DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  11 stycznia 2021  r. 
Poz. 53 
 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZEC ZYPOSPOLITEJ POLSKIE J 
z dnia  18 listopada 2020  r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks karny wykonawczy  
1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie  pierwsze ustawy z  dnia 20  lipca 2000  r. o ogłaszaniu aktów no rmatywnych 
i niektórych innych aktów prawnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1461 ) ogłasza się w  załączniku do niniejszego obwieszczenia 
jednolity tekst ustawy z  dnia 6  czerwca 1997  r. – Kodeks karny wykonawczy ( Dz. U. z 2020 r. poz. 523), z uwzględni e-
niem zmian w prowadzonych  ustawą z dnia 31  marca 2020  r. o zmianie ustawy o  szczególnych rozwiązaniach związanych 
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i  zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji 
kryzysowych oraz niektórych innych ustaw  (Dz. U. poz. 568  i 695 ) oraz zmian wynikających z  przepisów ogłoszonych 
przed dniem  17 listopada 2020 r. 
2. Podany w  załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje  art. 93 i art. 101  ustawy  
z dnia 31  marca 2020  r. o zmianie usta wy o  szczególnych rozwiązaniach związanych z  zapobieganiem, przeciwdziałaniem 
i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. poz. 568  i 695), które  stanowi ą: 
„Art.  93. Do postę powań wszczętych i  niezakończonych na podstawie ustawy z  dnia 6  czerwca 1997  r. – Kodeks  
karny wykonawczy (Dz.  U. z 2020  r. poz.  523) stosuje się, aż do prawomocnego zakończenia postępowania, przepisy 
tej ustawy w  brzmieniu dotychczasowym. ” 
„Art. 101. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem ogłoszenia:  
1) z wyjątkiem:  
a) art. 31, który wchodzi w  życie z  dniem 7  lipca 2020  r., 
b) art. 8  pkt 4 w zakresie dodawanego art.  6 ust. 4 oraz art.  22 pkt 1–3, które wchodzą w  życie z  dniem 1  stycznia 
2021  r., 
c) art. 27  pkt 7 w zakresie zmienianego art.  4065 § 5–7, który wchodzi w  życie z  dniem 3  września 2020  r.; 
2) z tym że:  
a) art. 1  pkt 14 w  zakresie dodawanego art.  15h ust.  1 pkt 1 – z mocą od dnia 9  grudnia 2019  r., 
b) art. 1  pkt 14 w  zakresie dodawanego art.  15zb – z mocą  od dnia 7  lutego 2020  r., 
c) art. 1  pkt 17 w  zakresie dodawanego art.  31x – z mocą od dnia 1  marca 2020  r., 
d) art. 1  pkt 11, pkt  14 w  zakresie dodawanych art.  15a–15d, art.  15h ust.  1 pkt 2, art.  15l i art. 15zc oraz pkt  17 
w zakresie dodawanych art.  31e, art. 31f, art.  31j, art.  31m i art. 31zm – z mocą od dnia 8  marca 2020  r., 
e) art. 1  pkt 14 w  zakresie dodawanego art.  15f – z mocą od dnia 12  marca 2020  r., 
f) art. 1  pkt 14 w  zakresie dodawanego art.  15k – z mocą od dnia 13  marca 2020  r., 
g) art. 89  – z mocą od dnia 15  marca 2020  r., 
h) art. 1  pkt 3 lit. a–c oraz art.  66 – z mocą od dnia 26  marca 2020  r.”. 
Marszałek Sejmu:  E. Witek  
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 53 
 
 Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej z  dnia 18 listopada 2020  r. (poz . 53) 
USTAWA  
z dni a 6 czerwca 1997  r. 
Kodeks karny wykonawczy  
CZĘŚĆ OGÓLNA  
Rozdział I  
Zakres obowiązywania  
Art. 1. § 1. Wykonywanie orzeczeń w  postępowaniu karnym, w  postępowaniu w  sprawach o  przestępstwa skarbowe 
i wykroczenia skarbowe i  w postępowaniu w  sprawach o  wykrocz enia oraz kar porządkowych i  środków przymusu sku t-
kujących pozbawienie wolności odbywa się według przepisów niniejszego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 2. W postępowaniu wykonawczym w  kwestiach nieuregulowanych w  niniejszym kodeksie stosuje się  odpowiednio 
przepisy Kodeksu postępowania karnego.  
Rozdział II  
Organy postępowania wykonawczego  
Art. 2. Organami postępowania wykonawczego są:  
1) sąd pierwszej instancji lub inny sąd równorzędny;  
2) sąd penitencjarny;  
2a) referendarz sądowy;  
3) prezes sąd u lub upoważniony sędzia;  
4) sędzia penitencjarny;  
5) dyrektor zakładu karnego, aresztu śledczego, a  także dyrektor okręgowy i  Dyrektor Generalny Służby Więziennej 
albo osoba kierująca innym zakładem przewidzianym w  przepisach prawa karnego wykonawczego or az komisja 
penitencjarna;  
6) sądowy kurator zawodowy oraz kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej;  
7) sądowy lub administracyjny organ egzekucyjny;  
8) naczelnik urzędu skarbowego;  
9) odpowiedni terenowy organ administracji rządowej lub samorządu tery torialnego;  
10) inny organ uprawniony przez ustawę do wykonywania orzeczeń.  
Art. 3. § 1. Sąd, który wydał orzeczenie w  pierwszej instancji, jest właściwy również w  postępowaniu dotyczącym 
wykonania tego orzeczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 1a. (uchylony)  
§ 2. W sprawach zastrzeżonych w  niniejszym kodeksie dla sądu penitencjarnego właściwy jest ten sąd penitencjarny, 
w którego okręgu przebywa skazany, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sądem penitencjarnym jest sąd okręgowy.  
§ 3. W stosunku do osób s kazanych przez sąd wojskowy, w  sprawach określonych w  § 2, orzeka wojskowy sąd ga r-
nizonowy.  
§ 3a. Na postanowienie w  przedmiocie właściwości w  postępowaniu wykonawczym zażalenie nie przysługuje.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 53 
 
 Rozdział III  
Skazany  
Art. 4. § 1. Kary, środki karne, środki kompensacyjne, przepadek, środki zabezpieczające i  środki zapobiegawcze 
wykonuje się w  sposób humanitarny, z  poszanowaniem godności ludzkiej skazanego. Zakazuje się stosowania tortur lub 
nieludzkiego albo poniżającego trakto wania i  karania skazanego.  
§ 2. Skazany zachowuje prawa i  wolności obywatelskie. Ich ograniczenie może wynikać jedynie z  ustawy oraz 
z wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia.  
Art. 5. § 1. Skazany jest podmiotem określonych w  niniejszym kodeksie praw i  obowiązków.  
§ 2. Skazany ma obowiązek stosować się do wydanych przez właściwe organy poleceń zmierzających do wykonania 
orzeczenia.  
Art. 6. § 1. Skazany może składać wnioski o  wszczęcie postępowania przed sądem i  brać w  nim udział jako strona 
oraz w  wypadkach wskazanych w  ustawie wnosić zażalenia na postanowienia wydane w  postępowaniu wykonawczym.  
§ 2. Skazany może składać wnioski, skargi i  prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wni o-
sek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uz asadnienia zawartych w  niej żądań w  stopniu umożliwiającym jej rozpozn a-
nie, w  szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów.  
§ 3. Jeżeli wniosek, skarga lub prośba:  
1) oparte są na tych samych podstawach faktycznych,  
2) zawierają wyrazy lub zwroty po wszechnie uznawane za wulgarne lub obelżywe albo gwarę przestępców,  
3) nie zawierają uzasadnienia zawartych w  nich żądań w  stopniu umożliwiającym ich rozpoznanie  
– właściwy organ może pozostawić wniosek, skargę lub prośbę bez rozpoznania.  
Art. 7. § 1. Skaz any może zaskarżyć do sądu decyzję organu wymienionego w  art. 2 pkt 3–6 i 10 z powodu jej ni e-
zgodności z  prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.  
§ 2. Skargi rozpoznaje sąd właściwy zgodnie z  art. 3. W  sprawach dotyczących odbywania kary pozbawienia woln ości, 
zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej  
oraz środka przymusu skutkującego pozbawienie wolności, wykonywania orzeczenia o  warunkowym przed terminowym 
zwolnieniu oraz śro dka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w  zakładzie psychiatrycznym sądem właściwym 
jest sąd penitencjarny.  
§ 3. Skarga na decyzję, o  której mowa w  § 1, przysługuje skazanemu w  terminie 7  dni od dnia ogłoszenia lub dor ę-
czenia decyzji; decyzję og łasza się lub doręcza wraz z  uzasadnieniem i  pouczeniem o  przysługującym skazanemu prawie, 
terminie i  sposobie wniesienia skargi. Skargę wnosi się do organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Jeżeli organ, który 
wydał zaskarżoną decyzję, nie przychyli się do  skargi, przekazuje ją wraz z  aktami sprawy bezzwłocznie do właściwego 
sądu.  
§ 4. Sąd powołany do rozpoznania skargi może wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Odmowa wstrzymania 
nie wymaga uzasadnienia.  
§ 5. Po rozpoznaniu skargi sąd orzeka o  utrzymani u w mocy, uchyleniu albo zmianie zaskarżonej decyzji; na post a-
nowienie sądu zażalenie nie przysługuje.  
Art. 8. § 1. W  postępowaniu wykonawczym skazany może korzystać z  pomocy obrońcy ustanowionego w  tym p o-
stępowaniu.  
§ 2. W postępowaniu przed sądem skazany  musi mieć obrońcę, jeżeli:  
1) jest głuchy, niemy lub niewidomy;  
2) zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności;  
3) nie ukończył 18  lat; 
4) (uchylony)  
5) sąd uzna to za niezbędne ze względu na okoliczności utrudniające obronę.  
§ 2a. Przepis art. 78 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 53 
 
 § 3. Skazany pozbawiony wolności może porozumiewać się ze swoim obrońcą, pełnomocnikiem będącym adwok a-
tem lub radcą prawnym oraz przedstawicielem niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który zost ał zaaprobowany 
przez Przewodniczącego Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do reprezentowania skazanego przed tym Tr y-
bunałem, podczas nieobecności innych osób, a  rozmowy z  tymi osobami w  trakcie widzeń i  rozmowy telefoniczne nie 
podlegają kontroli.  
Art. 8a. § 1. Korespondencja skazanego pozbawionego wolności podlega cenzurze i  nadzorowi, chyba że ustawa 
stanowi inaczej.  
§ 2. Korespondencja skazanego pozbawionego wolności z  obrońcą lub pełnomocnikiem będącym adwokatem lub 
radcą prawnym nie podlega ce nzurze, nadzorowi oraz zatrzymaniu i  powinna być bezzwłocznie przekazywana do adres a-
ta. Przepisy art. 73 § 3 i 4 oraz art. 225 § 3 Kodeksu postępowania karnego stosuje się.  
§ 3. Przepis § 2 zdanie  pierwsze stosuje się odpowiednio do korespondencji skazaneg o pozbawionego wolności pr o-
wadzonej z  organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i  innymi organami państwowymi, organami samorządu teryt o-
rialnego, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka, organami powołanymi na podstawie ratyfikow a-
nych prz ez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka oraz przedstawicielem 
niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został zaaprobowany przez Przewodniczącego Izby Europejskiego 
Trybunału Praw Człowieka do reprezentowania skazanego przed tym Trybunałem.  
Art. 8b. § 1. Rzecznik Praw Obywatelskich lub osoba przez niego upoważniona ma prawo wstępu w  każdym czasie, 
bez ograniczeń, do zakładów karnych, aresztów śledczych i  innych miejsc, w  których przebywają osoby pozbawione 
woln ości, oraz poruszania się po ich terenie, przeglądania dokumentów i  żądania wyjaśnień od administracji tych jednos -
tek, a  także do przeprowadzania podczas nieobecności innych osób rozmów z  osobami pozbawionymi wolności oraz badania  
ich wniosków, skarg i  próśb. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do prokuratora wykonującego czynności służbowe.  
Rozdział IV  
Postępowanie wykonawcze  
Oddział 1  
Wykonywanie orzeczeń  
Art. 9. § 1. Postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykona lne. 
§ 2. Wyrok oraz postanowienia wydane w trybie art. 420 Kodeksu postępowania karnego, dotyczące przepadku albo  
dowodów rzeczowych, stają się wykonalne z chwilą uprawomocnienia, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 3. Postanowienie w  postępowaniu wykonawc zym staje się wykonalne z  chwilą wydania, chyba że ustawa stanowi 
inaczej lub sąd wydający postanowienie albo sąd powołany do rozpoznania zażalenia wstrzyma jego wykonanie.  
§ 4. Złożenie wniosku o  wydanie postanowienia w  postępowaniu wykonawczym nie wstrzy muje wykonania orz e-
czenia, którego wniosek dotyczy, chyba że sąd, w  szczególnie uzasadnionych wypadkach, postanowi inaczej. Postanowi e-
nie w  przedmiocie wstrzymania wykonania orzeczenia nie wymaga uzasadnienia.  
Art. 10. § 1. Policja w  zakresie postępowania wykonawczego wykonuje polecenia sądu.  
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio również do Żandarmerii Wojskowej oraz dowódcy wojskowego, jeżeli sk a-
zany jest żołnierzem, z  wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie.  
§ 3. Przep is § 1 stosuje się odpowiednio również do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura  
Antykorupcyjnego, Straży Granicznej oraz innych organów, jeżeli postępowanie wykonawcze dotyczy spraw, które zgodnie  
z przepisami prawa należą do ich właściwo ści. 
§ 4. Organy i  instytucje państwowe, organy samorządu terytorialnego oraz stowarzyszenia i  organizacje społeczne 
w zakresie swojego działania udzielają pomocy organom wykonującym orzeczenia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 53 
 
 Art. 11. § 1. Sąd, kierując orzeczenie do wykonania, przesyła  jego odpis lub wyciąg, ze wzmianką o  wykonalności, 
a w wypadku orzeczenia prawomocnego – z datą jego uprawomocnienia się, odpowiedniemu organowi powołanemu do 
wykonywania orzeczenia. Kierując do wykonania orzeczenie dotyczące grzywny, nawiązki na rzecz Sk arbu Państwa, 
świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej oraz należności 
sądowych, sąd przesyła także ostatnio uzyskaną informację, o  której mowa w  art. 213 § 1a Kodeksu postępowania karn e-
go. Sąd przesyła dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego orzeczenie wraz z  uzasadnieniem, jeżeli zostało sp o-
rządzone i  nie zawiera informacji niejawnych o  klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”.  
§ 1a. Jeżeli pokrzywdzony złożył wniosek, o  którym mowa w  art. 168a § 1, sąd, o  którym mowa w  § 1, przesyła d y-
rektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego ten wniosek oraz dane zawierające imię, nazwisko i  adres pokrzywdzonego.  
W wypadku, o  którym mowa w  art. 168a § 6, sąd przesyła również dane zawierające imię, n azwis ko i adres świadka.  
§ 2. Sąd po wydaniu wyroku skazującego przesyła dyrektorowi aresztu śledczego lub zakładu karnego posiadane 
w sprawie informacje dotyczące osoby skazanego, w  tym dane o  uprzedniej karalności oraz zastosowanych wobec niego 
środkach  wychowawczych lub poprawczych, informacje pozwalające na identyfikację skazanego, w  szczególności numer 
Automatycznego Systemu Identyfikacji Daktyloskopijnej (AFIS), numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ew i-
dencji Ludności (PESEL), rysopis oraz opis znaków szczególnych i  tatuaży, a  także zdjęcie skazanego, odpisy orzeczeń 
i opinii lekarskich oraz psychologicznych, w  tym stwierdzających u  skazanego uzależnienia od alkoholu, środków psych o-
tropowych i  odurzających, a  także informacje dotyczące popełnieni a przestępstwa określonego w  art. 197–203 Kodeksu 
karnego w  związku z  zaburzeniami preferencji seksualnych, a  po uprawomocnieniu się wyroku, na wniosek dyrektora 
zakładu lub aresztu – również akta sądowe.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  Ministrem Obrony Narodowej, określa, w  drodze rozporządzenia, 
szczegółowy zakres informacji przesyłanych dyrektorowi zakładu karnego lub aresztu śledczego, o  których mowa w  § 2, 
mając na uwadze konieczność zebrania danych osobopoznawczych niezbędnych do dokon ania prawidłowej klasyfikacji 
skazanego dla indywidualnego z  nim postępowania zmierzającego do realizacji celów, jakim ma służyć wykonanie kary 
pozbawienia wolności.  
§ 4. W razie skazania tymczasowo aresztowanego lub osoby odbywającej karę pozbawienia woln ości sąd przesyła 
zawiadomienie o  skazaniu wraz z  informacjami, o  których mowa w  § 2, dyrektorowi aresztu śledczego lub zakładu karnego.  
§ 5. Organ, o  którym mowa w  § 1, zawiadamia sąd o  przystąpieniu do wykonania orzeczenia oraz o  zakończeniu 
jego wykonyw ania.  
Art. 12. O prawomocnych skazaniach osób podlegających obowiązkowi służby wojskowej lub służby w  formacjach 
obrony cywilnej na karę pozbawienia wolności bez zawieszenia jej wykonania, jak również o  zmianach dotyczących w y-
konywania kary pozbawienia wol ności, sąd zawiadamia również organy właściwe w  sprawach powszechnego obowiązku 
obrony, na zasadach i  w trybie określonych w  odrębnych przepisach.  
Art. 12a. § 1. W  wezwaniu do uiszczenia grzywny, również orzeczonej jako kara zastępcza, nawiązki na rzecz Sk ar-
bu Państwa, kwoty pieniężnej stanowiącej przedmiot przepadku, kosztów sądowych lub pieniężnej kary porządkowej na 
podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego wydanego w  sprawie o  przestępstwo lub wykroczenie, należy też pouczyć 
o tym, że w  razie nieuiszcz enia tych należności w  całości w  terminie wynikającym z  przepisów niniejszego kodeksu sąd 
przekaże do biur informacji gospodarczej, działających na podstawie ustawy z  dnia 9  kwietnia 2010  r. o udostępnianiu 
informacji gospodarczych i  wymianie danych gospod arczych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 389), informację gos podarczą o  pow-
staniu tej zaległości.  
§ 2. W razie nieuiszczenia przez skazanego w  całości należności, o  których mowa w  § 1, w terminie wynikającym 
z przepisów niniejszego kodeksu sąd niezwłocznie przekaz uje informację gospodarczą o  powstaniu tej zaległości do biur 
informacji gospodarczej, działających na podstawie ustawy z  dnia 9  kwietnia 2010  r. o udostępnianiu informacji gosp o-
darczych i  wymianie danych gospodarczych.  
§ 3. Sąd wykonuje obowiązki wierzyci ela, o  których mowa w  art. 29 i art. 30 ustawy  z dnia 9  kwietnia 2010  r. o udo-
stępnianiu  informacji gospodarczych i  wymianie danych gospodarczych.  
Art. 12b. Organ wykonujący orzeczenie w  razie stwierdzenia, że zachodzą warunki do wydania wyroku łącznego, 
niezwłocznie zawiadamia o  tym właściwy sąd.  
Art. 12c. Jeżeli kara lub inny środek podlegający wykonaniu według przepisów niniejszego kodeksu są określone 
w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się w  postępowaniu wykonawczym, że tydzień liczy się za dni 7, miesiąc 
za dni 30, a  rok za dni 365.  
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 53 
 
 Art. 12d. Za dzień trwania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojsk o-
wego, kary aresztu, zastępczej kary aresztu, kary porządkowej oraz środka przymusu skutkującego pozba wienie wolności 
przyjmuje się okres 24  godzin liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolności.  
Art. 13. § 1. Organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do 
sądu, który je wydał, o  rozstrzygnięcie wątp liwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary. 
Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Na postanowienie w  przedmiocie określonym w  § 1 zażalenie przysługuje również organowi określonemu  w art. 2 
pkt 5–10 oraz każdemu, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy.  
Art. 14. § 1. W  postępowaniu wykonawczym organ postępowania wykonawczego może zarządzić zebranie inform a-
cji dotyczących skazanego. Organ określony w  art. 2 pkt 1–5 wykonujący orzeczenie może także zarządzić  zebranie in-
formacji dotyczących skazanego w  drodze wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez kuratora sądowego. W  razie  
uzasadnionych wątpliwości co do tożsamości skazanego organ wykonujący orzeczenie może zażądać ustalenia jego to ż-
samości przez Polic ję. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw 
wewnętrznych i  z Ministrem Obrony Narodowej, inne organy powołane do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, 
uwzględniając w  szczególności jeg o zakres oraz tryb przeprowadzania.  
Art. 15. § 1.1) Sąd umarza postępowanie wykonawcze w  razie przedawnienia wykonania kary, śmierci skazanego lub 
innej przyczyny wyłączającej to postępowanie.  
§ 2. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca po stępowanie wykonawcze, a  w szczególności jeżeli 
nie można ująć skazanego albo nie można wykonać wobec niego orzeczenia z  powodu choroby psychicznej lub innej 
przewlekłej, ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się w  całości lub w  części na czas trwania pr zeszkody.  
§ 2a. Na postanowienie w  przedmiocie umorzenia lub zawieszenia postępowania wykonawczego przysługuje zażalenie.  
§ 3. Zawieszenie postępowania wykonawczego nie wstrzymuje biegu przedawnienia, chyba że skazany uchyla się od 
wykonania kary. Okres ws trzymania biegu przedawnienia nie może przekroczyć 10  lat. 
§ 4. Wykonywanie kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu wojskowego, 
kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej oraz środka przymusu skutkujące go pozbawienie wolności w  tej 
samej lub innej sprawie wstrzymuje bieg przedawnienia.  
Art. 16. (uchylony)  
Art. 17. § 1. Sąd, kierując do wykonania orzeczenie o  pozbawieniu wolności, zawiadamia:  
1) sąd opiekuńczy, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad dziećmi skazanego;  
2) właściwy organ, jeżeli zachodzi potrzeba opieki nad osobą niedołężną lub chorą, którą opiekował się skazany, albo 
potrzeba przedsięwzięcia niezbędnych czynności do ochrony mienia lub mieszkania skazanego.  
§ 2. O poczynionych wystąpieniach i  wydanych zarządzeniach zawiadamia się skazanego.  
Art. 17a. § 1. W  razie orzeczenia wobec skazanego kary pozbawienia wolności oraz kary ograniczenia wolności na 
podstawie art. 37b lub art. 87 § 2 Kodeksu karnego, karę ograniczenia wolności kieruje się do wyk onania w  pierwszej 
kolejności tylko wówczas, gdy zachodzą przeszkody prawne do niezwłocznego wykonania kary pozbawienia wolności.  
§ 2. W wypadku ustania przeszkód, o  których mowa w  § 1, sąd – niezależnie od tego, czy kara ograniczenia wolności  
została już w całości wykonana – zawiesza postępowanie wykonawcze dotyczą ce kary ograniczenia wolności i nie-
zwłocznie kieruje do wykonania karę pozbawienia wolności.  
Oddział 2  
Postępowanie przed sądem  
Art. 18. § 1. W  postępowaniu wykonawczym sąd orzeka postanowieniem.  
§ 2. W kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu lub upoważniony sędzia wydaje zarządzenia.  
§ 3. W kwestiach niewymagających postanowienia sądu penitencjarnego zarządzenia wydaje sędzia penitencjarny.  
                                                           
1) Uznany za niezgodny z  Konstytucją z  dniem 19  lipca 2018  r. w zakresie, w  jakim nie czyni aktu abolicji indywidualnej negatywną 
przesłanką prowadzenia postępowania k arnego wykonawczego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 17  lipca 
2018  r. sygn. akt K  9/17 (Dz. U. poz.  1387).  
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 53 
 
 Art. 18a. W postępowaniu wykonawczym czynnoś ci zastrzeżone dla sądu lub sędziego mogą być wykonywane przez  
referendarza sądowego, z  wyłączeniem:  
1) spraw zastrzeżonych dla sądu penitencjarnego oraz sędziego penitencjarnego;  
2) spraw dotyczących wykonania kary pozbawienia wolności;  
3) zarządzania wyk onania zastępczej kary pozbawienia wolności;  
4) rozstrzygania wątpliwości co do wykonania orzeczenia sądu lub zarzutów co do obliczenia kary;  
5) spraw, o  których mowa w  rozdziałach VI i  XV–XX; 
6) wydawania postanowień w  sprawach, o  których mowa w  rozdziała ch XII i  XIII.  
Art. 19. § 1. Sąd orzeka na wniosek prokuratora, skazanego albo jego obrońcy oraz z  urzędu, a  jeżeli ustawa tak st a-
nowi – na wniosek innych osób.  
§ 2. Wniosek lub skargę można zgłosić na piśmie lub ustnie. W  wypadku ustnego zgłoszenia spisuj e się protokół.  
§ 3. Składający wniosek, o  którym mowa w  § 1, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w  nim żądań w  stopniu 
umożliwiającym jego rozpoznanie, w  szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. W  przypadku niewykon a-
nia tego obowiązku mo żna pozostawić wniosek bez rozpoznania.  
§ 4. Wniosek lub skargę rozpoznaje się w  terminie 21  dni od daty wpływu do sądu, chyba że ustawa przewiduje ro z-
poznanie wniosku na posiedzeniu, w  którym uprawnione osoby mogą wziąć udział.  
Art. 20. § 1. W  postępowani u wykonawczym sąd orzeka jednoosobowo.  
§ 2. Zażalenie wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone postanowienie; zostaje ono przekazane bezzwłocznie z a-
rządzeniem wraz z  aktami sprawy do sądu wyższej instancji, chyba że sąd orzekający w  tym samym składzie prz ychyli się 
do zażalenia.  
§ 3. Sąd wyższej instancji rozpoznaje zażalenie jednoosobowo.  
§ 4. Sąd wyższej instancji rozpoznaje zażalenie w  terminie 21  dni od daty jego przekazania przez sąd pierwszej insta n-
cji, chyb a że ustawa przewiduje rozpoznanie zażaleni a na posiedzeniu, w  którym uprawnione osoby mogą wziąć udział.  
Art. 20a. § 1. Zażalenie na postanowienie referendarza sądowego rozpoznaje sąd, w  którym wydano zaskarżone p o-
stanowienie.  
§ 2. Wniesienie zażalenia na postanowienie referendarza sądowego wstrzy muje jego wykonanie.  
§ 3. Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia referendarza sądowego stosuje się odpowiednio do zażaleń na z a-
rządzenia referendarza sądowego.  
Art. 21. W postępowaniu przed sądem prokurator jest stroną; w  szczegól ności może składać wn ioski, a  w wypa d-
kach wskazanych w  ustawie wnosić zażalenia na postanowienia wydane w  postępowaniu wykonawczym.  
Art. 22. § 1. Prokurator, skazany oraz jego obrońca, sądowy kurator zawodowy, pokrzywdzony, a  także inne osoby, 
o których mowa w  art. 19 § 1, maj ą prawo wziąć udział w  posiedzeniu, gdy ustawa tak stanowi. W  posiedzeniu sądu wyższej 
instancji mają prawo wziąć udział osoby, którym przysługuje prawo do udziału w  posiedzeniu sądu pierwszej instancji.  
§ 1a. Niestawiennictwo osób, o  których mowa w  § 1, należycie zawiadomionych o  terminie i  celu posiedzenia, nie 
wstrzymuje rozpoznania sprawy, z  wyjątkiem obrońcy w  wypadkach określonych w  art. 8 § 2, chyba że sąd orzeka na 
korzyść lub zgodnie z  wnioskiem skazanego.  
§ 2. Sąd może dopuścić do udziału w  posied zeniu również inne osoby niż wymienione w  § 1, jeżeli ich udział może 
mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia.  
§ 3. Udział sądowego kuratora zawodowego w  posiedzeniu jest obowiązkowy, jeżeli ustawa tak stanowi lub sąd 
uzna to za konieczne.  
Art. 23. § 1. Sąd moż e zarządzić sprowadzenie skazanego na posiedzenie sądu.  
§ 2. Sąd może zlecić przesłuchanie skazanego sądowi wezwanemu, w  którego okręgu skazany przebywa.  
§ 3. Jeżeli postępowanie sądowe dotyczy skazanego pozbawionego wolnośc i, posiedzenie może odbyć się w zakładzie , 
w którym on przebywa.  
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 53 
 
 Art. 24. § 1. Jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, sąd może 
w każdym czasie zmienić lub uchylić poprzednie postanowienie.  
§ 2. Niedopuszczalna jest zmiana lub uchylenie p ostanowienia, przewidzianego w  § 1, na niekorzyść skazanego po 
upływie 6  miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia.  
§ 3. Na postanowienie wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie tylko wtedy, gdy przysługiwało również na 
postanowienie podlega jące zmianie lub uchyleniu.  
Oddział 3  
Postępowanie egzekucyjne  
Art. 25. § 1. Egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego oraz nale ż-
ności sądowych prowadzi się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli  niniejsza ustawa nie stanowi 
inaczej.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. W pierwszej kolejności podlegają zaspokojeniu zasądzone roszczenia cywilne mające na celu naprawienie szk o-
dy lub zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, a  następnie należności sądowe.  
Art. 26. Do tyt ułów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy art. 776–795 Kodeksu postępowania cywilnego.  
Art. 27. Egzekucję przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi naczelnik urzędu skarbowego w e-
dług przepisów o  postępowaniu egzekucyjnym w  administracji,  jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.  
Art. 27a. § 1. Do wykonania postanowień o  zabezpieczeniu grzywny, świadczenia pieniężnego, środka kompens a-
cyjnego oraz kosztów sądowych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsz a ustawa 
nie stanowi inaczej.  
§ 2. Do wykonania postanowień o  zabezpieczeniu przepadku mają zastosowanie przepisy o  postępowaniu egzek u-
cyjnym w  administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej.  
Art. 28. § 1. Orzeczone w stosunku do jednego z małż onków, pozostających we wspólności majątkowej, kary 
grzywny, nawiązki i należności sądowe podlegają zaspokojeniu z osobistego majątku skazanego oraz z wynagrodzenia za 
pracę lub za inne usługi świadczone przez niego osobiście, jak również z praw twórcy wyn alazku, wzoru użytkowego oraz 
projektu racjonalizatorskiego. Jeżeli zaspokojenie z tych źródeł okaże się niemo żliwe, egzekucja może być prowa dzona 
z majątku wspólnego. Niemożność zaspokojenia z majątku osobistego skazanego stwierdza się w protokole.  
§ 2. Egzekucja z  majątku wspólnego jest niedopuszczalna w  razie skazania za przestępstwo, którym pokrzywdzony 
jest małżonek skazanego albo osoby, w  stosunku do których małżonek ten obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym.  
§ 3. W razie skierowania egzekucji do majątku wspólnego, małżonek skazanego może żądać ograniczenia lub wył ą-
czenia w  całości zaspokojenia należności, wymienionych w  § 1, z majątku wspólnego lub niektórych jego składników, 
jeżeli skazany nie przyczynił się lub przyczynił się w  stopniu nieznaczn ym do powstania tego majątku albo do nabycia 
określonych jego składników lub jeżeli zaspokojenie z  majątku wspólnego tych należności jest sprzeczne z  zasadami 
współżycia społecznego.  
Art. 29. § 1. Z chwilą prawomocnego orzeczenia przepadku wobec jednego z  małżonków pozostających we wspólności  
majątkowej, przedmioty majątkowe, których dotyczy przepadek lub które podlegają egzekucji przepadku równowartości 
przedmiotów lub korzyści, tracą z  mocy prawa charakter składników majątku wspólnego. Od tej chwili stosu je się do nich 
odpowiednio przepisy o  współwłasności w  częściach ułamkowych, przy czym udział Skarbu Państwa stanowi część orz e-
czona przepadkiem. Małżonek skazanego może wystąpić odpowiednio z  żądaniem określonym w  art. 28 § 3. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się  odpowiednio w  wypadku orzeczenia przepadku przedmiotów objętych innym rodzajem 
współwłasności łącznej.  
Art. 29a. § 1. Przy egzekucji przepadku korzyści majątkowej uzyskanej z  popełnienia przestępstwa lub jej równ o-
wartości domniemywa się, że rzeczy oraz pr awa majątkowe, które są we władaniu skazanego po orzeczeniu przepadku, 
należały do niego już w  chwili wydania orzeczenia.  
§ 2. Osoba fizyczna, w  stosunku do której działa domniemanie ustanowione w  art. 45 § 3 Kodeksu karnego lub 
w art. 33 § 4 Kodeksu karne go skarbowego, może wnosić o  wyłączenie z  jego zakresu przedmiotów majątkowych, kt ó-
rych łączna wartość według oszacowania organu egzekucyjnego nie przekracza przeciętnego sześciomiesięcznego doch o-
du tej osoby; wniosek o  wyłączenie zgłasza się do tego organ u. 
  
Dziennik  Ustaw  – 9 – Poz. 53 
 
 § 3. W razie nieuwzględnienia wniosku, o  którym mowa w  § 2, osoba zainteresowana może w  drodze powództwa 
żądać wyłączenia przedmiotów z  zakresu domniemania i  zwolnienia ich od egzekucji lub dokonanego zabezpieczenia.  
Art. 29b. § 1. Pozew przeciwko Skarb owi Państwa, o  którym mowa w  art. 293 § 7 Kodeksu postępowania karnego, 
lub w  art. 33 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, jest tymczasowo wolny od opłat sądowych, a  w razie oddalenia powód z-
twa powód jest obowiązany uiścić opłaty na zasadach ogólnych.  
§ 2. Jeżeli w celu obalenia domniemania powód powołuje się na nabycie odpłatne, powinien wskazać źródło nabycia 
i udowodnić pochodzenie potrzebnych do nabycia środków.  
§ 3. Sprzedaż ruchomości lub nieruchomości nie może nastąpić przed prawomocnym rozstrzygnięciem s prawy.  
Art. 30. W sprawach wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa reprezentuje go prezes sądu okręgowego lub n a-
czelnik urzędu skarbowego w  sprawach, w  których wykonał wyrok w  zakresie orzeczonego nim przepadku.  
Art. 31. W razie dokonania przez dłużnika Ska rbu Państwa czynności prawnej z  pokrzywdzeniem wierzyciela, 
z powództwem występuje prezes sądu okręgowego lub naczelnik urzędu skarbowego w  sprawach, w  których wykonuje 
orzeczenie.  
Rozdział V  
Nadzór penitencjarny  
Art. 32. Nadzór nad legalnością i  prawidłow ością wykonywania kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozb a-
wienia wolności, kary aresztu wojskowego, kary aresztu lub zastępczej kary aresztu, kary porządkowej, tymczasowego 
aresztowania, zatrzymania, środka przymusu skutkującego pozbawienie wolnośc i oraz środka zabezpieczającego związ a-
nego z  umieszczeniem w  zakładzie psychiatrycznym sprawuje sędzia penitencjarny.  
Art. 33. § 1. Sędzia penitencjarny wizytuje zakłady karne, areszty śledcze oraz inne miejsca, w  których przebywają 
osoby pozbawione wolnoś ci. Ma on prawo wstępu w  każdym czasie, bez ograniczeń, do tych zakładów, aresztów i  miejsc 
oraz poruszania się po ich terenie, przeglądania dokumentów i  żądania wyjaśnień od administracji tych jednostek.  
§ 2. Sędzia penitencjarny ma prawo przeprowadzania podczas nieobecności innych osób rozmów z  osobami pozb a-
wionymi wolności oraz badania ich wniosków, skarg i  próśb.  
Art. 34. § 1. Sędzia penitencjarny uchyla sprzeczną z  prawem decyzję organu wymienionego w  art. 2 pkt 5 i 6, o ile 
dotyczy ona osoby pozbawion ej wolności.  
§ 2. Na decyzję sędziego skazanemu i  organom określonym w  § 1 przysługuje skarga do sądu penitencjarnego, 
w którego okręgu wydano decyzję.  
§ 3. Przepisy art. 7 § 3–5 stosuje się odpowiednio.  
§ 4. W wypadku stwierdzenia niezgodnego z  prawem poz bawienia wolności, sędzia penitencjarny niezwłocznie z a-
wiadamia o  tym organ, do którego dyspozycji osoba pozbawiona wolności pozostaje, a  w wypadku odbywania przez nią 
kary lub wykonywania wobec niej środka, o  którym mowa w  art. 32 – organ, który skierował  orzeczenie do wykonania, 
a w razie potrzeby zarządza zwolnienie takiej osoby.  
Art. 35. § 1. Jeżeli zdaniem sędziego penitencjarnego zachodzi potrzeba wydania decyzji nienależącej do jego właś -
ciwości, a  w szczególności decyzji o  charakterze administracyjn ym, przekazuj e on swoje spostrzeżenia wraz z odpowie d-
nimi wnioskami właściwemu organowi.  
§ 2. Organ wymieniony w  § 1 zawiadamia sędziego penitencjarnego, w  terminie 14  dni albo w  innym wyznaczonym 
przez sędziego terminie, o  zajętym stanowisku. Jeżeli sędzi a penitencjarny uzna to stanowisko za niezadowalające, prze d-
stawia sprawę organowi nadrzędnemu nad organem wymienionym w  § 1; organ nadrzę dny zawiadamia sędziego o sposo-
bie załatwienia sprawy.  
§ 3. W wypadku powtarzania się rażących uchybień w  funkcjonowan iu zakładu karnego, aresztu śledczego lub inn e-
go miejsca, w  którym przebywają osoby pozbawione wolności, albo gdy istniejące w  nim warunki nie zapewniają posz a-
nowania praw osób tam przebywających, sędzia penitencjarny występuje do właściwego organu nadrzęd nego z wnios -
kiem o  usunięcie w  określonym terminie istniejących uchybień. Jeżeli w  wymienionym terminie uchybienia te nie zostały 
usunięte,  sędzia penitencjarny występuje z  wnioskiem do właściwego ministra o  zawieszenie działalności bądź likwidację 
w całości lub w  części określonego zakładu, aresztu lub miejsca.  
Art. 36. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób, zakres i  tryb sprawowania nadzoru 
penitencjarnego, uwzględniając w  szczególności legalność i  prawidłowość wykonywania kar y pozbawienia wolności, spo -
sób eliminowania stwierdzonych uchybień oraz sposoby dokumentowania i  przeprowadzania tego nadzoru, a  także rodzaj 
i typ zakładu karnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 10 – Poz. 53 
 
 Rozdział VI  
Zatarcie skazania  
Art. 37. § 1. W  przedmiocie zatarcia skazania orzeka sąd, ch yba że zatarcie nastąpiło z  mocy prawa.  
§ 2. Jeżeli w  pierwszej instancji wyroki wydało kilka sądów, właściwy jest sąd, który jako ostatni wydał wyrok sk a-
zujący. Jeżeli orzekały sądy różnego rzędu, właściwy jest sąd wyższego rzędu.  
§ 3. Wniosek skazanego o  zatarcie skazania, złożony przed upływem roku od wydania postanowienia odmawiając e-
go zatarcia, można pozostawić bez rozpoznania.  
§ 4. Na postanowienie w  przedmiocie zatarcia skazania przysługuje zażalenie.  
Rozdział VII  
Uczestnictwo społeczeństwa w  wykonyw aniu orzeczeń, pomoc w  społecznej readaptacji skazanych  
oraz Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej  
Art. 38. § 1. W wykonywaniu kar, środków karnych, kompensacyjnych, zabezpieczających i  zapobiegawczych, 
w szczególności związanych z  pozbawieniem wolności, oraz przepadku mogą współdziałać stowarzyszenia, fundacje, 
organizacje oraz instytucje, których celem działania jest realizacja zadań określonych w  niniejszym rozdziale, jak również 
kościoły i  inne związki wyznaniowe oraz osoby godne zaufania.  
§ 1a. W zakresie zapobiegania przestępczości i  readaptacji społecznej podmioty, o  których mowa w  § 1, podejmują 
działania w  celu zwiększenia efektywności działania organów państwowych oraz wzmacniania praworządnego działania 
tych organów.  
§ 2. Podmioty, o  których mowa w  § 1, mogą w  porozumieniu z  dyrektorem zakładu karnego lub aresztu śledczego 
uczestniczyć w  prowadzeniu działalności resocjalizacyjnej, społecznej, kulturalnej, oświatowej, sportowej i  religijnej w  tych 
zakładach lub aresztach.  
Art. 39. § 1. Przedstawiciele podmiotów, o  których mowa w  art. 38 § 1, mogą uczestniczyć w  radach oraz innych 
organach kolegialnych – powoływanych przez Prezesa Rady Ministrów, Ministra Sprawiedliwości lub podległe mu org a-
ny albo wojewodów – których zadaniem j est świadczenie pomocy skazanym i  ich rodzinom albo koordynowanie wspó ł-
działania społeczeństwa z  zakładami karnymi i  aresztami śledczymi. Przedstawiciele ci oraz osoby godne zaufania mogą 
też uczestniczyć w  społecznej kontroli nad wykonywaniem kar, środków  karnych, kompensacyjnych, zabezpieczających 
i zapobiegawczych oraz przepadku.  
§ 2. Prezes Rady Ministrów określi, w  drodze rozporządzenia, zakres, formy i  tryb współdziałania oraz wymogi, 
jakie muszą spełniać przedstawiciele podmiotów, o  których mowa w  art. 38 § 1, w wykonywaniu kar, środków karnych, 
kompensacyjnych, zabezpieczających, zapobiegawczych oraz przepadku, a  także społecznej kontroli, o  której mowa 
w § 1, uwzględniając cele, jakim powinno służyć współdziałanie tych podmiotów w  readaptacji społec znej i  zapobieganiu 
przestępczości.  
Art. 40. § 1. W  celu koordynowania współdziałania organów państwowych i  przedstawicieli społeczeństwa w zapo-
bieganiu przestępczości i  wykonywaniu orzeczeń oraz w  celu świadczenia pomocy w  readaptacji społecznej, a  także wy-
konywania kontroli społecznej i  dokonywania oceny polityki penitencjarnej, Prezes Rady Ministrów powołuje Radę Główną  
do Spraw Społecznej Readaptacji i  Pomocy Skazanym, zwaną dalej „Radą Główną”.  
§ 2. W skład Rady Głównej wchodzą przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości, Ministra Sprawiedliwości, Ministra 
Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, ministra właściwego do spraw zdrowia, 
ministra właściwego do spraw oświaty i  wychowania, ministra właściwego do spraw wewnętrznyc h oraz Policji i  Służby 
Więziennej. W  skład Rady Głównej mogą też wchodzić przedstawiciele stowarzyszeń, fundacji, organizacji i  instytucji, 
o których mowa w  art. 38 § 1, kościołów i  innych związków wyznaniowych, a  także związków zawodowych i  samorządu z a-
wodowego, przedstawiciele nauki oraz osoby godne zaufania, mogące przyczynić się do realizacji celów wymienionych w  § 1. 
§ 3. Stosownie do potrzeb, wojewoda może powołać terenowe rady do spraw społecznej readaptacji i  pomocy skaz a-
nym, zwane dalej „radami te renowymi”. Do składu rady terenowej zaprasza się również przedstawicieli organów odp o-
wiedniego szczebla, o  których mowa w  § 2, a także organów samorządu terytorialnego. Do uczestniczenia w  pracach rady 
terenowej można zaprosić również przedstawicieli innyc h podmiotów, o  których mowa w  § 2. Rady terenowe wykonują 
zadania określone w  § 1. 
§ 4. Prezes Rady Ministrów określa, w  drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i  tryb powoływania oraz dział a-
nia Rady Głównej i  rad terenowych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 11 – Poz. 53 
 
 Art. 41. § 1. W  celu ułatwie nia społecznej readaptacji, a  w szczególności przeciwdziałania powrotowi do przestę p-
stwa, powinno udzielać się skazanym oraz ich rodzinom niezbędnej pomocy, zwła szcza materialnej, medycznej, w znale-
zieniu pracy i  zakwaterowaniu, a  także porad prawnych.  
§ 2. Pomocy, o  której mowa w  § 1, udzielają właściwe organy administracji rządowej i  samorządu terytorialnego 
oraz kuratorzy sądowi; pomocy tej mogą również udzielać podmioty, o  których mowa w  art. 38 § 1. 
Art. 42. § 1. Skazany może ustanowić, na piśmie, jako  swojego przedstawiciela osobę godną zaufania, za jej zgodą, 
zwłaszcza spośród przedstawicieli stowarzyszeń, fundacji, organizacji oraz instytucji, o  których mowa w  art. 38 § 1. 
§ 2. Przedstawiciel skazanego, o  którym mowa w  § 1, może działać wyłącznie w  interesie skazanego i  w tym celu 
składać w  jego imieniu wnioski, skargi i  prośby do właściwych organów oraz instytucji, stowarzyszeń, fundacji, organizacji,  
kościołów i  innych związków wyznaniowych.  
§ 3. Prezes sądu, upoważniony sędzia, a  w toku posiedzenia  sąd, może na wniosek skazanego dopuścić do udziału 
w postępowaniu przed sądem przedstawiciela skazanego, o  którym mowa w  § 1. 
Art. 43. § 1. Tworzy się Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, zwany dalej „Fund u-
szem”.  
§ 1a. Fundusz może  posługiwać się skrótem nazwy w  brzmieniu „Fundusz Sprawiedliwości”.  
§ 2. Fundusz jest państwowym funduszem celowym ukierunkowanym na pomoc pokrzywdzonym i  świadkom, prz e-
ciwdziałanie przestępczości oraz pomoc postpenitencjarną, którego dysponentem jest Min ister Sprawiedliwości, zwany 
dalej „dysponentem Funduszu”.  
§ 3. Sąd, który wydał orzeczenie w  I instancji, prowadzi wyodrębnioną, szczegółową ewidencję księgową nawiązek 
i świadczeń pieniężnych zasądzonych na rzecz Funduszu.  
§ 4. Sąd, o  którym mowa w  § 3, wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia nawiązki albo świadczenia pieniężnego, 
do ich uiszczenia w  terminie 30  dni. 
§ 5. Postępowanie egzekucyjne dotyczące nawiązek i  świadczeń pieniężnych zasądzonych na rzecz Funduszu 
wszczyna komornik na wniosek sądu, o  którym mowa w  § 3, według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. 
W tym celu sąd z  urzędu nadaje tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności.  
§ 6. Zaliczka na koszty egzekucji jest finansowana ze środków Funduszu.  
§ 7. Przychodami Funduszu są środki pieni ężne pochodzące z:  
1) orzeczonych przez sądy nawiązek oraz świadczeń pieniężnych;  
2) potrąceń w  wysokości 7% wynagrodzenia przysługującego za pracę skazanych zatrudnionych w  formach określ o-
nych w  art. 121 § 2; 
3) wykonania kar dyscyplinarnych, o  których mo wa w  art. 143 § 1 pkt 7; 
4) spadków, zapisów i  darowizn;  
5) dotacji, zbiórek i  innych źródeł.  
§ 8. Środki Funduszu są przeznaczane na:  
1) pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym, zwłaszcza pomoc medyczną, psych o-
logiczną, rehabil itacyjną, prawną oraz materialną, udzielaną przez jednostki niezaliczane do sektora finansów pub -
licznych i  niedziałające w  celu osiągnięcia zysku, w  tym stowarzyszenia, fundacje, organizacje i  instytucje;  
1a) pomoc, o  której mowa w  pkt 1, udzielaną przez jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych;  
1b) szkolenia dla organów prowadzących postępowania karne i  ich pracowników podnoszące kompetencje w  zakresie 
postępowania z  osobami pokrzywdzonymi przestępstwem i  świadkami oraz propagowania alternatywn ych metod 
rozwiązywania konfliktów, w  szczególności mediacji w  sprawach rodzinnych, nieletnich i  karnych;  
1c) realizację przez jednostki sektora finansów publicznych zadań ustawowych związanych z  ochroną interesów osób 
pokrzywdzonych przestępstwem i  świadk ów, a  także wykrywaniem i  zapobieganiem przestępczości oraz likwidacją 
skutków pokrzywdzenia przestępstwem;  
1d) finansowanie alternatywnych metod rozwiązywania konfliktów, w  szczególności mediacji w  sprawach rodzinnych, 
nieletnich i  karnych;  
  
Dziennik  Ustaw  – 12 – Poz. 53 
 
 1e) edukację z  zakresu przeciwdziałania przemocy i  przestępczości w  szczegól ności funkcjonariuszy Policji i pracown i-
ków jednostek oświatowych oraz ochrony zdrowia;  
2) pomoc postpenitencjarną osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z  zakładów karnych i  aresztów śledczych  
oraz osobom im najbliższym, udzielaną przez zawodowych kuratorów sądowych oraz Służbę Więzienną;  
2a) pomoc psychologiczną świadkom i  osobom im najbliższym;  
3) pomoc postpenitencjarną osobom, o  których mowa w  pkt 2, udzielaną przez podmioty wymienione w  art. 38 § 1, 
z wyłączeniem osób godnych zaufania;  
4) działalność podejmowaną lub powierzoną przez dysponenta Funduszu, mającą na celu wsparcie i  rozwój systemu 
pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem i  świadkom oraz pomocy postpenitencjarnej, a  także przec iwdzi a-
łanie przyczynom przestępczości, w  szczególności na:  
a) promowanie i  wspieranie inicjatyw i  przedsięwzięć służących poprawie sytuacji osób pokrzywdzonych przestę p-
stwem oraz skutecznej readaptacji skazanych,  
b) podejmowanie przedsięwzięć o  charakterze  edukacyjnym i  informacyjnym, w  tym dotyczących przyczyn 
i uwarunkowań przestępczości oraz jej zapobiegania,  
c) pokrywanie kosztów związanych z  organizowaniem i  prowadzeniem kształcenia, studiów podyplomowych, ku r-
sów dokształcających i  szkoleń,  
d) podejmow anie, organizowanie i  zlecanie badań naukowych i  prac rozwojowych oraz współpracy z  innymi je d-
nostkami w  tym zakresie, dotyczących sytuacji oraz potrzeb osób pokrzywdzonych przestępstwem, świadków 
oraz osób skazanych, a  także przyczyn i  uwarunkowań przestę pczości oraz jej zapobiegania,  
e) promowanie systemu pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem i  świadkom oraz pomocy postpen i-
tencjarnej,  
f) upowszechnianie wiedzy na temat praw osób pokrzywdzonych przestępstwem oraz alternatywnych metod ro z-
wiązywania konf liktów, w  szczególności mediacji w  sprawach rodzinnych, nieletnich i  karnych,  
g) działania wspierające rodziny zagrożone dysfunkcyjnością, w  szczególności w  zakresie profilaktyki i  terapii 
uzależnień oraz współuzależnień i  rozwiązywania konfliktów w  rodzin ie. 
§ 9. Powierzenie realizacji zadań, o  których mowa w  § 8 pkt 1, 1b, 1d i  2a–4, jednostkom niezaliczanym do sektora 
finansów publicznych odbywa się w  trybie otwartego konkursu ofert.  
§ 9a. Do realizacji pomocy prawnej i  psychologicznej osobom pokrzywdzon ym przestępstwem oraz pomocy psych o-
logicznej świadkom na terenie sądu, jednostki organizacyjnej prokuratury lub jednostki organizacyjnej Policji wymagana 
jest zgoda prezesa sądu, kierownika jednostki organizacyjnej prokuratury bądź komendanta jednostki org anizacyjnej Pol i-
cji. Podmiot przystępujący do otwartego konkursu ofert dołącza do oferty dokument potwierdzający tę zgodę.  
§ 10. Dysponent Funduszu, udzielając dotacji celowej, zwanej dalej „dotacją”, na realizację w  trybie otwartego kon -
kursu ofert zadań,  o których mowa w  § 8 pkt 1, 1b, 1d i  2a–4, zawiera z  jednostką niezaliczaną do sektora finansów 
publicznych umowę o  treści ustalonej przez dysponenta Funduszu.  
§ 11. Jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych, z  którymi została zawarta umowa, są obowiązane do 
prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej otrzymanych środków i  dokonywanych z  tych środków wydatków oraz 
posiadania odrębnego rachunku bankowego przeznaczonego tylko do obsługi tych środków.  
§ 11a. Podmiot, który otrzymał dotację w  celu świadczenia pomocy psychologicznej osobom pokrzywdzonym prz e-
stępstwem lub świadkom, jest obowiązany udzielić pomocy psychologicznej na wezwanie organu prowadzącego czyn -
ności operacyjno -rozpoznawcze albo sprawdzające lub postępowanie przygotowawcze alb o sądu w  terminie 14  dni od 
wezwania, chyba że określone w  umowie środki przeznaczone na pomoc psychologiczną zostały wykorzystane lub p o-
krzywdzony lub świadek nie kwalifikuje się do udzielenia takiej pomocy.  
§ 12. Podmioty, które otrzymały dotacje z  Fundu szu, są obowiązane do sporządzania i  przekazywania dysponentowi 
Funduszu kwartalnych informacji dotyczących wykorzystania tych środków oraz do sporządzania i  przekazania rozlicz e-
nia dotacji w  zakresie rzeczowym i  finansowym, w  terminie 15  dni od dnia zakoń czenia realizacji zadania.  
§ 13. Pomocy z  Funduszu nie przyznaje się w  takim zakresie, w  jakim została ona udzielona z  innych źródeł.  
§ 14. Dysponent Funduszu kontroluje prawidłowość wydatkowania dotacji otrzymanych z  Funduszu pod względem 
racjonalności i  legalności ich wydatkowania, w  tym zgodność danych zawartych w  informacjach, o  których mowa w  § 12, 
ze stanem faktycznym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 13 – Poz. 53 
 
 § 15. W przypadku wykorzystania dotacji niezgodnie z  przeznaczeniem lub pobranych nienależnie lub w  nadmiernej 
wysokości stosuje się o dpowiednio przepisy ustawy z  dnia 27  sierpnia 2009  r. o finansach publicznych ( Dz. U. z 2019 r. 
poz. 869, z późn. zm.2)) dotyczące dotacji udzielonych z  budżetu państwa.  
§ 15a. Podmioty które wykorzystały niezgodnie z  przeznaczeniem nie więcej niż 10% przy znanych środków w  ramach  
dotacji nie mogą brać udziału w  otwartym konkursie ofert do dnia zwrotu środków wraz z  odsetkami.  
§ 15b. Podmioty które wykorzystały niezgodnie z  przeznaczeniem co najmniej 10% przyznanych im środków 
w ramach dotacji nie mogą brać udziału w  otwartym konkursie ofert do dnia zwrotu środków wraz z  odsetkami i  przez 
następne 12  miesięcy od tego dnia.  
§ 16. Osoba, która wykorzystała udzieloną pomoc niezgodnie z  jej przeznaczeniem, jest obowiązana do zwrotu ró w-
nowartości uzyskanych świadc zeń. 
§ 17. W wypadku ustalenia, że osoba, której udzielono pomocy, wykorzystała ją niezgodnie z  przeznaczeniem, po d-
miot, który udzielił pomocy, jest obowiązany do wezwania tej osoby do zwrotu równowartości uzyskanych świadczeń 
w terminie 30  dni od dnia wez wania jej do zwrotu.  
§ 18. Osoba, która wykorzystała udzieloną pomoc niezgodnie z  jej przeznaczeniem i  pomimo wezwania nie zwróciła 
jej równowartości, traci prawo do dalszej pomocy, chyba że zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające udzielenie 
jej taki ej pomocy.  
§ 18a. Koszty obsługi Funduszu są pokrywane ze środków tego Funduszu.  
§ 19. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) tryb udzielania pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem, świadkom oraz osobom im najbliższym,  
2) tryb udz ielania pomocy osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z  zakładów karnych i  aresztów śledczych oraz 
osobom im najbliższym,  
3) warunki i  tryb udzielania dotacji z  Funduszu podmiotom, w  tym w  szczególności tryb przeprowadzania konkursu 
ofert, kryteria oceny oferty i  tryb zawierania umów na realizację powierzonych zadań,  
3a) warunki finansowania wydatków, o  których mowa w  § 8 pkt 1a–1e, 2a i  4, tryb składania wniosków oraz przekaz y-
wania środków,  
4) szczegółowe zadania, na które przeznaczane są środki Funduszu,  
5) sposób wykorzystywania i  rozliczania środków Funduszu, w  tym wzór i  terminy składania przez podmioty kwarta l-
nych informacji,  
6) szczegółowe zasady gospodarki finansowej Funduszu  
– uwzględniając potrzebę prowadzenia odrębnej gospodarki finansowej w  zakresie realizacji zadań dotyczących pomocy 
osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz pomocy postpenitencjarnej, a  także potrzebę skutecznego i  racjonalnego 
wykorzystania środków Funduszu oraz osiągnięcia celów, dla których Fundusz został utworzony.  
Rozdział VI Ia 
System dozoru elektronicznego  
Oddział 1  
Przepisy ogólne  
Art. 43a. § 1. Kary, środki karne i  środki zabezpieczające, których wykonanie łączy się z  zastosowaniem dozoru 
elektronicznego, wykonuje się według przepisów niniejszego rozdziału.  
§ 2. Ilekroć w  przepisach niniejszego rozdziału mowa jest o:  
1) karze – przepisy te stosuje się również do środków karnych i  zabezpieczających,  
2) skazanym – przepisy te stosuje się również do sprawcy, wobec którego orzeczono środek zabezpieczający połączony 
z dozorem ele ktronicznym  
– z wyłączeniem przepisów dotyczących wyłącznie dozoru stacjonarnego.  
                                                           
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z  2019 r. poz. 1622, 1649, 2020 i 2473 oraz z 2020 r.  
poz. 284, 374, 568, 695 i 1175 . 
  
