DZIENNIK USTAW 
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Warszawa, dnia 9 stycznia 2020 r. 
Poz. 30 
OBWIESZCZENIE 
MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
z dnia 22 listopada 2019 r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks postępowania karnego 
1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze  ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i nie-
których innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia 
jednolity tekst ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987), z uwzględ-
nieniem zmian wprowadzonych: 
1) ustawą z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 150), 
2) ustawą z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2399), 
3) ustawą z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy – Kodeks postępowania 
karnego (Dz. U. poz. 679), 
4) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt K 8/17 (Dz. U. poz. 1255), 
5) ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw 
(Dz. U. poz. 1694)  
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 13 listopada 2019 r. 
2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje: 
1) art. 4 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 150), który stanowi: 
„Art. 4. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”; 
2) art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 
poz. 2399), które stanowią: 
„Art. 16. W sprawach, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy złożono zażalenie na sposób 
przeprowadzenia kontroli osobistej lub przeglądania zawartości bagaży i sprawdzania ładunków, niezakończonych 
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustaw zmienianych niniejszą ustawą w brzmieniu 
nadanym niniejszą ustawą. 
Art. 17. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 15, który wchodzi 
w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia.”; 
3) art. 3 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy – Kodeks 
postępowania karnego (Dz. U. poz. 679), który stanowi: 
„Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.”; 
        
Dziennik Ustaw – 2 – Poz. 30 
 
4) art. 6–22 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. poz. 1694), które stanowią: 
„Art. 6. W razie wątpliwości, czy stosować prawo dotychczasowe, czy przepisy niniejszej ustawy, stosuje się 
przepisy niniejszej ustawy. 
Art. 7. Czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy są skuteczne, jeżeli doko-
nano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych. 
Art. 8. Przepisy ustaw wymienionych w art. 1–5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do spraw 
wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej.  
Art. 9. Jeżeli na podstawie przepisów niniejszej ustawy nastąpiła zmiana właściwości lub składu sądu, do czasu 
zakończenia postępowania w danej instancji orzeka sąd dotychczas właściwy lub w dotychczasowym składzie. 
Art. 10. 1. Zawiadomień o ukończeniu postępowania określonych w art. 21 § 1 ustawy, o której mowa w art. 1, 
w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz zawiadomień określonych w art. 182 § 1 zdanie drugie ustawy, o której 
mowa w art. 2, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, dokonuje się, jeżeli postępowanie zostało ukończone po dniu 
wejścia w życie niniejszej ustawy. 
2. Zawiadomień o wszczęciu postępowania określonych w art. 21 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu 
nadanym niniejszą ustawą, dokonuje się, jeżeli postępowanie przeciwko osobie nie zostało ukończone przed dniem 
wejścia w życie niniejszej ustawy. 
Art. 11. Postępowania wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na skutek wniesienia zażalenia na 
postanowienie o odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania przygotowawczego do czasu rozpoznania zażalenia 
prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. 
Art. 12. Zawiadomień określonych w art. 55 § 2a ustawy, o której mowa w art. 1, dokonuje się,  jeżeli akt oskar-
żenia został wniesiony po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. 
Art. 13. Przepisów art. 198 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje 
się, jeżeli postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego zostało wydane przed dniem wejścia w życie 
niniejszej ustawy. 
Art. 14. W postępowaniach sądowych toczących się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy  niezwłocznie po 
dniu jej wejścia w życie właściwy sąd przekazuje oskarżonemu pisemne pouczenie o treści przepisów wskazanych 
w art. 353 § 4 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 
Art. 15. Jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy istnieje obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku, 
a do dnia wejścia w życie tej ustawy nie zostało ono sporządzone, do jego sporządzenia stosuje się przepisy ustawy 
zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, chyba że przewodniczący składu orzekającego albo upo-
ważniony sędzia zarządzi sporządzenie uzasadnienia na podstawie przepisów dotychczasowych. 
Art. 16. W postępowaniach wszczętych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na skutek wniesienia ape-
lacji do czasu jej rozpoznania nie stosuje się przepisów art. 427 § 3a, art. 447 § 6 oraz art. 452 § 2 pkt 2 i § 3 ustawy, 
o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 
Art. 17. Jeżeli stronie, która wniosła apelację, doręczono uzupełnione uzasadnienie w okresie od czternastego 
dnia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia poprzedzającego dzień jej wejścia w życie, termin do 
uzupełnienia apelacji, określony w art. 449a § 3 ustawy, o której mowa w art. 1, biegnie od dnia wejścia w życie 
niniejszej ustawy. 
Art. 18. Przepisów art. 505 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje 
się, jeżeli wyrok nakazowy został wydany przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. 
Art. 19. Postępowania, o których mowa w rozdziale 58 ustawy, o której mowa w art. 1, toczą się do zakończenia 
postępowania w danej instancji na podstawie przepisów dotychczasowych. 
Art. 20. Do wyroku w sprawie o wykroczenie wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie sto-
suje się przepisu art. 107 § 2 ustawy, o której mowa w art. 4, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. 
Art. 21. 1. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 81a § 4 ustawy zmienianej w art. 1 
zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 81a § 4 ustawy zmie-
nianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie 
niniejszej ustawy. 
        
Dziennik Ustaw – 3 – Poz. 30 
 
2. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 185d § 2 i art. 300 § 4 ustawy zmienianej 
w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 185d 
§ 2 i art. 300 § 4 ustawy zmienianej w art. 1, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniej-
szej ustawy. 
Art. 22. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 
1) art. 1 pkt 14 oraz art. 15, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia; 
2) art. 1 pkt 68, który wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.”. 
Marszałek Sejmu: E. Witek 
 
 
        
Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 30 
 
Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej z dnia 22 listopada 2019 r. (poz. 30) 
USTAWA 
z dnia 6 czerwca 1997 r. 
Kodeks postępowania karnego1)I) 
DZIAŁ I 
Przepisy wstępne 
Art. 1.  Postępowanie karne w sprawach należących do właściwości sądów toczy się według przepisów niniejszego 
kodeksu. 
Art. 2.  § 1. Przepisy niniejszego kodeksu mają na celu takie ukształtowanie postępowania karnego, aby: 
1) sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba niewinna nie poniosła tej 
odpowiedzialności; 
2) przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających 
popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego nie tylko w zwalczaniu przestępstw, lecz 
również w zapobieganiu im oraz w umacnianiu poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego; 
3) zostały uwzględnione prawnie chronione interesy pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego godności; 
4) rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w rozsądnym terminie. 
§ 2. Podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne. 
Art. 3.  W granicach określonych w ustawie postępowanie karne odbywa się z udziałem czynnika społecznego. 
Art. 4.  Organy prowadzące postępowanie karne są obowiązane badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające 
zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. 
Art. 5.  § 1. Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona pra-
womocnym wyrokiem. 
§ 2. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. 
Art. 6.  Oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy 
go pouczyć. 
Art. 7.  Organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenia-
nych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. 
Art. 8.  § 1. Sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnię-
ciem innego sądu lub organu. 
§ 2. Prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące. 
Art. 9.  § 1. Organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba że ustawa uzależnia je 
od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy. 
§ 2. Strony i inne osoby bezpośrednio zainteresowane mogą składać wnioski o dokonanie również tych czynności, 
które organ może lub ma obowiązek podejmować z urzędu. 
                                                           
I) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1694), która weszła w życie z dniem 5 października 2019 r. 
1) Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji realizuje postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE 
z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym euro-
pejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do poro-
zumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294 z 06.11.2013, 
str. 1) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/343 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie wzmocnienia niektórych 
aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz. Urz. UE L 65 z 11.03.2016, 
str. 1). 
        
Dziennik Ustaw – 5 – Poz. 30 
 
Art. 10.  § 1. Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania 
przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu. 
§ 2. Z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie lub w prawie międzynarodowym nikt nie może być zwolniony od 
odpowiedzialności za popełnione przestępstwo. 
Art. 11.  § 1. Postępowanie w sprawie o występek, zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5, można umorzyć, 
jeżeli orzeczenie wobec oskarżonego kary byłoby oczywiście niecelowe ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomoc-
nie orzeczonej za inne przestępstwo, a interes pokrzywdzonego temu się nie sprzeciwia. 
§ 2. Jeżeli kara za inne przestępstwo nie została prawomocnie orzeczona, postępowanie można zawiesić. Zawieszone 
postępowanie należy umorzyć albo podjąć przed upływem 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie o inne 
przestępstwo, o którym mowa w § 1. 
§ 3. Postępowanie umorzone na podstawie § 1 można wznowić w wypadku uchylenia lub istotnej zmiany treści prawo-
mocnego wyroku, z powodu którego zostało ono umorzone. 
Art. 12.  § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się 
z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu. 
§ 1a.2) Uzyskanie wniosku o ściganie należy do oskarżyciela. Jeżeli powodem uzyskania wniosku jest wyłącznie 
uprzedzenie przez sąd stron o możliwości zakwalifikowania czynu według innego przepisu prawnego, przewidującego 
ściganie na wniosek, uzyskanie wniosku o ściganie należy do sądu. 
§ 2. W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne oso-
by, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składają-
cego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek. 
§ 3.3) Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądo-
wym za zgodą sądu – aż do zamknięcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W sprawach, w których akt 
oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny,  cofnięcie wniosku po rozpoczęciu przewodu sądowego jest skuteczne, jeżeli nie 
sprzeciwi się temu oskarżyciel publiczny obecny na rozprawie lub posiedzeniu. Ponowne złożenie wniosku jest niedopusz-
czalne.  
Art. 13.  Uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela. 
Art. 14.  § 1. Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego upraw-
nionego podmiotu. 
§ 2. Oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej roz-
prawie głównej. W toku przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest 
jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedo-
puszczalne. 
Art. 15.  § 1. Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu, referendarza sądowego 
i prokuratora oraz prowadzą pod nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie. 
§ 2. Wszystkie instytucje państwowe i samorządowe są obowiązane w zakresie swego działania do udzielania pomocy 
organom prowadzącym postępowanie karne w terminie wyznaczonym przez te organy. 
§ 3. Osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej inne niż określone w § 2, a także oso-
by fizyczne są obowiązane do udzielenia pomocy na wezwanie organów prowadzących postępowanie karne w zakresie 
i w terminie przez nie wyznaczonym, jeżeli bez tej pomocy przeprowadzenie czynności procesowej jest niemożliwe albo 
znacznie utrudnione. 
Art. 16.  § 1. Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążących 
obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać 
ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy. 
§ 2. Organ prowadzący postępowanie powinien ponadto w miarę potrzeby udzielać uczestnikom postępowania infor-
macji o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach także w wypadkach, gdy ustawa wyraźnie takiego 
obowiązku nie stanowi. W razie braku takiego pouczenia, gdy w świetle okoliczności sprawy było ono nieodzowne, albo 
mylnego pouczenia, stosuje się odpowiednio § 1. 
                                                           
2) Dodany przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. poz. 1694), która weszła w życie z dniem 5 października 2019 r. 
3) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 6 – Poz. 30 
 
