DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  5 lipca 2018  r. 
Poz. 1302  
 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZEC ZYPOSPOLITEJ POLSKIE J 
z dnia  7 czerwca 2018  r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo  o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  
1. Na podstawie  art. 16 ust.  1 zdanie  pierwsze ustawy  z dnia 2 0 lipca 200 0 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych  
i niektórych innych aktów prawnych ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1523 ) ogłasza się  w załączniku do niniejszego obwieszczenia 
jednolity tekst ustawy  z dnia 30 sierpnia 200 2 r. – Prawo  o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r. 
poz. 1369 ), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:  
1) ustawą z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zada nia 
publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U . poz. 183, z 2015 r. poz. 1311, z 2016 r. poz. 1579  oraz z 2018 r. 
poz. 696), 
2) ustawą  z dnia 8 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 
poz. 1370),  
3) wyrokiem  Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt SK 37/15 (Dz. U. poz. 2451) , 
4) ustawą  z dnia 6 marca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy 
dotyczące działalności gospodarczej  (Dz. U. poz. 650) 
oraz zmian wynikających  z przepisów ogłoszonych przed dniem 7 czerwca 2018 r. 
2. Podany  w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje : 
1) art. 10 ust. 2 i art. 11 ustaw y z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o inf ormatyzacji działalności podmiotów 
realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 183, z 20 15 r. poz. 1311, z 2016 r. 
poz. 1579 oraz z 2018 r. poz. 696),  które stanowią:  
Art. 10. „2. Do postępowań prowadzonych na podstawie przepi sów ustawy zm ienianej w art. 4, wszczętych 
i niezakończonych do dnia wejścia w życie tego artykułu, stosuje się przepisy dotychczasowe.”  
„Art. 11. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:  
1) art. 1 pkt 8 lit. a, który wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia;  
2) art. 3 pkt 29, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.;  
3) art. 4, który wchodzi w życie z dniem 31 maja 201 9 r.”; 
2) art. 2 ustaw y z dnia 8 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi 
(Dz. U. poz. 1370),  który stanowi:  
„Art. 2. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ”; 
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 1302  
 
 3) art. 210 i art. 236 ustawy  z dnia 6 marca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz 
inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej  (Dz. U. poz. 650), które stanowią:  
„Art. 210. 1. Ustanawia się Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.  
2. Prezes Rady  Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw gospod arki, powoła Rzecznika Małych 
i Średnich Przedsiębiorców na pierwszą kadencję w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, o której 
mowa w art. 1 ust. 3.  
3. Tworzy się Biuro Rzecznika Mały ch i Średnich Przedsiębiorców. ” 
„Art. 236. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem:  
1) art. 184, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2018 r.;  
2) art. 185, który wchodzi w życie z dniem 11 lipca 2019 r.;  
3) art. 188, kt óry wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r. ”. 
 
 
Marszałek Sejmu: M. Kuchciński  
 
 
 
 
 
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 1302  
 
 Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej  z dnia 7 czerwca 2018  r. (poz. 1302 ) 
USTAWA  
z dnia 3 0 sierpnia 200 2 r. 
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  
DZIAŁ I  
Przepisy wstępne  
Rozdział 1  
Przepisy ogólne  
Art. 1. Prawo  o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe  w sprawach  z zakresu 
kontroli działalności administracji publicznej oraz  w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się  z mocy ustaw 
szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne).  
Art. 2. Do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne.  
Art. 3. § 1. Sądy administracyjne spr awują kontrolę działalności administracji publicznej  i stosują środki określone  
w ustawie.  
§ 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie  w sprawach skarg na:  
1) decyzje administracyjne;  
2)1) postanowienia  wydane  w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie,  
a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;  
3) postanowienia wydane  w postępowaniu egzekucyjnym  i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,  z wyłączeniem 
postanowień wierzyciela  o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest st a-
nowisko wierzyciela  w sprawie zgłoszonego zarzutu;  
4) inne niż określone w pkt 1 –3 akty lub czynności z zakresu administracji publiczn ej dotyczące uprawnień lub ob o-
wiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania 
administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ępowania administracyjnego 
(Dz. U. z 2017  r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149  i 650 ), postępowań ok reślonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 
29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 201 8 r. poz.  800, z późn. zm.2)), postępowań,  o których mowa 
w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia  16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej  (Dz. U. z 2018 r. 
poz. 508 , 650 , 723, 1000 i 1039 ), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;  
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające 
i odmowy wydania opinii zabezpieczających;  
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego  i terenowych organów administracji rządowej;  
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego  i ich związków, inne niż określone  w pkt 5, podejmowane  w spra-
wach  z zakresu administracji publicznej;  
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;  
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania  w przypadkach określ onych  w pkt 1–4 lub  przewlekłe pr o-
wadzenie postępowania  w przypadku określonym  w pkt 4a; 
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania  w sprawach dotyczących innych niż określone  w pkt 1–3 
aktów lub czynności  z zakresu administracji publicznej dot yczących uprawnień lub obowiązków wynikających  z prze-
pisów prawa podjętych w  ramach postępowania administracyjnego określonego  w ustawie  z dnia 1 4 czerwca 196 0 r. – 
Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w  działach IV, V  i VI us tawy  z dnia 
29 sierpnia 199 7 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych 
ustaw.  
                                                           
1) Utracił moc z dniem 28 grudnia 2017 r. rozumiany jako wyłączający możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na 
postanowienie w przedmiocie zażalenia na postanowienie wydane wskutek wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 84c ust. 1 
ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarcz ej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168) , na podstawie wyroku Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt SK 37/15 (Dz. U. poz. 2451) . 
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 650, 723, 771, 1000, 1039 i 1075 . 
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 1302  
 
 § 2a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 
ustawy z dnia 14 cz erwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
§ 3. Sądy administracyjne orzekają także  w sprawach,  w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową 
kontrolę,  i stosują środki określone  w tych przepisach.  
Art. 4. Sądy administracyjne rozstrzygają spory  o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego  
i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi,  o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne 
między organami tych jednostek  a organami administracji rzą dowej.  
Art. 5. Sądy administracyjne nie są właściwe  w sprawach:  
1) wynikających  z nadrzędności  i podległości organizacyjnej  w stosunkach między organami administracji publicznej;  
2) wynikających  z podległości służbowej między przełożonymi  i podwładnymi;  
3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji  w organach administracji publicznej, chyba że 
obowiązek mianowania lub powołania wynika z  przepisów prawa;  
4) wiz wydawanych przez konsulów,  z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu  członkiem rodziny obywat e-
la państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia  o Wolnym 
Handlu (EFTA) – strony umowy  o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej,  w rozu-
mieniu  art. 2 pkt  4 ustawy z dnia 1 4 lipca 200 6 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz 
wyjeździe  z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej  i członków ich rodzin ( Dz. U. 
z 2017 r. poz. 900 oraz z 2018 r. poz. 650 ); 
5) zezwoleń  na przekraczanie granicy  w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów.  
Art. 6. Sąd administracyjny  w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym  w sprawie bez adwokata, 
radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentow ego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych  
i skutków ich zaniedbań.  
Art. 7. Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy  i dążyć 
do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu.  
Art. 8. § 1. Prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w  każdym toczącym się postępowaniu,  
a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę  o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny w y-
magają tego ochrona praworządności lub praw człowieka  i obywatela.  W takim przypadku przysługują im prawa strony.  
§ 2. Rzecznik Praw Dziecka może wziąć udział  w każdym toczącym się postępowaniu, a  także wnieść skargę, skargę 
kasacyjną, zażalenie oraz skargę  o wznowienie postępowania, jeżeli wed ług jego oceny wymaga tego ochrona praw dzie c-
ka. W takim przypadku przysługują mu prawa strony.  
§ 3.3) Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców może wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także 
wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymaga tego  
ochrona praw mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – 
Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646). W takim przypadku przysługują  mu prawa strony.  
Art. 9. Organizacja społeczna,  w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział  w postępowaniu  w przy-
padkach określonych  w niniejszej ustawie.  
Art. 10. Rozpoznanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi in aczej.  
Art. 11. Ustalenia wydanego  w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia prz e-
stępstwa wiążą sąd administracyjny.  
Art. 12. Ilekroć  w niniejszej ustawie jest mowa  o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowan ia. 
Art. 12a.4) § 1. Dla każdej sprawy z zakresu, o którym mowa w art. 1, tworzy się akta. Akta mogą być tworzone 
i przetwarzane także z wykorzystaniem technik informatycznych.  
                                                           
3) Dodany przez art. 79 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne 
ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz. U. poz. 650), która weszła w życie z dniem 30 kwietnia 2018 r.  
4) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 5. 
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 1302  
 
 § 2. Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglą dać akta sprawy i otrzymywać o d-
pisy, kopie lub wyciągi z tych akt.  
§ 3. Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw sądowoadministracyjnych przechowuje się we właściwym 
sądzie administracyjnym przez okres niezbędny ze względu na rodzaj i charakter spraw y oraz znaczenie materiałów zawa r-
tych w aktach jako źródła informacji.  
§ 4. Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych archiwów państwowych 
albo zniszczeniu.  
§ 5. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi, w drodze  rozporządzenia, sposób tworzenia akt, o których mowa 
w § 1, oraz warunki i tryb przechowywania i przekazywania akt wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego 
Sądu Administracyjnego, a także warunki i tryb niszczenia tych akt po upływie okresu ich p rzechowywania, uwzględniając 
w szczególności rodzaje spraw oraz właściwe zabezpieczenie przed dostępem osób nieuprawnionych, utratą lub zniszcz e-
niem.  
Art. 12a.5) § 1. Dla każdej sprawy  z zakresu,  o którym mowa  w art. 1, tworzy się akta. Akta są tworzone  w po-
staci elektronicznej lub papierowej.  
§ 2. Akta  w postaci elektronicznej są przetwarzane  z wykorzystaniem systemu elektronicznego zarządzania 
dokumentacją  w rozumieniu przepisów  o narodowym zasobie archiwalnym  i archiwach.  
§ 3. Akta  w postaci papierowej s ą przetwarzane  w tej postaci oraz z  wykorzystaniem systemu elektronicznego 
zarządzania dokumentacją  w rozumieniu przepisów  o narodowym zasobie archiwalnym  i archiwach.  
§ 4. Akta sprawy udostępnia się stronom postępowania. Strony mają prawo przeglądać akta sprawy  i otrzy-
mywać odpisy, kopie lub wyciągi  z tych akt.  
§ 5. Sąd, w odniesieniu do akt  w postaci elektronicznej, zapewnia stronie realizację czynności,  o których mowa  
w § 4, w swoim systemie teleinformatycznym, po identyfikacji strony  w sposób określony  w przepisach ustawy  
z dnia 1 7 lutego 200 5 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne ( Dz. U. z 2017 r. 
poz. 570 oraz z 2018 r. poz. 1000 ). 
§ 6. Akta wszystkich zakończonych prawomocnie spraw sądowoadministracyjnych  przechowuje się we właś -
ciwym sądzie administracyjnym przez okres niezbędny ze względu na rodzaj  i charakter sprawy oraz znaczenie 
materiałów zawartych  w aktach jako źródła informacji.  
§ 7. Po okresie przechowywania  w sądzie akta sprawy podlegają przekaza niu do właściwych archiwów pa ń-
stwowych albo zniszczeniu.  
§ 8. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej określi,  w drodze rozporządzenia:  
1) sposób tworzenia  i przetwarzania akt,  o których mowa  w § 1; 
2) warunki  i tryb przechowywania  i przekazywania akt wojewódzkich sądów administracyjnych  i Naczelnego 
Sądu Administracyjnego;  
3) warunki  i tryb niszczenia akt,  o których mowa  w § 1 i w pkt 2, po upływie okresu ich przechowywania.  
§ 9. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, wydając rozporządzenie,  o którym mow a w § 8, uwzględni  w szcze-
gólności warunki elektronicznego zarządzania dokumentacją, w  rozumieniu przepisów,  o których mowa  w § 2 i 3, 
rodzaje spraw oraz właściwe zabezpieczenie akt przed dostępem osób nieuprawnionych, utratą tych akt lub ich 
zniszczeniem.  
Art. 12b.6) § 1. Określony  w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument ele k-
troniczny został podpisany  w sposób,  o którym mowa  w art. 46 § 2a. 
§ 2. W postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną 
skrzynkę podawczą,  a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na 
warunkach określonych  w art. 74a. 
                                                           
5) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmi o-
tów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. po z. 183, z 2015 r. poz. 1311,  z 2016 r. poz. 1579  oraz 
z 2018 r. poz. 696 ), która weszła w życie z dniem 11 maja 201 4 r.; wejdzie w życie z dniem 31 maja 201 9 r. 
6) Dodany przez art. 4 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku  5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 1302  
 
 § 3. Sąd administracyjny  w celu doręczania pism  w postępowaniu przekształca postać otrzymanych od  stron 
pism:  
1) w przypadku otrzymanego pisma  w formie dokumentu elektronicznego, poprzez sporządzenie uwierzytelni o-
nego wydruku,  o którym mowa  w art. 47 § 3, jeżeli strona nie stosuje środków komunikacji elektronicznej do 
odbioru pism;  
2) w przypadku otrz ymania pisma  w postaci papierowej, poprzez sporządzenie uwierzytelnionej kopii  w formie 
dokumentu elektronicznego, jeżeli strona stosuje środki komunikacji elektronicznej do odbioru pism.  
§ 4. Przepisy dotyczące zastosowania środków komunikacji elektronicz nej stosuje się odpowiednio do org a-
nów, do których lub za pośrednictwem których składane są pisma w  formie dokumentu elektronicznego.  
Rozdział 2  
Właściwość wojewódzkich sądów administracyjnych  
Art. 13. § 1. Wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszys tkie sprawy sądowoadministracyjne  z wyjątkiem 
spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego.  
§ 2. Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma 
siedzibę organ admin istracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.  
§ 3. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej,  w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi admin i-
stracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego w ojewódzkiego sądu admin i-
stracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości.  
Art. 14. Wojewódzki sąd administracyjny właściwy  w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia 
postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się  w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.  
Art. 14a. Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny nie może  z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej 
czynności, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczy na posiedzeniu niejawnym,  w składzie trzech  sędziów, inny woj e-
wódzki sąd administracyjny.  
Rozdział 3  
Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego  
Art. 15. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny:  
1) rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów usta wy; 
2) podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności  
w orzecznictwie sądów administracyjnych;  
3) podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości  w konkretnej 
sprawie sądowoadministracyjnej;  
4) rozstrzyga spory,  o których mowa  w art. 4; 
5) rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw.  
§ 2. Do rozstrzygania sporów,  o których mowa  w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw należących do właś -
ciwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy  o postępowaniu 
przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Spory,  o których mowa  w art. 4, Naczelny Sąd Admini stracyjny rozstrzyga 
na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje sąd  
w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.  
Rozdział 4  
Skład sądu  
Art. 16. § 1. Sąd administracyjny orzeka  w składzie t rzech sędziów,  z zastrzeżeniem  § 2 i 3, chyba że ustawa stanowi 
inaczej.  
§ 2. Sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka  w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi 
inaczej.  
§ 3. Zarządzenia poza rozprawą wydaje przewodniczący.  
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 1302  
 
 Art. 17. § 1. Wyznaczanie składu orzekającego do rozpoznania sprawy na rozprawie lub na posiedzeniu niejawnym 
określają regulaminy wewnętrznego urzędowania sądów administracyjnych, wydane na podstawie odrębnej ustawy.  
§ 2. Zmiana składu orzekającego może nastąpić jedynie  z przyczyn losowych albo gdy sędzia nie może uczestniczyć  
w składzie orzekającym  z powodu przeszkód prawnych.  
Rozdział 5  
Wyłączenie sędziego  
Art. 18. § 1. Sędzia jest wyłączony  z mocy samej ustawy  w sprawach:  
1) w których jest stroną lub pozostaje  z jedną  z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego 
prawa lub obowiązki;  
2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych  w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia  i powin o-
watych bocznych do drugiego stopnia;  
3) osób zw iązanych  z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;  
4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;  
5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;  
6) w których brał  udział  w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też  w sprawach o  ważność aktu prawnego  z jego 
udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz  w sprawach,  w których występował jako prokurator;  
6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozs trzygające sprawę co do istoty wydanych  w postępowaniu  
administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli  w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dot y-
czącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych  w postępowaniu administracyjnym zw yczajnym, 
brał udział  w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie  w sprawie;  
7) w których brał udział  w rozstrzyganiu sprawy  w organach administracji publicznej.  
§ 2. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, p rzysposobienia, opieki lub kurateli.  
§ 3. Sędzia, który brał udział  w wydaniu orzeczenia objętego skargą  o wznowienie postępowania, nie może orzekać 
co do tej skargi.  
§ 4. (uchylony)  
Art. 19. Niezależnie od przyczyn wymienionych  w art. 18, sąd wyłącza sędz iego na jego żądanie lub na wniosek str o-
ny, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności  
w danej sprawie.  
Art. 20. § 1. Wniosek  o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do pro tokołu posiedzenia  w sądzie,  
w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia.  
§ 2. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero 
później powstała lub stała się jej znana.  
§ 3. Do czasu rozstrzygnięcia sprawy  o wyłączenie sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki.  
§ 4. Wniosek  o wyłączenie sądu jest niedopuszczalny  i podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 21. Sędzia powinien zawiadomić sąd  o zachodzącej pod stawie swojego wyłączenia  i wstrzymać się od udziału  
w sprawie.  
Art. 22. § 1. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny,  w którym sprawa się toczy.  
§ 2. Postanowienie wydaje sąd  w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez 
sędziego, którego wniosek dotyczy.  
§ 3. W razie gdy sąd administracyjny,  o którym mowa  w § 1, nie może podjąć postanowienia  z powodu braku dost a-
tecznej liczby sędziów, Naczelny Sąd Administracyjny wyznacza inny sąd do rozpoznania wniosku.  
§ 4. Ponowny wniosek  o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych  
okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd  
w składzie trzech sędziów, na po siedzeniu niejawnym.  
Art. 23. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 1302  
 
 Art. 24. § 1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sąd o-
wego oraz prokuratora.  
§ 2. Wniosek  o wyłączenie prokuratora przekazuje się odpowiedniemu prokuratorowi nadrzędnemu.  
DZIAŁ II  
Strony  
Rozdział 1  
Zdolność sądowa  i procesowa  
Art. 25. § 1. Osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed 
sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa).  
§ 2. Zdol ność sądową mają także państwowe  i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości 
prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej.  
§ 3. Zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości pr awnej, jeżeli przepisy 
prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich 
nakazów  i zakazów,  a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających  z przepisów prawa.  
§ 4. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej,  w zakresie ich 
statutowej działalności  w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.  
Art. 26. § 1. Zdolność do czynności  w postępowaniu  w sprawach sądowoadmi nistracyjnych (zdolność procesową) 
mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne  i jed-
nostki organizacyjne,  o których mowa  w art. 25. 
§ 2. Osoba fizyczna ograniczona  w zdolności do czynności p rawnych ma zdolność do czynności  w postępowaniu  
w sprawach wynikających  z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie.  
Art. 27. Osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności  w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego 
przedstawiciel a ustawowego.  
Art. 28. § 1. Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności  w postępow a-
niu przez organy albo osoby uprawnione do działania  w ich imieniu.  
§ 2.7) Za Skarb Państwa podejmuje czynności  w postępowaniu organ jednostki organizacyjnej,  z której działalnością 
wiąże się postępowanie, lub organ jednostki nadrzędnej.   
§ 3.8) W zakresie określonym ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej  Polskiej 
(Dz. U. poz. 2261  oraz z 2018 r. poz . 723 ) za: 
1) organy administracji rządowej,  
2) państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej,  
3) Skarb Państwa  
– czynności w postępowaniu podejmuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej.  
Art. 29. Przedstawiciel ustawowy lu b organ albo osoby,  o których mowa  w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje 
umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w  postępowaniu.  
Art. 30. § 1. Dla strony niemającej zdolności procesowej, która nie ma przedstawiciela ustawowego, jak również dla 
strony niemającej organu powołanego do jej reprezentowania, sąd na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora, jeżeli 
strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność niecierpiącą zwłoki. Postanowienie sądu może zapaść na posi e-
dzeniu niejawnym.  
§ 2. Postanowienie,  o którym mowa  w § 1, może wydać referendarz sądowy.  
                                                           
7) Zdanie drugie skreślone przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed 
sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1370), która weszła w życie z dniem 14 lipca 2017 r.  
8) Dodany przez art. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 7. 
  