Dziennik  Ustaw  – 14 – Poz. 53 
 
 Art. 43b. § 1. Dozór elektroniczny jest to kontrola zachowania skazanego przy użyciu środków technicznych.  
§ 2. System dozoru elektronicznego jest to ogół metod postępowania i środków technicznych służących do wykon y-
wania dozoru elektronicznego.  
§ 3. W systemie dozoru elektronicznego można kontrolować:  
1) przebywanie przez skazanego w  określonych dniach tygodnia i  godzinach we wskazanym przez sąd miejscu (dozór 
stacjonarny);  
2) bieżące miejsce pobytu skazanego, niezależnie od tego, gdzie skazany przebywa (dozór mobilny);  
3) zachowywanie przez skazanego określonej minimalnej odległości od osoby wskazanej przez sąd (dozór zbliżeniowy).  
Art. 43c. § 1. Karę pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego wykonuje się jako dozór stacjonarny. 
Środki karne i  zabezpieczające w  systemie dozoru elektronicznego wykonuje się jako dozór zbliżeniowy lub mobilny.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób ora z szczegółowe warunki wykonywania 
kar, środków karnych i  środków zabezpieczających w  systemie dozoru elektronicznego, w  tym zakres niezbędnej dok u-
mentacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia kontroli i  oceny zachowania osób, wobec których orzeczono te  kary, 
środki karne lub środki zabezpieczające.  
Art. 43d. § 1. Nadzór nad wykonywaniem kar z  zastosowaniem dozoru elektronicznego oraz orzekanie w  sprawach 
dotyczących wykonania tych kar należą do sądu, o  którym mowa w  art. 43e. 
§ 2. Nadzór, o  którym mowa w § 1, obejmuje kontrolę i  ocenę:  
1) legalności i  prawidłowości wykonywania orzeczonej kary;  
2) prawidłowości obliczania okresów wykonywania orzeczonej kary w  systemie dozoru elektronicznego;  
3) wykonywania zadań probacyjnych i  działalności wychowawczej są dowego kuratora zawodowego oraz przebiegu 
procesu resocjalizacji skazanego;  
4) działalności upoważnionego podmiotu dozorującego w  zakresie wykonywania obowiązków przez skazanego;  
5) kolejności wykonywania orzeczeń, jak również prawidłowości zawiadamiania o  wystąpieniu warunków technicznych 
pozwalających na niezwłoczne rozpoczęcie wykonania orzeczonej kary lub o  dacie, od której będzie to możliwe.  
§ 3. Czynności związane z  organizowaniem i  kontrolowaniem wykonywania kar z  zastosowaniem dozoru elektr o-
nicznego  oraz nałożonych w  związku z  nimi obowiązków wykonuje sądowy kurator zawodowy. Przepisy o  dozorze i  ku-
ratorze sądowym stosuje się odpowiednio.  
Art. 43e. § 1. W  sprawach związanych z  udzieleniem zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w  systemie 
dozoru elektronicznego właściwy jest sąd penitencjarny, w  którego okręgu skazany przebywa.  
§ 2. W sprawach związanych z  wykonaniem postanowienia o  udzieleniu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia 
wolności w  systemie dozoru elektronicznego i  jego uchyleniem właściwy jest sąd penitencjarny, w  którego okręgu kara 
jest wykonywana, z  wyjątkiem uchylenia zezwolenia z  powodów, o  których mowa w  art. 43zaa § 1 pkt 1, kiedy to właś -
ciwy jest sąd penitencjarny, który zezwolenia udzielił.  
§ 3. W sprawach wykonywania doz oru zbliżeniowego i  mobilnego właściwy jest sąd, w  którego okręgu skazany ma 
miejsce stałego pobytu, a  jeżeli skazany nie posiada takiego miejsca – sąd, w  którego okręgu orzeczono środek karny lub 
zabezpieczający wykonywany w  systemie dozoru elektroniczneg o. 
Art. 43f. § 1. Środkami technicznymi służącymi do wykonywania dozoru elektronicznego są:  
1) centrala monitorowania;  
2) system teleinformatyczny, za pomocą którego podmiot prowadzący centralę monitorowania, podmiot dozorujący, 
sądy, sądowi kuratorzy zawo dowi i  inne uprawnione podmioty przetwarzają informacje związane z  organizowaniem 
i kontrolowaniem wykonywania kar w  systemie dozoru elektronicznego (system komunikacyjno -monitorujący);  
3) nadajniki;  
4) rejestratory stacjonarne i  przenośne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 15 – Poz. 53 
 
 § 2. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki techniczne i  wymagania funkcj o-
nalne , jakie powinny spełniać środki techniczne służące do wykonywania dozoru elektronicznego, a  także sposób funkcjo -
nowania systemu komunikacyjno -monitor ującego, w  tym sposób przekazywania danych wewnątrz tego systemu, mając na 
względzie konieczność zapewnienia prawidłowego działania systemu dozoru elektronicznego oraz zabezpieczenia danych 
osobowych i  informacji związanych z  działaniem tego systemu przed ich nieuprawnionym ujawnieniem.  
Art. 43g. § 1. Dozór elektroniczny wykonywany jest przez:  
1) podmiot prowadzący centralę monitorowania – w zakresie czynności związanych z  obsługą tej centrali;  
2) podmiot dozorujący – w zakresie pozostałych czynności.  
§ 2. Podmiotem prowadzącym centralę monitorowania jest podmiot dozorujący lub jednostka organizacyjna podległa 
Ministrowi Sprawiedliwości.  
§ 3. Podmiotem dozorującym może być przedsiębiorca, instytucja państwowa, podmiot zagraniczny będący prze d-
siębiorcą w  rozumieniu prawa kraju rejestracji i  spełniający warunki do wykonywania w  Rzeczypospolitej Polskiej dzi a-
łalności gospodarczej albo jednostka organizacyjna podległa Ministrowi Sprawiedliwości lub przez niego nadzorowana.  
§ 4.3) Minister Sprawiedliwości dokonuje  wyboru podmiotu dozorującego, o  którym mowa w  § 3, w trybie określ o-
nym w  ustawie z  dnia 29  stycznia 2004  r. – Prawo zamówień publicznych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1843  oraz z 2020 r. 
poz. 1086 ) i powierza mu wykonywanie czynności, o  których mowa w  § 1 pkt 1 lub 2, chyba że powierzenie czynności, 
o których mowa w  § 1 pkt 2, dotyczy jednostki organizacyjnej podległej Ministrowi Sprawiedliwości lub przez niego nad -
zorowanej.  
§ 4.4) Minister Sprawiedliwości dokonuje wyboru podmiotu dozorującego, o  którym mowa w  § 3, w  trybie 
określonym w  ustawie z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. poz. 2019  oraz z 2020 r. 
poz. 288, 1492 i 1517 ) i powierza mu wykonywanie czynności, o  których mowa w  § 1 pkt 1 lub 2, chyba że powi e-
rzenie czyn ności, o  których mowa w  § 1 pkt 2, dotyczy jednostki organizacyjnej podległej Ministrowi Sprawiedl i-
wości lub przez niego nadzorowanej.  
Art. 43ga.  1. Podmiot dozorujący udostępnia niezwłocznie na piśmie w  postaci papierowej lub elektronicznej k o-
mornikowi sądowemu i  Pańs twowej Inspekcji Pracy, na ich wniosek, informacje dotyczące miejsca pobytu skazanego 
uchylającego się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, w  tym spłaty należności budżetu państwa z  tytułu świadczeń 
wypłacanych w  przypadku bezskuteczności egzekucji alim entów, wobec którego zastosowano karę, środek karny lub 
środek zabezpieczający łączące się z  dozorem elektronicznym.  
2. Informacje, o  których mowa w  ust. 1, udostępnia się:  
1) komornikowi sądowemu w  celu dokonania egzekucji świadczeń alimentacyjnych, w  tym należności budżetu państwa 
z tytułu świadczeń wypłacanych w  przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, od dłużników uchylających się 
od obowiązków alimentacyjnych;  
2) Państwowej Inspekcji Pracy w  celu kontroli przez Państwową Inspekcję Pracy legalnośc i zatrudnienia skazanego 
uchylającego się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, w  tym spłaty należności budżetu państwa z  tytułu 
świadczeń wypłacanych w  przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.  
Oddział 2  
Rozpoczęcie dozoru elektronicznego  
Art. 43h. § 1. Kara może być wykonywana w  systemie dozoru elektronicznego jedynie wówczas, gdy pozwalają na 
to warunki techniczne obejmujące w  szczególności liczbę oraz zasięg dostępnych nadajników i  rejestratorów oraz możl i-
wości organizacyjne ich obsługi.  
§ 2. W razie gdy warunki techniczne nie są wystarczające do jednoczesnego objęcia dozorem mobilnym wszystkich 
skazanych, wobec których dozór taki został orzeczony, w  pierwszej kolejności kieruje się do wykonania dozory mobilne 
orzeczone jako środek zabezpieczający . 
                                                           
3) W tym brzmieniu obowiązuje do dnia, o którym mowa w odnośniku 4. 
4) Wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2021 r. na podstawie  art. 109 ustaw y z dnia 11 września 2019 r. ‒ Przepisy wprowadzające  
ustawę ‒ Prawo zamówień publicznych (Dz. U. poz. 2020) . 
  
Dziennik  Ustaw  – 16 – Poz. 53 
 
 § 3. Jeżeli skazany zamieszkuje wspólnie z  inną osobą lub osobami pełnoletnimi, warunkiem rozpoczęcia dozoru 
stacjonarnego jest uprzednia pisemna zgoda tych osób złożona do sądu, obejmująca także umożliwienie podmiotowi d o-
zorującemu przeprowadzanie czynn ości kontrolnych.  
§ 4. W razie potrzeby, na zarządzenie sędziego penitencjarnego, kurator sądowy ustala, w  drodze zebrania inform a-
cji, czy skazany zamieszkuje wspólnie z  inną osobą lub osobami pełnoletnimi, a  jeżeli tak, to uzyskuje dane personalne 
tych os ób, a  następnie poucza je o  warunkach wykonywania kary w  systemie dozoru elektronicznego oraz konsekwe n-
cjach, jakie wynikają z  jej wykonywania dla osób zamieszkujących ze skazanym. Kurator sądowy ustala warunki rodzinne 
oraz socjalno -bytowe, w  których zam ieszkuje skazany, w  zakresie niezbędnym do prawidłowego wykonania kary w  sy-
stemie dozoru elektronicznego. Informacje te kurator sądowy przekazuje niezwłocznie do sądu.  
§ 5. Oświadczenie o  wyrażeniu zgody, o  której mowa w  § 3, może być również odebrane prz ez kuratora sądowego 
podczas czynności, o  których mowa w  § 4, a następnie niezwłocznie przekazane do sądu.  
§ 6. (uchylony)  
§ 7. (uchylony)  
§ 8. Cofnięcie zgody po wydaniu postanowienia o  udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia 
wolności w systemie dozoru elektronicznego jest nieskuteczne.  
Art. 43i. § 1. Sąd, który wykonuje karę z  zastosowaniem dozoru elektronicznego, żąda od podmiotu dozorującego 
nadesłania informacji, czy warunki techniczne pozwalają na niezwłoczne rozpoczęcie wykonywani a tej kary, a  jeśli nie – 
od jakiej daty będzie to możliwe.  
§ 2. Jeżeli z  informacji uzyskanych od podmiotu dozorującego wynika, że nie jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie 
wykonywania kary, sąd orzeka o  odroczeniu wykonania tej kary na czas określony. Łąc zny okres odroczenia nie może 
być dłuższy niż rok.  
§ 3. Na postanowienie o  odroczeniu wykonania kary przysługuje zażalenie.  
§ 4. Przepisy § 1–3 nie mają zastosowania do postępowania w  przedmiocie udzielenia zezwolenia na odbycie kary 
pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego.  
Art. 43j. § 1. Jeżeli po upływie łącznego okresu odroczenia, o  którym mowa w  art. 43i § 2, z informacji uzyskanych 
od podmiotu dozorującego wynika, że w  dalszym ciągu nie jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania śr odka 
karnego, sąd orzeka o  uchyleniu kontroli zakazu lub obowiązku z  zastosowaniem syst emu dozoru elektronicznego, a  w miarę  
potrzeby stosuje zamiast lub obok orzeczonego środka karnego środek karny, o  którym mowa w  art. 39 pkt 2–2e Kodeksu 
karnego. Stosuj ąc środek lub środki karne, sąd ma na względzie, by ich dolegliwość nie przekraczała łącznie środka ka r-
nego orzeczonego w  wyroku.  
§ 2. Jeżeli po upływie łącznego okresu odroczenia, o  którym mowa w  art. 43i § 2, z informacji uzyskanych od po d-
miotu dozorując ego wynika, że w  dalszym ciągu nie jest możliwe niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania środka zabe z-
pieczającego, sąd orzeka w  przedmiocie zmiany lub uchylenia środka zabezpieczającego.  
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.  
Art. 43k. § 1. W  przypad ku dozoru zbliżeniowego lub mobilnego, po uzyskaniu od podmiotu dozorującego inform a-
cji, że możliwe jest niezwłoczne rozpoczęcie wykonywania kary, sąd wydaje postanowienie o  rozpoczęciu dozoru ele k-
tronicznego, w  którym:  
1) wyznacza termin i  określa sposób zgłoszenia przez skazanego gotowości do instalacji środków technicznych;  
2) określa, jakie środki techniczne mają zostać zainstalowane.  
§ 2. Termin, o  którym mowa w  § 1 pkt 1, nie może być dłuższy niż 24  godziny od zwolnienia skazanego z  zakładu 
karnego, a  jeśli skazany przebywa na wolności, nie dłuższy niż 24  godziny od ogłoszenia lub doręczenia skazanemu p o-
stanowienia o  rozpoczęciu dozoru elektronicznego. Jeżeli wobec skazanego przebywającego w  zakładzie karnym orz e-
czono dozór mobilny lub zbliżeniowy, moż na wyznaczyć termin założenia nadajnika w  okresie do 7  dni przed zakończ e-
niem odbywania kary lub warunkowym przedterminowym zwolnieniem; w  takim wypadku o  terminie powiadamia się 
podmiot dozorujący i  dyrektora zakładu karnego, a  przepisu § 1 pkt 1 nie stos uje się.  
§ 3. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 17 – Poz. 53 
 
 § 4. Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu postanowienia o  rozpoczęciu dozoru elektronicznego albo postanowienia 
o udzieleniu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego należy doręczyć sk a-
zanemu p isemne pouczenie o  przysługujących mu prawach i  ciążących na nim obowiązkach związanych z  dozorem ele k-
tronicznym, jak również o  konsekwencjach naruszenia tych obowiązków. Odpis postanowienia przesyła się niezwłocznie 
sądowemu kuratorowi zawodowemu i  podmio towi dozorującemu.  
§ 5. (uchylony)  
§ 6. Rozpoczęcie wykonywania dozoru elektronicznego następuje z  dniem, w  którym wobec skazanego uruchomi o-
no środki techniczne niezbędne do wykonywania kary w  tym systemie.  
§ 7. Jeżeli czas trwania dozoru elektronicznego j est określony, po rozpoczęciu wykonywania dozoru sąd zawiadamia 
skazanego i  podmiot dozorujący o  dacie jego zakończenia.  
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wzór pisemnego pouczenia, o  którym mowa w  § 4, 
mając na względzie konie czność zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z  pomocy obrońcy.  
Art. 43l. § 1. Jeżeli wobec skazanego orzeczono zakaz zbliżania się do określonej osoby kontrolowany w  systemie 
dozoru  elektronicznego, sąd poucza tę osobę o  prawie do wystąpi enia z  wnioskie m o wyposażenie jej w  rejestrator przenoś -
ny albo stacjonarny oraz o  treści art. 43s i  art. 43v. 
§ 2. Jeżeli osoba chroniona nie wystąpi z  wnioskiem, o  którym mowa w  § 1, w terminie miesiąca od otrzymania po -
uczenia, albo oświadczy, że nie b ędzie korzystać z  rejestratora, sąd orzeka o  zmianie dozoru zbliżeniowego na dozór mobilny.  
Przepisy art. 43i § 1 i art. 43k § 1 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Na postanowienie o  zmianie dozoru zbliżeniowego na dozór mobilny przysługuje zażalenie stronom i  osobie chr o-
nionej.  
Oddział 2a  
Warunki i  tryb orzekania o  udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności  
w systemie dozoru elektronicznego  
Art. 43la.  § 1. Sąd penitencjarny może udzielić skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawieni a wolności 
w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli zostały spełnione łącznie następujące warunki:  
1)5) wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku i  6 miesięcy, a  nie zachodzą 
warunki przewidziane w  art. 64 § 2 Kode ksu karnego;  
2) jest to wystarczające do osiągnięcia celów kary;  
3) skazany posiada określone miejsce stałego pobytu;  
4) osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę, o  której mowa w  art. 43h § 3; 
5) odbywaniu kary pozbawienia wolnoś ci w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki tec h-
niczne, o  których mowa w  art. 43h § 1. 
§ 2. Skazanemu, który nie rozpoczął wykonywania kary w  zakładzie karnym, można udzielić zezwolenia na odbycie 
kary pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego, jeżeli względy bezpieczeństwa i  stopień demoralizacji, 
a także inne szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego w  zakładzie karnym.  
§ 3. Skazanemu, który rozpoczął już odbywanie kary w  zakładzie karn ym, można udzielić zezwolenia na odbycie 
w systemie dozoru elektronicznego pozostałej części kary, jeżeli za udzieleniem zezwolenia przemawiają dotychczasowa 
postawa i  zachowanie skazanego.  
§ 4. Sąd może udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia woln ości w  systemie dozoru elektronicznego pom i-
mo braku zgody, o  której mowa w  art. 43h § 3, jeżeli wykonanie kary w  systemie dozoru elektronicznego w  sposób ocz y-
wisty nie wiąże się z  nadmiernymi trudnościami dla osoby, która tej zgody nie wyraziła, i  narusza jej prywatność jedynie 
w nieznacznym stopniu.  
§ 5. Na postanowienie, o  którym mowa w  § 4, osobie, która nie wyraziła zgody, przysługuje zażalenie.  
                                                           
5) W brzmieniu ustalonym przez art.  15 pkt 1 ustawy  z dnia 31  marca 2020  r. o zmianie ustawy o  szczególnych rozwiązaniach zwi ą-
zanych z  zapobieganiem, przeciwdziałaniem i  zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji 
kryzysowych oraz niektórych innych ustaw  (Dz. U. poz. 568 i 695), która weszła w  życie z  dniem 31 marca  2020 r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 18 – Poz. 53 
 
 § 6.6) Przepisy §  1–5 stosuje się odpowiednio do skazanego, któremu wymierzono dwie lub więcej niepodlegający ch 
łączeniu kar pozbawienia wolności, które skazany ma odbyć kolejno, nieprzekraczających w  sumie jednego roku 
i 6 miesięcy.  
Art. 43lb.  Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się także do skazanego, wobec którego orzeczono zastępczą karę 
pozbawienia wolnoś ci za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe lub karę p ozbawienia wolności orzeczoną w waru n-
kach, o  których mowa w  art. 37b lub w  art. 87 § 2 Kodeksu karnego.  
Art. 43lc.  W sprawach o  udzielenie skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w  systemie doz o-
ru elektronicznego sąd penitencjarny orzeka na wniosek skazanego lub na wniosek jego obrońcy, prokuratora, sądowego 
kuratora zawodowego lub dyrektora zakładu karnego.  
Art. 43ld.  § 1. Wniosek, o  którym mowa w  art. 43lc, wraz z  uzasadnieniem, skła da się na piśmie.  
§ 2. Uzasadnienie wniosku zawiera wskazanie okoliczności, o  których mowa w  art. 43la § 1–4. 
§ 3. Do wniosku złożonego przez skazanego, jego obrońcę, prokuratora lub sądowego kuratora zawodowego dołącza 
się zgodę, o  której mowa w  art. 43h § 3. W  przypadku wniosku składanego przez dyrektora zakładu karnego zgodę taką 
uzyskuje na zasadach określonych w  art. 43h § 4 i 5 sąd penitencjarny orzekający w  przedmiocie udzielenia zezwolenia na 
odbycie kary pozbawienia wolności w  systemie dozoru elekt ronicznego.  
§ 4. Sąd penitencjarny wydaje postanowienie w  terminie 30  dni od dnia wpływu wniosku.  
Art. 43le.  § 1. Jeżeli wniosek o  udzielenie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w  systemie dozoru 
elektronicznego dotyczy skazanego, który odbywa już karę pozbawienia wolności w  zakładzie karnym, posiedzenie sądu 
penitencjarnego odbywa się w  tym zakładzie, w  którym skazany przebywa.  
§ 2. Sąd penitencjarny wysłuchuje przedstawiciela administracji zakładu karnego co do celowości udzielenia zezw o-
lenia.  
§ 3. Udział prokuratora w  posiedzeniu o  udzielenie zezwolenia jest obowiązkowy.  
Art. 43lf. § 1. Przed wydaniem postanowienia o  udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia 
wolności w  systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny ustala,  czy na przeszkodzie udzieleniu zezwolenia nie stoją 
warunki techniczne. W  tym celu sąd żąda nadesłania informacji od podmiotu dozorującego.  
§ 2. Jeżeli udzieleniu zezwolenia na odbycie kary w  systemie dozoru elektronicznego stoją na przeszkodzie warunki 
techniczne, sędzia penitencjarny pozostawia wniosek bez rozpoznania.  
Art. 43lg.  Przed wydaniem postanowienia o  udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia woln o-
ści w  systemie dozoru elektronicznego sąd penitencjarny wysłuchuje skazanego lub jego obrońcę, sądowego kuratora 
zawodowego, jeżeli składał wniosek o  zezwolenie, o  którym mowa w  art. 43la § 1, oraz przedstawiciela skazanego, 
o którym mowa w  art. 42. 
Art. 43lh.  § 1. W  postanowieniu o  udzieleniu skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozba wienia wolności w  systemie  
dozoru elektronicznego sąd penitencjarny:  
1) określa miejsce, czas, rodzaj lub sposób wykonywania nałożonych obowiązków oraz rodzaj podlegających zainst a-
lowaniu środków technicznych;  
2) wyznacza termin i  określa sposób zgłoszenia  przez skazanego podmiotowi dozorującemu gotowości do zainstalow a-
nia rejestratora stacjonarnego lub przenośnego lub nadajnika.  
§ 2. Przepis art. 43k § 2 zdanie  pierwsze stosuje się odpowiednio.  
§ 3. O terminie, o  którym mowa w  § 1 pkt 2, sędzia penitencjar ny zawiadamia sądowego kuratora zawodowego, 
jeżeli nie brał on udziału w  posiedzeniu sądu penitencjarnego, a  także podmiot dozorujący.  
§ 4. Odpis postanowienia sądu penitencjarnego doręcza się sądowemu kuratorowi zawodowemu i  podmiotowi doz o-
rującemu.  
§ 5. O wydaniu postanowienia sędzia penitencjarny niezwłocznie zawiadamia pokrzywdzonego, jego przedstawiciela 
ustawowego lub osobę, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje, jeżeli złożyli wniosek, o  którym mowa w  art. 168a.  
                                                           
6) W brzmieniu ustalonym pr zez art.  15 pkt 2 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 5. 
  
Dziennik  Ustaw  – 19 – Poz. 53 
 
 Art. 43li. W przypadku objęci a wyrokiem łącznym kary pozbawienia wolności wykonywanej w  systemie dozoru 
elektronicznego sąd penitencjarny z  urzędu uchyla zezwolenie na odbycie tej kary w  tym systemie, co nie stoi na prz e-
szkodzie jednoczesnemu udzieleniu zezwolenia na odbycie kary łącz nej pozbawienia wolności w  systemie dozoru ele k-
tronicznego, jeżeli zachodzą warunki określone w  art. 43la § 1. 
Art. 43lj. § 1. Na postanowienie sądu penitencjarnego, o  którym mowa w  art. 43lh § 1, zażalenie przysługuje skaz a-
nemu lub jego obrońcy, prokurato rowi, a  także sądowemu kuratorowi zawodowemu lub dyrektorowi zakładu karnego, 
jeżeli składali wniosek o  udzielenie zezwolenia.  
§ 2. Zażalenie, o  którym mowa w  § 1, niezwłocznie przekazuje się wraz z  aktami sprawy sądowi odwoławczemu, 
który rozpoznaje spraw ę najpóźniej w  terminie 7  dni od daty wpływu zażalenia wraz z  aktami sprawy do tego sądu.  
Art. 43lk.  Na postanowienie sądu penitencjarnego o  odmowie udzielenia zezwolenia na odbywanie kary pozbawi e-
nia wolności w  systemie dozoru elektronicznego przysługuje zażalenie skazanemu lub jego obrońcy, prokuratorowi, a  także  
sądowemu kuratorowi zawodowemu lub dyrektorowi zakładu karnego, jeżeli składali wniosek o  udzielenie zezwolenia; 
przepis art. 43lj § 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 43ll. Ponowny wniosek skazaneg o lub jego obrońcy o  udzielenie zezwolenia, o  którym mowa w  art. 43la, w  tej 
samej sprawie, złożony przed upływem 3  miesięcy od dnia wydania postanowienia o  odmowie udzielenia tego zezwol e-
nia, pozostawia się bez rozpoznania.  
Art. 43lm.  § 1. Przed uchylenie m zezwolenia sąd penitencjarny, o  ile uzna to za konieczne, wysłuchuje skazanego 
lub jego obrońcę, a  także sądowego kuratora zawodowego oraz przedstawiciela skazanego, o  którym mowa w  art. 42. 
§ 2. Na postanowienie sądu penitencjarnego o  uchyleniu zezwolen ia przysługuje zażalenie. Przepisy art. 43lj § 2 
i art. 43lk stosuje się odpowiednio.  
Art. 43ln.  § 1. O warunkowym przedterminowym zwolnieniu skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności 
w systemie dozoru elektronicznego orzeka na posiedzeniu sąd penit encjarny, w  którego okręgu skazany posiada miejsce 
stałego pobytu.  
§ 2. Wniosek o  warunkowe przedterminowe zwolnienie może złożyć również sądowy kurator zawodowy.  
§ 3. Udzielając warunkowego przedterminowego zwolnienia, sąd uchyla zezwolenie na odbycie kar y pozbawienia 
wolności w  systemie dozoru elektronicznego.  
§ 4. Udzielenie warunkowego przedterminowego zwolnienia nie jest dopuszczalne wobec skazanego, który odbywa 
w systemie dozoru elektronicznego zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.  
§ 5. W razie odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia stosuje się odpowiednio przepisy art. 43zac § 1 
i art. 43zad.  
Oddział 3  
Obowiązki i  prawa skazanego  
Art. 43m.  § 1. Skazany ma obowiązek zgłosić podmiotowi dozorującemu, w  terminie i  w sposób, które zostały okreś -
lone przez sąd, gotowość do instalacji środków technicznych.  
§ 2. Podmiot dozorujący dokonuje niezwłocznej rejestracji zgłoszenia, o  którym mowa w  § 1. 
§ 3. Podmiot dozorujący niezwłocznie zawiadamia sądowego kurat ora zawodowego oraz sąd o  niezgłoszeniu przez 
skazanego gotowości, o  której mowa w  § 1, albo o  uchylaniu się skazanego od instalacji środka technicznego.  
Art. 43n. § 1. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór elektroniczny, ma obowiązek:  
1) nieprzerwa nie nosić nadajnik;  
2) dbać o  powierzone mu środki techniczne, w  tym zwłaszcza chronić je przed utratą, zniszczeniem, uszkodzeniem lub 
uczynieniem niezdatnymi do użytku, oraz zapewniać ich stałe zasilanie energią elektryczną;  
3) udostępniać podmiotowi dozo rującemu powierzone środki techniczne do kontroli, naprawy lub wymiany na każde 
żądanie tego podmiotu, w  tym również umożliwiając pracownikom tego podmiotu wejście do pomieszczeń, 
w których skazany przebywa, lub na nieruchomość stanowiącą jego własność lub  będącą w  jego zarządzie;  
4) udzielać prezesowi sądu lub upoważnionemu sędziemu, sądowemu kuratorowi zawodowemu, podmiotowi dozoruj ą-
cemu i  podmiotowi prowadzącemu centralę monitorowania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary i  wy-
konywania nałożony ch obowiązków oraz stawiać się na wezwania sędziego i  kuratora.  
  
Dziennik  Ustaw  – 20 – Poz. 53 
 
 § 2. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór stacjonarny, ma ponadto obowiązek:  
1) pozostawać we wskazanym przez sąd miejscu w  wyznaczonym czasie;  
2) odbierać połączenia przychodzące do r ejestratora stacjonarnego;  
3) umożliwiać sądowemu kuratorowi zawodowemu wejście do mieszkania lub na nieruchomość, gdzie zainstalowano 
rejestrator;  
4) udzielać osobom upoważnionym, na ich żądanie, wyjaśnień, o  których mowa w  § 1 pkt 4, również przy użyciu reje-
stratora stacjonarnego.  
§ 3. Skazany, wobec którego wykonywany jest dozór mobilny lub zbliżeniowy, ma ponadto obowiązek:  
1) nieprzerwanie nosić rejestrator przenośny;  
2) odbierać połączenia przychodzące do rejestratora przenośnego;  
3) udzielać osobom u poważnionym, na ich żądanie, wyjaśnień, o  których mowa w  § 1 pkt 4, również przy użyciu rej e-
stratora przenośnego.  
Art. 43na.  Obowiązek określony w  art. 43n § 2 pkt 1 obejmuje pozostawanie skazanego w  miejscu stałego pobytu 
lub w  innym wskazanym miejscu w  wyznaczonym czasie. Sąd penitencjarny określa przedziały czasu w  ciągu doby 
i w poszczególnych dniach tygodnia, w  których skazany ma prawo się oddalić z  miejsca stałego pobytu lub innego wsk a-
zanego miejsca na okres nieprzekraczający 12  godzin dziennie, w  szczególności w  celu:  
1) świadczenia pracy;  
2) wykonywania praktyk religijnych lub korzystania z  posług religijnych;  
3) sprawowania opieki nad osobą małoletnią, osobą niedołężną lub chorą;  
4) kształcenia i  samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej;  
5) korzystania z  urządzeń lub zajęć kulturalno -oświatowych i  sportowych;  
6) komunikowania się z  obrońcą, pełnomocnikiem oraz wybranym przez siebie przedstawicielem, o  którym mowa 
w art. 42; 
7) komunikowania się z  podmiotami, o  których mowa w  art. 38 § 1; 
8) utrzymywania więzi z  rodziną lub innymi bliskimi osobami;  
9) korzystania z  opieki medycznej lub udziału w  terapii;  
10) dokonania niezbędnych zakupów.  
Art. 43nb.  § 1. Sąd penitencjarny może nałożyć na skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w  systemie 
dozoru elektronicznego obowiązki określone w  art. 72 Kodeksu karnego. Obowiązki te mogą zostać nałożone również na 
wniosek prokuratora lub sądowego kuratora zawodowego.  
§ 2. Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd penitencjarny może w  czasie odbywania przez skazan e-
go kary pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki okreś -
lone w  art. 72 § 1 pkt 3–8 Kodeksu karnego lub zwolnić od wykonania nałożonych na tej podstawie obowiązków, 
z wyjątkiem obowiązku określonego w  art. 72 § 2 Kodeksu karnego, a  także zmieniać rodzaj zastosowanych środków 
technicznych.  
Art. 43o. § 1. W wyjątkowym przypadku, uzasadnionym szczególnymi okolicznościami, sąd penitencjarny może  zmie-
nić miejsce wykonywania doz oru stacjonarnego.  
§ 2. Do postanowienia o  zmianie miejsca wykonywania dozoru stacjonarnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 43k 
§ 1, art. 43lf § 1 i art. 43m.  
§ 3. W uzasadnionych przypadkach sąd penitencjarny może zmieniać pr zedziały czasu w  ciągu d oby i  w poszczegó l-
nych dniach tygodnia, o  których mowa w  art. 43na.  
§ 4. W uzasadnionych przypadkach, gdy niezbędne jest szybkie dokonanie zmiany, przedziały czasu w  ciągu doby 
i w poszczególnych dniach tygodnia mogą zostać zmienione również w  drodze decyz ji sądowego kuratora zawodowego, 
który niezwłocznie informuje o  tym sędziego penitencjarnego i  wprowadza informacje do systemu komunikacyjno -monito -
rującego . Sąd penitencjarny może uchylić zmiany wprowadzone przez sądowego kuratora zawodowego albo dokona ć 
w nich własnej zmiany.  
  
Dziennik  Ustaw  – 21 – Poz. 53 
 
 Art. 43p. § 1. W przypadkach szczególnie ważnych dla skazanego, uzasadnionych względami zdrowotnymi, rodzi n-
nymi lub osobistymi, sądowy kurator zawodowy może zezwolić skazanemu na opuszczenie miejsca wykonywania dozoru 
stacjonarnego  na okres nieprzekraczający jednorazowo 7  dni, w  miarę potrzeby w  asyście osoby najbliższej lub osoby 
godnej zaufania, niezwłocznie informując o  tym prezesa sądu, upoważnionego sędziego lub sędziego penitencjarnego 
i wprowadzając tę informację do systemu k omunikacyjno -monitorującego.  
§ 2. Zezwolenie, o  którym mowa w  § 1, może być cofnięte, jeżeli po jego udzieleniu pojawiły się informacje lub 
okoliczności uzasadniające obawę, że skazany w  okresie zezwolenia może naruszyć porządek prawny.  
§ 3. Jeżeli zezwol enie zostało cofnięte, skazanemu nie udziela się ponownego zezwolenia na opuszczenie miejsca 
wykonywania dozoru stacjonarnego.  
Art. 43q. § 1. Jeżeli przemawiają za tym ważne względy zdrowotne lub osobiste, sąd penitencjarny może zarządzić 
przerwę w  wykonan iu kary w  systemie dozoru elektronicznego.  
§ 2. Przerwą w  wykonaniu kary w  systemie dozoru elektronicznego jest okres między usunięciem przez podmiot d o-
zorujący choćby jednego ze środków technicznych niezbędnych do wykonywania dozoru a  ponownym założeniem lub 
zainstalowaniem wszystkich stosowanych środków technicznych. Przepisy art. 43k § 1, art. 43lh § 1, art. 43lj § 1 oraz 
art. 43m stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Sąd może odwołać przerwę w  wykonaniu kary w  systemie dozoru elektronicznego w  razie ustania prz yczyny, 
dla której została zarządzona, lub w  wypadku gdy skazany nie korzysta z  przerwy zgodnie z  celem, w  jakim została zarz ą-
dzona, albo rażąco narusza porządek prawny.  
§ 4. Na postanowienie w  przedmiocie przerwy oraz odwołania przerwy przysługuje zażalen ie. 
Art. 43r. § 1. W  przypadku niecierpiącym zwłoki, z  uwagi na zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego, sądowy kur a-
tor zawodowy może wyrazić zgodę na odinstalowanie rejestratora stacjonarnego lub usunięcie nadajnika.  
§ 2. Prezes sądu lub upoważniony sędzia  w terminie 7  dni od wyrażenia zgody, o  której mowa w  § 1, zarządza ponowne 
zainstalowanie rejestratora lub założenie nadajnika albo występuje do sądu o  zarządzenie przerwy w  wykonaniu kary.  
§ 3. Po ustaniu przyczyny usunięcia urządzenia lub nadajnika prez es sądu lub upoważniony sędzia lub sędzia pen i-
tencjarny, na wniosek sądowego kuratora zawodowego, zarządza jego ponowne zainstalowanie lub założenie. Przepisy 
art. 43k § 1, art. 43lh § 1, art. 43lj § 1 oraz art. 43m stosuje się odpowiednio.  
Art. 43s. § 1. W razie umyślnego dopuszczenia do zniszczenia, uszkodzenia, uczynienia niezdatnym do użytku n a-
dajnika, rejestratora stacjonarnego lub przenośnego sąd może nałożyć na skazanego lub osobę chronioną opłatę wyró w-
nawczą na rzecz podmiotu dozorującego. W  sprawac h egzekucji opłaty wyrównawczej stosuje się przepisy ustawy z  dnia 
17 czerwca 1966  r. o postępowaniu egzekucyjnym w  administracji ( Dz. U. z 2020 r. poz. 14 27 i 1492 ). 
§ 2. Na postanowienie w  przedmiocie nałożenia opłaty wyrównawczej przysługuje zażalenie.  
§ 3. Opłaty nie można orzec po upływie 6  miesięcy od dnia, w  którym miał miejsce czyn określony w  § 1. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, wysokość opłaty wyrównawczej odrębnie dla n a-
dajnika i  rejestratora stacjonarnego lub prze nośnego, mając na względzie, aby nie przekraczała ona wartości nadajnika lub 
rejestratora oraz kosztów jego ponownego zainstalowania.  
Oddział 4  
Czynności podmiotów wykonujących dozór elektroniczny  
Art. 43t. § 1. Wykonując dozór elektroniczny, podmiot dozor ujący:  
1) niezwłocznie po zaistnieniu warunków technicznych informuje sąd o  możliwości rozpoczęcia wykonywania dozoru 
elektronicznego;  
2) zakłada skazanemu nadajnik niezwłocznie, nie później jednak niż w  terminie 3  dni od dnia zgłoszenia przez skaz a-
nego go towości, o  której mowa w  art. 43m;  
3) w razie orzeczenia dozoru stacjonarnego instaluje rejestrator stacjonarny w  terminie wskazanym w  pkt 2; 
3a) w razie orzeczenia dozoru mobilnego lub zbliżeniowego niezwłocznie, nie później jednak niż w  terminie 3  dni od  
dnia zgłoszenia przez skazanego gotowości, o  której mowa w  art. 43m, przekazuje rejestrator przenośny skazanemu 
oraz instruuje go co do sposobu używania rejestratora;  
4) w razie orzeczenia dozoru zbliżeniowego przekazuje rejestrator przenośny osobie chron ionej zakazem zbliżania oraz 
instruuje tę osobę co do sposobu używania rejestratora;  
5) kontroluje prawidłowość działania środków technicznych;  
6) po zakończeniu dozoru, a  także na polecenie sądu lub sądowego kuratora zawodowego, usuwa nadajnik, rejestrato r 
stacjonarny lub rejestrator przenośny używany przez osobę chronioną lub skazanego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 22 – Poz. 53 
 
 § 2. Wykonując dozór elektroniczny, podmiot prowadzący centralę monitorowania:  
1) w razie orzeczenia dozoru mobilnego nieprzerwanie kontroluje miejsce pobytu skazanego;  
2) kontroluje przestrzeganie przez skazanego obowiązków związanych ze stosowaniem dozoru;  
3) rejestruje każde zdarzenie polegające na przerwaniu lub nawiązaniu łączności między środkami technicznymi oraz 
każde nieuprawnione oddziaływanie na te środki, a  także wyczerpanie się wewnętrznego źródła zasilania;  
4) niezwłocznie zawiadamia sądowego kuratora zawodowego oraz prezesa sądu, upoważnionego sędziego lub sędziego 
penitencjarnego o  nieprzestrzeganiu obowiązków, o  których mowa w  pkt 2, oraz o  każdym zdarzeniu określonym 
w pkt 3; 
5) wykonuje polecenia prezesa sądu, upoważnionego sędziego, sędziego penitencjarnego i  sądowego kuratora zawod o-
wego związane z  przebiegiem dozoru.  
Art. 43u. § 1. Osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości lub lokalu, w  których ma z ostać albo został zainst a-
lowany rejestrator stacjonarny, obowiązana jest umożliwić podmiotowi dozorującemu:  
1) zainstalowanie rejestratora w  warunkach zapewniających jego prawidłowe działanie;  
2) wykonywanie czynności kontrolnych mających na celu sprawdzen ie prawidłowości działania rejestratora.  
§ 2. W razie potrzeby podmiot dozorujący może żądać od Policji udzielenia pomocy przy dokonywaniu czynności 
przeprowadzanych na podstawie przepisów niniejszego oddziału, w  szczególności przy wejściu do miejsca, gdzi e zainst a-
lowany jest rejestrator lub gdzie przebywa skazany.  
§ 3. Kosztami czynności wykonanych przez Policję sąd obciąża skazanego, jeżeli niedopełnienie przez niego ob o-
wiązków związanych z  dozorem elektronicznym spowodowało potrzebę żądania udzielenia po mocy, o  której mowa w  § 2. 
Skazanego należy pouczyć o  możliwości obciążenia go kosztami.  
§ 4. Na postanowienie w  przedmiocie obciążenia skazanego kosztami przysługuje zażalenie.  
Art. 43v. § 1. W  celu sprawdzenia prawidłowości funkcjonowania i  użytkowania r ejestratora lub nadajnika podmiot 
dozorujący może dokonać, w  każdym czasie, kontroli tych środków technicznych. Podmiot dozorujący dokonuje kontroli 
w razie stwierdzenia nieuprawnionego oddziaływania na rejestrator lub nadajnik.  
§ 2. Osobą, której dotyczy kontrola, może być skazany, osoba chroniona zakazem zbliżania, osoba zamieszkująca 
wspólnie ze skazanym oraz osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości lub lokalu, o  której mowa w  art. 43u § 1. 
§ 3. Przed przystąpieniem do kontroli pracownik podmiotu dozorującego okazuje osobom, których dotyczy kontrola, 
dokument identyfikujący go jako osobę uprawnioną do przeprowadzenia kontroli, wystawiony przez podmiot dozorujący.  
§ 4. Kontrolę przeprowadza się zgodnie z  jej celem, z  zachowaniem umiaru i  poszanowani a godności ludzkiej oraz 
bez wyrządzania zbędnych dolegliwości.  
§ 5. Kontrolę techniczną należy przeprowadzać po godzinie 600, a przed godziną 2200, chyba że zachodzi przypadek 
niecierpiący zwłoki.  
§ 6. Osobom, których dotyczy kontrola, przysługuje zażalen ie do sądu na sposób jej przeprowadzenia.  
Art. 43w.  § 1. Podmiot dozorujący może bez zgody prezesa sądu, upoważnionego sędziego lub sędziego penite n-
cjarnego usunąć, wymienić, zainstalować lub założyć rejestrator lub nadajnik, jeżeli:  
1) rejestrator lub nad ajnik uległ uszkodzeniu, zniszczeniu, zużyciu albo z  innych powodów nie działa prawidłowo;  
2) jest to konieczne z  uwagi na zagrożenie życia lub zdrowia skazanego;  
3) Minister Sprawiedliwości dokonał wyboru innego podmiotu jako podmiotu dozorującego.  
§ 2. O dokonanym usunięciu, wymianie, instalacji lub założeniu rejestratora lub nadajnika podmiot dozorujący ni e-
zwłocznie zawiadamia prezesa sądu lub upoważnionego sędziego, wskazując podjęte działanie oraz jego powód.  
Art. 43x. § 1. Podmiot dozorujący przechowu je i archiwizuje dane osobowe w  postaci imienia, nazwiska i  numeru 
PESEL skazanego oraz informacje zarejestrowane w  związku z  wykonywaniem dozoru elektronicznego. Jeżeli skazany 
nie posiada obywatelstwa polskiego oraz nadanego numeru PESEL, zamiast tego nu meru przechowuje się i  archiwizuje 
numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości identyfikującego skazanego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 23 – Poz. 53 
 
 § 2. Dane osobowe i  informacje, o  których mowa w  § 1, przechowuje się, w  sposób zapewniający ich bezpiecze ń-
stwo, przez okres 2  lat od dnia ich uz yskania.  
§ 3. Dane przechowywane przez podmiot dozorujący mogą być ujawnione Policji i  przez nią przetwarzane wyłącznie 
w celu zapobiegania lub wykrywania przestępstw lub przestępstw skarbowych.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzeni a, sposób archiwizowania oraz sposób i  tryb usuwania 
danych osobowych i  informacji zarejestrowanych w  związku z  wykonywaniem dozoru elektronicznego, mając na wzgl ę-
dzie potrzebę zapewnienia zabezpieczenia tych danych i  informacji przed nieuprawnionym dostęp em. 
Art. 43y. § 1. W razie stwierdzenia istotnych uchybień w  wykonywaniu dozoru elektronicznego przez podmiot d o-
zorujący sędzia penitencjarny wzywa podmiot dozorujący do usunięcia uchybień w  wyznaczonym terminie, nie dłuższym 
jednak niż 3  miesiące.  
§ 2. W przypadku nieusunięcia uchybień w  wyznaczonym terminie prezes właściwego sądu zawiadamia o  tym Min i-
stra Sprawiedliwości.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób i  tryb sprawowania nadzoru nad wykonyw a-
niem dozoru  elektroniczne go, w  tym sposób dokumentowania tego nadzoru, mając na względzie potrzebę zapewnienia 
prawidłowości wykonywania dozoru elektronicznego oraz konieczność skutecznego eliminowania stwierdzonych uch y-
bień.  
Art. 43z. § 1. Jeżeli umowa z  podmiotem dozorującym zos tała unieważniona, rozwiązana, upłynął okres, na który 
została zawarta, lub z  innych przyczyn przestała wiązać strony, a  nie jest możliwe niezwłoczne powierzenie czynności 
innemu podmiotowi dozorującemu, wykonywanie kar w  systemie dozoru elektronicznego ul ega przerwie. Przepis art. 43q 
§ 2 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. Sąd zawiadamia skazanego o  dacie rozpoczęcia przerwy. Przepisy art. 43i, art. 43k i  art. 43m stosuje się odp o-
wiednio.  
Oddział 5  
Zakończenie dozoru elektronicznego  
Art. 43za.  § 1. Karę w  syste mie dozoru elektronicznego uznaje się za wykonaną z  dniem zakończenia wykonywania 
tego dozoru, chyba że uchylono zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego.  
§ 2. Jeżeli kara w  systemie dozoru elektronicznego została o bjęta karą łączną, sąd, który orzekł karę łączną, ni e-
zwłocznie informuje o  tym sąd właściwy w  sprawach wykonywania dozoru elektronicznego. Sąd właściwy w  sprawach 
wykonywania dozoru elektronicznego wydaje wówczas polecenie, o  którym mowa w  art. 43t § 1 pkt 6, chyba że nie jest 
to celowe ze względu na rodzaj i  wymiar orzeczonej kary łącznej.  
Art. 43zaa.  § 1. Sąd penitencjarny uchyla zezwolenie na odbycie przez skazanego kary pozbawienia wolności w  sy-
stemie dozoru elektronicznego, jeżeli:  
1) skazany nie zach owa wyznaczonego terminu na zgłoszenie upoważnionemu podmiotowi dozorującemu gotowości, 
o której mowa w  art. 43m § 1, albo uchyla się od niezwłocznego zainstalowania przez podmiot dozorujący rejestrat o-
ra lub od założenia nadajnika;  
2) skazany, odbywając ka rę pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego, naruszył porządek prawny, 
w szczególności popełnił przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, lub uchyla się od wykonania obowiązków zwi ą-
zanych z  dozorem elektronicznym lub innych nałożonych obowiązkó w, orzeczonego środka karnego, środka ko m-
pensacyjnego lub przepadku;  
3) odwołano przerwę w  wykonaniu kary pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego z  powodu innego 
niż ustanie przyczyny, dla której przerwa została udzielona;  
4) skazany w  czasi e wykonywania kary pozbawienia wolności w  systemie dozoru elektronicznego został osadzony 
w zakładzie karnym w  związku z  zastosowaniem tymczasowego aresztowania lub wykonaniem kary w  innej sprawie.  
§ 2. Sąd penitencjarny może odstąpić od uchylenia zezwolen ia, o którym mowa w  § 1, w wyjątkowych przypadkach, 
uzasadnionych szczególnymi okolicznościami.  
Art. 43zab.  Sąd penitencjarny może uchylić zezwolenie na odbycie przez skazanego kary pozbawienia wolności 
w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli skazany kor zystający z  zezwolenia, o  którym mowa w  art. 43p, nie powrócił do 
określonego miejsca w  wyznaczonym czasie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 24 – Poz. 53 
 
