiedliwione wiekiem, ułomnością lub chorobą agenta, a  względy słuszności nie pozwalają 
domagać się od niego dalszego wykonywania czynności agenta;  
3) agent za zgodą dającego zlecenie przeniósł na inną osobę swoje prawa i  obowiązki wynikające z  umowy.  
Art. 7645. Do czasu rozwiązania umowy strony nie mogą umówić się w  sposób odbiegający na niekorzyść agenta od 
postanowień  art. 7643 i art. 7644. 
Art. 7646. § 1. Strony mogą, w  formie pisemnej pod rygorem nieważności, ograniczyć działalność agenta mającą  
charakter konkurencyjny na okres po rozwiązaniu umowy agencyjnej (ograniczenie działalności konkurencyjnej).  Ogran i-
czenie jest ważne, jeżeli dotyczy grupy klientów lub obszaru geograficznego, objętych działalnością agenta, oraz rodzaju 
towarów lub usług stanowiących przedmiot umowy.  
§ 2. Ograniczenie działalności konkurencyjnej nie może być zastrzeżone na okres dłuższy niż dwa lata od rozwiąz a-
nia umowy.  
§ 3. Dający zlecenie obowiązany jest do wypłacania agentowi odpowiedniej sumy pieniężnej za ograniczenie dzi a-
łalności konkurencyjnej w  czasie jego trwania, chyba że co innego wynika z  umowy albo że umowa agencyjna  została 
rozwiązana na skutek okoliczności, za które agent ponosi odpowiedzialność.  
§ 4. Jeżeli wysokość sumy, o  której mowa  w § 3, nie została w  umowie określona, należy się suma w  wysokości o d-
powiedniej do korzyści osiągniętych przez dającego zlecenie na  skutek ograniczenia działalności konkurencyjnej oraz 
utraconych z  tego powodu możliwości zarobkowych agenta.  
Art. 7647. Dający zlecenie może do dnia rozwiązania umowy odwołać ograniczenie działalności konkurencyjnej 
z takim skutkiem, że po upływie sześciu  miesięcy od chwili odwołania jest on zwolniony z  obowiązku wypłacania sumy, 
o której mowa  w art. 7646 § 3 i 4. Odwołanie ograniczenia działalności konkurencyjnej wymaga formy pisemnej pod 
rygorem nieważności.  
Art. 7648. Jeżeli agent wypowiedział umowę na skutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi dający zl e-
cenie, może on zwolnić się z  obowiązku przestrzegania ograniczenia działalności konkurencyjnej przez złożenie dającemu 
zlecenie oświadczenia na piśmie przed upływem miesiąca od dnia wypowiedze nia. 
Art. 7649. Do umowy o  treści określonej  w art. 758 § 1, zawartej z  agentem przez osobę niebędącą przedsiębiorcą, 
stosuje się przepisy niniejszego tytułu, z  wyłączeniem  art. 761–7612, art. 7615 oraz art. 7643–7648. 
  
Dziennik  Ustaw  – 83 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ XXIV  
Umowa komisu  
Art. 765. Przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) 
w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie 
(komitenta), lecz w  imieniu własnym.  
Art. 766. Komisant powinien wydać komitentowi wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, 
w szczególności powinien przelać na niego wierzytelności, które nabył na jego rachunek. Powyższe uprawnienia komi -
tenta są skuteczne także względem wierzycieli kom isanta.  
Art. 767. Jeżeli komisant zawarł umowę na warunkach korzystniejszych od warunków oznaczonych przez komite n-
ta, uzyskana korzyść należy się komitentowi.  
Art. 768. § 1. Jeżeli komisant sprzedał oddaną mu do sprzedaży rzecz za cenę niższą od ceny oznac zonej przez komite n-
ta, obowiązany jest zapłacić komitentowi różnicę.  
§ 2. Jeżeli komisant nabył rzecz za cenę wyższą od ceny oznaczonej przez komitenta, komitent może niezwłocznie 
po otrzymaniu zawiadomienia o  wykonaniu zlecenia oświadczyć, że nie uznaje c zynności za dokonaną na jego rachunek; 
brak takiego oświadczenia jest jednoznaczny z  wyrażeniem zgody na wyższą cenę.  
§ 3. Komitent nie może żądać zapłacenia różnicy ceny ani odmówić zgody na wyższą cenę, jeżeli zlecenie nie mogło 
być wykonane po cenie ozn aczonej, a  zawarcie umowy uchroniło komitenta od szkody.  
Art. 769. § 1. Jeżeli rzecz jest narażona na zepsucie, a  nie można czekać na zarządzenie komitenta, komisant jest 
uprawniony, a  gdy tego interes komitenta wymaga – zobowiązany sprzedać rzecz z  zachow aniem należytej staranności. 
O dokonaniu sprzedaży obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie komitenta.  
§ 2. Jeżeli komitent dopuścił się zwłoki z  odebraniem rzeczy, stosuje się odpowiednio przepisy o  skutkach zwłoki 
kupującego z  odebraniem rzeczy sprzedanej . 
Art. 770. § 1. Komisant nie ponosi odpowiedzialności za ukryte wady fizyczne rzeczy, jak również za jej wady 
prawne, jeżeli przed zawarciem umowy podał to do wiadomości kupującego. Jednakże wyłączenie odpowiedzialności nie 
dotyczy wad rzeczy, o  których k omisant wiedział lub z  łatwością mógł się dowiedzieć.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się, jeżeli kupującym jest konsument.  
Art. 7701. (uchylony)  
Art. 771. Komisant, który bez upoważnienia komitenta udzielił osobie trzeciej kredytu lub zaliczki, działa na własne 
niebezpieczeństwo.  
Art. 772. § 1. Komisant nabywa roszczenie o  zapłatę prowizji z  chwilą, gdy komitent otrzymał rzecz albo cenę. Jeżeli 
umowa ma być wykonywana częściami, komisant nabywa roszczenie o  prowizję w  miarę wykonywania umowy.  
§ 2. Komisant  może żądać prowizji także wtedy, gdy umowa nie została wykonana z  przyczyn dotyczących komitenta.  
Art. 773. § 1. Dla zabezpieczenia roszczeń o  prowizję oraz roszczeń o  zwrot wydatków i  zaliczek udzielonych kom i-
tentowi, jak również dla zabezpieczenia wszel kich innych należności wynikłych ze zleceń komisowych przysługuje kom i-
santowi ustawowe prawo zastawu na rzeczach stanowiących przedmiot komisu, dopóki rzecz y te znajdują się u niego lub 
u osoby która je dzierży w  jego imieniu, albo dopóki może nimi rozporz ądzać za pomocą dokumentów.  
§ 2. Wymienione należności mogą być zaspokojone z  wierzytelności nabytych przez komisanta na rachunek kom i-
tenta, z  pierwszeństwem przed wierzycielami komitenta.  
§ 3. (uchylony)  
TYTUŁ XXV  
Umowa przewozu  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 774. Przez umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się w  zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do 
przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy.  
Art. 775. Przepisy tytułu niniejszego stosuje się do przewozu w  zakresie poszczególnych rodzajów tran sportu tylko 
o tyle, o  ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami.  
  
Dziennik  Ustaw  – 84 – Poz. 1740  
 
 DZIAŁ II  
Przewóz osób  
Art. 776. Przewoźnik obowiązany jest do zapewnienia podróżnym odpowiadających rodzajowi transportu warunków 
bezpieczeństwa i  higieny oraz takich wygód, jakie ze względu na rodzaj transportu uważa się za niezbędne.  
Art. 777. § 1. Za bagaż, który podróżny przewozi ze sobą, przewoźnik ponosi odpowiedzialność tylko wtedy, gdy 
szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.  
§ 2. Za bagaż p owierzony przewoźnikowi przewoźnik ponosi odpowiedzialność według zasad przewidzianych dla 
przewozu rzeczy.  
Art. 778. Roszczenia z  umowy przewozu osób przedawniają się z  upływem roku od dnia wykonania przewozu, 
a gdy przewóz nie został wykonany – od dnia, kiedy miał być wykonany.  
DZIAŁ III  
Przewóz rzeczy  
Art. 779. Wysyłający powinien podać przewoźnikowi swój adres oraz adres odbiorcy, miejsce przeznaczenia, ozn a-
czenie przesyłki według rodzaju, ilości oraz sposobu opakowania, jak również wartość rzeczy szcze gólnie cennych.  
Art. 780. § 1. Na żądanie przewoźnika wysyłający powinien wystawić list przewozowy zawierający dane wymieni o-
ne w  artykule poprzedzającym, a  ponadto wszelkie inne istotne postanowienia umowy. Wysyłający ponosi skutki nie -
dokładnego lub niepr awdziwego oświadczenia.  
§ 2. Wysyłający może żądać od przewoźnika wydania mu odpisu listu przewozowego albo innego poświadczenia 
przyjęcia przesyłki do przewozu.  
Art. 781. § 1. Jeżeli stan zewnętrzny przesyłki lub jej opakowanie nie są odpowiednie dla danego rodzaju przewozu, 
przewoźnik może żądać, aby wysyłający złożył pisemne oświadczenie co do stanu przesyłki, a  w wypadku rażących br a-
ków odmówić przewozu.  
§ 2. Jeżeli przewoźnik przyjmie przesyłkę bez zastrzeżeń, domniemywa się, że znajdowała się w  należytym stanie.  
Art. 782. Wysyłający powinien dać przewoźnikowi wszelkie dokumenty potrzebne ze względu na przepisy celne, 
podatkowe i  administracyjne.  
Art. 783. Jeżeli rozpoczęcie lub dokonanie przewozu dozna czasowej przeszkody wskutek okoliczności dotyc zącej 
przewoźnika, wysyłający może od umowy odstąpić, powinien jednak dać przewoźnikowi odpowiednie wynagrodzenie za 
dokonaną część przewozu w  granicach tego, co na kosztach przewozu oszczędził. Nie wyłącza to roszczenia 
o naprawienie szkody, jeżeli przesz koda była następstwem okoliczności, za które przewoźnik ponosi odpowiedzialność.  
Art. 784. Przewoźnik powinien zawiadomić niezwłocznie odbiorcę o  nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia.  
Art. 785. Po nadejściu przesyłki do miejsca przeznaczenia odbior ca może w  imieniu własnym wykonać wszelkie 
prawa wynikające z  umowy przewozu, w  szczególności może żądać wydania przesyłki i  listu przewozowego, jeżeli jedno -
cześnie  wykona zobowiązania wynikające z  tej umowy.  
Art. 786. Przez przyjęcie przesyłki i  listu pr zewozowego odbiorca zobowiązuje się do zapłaty oznaczonych w  liście 
przewozowym należności przewoźnika.  
Art. 787. § 1. Jeżeli odbiorca odmawia przyjęcia przesyłki albo jeżeli z  innych przyczyn nie można mu jej doręczyć, 
przewoźnik powinien niezwłocznie zaw iadomić o  tym wysyłającego. Jeżeli wysyłający nie nadeśle w  odpowiednim czasie 
wskazówek, przewoźnik powinien oddać przesyłkę na przechowanie lub inaczej ją zabezpieczyć, zawiadamiając o  tym 
wysyłającego i  odbiorcę.  
§ 2. Jeżeli przesyłka jest narażona na z epsucie albo jeżeli jej przechowanie wymaga kosztów, na które nie ma pokrycia,  
przewoźnik może ją sprzedać przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o  skutkach zwłoki kupującego z  odebraniem 
rzeczy sprzedanej.  
Art. 788. § 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek l ub uszkodzenie przesyłki w  czasie od jej przyjęcia do przewozu aż 
do wydania odbiorcy nie może przewyższać zwykłej wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z  winy umyślnej lub 
rażącego niedbalstwa przewoźnika.  
§ 2. Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialnośc i za ubytek nieprzekraczający granic ustalonych we właściwych przep i-
sach, a  w braku takich przepisów – granic zwyczajowo przyjętych (ubytek naturalny).  
§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów wartościowych albo rzeczy szcze gólnie 
cennych przewoźnik ponosi odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu 
umowy, chyba że szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.  
  
Dziennik  Ustaw  – 85 – Poz. 1740  
 
 Art. 789. § 1. Przewoźnik może oddać przesyłkę do prze wozu innemu przewoźnikowi na całą przestrzeń przewozu 
lub jej część, jednakże ponosi odpowiedzialność za czynności dalszych przewoźników jak za swoje własne czynności.  
§ 2. Każdy przewoźnik, który przyjmuje przesyłkę na podstawie tego samego listu przewozo wego, ponosi solidarną 
odpowiedzialność za cały przewóz według treści listu.  
§ 3. Przewoźnik, który z  tytułu swej solidarnej odpowiedzialności za cały przewóz zapłacił odszkodowanie, ma 
zwrotne roszczenie do przewoźnika ponoszącego odpowiedzialność za okol iczności, z  których szkoda wynikła. Jeżeli 
okoliczności tych ustalić nie można, odpowiedzialność ponoszą wszyscy przewoźnicy w  stosunku do przypadającego im 
przewoźnego. Wolny od odpowiedzialności jest przewoźnik, który udowodni, że szkoda nie powstała na przestrzeni, 
przez którą przewoził.  
Art. 790. § 1. Dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z  umowy przewozu, w  szczególności: przewoźnego, skł a-
dowego, opłat celnych i  innych wydatków, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzedn im 
spedytorom i  przewoźnikom, przysługuje przewoźnikowi ustawowe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje 
się u niego lub u osoby, która ją dzierży w  jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 791. § 1. Wskutek zapłaty należności przewoźnika i  przyjęcia przesyłki bez zastrzeżeń wygasają wszelkie ros z-
czenia przeciwko przewoźnikowi wynikające z  umowy przewozu. Nie dotyczy to jednak roszczeń z  tytułu niewidocznych 
uszkodzeń przesyłki, jeżeli odbiorca  w ciągu tygodnia od chwili przyjęcia przesyłki zawiadomił o  nich przewoźnika.  
§ 2. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika.  
Art. 792. Roszczenia z  umowy przewozu rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia dostarczenia przesyłki, 
a w razie całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z  opóźnieniem – od dnia, kiedy przesyłka miała być dostarczona.  
Art. 793. Roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przew oźnikom, którzy uczestniczyli w prze-
wozie przesyłki, przedawniają się z  upływem sześciu miesięcy od dnia, w  którym przewoźnik naprawił szkodę, albo od 
dnia, w  którym wytoczono przeciwko niemu powództwo.  
TYTUŁ XXVI  
Umowa spedycji  
Art. 794. § 1. Przez umowę spedycji spedytor zobowiązuje się za wynagrodzeniem w  zakresie działalności swego 
przedsiębiorstwa do wysyłania lub odbioru przesyłki albo do dokonania innych usług związanych z  jej przewozem.  
§ 2. Spedytor może występować w  imieniu własnym albo w  imieniu dającego zlecenie.  
Art. 795. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się do spedycji tylko o  tyle, o  ile nie jest ona uregulowana odrębnymi 
przepisami.  
Art. 796. Jeżeli przepisy tytułu niniejszego albo przepisy szczególne nie stanowią inaczej, do umowy spedycji stos u-
je się odpowiednio przepisy o  umowie zlecenia.  
Art. 797. Spedytor obowiązany jest do podejmowania czynności potrzebnych do uzyskania zwrotu nienależnie p o-
branych sum z  tytułu przewoźnego, cła i  innych należności związanych z  przewozem przesyłki.  
Art. 798. Spedytor obowiązany jest do podjęcia czynności potrzebnych do zabezpieczenia praw dającego zlecenie 
lub osoby przez niego wskazanej względem przewoźnika albo innego spedytora.  
Art. 799. Spedytor jest odpowiedzialny za przewoźników i  dalszych spedytorów, któr ymi posługuje się przy wyk o-
naniu zlecenia, chyba że nie ponosi winy w  wyborze.  
Art. 800. Spedytor może sam dokonać przewozu. W  tym wypadku spedytor ma jednocześnie prawa i  obowiązki 
przewoźnika.  
Art. 801. § 1. Odszkodowanie za utratę, ubytek lub uszkodzeni e przesyłki w  czasie od jej przyjęcia aż do wydania 
przewoźnikowi, dalszemu spedytorowi, dającemu zlecenie lub osobie przez niego wskazanej, nie może przewyższać zwykłej  
wartości przesyłki, chyba że szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa s pedytora.  
§ 2. Spedytor nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic ustalonych we właściwych przep i-
sach, a  w braku takich przepisów – granic zwyczajowo przyjętych.  
§ 3. Za utratę, ubytek lub uszkodzenie pieniędzy, kosztowności, papierów  wartościowych albo rzeczy szczególnie 
cennych spedytor ponosi odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy właściwości przesyłki były podane przy zawarciu umowy, 
chyba że szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa spedytora.  
  