Dziennik  Ustaw  – 9 – Poz. 1302  
 
 Art. 31. § 1. Jeżeli braki  w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo  w składzie właściwych organów dają się 
uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin.  W przypadkach,  w których ustanowi enie przedstawiciela ustawowego powi n-
no nastąpić  z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego.  
§ 2. Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej albo osobę 
niemającą należytego ustawowego umocowania,  z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą 
uzupełnione,  a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę.  
§ 3. Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w  wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd  
zniesie postępowanie,  w zakresie  w jakim jest ono dotknięte brakami,  i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie.  
Rozdział 2  
Strony  i uczestnicy postępowania  
Art. 32. W postępowaniu  w sprawie sądowoadministracyjnej  stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, be z-
czynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.  
Art. 33. § 1. Osoba, która brała udział  w postępowaniu administracyjnym,  a nie wniosła skargi, jeżeli wynik post ę-
powania sądow ego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.  
§ 1a. Jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawi a-
damiane  o aktach lub innych czynnościach tego organu  przez obwieszczenie lub  w inny sposób publicznego ogłaszania, 
osoba, która brała udział w  postępowaniu  i nie wniosła skargi,  a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu pra w-
nego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed r ozpoczęciem rozprawy złoży wniosek  o przy-
stąpienie do postępowania.  
§ 1b. Jeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osób, o  których mowa  w § 1 i 1a, a żądają 
one dopuszczenia do udziału  w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu nieja wnym postanowienie  o odmowie dopus z-
czenia do udziału w  sprawie. Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
§ 2. Udział  w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału  w postępowaniu administr a-
cyjnym, jeżeli wynik tego postępowania  dotyczy jej interesu prawnego,  a także organizacja społeczna,  o której mowa  
w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje 
na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie  o odmowie dop uszczenia do udziału w  sprawie przysługuje zażalenie.  
Rozdział 3  
Pełnomocnicy  
Art. 34. Strony  i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomo c-
ników.  
Art. 35. § 1. Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub rad ca prawny,  a ponadto inny skarżący lub uczestnik p o-
stępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w  stosunku 
przysposobienia,  a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.  
§ 2. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy,  w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być 
również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych  i samorządowych jedn o-
stek organizacyjnych nieposiadających osobowoś ci prawnej.  
§ 3. Osoba prawna lub zarząd spółki partnerskiej świadczący na podstawie odrębnych przepisów pomoc prawną 
przedsiębiorcy, osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej, mogą udzielić pełnomocnictwa procesowego – w imie-
niu podmiotu, któremu świadczą pomoc prawną – adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli zostały do tego upoważnione 
przez ten podmiot.  
§ 4. Pełnomocnikiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmi o-
tem skargi, może być także funkcjonar iusz lub pracownik kierowanej przez ten organ jednostki organizacyjnej.  
§ 5. W sprawach:  
1) w których sąd przedstawił zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości do rozstrzygnięcia składowi siedmiu 
sędziów,  
2) w których sąd przedstawił pytanie prawne Tr ybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej,  
3) skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w  indywidualnych sprawach  
– pełnomocnikiem organu może być także funkcjonariusz lub pracownik jednostki organizacyjnej kierowanej przez organ 
nadrzędny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 10 – Poz. 1302  
 
 § 6. Pełnomocnikiem Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej może 
być także funkcjonariusz lub pracownik urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.  
Art. 36. Pełnomocnictwo może być:  
1) ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi;  
2) do prowadzenia poszczególnych spraw;  
3) do niektórych tylko czynności  w postępowaniu.  
Art. 37. § 1. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowe j dołączyć do akt sprawy pełnomo c-
nictwo  z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy,  
a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokume n-
tów wykazujących ich umocowanie. Sąd może  w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.  
§ 1a.9) Jeżeli odpis pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie zostały sporz ą-
dzone w formie dokumentu elektronicznego, ic h uwierzytelnienia, o którym mowa w § 1, dokonuje się z wykorz y-
staniem kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP lub przez 
zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lute go 2005 r. o informat y-
zacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez 
sąd administracyjny. Odpisy pełnomocnictwa lub odpisy innych dokumentów wykazujących umocowanie uwierz y-
telniane elektronic znie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na pod stawie 
art. 18 pkt 1 tej ustawy.  
§ 2. W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie złożone 
przez stronę  i wciągnięte do protokoł u. 
§ 3. (uchylony)  
Art. 37a.10) Pełnomocnictwo udzielone w formie dokumentu elektronicznego powinno być podpisane kwalif i-
kowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie 
innych mechanizmów, o których mow a w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności  
podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administr a-
cyjny.  
Art. 38. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje p ełnomocnictwo osoba przez nią upoważniona,  z wymi e-
nieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.  
Art. 39. Pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z  samego prawa umocowanie do:  
1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności  w postępowaniu, nie wyłączając skargi o  wznowienie postępowania  
i postępowania wywołanego jej wniesieniem;  
2) udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych  w odrębnych przepisach;  
3) cofnięcia skargi  w całości lub  w części, je żeli czynności te nie zostały wyłączone w  danym pełnomocnictwie;  
4) odbioru kosztów postępowania.  
Art. 40. Zakres, czas trwania  i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o  którym mowa  w art. 36, ocenia 
się według treści pełnomocnictwa oraz przepisó w prawa cywilnego.  
Art. 41. Mocodawca stawający jednocześnie  z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub odwoływać 
oświadczenia pełnomocnika.  
Art. 42. § 1. Wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny  w stosunku do sądu od dnia 
zawiadomienia go  o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i  innych uczestników – od dnia doręczenia im tego zawi a-
domienia przez sąd.  
§ 2. Adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy, który wypowiedział pełnomocnictwo, jest 
obowiązany dz iałać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy inny 
pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do 
uchronienia mocodawcy od niekorzystnych sk utków prawnych.  
Art. 43. W razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności sądowej pełnomocnictwo wygasa. Jednakże pełn o-
mocnik procesowy działa aż do czasu zawieszenia postępowania.  
                                                           
9) Dodany przez art. 4 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
10) Dodany przez art. 4 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 11 – Poz. 1302  
 
 Art. 44. § 1. Sąd może dopuścić tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osobę niemogącą przedstawić pełn o-
mocnictwa.  
§ 2. Sąd wyznaczy równocześnie termin,  w ciągu którego osoba działająca bez pełnomocnictwa powinna je złożyć 
albo przedstawić zatwierdzenie swojej czynności przez stronę. Jeżeli termin upłynął bezskutec znie, sąd pominie czynności 
procesowe tej osoby.  
DZIAŁ III  
Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym  
Rozdział 1  
Pisma  w postępowaniu sądowym  
Art. 45. Pismo  w postępowaniu sądowym (pismo strony) obejmuje wnioski i  oświadczenia stron.  
Art. 46. § 1. Każde pismo strony powinno zawierać:  
1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię  i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych  i pełno-
mocników ; 
2) oznaczenie rodzaju pisma;  
3) osnowę wniosku lub oświadczenia;  
4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;  
5) wymienienie załączników.  
§ 2. Gdy pismo strony jest pierwszym pismem  w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie miejsca zamieszk a-
nia, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby stron, ich  przedstawicieli ustawowych  i pełnomocników oraz 
przedmiotu sprawy, pisma zaś dalsze – sygnaturę akt.  
§ 2a.11) Gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać a d-
res elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę  albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwal i-
fikowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie 
innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o infor matyzacji działaln o-
ści podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd admin i-
stracyjny.  
§ 2b.11) Zasady podpisywa nia przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokume n-
tu elektronicznego.  
§ 2c.11) Pismo wnoszone w innej formie niż forma dokumentu elektr onicznego, zawierające żądanie doręczania 
pism sądu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, powinno zawierać oznaczenie adresu elektronicznego.  
§ 2d.11) Jeżeli pismo, o którym mowa w § 2a, nie zawiera adresu elektronicznego, sąd przyjmuje, że właściwym 
jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego, a gdy wniesiono 
je w innej formie i zawiera ono żądanie, o którym  mowa w § 2c, doręczenie pism przez sąd następuje na adres 
wskazany zgodnie z § 2, przy czym w pierwszym piśmie sąd poucza o warunku p odania adresu elektronicznego 
w żądaniu doręczania pism środkami komunikacji elektronicznej.  
§ 3. Do pisma należy dołączyć  pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który  
w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem.  
§ 4. Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona,  z wymienieniem przyc zy-
ny, dla której strona sama się nie podpisała.  
Art. 47. § 1. Do pisma strony należy dołączyć jego odpisy  i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom,  a pona d-
to, jeżeli  w sądzie nie złożono załączników  w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.  
§ 2. Odpisami  w rozumieniu  § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty 
elektronicznej.  
                                                           
11) Dodany przez art. 4 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 12 – Poz. 1302  
 
 § 3.12) W przypadku pism  i załączników wnoszonych  w formie dokumentu elektronicznego odpisów nie dołącza 
się. W celu doręczania dokumentów stronom, które nie stosują środków komunikacji elektronicznej do odbioru 
pism, sąd sporządza kopie dokumentów elektronicznych  w postaci uwierzytelnionych wydruków, z  zachowaniem 
wymogów określonych  w przepisach wydanych na podstawie  art. 16 ust.  3 ustawy  z dnia 17  lutego 200 5 r. o infor-
matyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.  
§ 4.12) Sąd, doręczając odpisy pism  i załączników  w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego, info r-
muje stronę  o warunkach wnoszenia pism oraz ich doręczania przez sąd za pomocą środków komunikacji elektr o-
nicznej.  
Art. 48. § 1. Strona powołująca się  w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie sądu złożyć oryginał dokume n-
tu w sądzie jeszcze przed rozprawą.  
§ 2. Jeżeli dokument znajduje się  w aktach organu,  o którym mowa  w art. 76 § 1 i 2 ustawy  z dnia 1 4 czerwca 196 0 r. – 
Kodeks postępowania administracyjnego oraz  w art. 194 § 1 i 2 ustawy z dnia 2 9 sierpnia 199 7 r. – Ordynacja podatkowa, 
wystarczy przedstawić urzędowo poświadczony przez ten organ odpis lub wyciąg  z dokumentu. Sąd zażąda udzielenia 
odpisu lub wyciągu, jeżeli strona sama uzyskać ich nie może. Gdy sąd uzna za konieczne prze jrzenie oryginału dokumentu, 
może wystąpić  o jego dostarczenie.  
§ 3. Zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność  z oryginałem została 
poświadczona przez notariusza albo przez występującego w  sprawie pełnomocnika str ony będącego adwokatem, radcą 
prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.  
§ 3a.13) Jeżeli odpis dokumentu został sporządzony w formie dokumentu elektronicznego, poświadczenie jego 
zgodności z oryginałem, o którym mowa w § 3, dokonuje się z wykor zystaniem kwalifikowanego podpisu elektr o-
nicznego, podpisu potwierdzonego profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o kt ó-
rych mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizując ych 
zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny. Odpisy dokumentów 
poświadczane elektronicznie sporządzane są w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podst a-
wie art. 18 pkt 1 tej ustawy.  
§ 4. Zawa rte w odpisie dokumentu poświadczenie zgodności  z oryginałem przez występującego  w sprawie pełnomo c-
nika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym ma charakter dok u-
mentu urzędowego.  
§ 5. Jeżeli jest to uzasadnio ne okolicznościami sprawy, sąd, na wniosek strony albo z  urzędu, zażąda od strony skł a-
dającej odpis dokumentu,  o którym mowa  w § 3, przedłożenia oryginału tego dokumentu.  
Art. 49. § 1. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków forma l-
nych, przewodniczący wzywa stronę  o jego uzupełnienie lub poprawienie  w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawi e-
nia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 2. Jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma  w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma 
bez rozpoznania. Na zarządzenie przysługuje zażalenie.  
§ 3. Pismo poprawione lub uzupełnione  w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia.  
§ 4. Czynności,  o których mowa  w § 1 i 2, może wy konywać referendarz sądowy.  
Art. 49a.14) Sąd potwierdza wniesienie pisma  w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej 
skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru  w rozumieniu ustawy  z dnia 1 7 lutego 
2005 r. o informat yzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, na wskazany przez wnoszącego 
adres elektroniczny.  W treści urzędowego poświadczenia odbioru informuje się  o tym, że pisma w  sprawie będą 
doręczane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, oraz poucza się o  prawie strony do rezygnacji  z dorę-
czania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej,  o którym mowa  w art. 74a § 2. 
                                                           
12) Dodany przez art. 4 pkt 6 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
13) Dodany przez art. 4 pkt 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
14) Dodany przez art. 4 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 13 – Poz. 1302  
 
 Rozdział 2  
Skarga  
Art. 50. § 1. Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma  w tym interes prawny, prokurator , Rzecznik Praw 
Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna  w zakresie jej statutowej działalności,  w sprawach 
dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział  w postępowaniu administracyjnym.  
§ 2. Uprawnionym do wniesien ia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia 
skargi.  
Art. 51. Kilku uprawnionych do wniesienia skargi może  w jednej sprawie występować  w roli skarżących, jeżeli ich 
skargi dotyczą tej samej decyzji, postanowienia, inneg o aktu lub czynności albo bezczynności organu lub przewlekłego 
prowadzenia postępowania.  
Art. 52. § 1. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu  w postęp o-
waniu przed organem właściwym  w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzec z-
nik Praw Dziecka.  
§ 2. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek 
zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidzi any w ustawie.  
§ 3. Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozp a-
trzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.  
§ 4. (uchylony)  
Art. 53. § 1. Skargę wnos i się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie 
albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a.  
§ 2. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub 
czynności,  o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział 
się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nast ą-
piło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.  
§ 2a. W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem 
skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie.  
§ 2b. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesi e-
niu ponaglenia do właściwego organu.  
§ 3. W sprawach wskazanych w § 1 i 2 prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą 
wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczeni a stronie rozstrzygnięc ia w sprawie indywidualnej, 
a w pozostałych przypadkach w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie aktu lub podjęcia innej czynności uz a-
sadniającej wniesienie skargi. Termin ten nie ma zastosowania w sprawach, o których mowa  w § 2a.  
§ 4. Termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wnios ła 
skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do org a-
nu, który wydał zas karżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi.  
Art. 54. § 1. Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność 
lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiote m skargi.  
§ 1a.15) Skargę  w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego 
organu. Przepis  art. 49a stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Organ,  o którym mowa  w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz  z kompletnymi i  uporządkowanymi  aktami sprawy  
i odpowiedzią na skargę  w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.  
§ 2a.16) Jeżeli skarga została wniesiona:  
1) w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organu, o  którym mowa  w § 1 – 
organ ten przekazuje  sądowi skargę i  odpowiedź na skargę do jego elektronicznej skrzynki podawczej;  
2) w postaci papierowej – organ przekazuje sądowi skargę  i odpowiedź na skargę w  takiej postaci.  
                                                           
15) Dodany przez art. 4 pkt 9 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
16) Dodany przez art. 4 pkt 9 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 14 – Poz. 1302  
 
 § 2b.16) W przypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są prowadzone przez organ  w postaci elektr o-
nicznej, organ ten:  
1) przekazuje sądowi akta sprawy wraz  z informacją  o dokumentach, których treść nie jest  w całości dostępna  
w aktach sprawy prowadzonych  w postaci elektronicznej, oraz o  sposobie  i dacie ich przekazania sądowi do 
jego elektronicznej skrzynki podawczej, a  w przypadku gdy ze względów technicznych nie jest to możliwe – na 
informatycznym nośniku danych;  
2) przekazuje sądowi dokumenty  z akt sprawy, których treść nie jest  w całości dostępna w  aktach sprawy prow a-
dzonych  w postaci elektronicznej, wskazując na elektroniczne akta sprawy przekazane sądowi  w sposób,  
o którym mowa  w pkt 1. 
§ 2c.16) W przypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są prowadzone przez organ,  o którym mowa  
w § 1, w postaci papierowej, organ ten przekazuje sądowi akta sprawy oraz, jeżeli taka istnieje, zapisaną  na info r-
matycznych nośnikach danych dokumentację elektroniczną, której treść nie jest dostępna  w postaci papierowej.  
§ 3. Organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie 
swojej właściwości uwzględn ić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na 
decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, 
organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez 
podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 4. W przypadku,  o którym mowa  w art. 33 § 1a, organ zawiadamia  o przekazaniu skargi wraz  z odpowiedzią na 
skargę przez obwieszczenie  w siedzibie organu  i na jego stronie internetowej oraz  w sposób zwyczajowo przyjęty  w danej 
miejscowości, pouczając  o treści tego przepisu.  
Art. 54a. § 1. Jeżeli przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron pos tępowania administracyjnego, inna strona 
tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przepisów art. 54 § 2 –4 nie stos u-
je się. Organ rozpoznaje tę skargę jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym niezwłocznie zawiadamia stronę 
wnoszącą skargę.  
§ 2. Jeżeli po przekazaniu sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postęp o-
wania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ niezwłocznie zawiadamia o tym s ąd. Sąd 
niezwłocznie przekazuje skargę wraz z aktami sprawy temu organowi. Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się.  
Art. 55. § 1.17) W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżąc e-
go może orzec o wymierzeniu or ganowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane 
na posiedzeniu niejawnym.  
§ 1.18) W razie niezastosowania się do obowiązków,  o których mowa  w art. 54 § 2–2c, sąd na wniosek skarżąc e-
go może orzec  o wymierzeniu organowi grzywny w  wysokości określonej  w art. 154 § 6. Postanowienie może być 
wydane na posiedzeniu niejawnym.  
§ 2. Jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać 
sprawę na podstawie nadesłanego odpisu s kargi, gdy stan faktyczny  i prawny przedstawiony  w skardze nie budzi uzasa d-
nionych wątpliwości.  
§ 3.19) O rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o  których mowa w  § 2 lub w  art. 54 § 2, skład orzekający lub 
prezes sądu zawiadamia organy właściwe do rozp atrywania petycji, skarg i  wniosków.  
§ 3.20) O rażących przypadkach naruszenia obowiązków,  o których mowa  w § 2 lub w  art. 54 § 2–2c, skład 
orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg  i wniosków.  
Art. 56. W razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego  w celu zmiany, uchylenia, 
stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu.  
Art. 57. § 1. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma  w postępowaniu sądowym,  a ponadto zawierać:  
1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;  
2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;  
                                                           
17) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 18. 
18) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 10 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku  5; wejdzie w życi e z dniem 31 maja 201 9 r. 
19) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku  20. 
20) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 10 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
 
  
Dziennik  Ustaw  – 15 – Poz. 1302  
 
 3) określenie narusze nia prawa lub interesu prawnego . 
4) (uchylony)  
§ 2. W przypadku,  o którym mowa  w art. 51, skargi mogą być wniesione  w jednym piśmie.  
§ 3. Jeżeli  w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prow a-
dzenie postępowa nia, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg.  
Art. 57a. Skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię 
zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów 
postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. 
Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.  
Art. 58. § 1. Sąd odrzuca s kargę:  
1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego;  
2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia;  
3) gdy nie uzupełniono  w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi;  
4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronam i jest  w toku lub została już prawomocnie osądzona;  
5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej,  a nie działa za niego 
przedstawiciel ustawowy albo jeżeli  w składzie organów jednostki organizacyjnej bę dącej stroną skarżącą zachodzą 
braki uniemożliwiające jej działanie;  
5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o  którym mowa  w art. 3 § 2 pkt  5 i 6, 
nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego;  
6) jeżeli  z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.  
§ 2. Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej skarżącego  i niedziałania prze d-
stawiciela ustawowego lub braku  w składzie organów jednostki organizacyjnej będą cej skarżącym, uniemożliwiającego 
jego działanie, sąd odrzuci skargę dopiero wówczas, gdy brak nie zostanie uzupełniony.  
§ 3. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.  
§ 4. Sąd nie może odrzucić skargi  z powodu,  o którym mowa  w § 1 pkt  1, jeżeli  w tej sprawie sąd powszechny uznał 
się za niewłaściwy.  
Art. 59. § 1. Jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaś -
ciwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi ad ministracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu nieja w-
nym.  
§ 2. Sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o  przekazanie sprawy. Nie dotyczy to 
przekazania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.  
§ 3. Czynności dokonane  w sądzie niewłaściwym pozostają  w mocy.  
Art. 60. Skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopus z-
czalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie  w mocy aktu lub czyn ności dotkniętych wadą 
nieważności.  
Art. 61. § 1. Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.  
§ 2. W razie wniesienia skargi:  
1) na decyzję lub postanowienie – organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać,  z urzędu lub  
na wniosek skarżącego, ich wykonanie  w całości lub  w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których  w postęp o-
waniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności 
albo, gdy ustawa szczególna wyłącza  wstrzymanie ich wykonania;  
2) na inne akty lub czynności  z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających  
z przepisów prawa – właściwy organ może,  z urzędu lub na wniosek skarżącego, wstrzymać wykonanie aktu lub 
czynności  w całości lub  w części;  
3) na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego  i ich związków oraz na akty terenowych organów admin i-
stracji rządowej – właściwy organ może,  z urzędu lub na wniosek skarżącego, wstrzymać wykonanie uchwały lub aktu  
w całośc i lub w części, z  wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły  w życie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 16 – Poz. 1302  
 
 § 3. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie  o wstrzymaniu wykonania  
w całości lub  w części aktu lub czynności, o  których mowa  w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej 
szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków,  z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły  
w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania w ykonania aktu lub 
czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podj ę-
tych we wszystkich postępowaniach prowadzonych  w granicach tej samej sprawy.  
§ 4. Postanowienia  w sprawie wstrzymania aktu lu b czynności wydane, na podstawie  § 2 i 3, sąd może zmienić lub 
uchylić  w każdym czasie  w razie zmiany okoliczności.  
§ 5. Postanowienia,  o których mowa  w § 3 i 4, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.  
§ 6. Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci m oc z dniem:  
1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę;  
2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę.  
Art. 62. Przewodniczący wydziału lub wyznaczony sędzia:  
1) zarządza skompletowanie akt niezbędnych do rozpoznania sprawy,  a w razie potrzeby także innych dowodów;  
2) wskazuje skład sędziowski orzekający  w sprawie, wyznaczony  w sposób,  o którym mowa  w art. 17; 
3) wyznacza termin posiedzenia niejawnego lub rozprawy,  w którym sprawa ma być rozpoznana.  
Rozdział 3  
Wniosek  o wszczęcie postęp owania  
Art. 63. Jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek.  
Art. 64. § 1. Wniosek składa się bezpośrednio do sądu.  
§ 2. Wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma  w postępowaniu sądowym, a  ponadto zawierać określenie 
żądan ia, jego podstawy  i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i  organów,  a także spełniać inne wymagania określone  w prze-
pisach szczególnych.  
§ 3. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy  o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.  
Rozdział 3a  
Sprzeciw od d ecyzji  
Art. 64a. Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admin i-
stracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany 
dalej „sprzeciwem  od decyzji ”. 
Art. 64b. § 1. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.  
§ 2. Sprzeciw od decyzji powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać 
wskazanie zaskarżonej decyzji, żądanie jej uchylenia oraz oznaczenie organu, który wydał zaskarżoną decyzję.  
§ 3. W postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się.  
Art. 64c. § 1. Sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji.  
§ 2. Sprzeciw od decyzji wnosi się za pośrednictwem organu, którego decyzja jest przedmiotem sprzeciwu od decyzji.  
§ 3. Termin, o którym mowa w § 1, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wn iosła 
sprzeciw od decyzji wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd niezwłocznie wzywa organ, który wydał 
zaskarżoną decyzję, do przekazania sądowi kompletnych i uporządkowanych akt sprawy.  
§ 4. Organ, o którym mowa w § 2, przekazuje sprzeciw  od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi 
aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania. W przypadku, o którym mowa w § 3, organ, który wydał 
zaskarżoną decyzję, przekazuje sądowi kompletne i uporządkowane akta sprawy w term inie czternastu dni od dnia otrz y-
mania wezwania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 17 – Poz. 1302  
 
 § 5. Organ, o którym mowa w § 2, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić sprzeciw od decyzji w całości 
w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania, uchylając zaskarżoną decyzję i wydając  nową dec yzję na podstawie 
art. 138 § 1 albo 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
§ 6. W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w § 4, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wy -
mierzeniu organowi grzywny w wys okości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu 
niejawnym.  
§ 7. Jeżeli organ nie przekazał sądowi sprzeciwu od decyzji, mimo wymierzenia grzywny, sąd rozpoznaje sprawę na 
podstawie nadesłanego przez skarżącego odpisu sprzeciw u od decyzji.  
Art. 64d. § 1. Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia 
wpływu sprzeciwu od decyzji.  
§ 2. Sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie.  
Art. 64e. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której m o-
wa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.  
Rozdział 4  
Doręczenia  
Art. 65. § 1.21) Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. 
– Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481 oraz z 2018 r. poz. 106, 138 i 650 ), przez swoich pracowników lub przez 
inne upoważnione przez sąd osoby lub orga ny. 
§ 1.22) Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego  w rozumieniu ustawy z  dnia 2 3 listopada 201 2 r. – 
Prawo pocztowe ( Dz. U. z 2017 r. poz . 1481 oraz z 2018 r. poz. 106,  138 i 650 ), przez swoich pracowników lub przez 
inne upoważnione przez sąd osob y lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach 
określonych  w art. 74a. 
§ 2. Do doręczania pism  w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism s ą-
dowych  w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepi sy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej.  
§ 3.23) Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku 
dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych.  
§ 3. (uchylony)24) 
Art. 66. § 1. W toku sprawy adwokaci, radcy prawni, doradcy podatkowi  i rzecznicy patentowi doręczają sobie n a-
wzajem pisma bezpośrednio za potwierdzeniem odbioru i  oznaczeniem daty lub przesyłką poleconą.  W treści pisma proc e-
sowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczen ie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo  o jego nadaniu 
przesyłką poleconą. Pisma niezawierające powyższego oświadczenia podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego 
braku.  
§ 2. Doręczenie adresatowi może nastąpić także przez wręczenie mu pis ma bezpośrednio  w sekretariacie sądu.  
§ 3. Przepis  § 1 nie dotyczy wniesienia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, sprzeciwu, skargi  o wznowienie postęp o-
wania  i skargi  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczenia.  
Art. 67. § 1. Jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a  gdy nie ma ona zdolności pr o-
cesowej – jej przedstawicielowi ustawowemu.  
§ 2. Pisma  w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej ni e-
posiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk 
pracownika upoważnionego do odbioru pism.  
§ 3. Pisma  w postępowaniu sądowym dla przedsiębiorców  i wspólników spółek handlowych, wpisanych do rejes tru 
sądowego na podstawie odrębnych przepisów, doręcza się na adres podany  w rejestrze, chyba że strona wskazała inny 
adres dla doręczeń.  
                                                           
21) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 22. 
22) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 11 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
23) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 24. 
24) Przez art . 4 pkt 11 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
 
  
Dziennik  Ustaw  – 18 – Poz. 1302  
 
 § 4. W razie niemożności doręczenia  w sposób określony  w § 3, stosuje się odpowiednio  art. 70 § 2. 
§ 5. Jeżeli ustanow iono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w  postępowaniu sądowym, doręcz e-
nia należy dokonać tym osobom.  
Art. 68. § 1. W dni ustawowo wolne od pracy oraz  w porze nocnej, doręczeń można dokonywać tylko  w wyjątk o-
wych przypadkach, za uprzednim za rządzeniem prezesa sądu.  
§ 2. Za porę nocną uważa się czas od godziny dwudziestej pierwszej do godziny siódmej.  
Art. 69. Doręczenia dokonuje się  w mieszkaniu,  w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie.  
Art. 70. § 1. Strony  i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd  o każdej zmianie swojego zamieszkania, 
adresu do doręczeń lub siedziby.  
§ 2. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się  w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że 
nowy adres jest sądowi znany.  O powyższym o bowiązku i  skutkach jego niedopełnienia sąd powinien pouczyć stronę przy 
pierwszym doręczeniu.  
§ 3. Przepisu  § 2 nie stosuje się do doręczenia skargi  o wznowienie postępowania.  
Art. 71. § 1. Doręczenia żołnierzom zasadniczej służby wojskowej dokonuje się z a pośrednictwem dowódcy jednos t-
ki wojskowej,  w której żołnierz pełni służbę.  
§ 2. Doręczenia osobom pozbawionym wolności dokonuje się za pośrednictwem administracji odpowiedniego zakładu.  
Art. 72. § 1. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata  w mieszkaniu,  może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi,  
a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów  w sprawie  i podjęli się od -
dania mu pisma.  
§ 2. Jeżeli doręczenia dokonuje się  w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism.  
Art. 73. § 1. W razie niemożności doręczenia pisma  w sposób przewidziany  w art. 65–72, pismo składa się na okres 
czternastu dni  w placówce pocztowej  w rozumieniu ustawy z  dnia 2 3 listopada 201 2 r. – Prawo pocztowe albo  w urzędzie 
gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego  w § 2. 
§ 2. Zawiadomienie  o złożeniu pisma wraz  z informacją  o możliwości jego odbioru w  placówce pocztowej albo  
w urzędzie gminy  w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia,  umieszcza się  w oddawczej skrzynce 
pocztowej,  a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub  w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, 
na drzwiach biura lub innego pomieszczenia,  w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.  
§ 3. W przypadku niepodjęcia pisma  w terminie,  o którym mowa  w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie  
o możliwości odbioru pisma  w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia  o złożeniu 
pisma  w placówce pocztowej albo  w urzędzi e gminy.  
§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane  z upływem ostatniego dnia okresu,  o którym mowa  w § 1. 
Art. 74. § 1. Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, zwraca się je sądowi  z adnotacją o  odmowie jego przyjęcia  
i datą odmowy. Pismo wraz  z adnotacją dołą cza się do akt sprawy.  
§ 2. W przypadku,  o którym mowa  w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało  w dniu odmowy jego przyjęcia 
przez adresata.  
Art. 74a.25) § 1. Doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli 
strona spełniła jeden z następujących warunków:  
1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, 
za pośrednictwem którego składane jest pismo;  
2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądo wi adres elektroniczny;  
3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny.  
§ 2. Jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej,  sąd doręcza 
pismo w sposób określony dl a pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego.  
                                                           
25) Dodany przez art. 4 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 19 – Poz. 1302  
 
 § 3. W celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres  elektroniczny adr e-
sata zawiadomienie zawierające:  
1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, wraz ze  wskazaniem adresu 
elektronicznego, z którego adresat może pobrać dokument i pod którym  powinien dokonać potwierdzenia 
doręczenia dokumentu;  
2) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfik acji adresata  pod wskazanym 
adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym sądu, oraz informację  o wymogu podpisania urzęd o-
wego poświadczenia odbioru kwalifikowanym podpisem  elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem 
zaufanym ePUAP lub przez zas tosowanie  innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy 
z dnia 17 lutego  2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie  
mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny.  
§ 4. Zawiadomieni e, o którym mowa w § 3, może być automatycznie tworzone i przesyłane  przez system tele -
informatyczny sądu, a odbioru tego zawiadomienia nie potwierdza się.  
§ 5. Datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia  odbior u 
w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2.  
§ 6. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie  siedmiu dni, 
licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości  odebrania tego pisma.  
§ 7. Do pow tórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4.  
§ 8. W przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu  dni, licząc od 
dnia przesłania pierwszego zawiadomienia.  
§ 9. W przypadku uznania pisma w formie dokumentu elektronicznego za doręczone sąd umożliwia adresatowi 
pisma w swoim systemie teleinformatycznym dostęp do treści pisma w formie dokumentu elektronicznego oraz do 
informacji o dacie uznania pisma za doręczone oraz o datach wysłania zawiadomień, o których mo wa w § 3 i 6.  
§ 10. W przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzeczn i-
kowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewl e-
kłe prowadzenie postępowania zaskar żono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej 
podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów real i-
zujących zadania publiczne, za urzędowym poświadczeniem odbioru.  
§ 11. Datą doręczenia pism, o których mowa w § 10, jest data określona w urzędowym poświadczeniu odbioru.  
§ 12. Pisma sądu, odpisy pism i załączników w postępowaniu sądowym oraz orzeczeń, doręczane przez sąd 
w formie dokumentu elektronicznego opatrzone są kwali fikowanym podpisem elektronicznym.  
Art. 75. Pisma  w postępowaniu sądowym  i orzeczenia doręcza się  w odpisach.  
Art. 76. § 1. Pełnomocnikowi kilku osób doręcza się jeden egzemplarz pisma i  załączników.  
§ 2. Uprawnionemu przez kilku uczestników postępowania d o odbioru pism w  postępowaniu sądowym doręcza się po 
jednym egzemplarzu dla każdego uczestnika.  
§ 3. Jeżeli jest kilku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z  nich.  
Art. 77. § 1. Odbierający pismo potwierdza odbiór  i jego datę własno ręcznym podpisem. Jeżeli tego nie może lub nie 
chce uczynić, doręczający sam oznacza datę doręczenia oraz przyczyny braku podpisu.  
§ 1a.26) Potwierdzenie odbioru pisma  w formie dokumentu elektronicznego następuje w  sposób określony  
w art. 74a § 5 lub  10. 
§ 2. Doręczający stwierdza na potwierdzeniu odbioru sposób doręczenia,  a na doręczonym piśmie zaznacza dzień d o-
ręczenia  i opatruje to stwierdzenie swoim podpisem.  
Art. 78. Jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona skarga lub in ne pismo  w postępowaniu 
sądowym albo orzeczenie wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony 
albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zaintereso wanej 
przez sąd orzekający.  
                                                           
26) Dodany przez art. 4 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 20 – Poz. 1302  
 
 Art. 79. § 1. Sąd ustanowi kuratora, jeżeli wnioskodawca uprawdopodobni, że miejsce pobytu strony nie jest znane. 
Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym.  
§ 2. O ustanowieniu kuratora przewodniczący ogłosi publicznie  w budynku sądowym i  urzędzie właściwej gminy,  
w sprawach zaś większej wagi, gdy uzna to za potrzebne, także  w prasie.  
§ 3. Z chwilą doręczenia pisma kuratorowi doręczenie staje się skuteczne. Sąd może jednak uzależnić skuteczność 
doręczenia od upływu oznacz onego terminu od dnia wywieszenia obwieszczenia  w budynku sądowym.  
§ 4. Czynności,  o których mowa  w § 1–3, może wykonywać referendarz sądowy.  
Art. 80. Przepisy  o doręczeniu stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, i  ustanowieniu dla niej kuratora stosuje 
się również do jednostek organizacyjnych, które nie mają organów albo których organy są nieznane  z siedziby.  
Art. 81. Gdy okaże się, że żądanie ustanowienia kuratora lub wywieszenia pisma nie było uzasadnione, sąd zarządzi 
doręczenie pisma  w sposób  właściwy,  a w miarę potrzeby zniesie na wniosek strony zainteresowanej postępowanie prz e-
prowadzone  z udziałem kuratora lub po wywieszeniu pisma  w budynku sądowym.  
Rozdział 5  
Terminy  
Art. 82. Bieg terminu wyznaczonego przez sąd lub przewodniczącego (termin  sądowy) rozpoczyna się od ogłoszenia  
w tym przedmiocie postanowienia lub zarządzenia,  a gdy ustawa przewiduje doręczenie  z urzędu – od jego doręczenia.  
Art. 83. § 1. Terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego,  z zastrzeżeniem  § 2. 
§ 2. Jeżeli os tatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu 
uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.  
§ 3. Oddanie pisma  w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego  w rozumieniu ustawy  z dnia 2 3 listopada 
2012 r. – Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne  w innym pa ń-
stwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumi e-
nia o Wolnym Ha ndlu (EFTA) – stronie umowy  o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsula r-
nym jest równoznaczne  z wniesieniem go do sądu.  
§ 4. To samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza  w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozb a-
wioną wolności  w administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego oraz przez członka załogi polskiego statku mo r-
skiego u kapitana statku.  
§ 5.27) Datą wniesienia pisma  w formie dokumentu elektronicznego jest określona w  urzędowym poświadczeniu 
odbioru data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu.  
Art. 84. Przewodniczący może  z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy  z urzędu lub na wniosek strony zgł o-
szony przed upływem terminu,  a także skrócić termin sądowy na wniosek strony.  
Rozdział 6  
Uchybienie  i przywrócenie terminu  
Art. 85. Czynność  w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.  
Art. 86. § 1. Jeżeli strona nie dokonała  w terminie czynności  w postępowaniu sądowym bez swojej winy, s ąd na jej 
wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o  przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może 
być wydane na posiedzeniu niejawnym.  
§ 2. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla stro ny ujemnych sku t-
ków w zakresie postępowania sądowego.  
§ 3. Na postanowienie  o przywróceniu terminu albo  o odmowie jego przywrócenia przysługuje zażalenie.  
Art. 87. § 1. Pismo  z wnioskiem  o przywrócenie terminu wnosi się do sądu,  w którym czynność miała być  dokonana,  
w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.  
§ 2. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w  uchybieniu terminu.  
                                                           