 Art. 43zac.  § 1. W  razie uchylenia zezwolenia, o  którym mowa w  art. 43zaa § 1 lub art. 43zab, sąd penitencjarny 
orzeka o  tym, w  jakim zakresie karę pozbawienia wolności należy uznać za wykonaną, uwzględniając zaliczenie na poczet 
kary okresu objętego systemem dozoru elektronicznego.  
§ 2. Skazanego zawiadamia się o  obliczonym okresie kary pozbawienia wol ności pozostałej do wykonania w zakła-
dzie karnym.  
Art. 43zad.  W razie uchylenia zezwolenia, o  którym mowa w  art. 43zaa § 1 lub art. 43zab, sąd penitencjarny poleca 
doprowadzić skazanego do zakładu karnego, o  czym należy go pouczyć.  
Art. 43zae.  W razie uchylenia zezwolenia na odbycie przez skazanego kary pozbawienia wolności w  systemie doz o-
ru elektronicznego ponowne udzielenie zezwolenia na odbycie kary w  tym systemie jest niedopuszczalne w  tej samej 
sprawie.  
Art. 43zb.  (uchylony)  
Art. 43zc.  (uchylony)  
Art. 43zd.  (uchylony)  
Art. 43ze.  (uchylony)  
Art. 43zf.  (uchylony)  
CZĘŚĆ SZCZEGÓLNA  
Rozdział VIII  
Grzywna  
Art. 44. § 1. Skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w  terminie 30  dni. 
§ 2. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu grzywnę ściąga się w  drodze egzekucji.  
Art. 45. § 1. Jeżeli egzekuc ja grzywny nieprzekraczającej stu dwudziestu stawek dziennych okaże się bezskuteczna 
lub z  okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd może zamienić grzywnę na pracę społecznie użytec z-
ną, przyjmując, że dziesięć stawek dziennych jest równow ażnych miesiącowi pracy społecznie użytecznej, z  zaokrąg -
leniem, w  górę, do pełnego miesiąca. Pracę społecznie użyteczną określa się w  miesiącach oraz u stala wymiar godzin 
pracy od 20 do 40  godzin w  stosunku miesięcznym, kierując się wskazaniami zawartymi w art. 53 Kodeksu karnego.  
§ 2. Do wykonywania pracy, o  której mowa w  § 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 53–58 i art. 60. 
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do grzywny określonej kwotowo, z  tym że górna granica grzywny po d-
legającej zamia nie nie może przekroczyć 240  000 złotych, a  miesiąc pracy społecznie użytecznej jest równoważny grzy w-
nie w  kwocie do 20  000 złotych.  
§ 4. Na postanowienie w  przedmiocie zamiany grzywny na pracę społecznie użyteczną przysługuje zażalenie.  
Art. 46. § 1. Jeże li egzekucja grzywny okazała się bezskuteczna lub z  okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona 
bezskuteczna, sąd zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, gdy:  
1) skazany oświadczy, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy społecznie użytecznej zamienionej na podstawie art. 45 
albo uchyla się od jej wykonania, lub  
2) zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa.  
§ 2. Zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, przyjmuje się, że jeden dzień pozbawieni a wolnośc i 
jest równoważny dwóm stawkom dziennym grzywny; kara zastępcza nie może przekroczyć 12  miesięcy pozbawienia 
wolności, jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo, a  jeżeli ustawa nie przewiduje za 
dane przestępstwo k ary pozbawienia wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 
6 miesięcy.  
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do grzywny określonej kwotowo, z  tym że jeden dzień pozbawienia 
wolności jest równoważny grzywnie w  kwocie od 20  do 4000  złotych.  
§ 4. W przypadku gdy grzywna została uiszczona lub ściągnięta w  drodze egzekucji tylko w  części albo tylko 
w części została wykonana w  formie pracy społecznie użytecznej, sąd, zarządzając wykonanie zastępczej kary pozbawi e-
nia wolności, określa jej wymiar według zasad przewidzianych w  § 2 lub 3. 
§ 5. Na postanowienie w  przedmiocie zarządzenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności przysługuje z a-
żalenie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 25 – Poz. 53 
 
 Art. 47. § 1. Jeżeli grzywna została uiszczona w  części, prezes sądu  lub upoważniony sędzia zarządza zmniejszenie 
kary zastępczej w  sposób odpowiadający stosunkowi kwoty zapłaconej do wysokości grzywny.  
§ 2. Od zastępczej kary pozbawienia wolności lub wykonywania pracy, o  której mowa w  art. 45 § 1, skazany może 
się w  każdy m czasie zwolnić przez złożenie kwoty pieniężnej przypadającej jeszcze do uiszczenia tytułem grzywny.  
§ 3. (uchylony)  
§ 4. (uchylony)  
Art. 48. W posiedzeniu w  przedmiocie zarządzenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności ma prawo 
wziąć udział prok urator, skazany oraz jego obrońca, a  gdy skazany pozostaje pod dozorem – również sądowy kurator 
zawodowy, osoba godna zaufania lub przedstawiciel stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, o  której mowa 
w art. 73 § 1 Kodeksu karnego.  
Art. 48a. § 1. Sąd może w  każdym czasie wstrzymać wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności zarządzonej 
w wypadku, o  którym mowa w  art. 46 § 1 pkt 1, jeżeli skazany oświadczy na piśmie, że podejmie pracę społecznie uż y-
teczną i  podda się rygorom z  nią związanym . Wstrzymanie następuje do czasu wykonania pracy społecznie użytecznej lub 
złożenia kwoty pieniężnej przypadającej jeszcze do uiszczenia tytułem grzywny.  
§ 2. Jeżeli skazany uchyla się od wykonania pracy społecznie użytecznej, sąd zarządza wykonanie zastęp czej kary 
pozbawienia wolności.  
§ 3. W wypadkach wskazanych w  § 1 i 2 sąd określa wymiar pozostałej do wykonania pracy społecznie użytecznej 
lub zastępczej kary pozbawienia wolności, kierując się zasadami określonymi w  art. 45 § 1 i 3 oraz art. 46 § 2–4. 
§ 4. W posiedzeniu, o  którym mowa w  § 2, ma prawo wziąć udział prokurator, sądowy kurator zawodowy, skazany 
oraz jego obrońca.  
§ 5. Na postanowienie w  przedmiocie wstrzymania i  zarządzenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności 
oraz określenia wymia ru pozostałej do wykonania pracy społecznie użytecznej lub zastępczej kary pozbawienia wolności 
przysługuje zażalenie.  
§ 6. Niedopuszczalne jest ponowne wstrzymanie wykonania tej samej zastępczej kary pozbawienia wolności na po d-
stawie § 1. 
Art. 49. § 1. Je żeli natychmiastowe wykonanie grzywny pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie 
skutki sąd może rozłożyć grzywnę na raty na czas nieprzekraczający 1  roku, licząc od dnia wydania pierwszego postan o-
wienia w  tym zakresie.  
§ 2. W wypadkach zasłu gujących na szczególne uwzględnienie, a  zwłaszcza wówczas, gdy wysokość grzywny jest 
znaczna, można rozłożyć grzywnę na raty na okres do 3  lat. 
§ 3. Na postanowienie w  przedmiocie rozłożenia grzywny na raty przysługuje zażalenie.  
Art. 50. § 1. Sąd odwołuje  rozłożenie grzywny na raty, jeżeli ujawniły się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności,  
istotne dla rozstrzygnięcia; art. 24 § 2 nie ma zastosowania.  
§ 2. Rozłożenie grzywny na raty można odwołać również wówczas, gdy skazany uchybił terminowi płatności  choćby 
jednej raty, chyba że wykaże, iż nastąpiło to z  przyczyn od niego niezależnych.  
§ 3. Na postanowienie w  przedmiocie odwołania rozłożenia grzywny na raty przysługuje zażalenie.  
Art. 51. § 1. Jeżeli skazany, z  przyczyn od niego niezależnych, nie uiśc ił grzywny,  a wykonanie tej kary w  innej dr o-
dze okazało się niemożliwe lub niecelowe, sąd może, w  szczególnie uzasadnionych wypadkach, grzywnę umorzyć w  części, 
zaś wyjątkowo – również w  całości; nie zarządza się egzekucji, jeżeli z  okoliczności sprawy wyn ika, że byłaby ona bezsk u-
teczna.  
§ 2. Na postanowienie w  przedmiocie umorzenia grzywny przysługuje zażalenie.  
Art. 52. Udzielając skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z  odbycia reszty kary pozbawienia wol -
ności, sąd penitencjarny może, jeżeli istnieją podstawy do przyjęcia, że skazany uiści grzywnę dobrowolnie, wstrzymać 
uprzednio zarządzone wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności, stosując jednocześnie art. 49; wówczas okres 
rozłożenia grzywny na raty biegnie od dnia wydania postanowien ia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu.  
Art. 52a. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do egzekucji kar o  charakterze pieniężnym, o  których  
mowa w  rozdziale 66b Kodeksu postępowania karnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 26 – Poz. 53 
 
 Rozdział IX  
Kara ograniczenia wolności  
Art. 53. § 1. Wykonanie kary ograniczenia wolności ma na celu wzbudzenie w  skazanym woli kształtowania jego sp o-
łecznie pożądanych postaw, w  szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby przestrzegania porządku prawnego.  
§ 2. Skazany ma obowiązek sumie nnie wykonywać ciążące na nim obowiązki, a  w miejscu pracy lub pobytu prz e-
strzegać ustalonych zasad zachowania, porządku i  dyscypliny.  
§ 3. (uchylony)  
Art. 54. Karę ograniczenia wolności wykonuje się w  miejscu stałego pobytu lub zatrudnienia skazanego albo  w nie-
wielkiej odległości od tego miejsca, chyba że ważne względy przemawiają za wykonaniem kary w  innym miejscu.  
Art. 55. § 1. Nadzór nad wykonywaniem kary ograniczenia wolności oraz orzekanie w  sprawach dotyczących w y-
konania tej kary należą do sądu rejon owego, w  którego okręgu kara jest lub ma być wykonywana.  
§ 2. Czynności związane z  organizowaniem i  kontrolowaniem wykonywania kary ograniczenia wolności oraz obo -
wiązków nałożonych na skazanego odbywającego tę karę wykonuje sądowy kurator zawodowy. Przepi sy o dozorze i kurat o-
rze sądowym stosuje się odpowiednio.  
Art. 56. § 1. W  celu wykonania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne sąd przesyła odpis orzeczenia 
właściwemu sądowemu kuratorowi zawodowemu.  
§ 2. Właściwy wójt, burmistrz lub prezyden t miasta, zwani dalej „właściwym organem gminy”, wyznacza miejsca, 
w których może być wykonywana nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne; podmioty, dla których organ gm i-
ny, powiatu lub województwa jest organem założycielskim, a  także państwowe lu b samorządowe jednostki organizacyjne 
oraz spółki prawa handlowego z  wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub gminy, powiatu bądź województwa, mają 
obowiązek umożliwienia skazanym wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne.  
§ 3. Praca, o  której mowa w  § 2, może być także wykonywana na rzecz instytucji lub organizacji reprezentujących 
społeczność lokalną oraz w  placówkach oświatowo -wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, mł o-
dzieżowych ośrodkach socjoterapii, podmiotach leczni czych w  rozumieniu przepisów o  działalności leczniczej, jednos t-
kach organizacyjnych pomocy społecznej, fundacjach, stowarzyszeniach i  innych instytucjach lub organizacjach użytec z-
ności publicznej, niosących pomoc charytatywną, za ich zgodą.  
§ 4. Praca, o  której mowa w  § 2, może być także wykonywana na rzecz innych podmiotów niż wymienione w  § 2 i 3, 
którym powierzono w  dowolny sposób wykonywanie zadań własnych gminy, o  których mowa w  art. 7 ust. 1 pkt 1–3, 4–6 
lub 7–15 ustawy  z dnia 8  marca 1990  r. o samorz ądzie gminnym ( Dz. U. z 2020 r. poz. 713 i 1378). 
Art. 56a. § 1. Wydatki związane z  ubezpieczeniem następstw nieszczęśliwych wypadków skazanych, wykonujących 
nieodpłatną, kontrolowaną pracę na cele społeczne oraz pracę społecznie użyteczną, ponosi Skarb Pa ństwa.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, tryb postępowania przy zawieraniu przez podmioty 
uprawnione umowy ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków skazanych wykonujących nieodpłatną, kontr o-
lowaną pracę na cele społecz ne oraz pracę społecznie użyteczną, a  także minimalną i  maksymalną sumę ubezpieczenia, na 
którą umowa taka może zostać zawarta, podmioty uprawnione do zawierania umów ubezpieczenia oraz termin zawierania 
umów, mając na uwadze potrzebę zagwarantowania skaza nym, wykonującym nieodpłatną, kontrolowaną pracę na cele 
społeczne lub pracę społecznie użyteczną, odpowiedniej rekompensaty w  przypadku zaistnienia przy wykonywaniu tej 
pracy nieszczęśliwego wypadku oraz sprawne wykonywanie czynności związanych z  zawieran iem umowy ubezpieczenia.  
Art. 57. § 1. Sądowy kurator zawodowy w  terminie 7  dni od doręczenia orzeczenia wzywa skazanego oraz poucza 
go o prawach i  obowiązkach oraz konsekwencjach wynikających z  uchylania się od odbywania kary, a  także określa, po 
wysłucha niu skazanego, rodzaj, miejsce i  termin rozpoczęcia pracy, o  czym niezwłocznie informuje właściwy organ gm i-
ny i podmiot, na rzecz którego będzie wykonywana praca.  
§ 2. W wypadku gdy skazany nie stawi się na wezwanie lub pouczony o  prawach, obowiązkach i  konsekwencjach 
związanych z  wykonywaniem nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne oświadczy sądowemu kuratorowi 
zawodowemu, że nie wyraża zgody na podjęcie pracy, kurator kieruje do sądu wniosek o  orzeczenie kary zastępczej.  
§ 3. Przepis § 2 stosu je się odpowiednio w  wypadkach, gdy skazany nie podejmie pracy w  wyznaczonym terminie 
lub w  inny sposób uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności lub wykonania ciążących na nim obowiązków.  
§ 4. Zmiana rodzaju, miejsca lub terminu rozpoczęcia pracy  może nastąpić na podstawie decyzji sądowego kuratora 
zawodowego w  szczególnie uzasadnionych wypadkach; przepis § 1 stosuje się odpowiednio.  
§ 5. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 27 – Poz. 53 
 
 Art. 57a. § 1. Rozpoczęcie odbywania kary w  formie określonej w  art. 34 § 1a pkt 1 Kodeksu karnego następuje 
w dniu, w  którym skazany przystąpił do wykonywania wskazanej pracy.  
§ 2. Rozpoczęcie odbywania kary w  formie określonej w  art. 34 § 1a pkt 4 Kodeksu karnego następuje w  pierwszym 
dniu okresu, w  którym dokonuje się potrącenia skazanemu z  wynagrodz enia za pracę.  
§ 3. Wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne może odbywać się także w  dni ustawowo 
wolne od pracy i  dni wolne od pracy u  danego podmiotu, na rzecz którego jest ona wykonywana.  
§ 4. (uchylony)  
Art. 58. § 1. Właściwy or gan gminy informuje sądowego kuratora zawodowego o  wyznaczonych dla skazanych 
miejscach pracy, rodzaju pracy oraz osobach odpowiedzialnych za organizowanie pracy i  kontrolowanie jej przebiegu.  
§ 2. Osoby, o  których mowa w  § 1, obowiązane są do niezwłoczneg o informowania sądowego kuratora zawodowego 
o istotnych okolicznościach dotyczących przebiegu pracy i  zachowania się skazanego, a  w szczególności o  terminie ro z-
poczęcia i  zakończenia pracy, liczbie godzin przepracowanych przez skazanego, rodzaju wykonywane j przez niego pracy, 
niezgłoszeniu się do pracy, niepodjęciu przydzielonej pracy, przeszkodzie uniemożliwiającej wykonanie pracy, opuszcz e-
niu pracy bez usprawiedliwienia, każdym przypadku niesumiennego wykonywania pracy oraz uporczywego nieprzestrz e-
gania u stalonego porządku i  dyscypliny pracy.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw administracji publicznej oraz min i-
strem właściwym do spraw pracy, określi, w  drodze rozporządzenia, tryb wyznaczania przez właściwy organ gm iny po d-
miotów wskazanych w  art. 56 § 2, w których wykonywana jest kara ograniczenia wolności i  praca społecznie użyteczna, 
czynności tych podmiotów, a  także podmiotów, o  których mowa w  art. 56 § 3, w zakresie wykonywania tej kary i  pracy, 
w tym dotyczące o rganizowania miejsc pracy i  przydziału pracy oraz kontroli skazanych, a  także dopuszczalny dzienny 
wymiar czasu pracy skazanych, mając na względzie konieczność zapewnienia warunków do sprawnego wykonywania 
kary ograniczenia wolności i  pracy społecznie użyt ecznej.  
Art. 59. § 1. Jeżeli w  stosunku do skazanego zatrudnionego, zamiast obowiązku wykonywania wskazanej pracy, 
orzeczono potrącanie określonej części wynagrodzenia za pracę, sąd przesyła odpis orzeczenia zakładowi pracy zatrudni a-
jącemu skazanego, podaj ąc jednocześnie, na czyją rzecz mają być dokonywane potrącenia i  dokąd powinny być wpłacane, 
a nadto wskazując, z  jakich składników wynagrodzenia za pracę i  w jaki sposób należy ich dokonywać.  
§ 2. Wypłacając wynagrodzenie skazanemu, potrąca się określoną w orzeczeniu część wynagrodzenia i  bezzwłocznie 
przekazuje potrąconą kwotę stosownie do otrzymanych wskazań, zawiadamiaj ąc o tym sąd. Koszty związane z przekaz y-
waniem tych kwot odlicza się od dokonywanych potrąceń.  
Art. 60. Sąd, a  także sądowy kurator zawo dowy mogą w  każdym czasie żądać od skazanego wyjaśnień dotyczących 
przebiegu odbywania kary ograniczenia wolności i  w tym celu wzywać skazanego do osobistego stawiennictwa.  
Art. 61. § 1. Jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd może w  okresie wyk onywania kary ogranicz e-
nia wolności ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki, o  których mowa w  art. 34 § 3 Kodeksu karnego, albo od 
wykonania tych obowiązków zwolnić.  
§ 2. Z tych samych względów sąd może zmniejszyć orzeczoną liczbę godzin wykonywanej pracy w  stosunku mi e-
sięcznym lub wysokość miesięcznych potrąceń z  wynagrodzenia za pracę, jednak nie więcej niż do granicy ustawowego 
minimum określonego w  art. 34 § 1a pkt 4 i art. 35 § 1 Kodeksu karnego.  
§ 3. Na postanowienia wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie.  
Art. 62. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie kary ograniczenia wolności na czas do 6  miesięcy, jeżeli natychmiast o-
we wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki.  
§ 2. Sąd odracza wykonanie kary ograniczeni a wolności w  razie powołania skazanego do czynnej służby wojskowej, 
do czasu ukończenia tej służby. Wobec takiego skazanego sąd może zastosować odpowiednio przepisy art. 336 § 3 i 4 
Kodeksu karnego.  
§ 3. Sąd może odwołać odroczenie wykonania kary ogranicze nia wolności w  razie ustania  przyczyny, dla której zostało 
udzielone, lub w  wypadku, gdy skazany nie korzysta z  odroczenia kary zgodnie z  celem, w  jakim zostało udzielone, albo 
rażąco narusza porządek prawny.  
§ 4. Na postanowienie w  przedmiocie odroczenia oraz odwołania odroczenia wykonania kary ograniczenia wolności 
przysługuje zażalenie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 28 – Poz. 53 
 
 Art. 63. § 1. Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia wykonanie kary ograniczenia wolności, sąd udziela prz e-
rwy w  odbywaniu kary do czasu ustania przeszkody.  
§ 2. Sąd może udzielić przerwy w  odbywaniu kary ograniczenia wolności do roku ze względów, o  których mowa 
w art. 62 § 1. 
§ 3. Przepisy art. 62 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Na postanowienie w  przedmiocie przerwy oraz odwołania przerwy w  wykonaniu kary ogran iczenia wolności 
przysługuje zażalenie.  
Art. 63a. § 1. W  szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zmienić formę obowiązku wykonywania pracy, 
przyjmując 20  godzin pracy na cele społeczne za równoważne 10% wynagrodzenia za pracę; orzeczona praca nie może  
przekroczyć 40  godzin w  stosunku miesięcznym.  
§ 2. Na postanowienie w  przedmiocie zmiany formy wykonania obowiązku pracy, o  którym mowa w  § 1, przysług u-
je zażalenie.  
Art. 63b. § 1. Z ważnych względów, w  szczególności uzasadnionych wykonywaną przez skazane go pracą zarobk o-
wą lub stanem zdrowia, sąd, na wniosek skazanego, może ustalić rozliczenie godzin nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na 
cele społeczne w  innych okresach niż miesięczny, nie przekraczając okresu orzeczonej kary ani orzeczonej łącznej liczby 
godzin wykonywanej pracy w  tym okresie.  
§ 2. Sąd powinien rozpoznać wniosek w  terminie 14  dni od dnia jego złożenia.  
§ 3. Na postanowienie wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie.  
Art. 64. § 1. W  razie niewykonania pełnego wymiaru pracy albo niedokona nia całości potrąceń z  wynagrodzenia za 
pracę lub niewykonania innych obowiązków sąd orzeka o  tym, czy i  w jakim zakresie karę tę uznać za wykonaną ze 
względu na osiągnięte cele kary.  
§ 2. Jeżeli ustawa przewiduje zaliczenie dotychczas wykonanej kary ogran iczenia wolności na poczet innej kary, sąd 
orzeka o  tym, jaki okres kary ograniczenia wolności podlega zaliczeniu, biorąc pod uwagę zakres wykonania obowiązków 
i potrąceń oraz czas, który upłynął od rozpoczęcia odbywania kary ograniczenia wolności w  określ onej formie.  
Art. 64a. Na postanowienie w  przedmiocie zwolnienia skazanego od reszty kary ograniczenia wolności, wydane na 
podstawie art. 83 Kodeksu karnego, oraz na postanowienie w  przedmiocie okresu dotychczas wykonanej kary ogranicz e-
nia wolności podlega jącej zaliczeniu na poczet innej kary, przysługuje zażalenie.  
Art. 65. § 1. Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności, sąd zarządza, a  jeżeli uchyla się on 
od świadczenia pieniężnego lub obowiązków orzeczonych na podstawie art. 34 § 3 Kodeksu karnego, sąd może zarządzić 
wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności. W  razie gdy skazany wykonał część kary ograniczenia wolności, sąd 
zarządza wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w  wymiarze odpowiadającym karze ograniczenia wo lności 
pozostałej do wykonania, przyjmując, że jeden dzień zastępczej kary pozbawienia wolności jest równoważny dwóm 
dniom kary ograniczenia wolności.  
§ 2. Jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica zastępcze j kary 
pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6  miesięcy.  
§ 3. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, sądowy kurator zawodowy, skazany oraz jego obrońca.  
§ 4. Na postanowienie w  przedmiocie kary zastępczej przysługuje zażalenie.  
Art. 65a. § 1. Sąd może w  każdym czasie wstrzymać wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności w  wypadku, 
gdy skazany oświadczy na piśmie, że podejmie odbywanie kary ograniczenia wolności i  podda się rygorom z  nią związ a-
nym; wstrzymanie następuje do czasu wykonania orz eczonej kary ograniczenia wolności.  
§ 2. Jeżeli skazany uchyla się od odbywania kary ograniczenia wolności, sąd zarządza wykonanie zastępczej kary 
pozbawienia wolności.  
§ 3. W wypadkach wskazanych w  § 1 i 2 sąd określa wymiar pozostałej do odbycia kary ogr aniczenia wolności lub 
zastępczej kary pozbawienia wolności, kierując się zasadami określonymi w  art. 65 § 1 i 2. 
§ 4. W posiedzeniu, o  którym mowa w  § 2, ma prawo wziąć udział prokurator, sądowy kurator zawodowy, skazany 
oraz jego obrońca.  
§ 5. Na postano wienie w  przedmiocie wstrzymania i  zarządzenia wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności 
oraz określenia wymiaru pozostałej do odbycia kary przysługuje zażalenie.  
§ 6. Niedopuszczalne jest ponowne wstrzymanie wykonania tej samej zastępczej kary pozbaw ienia wolności na po d-
stawie § 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 29 – Poz. 53 
 
 Art. 66. § 1. Orzekanie w  przedmiocie zmian formy wykonywania kary ograniczenia wolności oraz w  przedmiocie 
wykonania kary zastępczej, a  także zwolnienia od reszty kary może nastąpić również na wniosek sądowego kuratora z a-
wodowego.  
§ 2. Wniosku skazanego lub jego obrońcy o  zwolnienie od reszty kary ograniczenia wolności złożonego przed upływem 
3 miesięcy od wydania poprzedniego postanowienia w  tym przedmiocie nie rozpoznaje się aż do upływu tego okresu.  
§ 3. W wypadku zwolni enia skazanego od odbycia reszty kary ograniczenia wolności sądowy kurator zawodowy 
zawiadamia o  tym zakład pracy, placówkę, instytucję lub organizację, w  której skazany odbywał karę.  
Art. 66a. (uchylony)  
Rozdział X  
Kara pozbawienia wolności  
Oddział 1  
Cele  wykonywania kary  
Art. 67. § 1. Wykonywanie kary pozbawienia wolności ma na celu wzbudzanie w  skazanym woli współdziałania 
w kształtowaniu jego społecznie pożądanych postaw, w  szczególności poczucia odpowiedzialności oraz potrzeby prz e-
strzegania porządku p rawnego i  tym samym powstrzymania się od powrotu do przestępstwa.  
§ 2. Dla osiągnięcia celu określonego w  § 1 prowadzi się zindywidualizowane oddziaływanie na skazanych w  ramach  
określonych w  ustawie systemów wykonywania kary, w  różnych rodzajach i  typach zakładów karnych.  
§ 3. W oddziaływaniu na skazanych, przy poszanowaniu ich praw i  wymaganiu wypełniania przez nich obowiązków, 
uwzględnia się przede wszystkim pracę, zwłaszcza sprzyjającą zdobywaniu odpowiednich kwalifikacji zawodowych, 
nauczanie, zajęcia kulturalno -oświatowe i  sportowe, podtrzymywanie kontaktów z  rodziną i  światem zewnętrznym oraz 
środki terapeutyczne.  
Oddział 2  
Zakłady karne  
Art. 68. Zakłady karne podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.  
Art. 69. Karę pozbawienia wolności wykonuje się, z  zastrzeżeniem art. 87 § 4, w następujących rodzajach zakładów 
karnych:  
1) zakładach karnych dla młodocianych;  
2) zakładach karnych dla odbywających karę po raz pierwszy;  
3) zakładach karnych dla recydywistów penitencjarnych;  
4) zakładach karnych dla odbywają cych karę aresztu wojskowego.  
Art. 70. § 1. Zakłady karne wymienione w  art. 69 mogą być organizowane jako:  
1) zakłady karne typu zamkniętego;  
2) zakłady karne typu półotwartego;  
3) zakłady karne typu otwartego.  
§ 2. Zakłady karne, o  których mowa w  § 1, róż nią się w  szczególności stopniem zabezpieczenia, izolacji skazanych 
oraz wynikającymi z  tego ich obowiązkami i  uprawnieniami w  zakresie poruszania się w  zakładzie i  poza jego obrębem.  
Art. 71. Minister Sprawiedliwości może, w  drodze rozporządzenia, tworzyć , zgodnie z  ustalonymi w  niniejszym k o-
deksie celami wykonywania kary pozbawienia wolności i  z ustalonymi zasadami klasyfikacji skazanych, zakłady karne 
inne niż wymienione w  art. 69 lub ustalić inny niż określony w  art. 81 system wykonywania kary, uwzględn iając w  szcze -
gólności potrzeby w  zakresie sprawdzania nowych środków i  metod oddziaływania na skazanych.  
Art. 72. § 1. Zakładem karnym kieruje dyrektor, a  wyodrębnionym oddziałem może kierować podlegający dyrekt o-
rowi kierownik.  
§ 2. Funkcjonariusze i  pracownicy zakładu karnego, w  którym skazany przebywa, a  także osoby kierujące jego pracą 
lub innymi zajęciami są, w  zakresie wykonywanych przez nich czynności służbowych, przełożonymi skazanego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 30 – Poz. 53 
 
 § 3. Zakłady karne mogą być tworzone jako samodzielne zakłady lu b jako wyodrębnione oddziały zakładów karnych 
i aresztów śledczych. Kilka zakładów może posiadać wspólną administrację bądź wydzielone służby.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości, w  drodze zarządzenia, tworzy i  znosi zakłady karne, mając na względzie istniejące 
potrzeby w  tym zakresie.  
§ 4a. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, w  drodze zarządzenia, określa przeznaczenie zakładów karnych, uwzględ -
niają c w szczególności potrzebę zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla wszystkich 
grup skazanych.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  Ministrem Obrony Narodowej, w  drodze zarządzenia, tworzy i  znosi  
zakłady karne dla odbywających karę aresztu wojskowego, mając na względzie istniejące potrzeby w  tym zakresie oraz 
konieczność zape wnienia warunków szkolenia wojskowego osób w  nich przebywających.  
Art. 73. § 1. W  zakładzie karnym utrzymuje się dyscyplinę i  porządek w  celu zapewnienia bezpieczeństwa i realiz a-
cji zadań kary pozbawienia wolności, w  tym ochrony społeczeństwa przed przestę pczością.  
§ 2. Dyrektor ustala porządek wewnętrzny zakładu karnego.  
Art. 73a. § 1. Zakłady karne mogą być monitorowane przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub 
dźwięk , w tym przez system telewizji przemysłowej.  
§ 2. Monitorowanie, zapewnia jące możliwość obserwowania zachowa nia skazanego, można stosować w szczególności  
w celach mieszkalnych wraz z  częścią przeznaczoną do celów sanitarno -higienicznych, w  łaźniach, w  pomieszczeniach 
wyznaczonych do widzeń, w  miejscach zatrudnienia osadzonych,  w ciągach komunikacyjnych, na placach spacerowych, 
a także do obserwacji terenu zakładu karnego na zewnątrz budynków, w  tym linii ogrodzenia zewnętrznego.  
§ 3. Monitorowany obraz lub dźwięk może być utrwalany za pomocą odpowiednich urządzeń.  
§ 4. Monitoro wanie i  utrwalanie dźwięku nie może obejmować informacji objętych tajemnicą spowiedzi lub tajemnicą  
prawnie chronioną.  
§ 5. Obraz z  kamer systemu telewizji przemysłowej, zainstalowanych w  części celi mieszkalnej przeznaczonej do celów  
sanitarno -higieniczn ych oraz w  łaźniach, jest przekazywany do monitorów lub urządzeń, o  których mowa w  § 3, w sposób 
uniemożliwiający ukazywanie intymnych części ciała skazanego oraz wykonywanych przez niego intymnych czynności 
fizjologicznych.  
§ 6. Utrwalony obraz lub dźwięk , który nie zawiera informacji wskazujących na popełnienie przestępstwa lub nie jest 
istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo bezpieczeństwa skazanego, podlega niezwłocznemu zniszczeniu.  
§ 7. Jeżeli utrwalony obraz lub dźwięk jest istotny dla bezpie czeństwa zakładu karnego lub bezpieczeństwa skazan e-
go, dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzję o  czasie jego przechowywania i  sposobie wykorzystania.  
§ 8. O stosowaniu monitorowania w  określonych miejscach i  pomieszczeniach decyduje dyrektor zakładu kar nego, 
mając na celu zapewnienie porządku i  bezpieczeństwa w  zakładzie karnym.  
§ 9. Monitorowanie zachowania skazanego, a  także miejsc i  pomieszczeń na terenie zakładu karnego, o  których 
mowa w  § 2, realizują funkcjonariusze Służby Więziennej oraz pracownic y tego zakładu.  
§ 10. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i  środków technicznych służ ą-
cych do przekazywania, odtwarzania i  utrwalania obrazu lub dźwięku z  monitoringu oraz sposób przechowywania, odtw a-
rzania i  niszcze nia zapisów oraz udostępniania ich uprawnionym podmiotom, mając na uwadze konieczność właściwego 
zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem.  
Art. 74. § 1. Zmianę określonego w  wyroku rodzaju i typu zakładu karnego, a  także orzeczonego systemu terapeutyc z-
nego  wykonywania kary może orzec tylko sąd penitencjarny, z  zastrzeżeniem, że w  wypadku ucieczki skazanego 
z zakładu karnego typu półotwartego albo otwartego lub niezgłoszenia się do takiego za kładu po jego opuszczeniu na 
podstawie stosownego zezwolenia, decyzję o  skierowaniu skazanego do danego rodzaju i  typu zakładu karnego podejm u-
je komisja penitencjarna.  
§ 1a. Na postanowienie, o  którym mowa w  § 1, przysługuje zażalenie.  
§ 2. Jeżeli po wydan iu postanowienia przez sąd penitencjarny zajdą nowe okoliczności uzasadniające zmianę rodzaju 
i typu zakładu karnego lub systemu terapeutycznego, decyzję w  tym przedmiocie może podjąć komisja penitencjarna.  
§ 3. Na decyzje komisji penitencjarnej, o  których  mowa w  § 1 i 2, przysługuje skarga.  
  
Dziennik  Ustaw  – 31 – Poz. 53 
 
 Art. 75. § 1. W  zakładach karnych działają komisje penitencjarne.  
§ 2. W skład komisji penitencjarnej dyrektor zakładu karnego powołuje funkcjonariuszy i  pracowników tego zakładu.  
Do udziału w  pracach komisji, z  głosem doradczym, dyrektor może zapraszać także inne osoby godne zaufania, zwłaszcza 
przedstawicieli stowarzyszeń, fundacji, organizacji i  instytucji, o  których mowa w  art. 38 § 1, oraz kościołów i  innych 
związków wyznaniowych.  
§ 3. W zależności od potrzeb zakład u karnego dyrektor może zarządzić udział poszczególnych członków komisji 
penitencjarnej w  jej posiedzeniu przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na 
odległość z  jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i  dźwięku.  
Art. 76. § 1. Do zakresu działania komisji penitencjarnej należy:  
1) kierowanie skazanego do właściwego zakładu karnego, jeżeli nie określił tego sąd w  wyroku;  
2) kierowanie skazanego do określonego systemu odbywania kary, jeżeli nie określił tego sąd w  wyroku; 
3) ustalanie indywidualnych programów oddziaływań na skazanego i  dokonywanie ocen ich wykonywania;  
4) dokonywanie ocen okresowych postępów skazanego w  resocjalizacji;  
5) kwalifikowanie skazanych do nauczania w  szkołach i  na kursach oraz podejmowanie d ecyzji o  pozbawieniu możl i-
wości nauczania w  zakresie nieobjętym nauczaniem obowiązkowym;  
6) kwalifikowanie skazanych, o  których mowa w  art. 84 § 2, do zakładów karnych dla młodocianych oraz skazanych, 
o których mowa w  art. 96 § 3, do odbywania kary w  oddzi ałach terapeutycznych;  
7) kwalifikowanie skazanego – jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpi e-
czeństwa zakładu oraz dokonywanie, co najmniej raz na 3  miesiące, weryfikacji tej decyzji;  
8) weryfikowanie indywidualnyc h programów oddziaływania albo indywidualnych programów terapeutycznych, a  także  
kierowanie i  wycofywanie skazanych z  oddziałów terapeutycznych;  
9) wyrażanie opinii w  sprawach przyznania skazanemu przepustki, o  której mowa w  art. 91 pkt 7 lub art. 92 pkt 9, oraz 
nagrody, o  której mowa w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, wówczas gdy są one udzielane:  
a) po raz pierwszy,  
b) po przerwie trwającej dłużej niż 6  miesięcy,  
c) po powstaniu istotnych zmian w  sytuacji prawnej lub rodzinnej skazanego;  
10) wyrażanie opinii w  sprawach:  
a) przyznania nagrody, o  której mowa w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, skazanemu skierowanemu do odbywania kary 
w zakładzie karnym typu zamkniętego,  
b) projektu porządku wewnętrznego zakładu karnego oraz zmiany tego porządku,  
c) innych przekazanych jej przez dyrektora;  
11) podejmowanie decyzji w  sprawie korzystania przez skazanego z  uprawnień określonych w  art. 107 oraz zwolnienia 
z wykonywania pracy, na podstawie art. 121 § 7; 
12) wykonywanie innych zadań przewidzianych w  ustawie i  w przepisach wydanych  na jej podstawie.  
§ 2. Jeżeli decyzja komisji penitencjarnej w  przedmiocie klasyfikacji jest sprzeczna z  prawem, o  jej zmianie lub  uchyl e-
niu orzeka sąd penitencjarny; art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. W wypadku określonym w  § 2 decyzję komisji peni tencjarnej może także uchylić dyrektor okręgowy Służby 
Więziennej albo Dyrektor Generalny Służby Więziennej.  
§ 4. Na decyzje, o  których mowa w  § 1 pkt 1, 2, 6 i 7, przysługuje skarga.  
Art. 77. § 1. W  zakładzie karnym dyrektor może powoływać także inne orga ny kolegialne, w  skład których mogą 
wchodzić również osoby spoza zakładu.  
§ 2. Organy kolegialne mogą podejmować zadania związane z  oddziaływ aniem na skazanych, zwłaszcza z organiz a-
cją ich zatrudnienia i  przygotowywaniem do zwolnienia oraz ze współpracą z  instytucjami, organizacjami, stowarzysz e-
niami i  fundacjami świadczącymi pomoc skazanym i  ich rodzinom.  
  
Dziennik  Ustaw  – 32 – Poz. 53 
 
 Art. 78. § 1. Karę pozbawienia wolności w  zakładzie karnym wykonują funkcjonariusze Służby Więziennej oraz 
pracownicy tego zakładu.  
§ 2. Dyrektor General ny lub dyrektor okręgowy Służby Więziennej mogą wydawać dyrektorom zakładów karnych 
polecenia niezbędne dla prawidłowego i  praworządnego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz realizowania 
kierunków pracy resocjalizacyjnej, a  także uchylać wydane przez  nich decyzje sprzeczne z  prawem.  
Oddział 3  
Wykonywanie kary i  jej indywidualizacja  
Art. 79. § 1. Skazanego na karę pozbawienia wolności sąd wzywa do stawienia się w  wyznaczonym terminie 
w areszcie śledczym, położonym najbliżej miejsca jego stałego pobytu,  wraz z  dokumentem stwierdzającym tożsamość. 
Sąd może polecić doprowadzenie skazanego do aresztu śledczego bez wezwania.  
§ 2. Jeżeli skazany, mimo wezwania, nie stawił się w  areszcie śledczym, sąd poleca go doprowadzić. Kosztami d o-
prowadzenia sąd obciąża s kazanego.  
§ 3. Przeniesienie skazanego z  aresztu śledczego do właściwego zakładu karnego następuje po decyzji klasyfikacy j-
nej komisji penitencjarnej.  
§ 4. Jeżeli skazanym jest żołnierz, a  sąd zarządza doprowadzenie go do aresztu śledczego, obowiązek doprow adzenia 
spoczywa na właściwych organach wojskowych.  
Art. 79a. § 1. Przy przyjęciu do aresztu śledczego skazany okazuje dokument stwierdzający tożsamość, podaje dane 
osobowe, informuje o  zmianie danych osobowych, o  miejscu stałego pobytu, o  uprzedniej karal ności, o  stanie zdrowia, 
a także o  ciążącym na nim obowiązku alimentacyjnym. Skazany może być także poddany czynnościom mającym na celu 
jego identyfikację, w  szczególności: sfotografowaniu, oględzinom zewnętrznym ciała, pobraniu odcisków oraz okazaniu 
innym osobom.  
§ 2. Skazany przekazuje do depozytu dokumenty, pieniądze, przedmioty wartościowe i  inne przedmioty, których nie 
może posiadać w  celi. 
Art. 79b. § 1. Skazanego przyjętego do aresztu śledczego umieszcza się w  celi przejściowej, na okres niezbędny, nie 
dłużej jednak niż na 14  dni, dla poddania go wstępnym badaniom lekarskim, zabiegom sanitarnym i  wstępnym badaniom 
osobopoznawczym oraz zapoznania z  podstawowymi aktami prawnymi dotyczącymi wykonywania kary pozbawienia 
wolności i  porządkiem wewnętrznym aresztu śledczego.  
§ 2. Umieszczenia w  celi przejściowej nie stosuje się do skazanego przetransportowanego z  innego zakładu karnego 
albo aresztu śledczego, jeżeli był już poddany badaniom i  zabiegom, o  których mowa w  § 1. 
§ 3. Skazanego informuje się o  obliczonym okresie wykonywania kary. Przyjęcie informacji do wiadomości skazany 
potwierdza podpisem.  
Art. 80. § 1. Jeżeli tę samą osobę skazano na kilka kar skutkujących pozbawienie wolności, wykonuje się je w  takiej 
kolejności, w  jakiej wpłynęły do wykonania  orzeczenia, którymi wymierzono te kary. Zastępcze kary pozbawienia wolności  
oraz zastępcze kary aresztu za nieuiszczoną grzywnę wykonuje się w  ostatniej kolejności.  
§ 1a. Orzeczenia prawomocne wykonuje się przed orzeczeniami nieprawomocnymi. Kary porządko we i  środki 
przymusu wykonuje się w  pierwszej kolejności.  
§ 2. Sędzia penitencjarny może zarządzić wykonanie kar i  środków w  innej kolejności niż określona w  § 1, jeżeli 
względy penitencjarne za tym przemawiają.  
§ 3. W wypadku skierowania do wykonania orze czenia o  zastosowaniu środka zabezpieczającego wobec skazanego, 
który odbywa karę wymierzoną innym orzeczeniem, o  kolejności wykonania kary i  środka zabezpieczającego rozstrzyga 
sędzia penitencjarny.  
§ 4. Dzień, w  którym wykonywanie kary zostało rozpoczęte , z jakiejkolwiek przyczyny przerwane, ponownie podj ę-
te lub zakończone, zaokrągla się w  górę do pełnego dnia.  
§ 5. Jeżeli wobec tej samej osoby wykonuje się kilka kar skutkujących pozbawienie wolności, dniem rozpoczęcia 
wykonywania kolejnej kary jest dzień  następujący po dniu zakończenia wykonania poprzedniej kary. W  dniu zakończenia 
wykonania poprzedniej kary skazanego nie zwalnia się z  zakładu karnego lub aresztu śledczego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 33 – Poz. 53 
 
 Art. 80a. Początek wykonywania kary liczy się od dnia:  
1) przyjęcia skazanego lub ukaranego, który zgłosił się do odbycia kary,  
2) zatrzymania skazanego lub ukaranego, który został doprowadzony do odbycia kary,  
3) wprowadzenia do wykonania orzeczenia w  stosunku do osoby pozbawionej wolności  
– chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 80b. § 1. Organ powołany do wykonywania orzeczenia dokonuje obliczenia okresu wykonywania kary na zas a-
dach określonych w  niniejszym kodeksie.  
§ 2. Karę jednego dnia wykonuje się w  dniu jej rozpoczęcia.  
§ 3. Kara kończy się w  dniu upływu tylu dni, ile dni wynosi jej wymiar obliczony zgodnie z  art. 12c. 
§ 4. Okres wykonywania kary, tymczasowego aresztowania lub innego środka podlegającego zaliczeniu na poczet 
orzeczonej kary oblicza się na podstawie liczby dni, w  których następowało faktyczne pozbawienie wolności w  tym okresie.  
§ 5. Ten sam okres czasu nie może być zaliczony na poczet różnych kar.  
Art. 81. Karę pozbawienia wolności wykonuje się w  systemie:  
1) programowanego oddziaływania;  
2) terapeutycznym;  
3) zwykłym.  
Art. 82. § 1. W  celu stwarzania warunków sprzyj ających indywidualnemu postępowaniu ze skazanymi, zapobieg a-
niu szkodliwym wpływom skazanych zdemoralizowanych oraz zapewnieniu skazanym bezpieczeństwa osobistego, wyb o-
ru właściwego systemu wykonywania kary, rodzaju i  typu zakładu karnego oraz rozmieszczeni a skazanych wewnątrz 
zakładu karnego – dokonuje się ich klasyfikacji.  
§ 2. Klasyfikacji skazanych dokonuje się mając na względzie w  szczególności:  
1) płeć;  
2) wiek;  
3) uprzednie odbywanie kary pozbawienia wolności;  
4) umyślność lub nieumyślność czynu;  
5) czas pozostałej do odbycia kary pozbawienia wolności;  
6) stan zdrowia fizycznego i  psychicznego, w  tym stopień uzależnienia od alkoholu, środków odurzających lub psych o-
tropowych;  
7) stopień demoralizacji i  zagrożenia społecznego;  
8) rodzaj popełnionego prze stępstwa.  
§ 3. Podstawą klasyfikacji są w  szczególności badania osobopoznawcze.  
Art. 83. § 1. Skazanego poddaje się w  miarę potrzeby, za jego zgodą, badaniom psychologicznym, a  także psychi a-
trycznym. Sędzia penitencjarny może zarządzić przeprowadzenie bada ń bez zgody skazanego.  
§ 2. Badania, o  których mowa w  § 1, przeprowadza się przede wszystkim w  odpowiednich ośrodkach diagnostyc z-
nych.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw zdrowia, w  drodze rozporządzenia, 
powołuje o środki diagnostyczne, o  których mowa w  § 2, oraz określi zasady organizacji i  warunki przeprowadzania badań 
w tych ośrodkach. Rozporządzenie uwzględni potrzebę:  
1) wyjaśnienia psychologicznych i  socjologicznych procesów zachowania skazanego,  
2) zdiagnozowa nia ewentualnych zaburzeń psychicznych skazanego,  
3) określenia ewentualnego postępowania leczniczego i  rehabilitacyjnego  
– w celu podjęcia właściwej decyzji klasyfikacyjnej i  określenia warunków indywidualnego oddziaływania na skazanego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 34 – Poz. 53 
 
 Art. 84. § 1. W  zakładzie karnym dla młodocianych odbywają karę skazani, którzy nie ukończyli 21  roku życia; 
w uzasadnionych wypadkach skazany może odbywać karę w  tym zakładzie po ukończeniu 21  roku życia.  
§ 2. Jeżeli jest to uzasadnione potrzebami oddziaływania, dorosły s kazany po raz pierwszy, wyróżniający się dobrą 
postawą, może, za swoją zgodą, odbywać karę w  zakładzie karnym dla młodocianych; korzysta on wtedy z  takich upra w-
nień jak młodociany.  
§ 3. Młodocianego, któremu pozostało co najmniej 6  miesięcy do nabycia praw a do ubiegania się o  warunkowe 
zwolnienie lub sprawiającego trudności wychowawcze, poddaje się badaniom psychologicznym; przepisy art. 83 stosuje 
się odpowiednio.  
Art. 85. W zakładzie karnym dla odbywających karę po raz pierwszy osadza się również skazanyc h odbywających 
zastępczą karę pozbawienia wolności orzeczoną w  tej samej sprawie oraz skazanych na karę pozbawienia wolności nie -
wymienionych w  art. 86. 
Art. 86. § 1. W zakładzie karnym dla recydywistów penitencjarnych odbywają karę dorośli skazani za prze stępstwo 
umyślne na karę pozbawienia wolności lub zastępczą karę pozbawienia wolności oraz ukarani za wykroczenia umyślne 
karą aresztu lub zastępczą karą aresztu, którzy uprzednio już odbywali takie kary lub karę aresztu wojskowego za umyślne 
przestępstwa lub wykroczenia, chyba że szczególne względy resocjalizacyjne przemawiają za skierowaniem ich do zakł a-
du karnego dla odbywających karę po raz pierwszy.  
§ 2. W zakładzie karnym, o  którym mowa w  § 1, mogą odbywać karę skazani określeni w  art. 65 Kodeksu karn ego 
oraz w  art. 37 § 1 pkt 2 i 5 Kodeksu karnego skarbowego, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy resocjalizacyjne.  
Art. 87. § 1. Kobiety odbywają karę pozbawienia wolności odrębnie od mężczyzn.  
§ 2. Skazana kobieta odbywa karę w  zakładzie karnym t ypu półotwartego, chyba że stopień demoralizacji lub wzgl ę-
dy bezpieczeństwa przemawiają za odbywaniem kary w  zakładzie karnym innego typu.  
§ 3. Kobiecie ciężarnej lub karmiącej zapewnia się opiekę specjalistyczną.  
§ 4. W celu umożliwienia matce pozbawionej  wolności sprawowania stałej i  bezpośredniej opieki nad dzieckiem o r-
ganizuje się przy wskazanych zakładach karnych domy dla matki i  dziecka, w  których dziecko może przebywać na życz e-
nie matki do ukończenia trzeciego roku życia, chyba że względy wychowawcze  lub zdrowotne, potwierdzone opinią lek a-
rza albo psychologa, przemawiają za oddzieleniem dziecka od matki albo za przedłużeniem lub skróceniem tego okresu. 
Decyzje w  tym zakresie wymagają zgody sądu opiekuńczego. Do matek pozbawionych wolności sprawujących  stałą 
i bezpośrednią opiekę nad dzieckiem przepisu art. 69 nie stosuje się.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, tryb przyjmowania dzieci matek pozbawionych 
wolności do domów dla matki i  dziecka przy wskazanych zakładach karnych  oraz szczegółowe zasady organizowania 
i działania tych placówek, uwzględniając sytuacje, o  których mowa w  § 3–4, a także potrzeby w  zakresie zabezpieczenia 
prawidłowego rozwoju dziecka.  
Art. 87a. § 1. Wykonując karę wobec skazanych sprawujących stałą piec zę nad dzieckiem do lat 15, uwzględnia się 
w szczególności potrzebę inicjowania, podtrzymywania i  zacieśniania ich więzi uczuciowej z  dziećmi, wywiązywania się 
z obowiązków alimentacyjnych oraz świadczenia pomocy materialnej dzieciom, a  także współdziałani a z placówkami 
opiekuńczo -wychowawczymi, w  których te dzieci przebywają.  
§ 2. Skazani sprawujący stałą pieczę nad dziećmi, które przebywają w  placówkach opiekuńczo -wychowawczych, 
powinni być w  miarę możliwości osadzani w  odpowiednich zakładach karnych, p ołożonych najbliżej miejsca pobytu dzieci.  
Art. 88. § 1. Skazanego odbywającego karę w  systemie programowanego oddziaływania osadza się w  zakładzie karnym 
typu półotwartego, chyba że szczególne okoliczności uzasadniają osadzenie go w  zakładzie karnym typu zamkniętego.  
§ 2. Skazanego za przestępstwo nieumyślne lub odbywającego zastępczą karę pozbawienia wolności albo karę ares z-
tu osadza się w  zakładzie karnym typu półotwartego, chyba że szczególne okoliczności przemawiają za osadzeniem go 
w zakładzie karnym innego typu.  
§ 3. W zakładzie karnym typu zamkniętego osadza się:  
1) skazanego za przestępstwo popełnione w  zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnianie prz e-
stępstw, chyba że szczególne okoliczności przemawiają przeciwko takiemu osadzeni u, co nie dotyczy skazanych 
uznanych za stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu;  
2) skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności albo na karę 25  lat pozbawienia wolności;  
3) skazanego z  niepsycho tycznymi zaburzeniami psychicznymi, w  tym skazanego za przestępstwo określone w  art. 197–203 
Kodeksu karnego, popełnione w  związku z  zaburzeniami preferencji seksualnych, lub upośledzonego umysłowo;  
  
Dziennik  Ustaw  – 35 – Poz. 53 
 
 4) skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne a lbo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu;  
5) skazanego objętego ochroną na mocy art. 88d albo ustawy z  dnia 25  czerwca 1997  r. o świadku koronnym ( Dz. U. 
z 2016  r. poz. 1197).  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. (uchylony)  
§ 5a. (uchylony)  
§ 5b. (uchylony)  
§ 6. W zakładzie karnym typu zamkniętego można także osadzić, ze względu na zagrożenie społeczne albo zagroż e-
nie dla bezpieczeństwa zakładu:  
1) skazanego za przestępstwo nieumyślne, odbywającego zastępczą karę pozbawienia wolności, osobę odbywającą karę 
aresztu  oraz skazane kobiety, a  także innych skazanych, których właściwości i  warunki osobiste, sposób życia przed 
popełnieniem przestępstwa, zachowanie po dokonaniu przestępstwa, negatywna ocena postawy i  zachowania 
w areszcie śledczym, względy bezpieczeństwa za kładu albo inne szczególne okoliczności wskazują, że należy wobec 
nich wykonywać karę w  warunkach zwiększonej izolacji i  zabezpieczenia;  
2) skazanego, który podczas pobytu w  areszcie śledczym lub zakładzie karnym naruszył w  poważnym stopniu dyscyp -
linę i  porządek;  
3) skazanego przebywającego dotychczas w  zakładzie karnym typu otwartego lub półotwartego, jeżeli negatywna ocena 
jego postawy i  zachowania, a  także względy bezpieczeństwa zakładu wskazują, że należy wobec niego wykonywać 
karę w  warunkach zwiększo nej izolacji i  zabezpieczenia;  
4) skazanego, który popełnił przestępstwo o  znacznym stopniu społecznej szko dliwości, jeżeli jego postawa i zachow a-
nie przemawiają za przebywaniem w  zakładzie karnym typu zamkniętego.  
Art. 88a. § 1. Za skazanego stwarzającego  poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpiecze ń-
stwa zakładu można uznać skazanego, który popełnił przestępstwo o  bardzo wysokim stopniu społecznej szkodliwości, 
w szczególności:  
1) przestępstwo:  
a) zamachu na:  
– niepodległość lub integ ralność Rzeczypospolitej Polskiej,  
– konstytucyjny ustrój państwa lub konstytucyjne organy Rzeczypospolitej Polskiej,  
– życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,  
– jednostkę Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,  
b) ze szczególnym okrucieństwem,  
c) wzięcia lub przetrzymania zakładnika albo w  związku z  wzięciem zakładnika,  
d) uprowadzenia statku wodnego lub powietrznego,  
e) z użyciem broni palnej, materiałów wybuchowych albo łatwopalnych;  
2) podczas uprzedniego lub obecnego pozbawienia wolności stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego 
lub aresztu śledczego w  ten sposób, że:  
a) był organizatorem lub aktywnym uczestnikiem zbiorowego wystąpienia w  zakładzie karnym lub areszcie śledczym,  
b) dopuścił się czynnej napaści na funkcjonariusza publicz nego lub inną osobę zatrudnioną w  zakładzie karnym lub 
areszcie śledczym,  
c) był sprawcą zgwałcenia, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu albo znęcał się nad skazanym, ukaranym lub tymcz a-
sowo aresztowanym,  
d) uwolnił się lub usiłował uwolnić się z  zakładu karne go typu zamkniętego lub aresztu śledczego albo podczas 
konwojowania poza terenem takiego zakładu lub aresztu;  
3) przestępstwo w  zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnianie przestępstw, zwłaszcza z  uwagi 
na jego kierowniczą lub znaczącą rolę w  grupie lub związku.  
  