Dziennik  Ustaw  – 86 – Poz. 1740  
 
 Art. 802. § 1. Dla zabezpi eczenia roszczeń o  przewoźne oraz roszczeń o  prowizję, o  zwrot wydatków i  innych n a-
leżności wynikłych ze zleceń spedycyjnych, jak również dla zabezpieczenia takich roszczeń przysługujących poprzednim 
spedytorom i  przewoźnikom, przysługuje spedytorowi ustaw owe prawo zastawu na przesyłce, dopóki przesyłka znajduje 
się u niego lub u osoby, która ją dzierży w  jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać za pomocą dokumentów.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 803. § 1. Roszczenia z  umowy spedycji przedawniają się z  upływe m roku.  
§ 2. Termin przedawnienia zaczyna biec: w  wypadku roszczeń z  tytułu uszkodzenia lub ubytku przesyłki – od dnia 
dostarczenia przesyłki; w  wypadku całkowitej utraty przesyłki lub jej dostarczenia z  opóźnieniem – od dnia, w  którym 
przesyłka miała być dostarczona; we wszystkich innych wypadkach – od dnia wykonania zlecenia.  
Art. 804. Roszczenia przysługujące spedytorowi przeciwko przewoźnikom i  dalszym spedytorom, którymi się p o-
sługiwał przy przewozie przesyłki, przedawniają się z  upływem sześciu miesię cy od dnia, kiedy spedytor naprawił szkodę, 
albo od dnia, kiedy wytoczono przeciwko niemu powództwo. Przepis ten stosuje się odpowiednio do wymienionych ros z-
czeń między osobami, którymi spedytor posługiwał się przy przewozie przesyłki.  
TYTUŁ XXVII  
Umowa ub ezpieczenia  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 805. § 1. Przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w  zakresie działalności swego przedsi ę-
biorstwa, spełnić określone świadczenie w  razie zajścia przewidzianego w  umowie wypadku, a  ubezpieczający zob owią-
zuje się zapłacić składkę.  
§ 2. Świadczenie ubezpieczyciela polega w  szczególności na zapłacie:  
1) przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego 
w umowie wypadku;  
2) przy ubezpieczeniu osobowym – umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w  razie zajścia przew i-
dzianego w  umowie wypadku w  życiu osoby ubezpieczonej.  
§ 3. Do renty z  umowy ubezpieczenia nie stosuje się przepisów kodeksu niniejszego o  rencie.  
§ 4. Przepisy  art. 3851–3853 stosuje się odpowiednio, jeżeli ubezpieczającym jest osoba fizyczna zawierająca umowę 
związaną bezpośrednio z  jej działalnością gospodarczą lub zawodową.  
Art. 806. § 1. Umowa ubezpieczenia jest nieważna, jeżeli zajście przewidzianego w  umowie wypadku nie jes t możliwe.  
§ 2. Objęcie ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie umowy jest bezskuteczne, jeżeli w  chwili zawarcia 
umowy którakolwiek ze stron wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że wypadek 
zaszedł lub że odpadła  możliwość jego zajścia w  tym okresie.  
Art. 807. § 1. Postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub postanowienia umowy ubezpieczenia sprzeczne 
z przepisami niniejszego tytułu są nieważne, chyba że dalsze przepisy przewidują wyjątki.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 808. § 1. Ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być 
imiennie wskazany w  umowie, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.  
§ 2. Roszczenie o  zapłatę składki przysługuje ubezpiecz ycielowi wyłącznie przeciwko ubezpieczającemu. Zarzut m a-
jący wpływ na odpowiedzialność ubezpieczyciela może on podnieść również przeciwko ubezpieczonemu.  
§ 3. Ubezpieczony jest uprawniony do żądania należnego świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela, ch yba że 
strony uzgodniły inaczej; jednakże uzgodnienie takie nie może zostać dokonane, jeżeli wypadek już zaszedł.  
§ 4. Ubezpieczony może żądać by ubezpieczyciel udzielił mu informacji o  postanowieniach zawartej umowy oraz 
ogólnych warunków ubezpieczenia w  zakresie, w  jakim dotyczą praw i  obowiązków ubezpieczonego.  
§ 5. Jeżeli umowa ubezpieczenia nie wiąże się bezpośrednio z  działalnością gospodarczą lub zawodową ubezpiecz o-
nej osoby fizycznej,  art. 3851–3853 stosuje się odpowiednio w  zakresie, w  jakim umowa dotyczy praw i  obowiązków 
ubezpieczonego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 87 – Poz. 1740  
 
 Art. 809. § 1. Ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia.  
§ 2. Z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego  w art. 811, w  razie wątpliwości umowę uważa się za zawartą z  chwilą 
doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia.  
Art. 810. (uchylony)  
Art. 811. § 1. Jeżeli w  odpowiedzi na złożoną ofertę ubezpieczyciel doręcza ubezpieczającemu dokument ubezpi e-
czenia zawierający postanowienia, które odbiegają na niekorzyść ubezpieczającego od treści złożonej przez niego oferty, 
ubezpieczyciel obowiązany jest zwrócić ubezpieczającemu na to uwagę na piśmie przy doręczeniu tego dokumentu, w y-
znaczając mu co najmniej 7-dniowy termin do zgłoszenia sprzeciwu. W  razie niewykonania t ego obowiązku zmiany d o-
konane na niekorzyść ubezpieczającego nie są skuteczne, a  umowa jest zawarta zgodnie z  warunkami oferty.  
§ 2. W braku sprzeciwu umowa dochodzi do skutku zgodnie z  treścią dokumentu ubezpieczenia następnego dnia po 
upływie terminu wyz naczonego do złożenia sprzeciwu.  
Art. 812. § 1. (uchylony)  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Jeżeli umowa ubezpieczenia jest zawarta na okres dłuższy niż 6  miesięcy, ubezpieczający ma prawo odstąpienia 
od umowy ubezpieczenia w  terminie 30  dni, a  w przyp adku gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą – w terminie 7  dni od 
dnia zawarcia umowy. Jeżeli najpóźniej w  chwili zawarcia umowy ubezpieczyciel nie poinformował ubezpieczającego 
będącego konsumentem o  prawie odstąpienia od umowy, termin 30  dni biegnie od d nia, w  którym ubezpieczający będący 
konsumentem dowiedział się o  tym prawie. Odstąpienie od umowy ubezpieczenia nie zwalnia ubezpieczają cego z obo-
wiązku zapłacenia składki za okres, w  jakim ubezpieczyciel udzielał ochrony ubezpieczeniowej.  
§ 5. Jeżeli umow a zawarta jest na czas określony, ubezpieczyciel może ją wypowiedzieć jedynie w  przypadkach 
wskazanych w  ustawie, a  także z  ważnych powodów określonych w  umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia.  
§ 6. (uchylony)  
§ 7. (uchylony)  
§ 8. Różnicę między treścią umowy a  ogólnymi warunkami ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązany jest prze d-
stawić ubezpieczającemu w  formie pisemnej przed zawarciem umowy. W  razie niedopełnienia tego obowiązku ubezpi e-
czyciel nie może powoływać się na różnicę niekorzystną dla u bezpieczającego. Przepisu nie stosuje się do umów ubezpi e-
czenia zawieranych w  drodze negocjacji.  
§ 9. Przepisy  § 5 i 8 stosuje się odpowiednio w  razie zmiany ogólnych warunków ubezpieczenia w  czasie trwania 
stosunku umownego. Nie uchybia to stosowaniu w  takim przypadku przepisu  art. 3841. 
Art. 813. § 1. Składkę oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W  przypadku wygaśnięcia 
stosunku ubezpieczenia przed upływem okresu na jaki została zawarta umowa, ubezpieczającemu przysługuje zwrot 
składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.  
§ 2. Jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona jednocześnie z  zawarciem umowy ubezpiecz e-
nia, a  jeżeli umowa doszła do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia – w ciągu czternastu dni od jego dor ę-
czenia.  
Art. 814. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia następuj ą-
cego po zawarciu umowy, nie wcześniej jednak niż od dnia następnego po zapłaceniu składki lub jej pierwszej raty. 
§ 2. Jeżeli ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność jeszcze przed zapłaceniem składki lub jej pierwszej raty, 
a składka lub jej pierwsza rata nie została zapłacona w  terminie, ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ze skutkiem 
natychmiastowym i  żądać zapłaty składki za okres, przez który ponosił odpowiedzialność. W  braku wypowiedzenia um o-
wy wygasa ona z  końcem okresu, za który przypadała niezapłacona składka.  
§ 3. W razie opłacania składki w  ratach niezapłacenie w  terminie kolejnej raty składki może po wodować ustanie o d-
powiedzialności ubezpieczyciela, tylko wtedy, gdy skutek taki przewidywała umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia, 
a ubezpieczyciel po upływie terminu wezwał ubezpieczającego do zapłaty z  zagrożeniem, że brak zapłaty w  terminie 7  dni 
od dnia otrzymania wezwania spowoduje ustanie odpowiedzialności.  
Art. 815. § 1. Ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości ubezpieczyciela wszystkie znane sobie ok o-
liczności, o  które ubezpieczyciel zapytywał w  formularzu oferty albo przed zawarciem umo wy w  innych pismach. Jeżeli 
ubezpieczający zawiera umowę przez przedstawiciela, obowiązek ten ciąży również na przedstawicielu i  obejmuje pona d-
to okoliczności jemu znane. W  razie zawarcia przez ubezpieczyciela umowy ubezpieczenia mimo braku odpowiedzi na 
poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 88 – Poz. 1740  
 
 § 2. Jeżeli w  umowie ubezpieczenia zastrzeżono, że w  czasie jej trwania należy zgłaszać zmiany okoliczności w y-
mienionych w  paragrafie poprzedzającym, ubezpieczający obowiązany jest zawiad amiać o  tych zmianach ubezpieczyciela 
niezwłocznie po otrzymaniu o  nich wiadomości. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpieczeń na życie.  
§ 21. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązki określone w  paragrafach poprzedzaj ą-
cych spoczy wają zarówno na ubezpieczającym, jak i  na ubezpieczonym, chyba że ubezpieczony nie wiedział o  zawarciu 
umowy na jego rachunek.  
§ 3. Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za skutki okoliczności, które z  naruszeniem paragrafów poprz e-
dzających nie zosta ły podane do jego wiadomości. Jeżeli do naruszenia paragrafów poprzedzających doszło z  winy 
umyślnej, w  razie wątpliwości przyjmuje się, że wypadek przewidziany umową i  jego następstwa są skutkiem okoliczności,  
o których mowa w  zdaniu poprzedzającym.  
Art. 816. W razie ujawnienia okoliczności, która pociąga za sobą istotną zmianę prawdopodobieństwa wypadku, 
każda ze stron może żądać odpowiedniej zmiany wysokości składki, poczynając od chwili, w  której zaszła ta okoliczność, 
nie wcześniej jednak niż od począt ku bieżącego okresu ubezpieczenia. W  razie zgłoszenia takiego żądania druga strona 
może w  terminie 14  dni wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym. Przepisu tego nie stosuje się do ubezpi e-
czeń na życie.  
Art. 817. § 1. Ubezpieczyciel obowiązany jest s pełnić świadczenie w  terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrz y-
mania zawiadomienia o  wypadku.  
§ 2. Gdyby wyjaśnienie w  powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpi e-
czyciela albo wysokości świadczenia okazało się nie możliwe, świadczenie powinno być spełnione w  ciągu 14  dni od dnia, 
w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Jednakże bezsporną część 
świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w  terminie przewidzianym  w § 1. 
§ 3. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla 
uprawnionego niż określone w  paragrafach poprzedzających.  
Art. 818. § 1. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że u bezpieczający ma 
obowiązek w  określonym terminie powiadomić ubezpieczyciela o  wypadku.  
§ 2. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązkiem określonym w  paragrafie poprzedzaj ą-
cym można obciążyć zarówno ubezpieczającego, jak i  ubezpieczon ego, chyba że ubezpieczony nie wie o  zawarciu umowy 
na jego rachunek.  
§ 3. W razie naruszenia z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa obowiązków określonych w  paragrafach poprz e-
dzających ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, jeżeli narus zenie przyczyniło się do zwiększenia 
szkody lub uniemożliwiło ubezpieczycielowi ustalenie okoliczności i  skutków wypadku.  
§ 4. Skutki braku zawiadomienia ubezpieczyciela o  wypadku nie następują, jeżeli ubezpieczyciel w  terminie wyzn a-
czonym do zawiadomienia  otrzymał wiadomość o  okolicznościach, które należało podać do jego wiadomości.  
Art. 819. § 1. Roszczenia z  umowy ubezpieczenia przedawniają się z  upływem lat trzech.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. W wypadku ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej roszczenie poszko dowanego do ubezpieczycie la o od-
szkodowanie lub zadośćuczynienie przedawnia się z  upływem terminu przew idzianego dla tego roszczenia w przepisach 
o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym lub wynikłą z  niewykonania bądź nienależytego 
wykonania zobowiązania.  
§ 4. Bieg przedawnienia roszczenia o  świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpi e-
czycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się 
na now o od dnia, w  którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela 
o przyznaniu lub odmowie świadczenia.  
Art. 820. Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się do ubezpieczeń morskich oraz do ubezpieczeń pośrednich 
(reasekuracji).  
  
Dziennik  Ustaw  – 89 – Poz. 1740  
 
 DZIAŁ II  
Ubezpieczenia majątkowe  
Art. 821. Przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny 
z prawem i  daje się ocenić w  pieniądzu.  
Art. 822. § 1. Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności c ywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłac e-
nia określonego w  umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za 
szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.  
§ 2. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa  ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, 
o jakich mowa  w § 1, będące następstwem przewidzianego w  umowie zdarzenia, które miało miejsce w  okresie ubezpi e-
czenia.  
§ 3. Strony mogą postanowić, że umowa będzie obejmować szkody powstałe, ujawn ione lub zgłoszone w  okresie 
ubezpieczenia.  
§ 4. Uprawniony do odszkodowania w  związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności 
cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.  
§ 5. Ubezpieczyciel nie może przeciwko up rawnionemu do odszkodowania podnieść zarzutu naruszenia obowią z-
ków wynikających z  umowy lub ogólnych warunków ubezpieczenia przez ubezpieczającego lub ubezpieczonego, jeżeli 
nastąpiło ono po zajściu wypadku.  
Art. 823. § 1. W razie zbycia przedmiotu ubezpie czenia prawa z  umowy ubezpieczenia mogą być przeniesione na 
nabywcę przedmiotu ubezpieczenia. Przeniesienie tych praw wymaga zgody ubezpieczyciela, chyba że umowa ubezpi e-
czenia lub ogólne warunki ubezpieczenia stanowią inaczej.  
§ 2. W razie przeniesienia p raw, o  których mowa  w § 1, na nabywcę przedmiotu przechodzą także obowiązki, które 
ciążyły na zbywcy, chyba że strony za zgodą ubezpieczyciela umówiły się inaczej. Pomimo tego przejścia obowiązków 
zbywca odpowiada solidarnie z  nabywcą za zapłatę składki pr zypadającej za czas do chwili przejścia przedmiotu ubezpi e-
czenia na nabywcę.  
§ 3. Jeżeli prawa, o  których mowa  w § 1, nie zostały przeniesione na nabywcę przedmiotu ubezpieczenia, stosunek 
ubezpieczenia wygasa z  chwilą przejścia przedmiotu ubezpieczenia na  nabywcę.  
§ 4. Przepisów  § 1–3 nie stosuje się przy przenoszeniu wierzytelności, jakie powstały lub mogą powstać wskutek zaj ścia 
przewidzianego w  umowie wypadku.  
Art. 824. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w  umowie stanowi  górną granicę od -
powiedzialności ubezpieczyciela.  
§ 2. Jeżeli po zawarciu umowy wartość ubezpieczonego mienia uległa zmniejszeniu, ubezpieczający może żądać o d-
powiedniego zmniejszenia sumy ubezpieczenia. Zmniejszenia sumy ubezpieczenia może także z  tej sa mej przyczyny 
dokonać jednostronnie ubezpieczyciel, zawiadamiając o  tym jednocześnie ubezpieczającego.  
§ 3. Zmniejszenie sumy ubezpieczenia pociąga za sobą odpowiednie zmniejszenie składki począwszy od dnia pier w-
szego tego miesiąca, w  którym ubezpieczający  zażądał zmniejszenia sumy ubezpieczenia lub w  którym ubezpieczyciel 
zawiadomił ubezpieczającego o  jednostronnym zmniejszeniu tej sumy.  
Art. 8241. § 1. O ile nie umówiono się inaczej, suma pieniężna wypłacona przez ubezpieczyciela z  tytułu ubezpi e-
czenia ni e może być wyższa od poniesionej szkody.  
§ 2. Jeżeli ten sam przedmiot ubezpieczenia w  tym samym czasie jest ubezpieczony od tego samego ryzyka u dwóch 
lub więcej ubezpieczycieli na sumy, które łącznie przewyższają jego wartość ubezpieczeniową, ubezpieczaj ący nie może 
żądać świadczenia przenoszącego wysokość szkody. Między ubezpieczycielami każdy z  nich odpowiada w  takim stosu n-
ku, w  jakim przyjęta przez niego suma ubezpieczenia pozostaje do łącznych sum wynikających z  podwójnego lub wiel o-
krotnego ubezpiecze nia. 
§ 3. Jeżeli w  którejkolwiek z  umów ubezpieczenia, o  jakich mowa  w § 2, uzgodniono, że suma wypłacona przez 
ubezpieczyciela z  tytułu ubezpieczenia może być wyższa od poniesionej szkody, zapłaty świadczenia w  części przenosz ą-
cej wysokość szkody ubezpiec zający może żądać tylko od tego ubezpieczyciela. W  takim przypadku dla określenia od -
powiedzialności między ubezpieczycielami należy przyjąć, że w  ubezpieczeniu, o  którym mowa w  niniejszym paragrafie, 
suma ubezpieczenia równa jest wartości ubezpieczeniowej . 
Art. 825. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 90 – Poz. 1740  
 