27) Dodany przez art. 4 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 21 – Poz. 1302  
 
 § 3. Wniosek  o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośredni ctwem organu, którego działanie, 
bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi.  
§ 4. Równocześnie  z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała  w terminie.  
§ 5. Po upływie roku od uchybionego terminu, jego pr zywrócenie jest dopuszczalne tylko  w przypadkach wyjątk o-
wych.  
Art. 88. Spóźniony lub  z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek  o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu 
niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
Art. 89. Zgłoszenie wniosku  o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w  sprawie ani wykonania orz e-
czenia. Sąd może jednak, stosownie do okoliczności, wstrzymać postępowanie lub wykonanie orzeczenia. Postanowienie 
może być wydane na posiedzeniu niejawnym.  W razie uwzględnienia wniosku sąd może natychmiast przystąpić do rozp o-
znania sprawy.  
Rozdział 7  
Posiedzenia sądowe  
Art. 90. § 1. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne,  a sąd orzekający rozpoznaje 
sprawy na rozprawie.  
§ 2. Sąd może skierować sprawę na posiedzenie jawne  i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega 
rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 91. § 1. Posiedzenia sądowe wyznacza przewodniczący  z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy.  
§ 2. O posiedzeniach jawnych zawiad amia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas posiedzenia. Stronie 
nieobecnej na posiedzeniu jawnym należy zawsze doręczyć zawiadomienie na następne posiedzenie. Zawiadomienie p o-
winno być doręczone co najmniej na siedem dni przed posiedzeniem.  W przypadkach pilnych termin ten może być skróc o-
ny do trzech dni.  
§ 3. Sąd może  w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzić stawienie się stron lub jednej  z nich osobiście 
albo przez pełnomocnika.  
Art. 92. § 1. Postępowanie przed sądem toczy się  z udziałem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzec z-
nika Praw Dziecka, jeżeli wnieśli skargę albo gdy zgłosili swój udział  w postępowaniu przed sądem.  
§ 2. Nieobecność prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka na rozprawi e nie wstrz y-
muje rozpoznania sprawy przez sąd.  
Art. 93. W zawiadomieniu  o posiedzeniu oznacza się:  
1) imię, nazwisko albo nazwę  i siedzibę zawiadamianego oraz adres zawiadamianego;  
2) sąd oraz miejsce  i czas posiedzenia;  
3) skarżącego oraz przedmiot sprawy ; 
4) cel posiedzenia;  
5) skutki niestawiennictwa.  
Art. 94. Posiedzenia sądowe odbywają się  w budynku sądowym,  a poza tym budynkiem tylko wówczas,  z zachow a-
niem wymagań dotyczących bezpieczeństwa, gdy czynności sądowe muszą być wykonane  w innym miejscu albo  gdy odb y-
cie posiedzenia poza budynkiem sądowym ułatwia przeprowadzenie sprawy lub przyczynia się znacznie do zaoszczędzenia 
kosztów.  
Art. 95. § 1. Na posiedzenia jawne wstęp na salę sądową mają – poza stronami i osobami wezwanymi – tylko osoby 
pełnoletnie . Przewodniczący może zezwolić na obecność na posiedzeniu małoletnim.  
§ 2. Na posiedzenia niejawne mają wstęp tylko osoby wezwane.  
Art. 96. § 1. Sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub części przy drzwiach zamkniętych, jeżeli public z-
ne rozpozn anie sprawy zagraża moralności, bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu,  a także gdy mogą być 
ujawnione okoliczności stanowiące informacje niejawne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 22 – Poz. 1302  
 
 § 2. Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych, jeżeli wymaga tego ochrona 
życia prywatnego strony lub inny ważny interes prywatny. Postępowanie dotyczące tego wniosku odbywa się przy 
drzwiach zamkniętych. Postanowienie  w tym przedmiocie sąd ogłasza publicznie.  
Art. 97. § 1. Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na sali: strony, ich 
przedstawiciele ustawowi  i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie  z każdej strony.  
§ 2. Ogłoszenie orzeczenia kończącego postępowanie  w sprawie odbywa się publicznie.  
Art. 98. § 1. Przewodniczący otwiera, prowadzi  i zamyka posiedzenia, udziela głosu, zadaje pytania, upoważnia do 
zadawania pytań  i ogłasza orzeczenia.  
§ 2. Przewodniczący może odebrać głos, gdy przemawiający go nadużywa, jak również uchylić pytanie, jeżeli uzna je 
za niewłaściwe lub zbyteczne.  
Art. 99. Sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko  z ważnej przyczyny.  
Art. 100. § 1. Z przebiegu posiedzenia jawnego protokolant pod kierunkiem przewodniczącego spisuje protokół.  
§ 2. Z posiedzenia niejaw nego sporządza się notatkę urzędową, jeżeli nie wydano orzeczenia.  
Art. 101. § 1. Protokół powinien zawierać:  
1) oznaczenie sądu, miejsca  i daty posiedzenia, imiona  i nazwiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron, jak również 
obecnych na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i  pełnomocników oraz oznaczenie sprawy  i wzmiankę co do 
jawności;  
2) przebieg posiedzenia,  w szczególności wnioski  i twierdzenia stron, wymienienie zarządzeń  i orzeczeń wydanych na 
posiedzeniu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłos zone; jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzeczenia nie jest w y-
magane, wystarcza zamieszczenie  w protokole treści samego rozstrzygnięcia; zamiast podania wniosków  i twierdzeń 
można  w protokole powołać się na pisma przygotowawcze;  
3) czynności stron maj ące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.  
§ 2. Protokół podpisują przewodniczący  i protokolant.  
Art. 102. Przebieg czynności protokołowanych może być ponadto utrwalony za pomocą aparatury dźwiękowej,  
o czym należy przed uruchomieniem aparatury uprzedzić ws zystkie osoby uczestniczące  w czynności.  
Art. 103. Strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na następnym posiedzeniu, nie później jednak 
niż w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia,  z którego sporządzono protokół. Od zarządzenia prz ewodniczącego 
strony mogą odwołać się do sądu w  terminie siedmiu dni od doręczenia im zarządzenia.  
Art. 104. W toku posiedzenia wnioski, oświadczenia, uzupełnienia  i sprostowania wniosków  i oświadczeń można 
zamieścić  w załączniku do protokołu. Gdy stronę z astępuje adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik 
patentowy, przewodniczący może zażądać złożenia takiego załącznika  w wyznaczonym terminie.  
Art. 105. Strony mogą  w toku posiedzenia,  a jeżeli nie były obecne, na najbliższym posiedzeniu, zwróci ć uwagę sądu 
na uchybienia przepisom postępowania, wnosząc o  wpisanie zastrzeżenia do protokołu. Stronie, która zastrzeżenia nie 
zgłosiła, nie przysługuje prawo powoływania się na takie uchybienia  w dalszym toku postępowania, chyba że chodzi 
o przepisy pos tępowania, których naruszenie sąd powinien wziąć pod rozwagę  z urzędu, albo gdy strona uprawdopodobni, 
iż nie zgłosiła zastrzeżeń bez swojej winy.  
Art. 106. § 1. Po wywołaniu sprawy rozprawa rozpoczyna się od sprawozdania sędziego, który zwięźle przedstawi a 
na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi.  
§ 2. Po złożeniu sprawozdania, strony – najpierw skarżący,  a potem organ – zgłaszają ustnie swoje żądania  i wnioski 
oraz składają wyjaśnienia. Strony mogą ponadto wskazywać podst awy prawne  i faktyczne swych żądań  i wniosków. Prz e-
wodniczący udziela głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności.  
§ 3. Sąd może  z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z  dokumentów, jeżeli jest to ni e-
zbędne d o wyjaśnienia istotnych wątpliwości  i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania  w sprawie.  
§ 4. Fakty powszechnie znane sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony.  
§ 5. Do postępowania dowodowego,  o którym mowa  w § 3, stosuj e się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania 
cywilnego.  
Art. 107. Nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 23 – Poz. 1302  
 
 Art. 108. W razie nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, przewodniczący lub wyznacz ony przez 
niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia  i dowody znajdujące się  w aktach sprawy.  
Art. 109. Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron  
albo jeżeli nieobecność strony  lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi 
przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli  o rozpoznanie sprawy w  ich 
nieobecności.  
Art. 110. Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli  sąd postanowi zawiadomić  o toczącym się postępowaniu sądowym os o-
by, które dotychczas nie brały udziału  w sprawie  w charakterze stron.  
Art. 111. § 1. Sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim  w celu ich łącznego rozp o-
znania lu b także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą.  
§ 2. Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w  celu ich łącznego rozpozn a-
nia lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w  związku.  
Art. 112. W razie uchylania się organu od zastosowania się do postanowienia sądu lub zarządzenia przewodnicząc e-
go podjętych  w toku postępowania  i w związku z  rozpoznaniem sprawy, sąd może orzec  o wymierzeniu organowi grzywny  
w wysokości określonej  w art. 154 § 6. Pos tanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przepis  art. 55 § 3 
stosuje się odpowiednio.  
Art. 113. § 1. Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.  
§ 2. Można zamknąć rozprawę również  w przypadku, gdy ma być przeprowadzony jeszcze uzupełniający dowód  
z dokumentów znanych stronom,  a przeprowadzenie rozprawy co do tego dowodu sąd uzna za zbyteczne.  
Art. 114. Od orzeczeń przewodniczącego wydanych  w toku rozprawy strony mogą odwołać się, do czasu zamknięcia 
rozpra wy, do sądu orzekającego.  
Rozdział 8  
Postępowanie mediacyjne  i uproszczone  
Art. 115. § 1. Na wniosek skarżącego lub organu, złożony przed wyznaczeniem rozprawy, może być przeprowadzone 
postępowanie mediacyjne, którego celem jest wyjaśnienie  i rozważenie ok oliczności faktycznych  i prawnych sprawy oraz 
przyjęcie przez strony ustaleń co do sposobu jej załatwienia  w granicach obowiązującego prawa.  
§ 2. Postępowanie mediacyjne może być prowadzone mimo braku wniosku stron o  przeprowadzenie takiego post ę-
powania.  
Art. 116. § 1. Postępowanie mediacyjne prowadzi mediator wybrany przez strony.  
§ 2. W przypadku postępowania mediacyjnego, o którym mowa w art. 115 § 2, jeżeli strony nie dokonały zgodnego 
wyboru mediatora, sąd, kierując sprawę do mediacji, wyznacza mediato ra posiadającego odpowiednią wiedzę i umiejętności  
w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach danego rodzaju. Po skierowaniu sprawy do mediacji przewodniczący w y-
działu niezwłocznie przekazuje mediatorowi dane kontaktowe stron oraz ich pełnomocników, w szcz ególności numery 
telefonów i adresy poczty elektronicznej, jeżeli je posiada.  
§ 3. Mediatorem może być osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni 
praw publicznych, w szczególności mediator wpisany na listę stałych  mediatorów lub do wykazu instytucji i osób upra w-
nionych do prowadzenia postępowania mediacyjnego, prowadzonych przez prezesa sądu okręgowego.  
Art. 116a.  Mediator powinien zachować bezstronność przy prowadzeniu mediacji i niezwłocznie ujawnić okoliczn o-
ści, które mogłyby wzbudzić wątpliwość co do jego bezstronności, w tym odpowiednio  okoliczności, o których mowa 
w art. 18.  
Art. 116b.  Mediator ma prawo do przeglądania akt sprawy i otrzymywania odpisów, kopii lub wyciągów z tych akt, 
chyba że strona w terminie  tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia kierującego strony do mediacji nie 
wyrazi zgody na przeglądanie przez mediatora akt sprawy.  
Art. 116c.  § 1. Postępowanie mediacyjne nie jest jawne.  
§ 2. Mediator, strony i inne osoby biorące udział w postępowaniu mediacyjnym są obowiązani zachować w tajemnicy 
fakty, o których dowiedzieli się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony postanowią inaczej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 24 – Poz. 1302  
 
 § 3. Propozycje ugodowe, ujawnione fakty lub oświadczenia złożone w toku postępowania medi acyjnego nie mogą 
być wykorzystywane po jego zakończeniu, z wyjątkiem ustaleń zawartych w protokole z przebiegu postępowania medi a-
cyjnego.  
Art. 116d.  § 1. Mediator ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji, 
chyba że  wyraził zgodę na prowadzenie mediacji bez wynagrodzenia. Koszty wynagrodzenia i zwrotu wydatków związ a-
nych z przeprowadzeniem mediacji pokrywają strony.  
§ 2. Minister właściwy do spraw administracji publicznej określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wy nagrodzenia 
mediatora za prowadzenie postępowania mediacyjnego oraz wydatki mediatora podlegające zwrotowi, biorąc pod uwagę 
rodzaj sprawy oraz sprawny przebieg postępowania mediacyjnego, a także niezbędne wydatki związane z prowadzeniem 
mediacji.  
Art. 116e. § 1. Mediator sporządza protokół z przebiegu postępowania mediacyjnego.  
§ 2. Protokół z przebiegu postępowania mediacyjnego zawiera:  
1) czas i miejsce przeprowadzenia mediacji;  
2) imię i nazwisko (nazwę) skarżącego, oznaczenie organu, a także ich adresy ; 
3) imię i nazwisko oraz adres mediatora;  
4) dokonane przez strony ustalenia co do sposobu załatwienia sprawy;  
5) podpis mediatora oraz skarżącego i organu.  
§ 3. Mediator niezwłocznie doręcza odpis protokołu z przebiegu postępowania mediacyjnego stronom oraz sądowi, 
przed którym toczy się postępowanie.  
Art. 117. § 1. Na podstawie ustaleń dokonanych  w postępowaniu mediacyjnym, organ uchyla lub zmienia zaskarżony 
akt albo wykonuje lub podejmuje inną czynność stosownie do okoliczności sprawy  w zakresie swoje j właściwości  i komp e-
tencji.  
§ 2. Jeżeli strony nie dokonają ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy, podlega ona rozpoznaniu przez sąd.  
Art. 118. § 1. Na akt wydany na podstawie ustaleń,  o których mowa  w art. 117 § 1, można wnieść skargę do woj e-
wódzkiego  sądu administracyjnego  w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia aktu albo wykonania lub podjęcia czy n-
ności. Skargę sąd rozpoznaje łącznie ze skargą wniesioną  w sprawie na akt lub czynność,  w której przeprowadzono post ę-
powanie mediacyjne.  
§ 2. Jeżeli skarga na akt lub czynność wydane lub podjęte na podstawie ustaleń, o  których mowa  w art. 117 § 1, nie 
zostanie wniesiona albo skarga ta zostanie oddalona, sąd umarza postępowanie  w sprawie,  w której przeprowadzono p o-
stępowanie mediacyjne.  
Art. 119. Sprawa  może być rozpoznana  w trybie uproszczonym, jeżeli:  
1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności,  o której mowa  w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania a d-
ministracyjnego lub  w innych przepisach albo wydane zostały  z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia 
postępowania;  
2) strona zgłosi wniosek  o skierowanie sprawy do rozpoznania  w trybie uproszczonym, a  żadna  z pozostałych stron  
w terminie czternastu dni od zawiadomienia  o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy;  
3) przed miotem skargi jest postanowienie wydane  w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo koń -
czące postępowanie,  a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane  w postę-
powaniu egzekucyjnym i  zabezpieczającym , na które służy zażalenie;  
4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub prze wlekłe prowadzenie postępowania;  
5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 
14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowan ia administracyjnego.  
Art. 120. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w  składzie trzech sędziów.  
Art. 121. Sprawa może być również rozpoznana  w trybie uproszczonym  w przypadku, o  którym mowa  w art. 55 § 2. 
Art. 122. Sąd rozpo znający sprawę  w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 25 – Poz. 1302  
 
 Rozdział 9  
Zawieszenie  i podjęcie postępowania  
Art. 123. Postępowanie ulega zawieszeniu  z mocy prawa  w razie zaprzestania czynności przez sąd wskutek siły wyższej.  
Art. 124. § 1. Sąd zawiesza postępowanie  z urzędu:  
1) w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę 
zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela,  z zastrzeżeniem  § 3; 
2) jeżeli  w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie;  
3) jeżeli strona lub jej przedstawiciel ustawowy znajduje się  w miejscowości pozbawionej wskutek nadzwyczajnych 
wydarzeń komunikacji  z siedzibą sądu;  
4) jeżeli  w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe,  a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego  
w skład masy upadłości;  
5) w razie przedstawienia przez sąd  w tym postępowaniu pytania p rawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu albo Tryb u-
nałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej;  
6) w przypadku,  o którym mowa  w art. 56. 
§ 2. W przypadkach wymienionych  w § 1 pkt  1 i 4, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały. 
Zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy.  
§ 3. Nie zawiesza się postępowania  w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do 
praw  i obowiązków ściśle związanych  z osobą zmarłego.  
§ 4. Sąd z awiesza, na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, postępowanie , którego stroną jest podmiot 
w restrukturyzacji, o którym mowa w art. 2 pkt 44 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancy j-
nym, systemie gwarantowania depozytów oraz przym usowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1937 i 2491  oraz 
z 2018 r. poz. 685 i 723 ), w przypadku gdy jest to niezbędne do prawidłowego prowadzenia przymusowej restrukturyzacji, 
w tym zastosowania instrumentów przymusowej restrukturyzacji.  
Art. 125. § 1. Sąd może zawiesić postępowanie  z urzędu:  
1) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadm i-
nistracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europ ejskiej;  
2) jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie  w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzyg -
nięcie sprawy sądowoadministracyjnej;  
3) jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżąc ego innych zarządzeń 
nie można nadać sprawie dalszego biegu;  
4) w razie śmierci pełnomocnika, chyba że strona działa przed sądem osobiście.  
§ 2. Jeżeli postępowanie karne lub administracyjne nie jest jeszcze rozpoczęte,  a jego rozpoczęcie zależy od wniosku  
strony, sąd wyznaczy termin do wszczęcia postępowania, w  innych przypadkach może zwrócić się do właściwego organu.  
Art. 126. Sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron.  
Art. 127. § 1. W przypadku zawieszenia postępowania na zgodny wnio sek stron lub niemożności nadania sprawie 
dalszego biegu, zawieszenie wstrzymuje tylko bieg terminów sądowych, które biegną dalej dopiero od dnia podjęcia post ę-
powania.  
§ 2. We wszystkich innych przypadkach zawieszenia żadne terminy nie biegną i  zaczynają biec dopiero od początku 
od dnia podjęcia postępowania. Terminy sądowe należy  w miarę potrzeby wyznaczyć na nowo.  
§ 3. Podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności  z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie post ę-
powania albo wstrzymanie wykon ania aktu lub czynności. Czynności podejmowane przez strony,  a nie dotyczące tych 
przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postępowania.  
Art. 128. § 1. Sąd postanowi podjąć postępowanie  z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia,  w szczególności:  
1) w razie śmierci strony – od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo od dnia ustanowi e-
nia we właściwej drodze kuratora spadku;  
2) w razie utraty zdolności sądowej – od dnia ustalenia ogólnego następcy prawnego;  
  