Dziennik  Ustaw  – 36 – Poz. 53 
 
 § 2. Przy podjęciu i  każdorazowej weryfikacji decyzji o  uznaniu skazanego za stwarzającego poważne zagrożenie 
społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu komisja penitencjarna uwzględnia:  
1) właściwości i  warunki  osobiste skazanego;  
2) motywacje i  sposób zachowania się przy popełnieniu przestępstwa oraz rodzaj i  rozmiar ujemnych następstw prz e-
stępstwa;  
3) sposób zachowania się w  trakcie pobytu w  zakładzie karnym;  
4) stopień demoralizacji lub postępy w  resocjalizac ji; 
5) w wypadku skazanego za przestępstwo popełnione w  zorganizowanej grupie albo związku mających na celu pope ł-
nianie przestępstw – zagrożenie dla porządku prawnego, które może wyniknąć z  nawiązania przez skazanego be z-
prawnych kontaktów z  innymi członkam i grupy, w  tym zwłaszcza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego lub 
dla czynności mających na celu ujawnienie mienia stanowiącego korzyść z  popełnienia przestępstwa, oraz fakt, że 
inni członkowie grupy lub związku przebywają na wolności.  
§ 3. Skazany s twarzający poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu o d-
bywa karę w  wyznaczonym oddziale lub celi zakładu karnego typu zamkniętego w  warunkach zapewniających wzmożoną 
ochronę społeczeństwa i  bezpieczeństwo tego zakładu.  
§ 4. O osadzeniu skazanego w  wyznaczonym oddziale lub celi zakładu karnego typu zamkniętego zawiadamia się 
sędziego penitencjarnego.  
§ 5. Skazanego, o  którym mowa w  art. 88 § 3 pkt 5, można osadzić, za jego zgodą, w  oddziale lub celi, o  których mowa  
w § 3. 
Art. 88b. § 1. W  zakładzie karnym typu zamkniętego skazani stwarzający poważne zagrożenie społeczne albo p o-
ważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu odbywają karę w  następujących warunkach:  
1) cele mieszkalne oraz miejsca i  pomieszczenia wyznaczone do:  pracy, nauki, przeprowadzania spacerów, widzeń, 
odprawiania nabożeństw, spotkań religijnych i  nauczania religii oraz zajęć kulturalno -oświatowych, z  zakresu kult u-
ry fizycznej i  sportu wyposaża się w  odpowiednie zabezpieczenia techniczno -ochronne;  
2) cele mieszkalne pozostają zamknięte całą dobę i  są częściej kontrolowane niż te, w  których osadzeni są skazani, 
wobec których nie podjęto decyzji, o  której mowa w  art. 76 § 1 pkt 7; 
3) skazani mogą uczyć się, pracować, bezpośrednio uczestniczyć w  nabożeństwac h, spotkaniach religijnych i  nauce 
religii oraz korzystać z  zajęć kulturalno -oświatowych, z  zakresu kultury fizyczne j i sportu, tylko w  oddziale, w któ-
rym są osadzeni;  
4) poruszanie się skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się pod wzmocnionym dozor em i  jest ograniczone 
tylko do niezbędnych potrzeb;  
5) skazanych poddaje się kontroli osobistej przy każdorazowym wyjściu i  powrocie do cel;  
6) spacer skazanych odbywa się w  wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem;  
7) sposób osobistego kontaktowania  się przedstawicieli podmiotów określonych w  art. 38 § 1 ze skazanymi określa 
każdorazowo dyrektor zakładu karnego;  
8) widzenia skazanych odbywają się w  wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem. Skazani nie mogą k o-
rzystać z widzeń w  obecności skazan ych, wobec których nie podjęto decyzji, o  której mowa w  art. 76 § 1 pkt 7; 
9) widzenia mogą być udzielane w  sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z  osobami odwiedzającymi, jeżeli 
zachodzi poważne zagrożenie bezpieczeństwa osób odwiedzających. Decyzje  w tej sprawie podejmuje dyrektor z a-
kładu karnego. Nie dotyczy to osób, o  których mowa w  art. 8 § 3. Jednak na żądanie tych osób widzeń udziela się 
w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt ze skazanymi. W  czasie korzystania z  widzeń skazani nie mogą 
spożywać artykułów żywnościowych i  napojów;  
10) skazani nie mogą korzystać z  własnej odzieży i  obuwia.  
§ 2. Komisja penitencjarna może uznać, że nie zachodzi potrzeba stosowania wszystkich warunków, o  których mowa 
w § 1, i odstąpić od stosowania jednego lub  więcej z  nich; przepis art. 88a § 2 stosuje się odpowiednio. Jeżeli jest to uz a-
sadnione okolicznościami, można przywrócić stosowanie warunków, od których odstąpiono, lub zmienić ich zakres.  
§ 3. Na wniosek skazanego lub jego obrońcy, nie częściej jednak n iż raz na 3  miesiące, komisja penitencjarna wsk a-
zuje przyczyny uzasadniające kwalifikację skazanego jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne 
zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu oraz stosowanie wobec niego warunków określonych w  § 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 37 – Poz. 53 
 
 Art. 88c. § 1. Zachowanie skazanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla 
bezpieczeństwa zakładu podlega stałemu monitorowaniu.  
§ 2. Monitorowanie prowadzi się w  celach mieszkalnych wraz z  częścią przeznaczoną do celów sanit arno-higienicz nych  
oraz w  miejscach i  pomieszczeniach, o  których mowa w  art. 88b § 1 pkt 1. Monitorowany obraz lub dźwięk podlega 
utrwalaniu.  
Art. 88d. § 1. Jeżeli w  związku z  toczącym się lub zakończonym postępowaniem karnym, w  którym skazany uczes t-
niczy lub uczestniczył w  charakterze podejrzanego, oskarżonego, świadka lub pokrzywdzonego, wystąpiło poważne z a-
grożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia poważnego zagrożenia dla jego życia lub zdrowia, dyrektor zakładu 
karnego obejmuje takiego skaz anego szczególną ochroną w  warunkach zwiększonej izolacji i  zabezpieczenia, polegającą 
w szczególności na:  
1) kontroli stanu jego zdrowia;  
2) udzielaniu pomocy psychologicznej;  
3) stosowaniu warunków odbywania kary określonych w  art. 90 pkt 7–9. 
§ 2. Szcze gólna ochrona może polegać również na stosowaniu wobec skazanego, o  którym mowa w  § 1: 
1) warunków odbywania kary określonych w  art. 88b lub 88c,  
2) ochrony osobistej w  rozumieniu ustawy z  dnia 25  czerwca 1997  r. o świadku koronnym  
– za zgodą skazanego.  
§ 3. Dyrektor zakładu karnego obejmuje skazanego szczególną ochroną na wniosek sądu, przed którym toczy się p o-
stępowanie karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. We wniosku należy 
podać przyczyny objęcia skazanego s zczególną ochroną oraz wskazać czas jej trwania, nie dłuższy niż 6  miesięcy.  
§ 4. Dyrektor zakładu karnego może objąć skazanego szczególną ochroną na jego uzasadniony wniosek; we wniosku 
należy podać przyczyny objęcia skazanego szczególną ochroną oraz wska zać czas jej trwania, nie dłuższy niż 6  miesięcy. 
Przed podjęciem decyzji dyrektor zakładu karnego zasięga opinii odpowiednio sądu lub prokuratora, o  których mowa 
w § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego penitencjarnego; do czasu otrzym ania opinii dyrektor może  
tymczasowo stosować wobec skazanego środki, o  których mowa w  § 1. 
§ 5. W decyzji o  objęciu skazanego szczególną ochroną należy określić termin, do którego ochrona ma trwać, a  także 
wskazać sposób realizacji tej ochrony.  
§ 6. Jeżel i po upływie terminu, o  którym mowa w  § 5, w dalszym ciągu występuje poważne zagrożenie lub istnieje 
bezpośrednia obawa wystąpienia poważnego zagrożenia dla życia lub zdrowia skazanego, szczególną ochronę przedłuża 
się na kolejny okres; przepisy § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. Decyzja o  przedłużeniu szczególnej ochrony winna być 
wydana w  sposób zabezpieczający ciągłość stosowania tej ochrony.  
§ 7. W wypadku ustania przyczyny objęcia skazanego szczególną ochroną, dyrektor zakładu karnego, na wniosek 
sądu, p rzed którym toczy się postępowanie karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie prz y-
gotowawcze, cofa szczególną ochronę. W  wypadku objęcia szczególną ochroną skazanego na jego wniosek, cofnięcie 
szczególnej ochrony może nastąpić na w niosek skazanego lub z  urzędu, po zasięgnięciu opinii odpowiednio sądu lub 
prokuratora, o  których mowa w  § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego penitencjarnego.  
§ 8. Decyzję o  objęciu szczególną ochroną, a  także decyzję o  przedłużeniu l ub o cofnięciu jej stosowania doręcza się 
skazanemu.  
§ 9. Dyrektor zakładu karnego zawiadamia sędziego penitencjarnego o  objęciu skazanego szczególną ochroną, o  jej 
przedłużeniu lub o  jej cofnięciu.  
§ 10. Szczególna ochrona jest stosowana także w  razie prz eniesienia skazanego do innego zakładu karnego. Dyrektor 
zakładu karnego, w  którym skazany przebywa, informuje dyrektora zakładu karnego, do którego skazany ma być przeni e-
siony, o  objęciu go szczególną ochroną oraz o  dotychczasowym sposobie ochrony i  przyc zynach jej zastosowania. Dyre k-
tor zakładu karnego, do którego skazany został przeniesiony, niezwłocznie zawiad amia sędziego penitencjarnego o stoso-
waniu wobec skazanego szczególnej ochrony.  
§ 11. Po zakończeniu postępowania karnego organem właściwym w  zakresie składania wniosków sądu lub prokur a-
tora, o  których mowa w  § 3 i 7, jest sędzia penitencjarny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 38 – Poz. 53 
 
 Art. 89. § 1. Jeżeli postawa i  zachowanie skazanego za tym przemawiają, przenosi się go z  zakładu karnego typu 
zamkniętego do zakładu typu półotwartego lub o twartego.  
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio przy przenoszeniu skazanego z  zakładu typu półotwartego.  
§ 3. Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności można przenieść do zakładu karnego typu półotwartego 
po odbyciu przez niego co najmniej 15  lat, a  do zakładu typu otwartego – po odbyciu przez niego co najmniej 20  lat kary.  
§ 3a. Przeniesienie, o  którym mowa w  § 1, skazanego z  zaburzeniami preferencji seksualnych za przestępstwo okreś -
lone w  art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w  związku z  tymi zaburzeniami, wymaga zgody sędziego penitencja r-
nego.  
§ 4. Ujemna ocena postawy i  zachowania skazanego, a  także względy bezpieczeństwa mogą powodować przeniesi e-
nie go do zakładu karnego typu półotwartego lub zamkniętego.  
Art. 90. W zakładzie karnym typ u zamkniętego:  
1) cele mieszkalne skazanych mogą być otwarte w  porze dziennej przez określony czas, jeżeli względy bezpieczeństwa 
nie stoją temu na przeszkodzie;  
2) skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu karnego w  pełnym systemie konwojowania;  
3) zajęcia kulturalno -oświatowe i  sportowe oraz nauczanie organizuje się w  obrębie zakładu karnego;  
4) ruch skazanych po terenie zakładu karnego odbywa się w  sposób zorganizowany i  pod dozorem;  
5) skazani mogą korzystać z  własnej bielizny i  obuwia, a  za ze zwoleniem dyrektora zakładu karnego – także z  odzieży;  
6) skazani mogą korzystać z  dwóch widzeń w  miesiącu, a  za zgodą dyrektora zakładu karnego wykorzystać je jedno -
razowo;  
7) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego; rozmowy s kazanych w  trakcie widzeń pod -
legają kontroli administracji zakładu karnego;  
8) korespondencja skazanych podlega cenzurze administracji zakładu karnego, chyba że ustawa stanowi inaczej;  
9) rozmowy telefoniczne skazanych podlegają kontroli administracji zak ładu karnego.  
Art. 91. W zakładzie karnym typu półotwartego:  
1) cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte w  porze dziennej, natomiast w  porze nocnej mogą być zamknięte;  
2) skazani mogą być zatrudniani poza terenem zakładu karnego w  systemie zmniejszonego  konwojowania lub bez kon -
wojenta, w  tym również na pojedynczych stanowiskach pracy;  
3) skazanym można zezwalać na uczestniczenie w  nauczaniu, szkoleniu oraz w  zajęciach terapeutycznych organizow a-
nych poza terenem zakładu karnego;  
4) skazani mogą brać udzi ał w organizowanych przez administrację poza terenem zakładu karnego grupowych zaj ę-
ciach kulturalno -oświatowych lub sportowych;  
5) skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w  czasie i  miejscach ustalonych w  porządku wewnętrznym;  
6) skazani mogą  korzystać z  własnej odzieży, bielizny i  obuwia;  
7) skazanym można udzielać przepustek z  zakładu karnego, nie częściej niż raz na dwa  miesiące, łącznie na okres ni e-
przekraczający 14  dni w  roku;  
8) skazani mogą korzystać z  trzech widzeń w  miesiącu, które za  zgodą dyrektora zakładu karnego mogą być połączone;  
9) widzenia skazanych podlegają nadzorowi administracji zakładu karnego; rozmowy skazanych w  trakcie widzeń mogą  
podlegać kontroli administracji zakładu karnego;  
10) korespondencja skazanych może podlega ć cenzurze administracji zakładu karnego;  
11) rozmowy telefoniczne skazanych mogą podlegać kontroli administracji zakładu karnego.  
Art. 91a. W zakładach karnych dla młodocianych typu zamkniętego i  półotwartego skazani mają ponadto prawo do 
dodatkowego widz enia w  miesiącu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 39 – Poz. 53 
 
 Art. 92. W zakładzie karnym typu otwartego:  
1) cele mieszkalne skazanych pozostają otwarte przez całą dobę;  
2) skazanych zatrudnia się przede wszystkim poza terenem zakładu karnego, bez konwojenta, na pojedynczych stan o-
wiskach pracy;  
3) skazanym można zezwalać na uczestniczenie w  nauczaniu, szkoleniu oraz zajęciach terapeutycznych organizow a-
nych poza terenem zakładu karnego;  
4) skazani mogą brać udział w  organizowanych przez administrację, poza terenem zakładu karnego, grupowych zajęciach  
kulturalno -oświatowych lub sportowych;  
5) skazanym można zezwalać na udział w  zajęciach i  imprezach kulturalno -oświatowych lub sportowych organizow a-
nych poza terenem zakładu karnego;  
6) skazani mogą poruszać się po terenie zakładu karnego w  czasie i  miejs cach ustalonych w  porządku wewnętrznym;  
7) skazani mogą korzystać z  własnej odzieży, bielizny i  obuwia;  
8) skazani mogą otrzymywać z  depozytu zakładu karnego pieniądze pozostające do ich dyspozycji;  
9) skazanym można udzielać przepustek z  zakładu karnego, nie częściej niż raz w  miesiącu, łącznie na okres nieprz e-
kraczający 28  dni w  roku;  
10) skazany może korzystać z  nieograniczonej liczby widzeń;  
11) widzenia skazanych mogą podlegać nadzorowi administracji zakładu karnego. Rozmowy skazanych w  trakcie 
widzeń nie podlegają kontroli administracji zakładu karnego;  
12) skazanym, w  miarę możliwości, stwarza się warunki do przygotowywania dodatkowych posiłków we własnym z a-
kresie;  
13) korespondencja skazanych nie podlega cenzurze administracji zakładu karnego;  
14) rozmowy telefoniczne skazanych nie podlegają kontroli administracji zakładu karnego.  
Art. 93. Do przepustek określonych w  art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9 stosuje się odpowiednio przepisy art. 139 § 1, 2, 5, 
7 i 8 oraz art. 140. 
Art. 94. Skazany na karę aresztu  wojskowego odbywa karę w  zakładzie karnym typu otwartego, chyba że szczegó l-
ne względy przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego w  zakładzie karnym innego typu.  
Art. 95. § 1. W  systemie programowanego oddziaływania odbywają karę skazani młodociani, a  także skazani dorośli,  
którzy po przedstawieniu im projektu programu oddziaływania wyrażają zgodę na w spółudział w  jego opracowaniu i wy-
konaniu.  
§ 2. W programach oddziaływania ustala się zwłaszcza: rodzaje zatrudnienia i  nauczania skazanych, ich kontakty 
przede wszystkim z  rodziną i  innymi osobami bliskimi, wykorzystywanie czasu wolnego, możliwości wywiązywania się 
z ciążących na nich obowiązków oraz inne przedsięwzięcia niezbędne dla przygotowania skazanych do powrotu do społ e-
czeństwa.  
§ 3. Wykonywanie prog ramów oddziaływania podlega okresowym ocenom; programy te mogą ulegać zmianom.  
§ 4. Jeżeli zachodzą warunki określone w  art. 96, skazanego przenosi się do odbywania kary w  systemie terapeutyc z-
nym. Skazanego dorosłego przenosi się do odbywania kary w  system ie zwykłym, jeżeli nie przestrzega on wymagań ust a-
lonych w  programie oddziaływania.  
Art. 96. § 1. W  systemie terapeutycznym odbywają karę skazani z  niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi, 
w tym skazani za przestępstwo określone w  art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w  związku z  zaburzeniami pref e-
rencji seksualnych, upośledzeni umysłowo, a  także uzależnieni od alkoholu albo innych środków odurzających lub ps y-
chotropowych oraz skazani niepełnosprawni fizycznie – wymagający oddziaływania specjalistycz nego, zwłaszcza opieki 
psycho logicznej , lekarskiej lub rehabilitacyjnej.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Jeżeli przemawiają za tym względy lecznicze i  wychowawcze, w  oddziale terapeutycznym mogą odbywać karę 
także inni skazani, za ich zgodą.  
§ 4. Karę pozbawienia wo lności w  systemie terapeutycznym wykonuje się przede wszystkim w  oddziale terapeutycznym  
o określonej specjalizacji.  
  
Dziennik  Ustaw  – 40 – Poz. 53 
 
 Art. 97. § 1. Wykonując karę w  systemie terapeutycznym, uwzględnia si ę w postępowaniu ze skazanymi w szcze-
gólności potrzebę zapobiegania po głębianiu się patologicznych cech osobowości, przywracania równowagi psychicznej 
oraz kształtowania zdolności współżycia społecznego i  przygotowania do samodzielnego życia.  
§ 2. Wykonywanie kary dostosowuje się do potrzeb w  zakresie leczenia, zatrudnienia,  nauczania i  wymagań higi e-
nicznosanitarnych. Jeżeli względy zdrowotne tego wymagają, organizuje się zatrudnienie w  warunkach pracy chronionej.  
§ 3. Skazanych, którzy nie wymagają już oddziaływania specjalistycznego, o  którym mowa w  art. 96, przenosi się do  
odpowiedniego systemu wykonywania kary.  
Art. 98. W systemie zwykłym skazany może korzystać z  dostępnego w  zakładzie karnym zatrudnienia, nauczania 
oraz zajęć kulturalno -oświatowych i  sportowych.  
Art. 99. § 1. Zastępczą karę pozbawienia wolności wykonuje się w  systemi e zwykłym, w  miarę możliwości w oddziel e-
niu od innych skazanych, chyba że szczególne względy przemawiają za skierowaniem skazanego do innego systemu.  
§ 2. Ukarani karą aresztu orzeczoną za wykroczenie lub karami porządkowymi oraz osoby, wobec których zastos o-
wano środki przymusu skutkujące pozbawienie wolności, odbywają je oddzielnie od skazanych, w  systemie zwykłym, 
chyba że szczególne względy przemawiają za skierowaniem do innego systemu.  
§ 3. Jeżeli wobec skazanego wykonywana jest kolejno kar a pozbawienia wolności, a  następnie kara orzeczona za 
wykroczenie albo kara porządkowa lub środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności, to w  czasie wykonywania tej 
kary lub środka skazany pozostaje w  takim systemie wykonywania kary, do jakiego został s kierowany w  czasie odbyw a-
nia kary pozbawienia wolności.  
Art. 100. § 1. Skazany odbywa karę we właściwym ze względu na rodzaj, typ, system wykonywania kary lub zabe z-
pieczenie zakładzie karnym. Przeniesienie skazanego do innego właściwego zakładu karnego moż e nastąpić, szczególnie 
w przypadku:  
1) zmiany przeznaczenia zakładu karnego lub w  celu zapewnienia warunków, o  których mowa w  art. 110 § 2; 
2) zatrudnienia lub nauki;  
3) udzielenia świadczenia zdrowotnego;  
4) skierowania do ośrodka diagnostycznego, oddzia łu terapeutycznego lub oddziału dla osób stwarzających poważne 
zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu śledczego lub zakładu karnego;  
5) udziału w  czynności procesowej;  
6) ważnych względów rodzinnych;  
7) względów związanych z bezpieczeństwem skazanego;  
8) konieczności zapewnienia porządku i  bezpieczeństwa w  zakładzie.  
§ 2. Dyrektor Generalny Służby Więziennej ustala miejsce odbywania kary pozbawienia wolności dla skazanego obj ę-
tego ochr oną na podstawie ustawy z  dnia 25  czerwc a 1997  r. o świadku koronnym.  
Oddział 4  
Prawa i  obowiązki skazanego  
Art. 101. Skazanego po osadzeniu w  zakładzie karnym należy bezzwłocznie poinformować o  przysługujących mu pr a-
wach i  ciążących na nim obowiązkach oraz o  konsekwencjach wynikających z  art. 139 § 1 Kodeksu postępowania karnego, 
a zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się z  przepisami niniejszego kodeksu i  regulaminu organizacyjno -porządkowego w y-
konywania kary pozbawienia wolności, oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim i  zabiegom sanitarnym.  
Art. 102. Skazany ma prawo w  szczególności do:  
1) odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, pomieszczeń oraz 
świadczeń zdrowotnych i  odpowiednich warunków higieny;  
2) utrzymywania więzi z  rodziną i  innymi osobam i bliskimi;  
3) korzystania z  wolności religijnej;  
4) otrzymywania związanego z  zatrudnieniem wynagrodzenia oraz do ubezpieczenia społecznego w  zakresie przew i-
dzianym w  odrębnych przepisach, a  także pomocy w  uzyskiwaniu świadczeń inwalidzkich;  
5) kształceni a i samokształcenia oraz wykonywania twórczości własnej, a  za zgodą dyrektora zakładu karnego do w y-
twarzania i  zbywania wykonanych przedmiotów;  
  
Dziennik  Ustaw  – 41 – Poz. 53 
 
 6) korzystania z  urządzeń i  zajęć kulturalno -oświatowych i  sportowych, radia, telewizji, książek i  prasy;  
7) komunikowania się z  obrońcą, pełnomocnikiem, właściwym kuratorem sądowym oraz wybranym przez siebie prze d-
stawicielem, o  którym mowa w  art. 42; 
8) komunikowania się z  podmiotami, o  których mowa w  art. 38 § 1; 
9) zapoznawania się z  opiniami, sporządzonymi prze z administrację zakładu karnego, stanowiącymi podstawę pode j-
mowanych wobec niego decyzji;  
10) składania wniosków, skarg i  próśb organowi właściwemu do ich rozpatrz enia oraz przedstawiania ich, w nieobec -
ności innych osób, administracji zakładu karnego, kie rownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, s ę-
dziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i  Rzecznikowi Praw Obywatelskich;  
11) prowadzenia korespondencji z  organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i  innymi organami państwowymi, org a-
nami samorządu t erytorialnego, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka oraz organami pow o-
łanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony 
praw człowieka.  
Art. 103. Skazani mają prawo kierować skargi do organów powołanych na podstawie ratyfikowanych przez Rzecz -
pospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka.  
Art. 104. Korzystanie przez skazanego z  przysługujących mu praw powinno następować w  sposób nienaruszający 
praw innych osób oraz niezakłócający ustalonego w  zakładzie karnym porządku.  
Art. 105. § 1. Skazanemu należy umożliwiać utrzymywanie więzi przede wszystkim z  rodziną i  innymi osobami bl i-
skimi przez widzenia, korespondencję, rozmowy telefoniczne, paczki i  przekazy pie niężne, a  w uzasadnionych wypa d-
kach, za zgodą dyrektora zakładu karnego, również przez inne środki łączności, oraz uł atwiać utrzymywanie kontaktów 
z podmiotami, o  których mowa w  art. 38 § 1. 
§ 2. Skazany cudzoziemiec może prowadzić korespondencję z  właściw ym urzędem konsularnym, a  w razie braku taki e-
go urzędu – z właściwym przedstawicielstwem dyplomatycznym oraz korzystać z  widzeń z  urzędnikiem konsularnym lub 
wykonującym funkcje konsularne pracownikiem przedstawicielstwa dyplomatycznego.  
§ 3. Zakres i  sposób kontaktów, o  których mowa w  § 1 i 2, w szczególności nadzór nad widzeniami, cenzura kor e-
spondencji, kontrolowanie rozmów w  trakcie widzeń i  telefonicznych, są uzależnione od rodzaju i  typu zakładu karnego, 
w którym skazany odbywa karę, a  także od wymogó w indywidualnego oddziaływania, z  wyjątkiem prawa do otrzymyw a-
nia paczek.  
§ 4. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania korespondencji w  zakładach karnych typu 
zamkniętego i  półotwartego, a  w zakładach karnych typu półotwartego takż e cenzurowania korespondencji oraz kontr o-
lowania rozmów w  trakcie widzeń i  rozmów telefonicznych, z  wyjątkiem przypadków określonych w  art. 8 § 3 oraz 
w art. 8a § 2 i 3, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa zakładu lub porządku publicznego, powiadam iając o  tym 
sędziego penitencjarnego oraz skazanego. Dyrektor zakładu karnego może zezwolić na przekazanie skazanemu ważnej 
wiadomości zawartej w  zatrzymanej korespondencji.  
§ 5. Dołączonych do akt osobowych kopii korespondencji przed jej ocenzurowaniem or az korespondencji zatrzym a-
nej nie udostępnia się skazanemu.  
§ 6. Dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzje dotyczące zatrzymania otrzymywanych i  przesyłanych przez sk a-
zanych paczek lub ich zniszczenia, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa zakładu l ub porządku publicznego, 
powiadamiając o  tym sędziego penitencjarnego oraz skazanego. Zniszczenie paczek odbywa się na podstawie odrębnych 
przepisów.  
§ 7. Skazany otrzymuje pisemne potwierdzenie odbioru w  zakładzie karnym wysyłanej przez niego korespondenc ji 
urzędowej. Na kopercie umieszcza się odcisk stempla z  nazwą zakładu karnego oraz odnotowuje się datę jej odbioru.  
Art. 105a.  § 1. Widzenie trwa 60  minut. W  tym samym dniu skazanemu udziel a się tylko jednego widzenia, z za-
strzeżeniem art. 90 pkt 6 i art. 91 pkt 8. 
§ 2. W widzeniu mogą uczestniczyć nie więcej niż dwie osoby pełnoletnie, chyba że dyrektor zakładu karnego, 
w uzasadnionych wypadkach, wyrazi zgodę na udział większej liczby osób. Liczba osób niepełnoletnich nie podlega 
ograniczeniu. Osoby niepe łnoletnie mogą korzystać z  widzeń tylko pod opieką osób pełnoletnich.  
§ 3. Skazani, o  których mowa w  art. 87a, mają prawo do dodatkowego widzenia z  dziećmi.  
§ 4. Widzenie z  osobą niebędącą członkiem rodziny lub inną osobą bliską, skazany może otrzymać za z ezwoleniem 
dyrektora zakładu karnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 42 – Poz. 53 
 
 § 5. Widzenia odbywają się pod nadzorem funkcjonariusza, w  sposób umożliwiający bezpośredni kontakt skazanego 
z osobą odwiedzającą, przy oddzielnym stoliku.  
§ 6. W czasie widzenia zezwala się na spożywanie artykułów ży wnościowych i  napojów zakupionych przez odwi e-
dzających na terenie zakładu karnego. Artykuły żywnościowe i  napoje, które nie zostały spożyte w  czasie widzenia, prz e-
kazuje się osobie odwiedzającej.  
§ 7. W razie naruszenia przez skazanego lub osobę go odwiedz ającą ustalonych zasad odbywania widzenia, może 
być ono przerwane lub zakończone przed czasem.  
§ 8. Szczegółowe warunki i  zasady odbywania widzeń dyrektor zakładu karnego podaje do wiadomości, w  formie 
ogłoszenia, w  miejscu dostępnym dla odwiedzających.  
§ 9. Ograniczenia wynikające z  § 1, 2 i 5 nie mają zastosowania do widzeń skazanego z  osobami wymienionymi 
w art. 8 § 3 i art. 105 § 2. 
Art. 105b.  § 1. Skazany ma prawo korzystać z  samoinkasującego aparatu telefonicznego na własny koszt lub na 
koszt rozmówcy . 
§ 2. W uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego może zezwolić skazanemu na skorzystanie z  innego, niż 
określony w  § 1, aparatu na koszt abonenta lub skazanego, a  jeżeli skazany nie posiada środków pieniężnych, na koszt 
zakładu karnego.  
§ 3. W wypadkach zagrożenia porządku publicznego lub zagrożenia dla bezpieczeństwa zakładu dyrektor zakładu 
karnego może na czas określony pozbawić skazanego uprawnienia, o  którym mowa w  § 1. 
Art. 106. § 1. Skazany ma prawo do wykonywania praktyk religijnych i  korzy stania z  posług religijnych oraz bezp o-
średniego uczestniczenia w  nabożeństwach odprawianych w  zakładzie karnym w  dni świąteczne i  słuchania nabożeństw 
transmitowanych przez środki masowego przekazu, a  także do posiadania niezbęd nych w  tym celu książek, pis m i przed-
miotów.  
§ 2. Skazany ma prawo do uczestniczenia w  prowadzonym w  zakładzie karnym nauczaniu religii, brania udziału 
w działalności charytatywnej i  społecznej kościoła lub innego związku wyznaniowego, a  także do spotkań indywidua l-
nych z  duchownym ko ścioła lub innego związku wyznaniowego, do którego należy; duchowni ci mogą odwiedzać skaz a-
nych w  pomieszczeniach, w  których przebywają.  
§ 3. Korzystanie z  wolności religijnej nie może naruszać zasad tolerancji ani  zakłócać ustalonego porządku w zakła-
dzie karnym.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii odpowiednich władz duchownych kościołów i  innych zwią z-
ków wyznaniowych, określi, w  drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady wykonywania praktyk  religijnych i korzyst a-
nia z  posług religijnych w  zakładach karnych i  aresztach śledczych, mając na względzie potrzebę zapewnienia warunków 
dla indywidualnego i  zbiorowego uczestnictwa osób osadzonych  w tych zakładach i  aresztach w nabożeń stwach i spotk a-
niach.  
Art. 107. § 1. Skazani za przestępstwo popełn ione z  motywacji politycznej, religijnej lub przekonań ideowych o d-
bywają karę w  oddzieleniu od skazanych za inne przestępstwa; mają prawo do korzystania z  własnej odzieży, bielizny 
i obuwia oraz nie podlegają obowiązkowi pracy.  
§ 2. Z uprawnień, o  których mowa w  § 1, nie korzystają skazani za przestępstwa popełnione z  użyciem przemocy.  
Art. 108. § 1. Administracja zakładu karnego ma obowiązek podejmowania odpowiednich działań celem zapewni e-
nia skazanym bezpieczeństwa osobistego w  czasie odbywania kary.  
§ 2. Skazany jest obowiązany poinformować niezwłocznie przełożonego o  zagrożeniach dla jego bezpieczeństwa 
osob istego  oraz unikać tych zagrożeń.  
Art. 109. § 1. Skazany przebywający w  zakładzie karnym lub areszcie śledczym otrzymuje trzy razy dziennie napój 
i posiłki o  odpowiedniej wartości odżywczej, w  tym co najmniej jeden posiłek gorący, z  uwzględnieniem rodzaju wyk o-
nywanej pracy i  wieku skazanego, a  w miarę możliwości także wymogów religijnych i  kulturowych. Skazany, którego 
stan zdrowia tego wymaga, otrzymu je wyżywienie według wskazań lekarza.  
§ 2. Skazany przebywający poza zakładem karnym lub aresztem śledczym, który bierze udział w  szczególności 
w czynnościach procesowych lub innych czynnościach wymagających konwojowania, a  któremu ze względów technic z-
nych  lub organizacyjnych nie można wydać gorącego posiłku, a  zwłaszcza w  przypadku braku możliwości wydania posi ł-
ku w  godzinach ustalonych w  porządku wewnętrznym obowiązującym w  zakładzie karnym lub areszcie śledczym, otrz y-
muje wyżywienie w  postaci suchego pro wiantu o  odpowiedniej wartości odżywczej i  napój, z  uwzględnieniem wieku 
skazanego, a  w miarę możliwości także wymogów religijnych i  kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wym a-
ga, otrzymuje wyżywienie w  postaci suchego prowiantu według wskazań lek arza.  
  
Dziennik  Ustaw  – 43 – Poz. 53 
 
 § 3. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, rodzaje posiłków i  napojów wydawanych osadz o-
nym w  zakładach karnych i  aresztach śledczych, ich wartość odżywczą i  energetyczną, a  także minimalny dzienny koszt 
posiłków i  napojów, uwzglę dniając wiek, stan zdrowia osadzonego i  rodzaj wykonywanej przez niego pracy, konieczność 
zapewnienia posiłków i  napojów osadzonym przyjmowanym do zakładu karnego lub aresztu śledczego i  je opuszczaj ą-
cym, oraz przebywającym poza zakładem karnym lub areszte m śledczym, a  także mając na uwadze konieczność zape w-
nienia warzyw i  owoców w  ciągu dnia.  
Art. 110. § 1. Skazanego osadza się w  celi mieszkalnej wieloosobowej lub jednoosobowej.  
§ 2. Powierzchnia w  celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mn iej niż 3  m2. Cele wyposaża się 
w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, odpowiednie warunki higieny, 
dostateczny dopływ powietrza i  odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń 
mieszkalnych, a  także oświetlenie odpowiednie do czytania i  wykonywania pracy.  
§ 2a. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na  czas określony, nie dłuższy niż 
90 dni, w  warunkach, o  których mowa w  § 2 zdanie  drugie, w  celi miesz kalnej, w  której powierzchnia przypadająca na 
skazanego wynosi poniżej 3  m2, nie mniej jednak niż 2  m2, w razie:  
1) wprowadzenia stanu wojennego, wyjątkowego lub klęski żywiołowej, lub w  czasie ich obowiązywania,  
2) ogłoszenia na terenie położenia zakładu karnego lub aresztu śledczego stanu zagrożenia epidemiologicznego lub 
stanu epidemii albo wystąpienia w  zakładzie karnym lub areszcie śledczym stanu zagrożenia epidemiologicznego lub 
stanu epidemii  
– uwzględniając stopień zagrożenia dla życia i  zdrowia;  
3) konieczności zapobieżenia wystąpieniu innego zdarzenia stanowiącego bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa 
skazanego albo bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo zapobieżenia skutkom takiego zdarzenia.  
§ 2b. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 
14 dni, w  warunkach, o  których mowa w  § 2 zdanie  drugie, w  celi mieszkalnej, w  której powierzchnia przypadająca na 
skazanego wynosi poniżej 3  m2, nie mniej jednak niż 2  m2, jeżeli zachodzi konieczność natychmiastowego umieszczenia 
w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w  celach mieszkalnych:  
1) skazanego na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2  lata; 
2) skazanego określonego w  art. 64 § 1 lub 2 oraz art. 65 Kodeksu karnego;  
3) skazanego za przestępstwo określone w  art. 197–203 Kodeksu karnego;  
4) skazanego, który samowolnie uwolnił się od odbywania kary pozbawienia wolności;  
5) skazanego, który korzystając z  zezwolenia na czasowe opuszczenie  zakładu karnego lub aresztu śledczego, nie p o-
wrócił w  wyznaczonym terminie;  
6) przetransportowanego na polecenie sądu lub prokuratora z  innego zakładu karnego lub aresztu śledczego, w  celu 
udziału w  rozprawie lub innych czynnościach procesowych;  
7) osoby tymczasowo aresztowanej, ukaranej karą porządkową lub co  do której zastosowano inne środki przymusu 
skutkujące pozbawienie wolności.  
§ 2c. Okres, o  którym mowa w  § 2b, może być przedłużony tylko za zgodą sędziego penitencjarnego. Łączny okres 
umieszczenia skazanego w  warunkach określonych w  § 2b nie może przekroczyć 28  dni. 
§ 2d. Wydając decyzję na podstawie § 2a–2c, należy minimalizować zagrożenie pogorszenia warunków wykonyw a-
nia kary pozbawienia wolności i  tymczasowego aresztowania oraz zmierzać do szybki ego umieszczenia w  celi mieszka l-
nej, o  której mowa w  § 2. 
§ 2e. W decyzji wydanej na podstawie § 2a–2c należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego 
w warunkach, w  których powierzchnia w  celi mieszkalnej przypadająca na  skazanego wynosi mniej niż 3  m2, a także 
oznaczyć termin, do którego skazany ma w  tych warunkach przebywać.  
§ 2f. Skargę na decyzję wydaną na podstawie § 2a–2c sąd rozpoznaje w  terminie 7  dni. 
§ 2g. Decyzję o  umieszczeniu skazanego w  warunkach określonych w  § 2a–2c należy niezwł ocznie uchylić, jeżeli 
ustaną przyczyny, dla których została ona wydana.  
§ 2h. W wypadkach przewidzianych w  § 2b i 2c należy zapewnić skazanemu codzienne spacery dłuższe o  pół godz i-
ny oraz korzystanie z  dodatkowych zajęć kulturalno -oświatowych lub z  zajęć  z zakresu kultury fizycznej i  sportu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 44 – Poz. 53 
 
 § 2i. Przepisy § 2b lub 2c mogą być stosowane wobec tego samego skazanego nie wcześniej niż po upływie 180  dni 
od dnia zakończenia okresu, na który nastąpiło poprzednie umieszczenie w  warunkach w  nich określonych.  
§ 3. Urządzenia sanitarne w  zakładzie karnym typu półotwartego i  otwartego mogą być usytuowane poza celami 
mieszkalnymi.  
§ 4. Przy umieszczaniu skazanego w  celi mieszkalnej bierze się pod uwagę w  szczególności:  
1) decyzję klasyfikacyjną;  
2) konieczność oddzie lenia skazanego od tymczasowo aresztowanego;  
3) potrzebę zapewnienia porządku oraz bezpieczeństwa w  zakładzie karnym;  
4) zalecenia lekarskie, psychologiczne i  rehabilitacyjne;  
5) potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród skazanych;  
6) konieczność za pobiegania samoagresji i  popełnianiu przestępstw w  trakcie odbywania kary.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, tryb po stępowania właściwych organów w wypa d-
ku, gdy liczba osadzonych w  zakładach karnych lub aresztach śledczych prz ekroczy w  skali kraju ogólną pojemność tych 
zakładów, w  szczególności tryb postępowania Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, dyrektorów okręgowych oraz 
dyrektorów zakładów karnych lub aresztów śledczych w  zakresie zawiadamiania o  przekroczonej pojemnoś ci odpowie d-
nio w  skali kraju, obszaru działania okręgowego inspektoratu oraz zakładu karnego lub aresztu śledczego, tryb postęp o-
wania dyrektorów zakładów karnych i  aresztów śledczych w  zakresie organizowania dodatkowych cel mieszkalnych, 
a także tryb postę powania prezesów sądów i  kierowników jednostek organizacyjnych prokuratury w  wypadku przeludni e-
nia zakładów karnych lub aresztów śledczych ponad ustaloną pojemność w  skali kraju, uwzględniając konieczność hum a-
nitarnego traktowania osadzonych, z  poszanowani em ich godności ludzkiej.  
Art. 110a.  § 1. Skazany ma prawo posiadać w  celi dokumenty związane z  postępowaniem, którego jest uczestn i-
kiem, artykuły żywnościowe o  ciężarze nieprzekraczającym 6  kg, wyroby tytoniowe, środki higieny osobistej, przedmioty 
osobis tego użytku, zegarek, listy oraz fotografie członków rodziny i  innych osób bliskich, przedmioty kultu religijnego, 
materiały piśmienne, notatki osobiste, książki, prasę i  gry świetlicowe.  
§ 2. Dyrektor zakładu karnego może zezwolić skazanemu na posiadanie  w celi sprzętu audiowizualnego, komput e-
rowego oraz innych przedmiotów, w  tym także podnoszących estetykę pomieszczenia lub będących wyrazem kulturalnych 
zainteresowań skazanego, jeżeli posiadanie tych przedmiotów nie narusza zasad porządku i  bezpieczeństw a obowiązuj ą-
cych w  zakładzie karnym.  
§ 3. Skazany nie może posiadać w  celi albo przekazywać do depozytu w  trakcie pobytu w  zakładzie karnym prze d-
miotów, których wymiary lub ilość naruszają obowiązujący porządek albo utrudniają konwojowanie. Przedmioty te p rze-
syła się, na koszt skazanego, do wskazanej przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W  uzasadnionym wypadku 
przedmioty te mogą być przesłane na koszt zakładu karnego.  
§ 4. Skazany nie może posiadać, poza depozytem, środków łączności oraz przedmiotó w i dokumentów, które mogą 
stanowić zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa w  zakładzie karnym.  
Art. 111. § 1. Skazany otrzymuje do użytku, z  zakładu karnego, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz 
obuwie, o  ile nie korzysta z  własnych. Skazanem u zapewnia się warunki niezbędne do utrzymania higieny osobistej, 
w szczególności otrzymuje on z  zakładu karnego pościel oraz inne środki do utrzymania higieny i  czystości w  celi. 
§ 2. W czasie przeprowadzania czynności procesowych, transportowania oraz w  innych uzasadnionych wypadkach 
skazany korzysta z  własnej odzieży, bielizny i  obuwia, chyba że są one nieodpowiednie ze względu na porę roku lub 
zniszczone albo jeżeli przemawiają przeciwko temu względy bezpieczeństwa.  
Art. 112. § 1. Skazany korzysta z  niezbędnego dla zdrowia wypoczynku, w  szczególności z  prawa do co najmniej 
godzinnego spaceru i  8-godzinnego czasu przeznaczonego na sen w  ciągu doby. Skazana, o  której mowa w  art. 87 § 3 i 4, 
ma prawo do korzystania z  dłuższego spaceru.  
§ 2. W razie naruszen ia przez skazanego ustalonego sposobu odbywania spaceru, spacer może być zakończony przed 
czasem.  
§ 3. Skazanemu nie przysługuje prawo do spaceru:  
1) w trakcie konwojowania;  
2) w dniu, w  którym jest konwojowany, jeżeli konwojowanie rozpoczęto nie później n iż o godzinie 800 i zakończono nie 
wcześniej niż o  godzinie 1600. 
§ 4. Jeżeli w  danym dniu skazany nie korzysta ze spaceru z  przyczyny, o  której mowa w  § 3 pkt 2, należy mu udzi e-
lić dodatkowego spaceru w  ciągu kolejnych 7  dni. 
  
Dziennik  Ustaw  – 45 – Poz. 53 
 
 Art. 113. § 1. Skazany przeka zuje do depozytu środki pieniężne i  przedmioty wartościowe posiadane w  zakładzie 
karnym. Środki pieniężne pozostawione w  depozycie nie podlegają oprocentowaniu.  
§ 2. Do dyspozycji skazanego pozostają środki pieniężne pozostałe po wywiązaniu się z  ciążących  na nim zobowi ą-
zań objętych egzekucją oraz po dokonaniu gromadzenia środków, o  których mowa w  art. 126 § 1. 
§ 3. Środki pieniężne, o  których mowa w  § 2, skazany może przekazać na wybrany rachunek bankowy, książeczkę 
oszczędnościową lub pozostawić w  depozyc ie. 
§ 4. Na pisemny wniosek skazanego wydaje się mu z  depozytu przedmioty wartościowe niezajęte podczas postęp o-
wania egzekucyjnego oraz jeżeli nie zakłóca to ustalonego w  zakładzie karnym porządku i  nie narusza uprawnień innych 
osób.  
§ 5. Na pisemny wniose k skazanego i  na jego koszt przekazuje się środki pieniężne i  przedmioty wartościowe poz o-
stające do jego dyspozycji na rzecz wskazanych przez niego osób, instytucji i  organizacji; w  uzasadnionych przypadkach 
koszty przekazania może pokryć zakład karny.  
§ 6. Wolne od egzekucji są:  
1) zapomogi przyznane skazanemu przez dyrektora zakładu karnego;  
2) środki pieniężne przyznane skazanemu ze środków, o  których mowa w  art. 136a § 1; 
3) środki pieniężne wpłacone na poczet grzywny, która została zamieniona na zastęp czą karę pozbawienia wolności lub 
zastępczą karę aresztu;  
4) środki pieniężne otrzymane przez skazanego w  danym miesiącu, w  wysokości 10% przeciętnego miesięcznego w y-
nagrodzenia pracowników, o  ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.  
§ 7. W wypadku zezwolenia na czasowe opuszczenie przez skazanego zakładu karnego lub udzielenia mu przepus t-
ki, na jego pisemny wniosek, dokonuje się wypłaty pozostających do jego dyspozycji środków pieniężnych.  
Art. 113a.  § 1. Skazany ma prawo co najmniej trzy razy w miesiącu dokonywać zakupów artykułów żywnościowych  
i wyrobów tytoniowych oraz innych artykułów dopuszczonych do sprzedaży w  zakładzie karnym, za środki pieniężne 
pozostające do jego dyspozycji w  depozycie. Skazana, o  której mowa w  art. 87 § 3 i 4, ma pra wo do dokonywania doda t-
kowych zakupów artykułów żywnościowych.  
§ 2. Skazanemu umożliwia się dokonanie pierwszego zakupu nie później niż trzeciego dnia roboczego po przyjęciu 
do zakładu karnego.  
§ 3. Skazany ma prawo otrzymać raz w  miesiącu paczkę żywnościo wą, w  skład której wchodzą artykuły żywnoś -
ciowe lub wyroby tytoniowe zakupione za pośrednictwem zakładu karnego. Skazany otrzymuje paczkę żywnościową po 
złożeniu zamówienia na piśmie oraz po pokryciu kosztów przygotowania paczki. Zamówienie może być równi eż złożone 
przez osobę najbliższą.  
§ 4. Skazany może, za zezwoleniem dyrektora zakładu karnego, otrzymywać paczki z  niezbędną mu odzieżą, biel i-
zną, obuwiem i  innymi przedmiotami osobistego użytku oraz środkami higieny, a  po pozytywnym zaopiniowaniu przez l eka-
rza – również z  lekami; wydawanie leków odbywa się na zasadach ustalonych przez lekarza.  
§ 5. Paczki podlegają kontroli w  obecności skazanego. W  paczkach nie mogą być dostarczane artykuły, których 
sprawdzenie jest niemożliwe bez naruszenia w  istotny spo sób ich substancji, jak też artykuły w  opakowaniach utrudniaj ą-
cych kontrolę ich zawartości, a  także przedmioty, o  których mowa w  art. 110a § 4. 
§ 6. Artykuły żywnościowe, uznane przez lekarza lub inną upoważnioną os obę wykonującą zawód medyczny 
w podmiocie  leczniczym dla osób pozbawionych wolności, za nienadające się do sp ożycia, podlegają zniszczeniu w obec-
ności skazanego.  
§ 7. Dyrektor zakładu karnego może, na wniosek lub po zasięgnięciu opinii lekarza, zezwolić skazanemu, ze wzgl ę-
du na stan jego zdrowia,  na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych i  częstsze otrzymywanie 
paczek.  
Art. 114. Skazanemu, który nie ma możliwości zarobkowania oraz nie posiada niezbędnych środków materialnych, 
dyrektor zakładu karnego może przyznać miesięczną zapom ogę w  wysokości do 1/10  przeciętnego miesięcznego wyn a-
grodzenia pracowników.  
  