Art. 17.  § 1.4) Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy: 
1) czynu nie popełniono albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia; 
2) czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa; 
3) społeczna szkodliwość czynu jest znikoma; 
4) ustawa stanowi, że sprawca nie podlega karze; 
5) oskarżony zmarł; 
6) nastąpiło przedawnienie karalności; 
7) postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone albo wcześniej 
wszczęte toczy się; 
8) sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych; 
9) brak skargi uprawnionego oskarżyciela; 
10) brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej, chyba że 
ustawa stanowi inaczej; 
11) zachodzi inna okoliczność wyłączająca ściganie. 
§ 2. Do chwili otrzymania wniosku lub zezwolenia władzy, od których ustawa uzależnia ściganie, organy procesowe 
dokonują tylko czynności niecierpiących zwłoki w celu zabezpieczenia śladów i dowodów, a także czynności zmierzają-
cych do wyjaśnienia, czy wniosek będzie złożony lub zezwolenie będzie wydane. 
§ 3. Niemożność przypisania winy sprawcy czynu nie wyłącza postępowania dotyczącego zastosowania środków za-
bezpieczających. 
§ 4. Istnienie okoliczności określonych w § 1 pkt 4–6 nie wyłącza postępowania w przedmiocie przepadku, o którym 
mowa w art. 45a § 2 Kodeksu karnego i art. 43a Kodeksu karnego skarbowego. 
Art. 18.  § 1. Jeżeli czyn stanowi tylko wykroczenie, prokurator odmawiając wszczęcia postępowania lub umarzając je 
przekazuje sprawę Policji w celu wystąpienia z wnioskiem o ukaranie do właściwego sądu; prokurator może sam wystąpić 
z takim wnioskiem. 
§ 2. Jeżeli sąd lub prokurator dopatruje się w czynie przewinienia dyscyplinarnego albo naruszenia obowiązków służ-
bowych lub zasad współżycia społecznego, może odmawiając wszczęcia postępowania albo umarzając je, zwłaszcza 
z powodu znikomej szkodliwości społecznej czynu, przekazać sprawę innemu właściwemu organowi. 
Art. 19.  § 1. W razie stwierdzenia w postępowaniu karnym poważnego uchybienia w działaniu instytucji państwowej, 
samorządowej lub społecznej, zwłaszcza gdy sprzyja ono popełnieniu przestępstwa, sąd, a w postępowaniu przygotowaw-
czym prokurator, zawiadamia o tym uchybieniu organ powołany do nadzoru nad daną jednostką organizacyjną, zaś w razie 
potrzeby także organ kontroli. Policja powiadamia prokuratora o ujawnionych przez siebie uchybieniach. 
§ 2. Zawiadamiając o uchybieniu, sąd lub prokurator może zażądać nadesłania w wyznaczonym terminie wyjaśnień 
i podania środków podjętych w celu zapobieżenia takim uchybieniom w przyszłości. 
§ 3. W razie nieudzielenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie można nałożyć na kierownika organu zobowiązanego 
do wyjaśnień karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych. 
§ 4. Na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie prokuratora 
rozpoznaje sąd rejonowy, w którego okręgu toczy się postępowanie. 
Art. 20.  § 1. W razie rażącego naruszenia przez obrońcę lub pełnomocnika strony ich obowiązków procesowych sąd, 
a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką lub radę okręgo-
wej izby radców prawnych, żądając od dziekana właściwej rady nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 30 dni, ter-
minie informacji o podjętych działaniach wynikających z zawiadomienia. Odpis zawiadomienia przesyła się Ministrowi 
Sprawiedliwości. 
§ 1a. W razie nienadesłania w wyznaczonym terminie informacji, o których mowa w § 1, można nałożyć na dziekana 
właściwej rady karę pieniężną w wysokości do 10 000 złotych. 
§ 1b. Na postanowienie o ukaraniu przysługuje zażalenie. Na postanowienie o ukaraniu wydane przez prokuratora 
w postępowaniu przygotowawczym zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu toczy się postępowanie. 
                                                           
4) Uznany za niezgodny z Konstytucją z dniem 19 lipca 2018 r. w zakresie, w jakim nie czyni aktu abolicji indywidualnej negatywną 
przesłanką prowadzenia postępowania karnego, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2018 r. 
sygn. akt K 9/17 (Dz. U. poz. 1387). 
        
Dziennik Ustaw – 7 – Poz. 30 
 
§ 2. W razie rażącego naruszenia obowiązków procesowych przez oskarżyciela publicznego lub prowadzącego postę-
powanie przygotowawcze sąd zawiadamia o tym bezpośredniego przełożonego osoby, która dopuściła się uchybienia, 
żądając nadesłania w wyznaczonym, nie krótszym niż 14 dni, terminie informacji o podjętych działaniach wynikających 
z zawiadomienia; w stosunku do Policji oraz innych organów postępowania przygotowawczego uprawnienie takie przysłu-
guje również prokuratorowi. 
§ 2a. Odpis zawiadomienia, o którym mowa w § 2, sąd przesyła Prokuratorowi Generalnemu, jeżeli uchybienia dopuścił 
się prokurator, a w wypadku gdy uchybienia dopuścił się oskarżyciel publiczny niebędący prokuratorem – właściwemu 
organowi przełożonemu w stosunku do bezpośredniego przełożonego tego oskarżyciela. 
Art. 21.5) § 1. O wszczęciu i ukończeniu postępowania toczącego się z urzędu przeciw: 
1) funkcjonariuszom publicznym, osobom zatrudnionym w instytucjach państwowych, samorządowych i społecznych, 
uczniom i słuchaczom szkół, żołnierzom, a także duchownym i członkom zakonów oraz diakonatów – należy bez-
zwłocznie zawiadomić przełożonych tych osób; 
2) osobom będącym członkami samorządu zawodowego – należy bezzwłocznie zawiadomić właściwy organ tego samo-
rządu; 
3) komornikom sądowym, asesorom komorniczym i aplikantom komorniczym – należy bezzwłocznie zawiadomić Mini-
stra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego oraz prezesa sądu rejonowego właściwych ze względu na siedzibę 
kancelarii komorniczej. 
§ 2. O wszczęciu postępowania przeciw osobom, o których mowa w § 1, zawiadamia prokurator.  
Art. 22.  § 1. Jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności 
jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej 
ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody. 
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie. 
§ 3. W czasie zawieszenia postępowania należy jednak dokonać odpowiednich czynności w celu zabezpieczenia 
dowodów przed ich utratą lub zniekształceniem. 
§ 4. W razie istnienia podstaw określonych w art. 45a § 2 Kodeksu karnego lub art. 43a Kodeksu karnego skarbowe-
go po uprawomocnieniu się postanowienia o zawieszeniu postępowania sąd orzeka w przedmiocie przepadku z urzędu, 
a w postępowaniu przygotowawczym – na wniosek prokuratora. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy, do udziału w postępo-
waniu dotyczącym przepadku wyznacza się obrońcę z urzędu. 
§ 5. Na postanowienie w przedmiocie przepadku przysługuje zażalenie. 
Art. 23.  W sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, we współdziałaniu z małoletnim lub w oko-
licznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym wpływie na niego, sąd, a w postępo-
waniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach 
o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. 
Art. 23a.  § 1. Sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ prowa-
dzący to postępowanie, może z inicjatywy lub za zgodą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę do instytucji lub 
osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym, 
o czym się ich poucza, informując o celach i zasadach postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 178a. 
§ 2. Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a jego okresu nie wlicza się do czasu trwania 
postępowania przygotowawczego. 
§ 3. Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić osoba, co do której w sprawie zachodzą okoliczności określone 
w art. 40 i art. 41 § 1, czynny zawodowo sędzia, prokurator, asesor prokuratorski, a także aplikant wymienionych zawo-
dów, ławnik, referendarz sądowy, asystent sędziego, asystent prokuratora oraz funkcjonariusz instytucji uprawnionej do 
ścigania przestępstw. Przepis art. 42 stosuje się odpowiednio. 
§ 4. Udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępowaniu mediacyjnym jest dobrowolny. Zgodę na uczestniczenie 
w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu oskarżonemu 
i pokrzywdzonemu celów i zasad postępowania mediacyjnego i pouczeniu ich o możliwości cofnięcia tej zgody aż do za-
kończenia postępowania mediacyjnego. 
§ 5. Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. 
                                                           
5) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 8 – Poz. 30 
 
§ 6. Instytucja lub osoba do tego uprawniona sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego, sprawo- 
zdanie z jego wyników. Do sprawozdania załącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i mediatora, 
jeżeli została zawarta. 
§ 7. Postępowanie mediacyjne prowadzi się w sposób bezstronny i poufny. 
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania postępowania 
mediacyjnego, warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje i osoby uprawnione do jego przeprowadzenia, sposób ich 
powoływania i odwoływania, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy oraz formę i zakres sprawozdania z wyników 
postępowania mediacyjnego, mając na uwadze potrzebę skutecznego przeprowadzenia tego postępowania. 
Art. 23b.  (uchylony) 
DZIAŁ II 
Sąd 
Rozdział 1 
Właściwość i skład sądu 
Art. 24.  § 1. Sąd rejonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych 
ustawą do właściwości innego sądu. 
§ 2. Sąd rejonowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze w wypadkach wskazanych w ustawie. 
Art. 25.  § 1. Sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o następujące przestępstwa: 
1) o zbrodnie określone w Kodeksie karnym oraz w ustawach szczególnych; 
2) o występki określone w rozdziałach XVI i XVII oraz w art. 140–142, art. 148 § 4, art. 149, art. 150 § 1, art. 151–154, 
art. 158 § 3, art. 163 § 3 i 4, art. 165 § 1, 3 i 4, art. 166 § 1, art. 173 § 3 i 4, art. 185 § 2, art. 189a § 2, art. 210 § 2, 
art. 211a, art. 252 § 3, art. 258 § 1–3, art. 265 § 1 i 2, art. 269, art. 278 § 1 i 2 w zw. z art. 294, art. 284 § 1 i 2  
w zw. z art. 294, art. 286 § 1 w zw. z art. 294, art. 287 § 1 w zw. z art. 294, art. 296 § 3 oraz art. 299 Kodeksu karnego; 
3) o występki, które z mocy przepisu szczególnego należą do właściwości sądu okręgowego. 
§ 2. Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako sądowi 
pierwszej instancji, sprawę o każde przestępstwo, ze względu na szczególną wagę lub zawiłość sprawy. 
§ 3. Sąd okręgowy rozpoznaje ponadto środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji 
w sądzie rejonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę. 
Art. 26.  Sąd apelacyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji 
w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę. 
Art. 27.  Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach określonych 
w ustawie. 
Art. 28.  § 1. Na rozprawie głównej sąd orzeka w składzie jednego sędziego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.  
Sędzia ma prawa i obowiązki przewodniczącego. 
§ 2. W sprawach o zbrodnie sąd orzeka w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. 
§ 3. Ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę sąd pierwszej instancji może postanowić o jej rozpozna-
niu w składzie trzech sędziów albo jednego sędziego i dwóch ławników. 
§ 4. W sprawach o przestępstwa, za które ustawa przewiduje karę dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka 
w składzie dwóch sędziów i trzech ławników. 
Art. 29.  § 1. Na rozprawie apelacyjnej i kasacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi 
inaczej. 
§ 2.6) Apelację lub kasację od wyroku orzekającego karę dożywotniego pozbawienia wolności albo wnoszącą 
o wymierzenie takiej kary rozpoznaje sąd w składzie pięciu sędziów.  
                                                           
6) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 9 – Poz. 30 
 
Art. 30. § 1. Na posiedzeniu sąd orzeka jednoosobowo, chyba że ustawa stanowi inaczej albo ze względu na szcze-
gólną zawiłość sprawy lub jej wagę prezes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów. 
§ 2. Sąd odwoławczy na posiedzeniu orzeka jednoosobowo, a w składzie trzech sędziów wówczas, gdy zaskarżone 
orzeczenie wydano w składzie innym niż jednoosobowy albo ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub jej wagę pre-
zes sądu zarządzi jej rozpoznanie w składzie trzech sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 31.  § 1. Miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd, w którego okręgu popełniono przestępstwo. 
§ 2. Jeżeli przestępstwo popełniono na polskim statku wodnym lub powietrznym, a § 1 nie może mieć zastosowania, 
właściwy jest sąd macierzystego portu statku. 
§ 3. Jeżeli przestępstwo popełniono w okręgu kilku sądów, właściwy jest ten sąd, w którego okręgu najpierw wszczę-
to postępowanie przygotowawcze. 
Art. 32.  § 1. Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego okręgu: 
1) ujawniono przestępstwo, 
2) ujęto oskarżonego, 
3) oskarżony przed popełnieniem przestępstwa stale mieszkał lub czasowo przebywał 
– zależnie od tego, gdzie najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli przestępstwo popełniono za granicą. 
§ 3. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu według przepisów poprzedzających, sprawę rozpoznaje sąd 
właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy. 
Art. 33.  § 1. Jeżeli tę samą osobę oskarżono o kilka przestępstw, a sprawy należą do właściwości różnych sądów tego 
samego rzędu, właściwy jest sąd, w którego okręgu najpierw wszczęto postępowanie przygotowawcze. 
§ 2. Jeżeli sprawy należą do właściwości sądów różnego rzędu, sprawę rozpoznaje sąd wyższego rzędu. 
Art. 34.  § 1. Sąd właściwy dla sprawców przestępstw jest również właściwy dla pomocników, podżegaczy oraz 
innych osób, których przestępstwo pozostaje w ścisłym związku z przestępstwem sprawcy, jeżeli postępowanie przeciwko 
nim toczy się jednocześnie. 
§ 2. Sprawy osób wymienionych w § 1 powinny być połączone we wspólnym postępowaniu; przepis art. 33 stosuje 
się odpowiednio. 
§ 3. Jeżeli zachodzą okoliczności utrudniające łączne rozpoznanie spraw, o których mowa w § 1 i 2, można wyłączyć 
i odrębnie rozpoznać sprawę poszczególnych osób lub o poszczególne czyny; sprawa wyłączona podlega rozpoznaniu 
przez sąd właściwy według zasad ogólnych. 
Art. 35.  § 1. Sąd bada z urzędu swą właściwość, a w razie stwierdzenia swej niewłaściwości przekazuje sprawę właś-
ciwemu sądowi lub innemu organowi. 
§ 2. Jeżeli sąd na rozprawie głównej stwierdza, że nie jest właściwy miejscowo lub że właściwy jest sąd niższego rzę-
du, może przekazać sprawę innemu sądowi jedynie wtedy, gdy powstaje konieczność odroczenia rozprawy. 
§ 3. Na postanowienie w kwestii właściwości przysługuje zażalenie. 
Art. 36.  Sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli 
większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje blisko tego sądu, a z dala od sądu właściwego. 
Art. 37.  Sąd Najwyższy może z inicjatywy właściwego sądu przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równo-
rzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. 
Art. 38.  § 1.7) Spór o właściwość między sądami rozstrzyga ostatecznie sąd wyższego rzędu właściwy ze względu na 
siedzibę sądu, który pierwszy wszczął spór. Spór o właściwość między sądem rejonowym a sądem okręgowym  rozstrzyga 
sąd apelacyjny, a spór o właściwość między sądem apelacyjnym a innym sądem powszechnym – Sąd Najwyższy.  
§ 2. W czasie trwania sporu każdy z tych sądów przedsiębierze czynności niecierpiące zwłoki. 
Art. 39.  Jeżeli sąd wojskowy przekaże sprawę sądowi powszechnemu lub nie przyjmie sprawy przekazanej mu przez 
sąd powszechny, sprawę rozpoznaje sąd powszechny. 
                                                           
7) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 10 – Poz. 30 
 
Rozdział 2 
Wyłączenie sędziego 
Art. 40.  § 1. Sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli: 
1) sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio; 
2) jest małżonkiem strony lub pokrzywdzonego albo ich obrońcy, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego albo 
pozostaje we wspólnym pożyciu z jedną z tych osób; 
3) jest krewnym lub powinowatym w linii prostej, a w linii bocznej aż do stopnia pomiędzy dziećmi rodzeństwa osób 
wymienionych w pkt 2 albo jest związany z jedną z tych osób węzłem przysposobienia, opieki lub kurateli; 
4) był świadkiem czynu, o który sprawa się toczy, albo w tej samej sprawie był przesłuchany w charakterze świadka lub 
występował jako biegły; 
5) brał udział w sprawie jako prokurator, obrońca, pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy strony, albo prowadził postę-
powanie przygotowawcze; 
6) brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia lub wydał zaskarżone zarządzenie; 
7) brał udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone; 
8) (uchylony) 
9) brał udział w wydaniu orzeczenia, co do którego wniesiono sprzeciw; 
10) prowadził mediację. 
§ 2. Powody wyłączenia trwają mimo ustania uzasadniającego je małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, 
opieki lub kurateli. 
§ 3. Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego wnioskiem o wznowienie, zaskarżonego w trybie kasacji 
lub objętego skargą nadzwyczajną, nie może orzekać co do tego wniosku, kasacji lub skargi. 
Art. 41.  § 1. Sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną 
wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. 
§ 2. Wniosek o wyłączenie sędziego, zgłoszony na podstawie § 1 po rozpoczęciu przewodu sądowego, pozostawia się 
bez rozpoznania, chyba że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się stronie wiadoma dopiero po rozpoczęciu przewodu. 
Art. 41a.  Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej roz-
poznany pozostawia się bez rozpoznania; przepisu art. 42 § 3 nie stosuje się. 
Art. 42.  § 1. Wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony. 
§ 2. Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie 
na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia. 
§ 3. Sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć do akt stosowne 
oświadczenie na piśmie. Wniosek rozpoznaje się niezwłocznie. Z chwilą wyłączenia sędziego czynności procesowe doko-
nane z jego udziałem po złożeniu wniosku stają się bezskuteczne. 
§ 4. Poza wypadkiem określonym w § 2 o wyłączeniu orzeka sąd, przed którym toczy się postępowanie; w składzie 
orzekającym w kwestii wyłączenia nie może brać udziału sędzia, którego dotyczy wyłączenie. W razie niemożności utwo-
rzenia takiego składu sądu, w kwestii wyłączenia orzeka sąd wyższego rzędu. 
Art. 43.  Jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie jest niemożliwe, sąd wyższego 
rzędu przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu. 
Art. 44.  Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników. O wyłączeniu 
referendarza orzeka sąd w składzie jednego sędziego. 
        
Dziennik Ustaw – 11 – Poz. 30 
 
DZIAŁ III 
Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiorstwa 
zagrożonego przepadkiem 
Rozdział 3 
Oskarżyciel publiczny 
Art. 45.  § 1. Oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami jest prokurator. 
§ 1a. W wypadkach określonych w ustawie czynności procesowe wykonuje prokurator bezpośrednio przełożony lub 
prokurator nadrzędny. 
§ 1b. (uchylony) 
§ 1c.  (uchylony) 
§ 2. Inny organ państwowy może być oskarżycielem publicznym z mocy szczególnych przepisów ustawy, określają-
cych zakres jego działania. 
Art. 46.  § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego udział oskarżyciela publicznego 
w rozprawie jest obowiązkowy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. 
§ 2. Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, niestawiennictwo oskarżyciela pub-
licznego na rozprawie nie tamuje jej toku. Przewodniczący lub sąd mogą uznać obecność oskarżyciela publicznego za 
obowiązkową. 
Art. 47.  § 1. Przepisy art. 40 § 1 pkt 1–4, 6 i 10, § 2 oraz art. 41, art. 41a i art. 42 stosuje się odpowiednio do proku-
ratora, innych osób prowadzących postępowanie przygotowawcze oraz innych oskarżycieli publicznych. 
§ 2. Osoby wymienione w § 1 ulegają również wyłączeniu, jeżeli brały udział w sprawie jako obrońca, pełnomocnik, 
przedstawiciel społeczny albo przedstawiciel ustawowy strony. 
Art. 48.  § 1. O wyłączeniu prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze oraz oskarżyciela publicz-
nego orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub bezpośrednio przełożony. 
§ 2. Czynności dokonane przez osobę podlegającą wyłączeniu, zanim ono nastąpiło, nie są z tej przyczyny bez-
skuteczne; jednakże czynność dowodową należy na żądanie strony, w miarę możności, powtórzyć. 
Rozdział 4 
Pokrzywdzony 
Art. 49.  § 1. Pokrzywdzonym jest osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone 
lub zagrożone przez przestępstwo. 
§ 2. Pokrzywdzonym może być także niemająca osobowości prawnej: 
1) instytucja państwowa lub samorządowa; 
2) inna jednostka organizacyjna, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną. 
§ 3. Za pokrzywdzonego uważa się zakład ubezpieczeń w zakresie, w jakim pokrył szkodę wyrządzoną pokrzywdzo-
nemu przez przestępstwo lub jest zobowiązany do jej pokrycia. 
§ 3a. W sprawach o przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową, o których mowa 
w art. 218–221 oraz w art. 225 § 2 Kodeksu karnego, organy Państwowej Inspekcji Pracy mogą wykonywać prawa 
pokrzywdzonego, jeżeli w zakresie swego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły o wszczęcie postępowania. 
§ 4. W sprawach o przestępstwa, którymi wyrządzono szkodę w mieniu instytucji lub jednostki organizacyjnej, 
o której mowa w § 2, jeżeli nie działa organ pokrzywdzonej instytucji lub jednostki organizacyjnej, prawa pokrzywdzone-
go mogą wykonywać organy kontroli państwowej, które w zakresie swojego działania ujawniły przestępstwo lub wystąpiły 
o wszczęcie postępowania. 
Art. 49a.  Pokrzywdzony, a także prokurator, może aż do zamknięcia przewodu sądowego na rozprawie głównej zło-
żyć wniosek, o którym mowa w art. 46 § 1 Kodeksu karnego. 
Art. 50.  W postępowaniu sądowym z uprawnień pokrzywdzonego określonych w art. 53 nie może korzystać osoba 
występująca w tej samej sprawie w charakterze oskarżonego, z wyjątkiem przewidzianym w art. 497 i art. 498 § 3. 
        