Dziennik  Ustaw  – 26 – Poz. 1302  
 
 3) w razie braku przedstawiciela ustawowego – od dnia jego ustanowienia;  
4) gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania – od dnia uprawomocnienia się orzeczenia ko ń-
czącego to postępowanie; sąd może jednak i  przedtem, stosownie do okolicz ności, podjąć dalsze postępowanie.  
§ 2. Jeżeli  w ciągu roku od dnia wydania postanowienia  o zawieszeniu postępowania nie zgłoszą się lub nie zostaną 
wskazani następcy prawni zmarłej strony, sąd może  z urzędu zwrócić się do sądu spadku  o ustanowienie kuratora spadku, 
chyba że kurator taki już wcześniej został ustanowiony. Czynność tę może wykonać referendarz sądowy.  
Art. 129. § 1. W razie zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron sąd postanowi podjąć postępowanie na 
wniosek którejkolwiek  z nich,  nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od zawieszenia postępowania.  
§ 2. W razie zawieszenia na wniosek Bankowego Funduszu Gwarancyjnego postępo wania, o którym mowa w art. 124  
§ 4, sąd postanowi podjąć postępowanie na wniosek tego Funduszu.  
Art. 130. § 1. Sąd umarza zawieszone postępowanie:  
1) jeżeli wniosek  o podjęcie postępowania zawieszonego na zgodny wniosek stron albo z  przyczyn wskazanych  w art. 125 
§ 1 pkt  3, nie został zgłoszony  w ciągu trzech lat od dnia wydania postanowienia  o zawieszeniu;  
2) w razie stwierdzenia braku następcy prawnego strony, która utraciła zdolność sądową, a  w każdym razie po upływie 
trzech lat od dnia wydania postanowienia  o zawieszeniu z  tej przyczyny;  
3) w razie śmierci strony, po upływie pięciu lat od dnia wydania pos tanowienia o  zawieszeniu postępowania  z tej prz y-
czyny.  
§ 2. Umorzenie zawieszonego postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym powoduje uprawomocnienie 
się orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.  
Art. 131. Postanowienie  w przedmiocie zawie szenia, podjęcia  i umorzenia postępowania może zapaść na posiedzeniu 
niejawnym. Na postanowienie  o zawieszeniu postępowania i  o odmowie podjęcia postępowania przysługuje zażalenie.  
Rozdział 10  
Orzeczenia sądowe  
Art. 132. Sąd rozstrzyga sprawę wyrokiem.  
Art. 133. § 1. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał  
obowiązku,  o którym mowa  w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym  w postępowaniu upros z-
czonym albo jeżeli ustawa tak stanowi.  
§ 2. Sąd może zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo.  
§ 3. Rozprawa powinna być otwarta na nowo, jeżeli istotne okoliczności ujawniły się dopiero po jej zamknięciu.  
Art. 134. § 1. Sąd rozstrzyga w  granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami  i wnioskami skargi oraz 
powołaną podstawą prawną,  z zastrzeżeniem  art. 57a. 
§ 2. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące 
stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.  
Art. 135. Sąd st osuje przewidziane ustawą środki  w celu usunięcia naruszenia prawa w  stosunku do aktów lub czy n-
ności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych  w granicach sprawy, której dotyczy skarga, 
jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej zała twienia.  
Art. 136. Wyrok może być wydany jedynie przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezp o-
średnio wydanie wyroku.  
Art. 137. § 1. Sąd wydaje wyrok po niejawnej naradzie sędziów. Przebieg narady i  głosowanie nad orzeczeniem jest 
tajne, a zwolnienie od zachowania  w tym względzie tajemnicy,  z zastrzeżeniem  § 3, nie jest dopuszczalne. Narada obejm u-
je dyskusję, głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem  i zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia oraz spisanie sente n-
cji wyroku.  
§ 2. Przewodn iczący zbiera głosy sędziów, poczynając od najmłodszego stażem na stanowisku sędziego sądu admin i-
stracyjnego, sam zaś głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli jest wyznaczony, głosuje pierwszy. Wyrok zapada większością 
głosów. Sędzia, który przy głosowaniu ni e zgodził się  z większością, może przy podpisywaniu sentencji zgłosić zdanie 
odrębne  i obowiązany jest uzasadnić je na piśmie przed podpisaniem uzasadnienia. Zdanie odrębne może dotyczyć także 
samego uzasadnienia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 27 – Poz. 1302  
 
 § 3. Zgłoszenie zdania odrębnego podaje si ę do wiadomości,  a jeżeli członek składu orzekającego, który zgłosił zd a-
nie odrębne, wyraził na to zgodę, także jego nazwisko.  
§ 4. Sentencję wyroku podpisuje cały skład sądu.  
Art. 138. Sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona  i nazwiska sędziów, protokolanta oraz pr o-
kuratora, jeżeli brał udział  w sprawie, datę  i miejsce rozpoznania sprawy  i wydania wyroku, imię  i nazwisko lub nazwę 
skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu.  
Art. 139. § 1. Ogłoszenie wyroku powinno nastąp ić na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę. Jednakże  w spra-
wie zawiłej sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku na czas do czternastu dni.  W postanowieniu  o odroczeniu sąd powinien 
wyznaczyć termin ogłoszenia wyroku  i ogłosić go niezwłocznie po zamknięciu  rozprawy. Termin ten może być przedłuż o-
ny tylko raz  i co najwyżej  o siedem dni.  
§ 2. Ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym. Nieobecność stron nie wstrzymuje ogłoszenia. Jeżeli ogł o-
szenie było odroczone, może go dokonać jednoosobowo przewodnicz ący lub jeden  z sędziów składu orzekającego.  
§ 3. Ogłoszenia wyroku dokonuje się przez odczytanie sentencji.  W czasie ogłaszania wyroku wszyscy obecni,  z wy-
jątkiem sądu, stoją. Po ogłoszeniu sentencji przewodniczący lub sędzia sprawozdawca podaje ustnie za sadnicze powody 
rozstrzygnięcia, może jednak tego zaniechać, jeżeli sprawa była rozpoznawana przy drzwiach zamkniętych.  
§ 4. Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli uzasadnienia wyroku 
nie sporządza się  z urzędu . 
§ 5. Wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym, podlega niezwłocznie publicznemu udostępnieniu  w sekretariacie s ą-
du, przez okres czternastu dni.  
Art. 140. § 1. Stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego 
obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do terminu  i sposobu wniesienia środka odw o-
ławczego.  
§ 2. Stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na 
skutek pozbawienia wolnośc i była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, sąd  z urzędu  w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyr o-
ku doręcza odpis jego sentencji z  pouczeniem  o terminie  i sposobie wniesienia środka odwoławczego.  
§ 3. Jeżeli sąd doręcza odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym stronie działającej bez adwokata, 
radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego poucza ją  o terminie  i sposobie wniesienia środka o d-
woławczego.  
Art. 141. § 1. Uzasadnienie wyroku sporządza się  z urzędu  w terminie czter nastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo 
podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym.  
§ 2. W sprawach,  w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony  w ter-
minie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyr oku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza 
się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.  
§ 2a. W sprawie zawiłej,  w razie niemożności sporządzenia uzasadnienia  w terminie, o  którym mowa  w § 1 i 2, prezes 
sądu moż e przedłużyć ten termin na czas oznaczony, nie dłuższy niż trzydzieści dni.  
§ 3. Odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym.  
§ 4. Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu spraw y, zarzutów podniesionych  w skar-
dze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli  w wyniku uwzględnienia 
skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać  wskazania 
co do dalszego postępowania.  
Art. 142. § 1. Odpis wyroku  z uzasadnieniem sporządzonym  z urzędu doręcza się każdej stronie.  
§ 2. Jeżeli uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na wniosek strony, odpis wyroku z  uzasadnieniem doręcza się 
tylko tej stronie, która złożyła wniosek.  
Art. 143. Uzasadnienie wyroku podpisują sędziowie, którzy brali udział  w jego wydaniu. Jeżeli którykolwiek  z sę-
dziów nie może podpisać uzasadnienia, przewodniczący lub inny sędzia składu orzekającego zaznacza na wyroku przyc zy-
nę braku podpisu.  
Art. 144. Sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia,  a jeżeli wyrok został wydany na posi e-
dzeniu niejawnym – od podpisania sentencji wyroku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 28 – Poz. 1302  
 
 Art. 145. § 1. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:  
1) uchyla decyzję lub postanowienie  w całości albo  w części, jeżeli stwierdzi:  
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,  
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,  
c) inne naruszenie przepisów pos tępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;  
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia  w całości lub  w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone  
w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub  w innych przepisach;  
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia  z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone  w Kodeksie 
postępowania administracyjnego lub  w innych przepisach.  
§ 2. W sprawach skarg na decyzje  i postanowienia wydane  w innym postępowaniu, niż uregulowane  w Kodeksie  
postępowania administracyjnego  i w przepisach  o postępowaniu egzekucyjnym  w administracji, przepisy  § 1 stosuje się  
z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie,  w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie.  
§ 3. W przypadku,  o którym mowa  w § 1 pkt  1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania admin i-
stracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.  
Art. 145a.  § 1. W przypadku,  o którym mowa  w art. 145 § 1 pkt  1 lit.  a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnio ne okolic z-
nościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w  określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób 
załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.  
§ 2. O wydaniu decyzji lub postan owienia,  o których mowa  w § 1, właściwy organ zawiadamia sąd  w terminie sie d-
miu dni od dnia ich wydania.  W przypadku niezawiadomienia sądu, może on orzec  o wymierzeniu organowi grzywny  
w wysokości określonej w  art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na  posiedzeniu niejawnym.  
§ 3. W przypadku niewydania decyzji lub postanowienia,  o których mowa  w § 1, w określonym przez sąd terminie, 
strona może wnieść skargę, żądając wydania orzeczenia stwierdzającego istnienie albo nieistnienie uprawnienia lub ob o-
wiązk u. Sąd wyda orzeczenie  w tym przedmiocie, jeżeli pozwalają na to okoliczności sprawy.  W wyniku rozpoznania 
skargi sąd stwierdza czy niewydanie decyzji lub postanowienia miało miejsce  z rażącym naruszeniem prawa  i może pona d-
to z urzędu albo na wniosek stron y wymierzyć organowi grzywnę  w wysokości określonej  w art. 154 § 6 lub  przyznać od 
organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej  w art. 154 § 6. 
Art. 146. § 1. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w  art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, 
interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynn o-
ści. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. W sprawach skarg na akt lub czynność,  o których mowa  w art. 3 § 2 pkt  4, sąd może  w wyroku uznać uprawni e-
nie lub obowiązek wynikające  z przepisów prawa.  
Art. 147. § 1. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt,  o których mowa  w art. 3 § 2 pkt  5 i 6, stwierdza niewa ż-
ność tej uchwały lub aktu  w całości lub  w części albo stwierdza, że zostały wydane  z naruszeniem prawa, jeżeli przepis 
szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.  
§ 2. Rozstrzygnięcia  w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu,  o których mowa  w § 1, 
podle gają wzruszeniu  w trybie określonym  w postępowaniu administracyjnym albo  w postępowaniu szczególnym.  
Art. 148. Sąd uwzględniając skargę jednostki samorządu terytorialnego na akt nadzoru uchyla ten akt.  
Art. 149. § 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynnoś ć lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy  
w sprawach określonych  w art. 3 § 2 pkt  1–4 albo  na przewlekłe prowadzenie postępowania  w sprawach określonych  
w art. 3 § 2 pkt  4a: 
1) zobowiązuje organ do wydania  w określonym terminie aktu, interpret acji albo do dokonania czynności;  
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających  z przepisów prawa;  
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.  
§ 1a. Jednocześnie sąd  stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ 
miały miejsce  z rażącym naruszeniem prawa.  
§ 1b. Sąd, w przypadku,  o którym mowa  w § 1 pkt  1 i 2, może ponadto orzec o  istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia 
lub obowiąz ku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu 
faktycznego  i prawnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 29 – Poz. 1302  
 
 § 2. Sąd, w przypadku,  o którym mowa  w § 1, może ponadto orzec  z urzędu albo na wniosek strony  o wymierzeniu 
organowi grzywny  w wysokości określonej  w art. 154 § 6 lub  przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do 
wysokości połowy kwoty określonej  w art. 154 § 6. 
Art. 150. W sprawach skarg na akty  i czynności niewymienione  w art. 145–148 sąd uwzględniając skargę uchyla lub 
stwierdza bezskuteczność aktu lub czynności.  
Art. 151. W razie nieuwzględnienia skargi  w całości albo  w części sąd oddala skargę odpowiednio  w całości albo  
w części.  
Art. 151a.  § 1. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całośc i, jeżeli stwierdzi naruszenie art.  138 § 2 
ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na 
wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.  
§ 2. W przypa dku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw.  
§ 3. Od wyroku, o którym mowa w § 1, nie przysługuje środek odwoławczy, z tym że na zawarte w wyroku postan o-
wienie  w przedmiocie grzywny przysługuje zażalenie.  
Art. 152. § 1. W razie uwzględnie nia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili 
uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się do aktów prawa miejscowego.  
Art. 153. Ocena prawna  i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w  orzeczeniu sądu wiążą  w sprawie 
organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia,  a także 
sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.  
Art. 154. § 1. W razie niewykonania w yroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie 
postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia spr a-
wy, może wnieść skargę w  tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organow i grzywny.  
§ 2. Sąd, w przypadku,  o którym mowa  w § 1, może ponadto orzec  o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub ob o-
wiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktyc z-
nego  i prawnego.  Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez 
organ miały miejsce  z rażącym naruszeniem prawa.  
§ 3. Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi,  o której mowa  w § 1, nie stanowi podstawy do 
umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.  
§ 4. Osobie, która poniosła szkodę wskutek niewykonania orzeczenia sądu, służy roszczenie  o odszkodowanie na z a-
sadach określonych  w Kodeksie cywilnym.  
§ 5. Odszkodowanie,  o którym mowa  w § 4, przysługuje od o rganu, który nie wykonał orzeczenia sądu. Jeżeli organ  
w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia wniosku o  odszkodowanie nie wypłacił odszkodowania, uprawniony podmiot 
może wnieść powództwo do sądu powszechnego.  
§ 6. Grzywnę,  o której mowa  w § 1, wymierz a się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia 
miesięcznego  w gospodarce narodowej  w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego 
na podstawie odrębnych przepisów.  
§ 7. Uwzględniając skargę sąd może przyznać o d organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy 
kwoty określonej  w art. 154 § 6. 
Art. 155. § 1. W razie stwierdzenia  w toku rozpoznawania sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności maj ą-
cych wpływ na ich powstanie, skład orzekający sąd u może, w  formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub 
ich organy zwierzchnie  o tych uchybieniach.  
§ 2. Organ, który otrzymał postanowienie, obowiązany jest je rozpatrzyć  i powiadomić  w terminie trzydziestu dni sąd  
o zajętym stanowisku.  
§ 3. W razie niezastosowania się do obowiązków,  o których mowa  w § 2, sąd może orzec  o wymierzeniu organowi 
grzywny  w wysokości określonej  w art. 154 § 6. Postanowienie wydaje się na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 156. § 1. Sąd może  z urzędu sprostować  w wyroku niedok ładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne 
oczywiste omyłki.  
  
Dziennik  Ustaw  – 30 – Poz. 1302  
 
 § 2. Sprostowanie sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym.  O sprostowaniu umieszcza się wzmiankę na or y-
ginale wyroku,  a na żądanie stron także na udzielonych im odpisach. Dalsze odpi sy powinny być zredagowane  w brzmieniu 
uwzględniającym postanowienie  o sprostowaniu.  
§ 3. Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z  urzędu sprostować wyrok 
pierwszej instancji.  
Art. 157. § 1. Strona może  w ciągu czterna stu dni od doręczenia wyroku  z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się 
stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek  o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł  o całości skargi albo nie zamieś -
cił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów usta wy powinien był zamieścić  z urzędu.  
§ 1a. Wniosek,  o którym mowa  w § 1, zgłoszony po upływie terminu, podlega odrzuceniu. Sąd może wydać postan o-
wienie na posiedzeniu niejawnym.  
§ 2. Wniosek  o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.  
§ 3. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada  w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów.  
Art. 158. Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie  w tym 
przedmiocie s ąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 159. Wniosek  o sprostowanie, uzupełnienie lub wykładnię wyroku nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia 
środka zaskarżenia.  
Art. 160. Jeżeli ustawa niniejsza nie przewiduje wydania wyroku, sąd wydaje orzeczen ie w formie postanowienia.  
Art. 161. § 1. Sąd wydaje postanowienie  o umorzeniu postępowania:  
1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;  
2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i  obowiązków ściśle związanych  
z osobą zmarłego, chyba że udział  w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;  
3) gdy postępowanie  z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.  
§ 2. Postanowienie  o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu ni ejawnym.  
Art. 162. Rozstrzygnięcia zawarte  w postanowieniach niekończących postępowania w  sprawie, wydanych na posi e-
dzeniach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji, jeżeli nie przysługuje na nie zażalenie.  
Art. 163. § 1. Postan owienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu  i doręcza stronom.  
§ 2. Postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym sąd doręcza  z urzędu stronom. Gdy stronie przysługuje środek 
zaskarżenia, postanowienie należy doręczyć  z uzasadnieniem. Doręczając postanowienie należy pouczyć stronę występuj ą-
cą w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego  o dopuszczalności, term i-
nie i sposobie wniesienia środka odwoławczego.  
§ 3. Uzasadnienie,  o którym m owa w § 1 i 2, należy sporządzić  w terminie siedmiu dni od dnia wydania postanowienia.  
Art. 164. Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili,  w której zostało podpisane wraz  z uza-
sadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwi li podpisania sentencji.  
Art. 165. Postanowienia niekończące postępowania  w sprawie mogą być uchylane i  zmieniane wskutek zmiany ok o-
liczności sprawy, chociażby były zaskarżone,  a nawet prawomocne.  
Art. 166. Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy  o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.  
Art. 167. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego.  
Art. 167a.  § 1. Do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące 
zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu.  
§ 2. Od zarządzeń  i postanowień referendarza sądowego,  o których mowa  w art. 30 § 1, art. 49 § 2 oraz art.  234 § 2, 
przysługuje sprzeciw. Sprzeciw rozpoznaje sąd,  w którym wydano zaskarżone orzeczenie.  
§ 3. W razie wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc.  
§ 4. Sprzeciw wnosi się do sądu  w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia stronie zarządzenia lub postanowienia  
referendarza sądowego, chyba że p rzepis szczególny stanowi inaczej.  
§ 5. Sprzeciw wniesiony po upływie terminu sąd odrzuca.  
§ 6. Sąd rozpoznaje sprawę jako sąd pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 31 – Poz. 1302  
 
 Rozdział 11  
Prawomocność orzeczeń  
Art. 168. § 1. Orzeczenie sąd u staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy.  
§ 2. Mimo niedopuszczalności odrębnego zaskarżenia nie stają się prawomocne postanowienia podlegające roz -
poznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdy Sąd ten rozpoznaje sprawę,  w której je wydano.  
§ 3. Jeżeli zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne  w części pozostałej  z upływem terminu do 
zaskarżenia, chyba że Naczelny Sąd Administracyjny może  z urzędu rozpoznać sprawę także  w tej części.  
Art. 169. § 1. Prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony oraz w  przypadku,  o którym mowa  w art. 286 § 1, 
wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym. Postanowienie doręcza się tylko stronie, która złożyła wni o-
sek. 
§ 2. Postanowienie stwierdzające prawomocność orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego może wydać  
referendarz sądowy.  
Art. 170. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony  i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy  i inne organy 
państwowe,  a w przypadkach  w ustawie przewidzian ych także inne osoby.  
Art. 171. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w  związku ze skargą stanowiło 
przedmiot rozstrzygnięcia.  
Art. 172. Naczelny Sąd Administracyjny unieważnia prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wydane  w spra-
wie, która ze względu na osobę lub przedmiot nie podlegała orzecznictwu sądu administracyjnego  w chwili orzekania  
i odrzuca skargę, jeżeli orzeczenie to nie może być wzruszone  w trybie przewidzianym  w ustawie. Sąd orzeka na wniosek 
Prezesa Naczelne go Sądu Administracyjnego. Do rozpoznania wniosku stosuje się odpowiednio przepisy  o rozpoznaniu 
skargi kasacyjnej.  
DZIAŁ IV  
Środki odwoławcze  
Rozdział 1  
Skarga kasacyjna  
Art. 173. § 1. Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowie nia kończącego postęp o-
wanie  w sprawie,  z wyłączeniem przypadków,  o których mowa  w art. 58 § 1 pkt  2–4, art. 161 § 1 oraz art.  220 § 3, prz y-
sługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.  
§ 2.28) Skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator , Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich 
Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.  
Art. 174. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:  
1) naruszeniu prawa materialnego pr zez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;  
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.  
Art. 175. § 1.29) Skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego,  z zastrzeżeniem  § 2–3. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii 
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstaw i-
cielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik 
Praw Dziecka.  
§ 2a.30) Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej  Rzecz y-
pospolitej P olskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej,  państwowe je d-
nostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są  przez Prokuratorię Genera l-
ną Rzeczypospolitej Polskiej.  
                                                           
28) W brzmieniu ustalonym przez art. 79 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 3. 
29) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 2 lit. a ustaw y, o której mowa w odnośniku 7. 
30) Dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 7. 
 