Dziennik  Ustaw  – 46 – Poz. 53 
 
 Art. 115. § 1. Skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i  artykuły sanitarne.  
§ 1a. Skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wybo ru: 
1) lekarza i  pielęgniarki ambulatorium z  izbą chorych;  
2) lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej i  położnej podstawowej opieki 
zdrowotnej, określone w  ustawie z  dnia 27  października 2017  r. o podstawowej opiec e zdrowotnej ( Dz. U. z 2020 r. 
poz. 172 i 1493 ); 
3) świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, lekarza dentysty oraz szpitala, okreś -
lone w  ustawie z  dnia 27  sierpnia 2004  r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych 
(Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, 1492 , 1493 , 1578  i 1875 ). 
§ 2. Protezy, przedmioty ortopedyczne i  środki pomocnicze zapewnia się skazanemu bezpłatnie, jeżeli ich brak 
mógłby pogorszyć stan zdrowia lub uniemożliwić odbywanie kary pozbawi enia wolności, a  w innych wypadkach odpłatnie.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w  drodze rozp o-
rządzenia, warunki i  sposób zaopatrzenia osób osadzonych w  zakładach karnych i  aresztach śledczych w  protezy, prze d-
mioty ortopedyczne i  środki pomocnicze dostarczane tym osobom bezpłatnie, a  także warunki odpłatności w  wypadkach, 
gdy nie są spełnione przesłanki do uzyskania ich bezpłatnie, mając na względzie ochronę zdrowia osób osadzonych 
w zakładach ka rnych i  aresztach śledczych, ich możliwości zarobkowe oraz prawidłowość wykonywania tymczasowego 
aresztowania oraz kar i  środków przymusu skutkujących pozbawienie wolności, a  także normalne funkcjonowanie w  wa-
runkach izolacji więziennej.  
§ 4. Świadczenia zdrowotne udzielane są skazanemu przede wszystkim przez podmioty lecznicze dla osób pozb a-
wionych wolności.  
§ 5. Podmioty lecznicze inne niż podmioty, o  których mowa w  § 4, współdziałają z  tymi podmiotami, w  zapewnieniu 
skazanym świadczeń zdrowotnych, gdy k onieczne jest w  szczególności:  
1) natychmiastowe udzielenie świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia skazanego;  
2) przeprowadzenie specjalistycznych badań, leczenia lub rehabilitacji skazanego;  
3) zapewnienie świadczeń zdrowotnych s kazanemu, który korzysta z  przepustki lub czasowego zezwolenia na opus z-
czenie zakładu karnego.  
§ 6. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, dyrektor zakładu karnego, po zasięgnięciu opinii lekarza zakładu 
karnego, może zezwolić skazanemu, na jego koszt, n a leczenie przez wybranego przez niego innego lekarza, podmiotu 
innego niż określony w  § 4, oraz na korzystanie z  dodatkowych leków i  innych wyrobów medycznych.  
§ 7. (uchylony)  
§ 7a. Skazanemu, o  którym mowa w  art. 88 § 3 i 6 pkt 2, świadczenia zdrowotne udzielane są w  obecności funkcj o-
nariusza niewykonującego zawodu medycznego. Na wniosek osoby udzielającej świadczenia zdrowotnego świadczenia 
zdrowotne mogą być udzielane skazanemu bez obecności funkcjonariusza niewykonującego zawodu m edycznego.  
§ 7b. Przepis § 7a stosuje się odpowiednio, w  przypadku gdy świadczenie zdrowotne udzielane jest skazanemu o d-
bywającemu karę pozbawienia wolności w  zakładzie karnym typu zamkniętego poza terenem tego zakładu.  
§ 8. Skazanemu innemu niż określony w § 7a świadczenia zdrowotne mogą być udzielane w  obecności funkcjonari u-
sza niewykonującego zawodu medycznego na wniosek osoby udzielającej świadczenia zdrowotnego, jeżeli jest to k o-
nieczne do zapewnienia jej bezpieczeństwa.  
§ 9. Minister Sprawiedliwości w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w  drodze rozp o-
rządzenia, szczegółowe warunki, zakres i  tryb udzielania świadczeń zdrowotnych przez podmioty lecznicze dla osób p o-
zbawionych wolności, mając na uwadze konieczność zapewnienia osob om pozbawionym wolności świadczeń opieki 
zdrowotnej także przez inne podmioty wykonujące działalność leczniczą, jeżeli udzielenie takich świadczeń przez po d-
mioty lecznicze dla osób pozbawionych wolności nie jest możliwe, w  szczególności z  powodu braku wypo sażenia zakł a-
dów karnych i  aresztów śledczych w  specjalistyczny sprzęt medyczny.  
§ 10. Minister Sprawiedliwości oraz minister właściwy do spraw zdrowia, określą, w  drodze rozporządzenia, szcz e-
gółowe warunki, zakres i  tryb współdziałania podmiotów leczniczy ch z podmiotami, o  których mowa w  § 4, w zapewni e-
niu świadczeń zdrowotnych osobom pozbawionym wolności, gdy konieczne jest w  szczególności natychmiastowe udzi e-
lenie świadczenia zdrowotnego ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia osoby pozbawionej wolnoś ci, przeprowadz e-
nie specjalistycznego badania, leczenia lub rehabilitacji osoby pozbawionej wolności, a  także zapewnienie świadczenia 
zdrowotnego osobie pozbawionej wolności korzystającej z  przepustki lub czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu 
karnego  lub aresztu śledczego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 47 – Poz. 53 
 
 Art. 115a.  § 1. Osobie pozbawionej wolności, w  razie choroby uniemożliwiającej stawiennictwo w  postępowaniu 
prowadzonym przez sąd lub organ prowadzący postępowanie karne, na podstawie Kodeksu postępowania karnego, 
w którym obecność osoby pozbawionej wolności była obowiązkowa lub gdy wnosiła ona o  dopuszczenie do czynności, 
będąc uprawnioną do wzięcia w  niej udziału lub przez sąd, na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, zaświadcz e-
nie usprawiedliwiające niestawiennictwo wystawia l ekarz podmiotu, o  którym mowa w  art. 115 § 4. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, w  drodze rozp o-
rządzenia, tryb wystawiania zaświadczenia potwierdzającego zdolność albo niezdolność stawiennictwa os oby pozbawi o-
nej wolności w  przypadku choroby na wezwanie lub zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie karne 
oraz sposób doręczania zaświadczenia sądowi lub organowi prowadzącemu postępowanie karne, mając na uwadze k o-
nieczność zapewnienia pra widłowego toku postępowania oraz uwzględniając specyfikę opieki zdrowotnej w  warunkach 
izolacji więziennej.  
Art. 116. § 1. Skazany ma obowiązek przestrzegania przepisów określających zasady i  tryb wykonywania kary, ust a-
lonego w  zakładzie karnym porządku or az wykonywania poleceń przełożonych i innych osób uprawnionych, a  w szcze-
gólności:  
1) poprawnego zachowania się;  
2) przestrzegania higieny osobistej i  czystości pomieszczeń, w  których przebywa;  
2a) niezwłocznego zawiadomienia przełożonego o  chorobie własne j oraz o  zauważonych objawach chorobowych u  innego  
skazanego;  
3) poddania się – niezależnie od obowiązków określonych w  przepisach o  zwalczaniu chorób zakaźnych, wenerycznych 
i gruźlicy, alkoholizmu i  narkomanii – przewidzianym przepisami badaniom, leczeni u, zabiegom lekarskim, sanita r-
nym oraz rehabilitacji, a  także badaniom na obecność w  organizmie alkoholu, środków odurzających lub substancji 
psychotropowych, a  skazany, co do którego sędzia penitencjarny zarządził przeprowadzenie badań psychologicznych 
lub psychiatrycznych, dodatkowo – udzielania osobom prowadzącym badania informacji o  stanie zdrowia, przeb y-
tych chorobach i  urazach oraz warunkach, w  jakich się wychowywał, oraz wykonywania zleconych przez psychiatrę 
lub psychologa czynności niezbędnych na p otrzeby badania;  
4) wykonywania pracy, jeżeli przepisy szczególne, także wynikające z  prawa międzynarodowego, nie przewidują zwo l-
nienia od tego obowiązku, oraz wykonywania prac, o  których mowa w  art. 123a § 1; 
5) dbałości o  mienie zakładu karnego oraz inst ytucji lub podmiotu gospodarczego, w  którym jest zatrudniony;  
6) poddania się czynnościom mającym na celu identyfikację osoby;  
7) informowania o  zmianie danych podanych przy przyjęciu, o  których mowa w  art. 79a § 1 zdanie  pierwsze.  
§ 2. W wypadkach uzasadn ionych względami porządku lub bezpieczeństwa skazany podlega kontroli osobistej. 
Z tych samych względów kontroli podlegają również cele i  inne pomieszczenia, w  których skazany przebywa, znajdujące 
się w  nich przedmioty, a  także przedmioty jemu dostarczane lub przekazywane przez niego innej osobie. Kontrolę celi 
i innych pomieszczeń przeprowadza się podczas nieobecności skazanych.  
§ 3. Kontrola osobista polega na oględzinach ciała oraz sprawdzeniu odzieży, bielizny i  obuwia, a  także przedmiotów 
posiadanych p rzez skazanego. Oględziny ciała oraz sprawdzenie odzieży i  obuwia przeprowadza się w  pomieszczeniu, 
podczas nieobecności osób postronnych oraz osób odmiennej płci i  dokonywane są za pośrednictwem osoby tej samej 
płci. 
§ 4. Kontrola może być przeprowadzona w każdym czasie. W  razie konieczności dopuszczalne jest naruszenie plomb 
gwarancyjnych oraz uszkodzenie kontrolowanych przedmiotów w  niezbędnym zakresie.  
§ 5. Znalezione w  czasie kontroli przedmioty, których skazany nie może posiadać, podlegają zatrzymaniu , zaś 
przedmioty, których właściciela ustalono, przekazuje się do depozytu albo przesyła się na koszt skazanego, do wskazanej 
przez niego osoby, instytucji lub organizacji. W  uzasadnionym wypadku przedmioty te mogą być przesłane na koszt z a-
kładu karnego. P rzedmioty i  notatki, których właściciela nie ustalono, podlegają zniszczeniu, pieniądze zaś oraz prze d-
mioty wartościowe przekazuje się na rzecz Skarbu Państwa albo na pomoc postpenitencjarną.  
§ 5a. W wypadkach uzasadnionych względami medycznymi albo potrze bą zapewnienia bezpieczeństwa skazanego 
jego zachowanie może podlegać monitorowaniu. Monitorowany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu.  
§ 6. Decyzje w  sprawach, o  których mowa w  § 4–5a, podejmuje dyrektor zakładu karnego. Ze zniszczenia przedmi o-
tów i  notate k oraz przekazania pieniędzy i  przedmiotów wartościowych sporządza się protokół.  
  
Dziennik  Ustaw  – 48 – Poz. 53 
 
 Art. 116a.  Skazanemu nie wolno:  
1) uczestniczyć w  grupach organizowanych bez zgody lub wiedzy właściwego przełożonego;  
2) posługiwać się wyrazami lub zwrotami powszechnie uzna wanymi za wulgarne lub obelżywe albo gwarą przestępców;  
3) uprawiać gier hazardowych;  
4) spożywać alkoholu oraz używać środków odurzających lub substancji psychotropowych;  
5) odmawiać przyjmowania posiłków dostarczanych przez administrację zakładu karnego w celu wymuszenia określ o-
nej decyzji lub postępowania, a  także powodować u  siebie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, jak również n a-
kłaniać lub pomagać w  dokonywaniu takich czynów;  
6) wykonywać tatuaży i  zezwalać na ich wykonywanie na sobie, jak równi eż nakłaniać lub pomagać w  dokonywaniu 
takich czynów;  
7) porozumiewać się z  osobami postronnymi oraz osadzonymi w  innej celi, jeżeli naruszałoby to ustalony w  zakładzie 
karnym porządek;  
8) samowolnie zmieniać celi mieszkalnej, miejsca wyznaczonego do spani a, stanowiska pracy i  miejsca wykonywania 
zleconej czynności;  
9) zmieniać wyglądu zewnętrznego w  sposób utrudniający identyfikację, w  szczególności poprzez zgolenie lub zapus z-
czenie przez skazanego włosów, brody lub wąsów albo zmianę ich koloru, chyba że u zyska na to zgodę dyrektora 
zakładu karnego.  
Art. 116b.  § 1. Badanie w  celu ustalenia w  organizmie skazanego obecności alkoholu, środka odurzającego lub su b-
stancji psychotropowej przeprowadza się przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego.  
§ 2. Weryfikacja badań, o  których mowa w  § 1, dokonanych przy użyciu metod niewymagających badania laborat o-
ryjnego, może odbyć się za pomocą badań laboratoryjnych.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób przeprowadzania badań na obecność alk o-
holu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w  organizmie skazanego, ich dokumentowania oraz wery -
fikacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego przeprowadzania badań oraz zagwarantowania wiarygo d-
ności ich wyników.  
Art. 117. Skazanego, u  którego stwierdzono uzależnienie od alkoholu albo środków odurzających lub substancji 
psycho tropowych , a także skazan ego za przestępstwo określone w art. 197 –203 Kodeksu karnego popełnione w związku 
z zaburzeniami preferencji seksu alnych obejmuje się, za jego zgodą, odpowiednim leczeniem i  rehabilitacją; w  razie braku 
zgody o  stosowaniu leczenia lub rehabilitacji orzeka sąd penitencjarny.  
Art. 118. § 1. W  wypadku gdy wykonywanie kary pozbawienia wolności może zagrażać życiu skazaneg o lub sp o-
wodować dla jego zdrowia poważne niebezpieczeństwo, dyrektor zakładu karnego, na wniosek lekarza, niezwłocznie 
powiadamia o  tym sędziego penitencjarnego.  
§ 2. W wypadku gdy życiu skazanego grozi poważne niebezpieczeństwo, stwierdzone co najmniej p rzez dwóch lek a-
rzy, można dokonać koniecznego zabiegu lekarskiego, nie wyłączając chirurgicznego, nawet mimo sprzeciwu skazanego.  
§ 3. W wypadku sprzeciwu skazanego o  dokonaniu zabiegu orzeka sąd penitencjarny. Na postanowienie sądu prz y-
sługuje zażalenie.  
§ 4. W nagłym wypadku, jeżeli zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo śmierci skazanego, o  konieczności zabi e-
gu decyduje lekarz.  
Art. 119. § 1. Skazany, który w  celu wymuszenia określonej decyzji lub postępowania organu wykonawczego lub 
uchylenia się od ci ążącego na nim obowiązku powoduje u  siebie uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, niezależnie od 
odpowiedzialności dyscyplinarnej, może być obciążony w  całości lub w  części kosztami związanymi z  leczeniem.  
§ 2. O obciążeniu kosztami, o  których mowa w  § 1, orzeka sąd penitencjarny. Na postanowienie sądu przysługuje 
zażalenie.  
Art. 120. § 1. W  razie wyrządzenia przez skazanego z  jego winy szkody w  mieniu zakładu karnego, nieprzekracz a-
jącej dwukrotnej wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowni ków, dyrektor tego zakładu może zob o-
wiązać skazanego do naprawienia tej szkody przez zapłatę odpowiedniej kwoty pieniężnej; decyzję dyrektora wraz 
z uzasadnieniem doręcza się zainteresowanemu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 49 – Poz. 53 
 
 § 2. Skazanemu przysługuje, w  terminie 30  dni od otrzymania orz eczenia dyrektora, powództwo o  ustalenie, że n a-
leżność nie istnieje w  całości lub w  części.  
§ 3. Ściągnięcie należności następuje w  trybie przewidzianym w  przepisac h o postępowaniu egzekucyjnym w admi-
nistracji.  
Oddział 5  
Zatrudnienie  
Art. 121. § 1. Skazane mu zapewnia się w  miarę możliwości świadczenie pracy.  
§ 2. Skazanego zatrudnia się na podstawie skierowania do pracy albo umożliwia się skazanemu wykonywanie pracy 
zarobkowej w  ramach umowy o  pracę, umowy zlecenia, umowy o  dzieło, umowy o  pracę nakładczą l ub na innej podst a-
wie prawnej.  
§ 3. Zatrudnienie skazanego następuje za zgodą i  na warunkach określonych przez dyrektora zakładu karnego, z a-
pewniających prawidłowy przebieg odbywania kary pozbawienia wolności.  
§ 4. Nieprzestrzeganie przez skazanego lub pod miot zatrudniający warunków zatrudnienia, określonych przez dyre k-
tora zakładu karnego, stanowi podstawę cofnięcia zgody. O  cofnięciu zgody powi adamia się pisemnie skazanego i pod-
miot zatrudniający.  
§ 5. Dyrektor zakładu karnego może cofnąć zgodę na zatrudn ienie skazanego lub wykonywanie przez niego pracy 
zarobkowej z  przyczyn związanych z  funkcjonowaniem zakładu karnego, a  zwła szcza z  jego bezpieczeństwem. O cofni ę-
ciu zgody powiadamia się pisemnie skazanego oraz podmiot zatrudniający.  
§ 6. Zdolność skazaneg o do pracy oraz w  miarę potrzeby rodzaj, warunki i  czas pracy określa lekarz.  
§ 7. Z wykonywania pracy można zwolnić skazanego kształcącego się lub z  innych ważnych powodów.  
§ 8. W stosunku do skazanych pracujących, w  zakresie nieuregulowanym w  niniejszym kodeksie, stosuje się przep i-
sy prawa pracy.  
§ 9. W stosunku do skazanych zatrudnionych na podstawie skierowania do pracy nie stosuje się przepisów prawa 
pracy, z  wyjątkiem przepisów dotyczących czasu pracy oraz bezpieczeństwa i  higieny pracy.  
§ 10. Skazany  na karę dożywotniego pozbawienia wolności odbywający karę w  zakładzie karnym typu zamkniętego 
może wykonywać pracę wyłącznie na terenie zakładu karnego.  
Art. 122. § 1. Przy kierowaniu do pracy uwzględnia się w  miarę możliwości zawód, wykształcenie, zainte resowania 
i potrzeby osobiste skazanego. Jeżeli skazanego zatrudnia się na podstawie skierowania do pracy, zatrudnienie przy pr a-
cach szkodliwych dla zdrowia wymaga jego pisemnej zgody.  
§ 2. Pracę zapewnia się przede wszystkim skazanym zobowiązanym do świad czeń alimentacyjnych, a  także mającym 
szczególnie trudną sytuację materialną, osobistą lub rodzinną.  
Art. 122a.  § 1. Skazanego instruuje się o  sposobie wykonywania przydzielonej pracy, szkoli w  zakresie przepisów 
bezpieczeństwa i  higieny pracy, przepisów p rzeciwpożarowych oraz obsługi maszyn i urządzeń, a  także zapoznaje z pod-
stawowymi zasadami i  normami pracy oraz zasadami wynagradzania za pracę.  
§ 2. Skazany jest obowiązany pracować sumiennie i  wydajnie, przestrzegać dyscypliny i  regulaminu pracy, przep i-
sów porządkowych, przeciwpożarowych oraz bezpieczeństwa i  higieny pracy, a  także dbać o  porządek w  miejscu pracy 
jak również o  stan obsługiwanych maszyn i  urządzeń.  
Art. 123. § 1. Praca skazanego jest odpłatna, z  zastrzeżeniem art. 123a. Zasady wynagradzani a za pracę ustala się 
w porozumieniu zawieranym przez dyrektora zakładu karnego lub w  umowie zawieranej przez skazanego. Przy skierow a-
niu skazanego do prac administracyjno -porządkowych na terenie zakładu karnego, wynagrodzenie za pracę ustala dyre k-
tor teg o zakładu.  
§ 2. Wynagrodzenie przysługujące skazanemu zatrudnionemu w  pełnym wymiarze czasu pracy ustala się w  sposób 
zapewniający osiągnięcie kwoty co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie odrębnych 
przepisów, przy przepracow aniu pełnego miesięcznego wymiaru czasu pracy lub wykonaniu pełnej miesięcznej normy 
pracy. W  wypadku przepracowania niepełnej miesięcznej normy czasu pracy lub niewykonania pełnej miesięcznej normy 
pracy wynagrodzenie wypłaca się proporcjonalnie do ilości  czasu pracy lub wykonanej normy pracy. W  razie zatrudnienia 
skazanego w  niepełnym wymiarze czasu pracy najniższe wynagrodzenie ustala się w  kwocie proporcjonalnej do liczby 
godzin zatrudnienia, biorąc za podstawę kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę.  
  
Dziennik  Ustaw  – 50 – Poz. 53 
 
 § 3. Skazanemu wynagrodzenie przysługuje tylko za pracę wykonaną, z  zastrzeżeniem § 4. 
§ 4. Skazanemu przysługuje wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy jedynie w  wypadku, gdy był gotów do 
jej wykonania, a  doznał przeszkód z  przyczyn dotyczących podmio tu zatrudniającego.  
§ 5. Podmiot może na czas przestoju powierzyć skazanemu, za zgodą dyrektora zakładu karnego, inną odpowiednią 
pracę, za której wykonanie przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę.  
§ 6. Skazanemu przysługuje wynagrodzenie za cza s przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi jedynie 
w wypadku, gdy tak stanowi porozumienie lub umowa, o  których mowa w  § 1. 
Art. 123a.  § 1. Za prace porządkowe oraz pomocnicze wykonywane na rzecz jednostek organizacyjnych Służby 
Więziennej, a  także za prace na cele społeczne na rzecz:  
1) samorządu terytorialnego,  
2) podmiotów, dla których organ gminy, powiatu lub województwa jest organem założycielskim,  
3) państwowych lub samorządowych jednostek organizacyjnych,  
4) spółek prawa handlowego z  wyłączn ym udziałem Skarbu Państwa lub gminy, powiatu lub województwa  
– w wymiarze nieprzekraczającym 90  godzin miesięcznie, skazanemu nie przysługuje wynagrodzenie.  
§ 2. Skazanemu, za jego pisemną zgodą lub na jego wniosek, dyrektor zakładu karnego może zezwolić na nieodpła t-
ne zatrudnienie przy pracach, o  których mowa w  § 1, w wymiarze przekraczającym 90  godzin miesięcznie lub przy pr a-
cach na cele społeczne na rzecz podmiotów, o  których mowa w  art. 56 § 3, oraz innych organizacji pożytku publicznego.  
§ 3. W celu p rzyuczenia do wykonywania pracy skazanemu, za jego pisemną zgodą, można zezwolić na wykonyw a-
nie nieodpłatnej pracy w  przywięziennych zakładach pracy, przez okres nie dłuższy niż 3  miesiące.  
§ 4. Za wykonywane prace nieodpłatne mogą być skazanemu przyznawan e nagrody.  
§ 5. Podmioty, o  których mowa w  § 1 i 2, zgłaszają zapotrzebowanie na przyjęcie do pracy na cele społeczne skaz a-
nych właściwemu organowi gminy.  
§ 6. Właściwy organ gminy wyznacza podmioty, na rzecz których skazani mogą wykonywać prace na cele sp ołecz-
ne, o  których mowa w  § 1 i 2, na podstawie zapotrzebowania lub z  własnej inicjatywy, za zgodą podmiotów, o  których 
mowa w  § 1 i 2. 
§ 7. Wyznaczone podmioty mają obowiązek przyjąć skazanych do pracy.  
§ 8. Minister Sprawiedliwości w  porozumieniu z  minis trem właściwym do spraw administracji publicznej oraz min i-
strem właściwym do spraw pracy określi, w  drodze rozporządzenia, tryb wyznaczania przez właściwy organ gminy po d-
miotów, na rzecz których skazani mogą wykonywać prace na cele społeczne, o  których mow a w § 1 i 2, czynności tych 
podmiotów, w  zakresie wykonywania pracy, w  tym dotyczące zgłaszania zapotrzebowania na przyjęcie do pracy skaz a-
nych, organizowania miejsc pracy i  przydziału pracy oraz kontroli skazanych, mając na względzie konieczność zapewni e-
nia warunków do sprawnego wykonywania pracy na cele społeczne.  
Art. 124. § 1. Skazanemu zatrudnionemu odpłatnie na podstawie skierowania do pracy lub umowy o  pracę nakła d-
czą przysługuje po roku nieprzerwanej pracy, w  czasie odbywania kary pozbawienia wolnoś ci, zwolnienie od pracy przez 
okres 14  dni roboczych, z  zachowaniem prawa do wynagrodzenia, a  skazanemu zatrudnionemu nieodpłatnie – 14 dni 
zwolnienia od pracy, bez prawa do wynagrodzenia. Skazany nie może zrzec się prawa do zwolnienia od pracy.  
§ 2. Wymia r urlopu wypoczynkowego przysługującego skazanemu zatrudnionemu na podstawie umowy o  pracę w y-
nosi 18  dni roboczych.  
§ 3. Skazany w  okresie urlopu wypoczynkowego lub zwolnienia od pracy, o  których mowa w  § 1 i 2, korzysta 
z uprawnień do:  
1) dodatkowego lub dłuższego widzenia;  
2) dodatkowego zakupu artykułów żywnościowych i  wyrobów tytoniowych oraz przedmiotów dopuszczonych do  sprze-
daży w  zakładzie karnym;  
3) dłuższych spacerów;  
4) pierwszeństwa lub częstszego udziału w  zajęciach kulturalno -oświatowych, z  zakresu kultury fizycznej i  sportu.  
§ 4. Zakres uprawnień, o  których mowa w  § 3, określa dyrektor zakładu karnego indywidualnie dla każdego skazanego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 51 – Poz. 53 
 
 Art. 125. § 1. Z wynagrodzenia za pracę przysługującego skazanemu potrąca się 7% na cele Funduszu określone  
w art. 43 § 8 oraz 45% na cele Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów 
Pracy utworzonego na podstawie art. 6a ustawy z  dnia 28  sierpnia 1997  r. o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności 
(Dz. U. z 2017  r. poz. 2151  oraz z 2020 r. poz. 568 ). 
§ 2. Z przypadającego skazanemu wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób 
fizycznych, wolne jest w  każdym czasie od egzekucji 60%.  
Art. 126. § 1. Ze środków pieniężnych otrzymywanych przez skazanego , z wyjątkiem środków, o  których mowa 
w art. 113 § 6 pkt 1–3, środki do wysokości jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników gromadzi 
się i zachowuje do przekazania skazanemu w  chwili jego zwolnienia z  zakładu karnego, z  przeznaczeniem na przejazd do 
miejsca zamieszkania i  na utrzymanie; ze środków tych nie prowadzi się egzekucji.  
§ 2. Gromadzeniu podlega:  
1) 50% kwoty zdeponowanej przez skazanego przy przyjęciu do zakładu karnego, jednak nie więcej niż kwota odp o-
wiadająca wysokości jednego  przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników;  
2) 50% z  przypadającego skazanemu miesięcznie wynagrodzenia za pracę po odliczeniu zaliczki na podatek dochod o-
wy od osób fizycznych, jednak nie więcej niż kwota stanowiąca 4% jednego przeciętnego miesię cznego wynagr o-
dzenia pracowników;  
3) 50% każdego z  wpływów pieniężnych skazanego niewymienionych w  pkt 1 i 2, jednak nie więcej niż kwota stan o-
wiąca 4% jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników.  
§ 3. Kwoty, określone w  § 2 pkt 2 i 3, podl egają gromadzeniu po potrą ceniu należności dochodzonych w postęp o-
waniu egzekucyjnym.  
§ 4. Środki pieniężne gromadzone w  sposób wskazany w  § 1–3 zakłady karne składają na rachunkach sum depoz y-
towych i  wypłacają skazanemu w  gotówce w  kwocie nominalnej powięk szonej o  należne odsetki.  
§ 5. Rachunki sum depozytowych, o  których mowa w  § 4, prowadzi Bank Gospodarstwa Krajowego odrębnie dla 
każdego zakładu karnego na podstawie umów zawartych z  dyrektorami zakładów karnych.  
§ 6. Bank Gospodarstwa Krajowego, prowadzą c rachunki sum depozytowy ch zakładów karnych, zapewnia w szcze-
gólności:  
1) ewidencję analityczną środków dla poszczególnych depozytów (mikrorachunki) w  ramach każdego rachunku;  
2) dzienne naliczanie odsetek oraz okresową kapitalizację odsetek należnych od środków zgromadzonych na każdym 
mikrorachunku;  
3) możliwość wymiany informacji z  dysponentami rachunków, w  zakresie stanu każdego mikrorachunku (kapitału i  od-
setek), wpłat na każdy mikrorachunek i  wypłat z  każdego mikrorachunku.  
§ 7. Środki złożone na rac hunkach sum depozytowych są oprocentowane w  wysokości stopy depozytowej Narod o-
wego Banku Polskiego. Odsetki naliczone od sum depozytowych złożonych na rachunkach sum depozytowych zakładów 
karnych podlegają kapitalizacji rocznej na dzień 31  grudnia każdego roku kalendarzowego oraz na dzień zwolnienia sk a-
zanego z  zakładu karnego.  
§ 8. Wraz z  wykonaniem konwojowania skazanego do innego zakładu karnego przekazuje się na rachunek sum 
depozytowych tego zakładu karnego środki pieniężne skazanego zgromadzone dla ni ego w  sposób wskazany w  § 1–3 
wraz z  należnymi do dnia poprzedzającego dzień konwojowania odsetkami.  
§ 9. Zgromadzona kwota podlega każdorazowo uzupełnieniu w  razie wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. Uzupe ł-
nienia dokonuje się z  wpływów pieniężnych skazane go uzyskanych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu 
ogłoszenia komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w  sprawie przeciętnego wynagrodzenia.  
§ 10. Środki pieniężne, o  których mowa w  § 1, na wniosek skazanego przekazuje się na spłatę g rzywny, która została 
zamieniona na zastępczą karę pozbawienia wolności lub zastępczą karę aresztu.  
Art. 127. § 1. Okresy pracy, za którą przysługuje wynagrodzenie, wykonywanej przez skazanego w  czasie odbyw a-
nia kary pozbawienia wolności, z  wyjątkiem prac,  o których mowa w  art. 123a § 1, 2 i 3, są okresami składkowymi na 
zasadach określonych w  przepisach o  zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i  ich rodzin.  
§ 2. Skazany zwalniany z  zakładu karnego, zatrudniany w  czasie odbywania kary pozbawienia wolności na podst a-
wie skierowania do pracy, otrzymuje zaświadczenie o  wykonywaniu pracy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 52 – Poz. 53 
 
 Art. 128. § 1. Okresy wykonywania przez skazanego odpłatnego zatrudnienia, z  wyłączeniem pracy wykonywanej 
na podstawie umów cywilnoprawnych, wlicza się do okresu pracy, od któreg o zależą uprawnienia p racownicze, z zastrz e-
żeniem § 2 i 3. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli w  myśl przepisu prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy do stażu 
pracy wlicza się tylko okresy zatrudnienia w  danym zakładzie pracy, w  określonej b ranży albo okresy pracy na określ o-
nych stanowiskach lub pracy wykonywanej w  szczególnych warunkach.  
§ 3. Okresu pracy, o  którym mowa w  § 1, nie wlicza się do okresu pracy:  
1) od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego lub innego świadczenia p rzysługującego z  upływem 
roku pracy lub okresu krótszego niż rok;  
2) wymaganego do zajmowania określonego stanowiska pracy.  
Art. 129. § 1. Rada Ministrów może określać, w drodze rozporządzenia, zasady i tryb powierzania podmi otom  gos-
podarczym, instytucjom  lub organizacjom wykonywania określonych zadań w  zakresie zatrudnienia i  nauczania skaz a-
nych oraz opieki postpenitencjarnej.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady zatrudniania skazanych,  z uwzgl ęd-
nieniem  rodzajów zatrudnienia, zasad wynagradzania skazanych zatrudnionych odpłatnie na podstawie skierowania do 
pracy, udzielania skazanym zwolnień od pracy lub urlopów wypoczynkowych, przyczyn i  sposobów usprawiedliwiania 
niewykonywania pracy oraz doku mentowania zatrudnienia.  
Oddział 6  
Nauczanie  
Art. 130. § 1. W zakładach karnych prowadzi się nauczanie obowiązkowe w  zakresie szkoły podstawowej, a  także 
umożliwia się nauczanie w  zakresie ponadpodstawowym i  na kursach zawodowych. Zawodowe szkolenie kursow e może 
być w  całości lub częściowo odpłatne.  
§ 2. Zakład karny ma obowiązek prowadzenia nauczania, stosownie do możliwości i  uzdolnień młodocianych skaz a-
nych, o  których mowa w  § 3. 
§ 3. Pierwszeństwo w  uzyskaniu możliwości objęcia nauczaniem w  szkole ponad podstawowej i  na kursach zawod o-
wych mają skazani, którzy nie mają wyuczonego zawodu albo po odbyciu kary nie będą mogli go wykonywać, a  także nie 
ukończyli 21  roku życia.  
§ 4. Skazanym nieposiadającym wystarczających środków pieniężnych udostępnia się nieo dpłatnie niezbędne po d-
ręczniki i  pomoce naukowe.  
§ 5. W uzasadnionych wypadkach skazany może, na własny koszt, kształcić się w  szkołach poza obrębem zakładu 
karnego za zgodą dyrektora zakładu. Koszty kształcenia skazanego poza obrębem zakładu karnego, ze w zględu na szcz e-
gólne okoliczności, mogą być poniesione przez zakład karny.  
§ 6. W wypadku zaistnienia poważnych przyczyn uniemożliwiających skazanemu realizację obowiązku nauczania 
możliwe jest czasowe zwolnienie go z  realizacji tego obowiązku.  
Art. 131. § 1. Skazani mogą za zgodą dyrektora zakładu karnego uczyć się w  szkołach poza obrębem zakładu karn e-
go, jeżeli spełniają ogólnie obowiązujące wymagania w  oświacie publicznej, zachowują się poprawnie oraz nie zagrażają 
porządkowi prawnemu.  
§ 2. Dyrektor może  zezwolić skazanemu na udział w  konsultacjach i  zdawanie egzaminów poza zakładem karnym, 
jeżeli spełnia on warunki wymienione w  § 1. 
§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się do skazanych na karę dożywotniego pozbawienia wolności.  
Art. 131a.  Komisja penitencjarna pozbawia możliwości nauczania w  zakresie nieobjętym nauczaniem obowiązkowym  
w przypadkach:  
1) zachowań zagrażających bezpieczeństwu zakładu;  
2) odmowy uczęszczania do szkoły;  
3) stwierdzonych w  opinii psychologicznej przeciwwskazań uniemożliwiających spełn ienie przez osadzonego wymagań  
edukacyjnych;  
  
Dziennik  Ustaw  – 53 – Poz. 53 
 
 4) przerwy w  nauce dłuższej niż 50% czasu przewidzianego na realizację zajęć w  semestrze, wynikającej z  przewozu na 
polecenie sądu, prokuratury lub innych uprawnionych organów;  
5) przerwy w  nauce dłuższej niż 50 % czasu przewidzianego na realizację zajęć w  semestrze, wynikającej z  niepowrotu 
z czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu;  
6) pogorszenia stanu zdrowia osadzonego wykluczającego możliwość uczestniczenia w  nauczaniu;  
7) nieuzyskania promocji na wyższy semestr i  braku możliwości powtarzania semestru.  
Art. 132. Praca w  warsztatach szkolnych i  praktyczna nauka zawodu jest obowiązkowa, jeżeli wynika z  programu 
nauczania. Praktyczna nauka zawodu może być połączona z  pracą produkcyjną, jeżeli jest to zgodne z  tym programem.  
Art. 133. Skazanemu wywiązującemu się z  obowiązków ucznia po roku nauki można udzielić 14 -dniowego urlopu, 
jeżeli nie ma on prawa do takiego urlopu z  tytułu wykonywanej pracy, w  ramach którego korzysta on z  takich uprawnień 
i ulg, jakie w  okresie urlopu przysługują skazanemu pracującemu.  
Art. 134. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw oświaty i  wychowania, określi, 
w drodze rozporządzenia, sposób i  tryb prowadzenia nauczania w  zakładach karnych i  aresztach ś ledczych, warunki i  tryb 
realizacji obowiązku nauczania i  zwalniania skazanych z  tego obowiązku, a  także warunki i  tryb ponoszenia opłat za 
kształcenie poza obrębem zakładu karnego, uwzględniając potrzebę dostosowania rodzajów i  form uzyskiwania przez 
skazanego wykształcenia i  kwalifikacji zawodowych do warunków zakładu karnego i  aresztu śledczego, specyfikę nauczania  
prowadzonego w  warunkach izolacji więziennej, a  także konieczność zapewnienia dyscypliny i  porządku podczas nauczania . 
Oddział 7  
Działalność kulturalno -oświatowa, społeczna, kultura fizyczna i  zajęcia sportowe  
Art. 135. § 1. W  zakładach karnych stwarza się skazanym warunki odpowiedniego spędzania czasu wolnego. W  tym 
celu organizuje się zajęcia kulturalno -oświatowe, wychowania fizycznego i  sportowe oraz pobudza aktywność społeczną 
skazanych.  
§ 2. W każdym zakładzie karnym prowadzi się zwłaszcza wypożyczalnię książek i  prasy dla skazanych oraz stwarza 
możliwość korzystania z  urządzeń audiowizualnych w  świetlicach i  w celach mieszkalnych. Korzys tając z  tych urządzeń 
skazany nie może zakłócać ustalonego porządku w  zakładzie.  
Art. 136. § 1. Skazanym można zezwolić na tworzenie zespołów w  celu prowadzenia działalności kulturalnej, oświ a-
towej, społecznej i  sportowej. Z  tych względów można również zez wolić na nawiązywanie kontaktów oraz na współdzi a-
łanie z  odpowiednimi stowarzyszeniami, organizacjami i  instytucjami. W  szczególności można zezwolić na podejmow a-
nie prac na cele publiczne, jak również na realizację innych społecznie uznanych celów.  
§ 2. Dyrektor zakładu karnego może powołać rzeczników skazanych w  celu powierzenia im zadań opiniotwórczych 
i konsultacyjnych.  
§ 3. Do wykonywania zadań związanych z  zajęciami kulturalno -oświatowymi, z  zakresu kultury fizycznej i  sportu, 
dyrektor zakładu karnego  może wyznaczyć skazanych wyróżniających się wzorową postawą i  zachowaniem.  
Art. 136a.  § 1. W  zakładach karnych można zezwolić na dobrowolne gromadzenie przez skazanych środków fina n-
sowych przeznaczonych na pomoc skazanym oraz ich rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub na cele 
społeczne.  
§ 2. Zasady gromadzenia środków finansowych, o  których mowa w  § 1, ustala dyrektor zakładu karnego, po zap o-
znaniu się z  opiniami skazanych.  
§ 3. Wnioski skazanych dotyczące wydatkowania zgromadzonych śr odków finansowych, o  których mowa w  § 1, 
wymagają zatwierdzenia przez dyrektora zakładu karnego.  
Oddział 8  
Nagrody i  ulgi 
Art. 137. Skazanemu wyróżniającemu się dobrym zachowaniem w  czasie odbywania kary mogą być przyznawane 
nagrody. Nagroda może być równi eż przyznana skazanemu w  celu zachęcenia go do poprawy zachowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 54 – Poz. 53 
 
 Art. 138. § 1. Nagrodami są:  
1) zezwolenie na dodatkowe lub dłuższe widzenie;  
2) zezwolenie na widzenie bez osoby dozorującej;  
3) zezwolenie na widzenie w  oddzielnym pomieszczeniu, bez osob y dozorującej;  
4) zatarcie wszystkich lub niektórych kar dyscyplinarnych;  
5) nagroda rzeczowa lub pieniężna;  
6) (uchylony)  
7) zezwolenie na widzenie bez dozoru, poza obrębem zakładu karnego, z  osobą najbliższą lub osobą godną zaufania, na 
okres nieprzekrac zający jednorazowo 30  godzin;  
8) zezwolenie na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru, na okres nieprzekraczający jednorazowo 14  dni; 
9) pochwała;  
10) zezwolenie na częstsze branie udziału w  zajęciach kulturalno -oświatowych, z  zakresu kultury fizycznej i  sportu;  
11) zezwolenie na przekazanie osobie wskazanej przez skazanego upominku;  
12) zezwolenie na odbywanie widzeń we własnej odzieży;  
13) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej paczki żywnościowej;  
14) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów  żywnościowych i  wyrobów tytoniowych oraz prze d-
miotów dopuszczonych do sprzedaży w  zakładzie karnym;  
15) zezwolenie na telefoniczne porozumienie się skazanego ze wskazaną przez niego osobą na koszt zakładu karnego.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 139. § 1. Nagrody wy mienione w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 można przyznać skazanemu, którego postawa w  czasie 
odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, że w  czasie pobytu poza zakładem karnym będzie przestrzegał porządku 
prawnego, po odbyciu przez niego co najmniej połowy tej czę ści kary, po której mógłby być warunkowo przedterminowo 
zwolniony.  
§ 2. Przyznanie nagród wymienionych w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 tymczasowo aresztowanemu, mającemu prawa 
i obowiązki skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności, wymaga wydania zarządze nia o  zgodzie przez organ, 
do którego dyspozycji pozostaje.  
§ 3. Łączna liczba nagród wymienionych w  art. 138 § 1 pkt 7 nie może przekroczyć 2 8 w roku.  
§ 4. Łączny czas trwania nagród wymienionych w  art. 138 § 1 pkt 8 nie może przekroczyć 28  dni w  roku.  
§ 5. Skazanemu odbywającemu karę dożywotniego pozbawienia wolności nagroda wymieniona w  art. 138 § 1 pkt 7 
lub 8 może być przyznana po odbyciu co najmniej 15  lat kary.  
§ 6. Przyznanie nagrody wymienionej w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 skazanemu odbywającemu karę  25 lat pozbawienia 
wolności albo karę dożywotniego pozbawienia wolności, w  zakładzie karnym typu zamkniętego, wymaga zgody sędziego 
penitencjarnego.  
§ 6a. Przepis § 6 stosuje się odpowiednio do skazanego z  zaburzeniami preferencji seksualnych odbywającego  karę 
pozbawienia wolności w  zakładzie karnym typu zamkniętego za przestępstwo określone w  art. 197–203 Kodeksu karn e-
go, popełnione w  związku z  tymi zaburzeniami.  
§ 7. Nagrody wymienione w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 dyrektor zakładu karnego przyznaje z  urzęd u lub na pisemny 
wniosek przełożonego skazanego. Dyrektor zakładu karnego może upoważnić kierownika wyodrębnionego oddziału do 
przyznawania nagrody wymienionej w  art. 138 § 1 pkt 7. 
§ 8. Jeżeli po przyznaniu nagrody, określonej w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, wystąpią nowe okoliczności uzasadniające 
przypuszczenie, że skazany w  czasie pobytu poza zakładem karnym nie będzie przestrzegał porządku prawnego, albo 
jeżeli skazany korzystający z  nagrody określonej w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 zostanie zatrzymany przez u prawniony organ 
w związku z  naruszeniem przez niego porządku prawnego w  trakcie trwania nagrody, organ, który przyznał nagrodę, 
podejmuje decyzję o  cofnięciu nagrody bądź o  zamianie nagrody na inną. W  wypadku, o  którym mowa w  § 2, powiad a-
mia się organ, któ ry wydał zarządzenie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 55 – Poz. 53 
 
 § 9. Skazanemu, który, korzystając z  nagród wymienionych w  art. 138 § 1 pkt 7 i 8, nadużył zaufania, a  w szczegó l-
ności nie powrócił do zakładu karnego w  wyznaczonym terminie, nie udziela się tych nagród przez okres co najmniej 
6 miesi ęcy od udzielenia ostatniej nagrody.  
Art. 140. § 1. W  razie korzystania przez skazanego z  nagród wymienionych w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8 albo z zezw o-
lenia, o  którym mowa w  art. 141a lub w  art. 165 § 2, ma on obowiązek bezzwłocznego zgłoszenia się do jednos tki Policji, 
właściwej terytorialnie dla miejsca jego przebywania w  okresie korzystania z  zezwolenia, w  celu potwierdzenia miejsca 
pobytu.  
§ 2. Skazany korzystający z  zezwoleń, o  których mowa w  § 1, w każdym przypadku zmiany miejsca pobytu ma obo -
wiązek be zzwłocznego zgłoszenia się do jednostki Policji właściwej terytorialnie dla nowego miejsca jego przebywania.  
§ 3. Dyrektor zakładu karnego może zobowiązać skazanego, korzystającego z  zezwoleń, o  których mowa w  § 1, do 
określonego zachowania się, a  zwłaszcz a do przebywania w  określonych w  zezwoleniu miejscach pobytu lub częstszego 
zgłaszania się do jednostki Policji.  
§ 4. Czasu przebywania skazanego poza zakładem karnym, na podstawie zezwoleń, o  których mowa w  § 1, nie od -
licza się od okresu odbywania kary, chyba że sędzia penitencjarny zarządzi inaczej w  wypadku, gdy skazany w  tym czasie 
nadużył zaufania.  
Art. 141. § 1. W  wypadkach szczególnie uzasadnionych warunkami rodzinnymi lub osobistymi skazanego nagrody 
mogą być stosowane jako ulgi.  
§ 2. Nie przyznaje  się jako ulg nagród wymienionych w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8. 
§ 3. Ulgi przyznaje dyrektor zakładu karnego lub osoba przez niego upoważniona na prośbę skazanego lub osoby 
najbliższej albo na wniosek przełożonego skazanego.  
§ 4. (uchylony)  
Art. 141a.  § 1. Dyrektor zakładu karnego może udzielić skazanemu zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego pod 
konwojem funkcjonariusza Służby Więziennej, osoby godnej zaufania lub samodzielnie, na czas nieprzekraczający 5  dni, 
w celu odwiedzenia poważnie chorego członka r odziny, uczestnictwa w  pogrzebie członka rodziny oraz w  innych wypa d-
kach szczególnie ważnych dla skazanego.  
§ 2. (uchylony)  
§ 3. Udzielenie zezwolenia, o  którym mowa w  § 1, tymczasowo aresztowanemu mającemu prawa i  obowiązki skaz a-
nego odbywającego karę poz bawienia wolności wymaga wydania zarządzenia o  zgodzie przez organ, do którego dysp o-
zycji tymczasowo aresztowany pozostaje.  
§ 4. Przepis art. 139 § 8 stosuje się odpowiednio.  
§ 5. Na decyzję, o  której mowa w  § 1, przysługuje skarga.  
Oddział 9  
Kary dyscypli narne  
Art. 142. § 1. Skazany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione naruszenie nakazów lub zakazów 
wynikających z  ustawy, regulaminu lub innych przepisów wydanych na jej podstawie albo ustalonego w  zakładzie ka r-
nym lub miejscu pracy porządku , zwane dalej „przekroczeniem”.  
§ 2. Jeżeli przekroczenie zawiera znamiona wykroczenia, skazany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej, chyba 
że wykroczenie popełnione zostało w  czasie pobytu poza obrębem zakładu karnego.  
Art. 143. § 1. Karami dyscyplina rnymi są:  
1) nagana;  
2) pozbawienie wszystkich lub niektórych niewykorzystanych przez skazanego nagród lub ulg albo zawieszenie ich 
wykonania, na okres do 3  miesięcy;  
3) pozbawienie korzystania z udziału w niektórych zajęciach kulturalno -oświatowych lub s portowych, z wyjątkiem  korzy-
stania  z książek i  prasy, na okres do 3  miesięcy;  
4) pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych, na okres do 3  miesięcy;  
  
Dziennik  Ustaw  – 56 – Poz. 53 
 
 5) pozbawienie lub ograniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów żywnościowych lub wyro bów tytoni o-
wych, na okres do 3  miesięcy;  
6) udzielanie widzeń w  sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z  osobą odwiedzającą, na okres do 3  miesięcy;  
7) obniżenie przypadającej skazanemu części wynagrodzenia za pracę, nie więcej niż o  25%, na okres do 3 miesięcy;  
8) umieszczenie w  celi izolacyjnej na okres do 28  dni. 
§ 2. Kar dyscyplinarnych wymienionych w  § 1 pkt 4, 5 lub 8 nie stosuje się wobec kobiet ciężarnych, karmiących lub  
sprawujących opiekę nad własnymi dziećmi w  domach matki i  dziecka.  
§ 3. Karę dyscyplinarną, o  której mowa w  § 1 pkt 8, można wymierzyć skazanemu, który popełnił przekroczenie n a-
ruszające w  poważnym stopniu obowiązującą w  zakładzie karnym dyscyplinę i  porządek. Kara ta polega na osadzeniu 
skazanego pojedynczo w  celi oraz uniemożl iwieniu mu kontaktu z  innymi skazanymi; w  trakcie jej wykonywania skaz a-
nego pozbawia się możliwości:  
1) korzystania z  widzeń i  samoinkasujących aparatów telefonicznych;  
2) korzystania ze sprzętu audiowizualnego i  komputerowego;  
3) bezpośredniego uczestnicz enia, wspólnie z  innymi skazanymi, w  nabożeństwach, spotkaniach religijnych i  nauce religii;  
na żądanie skazanego należy mu jednak umożliwić bezpośrednie uczestniczenie w  nabożeństwie w warunkach uni e-
możliwiających mu kontakt z  innymi skazanymi;  
4) korzyst ania z  udziału w  zajęciach kulturalno -oświatowych, z  zakresu kultury fizycznej i  sportu, z  wyjątkiem korz y-
stania z  książek i  prasy;  
5) dokonywania zakupów artykułów żywnościowych i  wyrobów tytoniowych;  
6) (uchylony)  
7) uczestniczenia w  nauczaniu i  zatrudn ieniu poza celą;  
8) korzystania z  własnej odzieży, obuwia oraz wyrobów tytoniowych.  
Art. 144. § 1. Kary dyscyplinarne określone w  art. 143 § 1 pkt 4, 5, 7 i 8 wymierza dyrektor zakładu karnego, a  inne 
kary – również osoba przez niego upoważniona.  
§ 2. Kary  dyscyplinarne wymierza się z  urzędu lub na pisemny wniosek przełożonego skazanego.  
§ 3. Decyzja o  ukaraniu karą dyscyplinarną powinna zawierać dokładne określenie przekroczenia popełnionego przez  
skazanego.  
§ 4. Decyzję o  ukaraniu karą dyscyplinarną sporz ądza się na piśmie i  podaje do wiadomości skazanemu, a  gdy 
względy wychowawcze za tym przemawiają – również innym skazanym lub innym osobom. Przepis ten ma zastosowanie 
również do decyzji o  uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie, zawieszeniu lub przerw aniu kary dyscyplinarnej, 
a także o  odstąpieniu od ukarania dyscyplinarnego.  
§ 5. Na decyzje, o  których mowa w  § 1, przysługuje skarga.  
Art. 145. § 1. Wymierzając karę dyscyplinarną uwzględnia się stopień zawinienia i  zasady indywidualizacji, mając 
w szcze gólności na względzie rodzaj i  okoliczności czynu, stosunek do popełnionego przekroczenia, dotychczasową p o-
stawę, cechy osobowości i  stan zdrowia skazanego oraz cele wychowawcze.  
§ 2. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej wysłuchuje się obwinionego, zapoz naje się z  opinią wychowawcy, 
a jeżeli zachodzi potrzeba – również składającego wniosek o  ukaranie oraz z  opiniami innych osób, a  także z  zeznaniami 
świadków. Postępowanie może odbywać się w  obecności innych skazanych, jeżeli przemawiają za tym względy wyc ho-
wawcze.  
§ 3. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej określonej w  art. 143 § 1 pkt 8 lekarz albo psycholog wydaje  
pisemną opinię o  jego zdolności do odbycia tej kary. Wymierzenie tej kary w  wymiarze powyżej 14  dni wymaga zgody 
sędziego penitencj arnego.  
§ 4. Przed wymierzeniem skazanemu kary dyscyplinarnej, określonej w  art. 143 § 1 pkt 4 i 5, któremu ze względu na 
stan zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych lub częstsze otrzymywanie 
paczek albo korzystającemu  z diety, zasięga się opinii lekarza co do skutków dla stanu zdrowia skazanego wymierzenia 
tej kary.  
§ 5. Po zasięgnięciu opinii lekarza dyrektor podejmuje decyzję o  ewentualnym odroczeniu wykonania tej kary.  
  