 Art. 826. § 1. W  razie zajścia wypadku ubezpieczający obowiązany jest użyć dostępnych mu środków w  celu rat o-
wania przedmiotu ubezpieczenia oraz zapobieżenia szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów.  
§ 2. Umowa ubezpieczenia lub ogólne  warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że w  razie zajścia wypadku ube z-
pieczający obowiązany jest zabezpieczyć możność dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec osób odpowiedzia l-
nych za szkodę.  
§ 3. Jeżeli ubezpieczający umyślnie lub wskutek rażącego ni edbalstwa nie zastosował środków określonych  w § 1, 
ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności za szkody powstałe z  tego powodu.  
§ 4. Ubezpieczyciel obowiązany jest, w  granicach sumy ubezpieczenia, zwrócić koszty wynikłe z  zastosowania śro d-
ków, o  który ch mowa  w § 1, jeżeli środki te były celowe, chociażby okazały się bezskuteczne. Umowa lub ogólne waru n-
ki ubezpieczenia mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla ubezpieczającego.  
§ 5. W razie ubezpieczenia na cudzy rachunek przepisy paragrafów poprze dzających stosuje się również do ubezpi e-
czonego.  
Art. 827. § 1. Ubezpieczyciel jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający wyrządził szkodę umyślnie; 
w razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że umowa lub ogólne warunki ub ezpieczenia stanowią 
inaczej lub zapłata odszkodowania odpowiada w  danych okolicznościach względom słuszności.  
§ 2. W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej można ustalić inne zasady odpowiedzialności ubezpieczyciela niż 
określone  w § 1. 
§ 3. Jeżeli nie umówiono się inaczej, ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie 
przez osobę, z  którą ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.  
§ 4. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek zasady określone w  paragrafach poprzedzających 
stosuje się odpowiednio do ubezpieczonego.  
Art. 828. § 1. Jeżeli nie umówiono się inaczej, z  dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie 
ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przec hodzi z  mocy prawa na ubezpieczyciela do 
wysokości zapłaconego odszkodowania. Jeżeli zakład pokrył tylko część szkody, ubezpieczającemu przysługuje co do 
pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela.  
§ 2. Nie przechodzą na  ubezpieczyciela roszczenia ubezpieczającego przeciwko osobom, z  którymi ubezpieczający 
pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie.  
§ 3. Zasady wynikające z  paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio w  razie zawarcia umowy na cudzy 
rachunek.  
DZIAŁ III  
Ubezpieczenia osobowe  
Art. 829. § 1. Ubezpieczenie osobowe może w  szczególności dotyczyć:  
1) przy ubezpieczeniu na życie – śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku;  
2) przy ubezpie czeniu następstw nieszczęśliwych wypadków – uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wsk u-
tek nieszczęśliwego wypadku.  
§ 2. W umowie ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek, odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna 
się nie wcześniej niż  następnego dnia po tym, gdy ubezpieczony oświadczył stronie wskazanej w  umowie, że chce skorzystać  
z zastrzeżenia na jego rzecz ochrony ubezpieczeniowej. Oświadczenie powinno obejmować także wysokość sumy ube z-
pieczenia. Zmiana umowy na niekorzyść ubezpiec zonego lub osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia 
w razie śmierci ubezpieczonego wymaga zgody tego ubezpieczonego.  
Art. 830. § 1. Przy ubezpieczeniu osobowym ubezpieczający może wypow iedzieć umowę w  każdym czasie z za-
chowaniem terminu określone go w  umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia, a  w razie jego braku – ze skutkiem 
natychmiastowym.  
§ 2. W braku odmiennego zastrzeżenia umowę uważa się za wypowiedzianą przez ubezpieczającego, jeżeli składka 
lub jej rata nie została zapłacona w  terminie  określonym w  umowie lub ogólnych warunkach ubezpieczenia mimo uprze d-
niego wezwania do zapłaty w  dodatkowym terminie określonym w  ogólnych warunkach ubezpieczenia; w  wezwaniu 
powinny być podane do wiadomości ubezpieczającego skutki niezapłacenia składki.  
§ 3. Ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ubezpieczenia na życie j edynie w  wypadkach wskazanych w ustawie.  
§ 4. Przepisy  § 3 oraz art.  812 § 8 stosuje się odpowiednio w  razie zmiany ogólnych warunków ubezpieczenia na 
życie w  czasie trwania stosunku umown ego. Nie uchybia to stosowaniu w  takim przypadku przepisu  art. 3841. 
  
Dziennik  Ustaw  – 91 – Poz. 1740  
 
 Art. 831. § 1. Ubezpieczający może wskazać jedną lub więcej osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpiecz e-
nia w  razie śmierci osoby ubezpieczonej; może również zawrzeć umowę ubezpieczeni a na okaziciela. Ubezpieczający 
może każde z  tych zastrzeżeń zmienić lub odwołać w  każdym czasie.  
§ 11. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek do wykonywania uprawnień, o  których mowa 
w paragrafie poprzedzającym, konieczna jest uprzednia zg oda ubezpieczonego; umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia 
mogą przewidywać, że uprawnienia te ubezpieczony może wykonywać samodzielnie.  
§ 2. Jeżeli wskazano kilka osób uprawnionych do otrzymania sumy ubezpieczenia, a  nie oznaczono udziału każdej 
z nich w  tej sumie, ich udziały są równe.  
§ 3. Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym.  
Art. 832. § 1. Wskazanie uprawnionego do otrzymania sumy ubezpieczenia staje się bezskuteczne, jeżeli uprawni o-
ny zmarł przed śmiercią ubezpieczonego albo jeżeli umyślnie przyczynił się do jego śmierci.  
§ 2. Jeżeli w  chwili śmierci ubezpieczonego nie ma osoby uprawnionej do otrzymania sumy ubezpieczenia, suma ta 
przypada najbliższej rodzinie ubezpieczonego w  kolejności ustalonej w  ogólnyc h warunkach ubezpieczenia, chyba że 
umówiono się inaczej.  
Art. 833. Przy ubezpieczeniu na życie samobójstwo ubezpieczonego nie zwalnia ubezpieczyciela od obowiązku 
świadczenia, jeżeli samobójstwo nastąpiło po upływie lat dwóch od zawarcia umowy ubezpieczenia. Umowa lub ogólne 
warunki ubezpieczenia mogą skrócić ten termin, nie bardziej jednak niż do 6  miesięcy.  
Art. 834. Jeżeli do wypadku doszło po upływie lat trzech od zawarcia umowy ubezpieczenia na życie, ubezpiecz y-
ciel nie może podnieść zarzut u, że przy zawieraniu umowy podano wiadomości nieprawdziwe, w  szczególności że zataj o-
na została choroba osoby ubezpieczonej. Umowa lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą skrócić powyższy termin.  
TYTUŁ XXVIII  
Przechowanie  
Art. 835. Przez umowę przechowania p rzechowawca zobowiązuje się zachować w  stanie niepogorszonym rzecz 
ruchomą oddaną mu na przechowanie.  
Art. 836. Jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w  umowie albo w  taryfie, przech o-
wawcy należy się wynagrodzenie w  danych stosunk ach przyjęte, chyba że z  umowy lub z  okoliczności wynika, iż zob o-
wiązał się przechować rzecz bez wynagrodzenia.  
Art. 837. Przechowawca powinien przechowywać rzecz w  taki sposób, do jakiego się zobowiązał, a  w braku umowy 
w tym względzie, w  taki sposób, jak i wynika z  właściwości przechowywanej rzeczy i  z okoliczności.  
Art. 838. Przechowawca jest uprawniony, a  nawet obowiązany zmienić określone w  umowie miejsce i  sposób prz e-
chowania rzeczy, jeżeli okaże się to konieczne dla jej ochrony przed utratą lub uszkod zeniem. Jeżeli uprzednie uzyskanie 
zgody składającego jest możliwe, przechowawca powinien ją uzyskać przed dokonaniem zmiany.  
Art. 839. Przechowawcy nie wolno używać rzeczy bez zgody składającego, chyba że jest to konieczne do jej zach o-
wania w  stanie niepo gorszonym.  
Art. 840. § 1. Przechowawca nie może oddać rzeczy na przechowanie innej osobie, chyba że jest do tego zmuszony 
przez okoliczności. W  wypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie składającego, gdzie i  u kogo rzecz zł o-
żył, i  w razie zawia domienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w  wyborze zastępcy.  
§ 2. Zastępca odpowiedzialny jest także względem składającego. Jeżeli przechowawca ponosi odpowiedzialność za 
czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich o dpowiedzialność jest solidarna.  
Art. 841. Jeżeli przechowawca, bez zgody składającego i  bez koniecznej potrzeby, używa rzeczy albo zmienia miejsce  
lub sposób jej przechowywania albo jeżeli oddaje rzecz na przechowanie innej osobie, jest on odpowiedzialny t akże za 
przypadkową utratę lub uszkodzenie rzeczy, które by w  przeciwnym razie nie nastąpiło.  
Art. 842. Składający powinien zwrócić przechowawcy wydatki, które ten poniósł w  celu należytego przechowania 
rzeczy, wraz z  odsetkami ustawowymi oraz zwolnić prze chowawcę od zobowią zań zaciągniętych przez niego w powy ż-
szym celu w  imieniu własnym.  
Art. 843. Jeżeli kilka osób wspólnie przyjęło lub oddało rzecz na przechowanie, ich odpowiedzialność względem 
drugiej strony jest solidarna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 92 – Poz. 1740  
 
 Art. 844. § 1. Składający może  w każdym czasie żądać zwrotu rzeczy oddanej na przechowanie.  
§ 2. Przechowawca może żądać odebrania rzeczy przed upływem terminu oznaczonego w  umowie, jeżeli wskutek 
okoliczności, których nie mógł przewidzieć, nie może bez własnego uszczerbku lub bez zagr ożenia rzeczy przechowywać 
jej w  taki sposób, do jakiego jest zobowiązany. Jeżeli czas przechowania nie był oznaczony albo jeżeli rzecz była przyjęta 
na przechowanie bez wynagrodzenia, przechowawca może żądać odebrania rzeczy w  każdym czasie, byleby jej zw rot nie 
nastąpił w  chwili nieodpowiedniej dla składającego.  
§ 3. Zwrot rzeczy powinien nastąpić w  miejscu, gdzie miała być przechowywana.  
Art. 845. Jeżeli z  przepisów szczególnych albo z  umowy lub okoliczności wynika, że przechowawca może roz -
porządzać oddanymi na przechowanie pieniędzmi lub innymi rzeczami oznaczonymi tylko co do gatunku, stosuje się 
odpowiednio przepisy o  pożyczce (depozyt nieprawidłowy). Czas i  miejsce zwrotu określają przepisy o  przechowaniu.  
TYTUŁ XXIX  
Odpowiedzialność, prawo zastaw u i przedawnienie roszczeń utrzymujących hotele i  podobne  zakłady  
Art. 846. § 1. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest odpowiedzialny za utratę lub uszkodzenie rzeczy  
wniesionych przez osobę korzystającą z  usług hotelu lub podobnego zakładu, zwaną dalej „gościem ”, chyba że szkoda 
wynikła z  właściwości rzeczy wniesionej lub wskutek siły wyższej albo że powstała wyłącznie z  winy poszkodowanego 
lub osoby, która mu towarzyszyła, była u niego zatrudniona albo go odwiedzała.  
§ 2. Rzeczą wniesioną w  rozumieniu przepisów tytułu niniejszego jest rzecz, która w  czasie korzystania przez gościa 
z usług hotelu lub podobnego zakładu znajduje się w  tym hotelu lub podobnym zakładzie albo znajduje się poza nim, 
a została powierzona utrzymującemu zarobkowo hotel  lub podobny zakład lub osobie u  niego zatrudnionej albo umies z-
czona w  miejscu przez nich wskazanym lub na ten cel przeznaczonym.  
§ 3. Rzeczą wniesioną jest również rzecz, która w  krótkim, zwyczajowo przyjętym okresie poprzedzającym lub 
następującym po tym , kiedy gość korzystał z  usług hotelu lub podobnego zakładu, została powierzona utrzymującemu 
zarobkowo hotel lub podobny zakład lub osobie u niego zatrudnionej albo umieszczona w  miejscu przez nich wskazanym 
lub na ten cel przeznaczonym.  
§ 4. Pojazdów mec hanicznych i  rzeczy w  nich pozostawionych oraz żywych zwierząt nie uważa się za rzeczy 
wniesione. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład może za nie odpowiadać jako przechowawca, jeżeli została 
zawarta umowa przechowania.  
§ 5. Wyłączenie lub ograni czenie odpowiedzialności, o  której mowa  w § 1, przez umowę lub ogłoszenie nie ma 
skutku prawnego.  
Art. 847. Roszczenie o  naprawienie szkody z  powodu utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub p o-
dobnego zakładu wygasa, jeżeli poszkodowany po ot rzymaniu wiadomości o  szkodzie nie zawiadomił o  niej niezwłocznie 
utrzymującego zakład. Przepisu tego nie stosuje się, gdy szkodę wyrządził utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny 
zakład albo gdy przyjął rzecz na przechowanie.  
Art. 848. Roszczenia o  napraw ienie szkody wynikłej z  utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych do hotelu lub p o-
dobnego zakładu przedawniają się z  upływem sześciu miesięcy od dnia, w  którym poszkodowany dowiedział się 
o szkodzie, a  w każdym razie z  upływem roku od dnia, w  którym poszko dowany przestał korzystać z  usług hotelu lub 
podobnego zakładu.  
Art. 849. § 1. Zakres obowiązku naprawienia szkody przez utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny zakład 
w wypadku utraty lub uszkodzenia rzeczy wniesionych ogranicza się, względem jednego go ścia, do wysokości stokrotnej 
należności za dostarczone mu mieszkanie, liczonej za jedną dobę. Jednakże odpowiedzialność za każdą rzecz nie może 
przekraczać pięćdziesięciokrotnej wysokości tej należności.  
§ 2. Ograniczenia zakresu obowiązku naprawienia szk ody nie dotyczą wypadku, gdy utrzymujący zarobkowo hotel 
lub podobny zakład przyjął rzeczy na przechowanie albo odmówił ich przyjęcia na przechowanie, mimo że obowiązany 
był je przyjąć, jak również wypadku, gdy szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa jego lub osoby 
u niego zatrudnionej.  
§ 3. Utrzymujący zarobkowo hotel lub podobny zakład jest obowiązany przyjąć na przechowanie pieniądze, papiery 
wartościowe i  cenne przedmioty, w  szczególności kosztowności i  przedmioty mające wartość naukową lub artystyczną. 
Może odmówić przyjęcia tych rzeczy tylko wówczas, jeżeli zagrażają one bezpieczeństwu albo jeżeli w  stosunku do wie l-
kości lub standardu hotelu albo podobnego zakładu mają zbyt dużą wartość lub gdy zajmują zbyt dużo miejsca.  
  
Dziennik  Ustaw  – 93 – Poz. 1740  
 
 Art. 850. Dla z abezpieczenia należności za mieszkanie, utrzymanie i  usługi dostarczone osobie korzystającej z  usług 
hotelu lub podobnego zakładu, jak również dla zabezpieczenia roszczenia o  zwrot wydatków dla tej osoby poniesionych 
przysługuje utrzymującemu zarobkowo hot el lub podobny zakład ustawowe prawo zastawu na rzeczach wniesionych. 
Prawo to podlega przepisom o  ustawowym prawie zastawu wynajmującego.  
Art. 851. Roszczenia powstałe w  zakresie działalności przedsiębiorstw hotelowych z  tytułu należności za dostarcz o-
ne m ieszkanie, utrzymanie i  usługi oraz z  tytułu wydatków poniesionych na rzecz osób, które korzystają z  usług takich 
przedsiębiorstw, przedawniają się z  upływem lat dwóch. Przepis ten stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw gastr o-
nomicznych.  
Art. 852. Przepisy o  odpowiedzialności i  ustawowym prawie zastawu utrzymującego zarobkowo hotel lub podobny 
zakład stosuje się odpowiednio do zakładów kąpielowych. Jednakże co się tyczy przedmiotów, które zazwyczaj nie byw a-
ją wnoszone przez osoby korzystające z  usług ty ch zakładów, odpowiedzialność prowadzącego zakład ogranicza się do 
wypadku, gdy przyjął taki przedmiot na przechowanie albo gdy szkoda wynikła z  winy umyślnej lub rażącego niedba l-
stwa jego albo osoby u niego zatrudnionej.  
TYTUŁ XXX  
Umowa składu  
Art. 853. § 1. Przez umowę składu przedsiębiorca składowy zobowiązuje się do przechowania, za wynagrodzeniem, 
oznaczonych w  umowie rzeczy ruchomych.  
§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany wydać składającemu pokwitowanie, które powinno wymieniać rodzaj, 
ilość, o znaczenie oraz sposób opakowania rzeczy, jak też inne istotne postanowienia umowy.  
Art. 854. Przepisów tytułu niniejszego nie stosuje się w  przypadkach, gdy przedsiębiorca składowy nabywa własność 
złożonych rzeczy i  jest obowiązany zwrócić tylko taką samą ilość rzeczy tego samego gatunku i  takiej samej jakości.  
Art. 855. § 1. Przedsiębiorca składowy odpowiada za szkodę wynikłą z  utraty, ubytku lub uszkodzenia rzeczy w czasie  
od przyjęcia jej na skład do wydania osobie uprawnionej do odbioru, chyba że udowod ni, że nie mógł zapobiec szkodzie, 
mimo dołożenia należytej staranności.  
§ 2. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany dokonywać odpowiednich czynności konserwacyjnych. Przeciwne p o-
stanowienie umowy jest nieważne.  
§ 3. Przedsiębiorca składowy nie ponosi odp owiedzialności za ubytek nieprzekraczający granic określonych właśc i-
wymi przepisami, a  w razie braku takich przepisów – granic zwyczajowo przyjętych.  
§ 4. Odszkodowanie nie może przewyższać zwykłej wartości rzeczy, chyba że szkoda wynika z  winy umyślnej albo 
rażącego niedbalstwa przedsiębiorcy składowego.  
Art. 856. Przedsiębiorca składowy jest obowiązany do ubezpieczenia rzeczy jedynie wtedy, gdy otrzymał takie zlecenie.  
Art. 857. Jeżeli stan rzeczy nadesłanych przedsiębiorcy składowemu nasuwa podejrzenie , że ma miejsce brak, ub y-
tek, zepsucie albo uszkodzenie rzeczy, przedsiębiorca składowy powinien dokonać czynności niezbędnych do zabezpi e-
czenia mienia i  praw składającego.  
Art. 858. Przedsiębiorca składowy powinien zawiadamiać składającego o  zdarzeniach w ażnych ze względu na 
ochronę praw składającego lub dotyczących stanu rzeczy oddanych na skład, chyba że zawiadomienie nie jest możliwe.  
Art. 859. Jeżeli rzecz narażona jest na zepsucie, a  nie można czekać na zarządzenie składającego, przedsiębiorca 
składow y ma prawo, a  gdy wymaga tego interes składającego – także obowiązek, sprzedać rzecz z  zachowaniem należytej 
staranności.  
Art. 8591. Przedsiębiorca składowy powinien umożliwić składającemu obejrzenie rzeczy, dzielenie ich lub łączenie, 
pobieranie próbek or az dokonywanie innych czynności w  celu zachowania rzeczy w  należytym stanie.  
Art. 8592. § 1. Przedsiębiorca składowy może łączyć rzeczy zamienne tego samego gatunku i  tej samej jakości, nal e-
żące do kilku składających, za ich pisemną zgodą.  
§ 2. Wydanie skł adającemu przypadającej mu części rzeczy w  ten sposób połączonych nie wymaga zgody pozost a-
łych składających.  
§ 3. Podział i  połączenie rzeczy powinny być ujawnione w  dokumentach przedsiębiorcy składowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 94 – Poz. 1740  
 