  
Dziennik  Ustaw  – 32 – Poz. 1302  
 
 § 3. Skarga kasacyjna może być sporządzona przez:  
1) doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych  i celnych oraz w  sprawach egzekucji administracyjnej 
związanej  z tymi obowiązkami;  
2) rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej.  
Art. 176. § 1. Skarga kasacyjna powinna zawierać:  
1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone  w całości, czy  w części;  
2) przytoczenie podstaw kasacyjnych  i ich uzasadnienie;  
3) wniosek  o uchylenie lub zmianę orzeczenia  z ozna czeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.  
§ 2. Poza wymaganiami,  o których mowa  w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzi a-
nym dla pisma strony oraz zawierać wniosek  o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie  o zrzeczeniu  się rozprawy.  
Art. 177. § 1. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie,  w terminie 
trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z  uzasadnieniem.  
§ 2. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron  wiąże również prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich  
i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli jednak orzeczenia nie doręcza się stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich  
i Rzecznik Praw Dziecka mogą  w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia w ystąpić  o sporządzenie uzasadni e-
nia orzeczenia  i wnieść skargę kasacyjną  w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia  z uzasadnieniem.  
§ 3. W razie ustanowienia  w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzec znika 
patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia  z uzasadni e-
niem sporządzonym z  urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek  o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do 
wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika  o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż 
od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z  uzasadnieniem.  
§ 4. Jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie  art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wn iesienia skargi kasacyjnej, 
składa  w sądzie,  w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię  w tym przedmiocie wraz  
z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skar gi kas a-
cyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii,  o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia.  
§ 5. Przepisu  § 4 zdanie  trzecie nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona  z zachowaniem 
zasad należytej sta ranności.  W takim przypadku sąd zawiadamia  o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręg o-
wej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która 
wyznacza innego pełnomocnika.  
§ 6. W przypadku odmowy p rzyznania prawa pomocy  w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy pra w-
nego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek,  o którym mowa  w § 3, bieg terminu do wniesienia 
skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia do ręczenia stronie postanowienia,  a jeżeli strona wniesie 
środek zaskarżenia na to postanowienie – wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie  
w tym przedmiocie.  
Art. 177a.  Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych  w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw 
kasacyjnych  i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków  w terminie siedmiu dni pod rygorem 
odrzucenia skargi.  
Art. 178. Wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym ska rgę kasacyjną wniesioną po upł y-
wie terminu lub  z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła  
w wyznaczonym terminie.  
Art. 178a.  Wojewódzki sąd administracyjny umorzy na posiedzeniu niejawnym postępowan ie kasacyjne, jeżeli strona 
skutecznie cofnęła skargę kasacyjną przed jej przedstawieniem wraz  z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracy j-
nemu. Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
Art. 179. Strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść d o wojewódzkiego sądu administracyjnego odp o-
wiedź na skargę kasacyjną  w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Po upływie terminu na wniesienie 
odpowiedzi lub po zarządzeniu doręczenia odpowiedzi wnoszącemu skargę kasacyjną, wojewódzki  sąd administracyjny 
niezwłocznie przedstawi skargę kasacyjną wraz  z odpowiedzią  i aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.  
Art. 179a.  Jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd 
administracyj ny stwierdzi, że  w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście 
usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także  o zwrocie kosztów 
postępowania kasacyjnego  i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysług u-
je skarga kasacyjna.  
  
Dziennik  Ustaw  – 33 – Poz. 1302  
 
 Art. 180. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona o d-
rzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny,  albo zwróci ją temu sądowi  w celu usunięcia dostrzeżonych braków.  
Art. 181. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na rozprawie  w składzie trzech sędziów, 
chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.  
§ 2. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną od wyroku, wydaje wyrok,  a rozpoznając skargę 
kasacyjną od postanowienia – wydaje postanowienie.  
Art. 182. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od post a-
nowi enia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie  w sprawie.  
§ 2. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją 
wniosła, zrzekła się rozprawy,  a pozostałe strony,  w terminie czternas tu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zaż ą-
dały przeprowadzenia rozprawy.  
§ 2a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego 
oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym.  
§ 3. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka  w składzie jednego sędziego,  a w przypadkach,  
o których mowa  w § 2, w składzie trzech sędziów.  
Art. 182a.  Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sąd u administr a-
cyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu.  
Art. 183. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę  w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak  z urzę-
du pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.  
§ 2. Nieważność postępowania zachodzi:  
1) jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna;  
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstaw i-
ciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany;  
3) jeżeli  w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli spra -
wa taka została już prawomocnie osądzona;  
4) jeżeli skład sądu o rzekającego był sprzeczny  z przepisami prawa albo jeżeli w  rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia 
wyłączony  z mocy ustawy;  
5) jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw;  
6) jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł  w sprawie,  w której je st właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.  
Art. 184. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo j e-
żeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.  
Art. 185. § 1. Naczelny Sąd Adm inistracyjny  w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie  
w całości lub  w części  i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie,  a gdyby sąd ten nie  
mógł rozpoznać jej  w innym składzie innemu sądowi.  
§ 2. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją  w innym składzie.  
Art. 186. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uchyla wyrok także  w części niezaskarżonej, 
jeżeli zachodzi nieważność postępowania.  
Art. 187. § 1. Jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpl i-
wości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy  i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia 
składowi siedmiu sędziów tego Sądu.  
§ 2. Uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest  w danej sprawie wiążąca.  
§ 3. Naczelny Sąd Administracyjny  w składzie siedmiu sędziów może przejąć sprawę do rozpoznania.  
Art. 188. Naczelny Sąd Administracyjny  w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, 
rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.  
  
Dziennik  Ustaw  – 34 – Poz. 1302  
 
 Art. 189. Jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim 
sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane  w sprawie orzeczenie oraz 
odrzuca skargę lub umarza postępowanie.  
Art. 190. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną  w tej sprawie przez 
Nacze lny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu 
sprawy na podstawach sprzecznych  z wykładnią prawa ustaloną  w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.  
Art. 191. Naczelny Sąd Administracyjny,  na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia wojewódzkiego 
sądu administracyjnego, które nie podlegały zaskarżeniu w  drodze zażalenia,  a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.  
Art. 192. Z wyjątkiem przypadków określonych  w art. 123–125, postępow anie przed Naczelnym Sądem Administr a-
cyjnym ulega zawieszeniu jedynie na zgodny wniosek stron.  
Art. 193. Jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do post ę-
powania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępo wania przed wojewódzkim sądem administracyjnym,  z tym że  
Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia  z urzędu wyroki  i postanowienia  w terminie trzydziestu dni. Uzasadnienie wyr o-
ku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.  
Rozdzia ł 2 
Zażalenie  
Art. 194. § 1. Zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu 
administracyjnego  w przypadkach przewidzianych w  ustawie,  a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest:  
1) przekazanie spraw y innemu sądowi administracyjnemu;  
1a) odrzucenie skargi  w przypadkach,  o których mowa  w art. 58 § 1 pkt  2–4 oraz art.  220 § 3; 
1b) umorzenie postępowania;  
2) wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności,  o których m o-
wa w art. 61; 
3) (uchylony)  
4) odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku;  
5) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa;  
5a) odrzucenie wniosku  o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia;  
6) oddalenie wniosku  o wyłączenie sędz iego;  
7) odrzucenie skargi kasacyjnej;  
8) odrzucenie zażalenia;  
9) zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej;  
10) ukaranie grzywną.  
§ 2. Zażalenie wnosi się  w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia.  
§ 3. Zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w  postępowaniu sądowym oraz zawierać 
wskazanie zaskarżonego postanowienia  i wniosek o  jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia.  
§ 4.31) Zażalenie, którego przedmiotem jest o drzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata 
lub radcę prawnego. Przepis  art. 175 § 2–3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 195. § 1. Akta sprawy wraz  z zażaleniem wojewódzki sąd administracyjny przedstawia Naczelnemu Sądowi 
Administracyjnemu po doręczeniu zażalenia pozostałym stronom. Odpowiedź na zażalenie może być wniesiona wprost do 
Naczelnego Sądu Administracyjnego  w terminie siedmiu dni od doręczenia zażalenia.  
§ 2. Jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub je st oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administr a-
cyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi 
Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie  i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na  nowo. Od ponownie w y-
danego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych.  
                                                           
31) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 7. 
  
Dziennik  Ustaw  – 35 – Poz. 1302  
 
 § 3. Jeżeli postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe przed przedstawieniem zażalenia wraz  z aktami spra -
wy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, wojewódz ki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym umarza to post ę-
powanie. Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
Art. 196. Wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu ro z-
strzygnięcia zażalenia. Postanowienie t akie może zapaść na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 197. § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym.  
§ 2. Do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy  o skardze kasacyjnej,  z wy-
łączenie m art. 185 § 2. 
Art. 198. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli 
ustawa przewiduje wniesienie zażalenia.  
DZIAŁ V  
Koszty postępowania  
Rozdział 1  
Zwrot kosztów postępowania między stronami  
Art. 199. Strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem  w sprawie, chyba że przepis szczególny 
stanowi inaczej.  
Art. 200. W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał 
zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępow a-
nia, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.  
Art. 201. § 1. Zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także  w razie umorzenia postępowania  z przyczyny 
określonej  w art. 54 § 3. 
§ 2. W razie umorzenia postępowania  w przypadku określonym  w art. 118 § 2, przepis  art. 206 stosuje się odpowiednio.  
Art. 202. § 1. Jeżeli po stronie skarżącej występuje kilku uprawnionych  w sprawie, zwrot  kosztów przysługuje ka ż-
demu  z nich odpowiednio do udziału  w sprawie.  
§ 2. Jeżeli uprawnienia lub obowiązki skarżących,  o których mowa  w § 1, związane z  przedmiotem zaskarżenia są 
wspólne, zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie.  
Art. 203. Stronie,  która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów p o-
stępowania kasacyjnego:  
1) od organu – jeżeli  w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddal a-
jący skargę;  
2) od sk arżącego – jeżeli  w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji 
uwzględniający skargę.  
Art. 204. W razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić ni e-
zbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez:  
1) organ – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę;  
2) skarżącego – jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę.  
Art. 205. § 1. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, 
który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do 
sądu strony lub pełnomocnika oraz równowa rtość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa  w sądzie.  
§ 2. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się 
ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone  w odrębnych p rzepisach  i wydatki jednego adwokata lub 
radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.  
  
Dziennik  Ustaw  – 36 – Poz. 1302  
 
 § 3. Przysługujące stronie należności  z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się  
i wypł aca według zasad określonych  w przepisach działu 2  tytułu III ustawy  z dnia 2 8 lipca 200 5 r. o kosztach sądowych  
w sprawach cywilnych ( Dz. U. z 2018 r. poz. 300,  398, 770 i 914 ). 
§ 4. Przepisy  § 2 i 3 stosuje się odpowiednio do strony reprezentowanej przez  doradcę podatkowego lub rzecznika 
patentowego.  
Art. 206. Sąd może  w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania  w całości 
lub w części,  w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona  w części niewspółmiernej  w stosunku  do wartości prze d-
miotu sporu ustalonej  w celu pobrania wpisu.  
Art. 207. § 1. Przepisy  art. 202, art. 205 i art. 206 mają odpowiednie zastosowanie w  przypadkach,  o których mowa  
w art. 203 i art. 204. 
§ 2. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może od stąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kas a-
cyjnego  w całości lub  w części.  
Art. 208. Niezależnie od wyników spraw,  o których mowa  w art. 200, art. 203, art. 204 i art. 207, sąd może włożyć na 
stronę obowiązek zwrotu kosztów – w całości lub  w części – wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym 
postępowaniem.  
Art. 209. Wniosek strony  o zwrot kosztów sąd rozstrzyga  w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz  
w orzeczeniu,  o którym mowa  w art. 201, art. 203 i art. 204. 
Art. 210. § 1. Strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy 
bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku  o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą 
bez adwokata, radcy prawnego, doradcy po datkowego lub rzecznika patentowego sąd powinien pouczyć  o skutkach ni e-
zgłoszenia wniosku  w powyższym terminie.  
§ 2. Przepis  § 1 nie ma zastosowania  w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest repreze n-
towana przez adwokata, radcę pr awnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego.  W takim przypadku  o kosztach 
należnych stronie sąd orzeka z  urzędu.  
Rozdział 2  
Koszty sądowe  
Oddział 1  
Przepisy ogólne  
Art. 211. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe  i zwrot wydatków.  
Art. 212. § 1. Opłatami sądowymi są wpis  i opłata kancelaryjna.  
§ 2. Opłaty sądowe są dochodami budżetu państwa.  
Art. 213. Do wydatków zalicza się  w szczególności:  
1) należności tłumaczy  i kuratorów ustanowionych  w danej sprawie;  
2) koszty ogłoszeń oraz diety  i koszty  podróży należne sędziom  i pracownikom sądowym z  powodu wykonania czyn -
ności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w  odrębnych przepisach.  
Art. 214. § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do 
sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.  
§ 2. Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z  przedmiotem zaskarżenia są 
wspólne, podlega jednej opłacie.  W przeciwnym razie każda z  tych osób uiszcza opłatę odd zielnie stosownie do swojego 
uprawnienia lub obowiązku.  
Art. 215. § 1. W każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe  w danej instancji należy podać wartość przed -
miotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty.  
§ 2. Oznaczenie wartości  przedmiotu zaskarżenia zaokrągla się wzwyż do pełnych złotych.  
Art. 216. Jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 37 – Poz. 1302  
 
 Art. 217. Do wartości przedmiotu zaskarżenia nie wlicza się odsetek  i kosztów zwi ązanych  z należnością główną.  
Art. 218. Przewodniczący może sprawdzić wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczoną  w piśmie  i zarządzić  w tym 
celu dochodzenie.  
Art. 219. § 1. Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie.  
§ 2. Opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właś -
ciwego sądu. Końcówki opłat zaokrągla się wzwyż do pełnych złotych.  
Art. 220. § 1.32) Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opł a-
ta. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia 
pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w termi nie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu 
tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.  
§ 1.33) Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opł ata, w tym 
opłata,  o której mowa  w art. 235a.  W tym przypadku, z  zastrzeżeniem  § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnosz ą-
cego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę  w terminie siedmiu dni od dnia 
doręczenia wezwania.  W razie  bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie  o pozo-
stawieniu pisma bez rozpoznania.  
§ 2. Jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma  w kraju przedstawiciela, 
przewodniczący wyznaczy termin do  uiszczenia opłaty nie krótszy niż dwa miesiące.  
§ 3. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga  o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie 
został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.  
§ 3a.34) Skarga, skarga kasacyjna,  zażalenie oraz skarga  o wznowienie postępowania wnoszone  w formie 
dokumentu elektronicznego, od których pomimo wezwania nie została uiszczona opłata,  o której mowa  w art. 235a, 
podlegają odrzuceniu przez sąd.  
§ 4. Zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego  o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postan o-
wienie sądu  o odrzuceniu środków prawnych wymienionych  w § 3, wolne jest od wpisu.  
Art. 221. (uchylony)  
Art. 222. Nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już  z niego wynika, że podlega ono od rzuceniu.  
Art. 223. § 1. Przepisy  art. 220 i art. 222 stosuje się odpowiednio, gdy obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty 
powstanie na skutek ustalenia wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia, cofnięcia przyznanego prawa pomocy, albo uch y-
lenia kurate li przed wyznaczeniem terminu rozprawy.  
§ 2. Jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd  w orzeczeniu kończącym postępowanie  w danej instancji nakaże 
ściągnąć tę opłatę od strony, która obowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy  z orzeczenia t ego wynika obowiązek 
poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę.  
Art. 224. Jeżeli  w toku postępowania sąd nie orzekł  o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych lub też orzeczeniem 
nie objął całej kwoty należnej  z tego tytułu, postanowienie w  tym przedmi ocie wyda na posiedzeniu niejawnym wojewód z-
ki sąd administracyjny.  
Art. 225. Opłatę prawomocnie uchyloną  w całości lub  w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami 
pobranymi  a kosztami należnymi,  a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokry cie wydatków zwraca się stronie  z urzę-
du na jej koszt.  
Art. 226. § 1. Prawo do żądania kosztów sądowych przedawnia się  z upływem trzech lat licząc od dnia,  w którym 
koszty należało uiścić.  
§ 2. Prawo strony do żądania zwrotu opłaty sądowej lub zaliczki na pokrycie wydatków przedawnia się  z upływem 
trzech lat licząc od dnia powstania tego prawa.  
                                                           