Dziennik  Ustaw  – 57 – Poz. 53 
 
 Art. 146. § 1. Za jedno przekroczenie wymierza się tylko jedną karę dyscyplinarną. W  wypadku gdy skazany pope ł-
nił więcej przekroczeń, zanim został ukarany za którekolwiek z  nich, wymierza się jedną karę, odpowiednio surowszą.  
§ 2. Ponowne wymierzenie kary dyscyplinarnej nie może nastąpić w  taki sposób,  aby była ona bezpośrednio prz e-
dłużeniem odbywania takiej samej kary, chyba że łączny okres trwania wymierzonych kar nie przekracza przewidzianej gr a-
nicy czasu trwania tej kary.  
§ 3. W wypadkach uzasadnionych względami wychowawczymi można odstąpić od ukara nia dyscyplinarnego, wy ko-
nanie wymierzonej kary zawiesić na okres do 3  miesięcy, zamienić ją na inną mniej dolegliwą lub kar ę darować. 
Po upływie okresu zawieszenia wymierzoną karę uważa się za wykonaną.  
§ 4. Jeżeli w  okresie zawieszenia wykonania kary d yscyplinarnej skazany dopuścił się ponownie przekroczenia, z a-
wieszona kara ulega wykonaniu, chyba że dyrektor zakładu karnego postanowi inaczej.  
Art. 147. § 1. Nie można wymierzyć kary dyscyplinarnej, jeżeli od dnia powzięcia przez przełożonego wiadomości 
o popełnieniu przekroczenia upłynęło 14  dni lub od dnia popełnienia przekroczenia – 30 dni. Nie można rozpocząć wyk o-
nywania kary dyscyplinarnej po upływie 14  dni od jej wymierzenia.  
§ 2. Terminy określone w  § 1 nie biegną, jeżeli skazany przebywa poza obrę bem zakładu karnego bez zezwolenia 
lub w  związku z  leczeniem wynikłym z  samouszkodzenia lub z  zasadnego zastosowania wobec niego środków przymusu 
bezpośredniego, a  także w  okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej.  
§ 3. Przedawnienie wykonania kary  dyscyplinarnej nie biegnie w  czasie wykonywania takiej samej kary, wymierz o-
nej wcześniej.  
Art. 148. § 1. Wymierzoną karę dyscyplinarną wykonuje się bezzwłocznie. Sędzia penitencjarny może wstrzymać 
wykonanie kary dyscyplinarnej na czas potrzebny do wyjaśn ienia okoliczności uzasadniających jej wymierzenie, a  także 
uchylić karę dyscyplinarną z  powodu jej niezasadności lub przekazać sprawę dyrektorowi zakładu karnego do ponownego 
rozpoznania.  
§ 2. Jeżeli stan zdrowia skazanego uniemożliwia odbycie wymierzonej  kary dyscyplinarnej w  całości lub w  części, 
wykonywanie jej należy odroczyć lub przerwać albo zamienić na taką karę dyscyplinarną, którą skazany może odbyć.  
Decyzję w  tym względzie podejmuje dyrektor zakładu karnego, po zasięgnięciu opinii lekarza.  
§ 3. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej umieszczenia w  celi izolacyjnej lekarz lub psycholog kontroluje 
zdolność skazanego do odbywania tej kary.  
§ 4. W czasie wykonywania kary dyscyplinarnej, o  której mowa w  § 3, dyrektor zakładu karnego może, w wypa d-
kach  uzasadnionych względami rodzinnymi, osobistymi lub wychowawczymi, zezwolić skazanemu na widzenie lub ro z-
mowę telefoniczną.  
Art. 149. Jeżeli zostały ujawnione nowe fakty lub dowody nieznane przedtem, wskazujące na to, iż ukarany jest 
niewinny, dyrektor zak ładu karnego uchyla karę dyscyplinarną i  uznaje ją za niebyłą oraz podejmuje stosowną decyzję 
mającą na celu uchylenie skutków ukarania.  
Oddział 10  
Odroczenie i  przerwa wykonania kary pozbawienia wolności  
Art. 150. § 1. Wykonanie kary pozbawienia wolności w wypadku choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby 
uniemożliwiającej wykonywanie tej kary sąd odracza do czasu ustania przeszkody.  
§ 2. Za ciężką chorobę uznaje się taki stan skazanego, w  którym umieszczenie go w  zakładzie karnym może zagrażać 
życiu lub spowodować dla jego zdrowia poważne niebezpieczeństwo.  
Art. 151. § 1. Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności na okres do roku, jeżeli natychmiastowe 
wykonanie kary pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. W  stosun ku do skazanej kobiety cięża r-
nej oraz osoby skazanej samotnie sprawującej opiekę nad dzieckiem sąd może odroczyć wykonanie kary na okres do 3  lat 
po urodzeniu dziecka.  
§ 2. Sąd może odroczyć wykonanie kary pozbawienia wolności w  wymiarze do roku, jeżeli li czba osadzonych w  za-
kładach karnych lub aresztach śledczych przekracza w  skali kraju ogólną pojemność tych zakładów; odroczenia nie udzie-
la się skazanym, którzy dopuścili się przestępstwa z  zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia, skazanym okreś lonym 
w art. 64 § 1 lub 2 lub w art. 65 Kodeksu karnego, a  także skazanym za przestępstwa określone w  art. 197–203 Kodeksu 
karnego popełnione w  związku z  zaburzeniami preferencji seksualnych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 58 – Poz. 53 
 
 § 3. Odroczenie może być udzielone kilkakrotnie, jednak łączny okre s odroczenia nie może przekroczyć okresów 
wskazanych w  § 1; okres odroczenia biegnie od dnia wydania pierwszego postanowienia w  tym przedmiocie.  
§ 4. Odraczając wykonanie kary pozbawienia wolności, sąd może zobowiązać  skazanego do podjęcia starań o znale-
zienie pracy zarobkowej, zgłaszania się do wskazanej jednostki Policji w  określonych odstępach czasu lub poddania się 
odpowiedniemu leczeniu lub rehabilitacji, oddziaływaniom terapeutycznym lub uczestnictwu w  programach korekcyjno -
-edukacyjnych.  
§ 5. Wykonuj ąc orzeczenie o  odroczeniu wykonania kary pozbawienia wolności w  stosunku do skazanego, który został  
zobowiązany do wykonania obowiązków określonych w  § 4, sąd stosuje odpowiednio art. 14. 
Art. 152. (uchylony)  
Art. 153. § 1. Sąd penitencjarny udziela przer wy w  wykonaniu kary w  wypadku określonym w  art. 150 § 1 do czasu 
ustania przeszkody.  
§ 2. Sąd penitencjarny może udzielić przerwy w  wykonaniu kary pozbawienia wolności, jeżeli przemawiają za tym 
ważne względy rodzinne lub osobiste. Przepisy art. 151 § 3–5 stosuje się odpowiednio.  
§ 2a. Wniosek o  udzielenie przerwy w  wykonaniu kary pozbawienia wolności może złożyć również dyrektor zakładu 
karnego.  
§ 3. Nie można udzielić przerwy przed upływem roku od dnia ukończenia poprzedniej przerwy i  powrotu po niej do 
zakładu karnego, chyba że zachodzi wypadek choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby skazanego albo inny wyp a-
dek losowy.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Sądem penitencjarnym właściwym miejscowo do udzielenia dalszych przerw jest sąd, który udzielił pierwszej 
przerwy. Jest on również właściwy do orzeczenia przerwy, o  której mowa w  § 3, jeżeli skazany nadal przebywa na wolności.  
Art. 153a.  § 1. W  posiedzeniu w  przedmiocie odroczenia lub przerwy ma prawo wziąć udział prokurator, skazany 
oraz jego obrońca, a  także sąd owy kurator zawodowy lub dyrektor zakładu karnego, jeżeli składali wniosek o  wydanie 
postanowienia.  
§ 2. Na postanowienie w  przedmiocie odroczenia lub przerwy przysługuje zażalenie.  
Art. 154. § 1. Jeżeli prokurator oświadczył, że sprzeciwia się udzieleniu przerwy, postanowienie o  udzieleniu prz e-
rwy staje się wykonalne z  chwilą uprawomocnienia.  
§ 2. Zażalenie wniesione przez prokuratora podlega rozpoznaniu w  terminie 14  dni. 
Art. 155. § 1. Jeżeli przerwa w  wykonaniu kary pozbawienia wolności trwała co najmni ej rok, a  skazany odbył co 
najmniej 6 miesięcy kary – sąd penitencjarny może warunkowo zwolnić ska zanego z  odbycia reszty kary na zasadach okreś -
lonych w  art. 77 Kodeksu karnego, przy czym zwolnienie może nastąpić w  każdym czasie, bez ograniczeń wynikający ch 
z art. 78 i 79 Kodeksu karnego.  
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli kara lub suma kar pozbawienia wolności przekracza 3  lata. 
§ 3. Na postanowienie, o  którym mowa w  § 1, przysługuje zażalenie.  
Art. 156. § 1. Odroczenie wykonania kary pozbawienia w olności sąd może odwołać w  razie ustania przyczyny, dla 
której zostało udzielone, lub w  wypadku, gdy skazany nie korzysta z  odroczenia w  celu, w  jakim zostało udzielone, albo 
rażąco narusza porządek prawny, jak również z  powodu niewykonywania obowiązków ok reślonych w  art. 151 § 4. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do przerwy w  wykonaniu kary pozbawienia wolności; postanowienie 
o odwołaniu przerwy wydaje sąd penitencjarny, który jej udzielił.  
§ 3. Właściwy sąd odwołuje odroczenie lub przerwę w  wykonan iu kary pozbawienia wolności, jeżeli okoliczności, 
o których mowa w  § 1 i 2, zaistnieją po udzieleniu skazanemu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawod o-
wego, chyba że przemawiają przeciwko temu szczególne względy.  
§ 4. Jeżeli w  czasie przerwy w  odbywaniu kary pozbawienia wolności skazany został tymczasowo aresztowany, kara 
pozbawienia wolności, której odbywanie zostało przerwane, podlega wykonaniu z  mocy prawa.  
§ 5. Przepis § 4 stosuje się odpowiednio do odroczenia wykonania kary pozbawienia woln ości, z  tym że w  wypadku 
odroczenia sąd bezzwłocznie kieruje orzeczenie do wykonania.  
Art. 157. Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności wobec żołnierza, z  wyjątkiem żołnierza pełniącego 
terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, sąd może odwołać ró wnież na wniosek właściwego dowódcy.  
  
Dziennik  Ustaw  – 59 – Poz. 53 
 
 Art. 158. Wniosek o  zwolnienie od wykonania kary pozbawienia wolności, o  której mowa w  art. 336 § 3 i 4 Kode k-
su karnego, wobec żołnierza, z  wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, może  złożyć 
również dowódca jednostki. Termin zawity do złożenia wniosku upływa w  dniu ukończenia służby przez żołnierza.  
Art. 158a.  Na postanowienie w  przedmiocie odwołania odroczenia lub przerwy, a  także w  przedmiocie wniosku 
o zwolnienie od wykonania kary p ozbawienia wolności, o  której mowa w  art. 336 § 3 i 4 Kodeksu karnego, przysługuje 
zażalenie.  
Oddział 11  
Warunkowe przedterminowe zwolnienie  
Art. 159. § 1. Warunkowo zwolnionego sąd penitencjarny może w  okresie próby oddać pod dozór kuratora sądow e-
go, osob y godnej zaufania, stowarzyszenia, organizacji lub instytucji, do której działalności należy troska o  wychowanie, 
zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, oraz nałożyć na niego obowiązki określone w  art. 72 § 1 Kodeksu ka r-
nego, a  jeżeli szkoda wyrząd zona przestępstwem, za które skazany odbywa karę, nie została naprawiona, orzec obowiązek 
określony w  art. 72 § 2 Kodeksu karnego. Wobec skazanego za przestępstwo określone w  art. 197–203 Kodeksu karnego, 
popełnione w  związku z  zaburzeniami preferencji sek sualnych, młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, sprawcy 
określonego w  art. 64 Kodeksu karnego, a  także wobec skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności oddanie 
pod dozór jest obowiązkowe.  
§ 2. Warunkowo zwolniony, który został zobowiązany d o wykonywania obowiązków związanych z  okresem próby 
i nie został oddany pod dozór, jest obowiązany do:  
1) bezzwłocznego, a  najpóźniej w  ciągu 7  dni od zwolnienia z  zakładu karnego, zgłoszenia się do sądowego kuratora 
zawodowego sądu rejonowego, w  którego o kręgu będzie miał miejsce stałego pobytu,  
2) zgłaszania się do sądowego kuratora zawodowego w  określonych przez niego terminach i  udzielania wyjaśnień co do 
przebiegu okresu próby,  
3) niezmieniania bez zgody sądu miejsca stałego pobytu,  
4) wykonywania nało żonych na niego obowiązków  
– o czym sąd poucza warunkowo zwolnionego.  
§ 3. W razie oddania pod dozór sąd poucza skazanego o  obowiązku wynikającym z  art. 169 § 2. 
Art. 160. § 1. Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony w  okresie pró by popełnił prz e-
stępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wyk o-
nania.  
§ 2. Sąd penitencjarny odwołuje warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony, skazany za przestępstwo popełnione 
z użyciem przem ocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspó l-
nie ze sprawcą, w  okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej 
wobec osoby najbliższej lub innej osoby mało letniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.  
§ 3. Sąd penitencjarny może odwołać warunkowe zwolnienie, jeżeli zwolniony w  okresie próby rażąco narusza p o-
rządek prawny, w  szczególności popełnił inne przestępstwo lub została orzeczona kara inna niż określona  w § 1 albo gdy 
uchyla się od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych, przepadku lub środków 
kompensacyjnych.  
§ 4. Sąd odwołuje warunkowe zwolnienie skazanego, jeżeli okoliczności, o  których mowa w  § 3, zaistnieją po udzi e-
leniu skazanemu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawodowego, chyba że przemawiają przeciwko temu 
szczególne względy.  
§ 5. Gdy skazany został oddany pod dozór osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, organizacji lub instytucji, o  której 
mowa w  art. 159 § 1, wniosek o  odwołanie warunkowego zwolnienia może złożyć również ta osoba lub przedstawiciel 
tego stowarzyszenia, organizacji lub instytucji.  
§ 6. W posiedzeniu w  przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia ma prawo wziąć udział prokurator, skazany  
oraz obrońca, sądowy kurator zawodowy, a  gdy skazany pozostaje pod dozorem osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, 
organizacji lub instytucji, o  której mowa w  art. 159 § 1, także ta osoba lub przedstawiciel tego stowarzyszenia, organizacji 
lub instytucji.  
§ 7. Na postanowienie w  przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia przysługuje zażalenie.  
§ 8. W przypadku odwołania warunkowego zwolnienia nie zalicza się na poczet kary okresu spędzonego na wolności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 60 – Poz. 53 
 
 Art. 161. § 1. O warunkowym zwolnieniu orzeka sąd pe nitencjarny na posiedzeniu, które powinno odbyć się w  za-
kładzie karnym. W  posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, skazany oraz obrońca, a  także inne osoby, którym 
służy uprawnienie do złożenia wniosku o  warunkowe zwolnienie, jeżeli wniosek taki złoż yły. 
§ 2. Wniosek o  warunkowe zwolnienie może złożyć również dyrektor zakładu karnego lub sądowy kurator zawodowy.  
§ 3. Jeżeli orzeczona kara lub suma kar nie przekracza 3  lat pozbawienia wolności, wniosku skazanego lub jego 
obrońcy, złożonego przed upływe m 3 miesięcy od wydania postanowienia o  odmowie warunkowego zwolnienia, nie ro z-
poznaje się aż do upływu tego okresu.  
§ 4. Jeżeli orzeczona kara lub suma kar przekracza 3  lata pozbawienia wolności, wniosku skazanego lub jego obro ń-
cy, złożonego przed upływem  6 miesięcy od wydania postanowienia o  odmowie warunkowego zwolnienia, nie rozpoznaje 
się aż do upływu tego okresu.  
§ 5. Dyrektor zakładu karnego, składając wniosek o  warunkowe zwolnienie, przesyła jednocześnie opinię sporządzo -
ną przez administrację zakła du karnego zawierającą w  szczególności prognozę kryminologiczno -społeczną. W  innych 
przypadkach opinię tę dyrektor zakładu karnego przesyła na żądanie sądu penitencjarnego lub na prośbę skazanego skł a-
dającego wniosek o  warunkowe zwolnienie.  
Art. 162. § 1. Sąd penitencjarny wysłuchuje przedstawiciela administracji zakładu karnego, a  sądowego kuratora 
zawodowego, jeżeli składał wniosek o  warunkowe zwolnienie, oraz uwzględnia ugo dę zawartą w  wyniku mediacji. W wy-
padku  skazanego za przestępstwo określone w  art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione w  związku z zaburzeniami 
preferencji seksualnych, warunkowe zwolnienie nie może być udzielone bez zasięgnięcia opinii biegłych.  
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie warunkowego zwolnienia przysługuje zażalenie. Podlega ono rozpoznaniu  w ter-
minie  14 dni. Przepis art. 154 § 1 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Na postanowienie odmawiające udzielenia warunkowego zwolnienia przysługuje zażalenie także dyrektorowi 
zakładu karnego lub sądowemu kuratorowi zawodowemu, jeżeli składali  wniosek o  warunkowe zwolnienie.  
Art. 163. § 1. W sprawach związanych z  wykonaniem orzeczenia o  warunkowym zwolnieniu oraz w  sprawie odw o-
łania warunkowego zwolnienia właściwy jest sąd penitencjarny, który udzielił zwolnienia, a  jeżeli zwolniony pozostaje 
pod dozorem – sąd penitencjarny, w  którego okręgu dozór jest wykonywany.  
§ 2. Sąd penitencjarny może, w  granicach określonych w  art. 80 § 1 i 2 Kodeksu karnego, zmienić okres próby. Sąd 
może również w  okresie próby ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowią zki wymienione w  art. 72 § 1 Kodeksu karn e-
go albo od wykonywania nałożonych obowiązków zwolnić, z  wyjątkiem obowiązku wymienionego w  art. 72 § 2 Kodeksu 
karnego, jak również oddać skazanego pod dozór lub od dozoru zwolnić. Wniosek o  wydanie postanowienia m oże złożyć 
również sądowy kurator zawodowy.  
§ 3. Wykonując orzeczenie o  warunkowym zwolnieniu wobec skazanego, który nie został oddany pod dozór lub 
zobowiązany do wykonania obowiązków związanych z  okresem próby, sąd penitencjarny stosuje odpowiednio art. 14. 
§ 4. Na postanowienie wydane na podstawie § 2 przysługuje zażalenie.  
Oddział 12  
Zwalnianie skazanych z  zakładów karnych i  warunki udzielania im pomocy  
Art. 164. § 1. Okres do 6  miesięcy przed przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub przed wykonaniem ka ry 
stanowi, w  miarę potrzeby, czas niezbędny na przygotowanie skazanego do życia po zwolnieniu, zwłaszcza dla nawiąz a-
nia kontaktu z  kuratorem sądowym lub podmiotami, o  których mowa w  art. 38 § 1. Okres ten ustala, za zgodą skazanego,  
komisja penitencjarna . 
§ 2. Okres, o  którym mowa w  § 1, może również wyznaczyć sąd penitencjarny w  postanowieniu o  udzieleniu lub 
odmowie warunkowego zwolnienia, jeżeli uzna to za niezbędne.  
Art. 165. § 1. W  okresie, o  którym mowa w  art. 164, skazany powinien w  miarę możliwośc i odbywać karę we właś -
ciwym zakładzie karnym położonym najbliżej przyszłego miejsca stałego pobytu.  
§ 2. Skazanemu można zezwolić na opuszczenie zakładu karnego, łącznie na czas do 14  dni, zwłaszcza w  celu p o-
dejmowania starań o  uzyskanie po zwolnieniu odp owiednich możliwości zamieszkania i  pracy. Zezwolenie na opuszcz e-
nie zakładu można przyznać skazanemu, którego postawa w  czasie odbywania kary uzasadnia przypuszczenie, że w  czasie 
pobytu poza zakładem karnym będzie przestrzegał porządku prawnego. Zezwolen ia udziela dyrektor zakładu karnego. 
Przepis art. 139 § 8 stosuje się odpowiednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 61 – Poz. 53 
 
 § 3. Kurator sądowy lub podmioty, o  których mowa w  art. 38 § 1, ustalają ze skazanym zakres niezbędnej pomocy 
w społecznej readaptacji i  sposób jej udzielenia.  
§ 4. Jeżeli s kazany nie posiada dokumentu tożsamości, administracja zakładu karnego podejmuje czynności niezbędne 
do otrzymania przez niego takiego dokumentu. Skazany ma obowiązek współdziałania w  tym zakresie.  
Art. 166. § 1. Zwalnianym skazanym, mającym trudności w  znalezieniu zatrudnienia, zakwaterowania oraz otrz y-
mania niezbędnej pomocy lekarskiej, właściwe organy lub instytucje udzielają niezbędnej doraźnej pomocy.  
§ 2. Dyrektor zakładu karnego zwalniając skazanego, udziela mu stosownych informacji o  możliwościach u zyskania 
niezbędnej pomocy. W  wypadku zwalniania osoby skazanej za przestępstwo określone w  art. 197–203 Kodeksu karnego, 
popełnione w  związku z  zaburzeniami preferencji seksualnych, dyrektor zakładu zawiadamia o  tym jednostkę Policji,  właś-
ciwą dla miejsc a pobytu skazanego po jego zwolnieniu.  
§ 3. Skazanemu zwalnianemu z  zakładu karnego, który nie dysponuje wystarczającymi środkami własnymi i  nie ma 
zapewnionych na wolności dostatecznych środków utrzymania, dyrektor zakładu karnego może udzielić pomocy pie nięż-
nej w  chwili zwolnienia w  wysokości do 1/3  przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników lub jej odpowiedni 
ekwiwalent; środki własne skazanego stanowią środki będące w  depozycie oraz przekazane w  trybie art. 126 § 1. 
§ 4. Skazanym zwalnianym na podstawie art. 47 § 2 nie udziela się pomocy pieniężnej, chyba że szczególne względy 
za tym przemawiają; w  takim przypadku można udzielić pomocy w  postaci odzieży, bielizny, obuwia, biletu na przejazd, 
a także artykułów żywnościowych na czas podróży, w  zakresie niezbędnym do opuszczenia zakładu karnego. Decyzję 
o udzieleniu pomocy podejmuje dyrektor zakładu karnego.  
Art. 167. (uchylony)  
Art. 167a.  § 1. Przy zwolnieniu z  zakładu karnego skazany:  
1) informuje o  miejscu stałego pobytu lub innym miejscu przebyw ania po zwolnieniu;  
2) otrzymuje, za pokwitowaniem, znajdujące się w  depozycie dokumenty, pieniądze, przedmioty wartościowe i  inne 
przedmioty, jeżeli nie zostały zatrzymane albo zajęte w  drodze zabezpieczenia lub egzekucji.  
§ 2. Skazany otrzymuje ponadto ś wiadectwo zwolnienia z  zakładu karnego oraz zaświadczenie o  zatrudnieniu. Ska -
zany jest informowany o  potrzebie dalszego leczenia oraz otrzymuje wyniki wykonanych badań diagnostycznych nie -
zbędnych do dalszego postępowania leczniczego lub diagnostycznego.  
§ 3. Jako ekwiwalent pomocy pieniężnej, o  której mowa w  art. 166 § 3, skazany może otrzymać przy zwolnieniu st o-
sowną do pory roku odzież, bieliznę, obuwie, bilet na przejazd, a  także artykuły żywnościowe na czas podróży. Decyzje 
w tym zakresie podejmuje dy rektor zakładu karnego.  
§ 4. Jeżeli osoba zwolniona z  zakładu karnego wymaga leczenia szpitalnego, a  jej stan zdrowia nie pozwala na prz e-
niesienie do szpitala, pozostaje ona na leczeniu w  zakładzie karnym do czasu, gdy jej stan zdrowia pozwoli na takie prz e-
niesienie.  
§ 5. Przepis § 4 ma zastosowanie, jeżeli osoba zwolniona wyraża zgodę na dalsze leczenie w  zakładzie karnym, co 
powinno być potwierdzone jej podpisem w  indywidualnej dokumentacji medycznej. W  razie niemożności wyrażenia tej 
zgody przez osobę zw olnioną, decyzję o  pozostawieniu jej na leczeniu w  zakładzie karnym podejmuje dyrektor zakładu 
karnego na wniosek lekarza. Wobec osoby, o  której mowa w  § 4, stosuje się prz episy porządkowe obowiązujące w zakła-
dzie karnym. Przepisy art. 118 § 1, 2 i 4 stosu je się odpowiednio.  
§ 6. Jeżeli zwalniany skazany jest niezdolny z  powodów zdrowotnych do samodzielnego powrotu do miejsca zame l-
dowania lub miejsca przebywania bez zameldowania, administracja zakładu karnego jest obowiązana w  okresie poprz e-
dzającym zwolnie nie nawiązać kontakt z  rodziną, osobą bliską lub wskazaną przez skazanego inną osobą i  powiadomić ją 
o terminie zwolnienia. W  wypadku, gdy działania administracji zakładu karnego okazały się bezskuteczne, administracja 
zakładu karnego jest obowiązana udzie lić zwolnionemu pomocy w  udaniu się do miejsca zameldowania lub miejsca prz e-
bywania bez zameldowania albo podmiotu leczniczego.  
§ 7. Jeżeli osoba, o  której mowa w  § 4, nie wyraża zgody na dalsze leczenie w  zakładzie karnym, lekarz poucza ją 
o możliwych nas tępstwach zdrowotnych odmowy leczenia. Fakt odmowy powinien być potwierdzony podpisem zwolni o-
nego w  indywidualnej dokumentacji medycznej, a  w wypadku odmowy podpisu – notatką urzędową na tę okoliczność.  
Art. 168. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 62 – Poz. 53 
 
 Oddział 13  
Informowanie o  opuszc zeniu przez skazanego zakładu karnego  
Art. 168a.  § 1. Na wniosek pokrzywdzonego, odpowiednio, sędzia penitencjarny lub dyrektor zakładu karnego ni e-
zwłocznie zawiadamia pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której stałą pieczą pokrz yw-
dzony pozostaje, o  zwolnieniu skazanego z  zakładu karnego po odbyciu kary, o  ucieczce skazanego z  zakładu karnego, 
a także o  wydaniu decyzji o  udzieleniu skazanemu:  
1) przepustki, o  której mowa w  art. 91 pkt 7 i art. 92 pkt 9; 
2) czasowego zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego bez dozoru lub bez konwoju funkcjonariusza Służby Wi ę-
ziennej albo asysty innej osoby godnej zaufania, o  którym mowa w  art. 138 § 1 pkt 7 lub 8, art. 141a § 1, art. 165 § 2 
oraz art. 234 § 2; 
3) przerwy w  wykonaniu kary;  
4) warun kowego zwolnienia.  
§ 2. O prawie do złożenia wniosku, o  którym mowa w  § 1, poucza pokrzywdzonego sąd, kierując orzeczenie do wyko -
nania.  
§ 3. W wypadku zwolnienia z  zakładu karnego po odbyciu kary skazanego z  zaburzeniami preferencji seksualnych 
odbywające go karę pozbawienia wolności za przestępstwo określone w  art. 197–203 Kodeksu karnego, popełnione 
w związku z  tymi zaburzeniami, a  także w  wypadku ucieczki takiego skazanego z  zakładu karnego lub wydania decyzji, 
o których mowa w  § 1, odpowiednio sędzia pe nitencjarny lub dyrektor niezwłocznie zawiadamia o  tym jednostkę Policji, 
właściwą dla miejsca stałego pobytu skazanego.  
§ 4. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio do skazanego za przestępstwo popełnione w  zorganizowanej grupie albo 
związku mających na celu popełnienie przestępstwa oraz skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności orzeczoną 
za przestępstwo umyślne w  wymiarze nie niższym niż 3  lata. 
§ 5. Jeżeli wobec skazanego wykonuje się kolejno kilka kar pozbawienia wolności, zawiadomienia, o  których mo wa 
w § 1–4, wysyła się przez cały okres trwania pozbawienia wolności.  
§ 6. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o  którym mowa w  § 1, przekazuje się również świadkowi.  
Rozdział XI  
Prawa i  obowiązki kuratora sądowego, wykonywanie dozoru, warunkowego um orzenia postępowania 
i warunkowego zawieszenia wykonania kary  
Oddział 1  
Prawa i  obowiązki kuratora sądowego oraz dozór  
Art. 169. § 1. Skazany, na którego nałożono obowiązki, a  także  oddany pod dozór, obowiązany jest przestrzegać obo -
wiązków ustanowionych p rzez sąd na okres próby lub związanych z  dozorem.  
§ 1a. Skazany, na którego nałożono obowiązki określone w  art. 34 § 3 Kodeksu karnego, jest obowiązany przestrz e-
gać obowiązków ustanowionych przez sąd.  
§ 2. Skazany oddany pod dozór obowiązany jest bezzwłocz nie, a  najpóźniej w  ciągu 7  dni od powzięcia wiadomości 
o oddaniu go pod dozór, zgłosić się do kuratora sądowego tego sądu rejonowego, w  okręgu którego dozór ma być wyk o-
nywany.  
§ 3. Skazany jest obowiązany stawić się na wezwanie sądu lub kuratora sądowego i udzielać wyjaśnień co do prz e-
biegu dozoru i  wykonywania nałożonych na niego obowiązków, bez zgody sądu nie zmieniać miejsca stałego pobytu, 
umożliwić kuratorowi wejście do mieszkania oraz informować go o  zmianie miejsca zatrudnienia.  
§ 4. Dozór wykonuje się w  miejscu stałego pobytu skazanego.  
Art. 169a.  § 1. Nadzór nad wykonywaniem dozoru należy do sądu właściwego do orzekania w  przedmiocie wyk o-
nania kary lub środka, w  związku z  którymi skazanego oddano pod dozór.  
§ 2. Nadzór, o  którym mowa w  § 1, obejmuj e kontrolę i  ocenę:  
1) legalności i  prawidłowości wykonywania dozoru;  
2) wykonywania zadań probacyjnych i  działalności wychowawczej kuratora sądowego oraz przebiegu procesu resocj a-
lizacji skazanego;  
3) prawidłowości sporządzania przez kuratora sądowego dok umentacji i  prowadzenia akt dozoru.  
  
Dziennik  Ustaw  – 63 – Poz. 53 
 
 Art. 169b.  § 1. W  celu zapewnienia optymalnego oddziaływania na osoby, wobec których sprawowany jest dozór, 
oraz zastosowania właściwej metody kontroli tych osób ustala się trzy grupy ryzyka powrotu do przestępstwa:  
1) grupa obniżonego ryzyka (A);  
2) grupa podstawowa (B);  
3) grupa podwyższonego ryzyka (C).  
§ 2. Do grupy obniżonego ryzyka (A) kwalifikuje się osoby, wobec których zastosowano warunkowe umorzenie p o-
stępowania, a  także osoby dotychczas niekarane, których właśc iwości oraz warunki osobiste i  środowiskowe, dotych -
czasowy sposób życia oraz których zachowanie po popełnieniu przestępstwa uzasadniają przekonanie, że będą one 
w okresie próby przestrzegać porządku prawnego, a  w szczególności nie popełnią ponownie przest ępstwa. W  szczególnie 
uzasadnionych przypadkach kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej lub sędzia może zakwalifikować do grupy 
obniżonego ryzyka (A) osoby spełniające przesłanki grupy podstawowej (B).  
§ 3. Do grupy podwyższonego ryzyka (C) kwalifiku je się:  
1) skazanych określonych w  art. 64 § 1 i 2 Kodeksu karnego;  
2) skazanych, którzy po wydaniu wyroku lub w  okresie próby popełnili przestępstwo podobne;  
3) osoby uzależnione skazane za przestępstwo pozostające w  związku z  używaniem alkoholu, środka o durzającego lub 
innego podobnie działającego środka;  
4) skazanych za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, a  także za prz e-
stępstwa przeciwko wolności seksualnej popełnione w  związku z  zakłóceniem czynności psyc hicznych o  podłożu 
seksualnym innym niż choroba psychiczna;  
5) skazanych z  zaburzeniami psychicznymi, jeżeli zaburzenia te miały związek z  popełnieniem przestępstwa;  
6) skazanych w  związku ze stosowaniem przemocy w  rodzinie, którzy pozostają z  osobą pokrzy wdzoną we wspólnym 
gospodarstwie domowym w  okresie próby, z  wyłączeniem osób, wobec których zastosowano warunkowe umorzenie 
postępowania;  
7) skazanych związanych z  subkulturami przestępczymi lub grupami mającymi związek ze środowiskiem przestępczym;  
8) skazanych, którzy wymagają intensywnych działań w  okresie próby ze względu na dotychczasową karalność, sposób 
życia, właściwości osobiste i  zachowanie w  okresie próby, w  tym stopień wykonania orzeczonych obowiązków, albo 
ze względu na inne okoliczności.  
§ 4. Do grupy podstawowej (B) kwalifikuje się osoby, które nie spełniają przesłanek grupy obniżonego ryzyka (A) 
ani grupy podwyższonego ryzyka (C). W  szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza wobec postępu w  procesie 
resocjalizacji, sędzia może zakwalifi kować do grupy podstawowej (B) osoby spełniające przesłanki grupy podwyższon e-
go ryzyka (C).  
§ 5. Dozór w  stosunku do osób zakwalifikowanych do grupy podwyższonego ryzyka (C) wykonują kuratorzy zaw o-
dowi. W  szczególnie uzasadnionych przypadkach kierownik zes połu kuratorskiej służby sądowej lub sędzia może wyrazić 
zgodę na wykonywanie dozoru przez kuratora społecznego z  uwagi na właściwości i  warunki osobiste skazanego oraz 
predyspozycje, wykształcenie, umiejętności i  przeszkolenie kuratora społecznego.  
§ 6. Do danej grupy ryzyka powrotu do przestępstwa, o  której mowa w  § 1, kwalifikują osobę, wobec której spr a-
wowany jest dozór, kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej i  upoważniony sędzia; w  przypadku rozbieżności 
rozstrzygające jest stanowisko sędziego.  
§ 7. W razie zmiany okoliczności, o  których mowa w  § 2 lub 3, lub jeżeli dotychczasowy przebieg okresu próby uz a-
sadnia przekonanie, że wystarczające jest dalsze oddziaływanie w  ramach grupy ryzyka, o  której mowa w  § 1 pkt 1 lub 2, 
dokonuje się ponownej kwa lifikacji skazanego na zasadach określonych w  § 6. Zmiany kwalifikacji z  grupy podstawowej (B) 
do grupy obniżonego ryzyka (A) może dokonać również kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej.  
§ 8. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy obniżo nego ryzyka (A) sądowy kurator zawodowy, 
sprawując dozór osobiście, jest zobowiązany w  szczególności do:  
1) przeprowadzenia co najmniej raz na 3  miesiące wywiadu środowiskowego, w  tym rozmowy ze skazanym w  miejscu 
jego zamieszkania lub pobytu;  
2) skuteczne go wezwania skazanego co najmniej raz na 2  miesiące do stawienia się w  siedzibie zespołu kuratorskiej 
służby sądowej w  celu udzielenia wyjaśnień co do przebiegu dozoru i  wykonania nałożonych obowiązków, a  także 
w razie potrzeby przedstawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązków;  
3) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej raz w  miesiącu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 64 – Poz. 53 
 
 § 9. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy obniżonego ryzyka (A) oraz grupy podstawowej (B) 
sądowy kurator społeczny jest zobowiązany w  szczególności do:  
1) przeprowadzenia co najmniej raz w  miesiącu wywiadu środowiskowego, w  tym rozmowy ze skazanym w  miejscu 
jego zamieszkania lub pobytu;  
2) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej raz w  miesiącu.  
§ 10. W stosunku do skazanego zakwalifikowanego do grupy podwyższonego ryzyka (C) kurator sądowy jest zob o-
wiązany w  szczególności do:  
1) utrzymywania ścisłej współpracy z  Policją w  celu uzyskania i  wymiany informacji w  zakresie przestrzegania porządku  
prawnego pr zez skazanego;  
2) przeprowadzania systematycznych wywiadów środowiskowych, w  tym rozmów ze skazanym w  miejscu jego z a-
mieszkania lub pobytu;  
3) systematycznego wzywania skazanego do stawiania się w  siedzibie zespołu kuratorskiej służby sądowej w  celu 
udziel enia wyjaśnień co do przebiegu dozoru i  wykonania nałożonych obowiązków, a  także w  razie potrzeby prze d-
stawienia odpowiednich dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązków;  
4) żądania od skazanego kontaktu telefonicznego co najmniej 2  razy w  miesiącu;  
5) przeprowadzania u  skazanego, który został zobowiązany do powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub uż y-
wania środków odurzających lub substancji psychotropowych, albo u  skazanego, który w  trakcie dozoru wykazuje 
objawy uzależnienia, wyrywkowego badani a na obecność w  organizmie alkoholu, środków odurzających lub su b-
stancji psychotropowych, przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego;  
6) nawiązania i  systematycznego utrzymywania kontaktu z  odpowiednimi s towarzyszeniami, instytucjami i organ iza-
cjami społecznymi zajmującymi się pomocą społeczną, pośrednictwem pracy, leczeniem, oddziaływaniem terapeutyc z-
nym bądź innymi formami działania, które mogą być przydatne w  rozwiązywaniu problemów, które nie sprzyjają r e-
socjalizacji i  kontroli okresu pró by. 
§ 11. Sędzia lub kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej mogą w  szczególnie uzasadnionych przypadkach 
określić sądowemu kuratorowi zawodowemu, a  ten sądowemu kuratorowi społecznemu, inną częstotliwość i  formę ko n-
taktów ze skazanym.  
Art. 170. § 1. Sprawowanie dozoru powierza się kuratorowi sądowemu tego sądu rejonowego, w  okręgu którego 
środek ten jest lub ma być wykonywany.  
§ 2. Sprawowanie dozoru może być powierzone także stowarzyszeniu, organizacji lub instytucji, do których działa l-
ności należy troska o  wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym, albo osobie godnej zaufania; powi e-
rzenie dozoru następuje na ich wniosek lub za ich zgodą.  
Art. 171. § 1. Kuratorami sądowymi są kuratorzy zawodowi i  społeczni.  
§ 2. Zadaniem kuratora sądo wego, a  także innych osób, stowarzyszeń, organizacji i  instytucji wykonujących dozór 
jest pomoc w  readaptacji społecznej skazanego. Kontrola ścisłego wykonywania przez skazanego nałożonych na niego 
obowiązków i  poleceń ma na celu wychowawcze oddziaływanie i zapobieganie powrotowi do przestępstwa.  
Art. 172. § 1. Kurator sądowy, któremu powierzono dozór nad skazanym, powinien nawiązać z  nim bezzwłocznie 
kontakt i  poinformować go o  jego obowiązkach i  uprawnieniach.  
§ 2. Kurator sądowy obowiązany jest do składa nia sądowi okresowych s prawozdań z  przebiegu dozoru, w szczegó l-
ności ma obowiązek bezzwłocznego powiadomienia sądu o  popełnieniu przez skazanego przestępstwa lub o  innym raż ą-
cym naruszeniu przez niego porządku prawnego.  
§ 3. W razie powierzenia dozoru wobe c skazanego za przestępstwo z  użyciem przemocy lub groźby bezprawnej s ą-
dowy kurator zawodowy przesyła jednostce Policji, właściwej dla miejsca stałego pobytu skazanego, informację 
o oddaniu skazanego pod dozór oraz o  zakończeniu sprawowania dozoru w  inny s posób niż na skutek upływu okresu 
próby.  
§ 4. Sprawozdania, o  których mowa w  § 2, sądowy kurator zawodowy przedkłada kierownikowi zespołu kuratorskiej 
służby sądowej, a  następnie składa sądowi.  
  
Dziennik  Ustaw  – 65 – Poz. 53 
 
 Art. 173. § 1. Sądowy kurator zawodowy organizuje i  prowadzi d ziałania m ające na celu pomoc skazanemu w spo-
łecznej readaptacji i  zapobieżenie jego powrotowi do przestępstwa, a  także polegające na kontroli przestrzegania przez 
skazanego nałożonych obowiązków ustanowionych przez sąd lub związanych z  dozorem; sądowy kur ator zawodowy 
kieruje pracą sądowych kuratorów społecznych oraz osób godnych zaufania wykonujących dozór. W  sprawie dozoru 
wykonywanego przez sądowego kuratora społecznego, sędzia lub kierownik zespołu kuratorskiej służby sądowej może 
w każdym czasie zarzą dzić osobiste sprawowanie dozoru przez sądowego kuratora zawodowego lub polecić sądowemu 
kuratorowi zawodowemu podjęcie bezzwłocznie czynności.  
§ 2. Do obowiązków sądowego kuratora zawodowego należy w  szczególności:  
1) sprawowanie dozorów w  stosunku do ska zanego lub sprawcy;  
2) kontrolowanie w  okresie próby wykonania przez skazanego lub sprawcę nałożonych na niego obowiązków;  
3) składanie wniosków o  zmianę okresu próby w  sprawach dotyczących wykonywania postanowienia o  warunkowym 
zwolnieniu;  
4) składanie wn iosków o  podjęcie postępowania warunkowo umorzonego;  
5) składanie wniosków o  ustanowienie, rozszerzenie lub zmianę obowiązków w  okresie próby, o  zwolnienie od wyk o-
nania tych obowiązków albo o  oddanie pod dozór lub zwolnienie od dozoru;  
6) składanie wnioskó w o odroczenie lub o  przerwę w  wykonaniu kary lub o  odwołanie odroczenia lub przerwy w wy-
konaniu kary;  
7) składanie wniosków o  warunkowe zwolnienie i  o odwołanie warunkowego zwolnienia;  
8) składanie wniosków o  zarządzenie wykonania kary, której wykonanie w arunkowo zawieszono, oraz o  wykonanie 
kary zastępczej;  
9) składanie wniosków dotyczących wykonania kary ograniczenia wolności;  
9a) składanie wniosków o  zawieszenie, podjęcie oraz o  umorzenie postępowania wykonawczego;  
10) udzielanie pomocy postpenitencjarn ej; 
11) udział w  posiedzeniach sądu, w  wypadkach wskazanych w  ustawie;  
12) podejmowanie czynności mających na celu przygotowanie skazanego do zwolnienia z  zakładu karnego;  
13) przeprowadzanie na żądanie uprawnionych organów postępowania wykonawczego wywiad ów środowiskowych;  
14) wykonywanie czynności związanych z  organizowaniem i  kontrolowaniem wykonywania kary ograniczenia wolności;  
15) wykonywanie innych czynności wynikających z  niniejszej ustawy oraz przepisów odrębnych.  
§ 3. W razie zaistnienia okoliczno ści, określonych w  art. 156 § 1 i 2 lub  art. 160 § 3 niniejszego kodeksu oraz w  art. 68 
§ 2 lub art. 75 § 2 Kodeksu karnego, sądowy kurator zawodowy może odstąpić od złożenia odpowiedniego wnios ku, 
o którym mowa w  § 2 pkt 4 oraz 6–8, jeżeli przemawiają za  tym rodzaj i  stopień naruszenia uzasadniające przekonanie, że 
pomimo odstąpienia od złożenia wniosku, cele środka związanego z  poddaniem skazanego lub sprawcy próbie zostaną 
osiągnięte.  
§ 4. W przypadku, o  którym mowa w  § 3, sądowy kurator zawodowy udziel a skazanemu lub sprawcy pisemnego 
upomnienia, w  którym wskazuje rodzaj naruszenia oraz informuje go o  skutkach niezastosowania się do upomnienia. 
Odpis upomnienia niezwłocznie przekazuje sądowi.  
§ 5. Jeżeli po udzieleniu skazanemu lub sprawcy pisemnego upo mnienia zai stnieją okoliczności wskazane w przep i-
sach, o  których mowa w  § 3, sądowy kurator zawodowy składa do sądu odpowiedni wniosek, o  którym mowa w  § 2 pkt 4 
oraz pkt 6–8. 
Art. 173a.  § 1. Sądowy kurator zawodowy może zobowiązać skazanego lub sprawcę od danego pod dozór lub zob o-
wiązanego do powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających lub substancji psychotr o-
powych do poddania się badaniom na obecność w  organizmie alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotr o-
powych , przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego, a  także badania takie przeprowadzić.  
§ 2. Weryfikacja badań, o  których mowa w  § 1, dokonanych przy użyciu metod niewymagających badania laborat o-
ryjnego, może odbyć się za pomocą badań laboratoryj nych.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób przeprowadzania badań na obecność alk o-
holu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w  organizmie skazanego lub sprawcy oddanego pod dozór 
lub zobowiązanego do powstrzy mania się od nadużywania alkoholu lub używania środków odurzających lub substancji 
psychotropowych, ich dokumentowania oraz weryfikacji, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego prz e-
prowadzenia badań oraz zagwarantowania wiarygodności ich wyników.  
  
Dziennik  Ustaw  – 66 – Poz. 53 
 
 Art. 173b.  § 1. Czynności związane z  organizowaniem i  kontrolowaniem wykonywania kar, środków karnych 
i środków zabezpieczających w  systemie dozoru elektronicznego powierza się sądowemu kuratorowi zawodowemu tego 
sądu, w  okręgu którego kara lub środek są lub mają być wykonywane.  
§ 2. Zadaniem sądowego kuratora zawodowego jest pomoc w  readaptacji społecznej skazanego. Kontrola ścisłego 
wykonywania przez skazanego nałożonych na niego obowiązków i  poleceń ma na celu oddziaływanie wychowawcze 
i zapobieganie po wrotowi do przestępstwa.  
§ 3. Sądowy kurator zawodowy, któremu powierzono czynności określone w  § 1, nawiązuje niezwłocznie kontakt ze 
skazanym, informując go o  jego obowiązkach i  uprawnieniach.  
Art. 173c.  W czasie wykonywania kary w  systemie dozoru elektr onicznego sądowy kurator zawodowy składa st o-
sowne wnioski oraz niezwłocznie zawiadamia sąd o  każdym przypadku naruszenia przez skazanego porządku prawnego 
lub nałożonego na skazanego obowiązku, w  szczególności o  popełnieniu przez skazanego przestępstwa lub  przestępstwa 
skarbowego.  
Art. 174. Do zakresu działania sądowego kuratora społecznego należy w  szczególności:  
1) odwiedzanie osób, których dotyczy postępowanie, w  miejscu ich zamieszkania lub pobytu, w  tym również  w zakła-
dach karnych, oraz kontaktowanie s ię z ich rodziną;  
2) żądanie niezbędnych informacji i  wyjaśnień od osób znajdujących się w  okresie próby, objętych dozorem lub tych, 
na które nałożono obowiązki;  
3) współdziałanie z  właściwymi stowarzyszeniami, organizacjami i  instytucjami w  zakresie popra wy warunków byt o-
wych i  zdrowotnych, zatrudnienia i  szkolenia osób, których dotyczy postępowanie wykonawcze;  
4) współdziałanie z  administracją zakładów karnych w  zakresie odpowiedniego przygotowania skazanych do zwolnienia;  
5) przeglądanie akt sądowych i  sporządzanie z  nich odpisów w  związku z  wykonywaniem czynności zleconych przez sąd;  
6) przeprowadzanie wywiadów środowiskowych i  zbieranie niezbędnych informacji od organów administracji rząd o-
wej, samorządu terytorialnego, zakładów pracy, stowarzyszeń, organ izacji i  instytucji;  
7) podejmowanie innych czynności niezbędnych do prawidłowego wykonywania kar, środków karnych, środków z a-
bezpieczających i  kompensacyjnych oraz przepadku, jak też kontrola wykonywania środków kompensacyjnych;  
8) udzielanie skazanym inn ej stosownej pomocy.  
Art. 175. § 1. Stowarzyszenia, organizacje i  instytucje, którym powierzono sprawowanie dozoru, obowiązane są 
w szczególności do:  
1) bezzwłocznego wyznaczenia przedstawiciela do wykonywania czynności związanych z  dozorem oraz udzielania  mu 
pomocy w  prawidłowym ich wykonywaniu;  
2) utrzymywania, przez wyznaczonego przedstawiciela, niezbędnych kontaktów z  sądem i  sądowym kuratorem zaw o-
dowym;  
3) zapewnienia, aby wyznaczony przedstawiciel wykonywał prawidłowo pow ierzone mu czynności związane z dozo-
rem oraz przedstawiał sądowi okresowe sprawozdania o  zachowaniu się skazanego w  okresie próby.  
§ 2. Do osoby godnej zaufania oraz przedstawiciela stowarzyszenia, organizacji i  instytucji stosuje się odpowiednio 
art. 174, chyba że ustawa stanowi inacz ej. 
§ 3. Do przedstawiciela stowarzyszenia, organizacji i  instytucji stosuje się odpowiednio art. 169b, art. 172 i art. 173 
§ 2 pkt 1–5, 7, 8 i 12, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 175a.  § 1. Prezes właściwego sądu przyznaje stowarzyszeniu, organizacj i lub instytucji, której powierzono spraw o-
wanie dozoru, na wniosek ich przedstawiciela, miesięczny ryczałt z  tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w  związku ze sprawo -
wanym  dozorem, płatny do 20. dnia każdego miesiąca następującego po miesiącu sprawowania dozo ru. 
§ 2. Ryczałt za sprawowanie jednego dozoru wynosi od 4% do 8% kwoty bazowej ustalonej dla sądowych kuratorów 
zawodowych na podstawie przepisów o  kształtowaniu wynagrodzeń w  państwowej sferze budżetowej.  
Art. 176. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia, sposób i  tryb wykonywania czynności przez 
kuratorów sądowych, stowarzyszenia, organizacje, instytucje i  osoby godne zaufania, którym powierzono sprawowanie 
dozoru, a  także sposób i  tryb wykonywania dozoru stosowanego w  związku z  orzeczo nymi karami, środkami karnymi, 
zabezpieczającymi i  profilaktycznymi oraz tryb wyznaczania przedstawicieli przez stowarzyszenia, organizacje i  instytucje , 
uwzględniając potrzebę zakwalifikowania osób, wobec których stosuje się dozór, do określonej grupy ryz yka powrotu do 
przestępstwa, potrzebę sprawnego wykonywania orzeczeń sądu, zapobieżenia powr otowi sprawcy do prze stępstwa 
i wsparcia jego społecznej readaptacji.  
  