 Art. 8593. Przedsiębiorcy składowemu służy na zabez pieczenie roszczeń o  składowe i  należności uboczne, o  zwrot 
wydatków i  kosztów, w  szczególności przewoźnego i  opłat celnych, o  zwrot udzielonych składającemu zaliczek oraz 
wszelkich innych należności powstałych z  tytułu umowy lub umów składu, ustawowe praw o zastawu na rzeczach od -
danych na skład, dopóki znajdują się u niego lub u osoby, która je dzierży w  jego imieniu, albo dopóki może nimi roz -
porządzać za pomocą dokumentów.  
Art. 8594. Umowę składu zawartą na czas oznaczony uważa się za przedłużoną na czas  nieoznaczony, jeżeli na 
14 dni przed upływem terminu przedsiębiorca składowy nie zażądał listem poleconym odebrania rzeczy w  umówionym 
terminie.  
Art. 8595. Umowę składu zawartą na czas nieoznaczony przedsiębiorca składowy może wypowiedzieć listem pol e-
cony m, z zachowaniem terminu miesięcznego, jednakże nie wcześniej niż po upływie 2  miesięcy od złożenia rzeczy.  
Art. 8596. Jeżeli składający nie odbiera rzeczy pomimo upływu umówionego terminu lub terminu wypowiedzenia 
umowy, przedsiębiorca składowy może oddać  rzecz na przechowanie na koszt i  ryzyko składającego. Może on jednak 
wykonać to prawo tylko wtedy, jeżeli uprzedził składającego o  zamiarze skorzystania z  przysługującego mu prawa listem 
poleconym, wysłanym nie później niż na 14  dni przed upływem umówione go terminu.  
Art. 8597. Pomimo zawarcia umowy na czas oznaczony przedsiębiorca skła dowy może z  ważnych przyczyn, w każ-
dym czasie, wezwać składającego do odebrania rzeczy, wyznaczając jednak odpowiedni termin ich odebrania.  
Art. 8598. § 1. Przez odebranie rzeczy bez zastrzeżeń oraz zapłatę wszystkich należności przedsiębiorcy składowego 
wygasają wszelkie roszczenia do przedsiębiorcy składowego z  tytułu umowy składu, z  wyjątkiem roszczeń z  tytułu nie -
widocznych uszkodzeń rzeczy, jeżeli składający, w  ciągu si edmiu dni od odbioru, zawiadomił o  nich przedsiębiorcę skł a-
dowego.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się w  przypadku, gdy powstanie uszkodzenia jest następstwem winy umyślnej albo raż ą-
cego niedbalstwa.  
Art. 8599. Roszczenia z  tytułu umowy składu przedawniają s ię z upływem roku.  
TYTUŁ XXXI  
Spółka  
Art. 860. § 1. Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego 
przez działanie w  sposób oznaczony, w  szczególności przez wniesienie wkładów.  
§ 2. Umowa spółki powinna być s twierdzona pismem.  
Art. 861. § 1. Wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadcz e-
niu usług.  
§ 2. Domniemywa się, że wkłady wspólników mają jednakową wartość.  
Art. 862. Jeżeli wspólnik zobowiązał się wnieść do  spółki własność rzeczy, do wykonania tego zobowiązania, jak 
również do odpowiedzialności z  tytułu rękojmi oraz do niebezpieczeństwa utraty lub uszkodzenia rzeczy stosuje się o d-
powiednio przepisy o  sprzedaży. Jeżeli rzeczy mają być wniesione tylko do używa nia, stosuje się odpowiednio 
w powyższym zakresie przepisy o  najmie.  
Art. 863. § 1. Wspólnik nie może rozporządzać udziałem we wspólnym majątku wspólników ani udziałem 
w poszczególnych składnikach tego majątku.  
§ 2. W czasie trwania spółki wspólnik nie może domagać się podziału wspólnego majątku wspólników.  
§ 3. W czasie trwania spółki wierzyciel wspólnika nie może żądać zaspokojenia z  jego udziału we wspólnym mają t-
ku wspólników ani z  udziału w  poszczególnych składnikach tego majątku.  
Art. 864. Za zobowi ązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie.  
Art. 865. § 1. Każdy wspólnik jest uprawniony i  zobowiązany do prowadzenia spraw spółki.  
§ 2. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy, które nie przekraczają zakresu 
zwykł ych czynności spółki. Jeżeli jednak przed zakończeniem takiej sprawy chociażby jeden z  pozostałych wspólników 
sprzeciwi się jej prowadzeniu, potrzebna jest uchwała wspólników.  
§ 3. Każdy wspólnik może bez uprzedniej uchwały wspólników wykonać czynność nagł ą, której zaniechanie mogłoby  
narazić spółkę na niepowetowane straty.  
  
Dziennik  Ustaw  – 95 – Poz. 1740  
 
 Art. 866. W braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania 
spółki w  takich granicach, w  jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw.  
Art. 867. § 1. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w  zyskach i  w tym samym stosunku uczestniczy 
w stratach, bez względu na rodzaj i  wartość wkładu. W  umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspóln i-
ków w  zyskach i  stratach. Można na wet zwolnić niektórych wspólników od udziału w  stratach. Natomiast nie można 
wyłączyć wspólnika od udziału w  zyskach.  
§ 2. Ustalony w  umowie stosunek udziału wspólnika w  zyskach odnosi się w  razie wątpliwości także do udziału 
w stratach.  
Art. 868. § 1. Wspólnik może żądać podziału i  wypłaty zysków dopiero po rozwiązaniu spółki.  
§ 2. Jednakże gdy spółka została zawarta na czas dłuższy, wspólnicy mogą żądać podziału i  wypłaty zysków 
z końcem każdego roku obrachunkowego.  
Art. 869. § 1. Jeżeli spółka została za warta na czas nieoznaczony, każdy wspólnik może z  niej wystąpić wypowiad a-
jąc swój udział na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego.  
§ 2. Z ważnych powodów wspólnik może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia, 
chociażby spółka była zawarta na czas oznaczony. Zastrzeżenie przeciwne jest nieważne.  
Art. 870. Jeżeli w  ciągu ostatnich sześciu miesięcy została przeprowadzona bezskuteczna egzekucja z  ruchomości 
wspólnika, jego wierzyciel osobisty, który uzyskał zajęcie praw przy sługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze 
spółki lub jej rozwiązania, może wypowiedzieć jego udział w  spółce na trzy miesiące naprzód, chociażby spółka była 
zawarta na czas oznaczony. Jeżeli umowa spółki przewiduje krótszy termin wypowiedzenia, wie rzyciel może z  tego te r-
minu skorzystać.  
Art. 871. § 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w  naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używ a-
nia, oraz wypłaca się w  pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w  umowie spółki, a  w braku takiego oznacz enia – war-
tość, którą wkład ten miał w  chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług 
albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.  
§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w  pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozost a-
łego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w  którym występujący wspó l-
nik uczestniczył w  zyskach spółki.  
Art. 872. Można zastrzec, że spadkobiercy wspólnika wejdą do spółki n a jego miejsce. W  wypadku takim powinni 
oni wskazać spółce jedną osobę, która będzie wykonywała ich prawa. Dopóki to nie nastąpi, pozostali wspólnicy mogą 
sami podejmować wszelkie czynności w  zakresie prowadzenia spraw spółki.  
Art. 873. Jeżeli mimo istnien ia przewidzianych w  umowie powodów rozwiązania spółki trwa ona nadal za zgodą 
wszystkich wspólników, poczytuje się ją za przedłużoną na czas nieoznaczony.  
Art. 874. § 1. Z ważnych powodów każdy wspólnik może żądać rozwiązania spółki przez sąd.  
§ 2. Spółka ulega rozwiązaniu z  dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.  
Art. 875. § 1. Od chwili rozwiązania spółki stosuje się odpowiednio do wspólnego majątku wspólników przepisy 
o współwłasności w  częściach ułamkowych z  zachowaniem przepisów poniższych.  
§ 2. Z majątk u pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady, stosując odpowiednio 
przepisy o  zwrocie wkładów w  razie wystąpienia wspólnika ze spółki.  
§ 3. Pozostałą nadwyżkę wspólnego majątku dzieli się między wspólników w  takim stosunku, w  jakim uczestniczyli 
w zyskach spółki.  
TYTUŁ XXXII  
Poręczenie  
Art. 876. § 1. Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie 
na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał.  
§ 2. Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 96 – Poz. 1740  
 
 Art. 877. W razie poręczenia za dług osoby, która nie mogła się zobowiązać z  powodu braku zdolności do czynności 
prawnych, poręczyciel powinien spełnić świadczenie jako dłużnik główny, jeżeli w  chwili poręczenia o  braku zdolności 
tej osoby wiedział lub z  łatwością mógł się dowiedzieć.  
Art. 878. § 1. Można poręczyć za dług przyszły do wysokości z  góry oznaczonej.  
§ 2. Bezterminowe poręczenie za dług przyszły może być przed powstaniem długu odwołane w  każdym czasie.  
Art. 879. § 1. O zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika.  
§ 2. Jednakże czynność prawna dokonana przez dłużnika z  wierzycielem po udzieleniu poręczenia nie może zwię k-
szyć zobowiązania poręczyciela.  
Art. 880. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel powinien zawiadomić o  tym niezwłoc z-
nie poręczyciela.  
Art. 881. W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny.  
Art. 882. Jeżeli termin płatności długu nie jest oznaczony albo jeżeli płatność długu zależy od wypowiedzenia, por ę-
czyciel może po upływie sześciu miesięcy od daty poręczenia, a  jeżeli poręczył za dług przyszły – od daty powstania dł u-
gu żądać, aby wierzyciel wezwał dłużnika do za płaty albo z  najbliższym terminem dokonał wypowiedzenia. Jeżeli wi e-
rzyciel nie uczyni zadość powyższemu żądaniu, zobowiązanie poręczyciela wygasa.  
Art. 883. § 1. Poręczyciel może podnieść przeciwko wierzycielowi wszelkie zarzuty, które przysługują dłużniko wi; 
w szczególności poręczyciel może potrącić wierzytelność przysługującą dłużnikowi względem wierzyciela.  
§ 2. Poręczyciel nie traci powyższych zarzutów, chociażby dłużnik zrzekł się ich albo uznał roszczenie wierzyciela.  
§ 3. W razie śmierci dłużnika por ęczyciel nie może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy 
wynikające z  przepisów prawa spadkowego.  
Art. 884. § 1. Poręczyciel, przeciwko któremu wierzyciel dochodzi roszczenia, powinien zawiadomić niezwłocznie 
dłużnika wzywając go do w zięcia udziału w  sprawie.  
§ 2. Jeżeli dłużnik nie weźmie udziału w  sprawie, nie może on podnieść przeciwko poręczycielowi zarzutów, które 
mu przysługiwały przeciwko wierzycielowi, a  których poręczyciel nie podniósł z  tego powodu, że o  nich nie wiedział.  
Art. 885. Poręczyciel powinien niezwłocznie zawiadomić dłużnika o  dokonanej przez siebie zapłacie długu, za który 
poręczył. Gdyby tego nie uczynił, a  dłużnik zobowiązanie wykonał, nie może żądać od dłużnika zwrotu tego, co sam 
wierzycielowi zapłacił, chyba że dłużnik działał w  złej wierze.  
Art. 886. Jeżeli poręczenie udzielone zostało za wiedzą dłużnika, dłużnik powinien niezwłocznie zawiadomić por ę-
czyciela o  wykonaniu zobowiązania. Gdyby tego nie uczynił, poręczyciel, który zaspokoił wierzyciela, może żądać  od 
dłużnika zwrotu tego, co wierzycielowi zapłacił, chyba że działał w  złej wierze.  
Art. 887. Jeżeli wierzyciel wyzbył się zabezpieczenia wierzytelności albo środków dowodowych, ponosi on wzgl ę-
dem poręczyciela odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę.  
TYTU Ł XXXIII  
Darowizna  
Art. 888. § 1. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarow a-
nego kosztem swego majątku.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 889. Nie stanowią darowizny następujące bezpłatne przysporzenia:  
1) gdy zobowiązanie do bezpłatnego świadczenia wynika z  umowy uregulowanej innymi przepisami kodeksu;  
2) gdy kto zrzeka się prawa, którego jeszcze nie nabył albo które nabył w  taki sposób, że w  razie zrzeczenia się prawo 
jest uważane za nienabyte.  
Art. 890. § 1. Oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w  formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darow i-
zny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.  
§ 2. Przepisy powyższe nie uchybiają przepisom, które ze wz ględu na przedmiot darowizny wymagają zachowania 
szczególnej formy dla oświadczeń obu stron.  
  