32) W tym brzmi eniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 33. 
33) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 15 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 201 9 r. 
34) Dodany przez art. 4 pkt 15 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 38 – Poz. 1302  
 
 Art. 227. § 1. Zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu 
administracyjnego  w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli s trona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy.  
§ 2. Od zażaleń,  o których mowa  w § 1, nie pobiera się opłat sądowych.  
Art. 228. Grzywny orzeczone  w postępowaniu przed sądem administracyjnym są także, oprócz kosztów sądowych, 
dochodami budżetu pa ństwa. Należności te podlegają egzekucji sądowej bez nadawania orzeczeniu klauzuli wykonalności.  
Art. 229. § 1. Należności  z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych  w postępowaniu 
przed sądem administracyjnym,  z wyjątkiem grzywien,  o których mowa  w art. 55 § 1, art. 149 § 2 oraz art.  154 § 1, mogą 
być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty, jeżeli jej ściągnięcie byłoby połącz o-
ne z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt cię żkimi skutkami.  
§ 2. Rada Ministrów określi,  w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady  i tryb umarzania, odraczania  i rozkład a-
nia na raty oraz cofania odroczenia lub rozłożenia na raty należności określonych  w § 1. W rozporządzeniu należy określić 
organy  uprawnione do umarzania, odraczania, rozkładania na raty oraz cofania odroczenia  i rozłożenia na raty należności, 
okresy na jakie należności te mogą być odroczone lub rozłożone na raty, zakres umorzenia, sposób udokumentowania 
wniosku przez dłużnika,  a także przypadki,  w których należności mogą być umorzone  z urzędu  w całości lub  w części.  
Oddział 2  
Wpis  
Art. 230. § 1. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym  w danej instancji pobiera się 
wpis stosunkowy lub stały.  
§ 2. Pismami, o k tórych mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga 
o wznowienie postępowania.  
Art. 231. Wpis stosunkowy pobiera się  w sprawach,  w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne.  
W innych sprawach pobiera się  wpis stały.  
Art. 232. § 1. Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od:  
1) pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy;  
2) zażalenia na postanowienie  w przedmiocie ukarania grzywną, jeżeli zażalenie zostało uwzględnione.  
§ 2. Postanowienie  w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 233. Rada Ministrów określi,  w drodze rozporządzenia, wysokość oraz szczegółowe zasady pobierania wpisu.  
W rozporządzeniu należy uwzględnić, że wpis nie może być n iższy niż sto złotych, wpis stosunkowy nie może być wyższy 
niż 4% wartości przedmiotu zaskarżenia  i nie może przekraczać stu tysięcy złotych,  a wpis stały wyższy niż dziesięć tysi ę-
cy złotych, oraz że wpis stały powinien być zróżnicowany  w zależności od rod zaju i charakteru sprawy.  
Oddział 3  
Opłata kancelaryjna  
Art. 234. § 1. Za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów  i innych dokumentów 
na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z  zastrzeżeniem  § 3. 
§ 2. Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia  z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego  w termi-
nie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku  o sporządzenie uzasadnienia orzecz e-
nia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła 
wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Przepisów  art. 220 nie stosuje się.  
§ 3. Nie pobiera się opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia  z uzasadnieniem, podlegający doręczeniu  z urzędu.  
§ 4. Czynności,  o których mowa  w § 2, może wykonywać referendarz sądowy.  
Art. 235. Opłatę kancelaryjną pobiera się także za odpisy, wyciągi, kopie  i wydruki oraz zaświadczenia  i inne dok u-
menty wydawane na podstawie zbiorów gromadzonych i  prowadzonych  w sądzie poza aktami sprawy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 39 – Poz. 1302  
 
 Art. 235a.35) Opłatę kancelaryjną pobiera się również za wydruki pism i  załączników wniesionych  w formie do -
kumentu elektronicznego sporządzane  w celu ich doręczenia stronom, które nie posługują się ś rodkami komunik a-
cji elektronicznej do odbioru pism.  
Art. 236.36) Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat kancelaryjnych. W rozporządzeniu n a-
leży uwzględnić, że opłatę pobiera się za każdą stronę wydanego dokumentu, wysokość opłaty za  odpis orzeczenia 
z uzasadnieniem sporządzonego na wniosek nie może być wyższa niż dwieście złotych oraz określić podwyższenie opłaty 
za wydanie dokumentu sporządzonego w języku obcym lub zawierającego tabelę.  
Art. 236.37) Rada Ministrów określi,  w drodze rozporządzenia, wysokość opłat kancelaryjnych.  W rozporzą-
dzeniu należy uwzględnić, że opłatę pobiera się za każdą stronę wydanego dokumentu, wysokość opłaty za odpis 
orzeczenia  z uzasadnieniem sporządzonego na wniosek nie może być wyższa niż dwieście zł otych,  a wysokość opłaty 
za wydruki dokumentów elektronicznych nie może przekraczać rzeczywistych kosztów ich tworzenia, oraz określić 
podwyższenie opłaty za wydanie dokumentu sporządzonego w  języku obcym lub zawierającego tabelę.  
Oddział 4  
Wydatki  
Art. 237. § 1. Strona, która wniosła  o podjęcie czynności połączonej  z wydatkami, obowiązana jest wpłacić zaliczkę 
na ich pokrycie.  
§ 2. Jeżeli wniosek złożyło kilka stron albo sąd zarządził wykonanie czynności  z urzędu, zaliczkę powinny wpłacić 
strony  w częściac h równych lub  w innym stosunku według uznania sądu.  
§ 3. Sąd oznaczy wysokość zaliczki  i termin jej wpłacenia. Jeżeli przewidywane wydatki okażą się większe od wpł a-
conej zaliczki, sąd nakaże jej uzupełnienie.  
Art. 238. § 1. W razie niewpłacenia zaliczki pr zez strony stosownie do  art. 237, kwotę potrzebną na pokrycie wyda t-
ków wykłada się tymczasowo  z części budżetu sądu administracyjnego. Wyłożona kwota jest należnością budżetu państwa, 
którą zwraca strona zobowiązana do wpłacenia zaliczki.  
§ 2. Przewodniczą cy wezwie stronę zobowiązaną do wpłacenia zaliczki, aby  w terminie czternastu dni,  a jeżeli mies z-
ka ona za granicą – w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż dwa miesiące, uiściła kwotę wyłożoną  z budżetu.  
§ 3. W razie bezskutecznego upływu terminu,  o którym mowa  w § 2, sąd wyda na posiedzeniu niejawnym postan o-
wienie nakazujące ściągnięcie wyłożonej kwoty bez wstrzymania biegu postępowania.  
§ 4. Przepisy  § 1–3 nie mają zastosowania  w przypadku, gdy niepodjęcie czynności, o  której mowa  w art. 237 § 1, 
stanow i przesłankę do zawieszenia postępowania.  
Rozdział 3  
Zwolnienie od kosztów sądowych  
Oddział 1  
Przepisy ogólne  
Art. 239. § 1. Nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych:  
1) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania  w sprawach:  
a) z zakresu pomocy  i opieki społecznej,  
b) dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności  i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej,  
c) dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych,  
d) ze stosunków pracy  i stosunków służbowych,  
e) z zakresu ubezpieczeń społecznych,  
f) z zakresu powszechnego obowiązku obrony,  
                                                           
35) Dodany przez art. 4 pkt 16 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
36) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 37. 
37) W brzmieniu ustalonym  przez art. 4 pkt 1 7 ustawy, o której mowa w odnośniku 5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 2019 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 40 – Poz. 1302  
 
 g) udzielania cudzoziemcom ochrony,  
h) dotyczących dodatków mieszkaniowych;  
2) prokurator, Rzecznik Praw Obyw atelskich  i Rzecznik Praw Dziecka;  
3) kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy;  
4) strona, której przyznane zostało prawo do pomocy  w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy),  
w zakresie okreś lonym  w prawomocnym postanowieniu  o przyznaniu tego prawa.  
§ 2. Nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie prz e-
pisów  o działalności pożytku publicznego i  o wolontariacie, w  sprawach własnych,  z wyjątkiem spraw dotyczących prow a-
dzonej przez te organizacje działalności gospodarczej,  a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione  
w art. 3 ust.  3 ustawy  z dnia 2 4 kwietnia 200 3 r. o działalności pożytku publicznego i  o wolontariacie ( Dz. U. z 2018 r. 
poz. 450 , 650 i 723 ) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów  
o działalności pożytku publicznego  i o wolontariacie.  
Art. 240. Rada Ministrów może,  w drodze rozporządzenia, zwolnić organizacje sp ołeczne od obowiązku uiszczania 
wpisu  w ich własnych sprawach,  a także cofnąć to zwolnienie. Dotyczyć to powinno zwolnienia  w sprawach prowadzonych  
w związku z  działalnością naukową, oświatową, kulturalną, dobroczynną oraz pomocy  i opieki społecznej.  
Art. 241. Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych  w przepisie prawa lub  w postanowieniu sądu a d-
ministracyjnego bez określenia zakresu tego zwolnienia – oznacza całkowite zwolnienie  z obowiązku wnoszenia zarówno 
opłat sądowych, jak i  ponoszenia wydat ków.  
Art. 242. Wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych wykładane są  z części budżetu sądu administracyjnego,  
w zakresie tego zwolnienia.  
Oddział 2  
Prawo pomocy  
Art. 243. § 1. Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszc zęciem postępowania 
lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 244. § 1. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawn e-
go, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.  
§ 2. Ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego  w ramach prawa p o-
mocy jest równoznaczne  z udzieleniem pełnomocnictwa.  
§ 3. Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, 
właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub 
Krajowa Rada Rzeczników Patentowych,  w miarę możliwości  i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą pra w-
nym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub 
rzecznika patentowego wskazanego przez stronę.  
Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane  w zakresie całkowitym lub częściowym.  
§ 2. Prawo pom ocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, 
radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.  
§ 3. Prawo pomocy  w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych  w całości lub  w części  
albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i  wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, 
doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.  
§ 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesi enia ułamkowej ich części 
albo określonej ich kwoty pieniężnej.  
Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:  
1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest  w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;  
2) w zakresi e częściowym – gdy wykaże, że nie jest  w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku 
utrzymania koniecznego dla siebie  i rodziny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 41 – Poz. 1302  
 
 § 2. Osobie prawnej,  a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy m o-
że być przyznane:  
1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;  
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.  
§ 3. Adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która 
nie zatrudnia lub nie pozostaje  w innym stosunku prawnym  z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzec z-
nikiem patentowym. Nie dotyczy to adw okata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustan o-
wionego na podstawie przepisów  o prawie pomocy.  
Art. 247. Prawo pomocy nie przysługuje stronie  w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.  
Art. 248. Przyznanie prawa pomocy nie zwa lnia strony od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli obowi ą-
zek taki wynika  z innych przepisów.  
Art. 249. Przyznanie prawa pomocy może być cofnięte  w całości lub  w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na 
podstawie których je przyznano, nie ist niały lub przestały istnieć.  
Art. 249a.  Jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie  w sprawie przyzn a-
nia prawa pomocy umarza się.  
Art. 250. § 1. Wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik paten towy otrzymuje wynagr o-
dzenie odpowiednio według zasad określonych w  przepisach o  opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, d o-
radców podatkowych albo rzeczników patentowych  w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz 
zwrotu niezbę dnych  i udokumentowanych wydatków.  
§ 2. W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie,  o którym mowa  w § 1. 
Art. 251. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała.  
Art. 252. § 1. Wniosek  o przyznanie prawa pomocy powin ien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne 
dane  o stanie majątkowym  i dochodach,  a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane  o stanie rodzinnym 
oraz oświadczenie strony o  niezatrudnieniu lub niepozostawaniu  w innym stosunku prawnym  z adwokatem, radcą pra w-
nym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.  
§ 1a. Oświadczenia,  o których mowa  w § 1, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego 
oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zaw arcia  w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy 
odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. ”. Klauzula ta zastępuj e pouczenie sądu o odpowiedzialności  
karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.  
§ 2. Wniosek składa się na urzęd owym formularzu według ustalonego wzoru.  
§ 3. Postanowienie  o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania  
w sprawie przyznania prawa pomocy doręcza się stronie, która złożyła wniosek. Środek zaskarżenia przysługuje wy łącznie 
wnioskodawcy.  
Art. 253. § 1. O wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd 
zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców 
Podatkowych lub K rajowej Rady Rzeczników Patentowych, doręczając postanowienie  o przyznaniu prawa pomocy. 
W przypadku, gdy ustanowienie pełnomocnika ma nastąpić po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kas a-
cyjna, sąd zawiadamia  o tym właściwą radę.  
§ 2. Okręgow a rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub 
Krajowa Rada Rzeczników Patentowych,  w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia,  o którym mowa  
w § 1, wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając  o tym ni ezwłocznie pełnomocnika oraz sąd.  W zawiadomieniu kierowanym 
do sądu właściwa rada wskazuje imię  i nazwisko wyznaczonego pełnomocnika oraz jego adres do doręczeń.  W przypadku 
ustanowienia pełnomocnika po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga ka sacyjna, właściwa rada informuje 
również niezwłocznie sąd o  dacie zawiadomienia pełnomocnika  o jego wyznaczeniu.  
§ 3. Jeżeli adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy ustanowiony  w ten sposób ma podjąć 
czynności poza siedzibą sądu orz ekającego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, 
Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, na wniosek ustanowionego adwok a-
ta, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, w yznaczy w  razie potrzeby adwokata, radcę pra w-
nego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego  z innej miejscowości.  
  
Dziennik  Ustaw  – 42 – Poz. 1302  
 
 Art. 254. § 1. Wniosek  o przyznanie prawa pomocy oraz wniosek  o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy pra w-
nej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.  
§ 2. Strona, która nie ma miejsca zamieszkania, pobytu lub siedziby na obszarze właściwości sądu,  o którym mowa  
w § 1, może złożyć wniosek  w innym wojewódzkim sądzie administracyjnym. Wniosek ten przesyła się niezwłocz nie do 
sądu właściwego.  
Art. 255. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku,  o którym mowa  w art. 252, okaże się niewystarczające do 
oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego  i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona 
jest obowiązana złożyć na wezwanie,  w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źród -
łowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.  
Art. 256. Rada Ministrów określi,  w drodze rozporządzenia:  
1) wzór  i sposób udostępniania urzędowego formularza,  o którym mowa  w art. 252 § 2, odpowiadającego wymaganiom 
przewidzianym dla pism strony, szczególnym wymaganiom postępowania  o przyznaniu prawa pomocy, zawierającego 
niezbędne pouczenie co do sposobu jego wypełnie nia i skutków niedostosowania się do określonych wymagań oraz 
klauzulę,  o której mowa  w art. 252 § 1a; 
2) rodzaje dokumentów źródłowych,  o których mowa  w art. 255, oraz okresy, za jakie mają być dokumentowane dane  
o majątku, dochodach  i stanie rodzinnym; d okumentami tymi mogą być  w szczególności odpisy zeznań podat kowych, 
wyciągi lub wykazy z  posiadanych rachunków bankowych,  w tym kont  i lokat dewizowych, wypisy z  rejestrów urz ę-
dowych, odpis aktualnych bilansów oraz zaświadczenia  o wysokości wynagrodzeń, h onorariów  i innych należności  
i otrzymywanych świadczeń.  
Art. 257. Wniosek  o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego br a-
ków strona nie uzupełniła  w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania.  
Art. 258. § 1. Czynności  w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy.  
§ 2. Do czynności,  o których mowa  w § 1, należą  w szczególności:  
1) przyjmowanie wniosków  o przyznanie prawa pomocy;  
2) przesyłanie wniosków  o przyznanie prawa pomocy do właśc iwego sądu;  
3) badanie złożonych wniosków  o przyznanie prawa pomocy co do wymogów formalnych,  a także co do ich treści;  
4) przekazywanie wniosków do rozpoznania sądowi  w przypadku,  o którym mowa  w art. 247; 
5) wzywanie stron do uzupełnienia braków formalny ch wniosków,  a także do złożenia dodatkowych oświadczeń  i do-
kumentów;  
6) wydawanie zarządzeń  o pozostawieniu wniosków bez rozpoznania;  
7) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień  o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo 
umorzeniu  postępowania  w sprawie przyznania prawa pomocy;  
8) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień  o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, 
doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy  
oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. Czynności,  o których mowa  w § 2, może  w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. Na post a-
nowienia albo zarządzenie sądu,  o których mowa  w § 2 pkt  6–8, przysługuje zażal enie.  
Art. 259. § 1. Od zarządzeń  i postanowień,  o których mowa  w art. 258 § 2 pkt  6–8, strona albo adwokat, radca pra w-
ny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego 
sprzeciw  w terminie siedmiu d ni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, 
radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia.  
§ 2. Sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały  uzupełnione,  a także sprzeciw 
wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadni e-
nia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.  
§ 3. Jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został pr awomocnie odrzucony, zarządzenia  i postan o-
wienia,  o których mowa  w § 1, mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 43 – Poz. 1302  
 
 Art. 260. § 1. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia  i postanowień,  o których mowa  w art. 258 § 2 pkt  6–8, sąd w y-
daje postanowienie,  w którym za skarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje  
w mocy.  
§ 2. W sprawach,  o których mowa  w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sąd o-
wego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy  o zażaleniu.  
§ 3. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 261. Od sprzeciwu  i zażaleń wnoszonych  w sprawie prawa pomocy nie pobiera się opłat sądowych.  
Art. 262. Przepisy  o przyznaniu prawa pomocy,  w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa p o-
mocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających  z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kos z-
tów sądowych.  
Art. 263. (uchylony)  
DZIAŁ VI  
Uchwały Naczelnego Sądu Admini stracyjnego  
Art. 264. § 1. Uchwały przewidziane  w art. 15 § 1 pkt  2 i 3 Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje  w składzie 
siedmiu sędziów, całej Izby lub  w pełnym składzie.  
§ 2.38) Uchwały, o których mowa w art. 15 § 1 pkt 2, Naczelny Sąd Administracyjny podejmuje na wniosek Prezesa 
Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokuratora Generalnego, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, 
Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika M ałych i Średnich Przedsiębiorców, Rzecznika Praw Dziecka, a uchwały, 
o których mowa w art. 15 § 1 pkt 3, na podstawie postanowienia składu orzekającego.  
§ 3. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego kieruje wniosek do rozstrzygnięcia przez jeden ze składów  określ o-
nych  w § 1. 
§ 4. Skład siedmiu sędziów może – w formie postanowienia – przekazać zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia pe ł-
nemu składowi Izby,  a Izba pełnemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego.  
Art. 265. W posiedzeniu całego składu Naczelneg o Sądu Administracyjnego lub posiedzeniu Izby udział Prokuratora 
Generalnego lub jego zastępcy jest obowiązkowy. W posiedzeniu składu siedmiu sędziów bierze udział prokurator Prok u-
ratury Krajowej lub prokurator innej jednostki organizacyjnej prokuratury, d elego wany do wykonywania czynności 
w Prokuraturze Krajowej i wyznaczony przez Prokuratora Generalnego lub jego zastępcę do udziału w posiedzeniach  
Naczelnego Sądu Administracyjnego.  
Art. 266. § 1. Do podjęcia uchwały przez pełny skład Naczelnego Sądu Admi nistracyjnego lub przez pełny skład 
Izby wymagana jest obecność co najmniej dwóch trzecich sędziów każdej  z Izb. 
§ 2. Uchwały podejmowane są  w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów.  
Art. 267. Naczelny Sąd Administracyjny może – w formie postanowienia  – odmówić podjęcia uchwały, zwłaszcza 
gdy nie zachodzi potrzeba wyjaśnienia wątpliwości.  
Art. 268. Wniosek  o podjęcie uchwały oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wymagają uzasadnienia.  
Art. 269. § 1. Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjn ego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego  
w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo  w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, prze d-
stawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepi s art. 187 § 1 i 2 stosuje się o d-
powiednio.  
§ 2. W przypadkach,  o których mowa  w § 1, skład siedmiu sędziów, skład Izby lub pełny skład Naczelnego Sądu 
Administracyjnego podejmuje ponowną uchwałę. Przepisu  art. 267 nie stosuje się.  
§ 3. Jeżeli skład jednej  Izby Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniający zagadnienie prawne nie podziela st a-
nowiska zajętego  w uchwale innej Izby, przedstawia to zagadnienie do rozstrzygnięcia pełnemu składowi Naczelnego Sądu 
Administracyjnego.  
                                                           
38) W brzmieniu ustalonym przez art. 79 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 3. 
 