Dziennik  Ustaw  – 67 – Poz. 53 
 
 Oddział 2  
Warunkowe umorzenie postępowania karnego  
Art. 177. § 1. W  sprawach związanych z  wyko nywaniem orzeczenia o  warunkowym umorzeniu postępowania ka r-
nego właściwy jest sąd, który w  danej sprawie orzekał w  pierwszej instancji, jednakże w  stosunku do osoby oddanej pod 
dozór, w  kwestiach dotyczących wykonania tego środka oraz obowiązków związanych  z okresem próby, właściwy jest 
sąd rejonowy, w  którego okręgu dozór jest lub ma być wykonywany.  
§ 2. Wykonując orzeczenie o  warunkowym umorzeniu postępowania karnego w  stosunku do sprawcy, który nie z o-
stał oddany pod dozór lub zobowiązany do wykonania obo wiązków związanych z  okresem próby, sąd stosuje odpowie d-
nio art. 14. 
Oddział 3  
Warunkowe zawieszenie wykonania kary  
Art. 178. § 1. W  sprawach związanych z  wykonaniem orzeczenia o  warunkowym zawieszeniu wykonania kary oraz 
w sprawie zarządzenia wykonania za wieszonej kary właściwy jest sąd, który w  danej sprawie orzekał w  pierwszej insta n-
cji, jednakże w  stosunku do osoby skazanej przez sąd powszechny pozostającej pod dozorem właściwy jest sąd rejonowy, 
w którego okręgu dozór jest lub ma być wykonywany.  
§ 2. Wykonując orzeczenie o  warunkowym zawieszeniu kary w  stosunku do skazanego przez sąd powszechny, który 
nie został oddany pod dozór lub zobowiązany do wykonania obowiązków związanych z  okresem próby, sąd stosuje o d-
powiednio art. 14. 
§ 3. W posiedzeniu w  przedmiocie zarządzenia wykonania kary ma prawo wziąć udział prokurator, skazany oraz 
jego obrońca, a  gdy skazany został oddany pod dozór lub zobowiązany do wykonania obowiązków związanych z  okresem 
próby, również sądowy kurator zawodowy, a  także osoba godna z aufania lub przedstawiciel stowarzyszenia, instytucji 
albo organizacji społecznej, o  których mowa w  art. 73 § 1 Kodeksu karnego, którym powierzono wykonywanie dozoru.  
§ 4. Przed wydaniem postanowienia w  przedmiocie skrócenia kary, o  którym mowa w  art. 75 § 3a Kodeksu karnego, 
sąd wysłuchuje, o  ile jest to możliwe, skazanego i  sądowego kuratora zawodowego. W  posiedzeniu ma prawo wziąć udział  
także prokurator.  
§ 5. Postanowienia o  zarządzeniu wykonania kary wydane na podstawie art. 75 § 2 i 3 Kodeksu karnego stają się 
wykonalne z  chwilą uprawomocnienia.  
§ 6. Na postanowienie w  przedmiocie zarządzenia wykonania kary oraz jej skrócenia na podstawie art. 75 § 3a 
Kodeksu karnego przysługuje zażalenie.  
Art. 178a.  Na postanowienia wydane na podstawie art. 74 § 2 i art. 75a § 1 i 5 Kodeksu karnego przysługuje zażalenie.  
Rozdział XII  
Środki karne, środki kompensacyjne i  przepadek  
Oddział 1  
Pozbawienie praw publicznych  
Art. 179. W razie orzeczenia pozbawienia praw publicznych sąd zawiadamia:  
1) właściwy dla miejsca osta tniego zamieszkania lub pobytu skazanego odpowiedni organ administracji publicznej;  
2) Kancelarię Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli skazany ma order, odznaczenie lub tytuł honorowy;  
3) organy i  instytucje, w  których skazany pełnił ostatnio funkc je objęte utratą;  
4) organ właściwy w  sprawach powszechnego obowiązku obrony, w  którego ewidencji skazany figuruje.  
Art. 179a.  Na postanowienie wydane na podstawie art. 84 § 1 Kodeksu karnego w  przedmiocie uznania pozbawienia 
praw publicznych za wykonane p rzysługuje zażalenie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 68 – Poz. 53 
 
 Oddział 2  
Zakazy, nakaz i  obowiązek  
Art. 180. W razie orzeczenia zakazu zajmowania określonego stanowiska lub wykonywania określonego zawodu, 
sąd przesyła odpis wyroku właściwemu organowi administracji rządowej lub samorządu  terytoria lnego oraz pracodawcy 
albo instytucji, w  której skazany zajmuje objęte zakazem stanowisko lub wykonuje objęty zakazem zawód. Jeżeli skazany 
zajmuje stanowisko kierownicze lub inne odpowiedzialne stanowisko, sąd przesyła odpis wyroku również właściwej je d-
nostce nadrzędnej. W  odpisie wyroku nie ujawnia się danych pokrzywdzonego.  
Art. 181. W razie orzeczenia zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej, sąd przesyła odpis wyroku 
odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialn ego, właściwemu dla miejsca zamieszkania 
skazanego lub dla miejsca prowadzenia działalności gospodarczej objętej zakazem.  
Art. 181a.  § 1. W  razie orzeczenia zakazu przebywania w  określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania 
się z  określonymi osobam i, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody 
sądu, jak również nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z  pokrzywdzonym sąd przesyła odpis 
wyroku jednostce Policji, a  także odpowiedniemu organow i administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właśc i-
wemu dla miejsca pobytu skazanego.  
§ 2. Nadzór nad wykonywaniem zakazu przebywania w  określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się 
z określonymi osobami, zbliżania się do określonych o sób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu, 
jak również nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z  pokrzywdzonym powierza się zawodowemu  
kuratorowi sądowemu.  
§ 3. W sprawach związanych z  wykonywaniem zakazu przebywania w  określonych środowiskach lub miejscach, 
kontaktowania się z  określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu 
bez zgody sądu, jak również nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z  pokrzywdz onym właściwy 
jest sąd rejonowy, w  którego okręgu ustalono miejsce pobytu skazanego.  
§ 4. Przepisy art. 169 i 172 stosuje się odpowiednio.  
Art. 181b.  § 1. W  razie orzeczenia zakazu wstępu na imprezę masową, sąd przesyła odpis wyroku komendantowi 
powiatowem u (rejonowemu, miejskiemu) Policji, właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego.  
§ 2. (uchylony)  
Art. 181c.  W razie orzeczenia zakazu wstępu do ośrodków gier i  uczestnictwa w  grach hazardowych, sąd przesyła 
odpis wyroku ministrowi właściwemu do spraw fin ansów publicznych oraz komendantowi powiatowemu (rejonowemu, 
miejskiemu) Policji, właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego.  
Art. 182. § 1. W  razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu org a-
nowi administracji r ządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Jeżeli skaza-
ny wykonuje zawodowo czynności związane z prowadzeniem pojazdów, o orzeczeniu sąd zawiadamia ponadto bezzwłocznie  
pracodawcę, u którego skazany jest zatrudniony . 
§ 2. Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć 
uprawnienia do ich prowadzenia w  orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w  okresie obowiązywania 
zakazu.  
Art. 182a.  § 1. Jeżeli zak az prowadzenia pojazdów był wykonywany przez okres co najmniej połowy orzeczonego 
wymiaru, a  w przypadku zakazu prowadzenia pojazdów orzeczonego na podstawie art. 42 § 3 lub 4 Kodeksu karnego 
przez okres co najmniej 10  lat, sąd może orzec o  dalszym wykonyw aniu tego środka karnego w  postaci zakazu prowadz e-
nia pojazdów niewyposażonych w  blokadę alkoholową, o  której mowa w  art. 2 pkt 84 ustawy  z dnia 20  czerwca 1997  r. – 
Prawo o  ruchu drogowym ( Dz. U. z 2020 r. poz. 110, 284, 568, 695, 1087 i 1517 ), jeżeli pos tawa, właś ciwości i  warunki 
osobiste sprawcy oraz zachowanie w  okresie wykonywania środka karnego uzasadniają przekonanie, że prowadzenie pojazdu 
przez tę osobę nie zagraża bezpieczeństwu w  komunikacji. Przepis art. 182 § 1 stosuje się odpowiednio.  
§ 2. W przypadku orzeczenia sądu o  dalszym wykonywaniu środka karnego w  postaci zakazu prowadzenia pojazdów 
niewyposażonych w  blokadę alkoholową, zakazu tego nie stosuje się w  przypadku prowadzenia pojazdów wykorzystyw a-
nych do nauki jazdy i  egzaminowania, jeżeli  skazany jest osobą szkoloną lub egzaminowaną w  trybie przewidzianym 
przepisami ustawy z  dnia 5  stycznia 2011  r. o kierujących pojazdami ( Dz. U. z 2020 r. poz. 12 68 i 1517 ) lub ustawy z  dnia 
6 września 2001  r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2140  oraz z 2020 r. poz.  875 i 1087 ). 
§ 3. Jeżeli skazany rażąco naruszył porządek prawny w  zakresie dotyczącym bezpieczeństwa ruchu drogowego, 
w szczególności popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w  komunikacji, sąd może orzec o  uchyleniu sposobu  
wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów w  postaci, o  której mowa w  § 1. Przepis art. 182 stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Na postanowienie sądu w  przedmiocie, o  którym mowa w  § 1 i 3, przysługuje zażalenie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 69 – Poz. 53 
 
 Art. 183. Jeżeli skazany, w  związku z  wykonywanym p rzez siebie zawodem lub prowadzeniem określonej działalności  
gospodarczej, należy do zrzeszenia zawodowego, stowarzyszenia, związku lub cechu albo innej organizacji gospodarczej, 
sąd zawiadamia je o  orzeczeniu zakazu wykonywania zawodu lub prowadzenia okre ślonej działalności gospodarczej.  
Art. 183a.  § 1. Jeżeli nie orzeczono o  tym w  wyroku, sąd określa odstępy czasu, w  których skazany ma zgłaszać się 
do Policji lub innego wyznaczonego organu, wskazuje minimalną odległość od osób chronionych zakazem zbliżani a się 
do nich oraz określa termin wykonania nakazu okresowego opuszczeni a lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzo nym.  
§ 2. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.  
Art. 184. Przesyłając odpis wyroku, w  którym orzeczono środek karny wymieniony w  niniej szym oddziale lub o d-
dziale 1, albo zawiadomienie o  wymierzeniu takiego środka, sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od 
której należy liczyć okres wykonywania tego środka.  
Art. 185. Pracodawcy lub instytucje wymienione w  art. 180 i 181 podejmują stosowne decyzje i  bezzwłocznie z a-
wiadamiają o  tym sąd, który w  razie stwierdzenia nieprawidłowości nakazuje je usunąć.  
Art. 186. Jeżeli wobec skazanego zastosowano art. 72 § 1 Kodeksu karnego, przepisy art. 180 i 181 stosuje się o d-
powiednio.  
Art. 186a. Na postanowienie, wydane na podstawie art. 84 § 1 Kodeksu karnego w  przedmiocie uznania za wykon a-
ny nakazu lub zakazu, przysługuje zażalenie.  
Oddział 3  
Przepadek  
Art. 187. § 1. Sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyc iąg naczelnikowi urz ę-
du skarbowego, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w  celu wykonania orzeczonego przepadku 
lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.  
§ 1a. Jeżeli wykonanie zabezpieczenia grożącego przepadku oraz grzywny, obowiązku n aprawienia szkody lub z a-
dośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego, nawiązki lub wykonania orzeczenia o kosztach sądowych 
w postępowaniu karnym zlecono naczelnikowi urzędu skarbowego zgodnie z art. 195a, sąd bezzwłocznie po uprawomo c-
nieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg temu naczelnikowi w celu wykonania orzeczonego przepadku lub n a-
wiązki na rzecz Skarbu Państwa.  
§ 2. Objęte przepadkiem przedmiot, korzyść majątkowa lub ich równowartość przechodzą na własność Skarbu Pa ń-
stwa z  chwil ą uprawomocnienia się wyroku, a  w wypadku wytoczenia powództwa, o  którym mowa w  art. 293 § 7 Kode k-
su postępowania karnego – z chwilą uprawomocnienia się wyroku oddalającego powództwo przeciwko Skarbowi Państwa.  
Art. 187a.  § 1. Wykonanie przepadku przedsięb iorstwa następuje prze z jego sprzedaż w  całości lub w zorganizow a-
nej części albo spieniężenie poszczególnych składników mienia przedsiębiorstwa.  
§ 2. Wykonanie przepadku przedsiębiorstwa następuje przez jego sprzedaż w  całości lub w  zorganizowanej części, 
chyba że sprzeciwiają się temu względy szybkości postępowania lub oczekiwana suma uzyskana ze sprzedaży nie jest 
istotnie większa od oczekiwanej sumy uzyskanej ze spieniężenia poszczególnych składników mienia przedsiębiorstwa, lub 
dalsza działalność przeds iębiorstwa nie jest uzasadniona.  
§ 3. O wyborze sposobu wykonania przepadku przedsiębiorstwa sąd rozstrzyga postanowieniem.  
§ 4. Do wykonania przepadku przedsiębiorstwa przez jego sprzedaż w  całości lub w  zorganizowanej części stosuje 
się odpowiednio przep isy Kodeksu postępowania cywilnego, z  zastrzeżeniem, że art. 106422 Kodeksu postępowania 
cywilnego nie stosuje się w  stosunku do Skarbu Państwa. Przepisu art. 187 § 1 nie stosuje się.  
§ 5. Orzeczony zarząd przymusowy trwa do chwili sprzedaży całości lub zo rganizowanej części przedsiębiorstwa.  
Jeżeli zarząd przymusowy nie był ustanowiony, sąd ustanawia go postanowieniem. Przepisy art. 292a § 1 i 8–10 Kodeksu 
postępowania karnego stosuje się odpowiednio.  
§ 6. Do czasu wykonania przepadku przedsiębiorstwa przy jmuje się, że zarząd przymusowy jest ustanowiony nad 
przedsiębiorstwem osoby fizycznej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 70 – Poz. 53 
 
 Art. 188. § 1. Wykonując przepadek, naczelnik urzędu skarbowego przejmuje w  posiadanie składniki mienia wymie -
nione w  wyroku.  
§ 2. Wykonując przepadek przedmiotów, równ owartości takich przedmiotów, korzyści osiągniętych z  przestępstwa 
albo równowartości takich korzyści, naczelnik urzędu skarbowego, w  razie potrzeby, ustala składniki mienia objętego 
przepadkiem, przed ich przejęciem.  
§ 2a. Wykonując przepadek przedsiębior stwa przez spieniężenie poszczególnych składników jego mienia, naczelnik 
urzędu skarbowego sporządza spis składników majątku przedsiębiorstwa i  przekazuje go sądowi. Sąd zatwierdza spis 
składników w  drodze postanowienia. Na postanowienie zażalenie służy pr okuratorowi, skazanemu i  jego obrońcy oraz 
właścicielowi lub innej osobie kierującej przedsiębiorstwem w  jego imieniu. Do czasu zatwierdzenia spisu nie dokonuje 
się czynności, o  których mowa w  § 5. 
§ 3. Przed przystąpieniem do przejęcia składników mienia, o których mowa w  § 1 lub  2, naczelnik urzędu skarbowego  
nie ma obowiązku wcześniejszego wzywania osoby, u  której się znajdują, do ich wydania.  
§ 4. Przejęte nieruchomości naczelnik urzędu skarbowego przekazuje w  zarząd właściwym organom administracji 
publi cznej.  
§ 5. Przejęte rzeczy ruchome, wierzytelności i  inne prawa majątkowe naczelnik urzędu skarbowego spienięża według 
przepisów o  egzekucji świadczeń pieniężnych w  postępowaniu egzekucyjnym w  administracji.  
§ 6. Przejęte przedmioty o  wartości historyczne j, naukowej lub artystycznej spienięża się, gdy wskazane przez w o-
jewódzkiego konserwatora zabytków państwowe muzeum, biblioteka lub archiwum nie wyrażą zgody na ich nieodpłatne 
nabycie.  
Art. 188a.  Jeżeli orzeczony przepadek nie może zostać wykonany w  całoś ci ani w  części, gdyż składnik mienia po d-
legający przepadkowi został usunięty, zniszczony, zgubiony, ukryty albo z  innych przyczyn faktycznych lub prawnych nie 
może zostać przejęty, sąd może orzec, a  w razie przepadku korzyści pochodzącej z  przestępstwa or zeka, przepadek równ o-
wartości  tego składnika mienia, chyba że przepadek dotyczy przedmiotów określonych w  art. 44 § 6 Kodeksu karnego.  
Art. 189. Przepadek rzeczy głównej obejmuje również przynależności tej rzeczy, chyba że co in nego wynika z orze-
czenia.  
Art. 189a.  Przepadek przedsiębiorstwa nie obejmuje jego nazwy ani firmy, ani wchodzących w  jego skład autorskich 
praw osobistych.  
Art. 190. § 1. Orzeczony przepadek nie narusza praw rzeczowych ograniczonych obciążających objęte przepadkiem 
składniki mienia, z wyjątkiem hipoteki i  zastawu, które wygasają, a  wierzytelności zabezpieczone tymi prawami podlegają 
zaspokojeniu do wysokości sumy uzyskanej ze spieniężenia składników mienia lub ich wartości, gdy nie zostaną spieni ę-
żone i  nie podlegają zniszczeniu.  
§ 2. Zaspokojenie wierzyciela, którego wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką lub zastawem, jeżeli przedmiot z a-
stawu nie podlega spieniężeniu, następuje po oszacowaniu nieruchomości lub przedmiotu zastawu. Oszacowanie nie-
ruchomości, według przepisów o  egzekucji z  nieruchomości, naczelnik urzędu skarbowego zleca komornikowi sądowemu.  
Art. 191. § 1. Podstawę ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości w  księdze wieczystej oraz po d-
stawę wykreślenia obciążających ją hipotek stanowi orzeczenie o  zastosowaniu przepadku, które dotyczy tej nieruchomości.  
§ 2. W razie wytoczenia przez osobę trzecią powództwa o  zwolnienie nieruchomości od wykonania przepadku, wpis 
własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej może nastąpić po prawomocnym oddaleniu powództ wa. 
Art. 192. § 1. W razie uchylenia orzeczenia o  przepadku, jego darowania lub zwolnienia rzeczy w  wyniku wniesi o-
nego powództwa składniki mienia przejęte w  trakcie wykonania przepadku zwraca się uprawnionemu. W  razie niemoż -
ności zwrotu Skarb Państwa odpo wiada za szkodę, którą poniósł uprawniony.  
§ 2. Osoba, której zwraca się przedmioty objęte przepadkiem lub wypłaca odszkodowanie w  ramach odpowiedzialności, 
o której mowa w  § 1, obowiązana jest do zwrotu Skarbowi Państwa sum zapłaconych wierzycielom na pod stawie art. 190 
do wysokości wartości zwróconych składników mienia lub wypłaconego odszkodowania. Jeżeli zwrotowi podlega nie -
ruchomość, wierzytelność Skarbu Państwa zabezpiecza się przez wpis hipoteki przymusowej w  księdze wieczystej pr o-
wadzonej dla tej n ieruchomości. Podstawę wpisu stanowi postanowienie o  zabezpieczeniu, wydane przez naczelnika 
urzędu skarbowego.  
§ 3. W zakresie nieuregulowanym w  niniejszej ustawie do odpowiedzialności, o  której mowa w  § 1, stosuje się prz e-
pisy Kodeksu cywilnego.  
§ 4. Przepisy § 1–3 stosuje się odpowiednio do przepadku orzeczonego w  razie zawieszenia lub umorzenia postęp o-
wania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 71 – Poz. 53 
 
 Art. 193. § 1. Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów dołączonych do a kt sprawy lub przechowywanych w sądo-
wej składnicy dowodów, sąd wydaje te prze dmioty właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.  
§ 2. Jeżeli orzeczono przepadek przedmiotów zabezpieczonych i  oddanych na przechowanie, sąd nakaże instytucji 
lub osobie, której przedmioty te oddano na przechowanie, aby wydała je właściwemu naczelnikowi u rzędu skarbowego.  
Art. 194. Minister Sprawiedliwości może określić, w  drodze rozporządzenia, wykaz przedmiotów, które w  razie 
orzeczenia ich przepadku przekazuje się bezpośrednio innym organom niż organ egzekucyjny wymieniony w  art. 187, 
mając na uwadze w  szczególności właściwość tych organów oraz rodzaj przedmiotów podlegających przekazaniu.  
Art. 195. Jeżeli wartość przedmiotów, których przepadek orzeczono, jest nieznaczna, sąd pozostawia je w  aktach 
sprawy albo zarządza ich zniszczenie. Z  czynności zniszc zenia sporządza się protokół.  
Art. 195a.  § 1. Jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek napr a-
wienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne, nawiązkę lub wykonanie orzeczenia 
o koszta ch sądowych w postępowaniu karnym, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wyk o-
nanie w całości naczelnikowi urzędu skarbowego określonemu zgodnie z art. 22 § 2 i 2a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. 
o postępowaniu egzekucyjnym w a dministracji.  
§ 2. W wypadku, o  którym mowa w  § 1, jeżeli orzeczono przepadek, naczelnik urzędu skarbowego prowadzi ró w-
nież egzekucję orzeczonej jednocześnie grzywny i  zasądzonych od skazanego kosztów sądowych oraz egzekucję orzecz o-
nego obowiązku naprawien ia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenia pieniężnego albo nawiązki.  
Art. 195aa.  § 1. Jeżeli przedmiot, którego przepadek orzeczono, ma wartość naukową, artystyczną lub historyczną, 
sąd może, na wniosek lub za zgodą muzeum, postanowić o wykonaniu przepadku tego przedmiotu poprzez przekazanie go 
temu muzeum.  
§ 2. W razie wydania postanowienia, o  którym mowa w  § 1, sąd nakaże naczelnikowi urzędu skarbowego lub inn e-
mu organowi wydanie przedmiotu, którego przepadek orzeczono, właściwemu muz eum. Skarb Państwa odpowiada za 
szkodę, którą poniosły osoby trzecie wskutek umorzenia postępowania prowadzonego celem wykonania orzeczonego 
przepadku. Jeżeli przedmiot, którego przepadek orzeczono, nie został jeszcze wydany naczelnikowi urzędu skarbowego 
lub innemu organowi, wydaje się go bezpośrednio właściwemu muzeum.  
Art. 195b.  Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do wykon ania orzeczeń, o  których mowa w roz-
dziale 66d Kodeksu postępowania karnego.  
Art. 195c.  Do zarządu przymusowego stosu je się odpowiednio przepisy K odeksu postępowania cywilnego o zarzą-
dzie przymusowym w  zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy – Kodeks postępowania karnego.  
Oddział 4  
Naprawienie szkody, zadośćuczynienie, nawiązka i  świadczenie pieniężne  
Art. 196. § 1. W  razie orzeczenia obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia na rzecz osoby, która nie 
brała udziału w  sprawie, nawiązki lub świadczenia pieniężnego, sąd, z  urzędu i  bez pobierania jakichkolwiek opłat, prz e-
syła tytuł egzekucyjny pokrzywdzonemu lub i nnej osobie uprawnionej.  
§ 2. Przy podziale sumy uzyskanej z  egzekucji – należności z  tytułu obowiązku naprawienia szkody, nawiązki lub 
świadczenia pieniężnego podlegają zaspokojeniu w  kolejności przewidzianej dla należności wierzycieli, którzy prowadzili 
egzekucję, według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, chyba że ze względu na rodzaj należności podlegają 
zaspokojeniu w  kolejności wyższej.  
Art. 196a.  (uchylony)  
Oddział 5  
Podanie wyroku do publicznej wiadomości  
Art. 197. § 1. Sąd określa sposób poda nia wyroku do publicznej wiadomości, jeżeli nie określono tego w  wyroku.  
§ 1a. Jeżeli sposób podania wyroku do publicznej wiadomości nie został okreś lony w  wyroku, sąd może orzec o poda-
niu wyr oku do publicznej wiadomości przez umieszczenie odpisu wyroku lu b wyciągu z  wyroku, ze wzmianką o prawomo c-
ności , na stronie Biuletynu Informacji Publicznej sądu.  
§ 2. Na postanowienie w  przedmiocie sposobu podania wyroku do publicznej wiadomości prokuratorowi oraz skaz a-
nemu i  jego obrońcy, a  także pokrzywdzonemu, choćb y nie był stroną w  procesie, przysługuje zażalenie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 72 – Poz. 53 
 
 Art. 198. § 1. W  razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w  czasopiśmie, sąd 
przesyła odpis wyroku lub wyciąg z  wyroku, ze wzmianką dotyczącą prawomocności, redakcji okreś lonego w  wyroku 
czasopisma, z  poleceniem wydrukowania w  jednym z  najbliższych jego numerów.  
§ 2. Redakcja czasopisma ma obowiązek zawiadomić sąd o  wykonaniu polecenia, przesyłając jednocześnie egze m-
plarz, w  którym zamieszczono ogłoszenie; w  razie nieprawid łowości sąd nakazuje je usunąć.  
Art. 199. § 1. W  razie orzeczenia podania wyroku do publicznej wiadomości w  inny sposób, sąd – zgodnie z  treścią 
wyroku – wydaje komu należy odpowiednie polecenie, przesyłając jednocześnie odpis wyroku lub wyciąg z  wyroku ze  
wzmianką o  prawomocności.  
§ 2. Ten, kto otrzymał polecenie, ma obowiązek je wykonać w  czasie, miejscu i  w sposób określony przez sąd oraz 
bezzwłocznie zawiadomić o  tym sąd, który w  razie zauważenia nieprawidłowości nakazuje je usunąć.  
Rozdział XIII  
Środki  zabezpieczające  
Art. 199a.  § 1. Sąd, który wydał orzeczenie w  pierwszej instancji, jest właściwy do orzekania w  przedmiocie śro d-
ków zabezpieczających na zasadach określonych w  rozdziale X Kodeksu karnego.  
§ 2. W sprawach dotyczących wykonania środka zabez pieczającego w pos taci pobytu w zakładzie psychia trycznym 
właściwy jest sąd, w którego okręgu sprawca przebywa, będący sądem teg o samego rzędu co sąd, który wy dał orzeczenie 
w pierwszej instancji. Sąd ten jest również właściwy w przedmiocie  zmiany tego śro dka zabezpiecza jącego na inny środek 
zabezpieczający.  
§ 3. Na postanowienie co do środka zabezpieczającego przysługuje zażalenie.  
Art. 199b.  § 1. Wniosek o  orzeczenie, zmianę lub uchylenie środka zabezpieczającego może złożyć również dyre k-
tor zakładu karne go, kierownik zakładu psychiatrycznego lub kierownik podmiotu leczniczego, w  którym sprawca odb y-
wa terapię lub terapię uzależnień.  
§ 2. Przed orzeczeniem, zmianą i  uchyleniem środka zabezpieczającego sąd wysłuchuje:  
1) psychologa;  
2) w sprawach osób niepoc zytalnych, o  ograniczonej poczytalności lub z  zaburzeniami osobowości albo gdy sąd uzna 
to za wskazane – ponadto lekarza psychiatrę;  
3) w sprawach osób z  zaburzeniami preferencji seksualnych – biegłych wskazanych w  pkt 1 i 2 oraz lekarza seksuologa 
lub psy chologa seksuologa.  
W sprawach osób uzależnionych można również wysłuchać biegłego w  przedmiocie uzależnienia.  
§ 3. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca lub jego obrońca oraz wnioskodawca określony w  § 1. 
§ 4. Można pozostawić bez rozpoz nania wniosek o  zmianę lub uchylenie środka zabezpieczającego, jeżeli od wyd a-
nia poprzedniego orzeczenia w  tym przedmiocie upłynęło mniej niż 6  miesięcy, a  wnioskodawca nie wskazał nowych 
okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia.  
Art. 200. § 1. Przez zakład psychiatryczny, o  którym mowa w  art. 93a § 1 pkt 4 Kodeksu karnego, rozumie się po d-
miot leczniczy udzielający świadczeń opieki zdrowotnej w  zakresie opieki psychiatrycznej.  
§ 2. Zakłady psychiatryczne, o  których mowa w  § 1, mogą być organizowa ne jako zakłady dysponujące warunkami:  
1) podstawowego zabezpieczenia;  
2) wzmocnionego zabezpieczenia;  
3) maksymalnego zabezpieczenia.  
§ 3. (uchylony)  
§ 3a. Zakłady psychiatryczne wykonujące środek zabezpieczający w  postaci umieszczenia w  zakładzie psychia trycz-
nym wobec sprawców określonych w  art. 93c pkt 3 Kodeksu karnego, organizowane są jako zakłady dysponujące waru n-
kami wzmocnionego zabezpieczenia.  
§ 3b. Środek zabezpieczający w  postaci terapii orzeczonej wobec sprawcy określonego w  art. 93c pkt 3 Kodek su 
karnego wykonuje się w  podmiotach leczniczych.  
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Zakłady, o  których mowa w  § 2 pkt 3, podlegają ministrowi właściwemu do spraw zdrowia.  
  
Dziennik  Ustaw  – 73 – Poz. 53 
 
 Art. 200a.  Do zakładu psychiatrycznego dysponującego warunkami maksymalnego zabezpieczenia kieruje  się sprawcę, 
jeżeli:  
1) jego powtarzające się zachowania zagrażające życiu lub zdrowiu innych osób lub powodujące niszczenie przedmi o-
tów znacznej wartości nie mogą być opanowane w  zamkniętym zakładzie psychiatrycznym dysponującym waru n-
kami wzmocnionego za bezpieczenia;  
2) nie jest możliwe zapobieżenie samowolnemu oddaleniu się z  zamkniętego zakładu psychiatrycznego dysponującego 
wzmocnionymi warunkami zabezpieczenia sprawcy, stwarzającego znaczne zagrożenie poza zakładem.  
Art. 200b.  Do zakładu psychiatryczn ego dysponującego warunkami wzmocnionego zabezpieczenia kieruje się sprawcę, 
jeżeli: 
1) jego zachowania zagrażające życiu lub zdrowiu innych osób lub powodujące niszczenie przedmiotów znacznej wartości 
nie mogą być opanowane w  zakładzie psychiatrycznym, dy sponującym warunkami podstawowego zabezpieczenia;  
2) nie jest możliwe zapobieżenie samowolnemu oddaleniu się z  zakładu psychiatrycznego, dysponującego warunkami 
podstawowego zabezpieczenia sprawcy, stwarzającego zagrożenie poza zakładem.  
Art. 200c.  Do zakł adu psychiatrycznego dysponującego warunkami podstawowego z abezpieczenia kieruje się spra w-
cę, który nie kwalifikuje się do zakładu psychiatrycznego, o  którym mowa w  art. 200a oraz w  art. 200b.  
Art. 201. § 1. W  celu zapewnienia właściwego miejsca wykonywani a środków zabezpieczających, o  których mowa 
w art. 200 § 1 i 2, minister właściwy do spraw zdrowia powołuje komisję psychiatryczną do spraw środków zabezpiecz a-
jących.  
§ 1a. Do zadań komisji psychiatrycznej do spraw środków zabezpieczających należy:  
1) wyda wanie opinii dla właściwych sądów lub innych uprawnionych instytucji w  sprawie przyjmowania, wypisywania 
lub przenoszenia sprawców, wobec których orzeczono wykonywanie środka zabezpieczającego w  zakładach 
psychiatrycznych;  
2) analiza dostępnej dokumentacji , w tym dokumentacji medycznej, w  zakresie określonym w  pkt 1; 
3) analiza informacji o  liczbie dostępnych miejsc w  zakładach psychiatrycznych przeznaczonych do wykonywania 
środków zabezpieczających;  
4) wizytacja i  ocena zakładów psychiatrycznych dysponując ych warunka mi podstawowego, wzmocnionego i maks y-
malnego zabezpieczenia, w  których wykonywany jest środek zabezpieczający.  
§ 2. Wykonując orzeczenie o zastosowaniu środka  zabezpieczającego związanego z umiesz czeniem w zakładzie  
psychiatrycznym, o  którym mo wa w  art. 200 § 1, sąd, po zasięgnięciu opinii komisji psychiatrycznej do spraw środków 
zabezpieczających, określa rodzaj tego zakładu i  przesyła odpis orzeczenia wraz z  poleceniem doprowadzenia sprawcy 
właściwej ze względu na miejsce pobytu sprawcy jednos tce Policji lub właściwemu organowi wojskowemu, a  odpis orz e-
czenia oraz polecenie doprowadzenia wraz z  poleceniem przyjęcia – kierownikowi wskazanego zakładu. Kierownik 
wskazanego zakładu psychiatrycznego zapewnia transport sanitarny odpowiadający wymagani om określonym dla zespołu 
ratownictwa medycznego, po powiadomieniu go przez właściwą jednostkę Policji lub właściwy organ wojskowy 
o miejscu, dniu oraz godzinie planowanego transportu.  
§ 2a. (uchylony)  
§ 2b. W wypadku skierowania sprawcy na terapię lub ter apię uzależnień sąd przesyła odpis orzeczenia kierownikowi 
podmiotu leczniczego.  
§ 2c. (uchylony)  
§ 2d. (uchylony)  
§ 3. Jeżeli sprawca przebywa w  zakładzie karnym albo w  areszcie śledczym, polecenie doprowadzenia sąd przesyła 
dyrektorowi tego zakładu lub a resztu, załączając odpis orzeczenia.  
§ 3a. Za sporządzenie opinii określonej w  § 2 członkom komisji przysługuje wynagrodzenie oraz zwrot poniesionych 
przez nich niezbędnych wydatków na zasadach określonych w  art. 618f Kodeksu postępowania karnego. Członkow ie  
komisji mają prawo do zwrotu kosztów przejazdu na posiedzenia komisji na zasadach określonych w  przepisach dotyczących  
podróży służbowych na terenie kraju.  
  
Dziennik  Ustaw  – 74 – Poz. 53 
 
 § 4. Minister właściwy do spraw zdrowia, w  porozumieniu z  Ministrem Sprawiedliwości, określa, w  drodze rozp o-
rządzenia:  
1) tryb powoływania i  odwoływania członków komisji psychiatrycznej do spraw środków zabezpieczających, jej skład 
i sposób działania, a  także sposób postępowania z  prowadzoną przez komisję dokumentacją,  
2) regulamin organizacyjno -porządkowy wykonywania środków zabezpieczających,  
3) warunki zabezpieczenia zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do wykonywania środka zabezpieczającego, 
o których mowa w  art. 200 § 2 
– mając na uwadze prawidłową realizację zadań komisji, poddanie sprawcy  umieszczonego w  zakładzie psychiatrycznym 
właściwemu leczeniu lub właściwym metodom terapeutycznym, przeciwdziałanie zachowaniom sprawcy zagrażającym 
życiu i  zdrowiu własnemu i  innych osób lub powodującym niszczenie przedmiotów znacznej wartości oraz zapo bieżenie 
samowolnemu oddaleniu się sprawcy z  zakładu.  
§ 5. Minister właściwy do spraw zdrowia ogłasza, w  drodze obwieszczenia, w  Dzienniku Urzędowym Rzeczy pospolitej 
Polskiej „Monitor Polski” wykazy:  
1) zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do wykonywa nia środka zabezpieczającego wobec sprawców określ o-
nych w  art. 93c pkt 1–3 Kodeksu karnego, w  tym zakładów psychiatrycznych przeznaczonych do wykonywania 
środka zabezpieczającego w  postaci pobytu w  zakładzie psychiatrycznym, orzeczonego wobec skazanych za prze-
stępstwa skierowane przeciwko wolności seksualnej, z  uwzględnieniem warunków, o  których mowa w  art. 200 § 2, 
wraz z  podaniem liczby łóżek;  
2) podmiotów leczniczych przeznaczonych do wykonywania terapii wobec sprawców określonych w  art. 93c Kodeksu 
karnego w  zakresie działalności stacjonarnej, wraz z  podaniem liczby łóżek.  
§ 6. (uchylony)  
Art. 202. Sprawcę, wobec którego wykonywany jest środek zabezpieczający, obejmuje się odpowiednim postęp o-
waniem leczniczym, psychoterapeutycznym, rehabilitacyjnym lub r esocjalizacyjnym, którego celem jest poprawa stanu 
jego zdrowia i  zachowania w  stopniu umożliwiającym funkcjonowanie w  społeczeństwie w  sposób niestwarzający zagr o-
żenia porządku prawnego, a  w wypadku sprawcy umieszczonego w  zakładzie psychiatrycz nym – równ ież dalsze leczenie 
w warunkach poza tym zakładem.  
Art. 202a.  § 1. Pobyt w  zakładzie psychiatrycznym orzeczony wobec sprawców, o  których mowa w  art. 93c pkt 2 
Kodeksu karnego, następuje przed wykonaniem kary pozbawienia wolności, podczas przerwy w  wykonywa niu tej kary 
lub po jej wykonaniu. O  zwolnieniu z  zakładu rozstrzyga sąd na podstawie wyników leczenia.  
§ 2. Sąd zalicza na poczet kary okres pobytu skazanego w  zakładzie. Skaz anego można warunkowo zwolnić z odbycia  
reszty kary, jeżeli zostały spełnione wa runki, o  których mowa w  art. 77–79 Kodeksu karnego, a  wyniki leczenia za tym 
przemawiają; dozór jest obowiązkowy.  
Art. 202b.  § 1. Orzekając terapię lub terapię uzależnień wobec skazanego określonego w  art. 93c pkt 5 Kodeksu 
karnego, który zostaje zwolniony  z zakładu psychiatrycznego lub zakładu karnego, sąd ustala okres próby na czas od 6 mie-
sięcy  do lat 2 i oddaje skazanego pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organiz a-
cji społecznej, do której działalności należy tr oska o  wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym.  
§ 2. Sąd może zarządzić ponowne umieszczenie skazanego w  zakładzie karnym, jeżeli skazany w  okresie próby 
uchyla się od poddania się terapii lub terapii uzależnień, uchyla się od dozoru kura tora, popełnia przestępstwo lub rażąco 
narusza porządek prawny albo regulamin organizacyjny podmiotu leczniczego.  
§ 3. Jeżeli w  okresie próby i  w ciągu dalszych 6  miesięcy nie zarządzono ponownego umieszczenia skazanego w  za-
kładzie karnym, karę uważa się za odbytą z  upływem okresu próby.  
Art. 203. § 1. Kierownik zakładu psychiatrycznego, w którym wykonuje się środek zabezpiecz ający w postaci pob y-
tu w zakładzie psychiatrycznym, nie rzadziej niż co 6 miesięcy przesyła do sądu opinię o stanie zdrowia sprawcy umies z-
czonego w tym zakładzie oraz o postępach w leczeniu lub terapii. Opinię taką kierownik zakładu psychiat rycznego ob o-
wiązany jest przesłać bezzwłocznie, jeżeli w związku ze zmianą st anu zdrowia sprawcy uzna, że je go dalsze pozostawanie 
w zakładzie nie jest konieczne.  
§ 2. Sąd może w  każdym czasie żądać opinii o  stanie zdrowia i  stosowanym leczeniu lub terapii oraz ich wyników 
wobec sprawcy umieszczonego w  zakładzie, o  którym mowa w  § 1. 
 § 2a.  W opiniach, o których mowa w § 1 i 2, zamieszcza się również  opinię o tym, czy ze względu na stan zdrowia 
sprawcy jego udział w posiedzeniu, o którym mowa w art. 204 § 2, byłby niewskazany. W razie potrzeby sąd zasięga 
opinii innych biegłych.  
§ 3. Za sporządzenie opinii określonej w  § 1 wynagrodzenie nie przysługuj e. 
  
Dziennik  Ustaw  – 75 – Poz. 53 
 
 Art. 204. § 1. Jeżeli wobec sprawcy orzeczono pobyt w  zakładzie psychiatrycznym, sąd, nie rzadziej niż co 6  miesięcy , 
orzeka w  przedmiocie dalszego stosowania tego środka, a  w wypadku uzyskania opinii, że dalsze pozostawanie sprawcy 
w zakładzie nie jest  konieczne – bezzwłocznie. W  razie potrzeby sąd zasięga opinii innych biegłych.  
§ 2. W posiedzeniu w  przedmiocie dalszego stosowania pobytu sprawcy w  zakładzie psychiatrycznym obowiązkowy 
jest udział:  
1) prokuratora;  
2) obrońcy w  wypadkach określonych w  art. 8 § 2, chyba że sąd orzeka na korzyść lub zgodnie z  wnioskiem skazanego.  
§ 2a. Sprawca ma prawo wziąć udział w posiedzeniu, o którym mowa w § 2. Sprawca nie bierze udziału w posiedz e-
niu, jeżeli z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba ż e sąd uzna jego udział za konieczny.  
§ 2b. Doręczając sprawcy zawiadomienie o terminie posiedzenia, o którym mowa w § 2, należy go pouczyć o prawie 
do złożenia wniosku o doprowadzenie go na to posiedzenie.  
§ 2c. Wniosek, o którym mowa w § 2b, powinien by ć złożony w terminie 7  dni od dnia doręczenia zawiado mienia 
o terminie posiedzenia, o którym mowa w § 2. Wniosek złożony po tym terminie podlega rozpoznaniu, jeżeli nie powoduje  to 
konieczności zmiany terminu tego posiedzenia.  
§ 2d.  Wniosek, o którym mowa  w § 2b, może być złożony również kierownik owi zakładu psychiatrycznego, 
w którym sprawca jest umieszczony. Kierownik zakładu psychiatrycznego niezwłoc znie przekazuje wniosek do właś ci-
wego sądu.  
§ 3. Orzekając o  zwolnieniu z  zakładu psychiatrycznego, sąd w  razie stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do przyj ę-
cia sprawcy do domu pomocy społecznej w  rozumieniu ustawy z  dnia 19  sierpnia 1994  r. o ochronie zdrowia psychiczn e-
go (Dz. U. z 2020 r. poz. 6 85), zawiadamia o  tym właściwy organ do spraw pomocy społeczne j. 
§ 4. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli wobec sprawcy orzeczono inny środek zabezpieczający, z  tym że sąd 
orzeka w  przedmiocie dalszego stosowania tego środka nie rzadziej niż co 12  miesięcy.  
Art. 204a.  Wobec sprawcy umieszczonego w  zakładzie p sychiatrycznym można stosować środki przymusu bezp o-
średniego na zasadach, w  trybie i  w sposób określony w  przepisach o  ochronie zdrowia psychicznego.  
Art. 204b.  W zakładach psychiatrycznych, o  których mowa w  art. 200 § 2 pkt 2 i 3, dopuszcza się kontrolowa nie 
przedmiotów posiadanych przez sprawców oraz pomieszczeń, w  których oni przebywają. Przepisy art. 116 § 4–6 stosuje 
się odpowiednio.  
Art. 204c.  Osobiste kontakty sprawcy przebywającego w  zakładzie psychiatrycznym, o  którym mowa w  art. 200 § 2 
pkt 2 lub 3, z osobami odwiedzającymi mogą odbywać się tylko za zgodą kierowników tych zakładów. Można odmówić 
udzielenia takiej zgody, w  szczególności gdy kontakty te powodują wzrost ryzyka zachowań niebezpiecznych.  
Art. 204d.  § 1. Sprawcy przebywającemu w  zakładzi e psychiatrycznym, o  którym mowa w  art. 200c, można udzielić 
zezwolenia na czasowy pobyt poza zakładem pod opieką członka rodziny lub osoby godnej zaufania, jeżeli jest to uzasa d-
nione względami terapeutycznymi lub ważnymi względami rodzinnymi, zaś niebezpi eczeństwo, że sprawca przebywający 
poza zakładem dopuści się czynu zabronionego lub zagrozi własnemu życiu lub zdrowiu, jest nieznaczne.  
§ 2. Zezwolenia udziela się na okres nieprzekraczający 3  dni. W  wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych wypa d-
kach można udzielić zezwolenia na okres nieprzekraczający 7  dni. 
§ 3. Zezwolenia udziela kierownik zakładu po uzyskaniu opinii lekarza prowadzącego. O  udzieleniu zezwolenia ki e-
rownik zakładu niezwłocznie informuje sąd.  
§ 4. Jeżeli sprawca nie powróci do zakładu psych iatrycznego, o  którym mowa w  art. 200c, z  upływem okresu, na 
który udzielono zezwolenia, sąd niezwłocznie zarządza jego poszukiwanie i  zatrzymanie przez Policję oraz doprowadz e-
nie do zakładu. Sprawcę doprowadza Policja w  asyście lekarza.  
§ 5. Sprawcy, któr y nie powrócił do zakładu psychiatrycznego, o  którym mowa w  art. 200c, z  upływem okresu, na 
który udzielono zezwolenia, można udzielić ponownego zezwolenia na czasowy pobyt poza zakładem nie wcześniej niż 
po upływie roku od dnia powrotu sprawcy do zakładu.  
§ 6. Sprawcy, który, przebywając poza zakładem psychiatrycznym, o  którym mowa w  art. 200c, dopuścił się czynu 
zabronionego lub zagroził własnemu życiu lub zdrowiu, nie udziela się ponownego zezwolenia na czasowy pobyt poza 
zakładem.  
  
Dziennik  Ustaw  – 76 – Poz. 53 
 
 Art. 205. Do wykonania  orzeczonego tytułem środka zabezpieczającego zakazu lub nakazu, o  którym mowa w  art. 39 
pkt 2–3 Kodeksu karnego, stosuje się odpowiednio art. 180–186. 
Art. 205a.  § 1. Na wniosek pokrzywdzonego upoważniony sędzia niezwłocznie zawiadamia pokrzywdzonego, jeg o 
przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje, o  zwolnieniu sprawcy z  zakładu 
psychiatrycznego po uchyleniu lub zmianie środka zabezpieczającego, ucieczce sprawcy z  zakładu psychiatrycznego, 
a także o  udzieleniu zez wolenia, o  którym mowa w  art. 204d.  
§ 2. O prawie do złożenia wniosku, o  którym mowa w  § 1, poucza pokrzywdzonego sąd, kierując orzeczenie do wyk o-
nania . 
§ 3. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o  którym mowa w  § 1, przekazuje się również świadkowi.  
Rozdział XIV  
Należności sądowe  
Art. 206. § 1. Sąd wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia kosztów sądowych lub pieniężnej kary porządkowej do 
ich zapłacenia w  terminie 30  dni, a  w razie bezskutecznego upływu tego terminu należności te ściąga się w  drodze egz ekucji.  
§ 2. W zakresie rozkładania na raty i  umarzania należności sądowych stosuje się odpowiednio art. 49–51, przy czym 
okres rozłożenia na raty pieniężnej kary porządkowej nie może przekroczyć 6  miesięcy.  
§ 3. Przepisy § 1 i 2 mają odpowiednie zastosowa nie do wykonania orzeczenia o:  
1) nawiązce na rzecz Skarbu Państwa oraz o  przepadku, jeżeli jego przedmiotem jest kwota pieniężna,  
2) nawiązce lub świadczeniu pieniężnym na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej  
– z tym że okres  rozłożenia na raty tych należności nie może przekroczyć 1  roku.  
§ 4. W razie zasądzenia kosztów sądowych na rzecz jednostki samorządu terytorialnego sąd, z  urzędu i  bez pobier a-
nia jakichkolwiek opłat, przesyła tytuł egzekucyjny jednostce samorządu terytor ialnego. Przepisów § 1 i 2 oraz art. 12a 
nie stosuje się.  
Rozdział XV  
Tymczasowe aresztowanie  
Art. 207. Wykonanie tymczasowego aresztowania służy realizacji celów, dla których ten środek zastosowano, 
a w szczególności zabezpieczeniu prawidłowego toku postę powania karnego.  
Art. 207a.  Sposób wykonywania tymczasowego aresztowania nie może naruszać uprawnień procesowych tymcz a-
sowo aresztowanego.  
Art. 208. § 1. Areszty śledcze podlegają Ministrowi Sprawiedliwości.  
§ 2. Tymczasowe aresztowanie wykonuje się w  aresztach śledczych.  
§ 3. Areszty śledcze mogą być tworzone jako samodzielne areszty lub jako wyodrębnione oddziały zakładów ka r-
nych. Kilka aresztów śledczych może posiadać wspólną administrację bądź wydzielone służby.  
§ 4. Aresztem śledczym kieruje dyrektor; wyodrębnionym oddziałem może kierować podlegający dyrektorowi ki e-
rownik.  
§ 5. Minister Sprawiedliwości, w  drodze zarządzenia, tworzy i  znosi areszty śledcze, mając na względzie istniejące 
potrzeby w  tym zakresie.  
§ 6. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, określa, w  drodze zarządzenia, przeznaczenie aresztów śledczych, 
uwzględniając w  szczególności potrzebę zapewnienia oraz racjonalnego wykorzystania miejsc zakwaterowania dla wszys t-
kich tymczasowo aresztowanych.  
Art. 209. Do wykonywania tymczasowego areszto wania stosuje się odpowiednio przepisy odnoszące się do wyk o-
nywania kary pozbawienia wolności, ze zmianami wynikającymi z  przepisów niniejszego rozdziału.  
Art. 210. Przyjmując tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego należy  go bezzwłocznie poinformowa ć o przy-
sługujących  mu prawach i  ciążących na nim obowiązkach oraz o  konsekwencjach wynikających z  art. 139 § 1 Kodeksu 
postępowania karnego, a  zwłaszcza umożliwić mu zapoznanie się z  przepisami niniejszego kodeksu i  regulaminu organ i-
zacyjno -porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania, oraz poddać odpowiednim badaniom lekarskim i  za-
biegom sanitarnym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 77 – Poz. 53 
 
 Art. 211. § 1. Po przyjęciu tymczasowo aresztowanego do aresztu śledczego bezzwłocznie zawiadamia się o  tym organ, 
do którego dyspozycji tymczasowo ar esztowany pozostaje.  
§ 2. Tymczasowo aresztowany ma prawo, bezzwłocznie po osadzeniu go w  areszcie śledczym, zawiadomić o  miej-
scu swojego pobytu osobę najbliższą albo inną osobę, stowarzyszenie, organizację lub instytucję, a  także swojego obro ń-
cę. Tymczas owo aresztowany cudzoziemiec ma ponadto prawo powiadomić właściwy urząd konsularny, a  w razie braku 
takiego urzędu – właściwe przedstawicielstwo dyplomatyczne.  
§ 3. Tymczasowo aresztowanego zwalnia się w  dniu, w  którym upływa termin zastosowania tymczasowe go areszt o-
wania.  
§ 4. Bezpośrednio przed zwolnieniem z  aresztu śledczego tymczasowo aresztowanemu udziela się stosownych inform a-
cji mających na celu przygotowanie go do życia po zwolnieniu, w  tym także o  zakresie pomocy postpenitencjarnej oraz 
o instytucja ch i organach udzielających tej pomocy.  
§ 5. Administracja aresztu śledczego jest obowiązana udzielić zwalnianemu pomocy w  udaniu się do miejsca zame l-
dowania lub miejsca zamieszkania albo do podmiotu leczniczego.  
§ 6. (uchylony)  
§ 7. (uchylony)  
Art. 212. § 1. Tymczasowo aresztowani powinni być rozmieszczani w  areszcie śledczym w  sposób zapobiegający 
ich wzajemnej demoralizacji. W  szczególności należy oddzielać niekaranych od uprzednio odbywających karę pozbawi e-
nia wolności oraz młodocianych od dorosłych, ch yba że szczególne względy wychowawcze przemawiają za umieszcz e-
niem dorosłego z  młodocianym lub młodocianymi. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych w  oddziałach i  ce-
lach mieszkalnych bierze się pod uwagę w  szczególności:  
1) konieczność oddzielenia t ymczasowo aresztowanych od skazanych, a  także tymczasowo aresztowanych funkcjon a-
riuszy organów powołanych do ochrony bezpieczeństwa publicznego albo funkcjonariuszy i  pracowników Służby 
Więziennej, pracowników organów wymiaru sprawiedliwości i  ścigania od pozostałych tymczasowo aresztowanych;  
2) potrzebę zapewnienia porządku i  bezpieczeństwa w  areszcie śledczym;  
3) zalecenia lekarskie, psychologiczne i  rehabilitacyjne;  
4) potrzebę kształtowania właściwej atmosfery wśród tymczasowo aresztowanych;  
5) konieczn ość zapobiegania samoagresji i  popełnianiu przestępstw podczas tymczasowego aresztowania.  
§ 2. Przy rozmieszczaniu tymczasowo aresztowanych administracja aresztu śledczego uwzględnia wskazania organu, 
do którego dyspozycji pozostają, mające na celu zabezpi eczenie prawidłowego toku postępowania karnego i  zapewnienie 
bezpieczeństwa w  areszcie.  
§ 2a. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do konwojowania tymczasowo aresztowanych.  
§ 3. Jeżeli zachodzi konieczność izolowania tymczasowo aresztowanych od siebie, orga n, do którego dyspozycji p o-
zostają, informuje o  tym dyrektora aresztu śledczego.  
Art. 212a.  § 1. Komisja penitencjarna kwalifikuje tymczasowo aresztowanego jako stwarzającego poważne zagr o-
żenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu o raz dokonuje, co najmniej raz na 3  miesiące, wer y-
fikacji decyzji w  tym przedmiocie. O  podjętych decyzjach zawiadamia się organ, do którego dyspozycji tymczasowo 
aresztowany pozostaje, oraz sędziego penitencjarnego.  
§ 2. Tymczasowo aresztowanego, o  którym m owa w  § 1, osadza się w  wyznaczonym oddziale lub celi aresztu śle d-
czego w  warunkach zapewniających wzmożoną ochronę społeczeństwa i  bezpieczeństwo tego aresztu, zawiadamiając 
o tym sędziego penitencjarnego.  
§ 3. Przy kwalifikowaniu tymczasowo aresztowanego  jako stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo p o-
ważne zagrożenie dla bezpieczeństwa aresztu stosuje się odpowiednio przepisy art. 88a § 1 i 2. 
§ 4. (uchylony)  
§ 5. Tymczasowo aresztowanego objętego ochroną na mocy ustawy z  dnia 25  czerwca 1997  r. o świadku koronnym 
można osadzić, za jego zgodą, w  oddziale lub celi, o  których mowa w  art. 88a § 3. 
§ 6. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 78 – Poz. 53 
 
 Art. 212b.  § 1. W  areszcie śledczym tymczasowo aresztowany, o  którym mowa w  art. 212a, przebywa w następuj ą-
cych warunkach:  
1) cele mieszkaln e oraz miejsca i  pomieszczenia wyznaczone do: pracy, nauki, przeprowadzania spacerów, widzeń, 
odprawiania nabożeństw, spotkań religijnych i  nauczania religii oraz zajęć kulturalno -oświatowych, z  zakresu kult u-
ry fizycznej i  sportu wyposaża się w  odpowiedni e zabezpieczenia techniczno -ochronne;  
2) cele mieszkalne są częściej kontrolowane niż te, w  których osadza się tymczasowo aresztowanego, wobec którego 
nie podjęto decyzji, o  której mowa w  art. 212a § 1; 
3) tymczasowo aresztowany może uczyć się, pracować, bezpośrednio uczestniczyć w  nabożeństwach, spotkaniach rel i-
gijnych i  nauce religii oraz korzystać z  zajęć kulturalno -oświatowych, z  zakresu kultury fizycznej i  sportu tylko 
w oddziale, w  którym jest osadzony;  
4) poruszanie się tymczasowo aresztowanego po terenie aresztu śledczego odbywa się pod wzmocnionym dozorem 
i jest ograniczone tylko do niezbędnych potrzeb;  
5) tymczasowo aresztowanego poddaje się kontroli osobistej przy każdorazowym wyjściu i  powrocie do celi;  
6) spacer tymczasowo aresztowanego odbywa  się w  wyznaczonych miejscach pod wzmocnionym dozorem;  
7) sposób osobistego kontaktowania się przedstawicieli podmiotów określonych w  art. 38 § 1 z tymczasowo aresztow a-
nym określa każdorazowo dyrektor aresztu śledczego;  
8) widzenia odbywają się w  wyznaczon ych miejscach pod wzmocnionym dozorem. W  czasie korzystania z  widzeń 
w sposób uniemożliwiający bezpośredni kontakt z  osobami odwiedzającymi tymczasowo aresztowany nie może sp o-
żywać artykułów żywnościowych i  napojów. Widzenia nie mogą odbywać się w  obecnośc i tymczasowo aresztow a-
nego, wobec którego nie podjęto decyzji, o  której mowa w  art. 212a § 1; 
9) tymczasowo aresztowany nie może korzystać z  własnej odzieży i  obuwia.  
§ 2. Zachowanie tymczasowo aresztowanego stwarzającego poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie 
dla bezpieczeństwa aresztu podlega stałemu monitorowaniu. Monitorowanie prowadzi się w  celach mieszkalnych wraz 
z częścią przeznaczoną do celów sanitarno -higienicznych oraz w  miejscach i  pomieszczeniach, o  których mowa w  § 1 
pkt 1. Moni torowany obraz lub dźwięk podlega utrwalaniu.  
§ 3. Przepisy art. 88b § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.  
Art. 212ba.  § 1. Jeżeli w  związku z  toczącym się lub zakończonym postępowaniem karnym, w  którym tymczasowo 
aresztowany uczestniczy lub uczestniczył w  charakterze podejrzanego, oskarżonego, świadka lub pokrzywdzonego, w y-
stąpiło poważne zagrożenie lub istnieje bezpośrednia obawa wystąpienia poważnego zagrożenia dla jego życia lub zdr o-
wia, dyrektor aresztu śledczego obejmuje takiego tymczasowo aresztowanego sz czególną ochroną w  warunkach zwię k-
szonej izolacji i  zabezpieczenia, polegającą w  szczególności na:  
1) kontroli stanu jego zdrowia;  
2) udzielaniu pomocy psychologicznej;  
3) stałym nadzorze i  cenzurze korespondencji;  
4) kontroli rozmów w  trakcie widzeń.  
§ 2. Szczególna ochrona może polegać również na stosowaniu wobec tymczasowo aresztowanego, o  którym mowa 
w § 1: 
1) warunków wykonywania tymczasowego aresztowania określonych w  art. 212b,  
2) ochrony osobistej w  rozumieniu ustawy z  dnia 25  czerwca 1997  r. o świadku koronnym  
– za zgodą tymczasowo aresztowanego.  
§ 3. Dyrektor aresztu śledczego obejmuje tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną na wniosek sądu, przed 
którym toczy się postępowanie karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze. 
We wniosku należy podać przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną oraz wskazać czas jej trw a-
nia, nie dłuższy niż 3  miesiące.  
§ 4. Dyrektor aresztu śledczego może objąć tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną na jego uzasadniony 
wniosek; we wniosku należy podać przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną oraz wskazać czas 
jej trwania, nie dłuższy niż 3  miesiące. Przed podjęciem decyzji dyrektor aresztu śledczego zasięga opinii odpowiednio 
sądu lub pro kuratora, o  których mowa w  § 3, a po zakończeniu postępowania karnego opinii sędziego penitencjarnego; do 
czasu otrzymania opinii dyrektor może tymczasowo stosować wobec tymczasowo aresztowanego środki, o  których mowa 
w § 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 79 – Poz. 53 
 