Dziennik  Ustaw  – 97 – Poz. 1740  
 
 Art. 891. § 1. Darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z  niewykonania lub nienależytego wyk o-
nania zobowiązania, jeżeli szkoda została wyrządzona u myślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.  
§ 2. Jeżeli darczyńca opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, obdarowany może żądać odsetek za opó ź-
nienie dopiero od dnia wytoczenia powództwa.  
Art. 892. Jeżeli rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiąz any jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obd a-
rowanemu przez to, że wiedząc o  wadach nie zawiadomił go o  nich w  czasie właściwym. Przepisu tego nie stosuje się, 
gdy obdarowany mógł z  łatwością wadę zauważyć.  
Art. 893. Darczyńca może włożyć na obdarow anego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc 
nikogo wierzycielem (polecenie).  
Art. 894. § 1. Darczyńca, który wykonał zobowiązanie wynikające z  umowy darowizny, może żądać wypełnienia 
polecenia, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzy ść obdarowanego.  
§ 2. Po śmierci darczyńcy wypełnienia polecenia mogą żądać spadkobiercy darczyńcy, a  jeżeli polecenie ma na 
względzie interes społeczny – także właściwy organ państwowy.  
Art. 895. § 1. Obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeżeli jest to usprawiedliwione wskutek istotnej 
zmiany stosunków.  
§ 2. Jeżeli wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy, obdarowany może zwolnić się przez wyd a-
nie przedmiotu darowizny w  naturze w  takim stanie, w  jakim przedmiot ten się znajduje.  Przepisu tego nie stosuje się, gdy 
wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.  
Art. 896. Darczyńca może odwołać darowiznę jeszcze niewykonaną, jeżeli po zawarciu umowy jego stan majątkowy 
uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nast ąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowie d-
nio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacy j-
nych.  
Art. 897. Jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w  niedosta tek, obdaro wany ma obowiązek, w grani-
cach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego 
jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. 
Obdaro wany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia.  
Art. 898. § 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem 
niego rażącej niewdzięczności.  
§ 2. Zwrot przedmiotu odwołan ej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o  bezpodstawnym wzbog a-
ceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z  bezpodstawnie 
wzbogaconym, który powinien się liczyć z  obowiązkiem zwrotu.  
Art. 899. § 1. Darowizna nie może być odwołana z  powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu prz e-
baczył. Jeżeli w  chwili przebaczenia darczyńca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest skuteczne, 
gdy nastąpiło z  dostatecznym rozeznan iem. 
§ 2. Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę z  powodu niewdzięczności tylko wtedy, gdy darczyńca 
w chwili śmierci był uprawniony do odwołania albo gdy obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia lub umyślnie 
wywołał rozstrój zdrowia, którego sk utkiem była śmierć darczyńcy.  
§ 3. Darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w  którym uprawniony do odwołania dowiedział się 
o niewdzięczności obdarowanego.  
Art. 900. Odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na p iśmie.  
Art. 901. § 1. Przedstawiciel osoby ubezwłasnowolnionej może żądać rozwiązania umowy darowizny dokonanej 
przez tę osobę przed ubezwłasnowolnieniem, jeżeli darowizna ze względu na wartość świadczenia i  brak uzasadnionych 
pobudek jest nadmierna.  
§ 2. Rozwiązania umowy darowizny nie można żądać po upływie dwóch lat od jej wykonania.  
Art. 902. Przepisów o  odwołaniu darowizny nie stosuje się, gdy darowizna czyni zadość obowiązkowi wynikając e-
mu z  zasad współżycia społecznego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 98 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ XXXIII1 
Przekazanie nieruchomości  
Art. 9021. § 1. Przez umowę przekazania nieruchomości jej właściciel zobowiązuje się nieodpłatnie przenieść na 
gminę albo na Skarb Państwa własność nieruchomości.  
§ 2. Skarb Państwa może zawrzeć umowę przekazania nieruchomości, gdy gmina miej sca położenia całej albo części 
nieruchomości nie skorzystała z  zaproszenia do jej zawarcia w  terminie trzech miesięcy od dnia złożenia zaproszenia 
przez właściciela nieruchomości.  
Art. 9022. Jeżeli strony nie postanowiły inaczej właściciel przekazujący ni eruchomość nie ponosi odpowiedzialności 
za jej wady.  
TYTUŁ XXXIV  
Renta i  dożywocie  
DZIAŁ I  
Renta  
Art. 903. Przez umowę renty jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okres o-
wych w  pieniądzu lub w  rzeczach oznaczonych tylko co  do gatunku.  
Art. 9031. Umowa renty powinna być stwierdzona pismem.  
Art. 904. Jeżeli nie oznaczono inaczej terminów płatności renty, rentę pieniężną należy płacić miesięcznie z  góry, 
a rentę polegającą na świadczeniach w  rzeczach oznaczonych tylko co do ga tunku należy uiszczać w  terminach wynikaj ą-
cych z  właściwości świadczenia i  celu renty.  
Art. 905. Jeżeli uprawniony dożył dnia płatności renty płatnej z  góry, należy mu się całe świadczenie przypadające 
za dany okres. Renta płatna z  dołu powinna być zapłaco na za czas do dnia, w  którym obowiązek ustał.  
Art. 906. § 1. Do renty ustanowionej za wynagrodzeniem stosuje się odpowiednio przepisy o  sprzedaży.  
§ 2. Do renty ustanowionej bez wynagrodzenia stosuje się przepisy o  darowiźnie.  
Art. 907. § 1. Przepisy dział u niniejszego stosuje się w  braku przepisów szczególnych także w  wypadku, gdy renta 
wynika ze źródeł pozaumownych.  
§ 2. Jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z  ustawy, każda ze stron może w  razie zmiany stosunków żądać zmiany 
wysokości lub czasu trwania r enty, chociażby wysokość renty i  czas jej trwania były ustalone w  orzeczeniu sądowym lub 
w umowie.  
DZIAŁ II  
Dożywocie  
Art. 908. § 1. Jeżeli w  zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy 
dożywotnie utrzymanie (umow a o dożywocie), powinien on, w  braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domown i-
ka, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i  opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i  pielęgnowanie 
w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadaj ący zwyczajom miejscowym.  
§ 2. Jeżeli w  umowie o  dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkow a-
niem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością 
osobistą a lbo spełniać powtarzające się świadczenia w  pieniądzach lub w  rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytk o-
wanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.  
§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rze cz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.  
Art. 909. (uchylony)  
Art. 910. § 1. Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy o  dożywocie następuje z  jednoczesnym 
obciążeniem nieruchomości prawem dożywocia. Do takiego obciążenia stosuje się odpowiednio przepisy o  prawach 
rzeczowych ograniczonych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 99 – Poz. 1740  
 
 § 2. W razie zbycia nieruchomości obciążonej prawem dożywocia nabywca ponosi także osobistą odpowiedzialność 
za świadczenia tym prawem objęte, chyba że stały się wymagalne w  czasie, kiedy nieruchomoś ć nie była jego własnością. 
Osobista odpowiedzialność współwłaścicieli jest solidarna.  
Art. 911. Prawo dożywocia ustanowione na rzecz kilku osób ulega w  razie śmierci jednej z  tych osób odpowiedni e-
mu zmniejszeniu.  
Art. 912. Prawo dożywocia jest niezbywalne.  
Art. 913. § 1. Jeżeli z  jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a  zobowiązanym takie stosunki, 
że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w  bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z  nich 
zamieni wszys tkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości 
tych uprawnień.  
§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest 
zbywcą nieruchomości, rozwiązać u mowę o  dożywocie.  
Art. 914. Jeżeli zobowiązany z  tytułu umowy o  dożywocie zbył otrzymaną nieruchomość, dożywotnik może żądać 
zamiany prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tego prawa.  
Art. 915. Przepisy dwóch artykułów poprzedzających s tosuje się odpowiednio do umów, przez które nabywca nie -
ruchomości zobowiązał się, w  celu zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania, do obciążenia nieruchomości użytk o-
waniem z  ograniczeniem jego wykonywania do części nieruchomości.  
Art. 916. § 1. Osoba, w zględem której ciąży na dożywotniku ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać 
uznania umowy o  dożywocie za bezskuteczną w  stosunku do niej, jeżeli wskutek tej umowy dożywotnik stał się niew y-
płacalny. Uprawnienie to przysługuje bez względu na to, czy doż ywotnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierz y-
cieli, oraz bez względu na czas zawarcia umowy.  
§ 2. Uznania umowy o  dożywocie za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej umowy.  
TYTUŁ XXXV  
Ugoda  
Art. 917. Przez ugodę strony czynią  sobie wzajemne ustępstwa w  zakresie istniejącego między nimi stosunku pra w-
nego w  tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z  tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo 
by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.  
Art. 918. § 1. Uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu jest dopuszczalne tylko wt e-
dy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który według treści ugody obie strony uważały za niewątpliwy, a  spór albo ni e-
pewność nie byłyby powstały, gdyby w  chwili zawa rcia ugody strony wiedziały o  prawdziwym stanie rzeczy.  
§ 2. Nie można uchylić się od skutków prawnych ugody z  powodu odnalezienia dowodów co do roszczeń, których 
ugoda dotyczy, chyba że została zawarta w  złej wierze.  
TYTUŁ XXXVI  
Przyrzeczenie publiczne  
Art. 919. § 1. Kto przez ogłoszenie publiczne przyrzekł nagrodę za wykonanie oznaczonej czynności, obowiązany 
jest przyrzeczenia dotrzymać.  
§ 2. Jeżeli w  przyrzeczeniu nie był oznaczony termin wykonania czynności ani nie było zastrzeżenia, że przyrzecz e-
nie j est nieodwołalne, przyrzekający może je odwołać. Odwołanie powinno nastąpić przez ogłoszenie publiczne w  taki 
sam sposób, w  jaki było uczynione przyrzeczenie. Odwołanie jest bezskuteczne względem osoby, która wcześniej czy n-
ność wykonała.  
Art. 920. § 1. Jeż eli czynność wykonało kilka osób niezależnie od siebie, każdej z  nich należy się nagroda w  pełnej 
wysokości, chyba że została przyrzeczona tylko jedna nagroda.  
§ 2. Jeżeli była przyrzeczona tylko jedna nagroda, otrzyma ją osoba, która pierwsza się zgłosi, a w razie jednoczes -
nego zgłoszenia się kilku osób – ta, która pierwsza czynność wykonała.  
§ 3. Jeżeli czynność wykonało kilka osób wspólnie, w  razie sporu sąd odpowiednio podzieli nagrodę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 100 – Poz. 1740  
 
 Art. 921. § 1. Publiczne przyrzeczenie nagrody za najlepsze dzieło  lub za najlepszą czynność jest bezskuteczne, jeśli 
nie został w  nim oznaczony termin, w  ciągu którego można ubiegać się o  nagrodę.  
§ 2. Ocena, czy i  które dzieło lub czynność zasługuje na nagrodę, należy  do przyrzekającego, chyba że w przyrz e-
czeniu nagrod y inaczej zastrzeżono.  
§ 3. Przyrzekający nagrodę nabywa własność nagrodzonego dzieła tylko wtedy, gdy to zastrzegł w  przyrzeczeniu. 
W wypadku takim nabycie własności następuje z  chwilą wypłacenia nagrody. Przepis ten stosuje się również do nabycia 
praw autorskich albo praw wynalazczych.  
TYTUŁ XXXVII  
Przekaz i  papiery wartościowe  
DZIAŁ I  
Przekaz  
Art. 9211. Kto przekazuje drugiemu (odbiorcy przekazu) świadczenie osoby trzeciej (przekazanego), upoważnia tym 
samym odbiorcę przekazu do przyjęcia, a  przekazane go do spełnienia świadczenia na rachunek przekazującego.  
Art. 9212. § 1. Jeżeli przekazany oświadczył odbiorcy przekazu, że przekaz przyjmuje, obowiązany jest względem 
odbiorcy do spełnienia świadczenia określonego w  przekazie.  
§ 2. W takim wypadku przekaz any może powoływać się  tylko na zarzuty wynikające z  treści przekazu oraz na zarzuty,  
które przysługują mu osobiście względem odbiorcy.  
§ 3. Roszczenia odbiorcy przeciw przekazanemu, wynikające z  przyjęcia przekazu, przedawniają się z  upływem roku.  
Art. 9213. Przekazujący może przekaz odwołać, dopóki przekazany nie przyjął go albo nie spełnił świadczenia.  
Art. 9214. Jeżeli przekazany jest dłużnikiem przekazującego co do przekazanego świadczenia, jest on obowiązany 
względem niego do zadośćuczynienia przekazo wi. 
Art. 9215. Jeżeli przekazujący jest dłużnikiem odbiorcy przekazu, umorzenie długu następuje dopiero przez spełni e-
nie świadczenia, chyba że umówiono się inaczej.  
DZIAŁ II  
Papiery wartościowe  
Art. 9216. Jeżeli zobowiązanie wynika z  wystawionego papieru w artościowego, dłużnik jest obowiązany do świa d-
czenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej 
w sposób zwyczajowo przyjęty.  
Art. 9217. Spełnienie świadczenia do rąk posiadacza legitymowanego treśc ią papieru wartościowego zwalnia dłużn i-
ka, chyba że działał on w  złej wierze.  
Art. 9218. Papiery wartościowe imienne legitymują osobę imiennie wskazaną w  treści dokumentu. Przeniesienie 
praw następuje przez przelew połączony z  wydaniem dokumentu.  
Art. 9219. § 1. Papiery wartościowe na zlecenie legitymują osobę wymienioną w  dokumencie oraz każdego, na kogo 
prawa zostały przeniesione przez indos.  
§ 2. Indos jest pisemnym oświadczeniem umieszczonym na papierze wartościowym na zlecenie i  zawierającym co 
najmnie j podpis zbywcy, oznaczającym przeniesienie praw na inną osobę.  
§ 3. Do przeniesienia praw z  dokumentu potrzebne jest jego wydanie oraz istnienie nieprzerwanego szeregu indosów.  
Art. 92110. § 1. Jeżeli do puszczenia w  obieg dokumentu na okaziciela jest wymagane zezwolenie właściwego org a-
nu państwowego, dokument wystawiony bez takiego zezwolenia jest nieważny.  
§ 2. Podpis dłużnika może być odbity sposobem mechanicznym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.  
Art. 92111. § 1. Dłużnik nie ma obowiązku dochodzenia, czy okaziciel jest właścicielem dokumentu. Jednakże 
w razie uzasadnionych wątpliwości, czy okaziciel dokumentu jest wierzycielem, dłużnik powinien złożyć przedmiot 
świadczenia do depozytu sądowego.  
§ 2. Jeżeli właściwy organ państwow y wydał zakaz świadczenia, zwolnienie z  zobowiązania następuje przez złoż e-
nie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 101 – Poz. 1740  
 
 Art. 92112. Przeniesienie praw z  dokumentu na okaziciela wymaga wydania tego dokumentu.  
Art. 92113. Dłużnik może powołać się względem  wierzyciela na zarzuty, które dotyczą ważności dokumentu lub w y-
nikają z  jego treści albo służą mu osobiście przeciw wierzycielowi. Dłużnik może także powołać się na zarzuty, które mu 
służą przeciw poprzedniemu wierzycielowi, jeżeli nabywca dokumentu dział ał świadomie na szkodę dłużnika.  
Art. 92114. § 1. Umarzanie papierów wartościowych regulują przepisy szczególne.  
§ 2. Jeżeli papier wartościowy został prawomocnie umorzony, dłużnik jest obowiązany wydać osobie, na której rzecz 
nastąpiło umorzenie, na jej k oszt nowy dokument, a  gdy wierzytelność jest wymagalna – spełnić świadczenie.  
Art. 92115. § 1. Przepisy o  papierach wartościowych stosuje się odpowiednio do znaków legitymacyjnych stwierdz a-
jących obowiązek świadczenia.  
§ 2. W razie utraty znaku legitymacyj nego stwierdzającego w  swej treści obowiązek świadczenia na żądanie wierz y-
ciela, dłużnik może uzależnić spełnienie świadczenia od wykazania uprawnienia przez osobę zgłaszającą takie żądanie.  
§ 3. Do znaku legitymacyjnego, który nie określa imiennie osoby u prawnionej, stosuje się odpowiednio przepisy 
o papierach wartościowych na okaziciela, chyba że co innego wynika z  przepisów szczególnych.  
Art. 92116. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do papierów wartościowych opiewających na prawa 
inne n iż wierzytelności.  
KSIĘGA CZWARTA  
SPADKI  
TYTUŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 922. § 1. Prawa i  obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z  chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób st o-
sownie do przepisów księgi niniejszej.  
§ 2. Nie należą do spadku prawa i  obowią zki zmarłego ściśle związane z  jego osobą, jak również prawa, które 
z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.  
§ 3. Do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w  takim zakresie, w  jakim pogrzeb ten o d-
powiada zwyczajom przyjętym w  danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia ros z-
czeń o  zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów zwykłych i  poleceń, jak równie ż inne obowiązki przewidziane  
w przepisach księgi n iniejszej.  
Art. 923. § 1. Małżonek i  inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z  nim do dnia jego śmierci, są upra w-
nione do korzystania w  ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z  mieszkania i  urządzenia domowego w  zakresie  
dotych czasowym. Rozrząd zenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne.  
§ 2. Przepisy powyższe nie ograniczają uprawnień małżonka i  innych osób bliskich spadkodawcy, które wynikają 
z najmu lokali lub ze spółdzielczego prawa do lokalu.  
Art. 924. Spade k otwiera się z  chwilą śmierci spadkodawcy.  
Art. 925. Spadkobierca nabywa spadek z  chwilą otwarcia spadku.  
Art. 926. § 1. Powołanie do spadku wynika z  ustawy albo z  testamentu.  
§ 2. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodaw ca nie powołał spadkobiercy 
albo gdy żadna z  osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.  
§ 3. Z zastrzeżeniem wyjątków w  ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje 
wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej  części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z  kilku osób, które powołał do 
całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.  
Art. 927. § 1. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w  chwili otwarcia spadku, ani osoba pra w-
na, która w tym czasie nie istnieje.  
§ 2. Jednakże dziecko w  chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą, jeżeli urodzi się żywe.  
§ 3. Fundacja ustanowiona w  testamencie przez spadkodawcę może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do 
rejestru w  ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 102 – Poz. 1740  
 
 Art. 928. § 1. Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:  
1) dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;  
2) podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwoł ania testamentu albo w  taki sam sposób 
przeszkodził mu w  dokonaniu jednej z  tych czynności;  
3) umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał  
z testamentu przez inną osobę podrobionego lu b przerobionego.  
§ 2. Spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.  
Art. 929. Uznania spadkobiercy za niegodnego może żądać każdy, kto ma w  tym interes. Z  żądaniem takim może 
wystąpić w  ciągu roku od dnia, w  którym dowiedział się o  przyczynie niegodności, nie później jednak niż przed upływem 
lat trzech od otwarcia spadku.  
Art. 930. § 1. Spadkobierca nie może być uznany za niegodnego, jeżeli spadkodawca mu przebaczył.  
§ 2. Jeżeli w  chwili przebaczenia spadkoda wca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest sk u-
teczne, gdy nastąpiło z  dostatecznym rozeznaniem.  
TYTUŁ II  
Dziedziczenie ustawowe  
Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z  ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek;  
dziedziczą oni w  częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta 
całości spadku.  
§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada j e-
go dzieciom w  częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.  
Art. 932. § 1. W  braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z  ustawy jego małżonek i  rodzice.  
§ 2. Udział spadkowy każdego z  rodziców, które dziedziczy w  zbiegu z  małżonk iem spadkodawcy, wynosi jedną 
czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej 
w zbiegu z  jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.  
§ 3. W braku zstępnych i  małżonka spadkodawcy cały spadek  przypada jego rodzicom w  częściach równych.  
§ 4. Jeżeli jedno z  rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, 
przypada rodzeństwu spadkodawcy w  częściach równych.  
§ 5. Jeżeli którekolwiek z  rodzeństwa spadkodawcy  nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział 
spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą 
podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.  
§ 6. Jeżeli jedno z  rodziców nie  dożyło otwarcia spadku i  brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, 
udział spadkowy rodzica dziedziczącego w  zbiegu z  małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.  
Art. 933. § 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w  zbiegu z  rodzicami, rodzeństwem i  zstępnymi rodze ń-
stwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.  
§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i  ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi 
spadkodawcy.  
Art. 934. § 1. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i  zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały sp a-
dek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w  częściach równych.  
§ 2. Jeżeli któreś z  dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, 
przypada jego zstępny m. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych 
spadkodawcy.  
§ 3. W braku zstępnych tego z  dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, 
przypada pozostałym dziadkom w  częściach równych.  
Art. 9341. W braku małżonka spadkodawcy i  krewnych, powołanych do dziedziczenia z  ustawy, spadek przypada 
w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z  rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.  
Art. 935. W braku ma łżonka spadkodawcy, jego krewnych i  dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedz i-
czenia z  ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. 
Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w  Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce 
zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 103 – Poz. 1740  
 