Dziennik Ustaw – 12 – Poz. 30 
 
Art. 51.  § 1. Za pokrzywdzonego, który nie jest osobą fizyczną, czynności procesowych dokonuje organ uprawniony 
do działania w jego imieniu. 
§ 2. Jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje 
przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje. 
§ 3. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba nieporadna, w szczególności ze względu na wiek lub stan zdrowia, jego prawa 
może wykonywać osoba, pod której pieczą pokrzywdzony pozostaje. 
Art. 52.  § 1. W razie śmierci pokrzywdzonego prawa, które by mu przysługiwały, mogą wykonywać osoby najbliższe 
lub osoby pozostające na jego utrzymaniu, a w wypadku ich braku lub nieujawnienia – prokurator, działając z urzędu. 
§ 2. W przypadku gdy organ prowadzący postępowanie dysponuje informacjami o osobach najbliższych dla po-
krzywdzonego lub osobach pozostających na jego utrzymaniu, poucza o przysługujących uprawnieniach co najmniej jedną 
z nich. 
Rozdział 5 
Oskarżyciel posiłkowy 
Art. 53.  W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako strona 
w charakterze oskarżyciela posiłkowego obok oskarżyciela publicznego lub zamiast niego. 
Art. 54.  § 1. Jeżeli akt oskarżenia wniósł oskarżyciel publiczny, pokrzywdzony może aż do czasu rozpoczęcia prze-
wodu sądowego na rozprawie głównej złożyć oświadczenie, że będzie działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego. 
§ 2. Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego nie pozbawia uprawnień oskarżyciela posiłkowego. 
Pokrzywdzony, który uprzednio nie korzystał z uprawnień oskarżyciela posiłkowego, może w terminie 14 dni od powia-
domienia go o cofnięciu przez oskarżyciela publicznego aktu oskarżenia oświadczyć, że przystępuje do postępowania jako 
oskarżyciel posiłkowy. 
Art. 55.  § 1. W razie powtórnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu postępowania 
w wypadku, o którym mowa w art. 330 § 2, pokrzywdzony może w terminie miesiąca od doręczenia mu zawiadomienia 
o postanowieniu prokuratora nadrzędnego o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia wnieść akt oskarżenia do 
sądu, dołączając po jednym odpisie dla każdego oskarżonego oraz dla prokuratora.8) Przepis art. 488 § 2 stosuje się odpo-
wiednio. Przepisów art. 339 § 3 pkt 3a i art. 396a nie stosuje się. 
§ 2.9) Akt oskarżenia wniesiony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata, radcę 
prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, z zachowaniem warunków określonych w art. 332 
i art. 333 § 1. 
§ 2a.10) O wniesieniu aktu oskarżenia zawiadamia się innych pokrzywdzonych znanych sądowi.  
§ 3. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej 
przyłączyć się do postępowania. 
§ 4. Do sprawy wszczętej na podstawie aktu oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela posiłkowego może w każdym 
czasie wstąpić prokurator, stając się oskarżycielem publicznym. Postępowanie toczy się wówczas z oskarżenia publiczne-
go, a pokrzywdzony, który wniósł akt oskarżenia, korzysta z praw oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 54. 
Cofnięcie aktu oskarżenia przez oskarżyciela publicznego jest dopuszczalne jedynie za zgodą pokrzywdzonego, który 
wniósł akt oskarżenia, a w razie przyłączenia się do postępowania pokrzywdzonego, o którym mowa w § 3 – również tego 
pokrzywdzonego.11) 
Art. 56.  § 1. Sąd może ograniczyć liczbę oskarżycieli posiłkowych występujących w sprawie, jeżeli jest to konieczne 
dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd orzeka, że oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału 
w postępowaniu, gdy bierze w nim już udział określona przez sąd liczba oskarżycieli. 
§ 1a.12) Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 1 zażalenie nie przysługuje.  
§ 2. Sąd orzeka także, iż oskarżyciel posiłkowy nie może brać udziału w postępowaniu, jeżeli stwierdzi, że nie jest on 
osobą uprawnioną lub jego akt oskarżenia albo oświadczenie o przystąpieniu do postępowania zostało złożone po terminie. 
                                                           
8) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
9) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
10) Dodany przez art. 1 pkt 6 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
11) Zdanie trzecie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 6 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
12) Dodany przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 13 – Poz. 30 
 
§ 3.13) Na postanowienie sądu wydane na podstawie § 2 przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu tego 
sądu.  
§ 4. Oskarżyciel posiłkowy, który nie bierze udziału w postępowaniu z przyczyn określonych w § 1, może przedsta-
wić sądowi na piśmie swoje stanowisko w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. 
Art. 56a.  Oskarżycielowi posiłkowemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podle-
gające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela posiłkowego można 
poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu. 
Art. 57.  § 1. W razie odstąpienia oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia nie może on ponownie przyłączyć się do 
postępowania. 
§ 1a.14) W sprawie, w której oskarżyciel publiczny nie bierze udziału, niestawiennictwo oskarżyciela posiłkowego 
i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia. 
§ 2. O odstąpieniu oskarżyciela posiłkowego od oskarżenia w sprawie, w której oskarżyciel publiczny nie bierze 
udziału, sąd zawiadamia prokuratora. Nieprzystąpienie przez niego do oskarżenia w terminie 14 dni od doręczenia zawia-
domienia powoduje umorzenie postępowania. Postanowienie o umorzeniu postępowania może wydać także referendarz 
sądowy. 
Art. 58.  § 1. Śmierć oskarżyciela posiłkowego nie tamuje biegu postępowania; osoby najbliższe lub osoby pozostają-
ce na jego utrzymaniu mogą przystąpić do postępowania w charakterze oskarżyciela posiłkowego w każdym stadium po-
stępowania. 
§ 2. W razie śmierci oskarżyciela posiłkowego, który samodzielnie popierał oskarżenie, stosuje się odpowiednio art. 61. 
Rozdział 6 
Oskarżyciel prywatny 
Art. 59.  § 1. Pokrzywdzony może jako oskarżyciel prywatny wnosić i popierać oskarżenie o przestępstwa ścigane 
z oskarżenia prywatnego. 
§ 2. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej 
przyłączyć się do toczącego się postępowania. 
Art. 60.  § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego prokurator wszczyna postępowanie albo 
wstępuje do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny. 
§ 2. Postępowanie toczy się wówczas z urzędu, a pokrzywdzony, który przedtem wniósł oskarżenie prywatne, korzysta 
z praw oskarżyciela posiłkowego; do pokrzywdzonego, który przedtem nie wniósł oskarżenia prywatnego, stosuje się 
art. 54, 55 § 3 i art. 58. 
§ 3. Jeżeli prokurator, który wstąpił do postępowania, odstąpił potem od oskarżenia, pokrzywdzony powraca w dal-
szym postępowaniu do praw oskarżyciela prywatnego. 
§ 4. Pokrzywdzony, który nie wniósł oskarżenia, może w terminie zawitym 14 dni od daty powiadomienia go 
o odstąpieniu prokuratora od oskarżenia złożyć akt oskarżenia lub oświadczenie, że podtrzymuje oskarżenie jako prywatne, 
a jeżeli takiego oświadczenia nie złoży, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie. 
Art. 60a.  Oskarżycielowi prywatnemu, który nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, orzeczenie podle-
gające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgodą oskarżyciela prywatnego można 
poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podlega ono zaskarżeniu. 
Art. 61.  § 1. W razie śmierci oskarżyciela prywatnego postępowanie zawiesza się, a osoby najbliższe lub osoby pozo-
stające na utrzymaniu zmarłego mogą wstąpić w jego prawa. Postanowienie o zawieszeniu postępowania może wydać 
także referendarz sądowy. 
§ 2. Jeżeli w terminie zawitym 3 miesięcy od dnia śmierci oskarżyciela prywatnego osoba uprawniona nie wstąpi 
w prawa zmarłego, sąd lub referendarz sądowy umarza postępowanie. 
                                                           
13) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 7 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
14) Dodany przez art. 1 pkt 8 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 14 – Poz. 30 
 
Rozdział 7 
(zawierający art. 62–70 – uchylony) 
Rozdział 8 
Oskarżony 
Art. 71.  § 1. Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo 
której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze 
podejrzanego. 
§ 2. Za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także osobę, co do której 
prokurator złożył wniosek wskazany w art. 335 § 1 lub wniosek o warunkowe umorzenie postępowania. 
§ 3. Jeżeli kodeks niniejszy używa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, odpowiednie przepisy mają zasto-
sowanie także do podejrzanego. 
Art. 72.  § 1. Oskarżony ma prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie włada w wystarczającym 
stopniu językiem polskim. 
§ 2. Tłumacza należy wezwać do czynności z udziałem oskarżonego, o którym mowa w § 1. Na wniosek oskarżonego 
lub jego obrońcy tłumacza należy wezwać również w celu porozumienia się oskarżonego z obrońcą w związku z czyn-
nością, do udziału w której oskarżony jest uprawniony. 
§ 3. Oskarżonemu, o którym mowa w § 1, postanowienie o przedstawieniu, uzupełnieniu lub zmianie zarzutów, akt 
oskarżenia oraz orzeczenie podlegające zaskarżeniu lub kończące postępowanie doręcza się wraz z tłumaczeniem; za zgo-
dą oskarżonego można poprzestać na ogłoszeniu przetłumaczonego orzeczenia kończącego postępowanie, jeżeli nie podle-
ga ono zaskarżeniu. 
Art. 73.  § 1. Oskarżony tymczasowo aresztowany może porozumiewać się ze swym obrońcą podczas nieobecności 
innych osób oraz korespondencyjnie. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym prokurator, udzielając zezwolenia na porozumiewanie się, może zastrzec 
w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, że będzie przy tym 
obecny sam lub osoba przez niego upoważniona. 
§ 3. Jeżeli wymaga tego dobro postępowania przygotowawczego, prokurator, w szczególnie uzasadnionych wypad-
kach, może również zastrzec kontrolę korespondencji podejrzanego z obrońcą. 
§ 4. Zastrzeżenia, o których mowa w § 2 i 3, nie mogą być utrzymywane ani dokonane po upływie 14 dni od dnia 
tymczasowego aresztowania podejrzanego. 
Art. 74.  § 1. Oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na 
swoją niekorzyść. 
§ 2. Oskarżony jest jednak obowiązany poddać się: 
1) oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała; wolno także 
w szczególności od oskarżonego pobrać odciski, fotografować go oraz okazać w celach rozpoznawczych innym osobom; 
2) badaniom psychologicznym i psychiatrycznym oraz badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na jego ciele, 
z wyjątkiem chirurgicznych, pod warunkiem że dokonywane są przez uprawnionego do tego pracownika służby 
zdrowia z zachowaniem wskazań wiedzy lekarskiej i nie zagrażają zdrowiu oskarżonego, jeżeli przeprowadzenie tych 
badań jest nieodzowne; w szczególności oskarżony jest obowiązany przy zachowaniu tych warunków poddać się po-
braniu krwi, włosów lub wydzielin organizmu, z zastrzeżeniem pkt 3; 
3) pobraniu przez funkcjonariusza Policji wymazu ze śluzówki policzków, jeżeli jest to nieodzowne i nie zachodzi oba-
wa, że zagrażałoby to zdrowiu oskarżonego lub innych osób. 
§ 3. W stosunku do osoby podejrzanej można dokonać badań lub czynności, o których mowa w § 2 pkt 1, a także, 
przy zachowaniu wymagań określonych w § 2 pkt 2 lub 3, pobrać krew, włosy, wymaz ze śluzówki policzków lub inne 
wydzieliny organizmu. 
§ 3a. Oskarżonego lub osobę podejrzaną wzywa się do poddania się obowiązkom wynikającym z § 2 i 3. W razie od-
mowy poddania się tym obowiązkom oskarżonego lub osobę podejrzaną można zatrzymać i przymusowo doprowadzić, 
a także stosować wobec nich siłę fizyczną lub środki techniczne służące obezwładnieniu, w zakresie niezbędnym do wyko-
nania danej czynności. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporzą-
dzenia, szczegółowe warunki i sposób poddawania oskarżonego oraz osoby podejrzanej badaniom, a także wykonywania 
z ich udziałem czynności, o których mowa w § 2 pkt 1 i 3 oraz § 3, mając na uwadze, aby gromadzenie, utrwalanie i analiza 
materiału dowodowego były dokonywane zgodnie z aktualną wiedzą w zakresie kryminalistyki i medycyny sądowej. 
        