 § 5. W decyzji o  objęciu tymcza sowo aresztowanego szczególną ochroną należy określić termin, do którego ochrona 
ma trwać, a  także wskazać sposób realizacji tej ochrony.  
§ 6. Jeżeli po upływie terminu, o  którym mowa w  § 5, w dalszym ciągu występuje poważne zagrożenie lub istnieje 
bezpośr ednia obawa wystąpienia poważnego zagrożenia dla życia lub zdrowia tymczasowo aresztowanego, szczególną 
ochronę przedłuża się na kolejny okres; przepisy § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. Decyzja o  przedłużeniu szczególnej 
ochrony winna być wydana w  sposób z abezpieczający ciągłość stosowania tej ochrony.  
§ 7. W wypadku ustania przyczyny objęcia tymczasowo aresztowanego szczególną ochroną, dyrektor aresztu śle d-
czego, na wniosek sądu, przed którym toczy się postępowanie karne, albo prokuratora prowadzącego lub nadzorującego 
postępowanie przygotowawcze, cofa szczególną ochronę. W  wypadku objęcia szczególną ochroną tymczasowo areszt o-
wanego na jego wniosek, cofnięcie szczególnej ochrony może nastąpić na wniosek tymczasowo aresztowanego lub 
z urzędu, po zasięgnięciu  opinii odpowiednio sądu lub prokuratora, o  których mowa w  § 3, a po zakończeniu postępow a-
nia karnego opinii sędziego penitencjarnego.  
§ 8. Decyzję o  objęciu szczególną ochroną, a  także decyzję o  przedłużeniu lub o  cofnięciu jej stosowania doręcza się 
tymc zasowo aresztowanemu.  
§ 9. Dyrektor aresztu śledczego zawiadamia sędziego penitencjarnego o  objęciu tymczasowo aresztowanego szcz e-
gólną ochroną, o  jej przedłużeniu lub o  jej cofnięciu.  
§ 10. Szczególna ochrona jest stosowana także w  razie przeniesienia tym czasowo aresztowanego do innego aresztu 
śledczego. Dyrektor aresztu śledczego, w  którym tymczasowo aresztowany przebywa, informuje dyrektora aresztu śle d-
czego, do którego tymczasowo aresztowany ma być przeniesiony, o  objęc iu go szczególną ochroną oraz o dotychczas o-
wym sposobie ochrony i  przyczynach jej zastosowania. Dyrektor aresztu śledczego, do którego tymczasowo aresztowany 
został przeniesiony, niezwłocznie zawiadamia sędziego penitencjarnego o  stosowaniu wobec tymczasowo aresztowanego 
szczególnej ochron y. 
§ 11. Po zakończeniu postępowania karnego organem właściwym w  zakresie składania wniosków sądu lub prokur a-
tora, o  których mowa w  § 3 i 7, jest sędzia penitencjarny.  
Art. 212c.  § 1. Tymczasowo aresztowanego poddaje się badaniom osobopoznawczym, w  zakresi e niezbędnym dla 
zapobiegania wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych oraz zapewnie nia porządku i  bezpieczeństwa w aresz-
cie. Jeżeli konieczne jest przeprowadzenie badań psychologicznych lub psychiatrycznych, dokonuje się ich na zasadach 
określonyc h w art. 83 § 1 i 2 oraz art. 84 § 3. 
§ 2. O zarządzeniu badań psychiatrycznych zawiadamia się organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany 
pozostaje.  
Art. 213. § 1. W  wypadkach określonych w  Kodeksie postępowania karnego tymczasowe aresztowanie wyk onuje 
się poza aresztem śledczym w  podmiocie leczniczym w  rozumieniu przepisów o  działalności leczniczej wskazanym przez 
organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. Organ ten określa również warunki umieszczenia ty m-
czasowo aresztowanego we wskazanym podmiocie.  
§ 2. Koszty pobytu tymczasowo aresztowanego w  tym podmiocie ponosi organ, do którego dyspozycji tymczasowo 
aresztowany pozostaje.  
Art. 214. § 1. Poza wyjątkami przewidzianymi w  przepisach niniejszego rozdziału, tymczasowo aresztowan y korzysta 
co najmniej z  takich uprawnień, jakie przysługują skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności w  systemie zw y-
kłym w  zakładzie karnym typu zamkniętego i  nie stosuje się do niego ograniczeń innych niż te, które są konieczne do 
zabezpieczenia p rawidłowego toku postępowania karnego, utrzymania porządku i  bezpieczeństwa w  areszcie śledczym 
oraz zapobieżenia wzajemnej demoralizacji tymczasowo aresztowanych.  
§ 2. O użyciu środka przymusu bezpośredniego lub broni względem tymczasowo aresztowanego zaw iadamia się bez -
zwłocznie organ, do którego dyspozycji pozostaje aresztowany.  
Art. 214a.  Tymczasowo aresztowanemu przed przeprowadzeniem pierwszej kwalifikacji przez komisję penitencja r-
ną lub tymczasowo aresztowanemu, o  którym mowa w  art. 212a § 1, świadcz enia zdrowotne udzielane są w  obecności 
funkcjonariusza niewykonującego zawodu medycznego. Na wniosek osoby udzielającej świadczenia zdrowotnego świa d-
czenia zdrowotne mogą być udzielane tymczasowo aresztowanemu bez obecności funkcjonariusza niewykonującego  
zawodu medycznego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 80 – Poz. 53 
 
 Art. 215. § 1. Tymczasowo aresztowany ma prawo do porozumiewania się z  obrońcą, pełnomocnikiem będącym 
adwokatem albo radcą prawnym oraz przedstawicielem niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został zaapr o-
bowany przez Przewodnic zącego Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do reprezentowania skazanego przed 
tym Trybunałem, podczas nieobecności innych osób oraz korespondencyjnie. Jeżeli organ, do którego dyspozycji tym -
czasowo aresztowany pozostaje, zastrzeże przy widzeniu ob ecność swoją lub osoby upoważnionej – widzenie odbywa się 
w sposób wskazany przez ten organ.  
§ 1a. W przypadku gdy tymczasowo aresztowanym jest obywatel państwa obcego, ma on prawo do porozumiewania 
się z właściwym urzędem konsularnym lub przedstawicielstw em dyplomatycznym, a  w przypadku gdy tymczasowo ares z-
towanym jest osoba nieposiadająca żadnego obywatelstwa – z przedstawicielem państwa, w  którym ma ona stałe miejsce 
zamieszkania, na zasadach, o  których mowa w  § 1. 
§ 2. Tymczasowo aresztowanemu należy um ożliwić przygotowanie się do obrony.  
Art. 216. § 1. Tymczasowo aresztowany może korzystać z  własnej odzieży, bielizny i  obuwia, chyba że zakłóca to 
porządek ustalony w  areszcie śledczym lub sprzeciwiają się temu względy bezpieczeństwa lub względy sanitarne . Tym -
czasowo aresztowany nie może posiadać środków łączności, urządzeń techniczny ch służących do rejestrowania i odtw a-
rzania informacji, sprzętu komputerowego, a  także, poza depozytem, przedmiotów i  dokumentów, które mogą utrudniać 
prawid łowy tok postępo wania karnego.  
§ 2. Tymczasowo aresztowany może za zgodą organu, do którego dyspozycji pozostaje, oraz dyrektora aresztu k o-
rzystać z  wyżywienia, środków leczniczych i  higieny otrzymywanych spoza aresztu śledczego.  
§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczaso wo aresztowany pozostaje, może ograniczyć lub określić sposób korz y-
stania przez tymczasowo aresztowanego z  uprawnień, o  których mowa w  § 1 i 2. 
Art. 216a.  § 1. W  czasie przeprowadzania czynności procesowych, transportowania oraz w  innych uzasadnionych 
wypa dkach, tymczasowo aresztowany korzysta z  własnej odzieży, bielizny i  obuwia, chyba że są one nieodpowiednie ze 
względu na porę roku lub zniszczone albo jeżeli przemawiają przeciwko temu względy bezpieczeństwa lub organ dysp o-
nujący zarządzi inaczej.  
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do tymczasowo aresztowanego żołnierza służby czynnej, z  wyjątkiem żo ł-
nierza terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie. W  czasie czynn ości procesowych występuje on w umun-
durowaniu, z  oznakami posiadanych stopni  wojskowych, a  jeżeli nie posiada właściwego umundurowania, korzysta z  innej  
własnej odzieży, bielizny i  obuwia.  
Art. 217. § 1. Tymczasowo aresztowany może uzyskać widzenie po wydaniu zarządzenia o  zgodzie na widzenie 
przez organ, do którego dyspozycji poz ostaje. W  wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku 
organów, wymagana jest zgoda na widzenie każdego z  nich, chyba że organy te zarządzą inaczej.  
§ 1a. Tymczasowo aresztowany, z  zastrzeżeniem § 1b, ma prawo do co najmnie j jednego wid zenia w  miesiącu z osobą  
najbliższą.  
§ 1b. Odmowa wyrażenia zgody na widzenie, o  którym mowa w  § 1a, może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy zachodzi 
uzasadniona obawa, że widzenie zostanie wykorzystane:  
1) w celu bezprawnego utrudnienia postępowania karnego;  
2) do popełnienia przestępstwa, w  szczególności podżegania do przestępstwa.  
§ 1c. Na zarządzenie o  odmowie wyrażenia zgody na widzenie tymczasowo aresztowanego z  osobą najbliższą, ty m-
czasowo aresztowanemu oraz ubiegającej się o  widzenie osobie dla niego naj bliższej przysługuje zażalenie do sądu, do 
którego dyspozycji pozostaje tymczasowo aresztowany. Zażalenie na zarządzenie prokuratora rozpoznaje prokurator na d-
rzędny.  
§ 1d. W razie utrzymania w  mocy zaskarżonego zarządzenia o  odmowie wyrażenia zgody na widz enie, wniesienie 
zażalenia na zarządzenie o  odmowie wyrażenia zgody na widzenie tymczasowo aresztowanego z  tą samą osobą, wydane 
w ciągu trzech miesięcy od wydania utrzymanego w  mocy zarządzenia, jest niedopuszczalne.  
§ 1e. Małoletni może uzyskać zgodę na widzenie z  tymczasowo aresztowanym na wniosek przedstawiciela ustaw o-
wego.  
§ 1f. Małoletni do lat 15  korzysta z  widzenia z  tymczasowo aresztowanym pod opieką pozostającego na wolności 
przedstawiciela ustawowego lub pełnoletniej osoby najbliższej, a  w razie gdy uprawniony do opieki nad małoletnim po d-
czas widzenia nie uzyskał zgody na widzenie, nie chce lub nie może z  niego skorzystać – pod opieką funkcjonariusza lub 
pracownika aresztu śledczego wyznaczonego przez dyrektora aresztu śledczego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 81 – Poz. 53 
 
 § 2. Widzenia odb ywają się pod nadzorem funkcjonariusza Służby Więziennej w  sposób uniemożliwiający bezp o-
średni kontakt tymczasowo aresztowanego z  osobą odwiedzającą.  
§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może zezwolić na udzielenie widzenia w  sposób  
umożliwiający bezpośredni kontakt tymczasowo aresztowanego z  osobą odwiedzającą.  
§ 4. W razie udzielenia widzenia w  sposób umożliwiający bezpośredni kontakt tymczasowo aresztowanego z  osobą 
odwiedzającą, tymczasowo aresztowany może spożywać artykuł y żywnościowe i  napoje zakupione przez osoby odwi e-
dzające na terenie aresztu śledczego. Na żądanie osoby odwiedzającej widzenia udziela się w  sposób uniemożliwiający 
bezpośredni kontakt z  tymczasowo aresztowanym.  
§ 5. W wypadku tymczasowo aresztowanego, o  którym mowa w  art. 212a, dyrektor aresztu śledczego powiadamia 
organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, o  istnieniu poważnego niebezpieczeństwa dla osoby 
odwiedzającej oraz że konieczne jest udzielenie widzenia wyłącznie w  sposób unie możliwiający bezpośredni kontakt 
z tymczasowo aresztowanym.  
§ 6. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może ograniczyć lub określić sposób korz y-
stania przez tymczasowo aresztowanego z  prawa do kontaktowania się z  duchownymi świadcz ącymi posługi religijne lub 
innymi osobami, jeżeli wymaga tego konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania karnego.  
Art. 217a.  § 1. Zatrzymania, cenzury lub nadzoru korespondencji tymczasowo aresztowanego dokonuje organ, do 
którego dyspozycji ty mczasowo aresztowany pozostaje, chyba że organ ten zarządzi inaczej.  
§ 2. Jeżeli organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, nie zarządzi zatrzymania, cenzury lub 
nadzoru korespondencji tymczasowo aresztowanego, decyzje te może podjąć dy rektor aresztu śledczego, który powiad a-
mia tymczasowo aresztowanego, sędziego penitencjarnego oraz organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany 
pozostaje, o  przyczynach jej zatrzymania, ocenzurowania lub nadzoru. Przepis art. 105 § 4 stosuje się odp owiednio.  
Art. 217b.  § 1. Korespondencję tymczasowo aresztowanego przesyła się za pośrednictwem organu, do którego dy s-
pozycji tymczasowo aresztowany pozostaje. W  wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku 
organów, jego korespondencję przesyła się organowi, którego postanowienie wprowadzono do wykonania jako pierwsze, 
chyba że organy te zarządzą inaczej.  
§ 1a. Korespondencję tymczasowo aresztowanego z  obrońcą lub pełnomocnikiem będącym adwokatem albo radcą 
prawnym przesyła się bezpośred nio do adresata, chyba że organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozost a-
je, w  szczególnie uzasadnionych wypadkach, zarządzi inaczej.  
§ 2. Korespondencję tymczasowo aresztowanego z  Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka 
oraz o rganami powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dot y-
czących ochrony praw człowieka przesyła się bezpośrednio do adresata.  
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do korespondencji tymczasowo aresztowanego z  organami ścigania, wymi a-
ru sprawiedliwości i  innymi organami państwowymi oraz organami samorządu terytorialnego, chyba że organ, do którego 
dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, zarządzi inaczej.  
§ 4. Korespondencję, o  której mowa w  § 1a–3, adminis tracja aresztu śledczego doręcza tymczasowo aresztowanemu, 
który podpisem i  datą potwierdza jej odbiór. W  przypadku odmowy potwierdzenia czyni się o  tym wzmiankę na piś mie 
urzędowym lub potwierdzeniu odbioru.  
Art. 217c.  § 1. Tymczasowo aresztowany:  
1) może korzystać z  aparatu telefonicznego, z  zastrzeżeniem § 2 i 3, na zasadach określonych w  regulaminie organiz a-
cyjno -porządkowym wykonywania tymczasowego aresztowania, za zgodą organu, do którego dyspozycji pozostaje;  
2) nie może korzystać z  innych środków łączności przewodowej i  bezprzewodowej.  
§ 2. Organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, wydaje zarządzenie o  zgodzie na korzystanie 
z aparatu telefonicznego, chyba że zachodzi uzasadniona obawa, że zostanie ona wykorzystana:  
1) w celu b ezprawnego utrudniania postępowania karnego;  
2) do popełnienia przestępstwa, w  szczególności podżegania do przestępstwa.  
§ 3. W wypadku gdy tymczasowo aresztowany pozostaje do dyspozycji kilku organów, wymagana jest zgoda każd e-
go z nich, chyba że organy te  zarządzą inaczej.  
§ 4. Na zarządzenie o  odmowie wyrażenia zgody na korzystanie z  aparatu telefonicznego tymczasowo aresztowan e-
mu przysługuje zażalenie do sądu, do którego dyspozycji pozostaje. Zażalenie na zarządzenie prokuratora rozpoznaje 
prokurator nad rzędny.  
  
Dziennik  Ustaw  – 82 – Poz. 53 
 
 Art. 217d.  Udzielenie tymczasowo aresztowanemu zezwolenia, o  którym mowa w  art. 141a § 1, wymaga wydania 
zarządzenia o  zgodzie przez organ, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje.  
Art. 218. § 1. Tymczasowo aresztowany ma obowiązek w ykonywania prac porządkowych w  obrębie aresztu śle d-
czego; przy innych pracach może zostać zatrudniony tylko za jego zgodą. Zatrudnienie poza obrębem aresztu śledczego 
wymaga ponadto wydania zarządzenia o  zgodzie przez organ, do którego dyspozycji tymczasow o aresztowany pozostaje.  
§ 2. Tymczasowo aresztowany zatrudniony odpłatnie otrzymuje wynagrodzenie pomniejszone o  kwotę potrąceń, 
o których mowa w  art. 125 § 1. 
§ 3. Tymczasowo aresztowany może być za jego zgodą zatrudniony nieodpłatnie w  obrębie aresztu ś ledczego.  
Art. 219. Tymczasowo aresztowany może rozporządzać posiadanymi w  areszcie śledczym pieniędzmi, przedmiotami 
wartościowymi i  innymi przedmiotami, w  tym wpłacać pieniądze na rachunek bankowy, chyba że organ, do którego dy s-
pozycji pozostaje, zarządz i inaczej.  
Art. 220. Ze środków finansowych otrzymywanych przez tymczasowo aresztowanego nie podlega egzekucji kwota 
do wysokości połowy przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników, niezbędna na pokrycie kosztów przejazdu 
z aresztu śledczego do mie jsca zamieszkania i  na utrzymanie w  ciągu najbliższych dni po zwolnieniu. Przepis art. 126 sto-
suje się odpowiednio.  
Art. 221. § 1. Tymczasowo aresztowanemu wyróżniającemu się przestrzeganiem porządku wewnętrznego w  areszcie 
śledczym oraz zasad określonych  w regulaminie organizacyjno -porządkowym wykonywania tymczasowego aresztowania 
mogą być przyznawane nagrody.  
§ 2. Nagrodami są:  
1) zezwolenie na indywidualny wystrój celi mieszkalnej;  
2) dodatkowy lub dłuższy spacer;  
3) zezwolenie na otrzymanie dodatkowej  paczki żywnościowej lub częstsze otrzymywanie paczek;  
4) indywidualne odstępstwo od porządku wewnętrznego aresztu śledczego, w  zakresie ustalonym przez dyrektora aresztu 
śledczego;  
5) zezwolenie na częstsze branie udziału w  zajęciach kulturalno -oświatowy ch, z  zakresu kultury fizycznej i  sportu;  
6) zezwolenie na dłuższe widzenie;  
7) zezwolenie na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych i  wyrobów tytoniowych oraz prze d-
miotów dopuszczonych do sprzedaży w  areszcie śledczym;  
8) zatarcie wszystk ich lub niektórych kar dyscyplinarnych;  
9) nagroda rzeczowa lub pieniężna.  
Art. 221a.  Poruszanie się tymczasowo aresztowanych po terenie aresztu śledczego, nauczanie i  zatrudnienie, bezp o-
średnie uczestniczenie w  nabożeństwach, spotkaniach religijnych i  nauczaniu religii oraz korzystanie z  widzeń, spacerów, 
kąpieli, zajęć kulturalno -oświatowych, z  zakresu kultury fizycznej i  sportu, a  także ich udział w  czynnościach proces o-
wych, odbywa się z  uwzględnieniem konieczności zabezpieczenia prawidłowego toku postę powania karnego.  
Art. 222. § 1. Tymczasowo aresztowany podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione naruszenie nak a-
zów lub zakazów wynikających z  ustawy, regulaminu lub innych przepisów wydanych na jej podstawie albo ustalonego 
w areszcie śledczym  porządku.  
§ 2. Kary dyscyplinarne są następujące:  
1) nagana;  
2) pozbawienie korzystania z  własnego wyżywienia na okres do 14  dni; 
3) pozbawienie możliwości otrzymania paczek żywnościowych, na okres do 3  miesięcy;  
4) pozbawienie przyznanej ulgi;  
5) umieszc zenie w  celi izolacyjnej na okres do 14  dni; 
6) pozbawienie prawa do udziału w  niektórych zajęciach kulturalno -oświatowych lub z  zakresu kultury fizycznej i  sportu, 
z wyjątkiem korzystania z  książek i  prasy, na okres do 1  miesiąca;  
7) pozbawienie lub ogr aniczenie możliwości dokonywania zakupów artykułów żywnościowych lub wyrobów tytoni o-
wych, na okres do 1  miesiąca.  
  
Dziennik  Ustaw  – 83 – Poz. 53 
 
 Art. 222a.  § 1. Decyzja o  ukaraniu karą dyscyplinarną powinna zawierać określenie przekroczenia popełnionego przez  
tymczasowo aresztowanego.  
§ 2. Decyzję o  ukaraniu, uchyleniu, darowaniu, odroczeniu, zamianie, zawieszeniu lub przerwaniu kary dyscyplina r-
nej, a  także o  odstąpieniu od ukarania dyscyplinarnego sporządza się na piśmie i  podaje do wiadomości tymczasowo 
aresztowanemu.  
§ 3. Jeżeli w  okresie zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej tymczasowo aresztowany dopuścił się ponownie 
przekroczenia, zawieszona kara ulega wykonaniu, chyba że dyrektor aresztu śledczego postanowi inaczej.  
§ 4. Przed wymierzeniem kary dyscyplinarnej określonej w  art. 222 § 2 pkt 2 i 3 tymczasowo aresztowanemu, kt ó-
remu ze względu na stan zdrowia zezwolono na dokonywanie dodatkowych zakupów artykułów żywnościowych lub 
częstsze otrzymywanie paczek albo korzystającemu z  diety, zasięga się opinii lekarza.  
Art. 223. § 1. Po  wydaniu wyroku skazującego sądu pierwszej instancji tymczasowo aresztowany może być przeni e-
siony do zakładu karnego; sąd, do którego dyspozycji tymczasowo aresztowany pozostaje, może postanowić inaczej.  
§ 2. W stosunku do tymczasowo aresztowanego przenies ionego na podstawie § 1 do zakładu karnego, stosuje się 
przepisy o  wykonywaniu tymczasowego aresztowania, chyba że wyraził on zgodę na stosowanie względem niego przep i-
sów o  wykonywaniu kary pozbawienia wolności.  
§ 3. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyr okiem sądu pierwszej instancji, w  stosunku do którego sąd nie 
sprzeciwił się przeniesieniu do zakładu karnego, a  tymczasowo aresztowany wyraził zgodę na stosowanie względem niego 
przepisów o  wykonywaniu kary pozbawienia wolności, komisja penitencjarna klas yfikuje niezwłocznie po otrzymaniu za -
wiadomienia o  skazaniu.  
§ 4. Zgoda, o  której mowa w  § 3, powinna być wyrażona przed podjęciem decyzji klasyfikacyjnej i  potwierdzona 
podpisem tymczasowo aresztowanego. Cofnięcie zgody tymczasowo aresztowanego po wydani u decyzji przez komisję 
penitencjarną jest nieskuteczne.  
§ 5. Tymczasowo aresztowanego, skazanego wyrokiem sądu pierwszej instancji, który nie wyraził zgody na stos o-
wanie względem niego przepisów o  wykonywaniu kary pozbawienia wolności, komisja penitencjar na kwalifikuje do 
tymczasowo aresztowanych, którzy mogą być przeniesieni do zakładu karnego z  oddziałem aresztu śledczego.  
§ 6. Przepisy § 1–5 stosuje się odpowiednio w  wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania wobec:  
1) skazanego znajdującego się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, prawomocnie skazanego przez sąd państwa obcego  
na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu,  
2) obywatela polskiego lub osoby mającej miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wobec kt ó-
rych prawomocnie orzeczono środek polegający na pozbawieniu wolności  
– do czasu określenia przez właściwy sąd kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego oraz kary lub środka po d-
legającego wykonaniu.  
§ 7. Przepisy o  wykonaniu tymczasowego aresztowania sto suje się ponadto do umieszczonej w  areszcie śledczym lub  
w zakładzie karnym osoby, o  której mowa w  art. 589a Kodeksu postępowania karnego.  
Art. 223a.  § 1. Tymczasowo aresztowany, wobec którego wykonywana jest kara pozbawienia wolności w  innej 
sprawie, korz ysta z  uprawnień takich jak skazany, z  wyjątkiem: widzeń, korespondencji, korzystania z  aparatów telef o-
nicznych oraz innych środków łączności przewodowej i  bezprzewodowej, posiadania przedmiotów w  celi, korzystania ze 
świadczeń zdrowotnych, powiadamiania o rganu dysponującego o  zakwalifikowaniu do tymczasowo aresztowanych stw a-
rzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego oraz o  pozostaniu 
na leczeniu w  zakładzie karnym po zwolnieniu, a  także w  zakresie udzi elania zezwolenia, o  którym mowa w  art. 141a, 
a ponadto w  innych wypadkach, gdy wymaga tego konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego – 
w zakresie których stosuje się przepisy niniejszego kodeksu dotyczące tymczasowo aresztowanych.  
§ 2. Tymczasowo aresztowany, o  którym mowa w  § 1, nie korzysta z  przepustek wymienionych w  art. 91 pkt 7 
i art. 92 pkt 9, nagród wymienionych w  art. 138 § 1 pkt 7 i 8, a także zezwolenia wymienionego w  art. 165 § 2. 
§ 3. Organ, do którego dyspozycji tymcza sowo aresztowany pozostaje, może zarządzić stosowanie wobec tymczasowo 
aresztowanego, o  którym mowa w  § 1, również innych przepisów dotyczących tymczasowo aresztowanych.  
§ 4. Tymczasowo aresztowanego, o  którym mowa w  § 1, rozmieszcza się w  areszcie śledczy m odrębnie od skazanych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 84 – Poz. 53 
 
 Rozdział XVa  
Umieszczanie tymczasowo aresztowanych i  skazanych odbywających karę pozbawienia wolności  
w wydzielonych pomieszczeniach lub pomieszczeniach dla osób zatrzymanych  
Art. 223b.  § 1. Tymczasowo aresztowany po wniesieniu ak tu oskarżenia lub skazany może być umieszczony w  wy-
dzielonym pomieszczeniu Policji, Straży Granicznej lub Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przeznaczonym dla osób 
zatrzymanych, jeżeli jego konwojowanie z  innej miejscowości, w  związku z  udziałem w  czynności sądowej, łączyłoby się 
z nadmiernymi trudnościami lub kosztami.  
§ 2. Umieszczenie tymczasowo aresztowanego lub skazanego w  pomieszczeniu, o  którym mowa w  § 1, z powodu 
jego udziału w  czynności sądowej może nastąpić tylko na czas niezbędny dla dokon ania tej czynności. W  razie odroczenia 
lub przerwy w  jej wykonaniu na czas powyżej 3  dni, tymczasowo aresztowanego lub skazanego przenosi się do właśc i-
wego aresztu śledczego lub zakładu karnego.  
§ 3. Zarządzenia w  tym przedmiocie wydaje prezes sądu rozpozn ającego sprawę, w  odniesieniu do tymczasowo 
aresztowanego pozostającego do dyspozycji innego sądu – za zgodą tego sądu, a  w odniesieniu do skazanego – za zgodą 
właściwego sędziego penitencjarnego.  
Art. 223c.  § 1. Na zarządzenia, o  których mowa w  art. 223b  § 3, tymczasowo aresztowanemu lub skazanemu prz y-
sługuje zażalenie do sądu odwoławczego.  
§ 2. Sąd rozpoznaje zażalenie bezzwłocznie. W  razie uznania bezpodstawności umieszczenia w  pomieszczeniu, 
o którym mowa w  art. 223b § 1, sąd poleca bezzwłoczne przenie sienie tymczasowo aresztowanego lub skazanego do 
właściwego aresztu śledczego lub zakładu karnego. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje.  
Art. 223d.  § 1. Tymczasowo aresztowany lub skazany, konwojowany przez funkcjonariuszy Policji, Służby Wi ę-
ziennej, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego lub żołnierzy 
Żandarmerii Wojskowej, może być umieszczony w  pomieszczeniu przeznaczonym dla osób zatrzymanych, na czas trw a-
nia przeszkody uniemożliwiającej ko nwojowanie lub niezbędny ze względów humanitarnych. Decyzję w  tym przedmiocie 
podejmuje dowódca konwoju. W  czasie tym nie mogą być dokonywane czynności procesowe z  udziałem konwojowanego 
w sprawie, w  związku z  którą jest on konwojowany.  
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w  razie przeszkody uniemożliwiającej doprowadzenie lub przyjęcie tymcz a-
sowo aresztowanego albo skazanego do aresztu śledczego lub zakładu karnego oraz w  razie nieprzewidzianego lądowania 
podczas przewozu drogą powietrzną lub nieprzewi dzianej przerwy w  przewozie inną drogą osoby dostarczanej na zas a-
dach i  w warunkach określonych w  Rzymskim Statucie Międzynarodowego Trybunału Karn ego, sporządzonym w Rzymie  
dnia 17  lipca 1998  r. (Dz. U. z 2003  r. poz. 708 oraz z 2018  r. poz. 1753). Decyzj ę w tym przedmiocie podejmuje odp o-
wiednio komendant lub kierownik jednostki Policji, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centra l-
nego Biura Antykorupcyjnego lub Żandarmerii Wojskowej.  
§ 3. Każdorazowe umieszczenie tymczasowo aresztowaneg o lub skazan ego ze względów humanitarnych w pomies z-
czeniu, o  którym mowa w  § 1, może nastąpić na czas nie dłuższy niż 8  godzin.  
Art. 223e.  § 1. Wobec tymczasowo aresztowanych i  skazanych umieszczonych w  pomieszczeniach, o  których mowa 
w art. 223b § 1, stos uje się odpowiednio przepisy regulaminu organizacyjno -porządkowego wykonywania tymczasowego 
aresztowania, regulaminu organizacyjno -porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, przepisy o  nadzorze 
penitencjarnym, a  także inne przepisy regulujące wy konywanie tymczasowego aresztowania i  kary pozbawienia wolności.  
§ 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w  porozumieniu z  Ministrem Obrony Narodowej i  Ministrem Spr a-
wiedliwości, określi, w  drodze rozporządzenia, wykaz pomieszczeń, o  których mowa w  art. 223b § 1, w których mogą być 
odrębnie umieszczeni tymczasowo aresztowani i  skazani, oraz warunki, którym muszą one odpowiadać, uwzględniając 
potrzebę zapewnienia warunków porównywalnych z  określonymi dla aresztów śledczych i  zakładów karnych przy wyk o-
nywaniu tymczasowego aresztowania i  kary pozbawienia wolności.  
CZĘŚĆ WOJSKOWA  
Rozdział XVI  
Przepisy ogólne  
Art. 224. Przepisy części ogólnej, szczególnej i  końcowej stosuje się odpowiednio do żołnierzy, a  w wypadkach 
wskazanych w  ustawie – także do osób powo łanych do pełnienia służby wojsko wej, ze zmianami wynikającymi z przep i-
sów niniejszej części.  
Art. 224a.  Przepisów części wojskowej nie stosuje się do żołnierzy terytorialnej służby wojskowej pełnionej dysp o-
zycyjnie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 85 – Poz. 53 
 
 Art. 225. § 1. W  odniesieniu do orzecze ń sądów wojskowych prawa i  obowiązki organów postępowania wykona w-
czego wymienionych w  art. 2 pkt 1–4 i 6 odpowiednio mają:  
1) sąd wojskowy pierwszej instancji lub inny sąd równorzędny;  
2) sąd wojskowy, o  którym mowa w  art. 3 § 3; 
3) prezes sądu wojskowego lub upoważniony sędzia wojskowy;  
4) wojskowy sędzia penitencjarny;  
5) wojskowy kurator społeczny.  
§ 2. Organami postępowania wykonawczego są także:  
1) dowódca jednostki wojskowej;  
2) organ administracji wojskowej właściwy ze względu na kompetencje służbowe . 
§ 3. Do decyzji organów wymienionych w  § 1 pkt 3–5 oraz § 2 stosuje się odpowiednio art. 7. 
Art. 226. § 1. Nadzór penitencjarny nad wykonywaniem kary aresztu wojskowego, tymczasowego aresztowania z a-
stosowanego przez sąd wojskowy oraz zatrzymaniem sprawuj e wojskowy sędzia penitencjarny.  
§ 2. Nadzór określony w  § 1 dotyczy również kary ograniczenia wolności wykonywanej w  wydzielonej jednostce 
wojskowej.  
Rozdział XVII  
Kara ograniczenia wolności  
Art. 227. § 1. Karę ograniczenia wolności wobec osób wymienionyc h w art. 323 § 3 Kodeksu karnego wykonuje 
dowódca jednostki wojskowej, w  której skazany pełni służbę, lub inny właściwy dowódca.  
§ 2. Karę ograniczenia wolności wobec osób wymienionych w  art. 323 § 4 Kodeksu karnego wykonuje dowódca 
wydzielonej jednostki w ojskowej.  
Art. 228. § 1. Minister Obrony Narodowej, w  drodze zarządzenia, tworzy i  znosi jednostki wojskowe wydzielone do 
wykonywania kary określonej w  art. 323 § 4 Kodeksu karnego.  
§ 2. Minister Obrony Narodowej, w  porozumieniu z  Ministrem Sprawiedliwości , określi, w  drodze rozporządzenia, 
regulamin organizacyjno -porządkowy wykonywania kary określonej w  art. 323 § 4 Kodeksu karnego, uwzględniając 
w szczególności zasady wykonywania tej kary wobec osób podlegających służbie wojskowej.  
§ 3. Zawarte w  regulam inie odstępstwa od ogólnie obowiązującego porządku wojskowego mają służyć wzmożeniu 
dyscypliny społecznej i  wojskowej oraz utrwaleniu wiedzy wojskowej.  
Art. 229. § 1. Jeżeli w  wyroku orzeczono obowiązek określony w  art. 323 § 3 Kodeksu karnego, dokonywanie  po-
trąceń następuje stosownie do wskazań sądu.  
§ 2. Dowódca jednostki wojskowej zawiadamia sąd o  potrąceniach dokonywanych z  wynagrodzenia skazanego.  
Art. 230. § 1. Zwolnienie od reszty kary przewidziane w  art. 83 Kodeksu karnego może nastąpić również na w nio-
sek dowódcy jednostki wojskowej.  
§ 2. Do orzekania w  przedmiocie określonym w  art. 323 § 5 Kodeksu karnego stosuje się odpowiednio art. 13. 
Rozdział XVIII  
Kara pozbawienia wolności i  kara aresztu wojskowego  
Art. 231. Szkolenie wojskowe skazanych na karę  aresztu wojskowego ma na celu utrwalenie nabytej wiedzy wo j-
skowej, utrzymanie sprawności fizycznej i  psychicznej, a  także wzmożenie dyscypliny.  
Art. 232. § 1. Szkoleniem wojskowym w  zakładzie karnym dla odbywających karę aresztu wojskowego kieruje 
oficer wyznaczony, na podstawie odrębnych przepisów, do wykonywania zadań poza wojskiem.  
§ 2. Oficer kierujący szkoleniem wojskowym jest zastępcą dyrektora zakładu karnego, a  także przełożonym żołni e-
rzy zawodowych wyznaczonych do wykonywania zadań w  tym zakresie.  
§ 3. Dyrektor zakładu karnego, przed podjęciem decyzji związanych z  wykonywaniem kary, zapoznaje się z  opinią 
oficera kierującego szkoleniem wojskowym; oficer ten wchodzi w  skład komisji penitencjarnej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 86 – Poz. 53 
 
 Art. 233. Oddzielnie rozmieszcza się następujących s kazanych:  
1) oficerów;  
2) podoficerów zawodowych, służby nadterminowej i  okresowej;  
3) pozostałych.  
Art. 234. § 1. Skazany odbywający karę aresztu wojskowego może otrzymywać nagrody przewidziane w  art. 138 
§ 1, z tym że czas widzenia określonego w  art. 138 § 1 pkt 7 nie może przekroczyć 60  godzin.  
§ 2. Skazany odbywający karę aresztu wojskowego otrzymuje w  dniu Święta Wojska Polskiego od dyrektora zakł a-
du karnego zezwolenie na widzenie poza obrębem zakładu, chyba że przemawia przeciwko temu brak postępów 
w szkoleniu wojskowym.  
§ 3. Do zezwolenia określonego w  § 2 stosuje się odpowiednio przepisy art. 139 § 1, 2, 7 i 8 oraz art. 140. 
Art. 235. § 1. W  stosunku do żołnierza sąd może zastosować odpowiednio art. 330 Kodeksu karnego, jeżeli wniosek 
złoży dowódca j ednostki wojskowej.  
§ 2. Na żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, w  stosunku do którego zarządzono wykonanie zastę p-
czej kary pozbawienia wolności, bez względu na jej wymiar, sąd może nałożyć odpowiednie obowiązki lub środki, okreś -
lone w  art. 67 lub 72 Kodeksu karnego.  
Art. 236. Dla realizacji celów kary dyrektor zakładu karnego współdziała z  odpowiednimi instytucjami wojskowymi 
oraz podmiotami, o  których mowa w  art. 38 § 1. 
Rozdział XIX  
Środki karne  
Art. 237. W razie orzeczenia wobec żołnierza  wydalenia z  zawodowej służby wojskowej lub degradacji sąd zarządza 
wykonanie orzeczonego środka przez właściwego dowódcę oraz zawiadamia o  treści orzeczenia odpowiedni w  sprawach 
kadrowych organ wojskowy.  
Art. 238. Jeżeli wobec żołnierza orzeczono środek karny inny niż przewidziany w  art. 237, sąd zawiadamia o  orze-
czeniu również dowódcę jednostki wojskowej, w  której skazany pełnił ostatnio służbę, oraz właściwe w  sprawach kadr o-
wych organy wojskowe.  
Art. 239. § 1. W  razie oddania pod dozór przez sąd wojskow y skazanej osoby cywilnej, sąd ten zwraca się do właś -
ciwego sądu powszechnego o  wyznaczenie kuratora sądowego.  
§ 2. W razie zwolnienia z  czynnej służby wojskowej żołnierza, którego sąd wojskowy oddał pod dozór po skazaniu, 
sąd ten zwraca się do właściwego  sądu powszechnego o  wyznaczenie kuratora sądowego.  
§ 3. W razie oddania pod dozór przez sąd powszechny skazanego żołnierza odbywającego czynną służbę wojskową, 
przepis art. 334 § 2 Kodeksu karnego stosuje się odpowiednio.  
§ 4. Dozór wobec żołnierza czynne j służby wojskowej wykonuje się w  miejscu pełnienia służby.  
Rozdział XX  
Tymczasowe aresztowanie  
Art. 240. Tymczasowo aresztowanych żołnierzy służby czynnej osadza się w  areszcie śledczym w  wydzielonych 
celach.  
Art. 241. (uchylony)  
CZĘŚĆ KOŃCOWA  
Rozdział XX I 
Objaśnienie wyrażeń ustawowych  
Art. 242. § 1. Jeżeli w  części ogólnej niniejszego kodeksu używa się określ enia „skazany”, odpowiednie przepisy mają 
zastosowanie także do tymczasowo aresztowanego oraz do sprawcy, wobec którego zastosowano środek zabezpiec zający.  
§ 2. Jeżeli niniejszy kodeks używa w  znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, należy przez to rozumieć również 
podejrzanego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 87 – Poz. 53 
 
 § 3. Jeżeli niniejszy kodeks używa w  znaczeniu ogólnym określenia „kara pozbawienia wolności”, należy przez to 
rozumieć ró wnież zastępczą karę pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego, karę aresztu lub zastępczą karę ares z-
tu, karę porządkową oraz środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności, chyba że ustawa stanowi inaczej.  
§ 3a. Użyte w  niniejszym kodeksie określenie  „zakład karny” oznacza także oddział zakładu karnego w  areszcie 
śledczym, a  określenie „areszt śledczy” oznacza także oddział aresztu śledczego w  zakładzie karnym.  
§ 4. Określenie „sąd” bez bliższego sprecyzowania oznacza sąd powszechny lub wojskowy okreś lony w art. 3 § 1, 
z tym zastrzeżeniem, że przepisy art. 6 § 1, art. 7, art. 8 § 2, art. 9 § 3 i 4, art. 10, art. 11 § 1, art. 13, art. 15 oraz ar t. 18–24 
stosuje się odpowiednio do sądu penitencjarnego lub innego sądu właściwego na podstawie niniejszego kodeksu.  
§ 4a. Określenie „dyrektor” oznacza również zastępcę dyrektora aresztu śledczego lub zakładu karnego, a  także fun -
kcjonariusza lub pracownika zakładu karnego lub aresztu śledczego, który został upoważniony do zastępowania dyrektora 
zakładu karnego  lub aresztu śledczego podczas jego nieobecności.  
§ 5. Użyte w  niniejszym kodeksie określenie „przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracowników” oznacza prz e-
ciętne wynagrodzenie miesięczne w  poprzednim kwartale, obowiązujące od pierwszego dnia następnego mi esiąca po 
ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w  Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor 
Polski” do celów emerytalno -rentowych.  
§ 6. Przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie się otwarcie listu i  sprawdzenie jego z awartości.  
§ 7. Przez pojęcie cenzury korespondencji rozumie się zapoznawanie się z  treścią pisma oraz usunięcie części jego 
tekstu lub uczynienie go nieczytelnym.  
§ 8. Przez pojęcie zatrzymania korespondencji rozumie się nieprzekazanie jej adresatowi i  dołączenie do akt osob o-
wych skazanego.  
§ 9. Przez pojęcie nadzoru nad widzeniem rozumie się zapewnienie porządku w  czasie jego trwania.  
§ 10. Przez pojęcie kontroli rozmowy w  trakcie widzenia lub rozmowy telefonicznej rozumie się zapoznawanie się 
z jej treśc ią oraz możliwość przerwania jej lub utrwalenia.  
§ 11. Kontrola paczki oznacza sprawdzanie jej opakowania i  zawartości.  
§ 12. Użyte w  niniejszym kodeksie określenia „kościół”, „inny związek wyznaniowy” należy rozumieć jako kościół, 
inny związek wyznaniowy o ustawowo uregulowanej sytuacji prawnej.  
§ 13. Przez użyte w  art. 91 pkt 7, art. 92 pkt 9 oraz w art. 139 § 3 i 4 określenie „w  roku” należy rozumieć okres 
12 miesięcy poprzedzających dzień rozpoczęcia korzystania z  kolejnej przepustki lub zezwolenia na o puszczenie zakładu 
karnego.  
§ 14. Przez użyte w  niniejszym kodeksie określenia „zakład pracy” i  „podmiot zatrudniający” należy rozumieć pr a-
codawcę jako jednostkę organizacyjną zatrudniającą pracowników.  
§ 15. Przez pojęcie wynagrodzenia przypadającego skaz anemu rozumie się kwotę, pozostałą po dokonaniu potrąceń 
z wynagrodzenia przysługującego składek na ubezpieczenie społeczne, kwoty na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz 
Pomocy Postpenitencjarnej i  kwoty na Fundusz Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoj u Przywięziennych 
Zakładów Pracy, stanowiącą podstawę do naliczenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.  
Rozdział XXII  
Przepisy przejściowe i  końcowe  
Art. 243. § 1. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się również przy wykonywaniu orzeczeń, kt óre stały się wyk o-
nalne przed dniem jego wejścia w  życie.  
§ 2. Czynności procesowe w  zakresie postępowania wykonawczego i  inne czynności wykonawcze, dokonane przed 
wejściem w  życie niniejszego kodeksu z  zachowaniem przepisów dotychczasowych, są skuteczne.  
§ 3. W razie wątpliwości, czy ma być stosowane prawo dotychczasowe czy Kodeks karny wykonawczy, stosuje się 
niniejszy kodeks.  
Art. 244. Przepisy niniejszego kodeksu stosuje się odpowiednio przy wykonywaniu wyroków po przejęciu obywat e-
la polskiego skazanego  za granicą; określenie kwalifikacji prawnej czynu według prawa polskiego oraz kary albo środka 
karnego lub zabezpieczającego podlegających wykonaniu następuje według przepisów Kodeksu karnego i  Kodeksu p o-
stępowania karnego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 88 – Poz. 53 
 
 Art. 245. Do czasu przekazania obcemu państwu cudzoziemca lub obywatela polskiego, wobec którego zapadło 
orzeczenie, wykonywane jest ono w  trybie niniejszego kodeksu. Wykonanie tego orzeczenia w  tym trybie ustaje w  dniu 
przekazania.  
Art. 246. (uchylony)  
Art. 247. § 1. W  wypadkach uzasad nionych szczególnymi względami sanitarnymi lub zdrowotnymi albo poważnym 
zagrożeniem bezpieczeństwa dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może na czas określony wstrzymać lub 
ograniczyć zatrudnienie osadzonych, kontakty między nimi, udzielanie wid zeń i  spacerów, przeprowadzanie zajęć o  cha-
rakterze zbiorowym, odprawianie nabożeństw i  udzielanie posług religijnych, dokonywanie zakupów, otrzymywanie paczek,  
a także korzystanie z  samoinkasujących aparatów telefonicznych, nakazać zamknięcie cel lub inn ych pomiesz czeń, w  któ-
rych przebywają lub pracują osadzeni, zabronić posiadania w  celi niektórych przedmiotów oraz zawiesić funkcję rzecz -
nika skazanych.  
§ 2. W wypadku wprowadzenia ograniczeń lub zakazów, o  których mowa w  § 1, na okres do 7  dni, dyrekto r zakładu 
karnego lub aresztu śledczego bezzwłocznie powiadamia o  swojej decyzji sędziego penitencjarnego. Przedłużenie okresu 
trwania ograniczeń lub zakazów wymaga zgody tego sędziego. Brak zgody sędziego nie wstrzymuje wykonania decyzji 
dyrektora zakładu  karnego lub aresztu śledczego. Na decyzję sędziego dyrektorowi zakładu lub aresztu przysługuje skarga 
do sądu penitencjarnego. Przepis art. 7 § 5 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Jeżeli widzenie, ze względu na osobę odwiedzanego lub odwiedzającego, stwarza z agrożenie dla bezpiecze ń-
stwa zakładu karnego lub aresztu śledczego albo dla porządku prawnego, dyrektor zakładu lub aresztu może uzależnić 
jego odbycie od spełnienia warunków zapewniających bezpieczeństwo.  
Art. 248. (uchylony)  
Art. 249. § 1. Minister Spraw iedliwości określa, w  drodze rozporządzenia, regulamin organizacyjno -porządkowy  wy-
konywania kary pozbawienia wolności i  regulamin organizacyjno -porządkowy wykonywania tymczasowego aresztow a-
nia, określające w  szczególności:  
1) organizację przyjęć do zakła dów karnych i  aresztów śledczych,  
2) sposób rozmieszczania osadzonych w  celach mieszkalnych,  
3) porządek wewnętrzny zakładów karnych i  aresztów śledczych,  
4) organizację przyjmowania korespondencji i  organizację widzeń w  zakładach karnych i  aresztach śledc zych,  
5) sposoby korzystania przez tymczasowo aresztowanych i  skazanych z  aparatu telefonicznego,  
6) warunki opieki zdrowotnej i  bytowej w  zakładach karnych i  aresztach śledczych,  
7) sposób przygotowania skazanych i  tymczasowo aresztowanych do ich zwolnien ia z zakładu karnego i  aresztu śledczego  
– uwzględniając potrzebę zapewnienia porządku wewnętrznego i  bezpieczeństwa w  zakładach karnych i  aresztach śledczych.  
§ 2. Minister Sprawiedliwości, w  porozumieniu z  Ministrem Obrony Narodowej, określi, w  drodze ro zporządzenia, 
regulamin organizacyjno -porządkowy wykonywania kary aresztu wojskowego, uwzględniając w  szczególności organiz a-
cję przyjęć tych osób do zakładu karnego, zasady rozmieszczania skazanych żołnierzy w  celach mieszkalnych, zasady 
udziału organów w yznaczonych przez Ministra Obrony Narodowej w  procesie resocjalizacji skazanych żołnierzy oraz 
metody oddziaływania na skazanego uwzględniające zasady pełnienia służby wojskowej.  
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) sposoby pr owadzenia oddziaływań penitencjarnych w  zakładach karnych i  aresztach śledczych, mając na względzie 
zwłaszcza ich organizację, warunki, zasady i  formy oraz sposób dokumentowania prowadzonych oddziaływań;  
2) warunki bytowe osób osadzonych w  zakładach karnyc h i aresztach śledczych, mając na uwadze potrzebę zapewni e-
nia osadzonym odzieży, bielizny, obuwia, sprzętu stołowego, środków higieny i  czystości, a  także wyposażenia p o-
mieszczeń w  podstawowy sprzęt kwaterunkowy;  
3) sposoby załatwiania wniosków, skarg i  próśb osób osadzonych w  zakładach karnych i  aresztach śledczych, biorąc 
w szczególności pod uwagę zasady i  tryb przyjmowania i  rozpoznawania wniosków, skarg i  próśb, a  także ich ew i-
dencję i  dokumentowanie;  
  
Dziennik  Ustaw  – 89 – Poz. 53 
 
 4) sposoby ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz osób o sadzonych w  zakładach karnych i aresztach  
śledczych, w  tym: 
a) formy organizacyjne ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej,  
b) zadania funkcjonariuszy i  pracowników Służby Więziennej oraz przywięziennych zakładów pracy,  
c) sposób postępowania z  osobami osadzonymi w  zakładach karnych i  aresztach śledczych, w  tym podczas ich 
konwojowania,  
d) warunki wstępu na teren jednostek organizacyjnych Służby Więziennej osób niebędących funkcjonariuszami lub 
pracownikami Służby Więzienne j albo pracownikami przywięziennych zakładów pracy  
– mając na względzie konieczność zapewnienia sprawnego wykonywania zadań przez Służbę Więzienną, porządku 
wewnętrznego i  bezpieczeństwa jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz bezpieczeństwa osób osadz o-
nych w  zakładach karnych i  aresztach śledczych;  
5) sposoby obrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej w  sytuacjach zagrożenia zdrowia i  życia funkcjon a-
riuszy i  pracowników Służby Więziennej, pracowników przywięziennych zakładów pracy oraz osa dzonych w  zakła-
dach karnych i  aresztach śledczych, w  wyniku klęsk żywiołowych, a  także zagrożeń dla ludzi i  środowiska w  sytu-
acjach stanów nadzwyczajnych;  
6) czynności administracyjne i  rozliczenia finansowe związane z  prowadzeniem depozytu przedmiotów  wartościowych 
i środków pieniężnych osób pozbawionych wolności, uwzględniając w  szczególności ewidencjonowanie zdepon o-
wanych środków i  przedmiotów, czynności związane z  ich przyjmowaniem, przechowywaniem i  wydawaniem, w  tym 
gromadzeniem środków pieniężnyc h na książeczkach oszczędnościowych, tryb przekazywania zdeponowanych 
środków i  przedmiotów między jednostkami organizacyjnymi, czynności związane z  rozliczeniem należności za pr a-
cę osadzonych, tryb dokonywania zakupów przez osadzonych oraz dokumentowanie tych czynności;  
7) czynności administracyjne związane z  wykonywaniem tymczasowego aresztowania oraz kar i  środków przymusu 
skutkujących pozbawienie wolności oraz dokumentowanie tych czynności, uwzględniając potrzebę zapewnienia 
sprawnego wykonywania czynno ści administracyjnych oraz porządku wewnętrznego w  zakładach karnych i  aresztach 
śledczych . 
8) (uchylony)  
Art. 249a.  Dyrektor Generalny Służby Więziennej może, w  drodze zarządzenia, określić:  
1) organizację ochrony przeciwpożarowej i  zabezpieczenia przeciw pożarowego w  jednostkach organizacyjnych Służby 
Więziennej;  
2) szczegółowe zasady prowadzenia i  organizacji pracy penitencjarnej oraz zakr esy czynności funkcjonariuszy i pra-
cowników działów penitencjarnych i  terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych;  
3) organizację służby zdrowia w  jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej;  
4) zakres i  formy prowadzenia ewidencji osób pozbawionych wolności przez jednostki organizacyjne Służby Więziennej;  
5) dopuszczalną ilość i  wymiary rzeczy, w  tym żywności, znajd ujących się w  posiadaniu skazanego w  trakcie pobytu 
w zakładzie karnym oraz sposób postępowania z  przedmiotami i  żywnością, których wymiary lub ilość naruszają 
obowiązujący porządek lub utrudniają konwojowanie.  
Art. 250. (uchylony)  
Art. 251. (utracił moc)  
Art. 252. (utracił moc)  
Art. 253. (utracił moc)  
Art. 254. (utracił moc)  
Art. 255. Okresy pracy skazanego, wykonywanej przed dniem wejścia w  życie niniejszego kodeksu, wlicza się do 
okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, na zasadach obowi ązujących przed tym dniem.  
  
Dziennik  Ustaw  – 90 – Poz. 53 
 
 Art. 256. Użycie i  wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego lub użycie broni względem osób pozbawi o-
nych wolności reguluje odrębna ustawa.  
Art. 257. § 1. Z dniem wejścia w  życie niniejszego kodeksu tracą moc dotychczasowe prz episy dotyczące spraw w  nim 
unormowanych.  
§ 2. W szczególności tracą moc:  
1) ustawa z  dnia 19  kwietnia 1969  r. – Kodeks karny wykonawczy ( Dz. U. poz.  98, z  późn. zm.7)); 
2) przepisy:  
a) art. 3 6 i 37 ustawy  z dnia 20  czerwca 1985  r. o prokuraturze ( Dz. U. z 1994  r. poz. 70 i 509, z  1995  r. poz. 163 oraz  
z 1996  r. poz. 367),  
b) o stosunku Państwa do Kościołów, dotyczące wykonywania praktyk religijnych osób skazanych i  tymczasowo 
aresztowanych.  
Art. 258. Jeżeli do któregokolwiek z  przedmiotów unormowanych w  niniejszym kodeksie przewidziane jest wydanie 
przepisów wykonawczych, do czasu ich wydania zachowują moc przepisy dotychcza sowe, jeżeli nie są sprzeczne z prze-
pisami niniejszego kodeksu.  
Art. 259. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem 1  września 1998  r., z tym że p rzepisy art. 251–254 obowiązują nie dłużej 
niż przez 10  lat od dnia jej wejścia w  życie.  
                                                           
7) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 1975  r. poz.  234, z  1982  r. poz.  125 i  289, z  1985  r. poz.  100 i  138, z  1988  r. 
poz. 135, z  1990  r. poz. 85, 198  i 206, z  1995  r. poz. 475 oraz z 1996  r. poz. 283.