 Art. 9351. Przepisów o  powołaniu do dziedziczenia z  ustawy nie stosuje się do  małżonka spadkodawcy pozostając e-
go w  separacji.  
Art. 936. § 1. Przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym i  jego krewnych tak, jakby był dzieckiem przysp o-
sabiającego, a  przysposabiający i  jego krewni dziedziczą po przysposobionym tak, jakby przysposab iający był rodzicem 
przysposobionego.  
§ 2. Przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych naturalnych i  ich krewnych, a  osoby te nie dziedziczą po nim.  
§ 3. W wypadku gdy jeden z  małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, przepisu  § 2 nie stosuje  się 
względem tego małżonka i  jego krewnych, a  jeżeli takie przysposobienie nastąpiło po śmierci drugiego z  rodziców prz y-
sposobionego, także względem krewnych zmarłego, których prawa i  obowiązki wynikające z  pokrewieństwa zostały 
w orzeczeniu o  przysposobi eniu utrzymane.  
Art. 937. Jeżeli skutki przysposobienia polegają wyłącznie na powstaniu stosunku między przysposabiającym 
a przysposobionym, stosuje się przepisy poniższe:  
1) przysposobiony dziedziczy po przysposabiającym na równi z  jego dziećmi, a  zstępni  przysposobionego dziedziczą 
po przysposabiającym na tych samych zasadach co dalsi zstępni spadkodawcy;  
2) przysposobiony i  jego zstępni nie dziedziczą po krewnych przysposabiającego, a  krewni przysposabiającego nie 
dziedziczą po przysposobionym i  jego zst ępnych;  
3) rodzice przysposobionego nie dziedziczą po przysposobionym, a  zamiast nich dziedziczy po przysposobionym prz y-
sposabiający; poza tym przysposobienie nie narusza powołania do dziedziczenia wynikającego z  pokrewieństwa.  
Art. 938. Dziadkowie spadkod awcy, jeżeli znajdują się w  niedostatku i  nie mogą otrzymać należnych im środków 
utrzymania od osób, na których ciąży względem nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy 
nieobciążonego takim obowiązkiem środków utrzymania w  stosunku do swoich potrzeb i  do wartości jego udziału spa d-
kowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu roszczeniu także w  ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę 
pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej części swojego udziału spadkowego.  
Art. 939. § 1. Małżonek dziedziczący z  ustawy w  zbiegu z  innymi spadkobiercami, wyjąwszy zstępnych spadk o-
dawcy, którzy mieszkali z  nim razem w  chwili jego śmierci, może żądać ze spadku ponad swój udział spadkowy prze d-
miotów urządzenia domowego, z  których za życia s padkodawcy korzystał wspólnie z  nim lub wyłącznie sam. Do roszczeń  
małżonka z  tego tytułu stosuje się odpowiednio przepisy o  zapisie zwykłym.  
§ 2. Uprawnienie powyższe nie przysługuje małżonkowi, jeżeli wspólne pożycie małżonków ustało za życia spadk o-
dawcy . 
Art. 940. § 1. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o  orzeczenie rozwodu lub 
separacji z  jego winy, a  żądanie to było uzasadnione.  
§ 2. Wyłączenie małżonka od dziedziczenia następuje na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia mo że żądać każdy 
z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w  zbiegu z  małżonkiem; termin do wytoczenia 
powództwa wynosi sześć miesięcy od dnia, w  którym spadkobierca dowiedział się o  otwarciu spadku, nie więcej jednak 
niż jeden rok o d otwarcia spadku.  
TYTUŁ III  
Rozrządzenia na wypadek śmierci  
DZIAŁ I  
Testament  
Rozdział I  
Przepisy ogólne  
Art. 941. Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.  
Art. 942. Testament może zawierać rozrządzenia tylko jednego spadkodawcy.  
Art. 943. Spadkodawca może w  każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i  jego poszczególne postanowienia.  
Art. 944. § 1. Sporządzić i  odwołać testament może tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych.  
§ 2. Testamentu nie m ożna sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela.  
  
Dziennik  Ustaw  – 104 – Poz. 1740  
 
 Art. 945. § 1. Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:  
1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i  wyrażenie woli;  
2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, ż e gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie 
sporządziłby testamentu tej treści;  
3) pod wpływem groźby.  
§ 2. Na nieważność testamentu z  powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, 
w którym osoba mająca w  tym interes d owiedziała się o  przyczynie nieważności, a  w każdym razie po upływie lat dziesi ę-
ciu od otwarcia spadku.  
Art. 946. Odwołanie testamentu może nastąpić bądź w  ten sposób, że spadkodawca sporządzi nowy testament, bądź 
też w  ten sposób, że w  zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność, 
bądź wreszcie w  ten sposób, że dokona w  testamencie zmian, z  których wynika wola odwołania jego postanowień.  
Art. 947. Jeżeli spadkodawca sporządził nowy testament nie zaznaczając w  nim, że poprzedni odwołuje, ulegają o d-
wołaniu tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, których nie można pogodzić z  treścią nowego testamentu.  
Art. 948. § 1. Testament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spad-
kodawcy.  
§ 2. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać roz -
rządzenia spadkodawcy w  mocy i  nadać im rozsądną treść.  
Rozdział II  
Forma testamentu  
Oddział 1  
Testamenty zwykłe  
Art. 949. § 1. Spad kodawca może sporządzić testament w  ten sposób, że napisze go w  całości pismem ręcznym, 
podpisze i  opatrzy datą.  
§ 2. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości  
co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku 
testamentów.  
Art. 950. Testament może być sporządzony w  formie aktu notarialnego.  
Art. 951. § 1. Spadkodawca może sporządzić testament także w  ten sposób, że w  obecnośc i dwóch świadków 
oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, 
sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego.  
§ 2. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w  protokole z  podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się 
spadkodawcy w  obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której 
wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać prot okołu, należy to zaznaczyć 
w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu.  
§ 3. Osoby głuche lub nieme nie mogą sporządzić testamentu w  sposób przewidziany w  artykule niniejszym.  
Oddział 2  
Testamenty szczególne  
Art. 952. § 1. Jeżeli istnieje obawa rychł ej śmierci spadkodawcy albo jeżeli wskutek szczególnych okoliczności z a-
chowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca może oświadczyć ostatnią wolę 
ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków.  
§ 2. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w  ten sposób, że jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze 
oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z  podaniem miejsca i  daty oświadczenia oraz miejsca 
i daty sporządzenia pisma, a  pismo to podpiszą spadkodawca i  dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 105 – Poz. 1740  
 
 § 3. W wypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w  powyższy sposób stwierdzona, można ją w  ciągu sześciu 
miesięcy od dnia otwarcia spadku stwierdzić przez zgodne zeznania świadk ów złożone przed sądem. Jeżeli przesłuchanie 
jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sąd może poprzestać na 
zgodnych zeznaniach dwóch świadków.  
Art. 953. Podczas podróży na polskim statku morskim lub powietrz nym można sporządzić testament przed dowódcą 
statku lub jego zastępcą w  ten sposób, że spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy statku lub jego zastępcy 
w obecności dwóch świadków; dowódca statku lub jego zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej s pisania, 
i pismo to w  obecności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz 
dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, należy w  piśmie podać przyczynę braku 
podpisu spadkodawcy. Je żeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny.  
Art. 954. Szczególną formę testamentów wojskowych określi rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej wydane 
w porozumieniu z  Ministrem Sprawiedliwości.  
Art. 955. Testament szczególny traci moc z  upływem sześciu miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały 
niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg terminu 
ulega zawieszeniu przez czas, w  ciągu którego spadkodawc a nie ma możności sporządzenia testamentu zwykłego.  
Oddział 3  
Przepisy wspólne dla testamentów zwykłych i  szczególnych  
Art. 956. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu:  
1) kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych;  
2) niewidomy, głuchy  lub niemy;  
3) kto nie może czytać i  pisać;  
4) kto nie włada językiem, w  którym spadkodawca sporządza testament;  
5) skazany prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.  
Art. 957. § 1. Nie może być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba, dla któ rej w  testamencie została prz e-
widziana jakakolwiek korzyść. Nie mogą być również świadkami: małżonek tej osoby, jej krewni lub powinowaci pier w-
szego i  drugiego stopnia oraz osoby pozostające z  nią w  stosunku przysposobienia.  
§ 2. Jeżeli świadkiem była jedn a z osób wymienionych w  paragrafie poprzedzającym, nieważne jest tylko postan o-
wienie, które przysparza korzyści tej osobie, jej małżonkowi, krewnym lub powinowatym pierwszego lub drugiego sto p-
nia albo osobie pozostającej z  nią w  stosunku przysposobienia. J ednakże gdy z  treści testamentu lub z  okoliczności wyn i-
ka, że bez nieważnego postanowienia spadkodawca nie sporządziłby testamentu danej treści, nieważny jest cały testament.  
Art. 958. Testament sporządzony z  naruszeniem przepisów rozdziału niniejszego jes t nieważny, chyba że przepisy te 
stanowią inaczej.  
DZIAŁ II  
Powołanie spadkobiercy  
Art. 959. Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.  
Art. 960. Jeżeli spadkodawca powołał do spadku lub do oznaczonej części spadku kilku spadkobierców, nie określ a-
jąc ich udziałów spadkowych, dziedziczą oni w  częściach równych.  
Art. 961. Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w  testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, 
które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje s ię w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę 
powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te 
poczytuje się w  razie wątpliwości za powołane do całego spadku w  częściach u łamkowych odpowiadających stosunkowi 
wartości przeznaczonych im przedmiotów.  
Art. 962. Zastrzeżenie warunku lub terminu, uczynione przy powołaniu spadkobiercy testamentowego, uważane jest 
za nieistniejące. Jeżeli jednak z  treści testamentu lub z  okolicznoś ci wynika, że bez takiego zastrzeżenia spadkobierca nie 
zostałby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub ni e-
ziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 106 – Poz. 1740  
 
 Art. 963. Można powołać spadkobiercę testamentowego na wypadek, gdyby inna osoba powołana jako spadkobierca 
ustawowy lub testamentowy nie chciała lub nie mogła być spadkobiercą (podstawienie).  
Art. 964. Postanowienie testamentu, przez które spadkodawca zobow iązuje spadkobiercę do zachowania nabytego 
spadku i  do pozostawienia go innej osobie, ma tylko ten skutek, że ta inna osoba jest powołana do spadku na wypadek, 
gdyby spadkobierca nie chciał lub nie mógł być spadkobiercą. Jeżeli jednak z  treści testamentu l ub z okoliczności wynika, 
iż spadkobierca bez takiego ograniczenia nie byłby powołany, powołanie spadkobiercy jest nieważne.  
Art. 965. Jeżeli spadkodawca powołał kilku spadkobierców testamentowych, a  jeden z  nich nie chce lub nie może 
być spadkobiercą, prz eznaczony dla niego udział, w  braku odmiennej woli spadkodawcy, przypada pozostałym spadk o-
biercom testamentowym w  stosunku do przypadających im udziałów (przyrost).  
Art. 966. Gdy na mocy testamentu spadek przypadł spadkobiercy nieobciążonemu ustawowym obow iązkiem aliment a-
cyjnym  względem dziadków spadkodawcy, dziadkowie, jeżeli znajdują się w  niedostatku i  nie mogą otrzymać środków 
utrzymania od osób, na których ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą żądać od spadkobiercy środków utrz y-
mania w  stosunku do swoich potrzeb i  do wartości jego udziału spadkowego. Spadkobierca może uczynić zadość temu 
roszczeniu także w  ten sposób, że zapłaci dziadkom spadkodawcy sumę pieniężną odpowiadającą wartości jednej czwartej 
części swego udziału spadkowego.  
Art. 967. § 1. Jeżeli osoba powołana jako spadkobierca testamentowy nie chce lub nie może być spadkobiercą, 
spadkobierca ustawowy, któremu przypadł przeznaczony dla tej osoby udział spadkowy, obowiązany jest, w  braku o d-
miennej woli spadkodawcy, wykonać obciążające tę  osobę zapisy zwykłe, polecenia i  inne rozrządzenia spadkodawcy.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio do spadkobiercy podstawionego oraz do spadkobiercy, któremu 
przypada udział spadkowy z  tytułu przyrostu.  
DZIAŁ III  
Zapis i  polecenie  
Rozdział I  
Zapis zwykły  
Art. 968. § 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub 
testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły).  
§ 2. Spadkodawca może obciążyć zap isem zwykłym także zapisobiercę (dalszy zapis).  
Art. 969. (uchylony)  
Art. 970. W braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogł o-
szeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z  jego wykonaniem aż do 
chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę.  
Art. 971. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, zapis obciąża ich w  stosunku do wielkości ich udziałów 
spadkowych, chyba że spadkodawca postanowił inaczej. Przepis te n stosuje się odpowiednio do dalszego zapisu.  
Art. 972. Przepisy o  powołaniu spadkobiercy, o  zdolności do dziedziczenia i  o niegodności stosuje się odpowiednio 
do zapisów.  
Art. 973. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie moż e być zapisobiercą, obciążony z a-
pisem zostaje zwolniony od obowiązku jego wykonania, powinien jednak w  braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać 
dalsze zapisy.  
Art. 974. Zapisobierca obciążony obowiązkiem wykonania dalszego zapisu może zwolnić się od tego o bowiązku 
także w  ten sposób, że dokona bezpłatnie na rzecz dalszego zapisobiercy przeniesienia praw otrzymanych z  tytułu zapisu 
albo przelewu roszczenia o  jego wykonanie.  
Art. 975. Zapis może być uczyniony pod warunkiem lub z  zastrzeżeniem terminu.  
Art. 976. W braku odmiennej woli spadkodawcy zapis rzeczy oznaczonej co do tożsamości jest bezskuteczny, jeżeli 
rzecz zapisana nie należy do spadku w  chwili jego otwarcia albo jeżeli spadkodawca był w  chwili swej śmierci zobowi ą-
zany do zbycia tej rzeczy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 107 – Poz. 1740  
 
 Art. 977. Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamo ści, do roszczeń zapisobiercy o wynagr o-
dzenie za korzystanie z  rzeczy, o  zwrot pożytków lub o  zapłatę ich wartości, jak również do roszczeń obciążonego zapi-
sem o  zwrot nakładów na rzecz stosuje się odpowiednio przepisy o  roszczeniach między właścicielem a  samoistnym posiad a-
czem  rzeczy.  
Art. 978. Jeżeli przedmiotem zapisu jest rzecz oznaczona co do tożsamości, obciążony zapisem ponosi względem 
zapisobiercy odpowiedzialność za wady rzeczy jak darcz yńca.  
Art. 979. Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, obciążony powinien świadczyć rzeczy  
średniej jakości, uwzględniając przy tym potrzeby zapisobiercy.  
Art. 980. Jeżeli przedmiotem zapisu są rzeczy oznaczone tylko co do gatun ku, do odpowiedzialności obciążonego 
względem zapisobiercy za wady fizyczne i  prawne rzeczy stosuje się odpowiednio przepisy o  rękojmi przy sprzedaży. 
Jednakże zapisobierca może żądać od obciążonego zapisem tylko odszkodowania za nienależyte wykonanie zapi su albo 
dostarczenia zamiast rzeczy wadliwych rzeczy takiego samego gatunku wolnych od wad oraz naprawienia szkody wynik -
łej z opóźnienia.  
Art. 981. Roszczenie z  tytułu zapisu przedawnia się z  upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu.  
Rozdział II  
Zapis windykacyjny  
Art. 9811. § 1. W testamencie sporządzonym w  formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że ozn a-
czona osoba nabywa przedmiot zapisu z  chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny).  
§ 2. Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:  
1) rzecz oznaczona co do tożsamości;  
2) zbywalne prawo majątkowe;  
3) przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne;  
4) ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytko wania lub służebności ; 
5)9) ogół praw i  obowiązków wspólnika spółki osobowej.  
Art. 9812. Zapis windykacyjny jest bezskuteczny, jeżeli w  chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do 
spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Jeżeli przedmiotem zapisu jest ustanowienie dla zapis o-
biercy  użytkowania lub służebności, zap is jest bezskuteczny, gdy w  chwili otwarcia spadku przedmiot majątkowy, który 
miał być obciążony użytkowaniem lub służebnością nie należy do spadku albo spadkodawca był zobowiązany do jego 
zbycia.  
Art. 9813. § 1. Zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu windykacyjnego uważa się za 
nieistniejące. Jeżeli jednak z  treści testamentu lub z  okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie zostałby 
uczyniony, zapis windykacyjny jest nieważny. Przepisów tych nie stosuje się, jeż eli ziszczenie się lub nieziszczenie się 
warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku.  
§ 2. Zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje skutki zapisu zwykł e-
go uczynionego pod warunkiem lub z  zastrz eżeniem terminu, chyba że co innego wynika z  treści testament u lub z okolicz -
ności.  
Art. 9814. Spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym osobę, na której rzecz uczynił zapis windykacyjny.  
Art. 9815. Przepisy o  powołaniu spadkobiercy, przyjęciu i  odrzuceniu  spadku, o  zdolności do dziedziczenia i  o nie-
godności stosuje się odpowiednio do zapisów windy kacyjnych.  
Art. 9816. W sprawach nieuregulowanych w  niniejszym rozdziale oraz w  przepisach szczególnych do zapisu wind y-
kacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy  o zapisie zwykłym.  
                                                           
9) Dodany przez art.  1 pkt 4  ustawy, o której mowa w odnośniku  3. 
  