Dziennik Ustaw – 15 – Poz. 30 
 
Art. 75.  § 1. Oskarżony jest obowiązany zawiadamiać organ prowadzący postępowanie o każdej zmianie miejsca 
swojego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej spra-
wie, jak również o każdej zmianie danych umożliwiających kontaktowanie się, wskazanych w art. 213 § 1, o których wie, 
że są znane organowi prowadzącemu postępowanie. Oskarżony jest obowiązany ponadto stawić się na każde wezwanie 
w toku postępowania karnego. O powyższych obowiązkach należy oskarżonego uprzedzić przy pierwszym przesłuchaniu. 
§ 2. W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego można zatrzymać go i sprowadzić przymusowo. 
§ 3. Przepisy art. 246 stosuje się odpowiednio. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten sam sąd w składzie 
trzech sędziów. 
Art. 76.  Jeżeli oskarżony jest nieletni lub ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której 
pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić 
środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę. 
Art. 77.  Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców. 
Art. 78.  § 1. Oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby mu wyznaczono obrońcę z urzędu, jeżeli 
w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie 
i rodziny. Podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu nie może być skorzystanie przez oskarżonego z nieodpłatnej 
pomocy prawnej lub nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, o których mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. 
o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 294). 
§ 1a. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony żąda wyznaczenia obrońcy z urzędu w celu dokonania 
określonej czynności procesowej. 
§ 2. Sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy, jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności, na podstawie których go 
wyznaczono. Na postanowienie o cofnięciu wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu 
tego sądu. 
Art. 79. § 1. W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli: 
1) nie ukończył 18 lat; 
2) jest głuchy, niemy lub niewidomy; 
3) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowa-
niem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona; 
4) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowa-
dzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny. 
§ 2. Oskarżony musi mieć obrońcę również wtedy, gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na inne okoliczności 
utrudniające obronę. 
§ 3. W wypadkach, o których mowa w § 1 i 2, udział obrońcy jest obowiązkowy w rozprawie oraz w tych posiedze-
niach, w których obowiązkowy jest udział oskarżonego. 
§ 4. Uznając za uzasadnioną opinię biegłych lekarzy psychiatrów, że czyn oskarżonego nie został popełniony 
w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postę-
powaniem i że stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób 
samodzielny i rozsądny, sąd orzeka, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. Prezes sądu albo sąd zwalnia wówczas 
obrońcę z jego obowiązków, chyba że zachodzą inne okoliczności przemawiające za tym, aby oskarżony miał obrońcę 
wyznaczonego z urzędu. 
Art. 80. Oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono mu zbrodnię. 
W takim wypadku udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy. 
Art. 80a. (uchylony) 
Art. 81.  § 1. Jeżeli w sytuacji określonej w art. 78 § 1 lub 1a, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 oskarżony nie ma obrońcy 
z wyboru, prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy wyznacza mu obrońcę z urzędu. 
§ 1a. Na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do sądu właściwego do 
rozpoznania sprawy, a na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy – zażalenie do innego równorzędnego 
składu tego sądu. 
§ 1b. Ponowny wniosek o wyznaczenie obrońcy, oparty na tych samych okolicznościach, pozostawia się bez rozpo-
znania. 
§ 2. Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do roz-
poznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego.  
        
Dziennik Ustaw – 16 – Poz. 30 
 
Art. 81a. § 1. Obrońca z urzędu wyznaczany jest z listy obrońców. 
§ 2. Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy rozpoznaje niezwłocznie. 
§ 3.15) Jeżeli okoliczności wskazują na konieczność natychmiastowego podjęcia obrony: 
1) wniosek o wyznaczenie obrońcy oraz inne dokumenty niezbędne do rozpoznania wniosku mogą być przekazane przez 
organ prowadzący postępowanie przygotowawcze do właściwego sądu za pośrednictwem telefaksu lub poczty elek-
tronicznej; 
2) prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy, w sposób wskazany w art. 137, powiadamia oskarżonego oraz obrońcę 
o wyznaczeniu obrońcy z urzędu.  
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia: 
1) sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy z urzędu, w tym sposób ustalania listy obrońców 
udzielających pomocy prawnej z urzędu oraz sposób wyznaczania obrońcy udzielającego pomocy prawnej z urzędu, 
2)16) tryb przekazywania do sądu wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz szczegółowy tryb rozpoznawania takiego 
wniosku  
– mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz prawidłowej realizacji prawa do obrony. 
Rozdział 9 
Obrońcy i pełnomocnicy 
Art. 82.  Obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy 
o radcach prawnych. 
Art. 83.  § 1. Obrońcę ustanawia oskarżony; do czasu ustanowienia obrońcy przez oskarżonego pozbawionego wolno-
ści, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się oskarżonego. 
§ 2. Upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzą-
cego postępowanie karne. 
Art. 84.  § 1. Ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym postępowa-
niu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli nie zawiera ograniczeń. 
§ 2. Wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności procesowych do prawo-
mocnego zakończenia postępowania. Jeżeli jednak czynności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem zamieszkania 
obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, lub referendarz sądowy tego sądu, a w postępo-
waniu przygotowawczym prezes sądu rejonowego miejsca czynności lub referendarz sądowy tego sądu, na uzasadniony 
wniosek dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do dokonania tej czynności innego obrońcę spośród miejscowych 
adwokatów lub radców prawnych. 
§ 3. Obrońca wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, w postępowaniu o uchylenie wyroku sądu odwoław-
czego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub w postępowa-
niu o wznowienie postępowania powinien sporządzić i podpisać kasację, skargę od wyroku sądu odwoławczego uchylają-
cego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania lub wniosek o wznowienie 
postępowania albo poinformować na piśmie sąd, że nie stwierdził podstaw do wniesienia kasacji, skargi lub wniosku 
o wznowienie postępowania. Jeżeli kasacja, skarga lub wniosek zostaną wniesione, obrońca ten jest uprawniony do udziału 
w toczącym się postępowaniu. 
Art. 85.  § 1. Obrońca może bronić kilku oskarżonych, jeżeli ich interesy nie pozostają w sprzeczności. 
§ 2. Stwierdzając sprzeczność sąd wydaje postanowienie, zakreślając oskarżonym termin do ustanowienia innych 
obrońców. W wypadku obrony z urzędu sąd wyznacza innego obrońcę. Na postanowienie przysługuje zażalenie. 
§ 3. W postępowaniu przygotowawczym uprawnienia sądu określone w § 2 przysługują prezesowi sądu właściwego 
do rozpoznania sprawy. 
Art. 86.  § 1. Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe jedynie na korzyść oskarżonego. 
§ 2. Udział obrońcy w postępowaniu nie wyłącza osobistego działania w nim oskarżonego. 
                                                           
15) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
16) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 17 – Poz. 30 
 
Art. 87.  § 1. Strona inna niż oskarżony może ustanowić pełnomocnika. 
§ 2. Osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postę-
powaniu. 
§ 3. Sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może odmówić dopuszczenia do udziału w postępowaniu 
pełnomocnika, o którym mowa w § 2, jeżeli uzna, że nie wymaga tego obrona interesów osoby niebędącej stroną. 
Art. 87a.  (uchylony) 
Art. 88.  § 1.17) Pełnomocnikiem może być adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej 
Polskiej. Pełnomocnika z urzędu wyznacza prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Do 
pełnomocnika stosuje się odpowiednio przepisy art. 77, art. 78, art. 81 § 1a–2, art. 81a § 1–3, art. 83, art. 84, art. 86 § 2 
oraz przepisy wydane na podstawie art. 81a § 4.  
2. Na zasadach określonych w odrębnej ustawie czynności zastępstwa wykonuje Prokuratoria Generalna Rzeczy- 
pospolitej Polskiej. 
Art. 89.  W kwestiach dotyczących pełnomocnika, a nieunormowanych przez przepisy niniejszego kodeksu, stosuje 
się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym. 
Rozdział 10 
Przedstawiciel społeczny 
Art. 90.  § 1. W postępowaniu sądowym udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna, jeżeli zachodzi 
potrzeba ochrony interesu społecznego lub interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, 
w szczególności ochrony wolności i praw człowieka. 
§ 2. W zgłoszeniu organizacja społeczna wskazuje interes społeczny lub indywidualny, objęty zadaniami statutowymi 
tej organizacji, oraz przedstawiciela, który ma reprezentować tę organizację. Do zgłoszenia dołącza się odpis statutu lub 
innego dokumentu regulującego działalność tej organizacji. Przedstawiciel organizacji społecznej przedkłada sądowi 
pisemne upoważnienie. 
§ 3. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli przynajmniej jedna ze 
stron wyrazi na to zgodę. Strona może w każdym czasie cofnąć wyrażoną zgodę. W wypadku braku zgody choćby jednej 
ze stron na występowanie w sprawie przedstawiciela organizacji społecznej sąd wyłącza tego przedstawiciela od udziału 
w sprawie, chyba że jego udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości. 
§ 4. Sąd dopuszcza przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie pomimo braku zgody stron, 
jeżeli leży to w interesie wymiaru sprawiedliwości. 
§ 5. Sąd odmawia dopuszczenia przedstawiciela organizacji społecznej do występowania w sprawie, jeżeli stwierdzi, 
że wskazany w zgłoszeniu interes społeczny lub indywidualny nie jest objęty zadaniami statutowymi tej organizacji lub nie 
jest związany z rozpoznawaną sprawą. 
§ 6. Sąd może ograniczyć liczbę przedstawicieli organizacji społecznych występujących w sprawie, jeżeli jest to  
konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Sąd wzywa wówczas oskarżyciela i oskarżonego do 
wskazania nie więcej niż dwóch przedstawicieli organizacji społecznych, którzy będą mogli występować w sprawie. Jeżeli 
w sprawie występuje więcej niż jeden oskarżony lub więcej niż jeden oskarżyciel, każdy z nich może wskazać jednego 
przedstawiciela. Niewskazanie przedstawiciela uznaje się za cofnięcie zgody na jego występowanie w sprawie. Niezależnie 
od stanowisk stron sąd może postanowić o dalszym udziale poszczególnych przedstawicieli organizacji społecznych, jeżeli 
ich udział leży w interesie wymiaru sprawiedliwości. 
Art. 91.  Dopuszczony do udziału w postępowaniu sądowym przedstawiciel organizacji społecznej może uczestniczyć 
w rozprawie, wypowiadać się i składać oświadczenia na piśmie. 
Rozdział 10a 
Podmiot zobowiązany 
Art. 91a.  § 1. Jeżeli w związku z popełnieniem czynu zabronionego osoba fizyczna, prawna albo jednostka organiza-
cyjna niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, uzyskała korzyść majątkową lub 
świadczenie określone w art. 405–407, art. 410 i art. 412 Kodeksu cywilnego od Skarbu Państwa, jednostki samorządowej, 
państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjnej, podmiotu, dla którego organ samorządu jest organem założyciel-
                                                           
17) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 10 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 18 – Poz. 30 
 
skim, lub spółki prawa handlowego z większościowym udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządowej, na wniosek 
prokuratora sąd, stosując przepisy prawa cywilnego, zobowiązuje tę osobę lub jednostkę do zwrotu korzyści albo jej rów-
nowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeka przepadek świadczenia albo jego równowartości na rzecz Skarbu Pań-
stwa. 
§ 2. Podmiot zobowiązany określony w § 1 jest przesłuchiwany w postępowaniu karnym w charakterze świadka. 
W przypadku podmiotu innego niż osoba fizyczna przesłuchuje się osobę lub osoby uprawnione do działania w jego imieniu. 
§ 3. Osoba, o której mowa w § 2, może odmówić zeznań. 
§ 4. Przepisy art. 72, art. 75, art. 87 § 1, art. 89, art. 156 § 1 zdanie pierwsze oraz art. 167 stosuje się odpowiednio. 
Osoba, o której mowa w § 2, może zadawać pytania osobie przesłuchiwanej oraz zabrać głos końcowy przed obrońcą 
oskarżonego i oskarżonym. 
Rozdział 10b 
Właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem 
Art. 91b.  Właścicielowi przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem, o którym mowa w art. 44a § 2 Kodeksu karne-
go, przysługują prawa strony w zakresie czynności procesowych odnoszących się do tego środka. 
DZIAŁ IV 
Czynności procesowe 
Rozdział 11 
Orzeczenia, zarządzenia i polecenia 
Art. 92.  Podstawę orzeczenia może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających 
znaczenie dla rozstrzygnięcia. 
Art. 93.  § 1. Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, sąd wydaje postanowienie. 
§ 2. W kwestiach niewymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący wydziału, przewodniczący składu 
orzekającego albo upoważniony sędzia wydają zarządzenia. 
§ 3. W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i zarządzenia wydaje prokurator oraz inny uprawniony organ, 
a sąd – w wypadkach przewidzianych w ustawie. 
§ 4. W wypadkach określonych w ustawie sąd oraz prokurator wydają polecenia Policji lub innym organom. 
Art. 93a.  § 1. W wypadkach określonych w ustawie referendarz sądowy może wydawać postanowienia lub zarządzenia. 
§ 2. Polecenia, które zgodnie z ustawą wydaje sąd, może wydawać także referendarz sądowy. 
§ 3. Od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego może być wniesiony sprzeciw. Sprzeciw 
przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. W razie 
wniesienia sprzeciwu postanowienie lub zarządzenie traci moc. 
§ 4. Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżeli został wniesiony po terminie lub przez osobę nieuprawnioną. 
Art. 94.  § 1. Postanowienie powinno zawierać: 
1) oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie; 
2) datę wydania postanowienia; 
3) wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy; 
4) rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej; 
5) uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zarządzeń. 
Art. 95. § 1. Sąd orzeka na rozprawie w wypadkach wskazanych w ustawie, a w innych – na posiedzeniu. Orzeczenia 
wydawane na posiedzeniu mogą zapadać również na rozprawie. 
§ 2. Referendarz sądowy wydaje postanowienia na posiedzeniu. 
Art. 95a. § 1. W sprawach wskazanych w art. 2a § 1 i 2 Kodeksu wykroczeń orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał 
wyrok w pierwszej instancji. 
§ 2. Na postanowienie przysługuje zażalenie. 
        
Dziennik Ustaw – 19 – Poz. 30 
 
Art. 95aa.18) § 1. W sprawach wskazanych w art. 4 § 2–4 Kodeksu karnego orzeka na posiedzeniu sąd, który wydał 
wyrok w pierwszej instancji. 
§ 2. Przy orzekaniu sąd bierze pod uwagę czyn objęty wyrokiem i przypisany sprawcy na podstawie ustaleń faktycz-
nych przyjętych za podstawę tego wyroku. 
§ 3. Na postanowienie przysługuje zażalenie.  
Art. 95b.  § 1. Posiedzenie odbywa się z wyłączeniem jawności, chyba że ustawa stanowi inaczej albo prezes sądu lub 
sąd zarządzi inaczej. 
§ 1a.19) Do posiedzeń stosuje się odpowiednio przepis art. 358.  
§ 2. Jawne są posiedzenia, o których mowa w art. 339 § 3 pkt 1, 2 i 5, art. 340, art. 341, art. 343 § 5, art. 343a, art. 603, 
art. 607l § 1, art. 607s § 3, art. 611c § 4 i art. 611ti § 1. 
§ 3. Do posiedzeń, które odbywają się jawnie, przepisy rozdziału 42 stosuje się odpowiednio.  
Art. 96.20) § 1. Strony oraz osoby niebędące stronami, jeżeli wykażą interes prawny w rozstrzygnięciu, mają prawo 
wziąć udział w posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jest obowiązkowy. Przepis art. 451 sto-
suje się odpowiednio. 
§ 2. W pozostałych wypadkach nie zawiadamia się ich o posiedzeniu, a mogą wziąć w nim udział, jeżeli się stawią, 
chyba że ustawa stanowi inaczej.  
Art. 97.  Jeżeli zachodzi potrzeba sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu, 
sąd dokonuje tego sam albo w tym celu wyznacza sędziego ze składu orzekającego bądź zwraca się o wykonanie określonych 
czynności do sądu miejscowo właściwego. Jeżeli czynność nie wymaga przeprowadzenia dowodu, może ją wykonać także 
referendarz sądowy.  
Art. 98.  § 1. Uzasadnienie postanowienia sporządza się na piśmie wraz z samym postanowieniem. 
§ 2. W sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczyn można odroczyć sporządzenie uzasadnienia postanowienia na 
czas do 7 dni. 
§ 3. Nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu, jak również uwzględnienie wniosku, któremu inna strona nie 
sprzeciwiła się, chyba że orzeczenie podlega zaskarżeniu. 
Art. 99.  § 1. Tryb i formę uzasadnienia wyroku określają przepisy szczególne. 
§ 2. Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeżeli podlega zaskarżeniu. 
Art. 99a.21) § 1. Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji, w tym wyroku nakazowego i wyroku łącznego, 
oraz wyroku sądu odwoławczego i wyroku wydanego w postępowaniu o wznowienie postępowania sporządza się na 
formularzu według ustalonego wzoru. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory formularzy uzasadnień wyroków oraz 
sposób ich wypełniania, mając na uwadze konieczność zamieszczenia w nich niezbędnych informacji wskazanych 
w ustawie, w sposób umożliwiający należyte sporządzenie przez uprawnionego środka zaskarżenia, a także właści-
we dokonanie kontroli wyroku w razie wniesienia takiego środka.  
Art. 100. § 1.22) Orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie ogłasza się ustnie. 
§ 1a.23) Orzeczenie lub zarządzenie wydane na posiedzeniu jawnym ogłasza się ustnie. Jeżeli na ogłoszeniu nikt się 
nie stawił, można uznać wydane orzeczenie lub zarządzenie za ogłoszone. Przyczynę odstąpienia od ogłoszenia należy 
wskazać w protokole albo notatce urzędowej z posiedzenia.  
§ 2. Orzeczenie lub zarządzenie wydane na innym posiedzeniu ogłasza się ustnie, jeżeli bierze w nim udział strona. 
§ 3.24) Wyrok doręcza się podmiotom uprawnionym do wniesienia środka zaskarżenia, jeżeli ustawa tak stanowi. 
                                                           
18) Dodany przez art. 1 pkt 11 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
19) Dodany przez art. 1 pkt 12 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
20) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 13 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
21) Dodany przez art. 1 pkt 14 ustawy, o której mowa w odnośniku 2; wejdzie w życie z dniem 5 grudnia 2019 r. 
22) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
23) Dodany przez art. 1 pkt 15 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
24) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 20 – Poz. 30 
 
§ 4. Postanowienie albo zarządzenie wydane poza rozprawą, od którego przysługuje środek zaskarżenia, doręcza się 
podmiotom uprawnionym do wniesienia tego środka, a postanowienie kończące postępowanie jego stronom, chyba że byli 
obecni przy ogłoszeniu postanowienia albo zarządzenia.25) Stronom doręcza się również postanowienie wraz z uzasad-
nieniem w wypadku wskazanym w art. 98 § 2. 
§ 5. Strony należy powiadomić o treści innych postanowień i zarządzeń wydanych poza rozprawą i posiedzeniem, 
a także wydanych na posiedzeniu, o którego terminie strona nie była zawiadomiona. 
§ 6.26) Jeżeli ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządzenia uzasadnienia, orzeczenie i zarządzenie doręcza się 
lub ogłasza wraz z uzasadnieniem. W wypadku określonym w art. 98 § 2 po ogłoszeniu postanowienia, na wniosek strony 
obecnej przy ogłoszeniu tego postanowienia, podaje się ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia. Obecne strony nale-
ży pouczyć o możliwości złożenia takiego wniosku. 
§ 7. Jeżeli sprawę rozpoznano z wyłączeniem jawności ze względu na ważny interes państwa, zamiast uzasadnienia 
doręcza się zawiadomienie, że uzasadnienie zostało sporządzone. 
§ 8. Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu orzeczenia i zarządzenia należy pouczyć uczestników postępowania o przysłu-
gującym im prawie, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie lub zarządzenie nie podle-
ga zaskarżeniu. 
§ 9. W razie skazania z zastosowaniem art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skarbowe-
go po ogłoszeniu lub przy doręczeniu wyroku należy pouczyć oskarżonego o treści art. 434 § 4 oraz art. 443. 
Art. 101 –104. (uchylone) 
Art. 105.  § 1. Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w obliczeniu terminów w orzeczeniu lub zarządzeniu 
albo w ich uzasadnieniu można sprostować w każdym czasie. 
§ 2. Sprostowania dokonuje organ, który popełnił omyłkę. Jeżeli postępowanie toczy się przed instancją odwoławczą, 
może ona z urzędu sprostować orzeczenie pierwszej instancji. 
§ 3. Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia następuje w drodze postanowienia, a sprostowanie zarządzenia 
w drodze zarządzenia. 
§ 4. Na postanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w pierwszej instancji służy zażalenie. 
Art. 106.  Przepisy art. 100 § 4–8 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym. 
Art. 107.  § 1. Sąd lub referendarz sądowy nadaje na żądanie osoby uprawnionej klauzulę wykonalności orzeczeniu 
podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji. 
§ 2. Orzeczenia nakładające obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz nawiązkę 
orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego uważa się za orzeczenia co do roszczeń majątkowych, jeżeli nadają się do egzekucji 
w myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. 
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do obowiązku wynikającego z ugody zawartej przed sądem lub referen-
darzem sądowym, a także ugody zawartej w postępowaniu mediacyjnym. 
§ 4. Sąd lub referendarz sądowy odmawia nadania klauzuli wykonalności ugodzie zawartej przed mediatorem, w całości 
lub w części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. 
Rozdział 12 
Narada i głosowanie 
Art. 108.  § 1. Przebieg narady i głosowania nad orzeczeniem jest tajny, a zwolnienie od zachowania w tym względzie 
tajemnicy nie jest dopuszczalne. 
§ 2. Podczas narady i głosowania oprócz członków składu orzekającego może być obecny jedynie protokolant, chyba 
że przewodniczący uzna jego obecność za zbędną. 
                                                           
25) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
26) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 15 lit. e ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 21 – Poz. 30 
 
Art. 109.  § 1. Naradą i głosowaniem kieruje przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady oraz głoso-
wania podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład orzekający. 
§ 2. Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego, najpierw od ławników według ich wieku, 
następnie od sędziów według ich starszeństwa służbowego, a sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest przewod-
niczącym, głosuje pierwszy. 
Art. 110.  Narada i głosowanie nad wyrokiem odbywają się osobno co do winy i kwalifikacji prawnej czynu, co do ka-
ry, co do środków karnych, co do przepadku, co do środków kompensacyjnych oraz co do pozostałych kwestii. 
Art. 111.  § 1. Orzeczenia zapadają większością głosów. 
§ 2. Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nich nie uzyska większości, zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego 
przyłącza się do zdania najbardziej doń zbliżonego, aż do uzyskania większości. 
Art. 112.  Sędzia, który głosował przeciwko uznaniu oskarżonego za winnego, może wstrzymać się od głosowania nad 
dalszymi kwestiami; wówczas głos tego sędziego przyłącza się do zdania najprzychylniejszego dla oskarżonego. 
Art. 113.  Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że 
orzeczenie zamieszczono w protokole. 
Art. 114.  § 1. Przy składaniu podpisu członek składu orzekającego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu swoje zdanie 
odrębne podając, w jakiej części i w jakim kierunku kwestionuje orzeczenie. 
§ 2. Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uzasadnienia orzeczenia; wówczas zdanie to zaznacza się przy 
podpisywaniu uzasadnienia. 
§ 3. Jeżeli ustawa nie wymaga sporządzenia uzasadnienia wraz z wydaniem orzeczenia, w razie zgłoszenia zdania od-
rębnego, uzasadnienie należy sporządzić z urzędu w terminie 7 dni od wydania orzeczenia, a składający zdanie odrębne 
dołącza w ciągu następnych 7 dni jego uzasadnienie; obowiązek ten nie dotyczy ławnika. 
Art. 115.  § 1. Uzasadnienie orzeczenia podpisują osoby, które orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby przegłoso-
wanej. 
§ 2. W sprawach rozpoznawanych w składzie sędziego i dwóch ławników uzasadnienie podpisuje tylko przewodni-
czący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. W sprawach rozpoznawanych w składzie dwóch sędziów i trzech ławników 
uzasadnienie podpisują obaj sędziowie, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. 
§ 3. Jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego, jeden z pod-
pisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z zaznaczeniem przyczyny tego faktu. 
Rozdział 13 
Porządek czynności procesowych 
Art. 116.  Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony i inni uprawnieni do wzięcia udziału w czynności procesowej 
mogą składać wnioski i inne oświadczenia na piśmie albo ustnie do protokołu. 
Art. 117.  § 1. Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, chyba 
że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2. Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a brak dowodu, że została o niej powia-
domiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywioło-
wych lub innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła należycie niestawiennictwo i wnosi 
o nieprzeprowadzanie czynności bez jej obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2a. Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców, pełnomocników 
i innych uczestników postępowania, których obecność była obowiązkowa lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, 
będąc uprawnionymi do wzięcia w niej udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność 
stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez lekarza sądowego. 
§ 3. W razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest obowiązkowe, czynności 
procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
        
Dziennik Ustaw – 22 – Poz. 30 
 
§ 3a.27) Niestawiennictwo strony, która została należycie zawiadomiona o czynności procesowej, niezależnie od jego 
przyczyny, nie stoi na przeszkodzie przeprowadzeniu tej czynności, jeżeli stawił się jej obrońca lub pełnomocnik. Nie 
dotyczy to czynności, w której udział strony jest obowiązkowy. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania niestawiennic-
twa regulują odrębne przepisy. 
Art. 117a.  § 1. Jeżeli strona ma więcej niż jednego obrońcę lub pełnomocnika, czynność procesową można prze-
prowadzić w wypadku stawiennictwa przynajmniej jednego z nich, chyba że strona wyrazi zgodę na przeprowadzenie 
czynności bez udziału obrońcy lub pełnomocnika, których udział nie jest obowiązkowy. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pełnomocnika osoby niebędącej stroną, o której mowa w art. 87 § 2. 
Art. 118.  § 1. Znaczenie czynności procesowej ocenia się według treści złożonego oświadczenia. 
§ 2. Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a zwłaszcza środka zaskarżenia, nie pozbawia czynności znacze-
nia prawnego. 
§ 3. Pismo w sprawie należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu dochodzenia, skierowane 
do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu organowi. 
Art. 119.  § 1. Pismo procesowe powinno zawierać: 
1) oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy; 
2)28) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo, a także – w pierwszym piśmie złożonym w sprawie – numer telefonu, tele-
faksu i adres poczty elektronicznej lub oświadczenie o ich nieposiadaniu;  
3) treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem; 
4) datę i podpis składającego pismo. 
§ 2. Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią upoważniona, ze wskazaniem przyczyny 
złożenia swego podpisu. 
Art. 120.  § 1.29) Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym, przewidzianym w art. 119 lub w przepisach 
szczególnych, a brak jest tego rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, albo brak polega na niezłożeniu należytych 
opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej, wzywa się osobę, która wniosła pismo, do usunięcia braku 
w terminie 7 dni. 
§ 2. W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego wniesienia. W razie nieuzupełnienia 
braku w terminie, pismo uznaje się za bezskuteczne, o czym należy pouczyć przy doręczeniu wezwania. 
§ 3. W postępowaniu przed sądem zarządzenia w sprawach, o których mowa w § 1 i 2, może wydać także referendarz 
sądowy. 
Art. 121.  Jeżeli osoba uczestnicząca w czynności procesowej odmawia podpisu lub nie może go złożyć, organ doko-
nujący czynności zaznacza przyczynę braku podpisu. 
Rozdział 14 
Terminy 
Art. 122.  § 1. Czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna. 
§ 2. Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa za zawite uznaje. 
Art. 123.  § 1. Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego liczy się dany termin. 
§ 2. Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec terminu przypada na ten dzień tygodnia 
lub miesiąca, który odpowiada początkowi terminu; jeżeli w danym miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada 
na ostatni dzień tego miesiąca. 
§ 3.30) Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy lub na sobotę, czynność 
można wykonać następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. 
                                                           
27) Dodany przez art. 1 pkt 16 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
28) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
29) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 18 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
30) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 19 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 23 – Poz. 30 
 
Art. 124.  Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmujące-
go się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żoł-
nierza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jednostki wojskowej 
albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku 
morskiego – kapitanowi statku. 
Art. 125.  Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji 
albo innego organu postępowania przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. 
Art. 126.  § 1. Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym 
terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czyn-
ności, która miała być w terminie wykonana; to samo stosuje się do osób niebędących stronami. 
§ 2. W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym należało dokonać czynności. 
§ 3. Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje zażalenie. 
Art. 127.  Wniosek o przywrócenie terminu nie wstrzymuje wykonania orzeczenia, jednakże organ, do którego wnio-
sek złożono, lub organ powołany do rozpoznania środka zaskarżenia może wstrzymać wykonanie orzeczenia; odmowa 
wstrzymania nie wymaga uzasadnienia. 
Art. 127a.  § 1. Jeżeli warunkiem skuteczności czynności procesowej jest jej dokonanie przez obrońcę lub pełnomoc-
nika, termin do jej dokonania ulega zawieszeniu dla strony postępowania na czas rozpoznania wniosku o przyznanie po-
mocy prawnej w tym zakresie. 
§ 2. W wypadku wyznaczenia obrońcy lub pełnomocnika z urzędu termin do dokonania czynności przez wyznaczo-
nego przedstawiciela procesowego rozpoczyna bieg od daty doręczenia mu postanowienia lub zarządzenia o tym wyzna-
czeniu. 
Art. 127b.  Jeżeli czas trwania środków przymusu jest określony w tygodniach, miesiącach lub latach, przyjmuje się, że 
tydzień liczy się za dni 7, miesiąc za dni 30, a rok za dni 365.  
Art. 127c.  Za dzień trwania środka przymusu skutkującego pozbawieniem wolności przyjmuje się okres 24 godzin 
liczony od chwili rzeczywistego pozbawienia wolności.  
Rozdział 15 
Doręczenia 
Art. 128.  § 1. Orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie. 
§ 2. Wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników postępowania doręcza się w taki sposób, by treść ich nie była 
udostępniona osobom niepowołanym. 
Art. 129.  § 1. W wezwaniu należy oznaczyć organ wysyłający oraz podać, w jakiej sprawie, w jakim charakterze, 
miejscu i czasie ma się stawić adresat i czy jego stawiennictwo jest obowiązkowe, a także uprzedzić o skutkach niesta-
wiennictwa. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zawiadomień. 
§ 3. Jeżeli od dnia doręczenia pisma biegnie termin wykonania czynności procesowej, należy pouczyć o tym adresata. 
Art. 130.  Pisma doręcza się za pokwitowaniem odbioru. Odbierający potwierdza odbiór swym czytelnym podpisem 
zawierającym imię i nazwisko na zwrotnym pokwitowaniu, na którym doręczający potwierdza swym podpisem sposób 
doręczenia. 
Art. 131.  § 1.31) Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od których daty doręczenia biegną terminy, doręcza się 
przez: 
1) operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. 
poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005); 
2) pracownika organu wysyłającego; 
3) organ procesowy dokonujący czynności procesowej – w toku tej czynności; 
4) Policję – tylko w razie niezbędnej konieczności. 
                                                           
31) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 20 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 24 – Poz. 30 
 