  
Dziennik  Ustaw  – 44 – Poz. 1302  
 
 DZIAŁ VII  
Wznowienie postępowan ia 
Art. 270. W przypadkach przewidzianych  w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało 
zakończone prawomocnym orzeczeniem.  
Art. 271. Można żądać wznowienia postępowania  z powodu nieważności:  
1) jeżeli  w składzie sądu uczestniczyła  osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony  z mocy ustawy,  
a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia;  
2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub  jeżeli wskutek 
naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed 
uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony  w drodze z a-
rzutu albo strona p otwierdziła dokonane czynności procesowe.  
Art. 272. § 1. Można żądać wznowienia postępowania również  w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł  
o niezgodności aktu normatywnego  z Konstytucją, umową międzynarodową lub  z ustawą, na podstawie którego zost ało 
wydane orzeczenie.  
§ 2. W sytuacji określonej  w § 1 skargę  o wznowienie postępowania wnosi się w  terminie trzech miesięcy od dnia 
wejścia  w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli  w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego 
orzecze nie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrz u-
cony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia  o odrzuceniu.  
§ 3. Można żądać wznowienia postępowania również  w przypadku, gdy potrzeba taka  wynika  z rozstrzygnięcia org a-
nu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. 
Przepis  § 2 stosuje się odpowiednio,  z tym że termin do wniesienia skargi  o wznowienie postępowania biegnie od dnia  
doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.  
Art. 273. § 1. Można żądać wznowienia na tej podstawie, że:  
1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, 
następ nie uchylonym;  
2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa.  
§ 2. Można żądać wznowienia  w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowo do-
wych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a  z których strona nie mogła s korzystać  w poprzednim postępowaniu.  
§ 3. Można żądać wznowienia  w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej spr a-
wy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również  z urzędu 
inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy.  
Art. 274. Z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomo c-
nym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone  z innych prz y-
czyn niż brak dowodów.  
Art. 275. Do wznowienia postępowania  z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzecz e-
nie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. D o wznowienia 
postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał  w sprawie.  
Art. 276. Do skargi  o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o  postępowaniu przed sądem 
pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego dzi ału nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania 
właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy  art. 175. 
Art. 277. Skargę  o wznowienie postępowania wnosi się  w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia,  
w którym strona dowiedziała się  o podstawie wznowienia,  a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak 
należytej reprezentacji – od dnia, w  którym  o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.  
Art. 278. Po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia,  z wyjątkiem prz y-
padku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana.  
Art. 279. Skarga  o wznowienie postępowania powinna pon adto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, po d-
stawę wznowienia  i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie  
o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 45 – Poz. 1302  
 
 Art. 280. § 1. Sąd bada na posiedzeniu  niejawnym, czy skarga jest wniesiona w  terminie  i czy opiera się na ustaw o-
wej podstawie wznowienia.  W braku jednego  z tych wymagań sąd skargę  o wznowienie odrzuci, w  przeciwnym razie w y-
znaczy rozprawę.  
§ 2. Na żądanie sądu zgłaszający skargę  o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności 
stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia.  
Art. 281. Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim  o dopuszczalności wznowienia  i jeżeli brak jest ustawowej 
podstawy wznowienia l ub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę  o wznowienie. Sąd może 
jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia  z rozpoznaniem sprawy.  
Art. 282. § 1. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo  w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia.  
§ 2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd oddala skargę  o wznowienie albo ją uwzględnia stosując odpowiednio 
przepisy  o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie  i skargę odrzuca lub 
postępowanie umarza.  
§ 3. W przypadku,  o którym mowa  w art. 273 § 3, sąd uchyla jedno  z orzeczeń dotyczących tej samej sprawy, utrz y-
mując  w mocy inne prawomocne orzeczenie, albo uchyla wszystkie prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy  
i orzeka co d o istoty sprawy albo przekazuje sprawę właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu do rozp o-
znania  i rozstrzygnięcia  o tej sprawie.  
Art. 283. Sędzia, którego udziału lub zachowania się  w poprzednim postępowaniu dotyczy skarga, wyłączony jest od 
orzeka nia w postępowaniu ze skargi  o wznowienie postępowania.  
Art. 284. Wniesienie skargi  o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia.  W razie 
uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia. 
Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
Art. 285. § 1. Niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem 
wydanym na skutek skargi  o wznowie nie postępowania.  
§ 2. Przepisu  § 1 nie stosuje się, jeżeli skarga  o wznowienie postępowania została oparta na podstawie wznowienia 
określonej  w art. 272 § 1 i 3. 
DZIAŁ VIIA  
Skarga  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczenia  
Art. 285a.  § 1. Skarga  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomo c-
nego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda,  
a zmiana lub uchylenie orzeczenia  w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i  nie jest możliwe.  
§ 2. Skarga,  o której mowa  w § 1, przysługuje również  w wyjątkowych przypadkach od prawomocnego orzeczenia 
wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały  z przysługu jących im środków prawnych, gdy ni e-
zgodność  z prawem wynika z  naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo 
praw człowieka  i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w  drodze innych przysługującyc h 
stronie środków prawnych.  
§ 3. Od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga nie przysługuje, z  wyjątkiem gdy niezgodność  z pra-
wem wynika  z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego trakt u-
je się  jak orzeczenia wydane  w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi.  
§ 4. Skarga  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczenia podlega opłacie stałej.  
Art. 285b.  W przypadkach,  o których mowa  w art. 285a  § 1, 2 i 3 skargę  o stwierdzenie niezg odności  z prawem pr a-
womocnego orzeczenia może wnieść także Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich.  
Art. 285c.  Od tego samego orzeczenia strona może wnieść tylko jedną skargę o  stwierdzenie niezgodności  z prawem 
prawomocnego orzeczenia.  
Art. 285d. Skargę  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczenia można oprzeć na podstawie n a-
ruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowały niezgodność orzeczenia  z prawem, gdy 
przez jego wydanie stronie została wyrządzon a szkoda. Podstawą skargi nie mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia 
faktów lub oceny dowodów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 46 – Poz. 1302  
 
 Art. 285e.  § 1. Skarga  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać:  
1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, z e wskazaniem, czy jest ono zaskarżone  w całości lub  w części;  
2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie;  
3) wskazanie przepisu prawa,  z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne;  
4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy;  
5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia  w drodze innych środków prawnych nie było  i nie jest możliwe,  
a ponadto – gdy skargę wniesiono stosując  art. 285a  § 2 – że występuje wyjątkowy przypadek uzasadn iający wniesi e-
nie skargi;  
6) wniosek  o stwierdzenie niezgodności orzeczenia  z prawem.  
§ 2. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony. Do skargi – oprócz jej odpisów 
dla doręczenia ich stronom  i uczestnikom postępowania – dołącz a się dwa odpisy przeznaczone do akt Naczelnego Sądu 
Administracyjnego.  
Art. 285f.  § 1. Skargę  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczenia wnosi się do sądu, który 
wydał zaskarżone orzeczenie,  w terminie dwóch lat od dnia jego uprawomocnie nia się.  
§ 2. W razie stwierdzenia niezachowania warunków formalnych określonych  w art. 285e  § 2, przewodniczący wzywa  
o poprawienie lub uzupełnienie skargi.  
§ 3. Skargę nieopłaconą, skargę wniesioną  z naruszeniem  art. 175 § 1 oraz  skargę, której braków st rona nie uzupełniła  
w terminie, sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 285g.  Po doręczeniu skargi  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczenia stronie przeci w-
nej, a gdy skargę wniósł Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich – obydwu stronom, wojewódzki sąd 
administracyjny przedstawia niezwłocznie akta sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.  
Art. 285h.  § 1. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę  o stwierdzenie niezgodn o-
ści z prawem prawomocneg o orzeczenia, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę wniesioną po 
upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych  w art. 285e  § 1, jak również skargę  z innych przyczyn ni e-
dopuszczalną.  
§ 2. Skarga podlega także odrzuce niu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia  w drodze innych środków prawnych b y-
ła lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek,  o którym mowa  w art. 285a  § 2. 
Art. 285i.  § 1. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomo c-
nego orzeczenia  w składzie trzech sędziów.  
§ 2. Sędzia, który brał udział  w wydaniu orzeczenia objętego skargą, jest wyłączony od orzekania  w postępowaniu co 
do tej skargi.  
Art. 285j.  Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę  o stwierdz enie niezgodności  z prawem prawomocnego 
orzeczenia  w granicach zaskarżenia oraz  w granicach podstaw. Skarga podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, 
chyba że ważne względy przemawiają za wyznaczeniem rozprawy.  
Art. 285k.  § 1. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego 
orzeczenia  w razie braku podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne  z prawem.  
§ 2. Uwzględniając skargę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że orzeczenie jest  w zaskarżonym zakresie ni e-
zgodne  z prawem.  
§ 3. Jeżeli sprawa ze względu na osobę lub przedmiot nie podlegała orzecznictwu sądów  w chwili orzekania, Nacze l-
ny Sąd Administracyjny – stwierdzając niezgodność orzeczenia z  prawem – unieważnia za skarżone orzeczenie oraz orz e-
czenie sądu pierwszej instancji i  odrzuca skargę.  
Art. 285l.  W przypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego działu do postępowania wywołanego wniesi e-
niem skargi  o stwierdzenie niezgodności  z prawem prawomocnego orzeczeni a stosuje się odpowiednio przepisy  o skardze 
kasacyjnej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 47 – Poz. 1302  
 
 DZIAŁ VIII  
Wykonywanie orzeczeń sądowych  
Art. 286. § 1. Po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta admin i-
stracyjne sprawy zwraca się organowi administracj i publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego praw o-
mocności. Zarządzenie  o zwrocie akt może wydać referendarz sądowy.  
§ 2. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony  w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd  
liczy się od dnia doręczenia akt organowi.  
Art. 287. (uchylony)39) 
DZIAŁ IX  
Postępowanie  w razie zaginięcia lub zniszczenia akt  
Art. 288. Odtworzeniu ulegają akta zaginione lub zniszczone  w całości lub  w części. W  sprawie prawomocnie zako ń-
czonej odtworzeniu podle ga orzeczenie kończące postępowanie  w sprawie oraz ta część akt, która jest niezbędna do ust a-
lenia jego treści  i do wznowienia postępowania.  
Art. 289. § 1. Sąd wszczyna postępowanie  z urzędu lub na wniosek strony.  
§ 2. Sąd wszczyna postępowanie tylko na wn iosek strony, jeżeli zaginięcie lub zniszczenie akt nastąpiło wskutek siły 
wyższej.  
Art. 290. § 1. Do odtworzenia akt sprawy będącej  w toku właściwy jest sąd,  w którym sprawa ostatnio się toczyła.  
§ 2. Jeżeli właściwy byłby Naczelny Sąd Administracyjny, Są d ten przekaże sprawę sądowi pierwszej instancji, chyba 
że chodzi  o odtworzenie tylko akt tego Sądu.  
§ 3. Postępowanie  w razie zaginięcia lub zniszczenia akt  w sprawie prawomocnie zakończonej przeprowadza sąd,  
w którym sprawa toczyła się  w pierwszej instancji.  
Art. 291. We wniosku  o odtworzenie akt należy ponadto określić dokładnie sprawę, dołączyć wszelkie urzędowo p o-
świadczone odpisy znajdujące się  w posiadaniu zgłaszającego wniosek oraz wskazać znane mu miejsca,  w których dok u-
menty lub ich odpisy s ię znajdują.  
Art. 292. § 1. Przewodniczący wzywa osoby, organy administracji publicznej lub instytucje wskazane we wniosku 
oraz znane sądowi urzędowo do złożenia  w określonym terminie poświadczonych urzędowo odpisów dokumentów będ ą-
cych w ich posiadaniu alb o do oświadczenia, że ich nie posiadają.  
§ 2. Jeżeli osoba wezwana nie posiada dokumentu lub odpisu,  a przed wezwaniem była  w jego posiadaniu, powinna 
wyjaśnić, gdzie dokument lub odpis się znajduje.  
Art. 293. § 1. Sąd może skazać na grzywnę  w wysokości ok reślonej  w art. 154 § 6 każdego, kto nie uczyni zadość 
wezwaniu dokonanemu  w myśl artykułu poprzedzającego.  
§ 2. Jeżeli wezwana była osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, ukaraniu podlega jej kierownik lub praco w-
nik, którego obowiązkiem było uczyn ić zadość wezwaniu.  
Art. 294. Jeżeli poświadczone urzędowo odpisy zostaną złożone, przewodniczący zarządza dołączenie ich do akt. 
Odpis zarządzenia doręcza się stronom.  
Art. 295. Jeżeli odtworzenia akt nie można przeprowadzić  w trybie przewidzianym w artykułach poprzedzających, 
przewodniczący wzywa strony do złożenia dokładnych oświadczeń co do treści zaginionych lub zniszczonych pism oraz 
dowodów na zawarte  w nich twierdzenia, nie wyłączając prywatnych odpisów oraz innych pism  i notatek, które mogą być 
pomocne przy odtworzeniu akt.  
Art. 296. § 1. Niezależnie od oświadczeń  i wniosków sąd przeprowadza  z urzędu dochodzenia, nie pomijając żadnej 
okoliczności, która może mieć znaczenie dla ustalenia treści zaginionych lub zniszczonych akt. Sąd bierze pod uwagę 
wpisy do repertoriów  i innych ksiąg biurowych. Sąd może też przesłuchać  w charakterze świadków sędziów, prokuratorów, 
protokolantów, pełnomocników stron  i inne osoby, które uczestniczyły  w postępowaniu lub które mogą wypowiedzieć się 
co do treści akt , jak również może zarządzić przesłuchanie stron.  
§ 2. Do przeprowadzenia dowodów,  o których mowa  w § 1, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania 
cywilnego.  
                                                           
39) Przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku  7. 
 
  
Dziennik  Ustaw  – 48 – Poz. 1302  
 
 Art. 297. Po przeprowadzeniu postępowania,  o którym mowa  w art. 295 i art. 296, sąd or zeka postanowieniem,  
w jaki sposób  i w jakim zakresie zaginione akta mają być odtworzone lub że odtworzenie akt jest niemożliwe. Na post a-
nowienie przysługuje zażalenie.  
Art. 298. Jeżeli akta nie mogą być odtworzone lub odtworzone zostały  w części niewystar czającej do podjęcia da l-
szego postępowania, skarga albo środek odwoławczy mogą być wniesione ponownie  w terminie trzydziestu dni od dnia,  
w którym postanowienie  w tym przedmiocie stało się prawomocne. We wszystkich innych przypadkach sąd podejmuje 
postępow anie w takim stanie,  w jakim okaże się to możliwe przy uwzględnieniu akt pozostałych  i odtworzonych. Na p o-
stanowienie co do podjęcia dalszego postępowania przysługuje zażalenie.  
DZIAŁ X  
Przepisy  z zakresu postępowania  w obrocie zagranicznym  
Art. 299. § 1. Stronie, która ma miejsce zamieszkania, miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę  w innym niż Rzecz -
pospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Eur o-
pejskiego Porozumienia o  Wolnym Handlu (EFTA)  – stronie umowy  o Europejskim Obszarze Gospodarczym  i nie ust a-
nowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę  w Rzeczypospolitej Polskiej, 
sąd doręcza pisma pocztą przesyłką poleconą za potwierdzeniem odbioru lub równo ważną przesyłką.  
§ 2. Jeżeli strona nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w  Rzeczypospolitej Polskiej lub 
innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego 
Porozumienia  o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy  o Europejskim Obszarze Gospodarczym  i nie ustanowiła pe ł-
nomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w  Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowi ą-
zana wraz  z wniesieniem skargi ustanowić pełn omocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę  
w Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 3. W razie niedopełnienia obowiązku,  o którym mowa  w § 2, sąd wzywa stronę, aby uzupełniła ten brak  w terminie 
dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod ryg orem odrzucenia skargi. Do wezwania stosuje się odpowiednio sp o-
sób doręczenia,  o którym mowa  w § 1. 
§ 4. Jeżeli ze skargi wynika, że uczestnik postępowania nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo si e-
dziby  w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub 
państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia  o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy  o Europejskim Obsz a-
rze Gospodarczym, sąd, doręczając odpis skargi, zawiadamia go  o obowiązku ust anowienia pełnomocnika do doręczeń 
mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w  Rzeczypospolitej Polskiej,  w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia 
zawiadomienia.  W razie niedopełnienia tego obowiązku pisma  w postępowaniu sądowym pozostawia się w  aktac h sprawy 
ze skutkiem doręczenia.  
§ 5. Przepis  § 4 stosuje się odpowiednio do uczestnika postępowania,  o którym mowa  w art. 33 § 2. 
§ 6.40) Przepisów § 1 –5 nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, st a-
nowi inacze j. 
§ 6.41) Przepisów  § 1–5 nie stosuje się, jeżeli:  
1) umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej;  
2) doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej.  
Art. 300. W sprawach nieuregulowanych  w ustawie do postępowania  w zakresie obrotu zagranicznego stosuje się o d-
powiednio przepisy  o ustroju sądów powszechnych oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące między -
narodowego postępowania cywilnego.  
DZIAŁ XI  
Przepis końcowy  
Art. 301. Ustawa wchodzi  w życie  w terminie  i na zasadach określonych ustawą  z dnia 3 0 sierpnia 200 2 r. – Przepisy 
wprowadzające ustawę – Prawo  o ustroju sądów administracyjnych  i ustawę – Prawo  o postępowaniu przed sądami adm i-
nistracyjnymi ( Dz. U. poz.  1271,  z późn. zm.42))43). 
                                                           
40) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 41. 
41) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku  5; wejdzie w życie z dniem 31 maja 201 9 r. 
42) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 2002  r. poz.  2052, z  2003  r. poz.  1153, 1663, 1873, 2256 i  2261 oraz 
z 2007  r. poz.  1650.  
43) Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające 
ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.