Dziennik  Ustaw  – 108 – Poz. 1740  
 
 Rozdział III  
Polecenie  
Art. 982. Spadkodawca może w  testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego 
działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).  
Art. 983. Zapisobierca obciążony po leceniem może powstrzymać się z  jego wykonaniem aż do chwili wykonania 
zapisu przez spadkobiercę. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy polecenie obciąża dalszego zapisobiercę.  
Art. 984. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis z  obowiązkiem wykonania polecenia, nie chce lub nie 
może być zapisobiercą, spadkobierca zwolniony od obowiązku wykonania zapisu powinien w  braku odmiennej woli spadk o-
dawcy polecenie wykonać. Przepis ten stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy polecenie obciąża  dalszego zapisobiercę.  
Art. 985. Wykonania polecenia może żądać każdy ze spadkobierców, jak również wykonawca testamentu, chyba że 
polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, 
wykonania  polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.  
DZIAŁ IV  
Wykonawca testamentu  
Art. 986. § 1. Spadkodawca może w  testamencie powołać wykonawcę lub wykonawców testamentu.  
§ 2. Nie może być wykonawcą testamentu, kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych.  
Art. 9861. Spadkodawca może powołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu spadkiem, jego zorganiz o-
waną częścią lub oznaczonym składnikiem.  
Art. 987. Jeżeli osoba powołana jako wykonawca testamentu nie chce tego obowiązku przyjąć, składa odpowiednie 
oświadczenie przed sądem albo notariuszem.  
Art. 988. § 1. Jeżeli spadkodawca nie postanowił inaczej, wykonawca testamentu powinien zarządzać majątkiem 
spadkowym, spłacić długi spadkowe, w  szczególności wykonać zapisy zwykłe i  polecenia, a  nastę pnie wydać spadkobie r-
com majątek spadkowy zgodnie z  wolą spadkodawcy i  z ustawą, a  w każdym razie niezwłocznie po dokonaniu działu 
spadku.  
§ 2. Wykonawca testamentu może pozywać i  być pozywany w  sprawach wynikających z  zarządu spadkiem, jego 
zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem. Może również pozywać w  sprawach o  prawa należące do spadku 
i być pozwany w  sprawach o  długi spadkowe.  
§ 3. Wykonawca testamentu powinien wydać osobie, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, prze d-
miot tego z apisu.  
Art. 989. § 1. Do wzajemnych roszczeń między spadkobiercą a  wykonawcą testamentu wynikających ze sprawow a-
nia zarządu spadkiem, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem stosuje się odpowiednio przepisy 
o zleceniu za wynagrodzeniem.  
§ 2. Koszty zarządu majątkiem spadkowym, jego zorganizowaną częścią lub oznaczonym składnikiem oraz wyn a-
grodzenie wykonawcy testa mentu należą do długów spadkowych.  
Art. 990. Z ważnych powodów sąd może zwolnić wykonawcę testamentu.  
Art. 9901. Spadkodawca m oże powołać wykonawcę testamentu do sprawowania zarządu przedmiotem zapisu wi n-
dykacyjnego, do chwili objęcia we władanie tego przedmiotu przez osobę, na której rzecz uczyniono zapis windykacyjny.  
TYTUŁ IV  
Zachowek  
Art. 991. § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz r odzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z  ustawy, n a-
leżą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie 
wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu  ustawowym, w  innych zaś wypadkach – połowa 
wartości tego udziału (zachowek).  
  
Dziennik  Ustaw  – 109 – Poz. 1740  
 
 § 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w  postaci uczynionej przez spadkodawcę darow i-
zny, bądź w  postaci powołania do spadku, bądź w  postaci zapisu, przysł uguje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie 
o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.  
Art. 992. Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także 
spadkobierców nieg odnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, 
którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.  
Art. 993. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i  poleceń, natomiast dolicz a się do spadku,  
stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.  
Art. 994. § 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w  danych st o-
sunkach przyjętych, ani dokonanyc h przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz 
osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.  
§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez sp adko-
dawcę w  czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż 
trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.  
§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, któ re spadkodawca ucz y-
nił przed zawarciem z  nim małżeństwa.  
Art. 995. § 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z  chwili jej dokonania, a  według cen z  chwili 
ustalania zachowku.  
§ 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według  stanu z  chwili otwarcia spadku, a  według cen 
z chwili ustalania zachowku.  
Art. 996. Zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku 
zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dals zy zstępny spadkodawcy, zalicza się na 
należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.  
Art. 997. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek pon ie-
sione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i  zawodowego, o  ile koszty te przekraczają 
przeciętną miarę przyjętą w  danym środowisku.  
Art. 998. § 1. Jeżeli uprawniony do zachowku jest powołany do dziedziczenia, ponosi on odpowied zialność za zapisy  
zwykłe i  polecenia tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę 
do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku.  
§ 2. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy zapis zwykły na  rzecz uprawnionego do zachowku 
został obciążony dalszym zapisem lub poleceniem albo uczyniony pod warunkiem lub z  zastrzeżeniem terminu.  
Art. 999. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowi e-
dzialność og ranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.  
Art. 9991. § 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od 
osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny doliczony d o spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupe ł-
nienia zachowku. Jednakże osoba ta jest obowiązana do zapłaty powyższej sumy tylko w  granicach wzbogacenia będąc e-
go skutkiem zapisu windykacyjnego.  
§ 2. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis wind ykacyjny, sama jest uprawniona do zachowku, ponosi 
ona odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej 
własny zachowek.  
§ 3. Osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy p o-
trzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu zapisu.  
§ 4. Jeżeli spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne na rzecz kilku osób, ich odpowiedzialność względem upra w-
nionego do zachowku jest solidarna. Jeżeli jedna z osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, spełn i-
ła świadczenie uprawnionemu do zachowku, może ona żądać od pozostałych osób części świadczenia proporcjonalnych 
do wartości otrzymanych zapisów windykacyjnych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 110 – Poz. 1740  
 
 Art. 1000.  § 1. Jeżeli upr awniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której 
rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę 
doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia  zachowku. Jednakż e obdarowany jest obowiązany 
do zapłaty powyższej sumy tylko w  granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.  
§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych upra w-
nionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.  
§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie 
przedmiotu darowizny.  
Art. 1001.  Spośród kilku obdarowanych obdarowany wcześniej ponosi odpowiedzialność stosownie do przepisów 
artykułu poprzedzającego tylko wtedy, gdy uprawniony do zachowku nie może uzyskać uzupełnienia zachowku od osoby, 
która została obdarowana później.  
Art. 1002.  Roszczenie z  tytułu zachowku przechodzi na spadkob iercę osoby uprawnionej do zachowku tylko wtedy, 
gdy spadkobierca ten należy do osób uprawnionych do zachowku po pierwszym spadkodawcy.  
Art. 1003.  Spadkobiercy obowiązani do zaspokojenia roszczenia z  tytułu zachowku mogą żądać stosunkowego 
zmniejszenia zap isów zwykłych i  poleceń.  
Art. 1004.  § 1. Zmniejszenie zapisów zwykłych i  poleceń następuje w  stosunku do ich wartości, chyba że z  treści 
testamentu wynika odmienna wola spadkodawcy.  
§ 2. W razie zmniejszenia zapisu zwykłego obciążonego dalszym zapisem lub poleceniem, dalszy zapis lub polecenie 
podlega stosunkowemu zmniejszeniu.  
Art. 1005.  § 1. Jeżeli spadkobierca obowiązany do zaspokojenia roszczenia z  tytułu zachowku sam jest uprawniony 
do zachowku, może on żądać zmniejszenia zapisów zwykłych i  poleceń w  takim stopniu, ażeby pozostał mu jego własny 
zachowek.  
§ 2. Jeżeli zapisobierca sam jest uprawniony do zachowku, zapis zwykły uczyniony na jego rzecz podlega zmnie j-
szeniu tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.  
Art. 1006.  Jeżeli zm niejszeniu podlega zapis zwykły, którego przedmiot nie da się podzielić bez istotnej zmiany lub 
bez znacznego zmniejszenia wartości, zapisobierca może żądać całkowitego wykonania zapisu, uiszczając odpowiednią 
sumę pieniężną.  
Art. 1007.  § 1. Roszczenia upr awnionego z  tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o  zmniejszenie zapisów 
zwykłych i  poleceń przedawniają się z  upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.  
§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z  tytułu otrzymanych o d spadkodawcy 
zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z  upływem lat pięciu od otwarcia spadku.  
Art. 1008.  Spadkodawca może w  testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i  rodziców zachowku (wydziedzicz e-
nie), jeżeli uprawniony do zachowku:  
1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w  sposób sprzeczny z  zasadami współżycia społecznego;  
2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z  najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, 
zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;  
3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.  
Art. 1009.  Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z  treści testamentu.  
Art. 1010.  § 1. Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył.  
§ 2. Jeżeli w  chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, przebaczenie jest sk u-
teczne, gdy nastąpiło z  dostatecznym rozeznaniem.  
Art. 1011.  Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby pr zeżył on spadkodawcę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 111 – Poz. 1740  
 
 TYTUŁ V  
Przyjęcie i  odrzucenie spadku  
Art. 1012.  Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), 
bądź przyjąć spadek z  ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z  dobrodziejst wem inwentarza), bądź też spadek 
odrzucić.  
Art. 1013.  (uchylony)  
Art. 1014.  § 1. Przyjęcie lub odrzucenie udziału spadkowego przypadającego spadkobiercy z  tytułu podstawienia 
może nastąpić niezależnie od przyjęcia lub odrzucenia udziału spadkowego, który t emu spadkobiercy przypada z  innego 
tytułu.  
§ 2. Spadkobierca może odrzucić udział spadkowy przypadający mu z  tytułu przyrostu, a  przyjąć udział przypadaj ą-
cy mu jako spadkobiercy powołanemu.  
§ 3. Poza wypadkami przewidzianymi w  paragrafach poprzedzających s padkobierca nie może spadku częściowo 
przyjąć, a  częściowo odrzucić.  
Art. 1015.  § 1. Oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku może być złożone w  ciągu sześciu miesięcy od 
dnia, w  którym spadkobierca dowiedział się o  tytule swego powołania.  
§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy  w terminie określonym  w § 1 jest jednoznaczny z  przyjęciem spadku  z dobro-
dziejstwem inwentarza.  
Art. 1016.  (uchylony)  
Art. 1017.  Jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku spadkobie r-
ca zmarł nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku może być złożone przez 
jego spadkobierców. Termin do złożenia tego oświadczenia nie może się skończyć wcześniej aniżeli termin do złożenia 
oświadczenia co do spa dku po zmarłym spadkobiercy.  
Art. 1018.  § 1. Oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku złożone pod warunkiem lub z  zastrzeżeniem te r-
minu jest nieważne.  
§ 2. Oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku nie może być odwołane.  
§ 3. Oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem. Można je zł o-
żyć ustnie lub na piśmie z  podpisem urzędowo poświadczonym. Pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia o  przyjęciu 
lub o  odrzuceniu spadku powinno być pisemne z  podpis em urzędowo poświadczonym.  
Art. 1019.  § 1. Jeżeli oświadczenie o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub 
groźby, stosuje się przepisy o  wadach oświadczenia woli z  następującymi zmianami:  
1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;  
2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i  jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.  
§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczeni a w terminie, może w powyższy  
sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.  
§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o  przyjęciu lub o  odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia 
przez sąd.  
Art. 1020.  Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia 
spadku.  
Art. 1021.  Jeżeli spadkobierca zarządzał spadkiem, a  potem go odrz ucił, do stosunków między nim a spadkobierc a-
mi, którzy zamiast niego doszli do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy o  prowadzeniu cudz ych spraw bez zlecenia.  
Art. 1022.  Spadkobierca powołany do spadku zarówno z  mocy testamentu, jak i  z mocy ustawy może spadek odrz u-
cić jako spadkobierca testamentowy, a  przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy.  
Art. 1023.  § 1. Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który im przypadł z  mocy ustawy.  
§ 2. Skarb Państwa ani gmina nie składają oświadczenia o  przyjęciu spadku, a  spadek uważa się za przyjęty z dobro-
dziejstwem inwentarza.  
  
Dziennik  Ustaw  – 112 – Poz. 1740  
 
 Art. 1024.  § 1. Jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z  pokrzywdzen iem wierzycieli, każdy z  wierzycieli, którego wi e-
rzytelność istniała w  chwili odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne 
w stosunku do niego według przepisów o  ochronie wierzycieli w  razie niewypłacalności dłużnik a. 
§ 2. Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w  ciągu sześciu miesięcy od chwili powzięcia wiad o-
mości o  odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku.  
TYTUŁ VI  
Stwierdzenie nabycia spadku lub  przedmio tu zapisu windykacyjnego,  poświadczenie  dziedziczenia 
i ochrona  spadkobiercy  
Art. 1025.  § 1. Sąd na wniosek osoby mającej w  tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. 
Notariusz na zasadach określonych w  przepisach odrębnych sporządza akt pośw iadczenia dziedziczenia.  
§ 2. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest 
spadkobiercą.  
§ 3. Przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domni e-
manie wynikające z  zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia.  
Art. 1026.  Stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu 
miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli j uż oświadczenia o  przyjęciu lub o  odrzuceniu 
spadku.  
Art. 1027.  Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z  tytułu dziedziczenia, spadkobierca może 
udowodnić swoje prawa wynikające z  dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo  zarejestrowanym aktem 
poświadczenia dziedziczenia.  
Art. 1028.  Jeżeli ten, kto uzyskał stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, lecz spadkobiercą 
nie jest, rozporządza prawem należącym do spadku na rzecz osoby trzeciej, osoba, na które j rzecz rozporządzenie nast ę-
puje, nabywa prawo lub zostaje zwolniona od  obowiązku, chyba że działa w  złej wierze.  
Art. 1029.  § 1. Spadkobierca może żądać, ażeby osoba, która włada spadkiem jako spadkobierca, lecz spadkobiercą 
nie jest, wydała mu spadek. To  samo dotyczy poszczególnych przedmiotów należących do spadku.  
§ 2. Do roszczeń spadkobiercy o  wynagrodzenie za korzystanie z  przedmiotów należących do spadku, o  zwrot 
pożytków lub o  zapłatę ich wartości, jak również o  naprawienie szkody z  powodu zużycia, pogorszenia lub utraty tych 
przedmiotów oraz do roszczeń przeciwko spadkobiercy o  zwrot nakładów stosuje się odpowiednio przepisy 
o roszczeniach między właścicielem a  samoistnym posiadaczem rzeczy.  
§ 3. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy żąda wydania swego majątku osoba, co do której 
zostało uchylone orzeczenie o  uznaniu jej za zmarłą.  
Art. 10291. Przepisy niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio do stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu wind y-
kacyjnego.  
TYTUŁ VII  
Odpowiedzialność za długi spadkowe  
Art. 1030.  Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za dłu gi spadkowe tylko ze spadku. 
Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z  całego swego majątku.  
Art. 1031.  § 1. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez 
ograniczenia.  
§ 2. W razie przyjęcia spadku  z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spa d-
kowe tylko do wartości ustalonego  w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ogr a-
niczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął  w wykazie inwentarza lub podstępnie nie 
podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjny ch albo podstępnie 
uwzględnił  w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.  
Art. 10311. § 1. Spadkobierca, który przyjął spadek  z dobrodziejstwem inwentarza, zapisobierca windykacyjny lub 
wykonawca testamentu mogą złoży ć w sądzie albo przed notariuszem wykaz inwentarza. Wykaz inwentarza składany 
przed notariuszem zostaje objęty protokołem.  
  
Dziennik  Ustaw  – 113 – Poz. 1740  
 
 § 2. Wykaz inwentarza może zostać złożony wspólnie przez więcej niż jednego spadkobiercę, zapisobiercę windyk a-
cyjnego lub wykonawcę t estamentu.  
§ 3. W wykazie inwentarza  z należytą starannością ujawnia się przedmioty należące do spadku oraz przedmioty zap i-
sów windykacyjnych,  z podaniem ich wartości według stanu i  cen z chwili otwarcia spadku,  a także długi spadkowe  i ich 
wysokość według  stanu  z chwili otwarcia spadku.  
§ 4. W razie ujawnienia po złożeniu wykazu inwentarza przedmiotów należących do spadku, przedmiotów zapisów 
windykacyjnych lub długów spadkowych pominiętych w  wykazie inwentarza składający wykaz uzupełnia go. Do uzupe ł-
nieni a wykazu stosuje się przepisy dotyczące składania wykazu inwentarza.  
Art. 10312. § 1. Wykaz inwentarza składany  w sądzie sporządza się według ustalonego wzoru.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi,  w drodze rozporządzenia:  
1) wzór wykazu inwentarza obejmu jący:  
a) dane,  o których mowa  w art. 10311 § 3, 
b) imię i nazwisko, numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli został 
nadany, oraz ostatni adres spadkodawcy,  
c) imię i nazwisko, numer PESEL albo numer  w Krajowym Rejestrze  Sądowym, a  w przypadku jego braku – 
numer  w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli został nadany, 
oraz adres składającego wykaz inwentarza,  
d) pouczenie składającego wykaz inwentarza co do obowiązku jego uzup ełnienia, w  przypadkach wskazanych  
w art. 10311 § 4 
– mając na uwadze zamieszczenie danych koniecznych do ustalenia stanu czynnego spadku oraz standaryzację 
danych zawartych  w wykazie;  
2) sposób udostępnienia druków wzoru wykazu inwentarza mając na uwadze przyspieszenie postępowania spadkowego.  
Art. 10313. § 1. Spadkobierca, który złożył wykaz inwentarza spłaca długi spadkowe zgodnie ze złożonym wyka-
zem. Nie może jednak zasłaniać się brakiem znajomości wykazu inwentarza złożonego przez innego spadkobiercę, zapis o-
biercę  windykacyjnego lub wykonawcę testamentu.  
§ 2. Od chwili sporządzenia spisu inwentarza spadkobierca spłaca długi spadkowe zgodnie ze sporządzonym spisem.  
§ 3. Przepisy  § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do zapisobierców windykacyjnych i  wykonawców  testamentu.  
Art. 10314. Wierzyciel, który zażądał sporządzenia spisu inwentarza, nie może odmówić przyjęcia należnego mu 
świadczenia, chociażby dług nie był jeszcze wymagalny.  
Art. 1032.  § 1. Spadkobierca, który przyjął spadek  z dobrodziejstwem inwentarza  i spłacił niektóre długi spadkowe,  
a nie wiedział  i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć  o istnieniu innych długów spadkowych, 
ponosi odpowiedzialność za niespłacone długi spadkowe tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego 
spadku  a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów spadkowych, które spłacił.  
§ 2. Spadkobierca, który przyjął spadek  z dobrodziejstwem inwentarza  i spłacając niektóre długi spadkowe, wiedział 
lub przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć  o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowi e-
dzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości,  w jakiej byłby obowiąz a-
ny je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe.  Nie dotyczy to spadkobiercy niemającego pełnej 
zdolności do czynności prawnych oraz spadkobiercy, co do którego istnieje podstawa do jego ubezwłasnowolnienia.  
Art. 1033.  Odpowiedzialność spadkobiercy z  tytułu zapisów zwykłych i  poleceń ogranicza się do wa rtości stanu 
czynnego spadku.  
Art. 1034.  § 1. Do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli 
jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w  częściach, które  
odpowiadają wielkości ich udziałów.  
§ 2. Od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w  stosunku do wielkości 
udziałów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 114 – Poz. 1740  
 
 Art. 10341. § 1. Do chwili działu spadku wraz ze spadkobiercami solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe 
ponoszą także osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne.  
§ 2. Rozliczenia między spadkobiercami i  osobami, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, nast ę-
pują proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich p rzysporzeń. Spadkobiercom uwzględnia się ich udział  
w wartości ustalonego w  wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.  
Art. 10342. Od chwili działu spadku spadkobiercy i  osoby, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, 
ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe proporcjonalnie do wartości otrzymanych przez nich przysporzeń.  
Art. 10343. Odpowiedzialność osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny za długi spadkowe, jest 
ograniczona do wartości przedmiotu zap isu windykacyjnego według stanu i  cen z  chwili otwarcia spadku.  
TYTUŁ VIII  
Wspólność majątku spadkowego i  dział spadku  
Art. 1035.  Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku st o-
suje się odpowiednio prz episy o  współwłasności w  częściach ułamkowych z  zachowaniem przepisów niniejszego tytułu.  
Art. 1036.  Spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w  przedmiocie należ ą-
cym do spadku. W  braku zgody któregokolwiek z  pozostałych sp adkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o  tyle, 
o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o  dziale spadku.  
Art. 1037.  § 1. Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy 
orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.  
§ 2. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o  dział powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego.  
§ 3. Jeżeli do spadku należy przedsiębiorstwo, umowa o dział spadku powinna być zaw arta w formie pisemnej  
z podpisami notarialnie poświadczonymi. Jeżeli jednak w skład przedsiębiorstwa wchodzi nieruchomość albo przedsi ę-
biorstwo  jest objęte zarządem sukcesyjnym, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.  
Art. 1038.  § 1. Sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z  ważnych powodów może być 
ograniczony do części spadku.  
§ 2. Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku.  
§ 3. Sądowy częściowy dział spadku m oże nastąpić w szczególności z tego powodu, że w skład spadku wchodzi  
przedsiębiorstwo.  
Art. 10381. W przypadku gdy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo, dział spadku obejmuje to przedsiębiorstwo  
z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia kontynuacji prowadz onej przy jego wykorzystaniu działalności  gospodarczej, 
chyba że spadkobiercy oraz małżonek spadkodawcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie,  nie osiągnęli por o-
zumienia co do kontynuacji tej działalności.  
Art. 1039.  § 1. Jeżeli w  razie dziedzicz enia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między 
zstępnymi i  małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od 
spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z  oświadczenia s padkodawcy lub z  okoliczności wynika, 
że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.  
§ 2. Spadkodawca może włożyć obowiązek zaliczenia darowizny lub zapisu windykacyjnego na schedę spadkową 
także na spadkobierc ę ustawowego niewymienionego w  paragrafie poprzedzającym.  
§ 3. Nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w  danych stosunkach przyjęte.  
Art. 1040.  Jeżeli wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegających zaliczeniu przewyższa wartość sch e-
dy spadkowej, spadkobierca nie jest obowiązany do zwrotu nadwyżki. W  wypadku takim nie uwzględnia się przy dziale 
spadku ani darowizny lub zapisu windykacyjnego, ani spadkobiercy zobowiązanego do ich zaliczenia.  
Art. 1041.  Dalszy zst ępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na schedę spadkową darowizny oraz zapisu 
windykacyjnego dokonanych przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.  
Art. 1042.  § 1. Zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w  ten sposób, że wartość darowizn lu b zapisów 
windykacyjnych podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między 
spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z  tych spadkobie r-
ców, a  następnie ka żdemu z  nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego pod -
legającej zaliczeniu.  
§ 2. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z  chwili jej dokonania, a  według cen z  chwili działu spadku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 115 – Poz. 1740  
 
 § 21. Wartość przed miotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z  chwili otwarcia spadku, a  według cen 
z chwili działu spadku.  
§ 3. Przy zaliczaniu na schedę spadkową nie uwzględnia się pożytków przedmiotu darowizny lub zapisu windykacyjnego.  
Art. 1043.  Przepisy o  zaliczeniu darowizn na schedę spadkową stosuje się odpowiednio do poniesionych przez 
spadkodawcę na rzecz zstępnego kosztów wychowania oraz wykształcenia ogólnego i  zawodowego, o  ile koszty te prz e-
kraczają przeciętną miarę przyjętą w  danym środowisku.  
Art. 1044. Na żądanie dwóch lub więcej spadkobierców sąd może wydzielić im schedy spadkowe w  całości lub 
w części w  taki sposób, że przyzna im pewien przedmiot lub pewne przedmioty należące do spadku jako współwłasność 
w określonych częściach ułamkowych.  
Art. 1045. Uchylenie się od skutków prawnych umowy o  dział spadku zawartej pod wpływem błędu może nastąpić 
tylko wtedy, gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który strony uważały za niewątpliwy.  
Art. 1046.  Po dokonaniu działu spadku spadkobiercy są wzajemnie obowi ązani do rękojmi za wady fizyczne i  prawne  
według przepisów o  rękojmi przy sprzedaży. Rękojmia co do wierzytelności spadkowych rozciąga się także na wypłaca l-
ność dłużnika.  
TYTUŁ IX  
Umowy dotyczące spadku  
Art. 1047.  Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w tytule niniejszym umowa o  spadek po osobie żyjącej jest 
nieważna.  
Art. 1048.  Spadkobierca ustawowy może przez umowę z  przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. 
Umowa taka powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego.  
Art. 1049.  § 1. Zrzecze nie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się 
inaczej.  
§ 2. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedz i-
czenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku . 
Art. 1050.  Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, 
a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego.  
Art. 1051.  Spadkobierca, który spadek przyjął , może spadek ten zbyć w  całości lub w  części. To samo dotyczy zb y-
cia udziału spadkowego.  
Art. 1052.  § 1. Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do zbycia spadku przenosi 
spadek na nabywcę, chyba że strony inaczej postanowiły.  
§ 2. Jeżeli zawarcie umowy przenoszącej spadek następuje w  wykonaniu zobowiązania wynikającego z  uprzednio 
zawartej umowy zobowiązującej do zbycia spadku, ważność umowy przenoszącej spadek zależy od istnienia tego zob o-
wiązania.  
§ 3. Umowa zobowiązująca do zby cia spadku powinna być zawarta w  formie aktu notarialnego. To samo dotyczy um o-
wy przenoszącej spadek, która zostaje zawarta w  celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku.  
Art. 1053.  Nabywca spadku wstępuje w  prawa i  obowiązki spadko biercy.  
Art. 1054.  § 1. Zbywca spadku zobowiązany jest do wydania tego, co wskutek zbycia, utraty lub uszkodzenia 
przedmiotów należących do spadku zostało uzyskane w  zamian tych przedmiotów albo jako naprawienie szkody, a  jeżeli 
zbycie spadku było odpłatne , także do wyrównania ubytku wartości powstałego przez zużycie lub rozporządzenie nieo d-
płatne przedmiotami należącymi do spadku.  
§ 2. Zbywca może żądać od nabywcy zwrotu wydatków i  nakładów poczynionych na spadek.  
Art. 1055.  § 1. Nabywca spadku ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe w  tym samym zakresie co zbywca. 
Ich odpowiedzialność względem wierzycieli jest solidarna.  
§ 2. W braku odmiennej umowy nabywca ponosi względem zbywcy odpowiedzialność za to, że wierzyciele nie będą 
od niego żądali spełnie nia świadczeń na zaspokojenie długów spadkowych.  
Art. 1056.  W razie zbycia spadku spadkobierca nie ponosi odpowiedzialności z  tytułu rękojmi za wady fizyczne 
i prawne poszczególnych przedmiotów należących do spadku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 116 – Poz. 1740  
 
 Art. 1057.  Korzyści i  ciężary związane z  przedmiotami należącymi do spadku, jak również niebezpieczeństwo ich 
przypadkowej utraty lub uszkodzenia przechodzą na nabywcę z  chwilą zawarcia umowy o  zbycie spadku, chyba że um ó-
wiono się inaczej.  
TYTUŁ X  
Przepisy szczególne o  dziedziczeniu gospodarstw rolnych  
Art. 1058.  Do dziedziczenia z  ustawy gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o  powierzchni przekraczaj ą-
cej 1  ha stosuje się przepisy tytułów poprzedzających księgi niniejszej ze zmianami wynikającymi z  przepisów poni ż-
szych.  
Art. 1059.10) Spadk obiercy dziedziczą z  ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w  chwili otwarcia spadku:  
1) stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej albo  
2) mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo  
3) są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu l ub uczęszczają do szkół, albo  
4) są trwale niezdolni do pracy.  
Art. 1060.11) W granicach określonych  w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w  chwili otwarcia spadku od -
powiadają warunkom przewidzianym  w art. 1059 pkt  1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne ta kże wtedy, gdy ich ojciec lub 
matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych  w art. 1059. Przepis ten stosuje się o d-
powiednio do dalszych zstępnych.  
Art. 1061.  (uchylony)  
Art. 1062.12) § 1. Rodzeństwo spadkodawcy, które w  chwili o twarcia spadku odpowiada warunkom przewidzianym  
w art. 1059 pkt  1 i 2, dziedziczy gospodarstwo rolne także wtedy, gdy zstępni spadkodawcy nie mogą gospodarstwa dzi e-
dziczyć dla braku warunków przewidzianych  w art. 1059 lub w  art. 1060.  
§ 2. W granicach okre ślonych  w art. 934 dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które w  chwili otwarcia spadku odpowi a-
dają warunkom przewidzianym  w art. 1059 pkt  1 i 2, dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka 
nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych  w art. 1059 lub w  § 1 niniejszego artykułu.  
Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.  
Art. 1063.  Jeżeli ani małżonek spadkodawcy, ani żaden z  jego krewnych powołanych do dziedziczenia z  ustawy nie 
odpowiada warunko m przewidzianym dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego albo jeżeli uprawnionymi do dziedziczenia 
są wyłącznie osoby, które w  chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy, gospodarstwo dziedziczą spadkobiercy 
na zasadach ogólnych.  
Art. 1064.13) Rozpor ządzenie Rady Ministrów określi, jakie przygotowanie zawodowe uważa się za przygotowanie 
zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, a  także wypadki, w  których pobieranie nauki zawodu lub uczęszczanie do 
szkół uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, oraz zasady i  tryb stwierdzania trwałej niezdolności do pracy.  
Art. 1065.  (uchylony)  
Art. 1066.  (uchylony)  
Art. 1067.  § 1. Do zapisu, którego przedmiotem jest świadczenie pieniężne, stosuje się odpowiednio przepis  art. 216. 
§ 2. Jeżeli wykonanie zapisu prowadziłoby do podziału gospodarstwa rolnego lub wkładu gruntowego w  rolniczej 
spółdzielni produkcyjnej, sprzecznego z  zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, spadkobierca zobowiązany do wykon a-
nia zapisu może żądać zamiany przedmiotu zapisu na świadczenie  pieniężne.  
Art. 1068.  (uchylony)  
Art. 1069.  (uchylony)  
                                                           
10) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 31  stycznia 2001  r. sygn. akt P. 4/99 (Dz. U. poz.  91). 
11) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o  którym mo wa w  odnośniku 10. 
12) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego,  o którym mowa w odnośniku 10. 
13) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podsta wie 
wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o  którym mo wa w  odnośniku 10. 
  
Dziennik  Ustaw  – 117 – Poz. 1740  
 
 Art. 1070.  W razie podziału gospodarstwa rolnego, które należy do spadku, stosuje się odpowiednio przepisy 
o podziale gospodarstw rolnych przy zniesieniu współwłasności.  
Art. 10701. Do zbycia spadku l ub części spadku lub udziału w  spadku obejmującym gospodarstwo rolne lub nie -
ruchomość rolną w  rozumieniu przepisów ustawy, o  której mowa w  art. 166  § 3, stosuje się przepisy tej ustawy dotyczące 
zbycia ni eruchomości rolnej.  
Art. 1071.  (uchylony)  
Art. 1072 . (uchylony)  
Art. 1073.  (uchylony)  
Art. 1074.  (uchylony)  
Art. 1075.  (uchylony)  
Art. 1076.  (uchylony)  
Art. 1077.  (uchylony)  
Art. 1078.  (uchylony)  
Art. 1079.  Jeżeli oprócz gospodarstwa rolnego spadek obejmuje inne przedmioty majątkowe, udziały spadkobierców 
w gospodarstwie rolnym zalicza się na poczet ich udziałów w  całości spadku.  
Art. 1080.  (uchylony)  
Art. 1081.  Odpowiedzialność za długi spadkowe związane z  prowadzeniem gospodarstwa rolnego ponosi od chwili 
działu spadku spadkobierca, któremu to gospodarstw o przypadło, oraz spadkobiercy otrzymujący od niego spłaty. Każdy 
z tych spadkobierców ponosi odpowiedzialność w  stosunku do wartości otrzymanego udziału. Odpowiedzialność za inne 
długi ponoszą wszyscy spadkobiercy na zasadach ogólnych.  
Art. 1082.  Jeżeli d o spadku należy gospodarstwo rolne, ustalenie zachowku następuje z  uwzględnieniem przepisów 
niniejszego tytułu, a  także odpowiednio  art. 216. 
Art. 1083.  (uchylony)  
Art. 1084.  (uchylony)  
Art. 1085.  (uchylony)  
Art. 1086.  Przepisy tytułu niniejszego stosuje się odpowiednio w  wypadku, gdy do spadku należy wkład gruntowy 
w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, o  ile przepisy poniższe nie stanowią inaczej.  
Art. 1087.14) § 1. Należący do spadku wkład gruntowy w  rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą ci spośró d 
spadkobierców, którzy w  chwili otwarcia spadku:  
1) są członkami tej spółdzielni albo  
2) bądź są małoletni, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo  
3) są trwale niezdolni do pracy.  
§ 2. W braku spadkobierców określonych w  punkcie pierwszym paragrafu poprzedzającego wkład gruntowy 
w rolniczej spółdzielni produkcyjnej dziedziczą również spadkobiercy, którzy pracują w  gospodarstwie rolnym spółdzie l-
ni albo w  ciągu sześciu miesięcy od otwarcia spadku zostaną członkami tej spółdzielni.  
§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających dotyczą również działki przyzagrodowej i  siedliskowej, jeżeli należą one 
do spadku.  
Art. 1088.  (uchylony)  
                                                           
14) Utracił moc z  dniem 14  lutego 2001  r. w zakresie, w  którym odnosi się do spadków otwartych od dnia 14  lutego 2001  r., na podstawie  
wyroku Trybunału Konstytucyjnego,  o którym mowa w  odnośniku 10.