§ 2.31) Jeżeli w sprawie ustalono tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne zawiadomienie o przysługujących im 
uprawnieniach spowodowałoby poważne utrudnienie w prowadzeniu postępowania, zawiadamia się ich poprzez ogłoszenie 
w prasie, radiu, telewizji lub na stronie internetowej sądu albo prokuratury. 
§ 3. Jeżeli istnieje obowiązek doręczenia postanowienia, przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Należy jednak zawsze do-
ręczyć je temu pokrzywdzonemu, który w zawitym terminie 7 dni od dnia ogłoszenia o to się zwróci. 
Art. 132.  § 1. Pismo doręcza się adresatowi osobiście. 
§ 1a.32) Na wniosek adresata doręczenie może być dokonane na wskazany przez niego adres skrytki pocztowej. W tym 
wypadku pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego, o którym mowa w art. 131 § 1 pkt 1, składa się 
w placówce pocztowej tego operatora, umieszczając zawiadomienie o tym w skrytce pocztowej adresata. 
§ 2. W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu pismo doręcza się dorosłemu domownikowi. 
W razie nieobecności domownika pismo doręcza się administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się 
oddać pismo adresatowi. Przepis art. 133 § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku do-
wodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych. 
§ 4. Przepisów § 2 i 3 oraz art. 133 § 3 nie stosuje się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia o pierwszym termi-
nie rozprawy głównej, terminie posiedzenia, o którym mowa w art. 341 § 1, art. 343 § 5, art. 343a i art. 420 § 1, oraz dorę-
czenia wyroku, o którym mowa w art. 500 § 1.  
Art. 133.  § 1. Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób wskazany w art. 132, pismo przesłane za pośrednic-
twem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe pozostawia się w najbliż-
szej placówce pocztowej tego operatora pocztowego, a przesłane w inny sposób w najbliższej jednostce Policji albo 
we właściwym urzędzie gminy. 
§ 2. O pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie w skrzynce do doręczania korespon-
dencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozo-
stawiono oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni; w razie bezskutecznego upływu tego terminu, należy czynność zawia-
domienia powtórzyć jeden raz. W razie dokonania tych czynności pismo uznaje się za doręczone. 
§ 2a.33) Pismo pozostawione w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocz-
towe, adresowane do: 
1) obrońcy albo pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, 
2) osoby, której stan zdrowia uniemożliwia lub w znacznym stopniu utrudnia osobiste odebranie pisma w placówce 
pocztowej 
– może zostać odebrane także przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek 
pocztowych w rozumieniu tej ustawy. 
§ 2b.34) Stwierdzenie, że stan zdrowia osoby, która udzieliła pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek pocz-
towych w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, uniemożliwia lub 
w znacznym stopniu utrudnia osobiste odebranie pisma w placówce pocztowej, następuje na podstawie zaświadczenia 
lekarza podstawowej opieki zdrowotnej wystawionego na wniosek tej osoby lub osoby upoważnionej na podstawie pełno-
mocnictwa pocztowego. Zaświadczenie wydaje się na czas określony albo bezterminowo. Czynności związane z wydaniem 
zaświadczenia oraz zaświadczenie są nieodpłatne. 
§ 2c.34) Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb wydania zaświadczenia, o którym mowa w § 2b, 
jego formę oraz wzór zaświadczenia wystawianego w formie papierowej, mając na uwadze konieczność zapewnienia sku-
teczności dokonania doręczenia oraz właściwej realizacji gwarancji procesowych adresata pisma. 
§ 3. Pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu stałego zatrudnie-
nia adresata. 
Art. 134.  § 1. Pisma adresowane do żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 
Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Ochrony Państwa, Cen-
tralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więzien-
nej można doręczyć adresatom za pośrednictwem ich przełożonych, przy czym wezwania przeznaczone dla żołnierzy peł-
niących zasadniczą służbę wojskową przesyła się do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, w celu 
doręczenia i zarządzenia stawienia się stosownie do wezwania. 
                                                           
32) Dodany przez art. 1 pkt 21 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
33) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 22 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
34) Dodany przez art. 1 pkt 22 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 25 – Poz. 30 
 
§ 2. Osobom pozbawionym wolności doręcza się pismo za pośrednictwem administracji odpowiedniego zakładu. 
§ 3. Pismo przeznaczone dla adresata niebędącego osobą fizyczną albo dla obrońcy lub pełnomocnika doręcza się 
w biurze adresata osobie tam zatrudnionej. 
Art. 135.  Prokuratora zawiadamia się o rozprawach i posiedzeniach przez doręczenie wykazu spraw, które mają być 
w danym dniu rozpoznane. 
Art. 136.  § 1. W razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo niemożności pokwitowania odbioru przez adresata, 
doręczający sporządza na zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za dokonane. 
§ 2. Pismo nie przyjęte przez adresata zwraca się organowi wysyłającemu. 
Art. 137.  W wypadkach niecierpiących zwłoki można wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie albo w inny spo-
sób stosownie do okoliczności, pozostawiając w aktach odpis nadanego komunikatu z podpisem osoby nadającej. 
Art. 138.35) Strona, a także osoba niebędąca stroną, której prawa zostały naruszone, nieprzebywająca w kraju ani 
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, ma obowiązek wskazać adresata dla doręczeń w kraju lub w innym 
państwie członkowskim Unii Europejskiej; w razie nieuczynienia tego pismo wysłane na ostatnio znany adres w kraju lub 
w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej albo, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt sprawy uważa się za 
doręczone.  
Art. 139.  § 1. Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskaza-
nym przez siebie adresem, w tym także z powodu pozbawienia wolności w innej sprawie, pismo wysłane pod tym adresem 
uważa się za doręczone. Dotyczy to także strony, która zgłosiła wniosek o dokonywanie doręczeń na adres oznaczonej 
skrytki pocztowej i nie zawiadomiła organu o zmianie tego adresu lub zaprzestaniu korzystania z niego.36) 
§ 1a. Przepis § 1 stosuje się do pokrzywdzonego także wtedy, gdy nie jest stroną. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Przepis § 1 nie dotyczy pism wysłanych po raz pierwszy po prawomocnym uniewinnieniu oskarżonego. 
Art. 140.  Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i odpisy, które ustawa nakazuje 
doręczać stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i ustawowym przedstawicielom. 
Art. 141.  Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności określi, w drodze 
rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb doręczania pism organów procesowych, mając na uwadze konieczność zapew-
nienia sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jego uczestników. 
Art. 142.  Doręczenie bez zachowania przepisów niniejszego rozdziału uważa się za dokonane, jeżeli osoba, dla której 
pismo było przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała. 
Rozdział 16 
Protokoły 
Art. 143.  § 1. Spisania protokołu wymagają: 
1) przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wniosku o ściganie i jego cofnięcie; 
2) przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i kuratora; 
3) dokonanie oględzin; 
4) dokonanie otwarcia zwłok oraz wyjęcie zwłok z grobu; 
5) przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania; 
6) przeszukanie osoby, miejsca, rzeczy i systemu informatycznego oraz zatrzymanie rzeczy i danych informatycznych; 
7) otwarcie korespondencji i przesyłki oraz odtworzenie utrwalonych zapisów; 
8) zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu przygotowawczym; 
9) przyjęcie poręczenia; 
10) przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo ich obecność jest obowiązkowa; 
11) przebieg rozprawy. 
§ 2. Z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego wymaga albo przeprowadzający czynność 
uzna to za potrzebne. W innych wypadkach można ograniczyć się do sporządzenia notatki urzędowej. 
                                                           
35) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 23 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
36) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 24 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 26 – Poz. 30 
 
Art. 144.  § 1. Protokół rozprawy spisuje pracownik sekretariatu lub inna osoba upoważniona przez prezesa sądu. 
§ 2. Inny protokół spisać może, poza osobami wymienionymi w § 1, osoba przybrana w charakterze protokolanta 
przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający czynność. 
§ 3. Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu prowadzącego postępowanie, odbiera się przyrzeczenie 
następującej treści: „Przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki protokolanta wykonam sumiennie”. 
Art. 145.  § 1. Jeżeli czynność procesową utrwala się za pomocą stenogramu, protokół można ograniczyć do zapisu 
najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej udział. Stenograf przekłada stenogram na pismo zwykłe, przy 
czym czyni wzmiankę, jakim posługiwał się systemem; pierwopis stenogramu oraz jego przekład stają się załącznikami do 
protokołu. 
§ 2. Przepis art. 144 § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 146.  § 1. Protokolant i stenograf ulegają wyłączeniu z tych samych powodów co sędzia. 
§ 2. O wyłączeniu orzeka w toku rozprawy lub posiedzenia sąd, a w innych wypadkach osoba, która przeprowadza 
czynność protokołowaną. 
Art. 147.  § 1. Przebieg czynności protokołowanych może być utrwalony ponadto za pomocą urządzenia rejestrujące-
go obraz lub dźwięk, o czym należy przed uruchomieniem urządzenia uprzedzić osoby uczestniczące w czynności. 
§ 2. Przesłuchanie świadka lub biegłego utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk, gdy: 
1) zachodzi niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w dalszym postępowaniu; 
2) przesłuchanie następuje w trybie określonym w art. 396. 
§ 2a. Przesłuchanie pokrzywdzonego, o którym mowa w art. 185a i art. 185c, oraz świadka, o którym mowa w art. 185b, 
utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk. 
§ 2b. Przebieg rozprawy utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, chyba że jest to 
niemożliwe ze względów technicznych. 
§ 2c. Przebiegu rozprawy w zakresie, w którym wyłączono jej jawność ze względu na obawę ujawnienia informacji 
niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, nie utrwala się w sposób określony w § 2b, jeżeli nie ma możliwo-
ści zapewnienia właściwej ochrony zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku przed nieuprawnionym ujawnieniem. 
§ 3. Jeżeli czynność procesową inną niż rozprawa utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz 
i dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących w niej udział. 
§ 3a. Zapis obrazu lub dźwięku staje się załącznikiem do protokołu. W wypadku ograniczenia protokołu do zapisu 
najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności sporządza się przekład zapisu dźwięku, który również 
staje się załącznikiem do protokołu. 
§ 4. Strona, obrońca, pełnomocnik i przedstawiciel ustawowy ma prawo otrzymać odpłatnie jedną kopię zapisu obra-
zu lub dźwięku. Nie dotyczy to przebiegu rozprawy lub innej czynności odbywającej się z wyłączeniem jawności albo 
czynności w postępowaniu przygotowawczym. Z ważnych przyczyn, uzasadnionych ochroną interesu prywatnego osób 
biorących udział w rozprawie, prezes sądu może nie wyrazić zgody na sporządzenie dla stron, obrońców, pełnomocników 
i przedstawicieli ustawowych kopii zapisu obrazu z rozprawy. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków technicznych służących 
do utrwalania obrazu lub dźwięku dla celów procesowych, sposób przechowywania, odtwarzania i kopiowania zapisów, 
sposób i tryb udostępniania stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym zapisu obrazu lub dźwię-
ku oraz przekazywania im kopii zapisu obrazu lub dźwięku, jak również wysokość opłaty za sporządzenie i przekazanie 
kopii zapisu obrazu lub dźwięku oraz zakładanie kont w systemie informatycznym w celu przekazywania kopii zapisu 
obrazu lub dźwięku, mając na uwadze konieczność właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku przed 
utratą dowodu, jego zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem, konieczność niezwłocznego dostępu uczestników 
postępowania do zapisu obrazu lub dźwięku oraz uzyskania kopii zapisu z akt sprawy, a także zapewnienia, aby wysokość 
opłaty odpowiadała rzeczywistym kosztom sporządzenia i przekazania kopii zapisu obrazu lub dźwięku. 
Art. 148.  § 1. Protokół powinien zawierać: 
1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących; 
2) przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników; 
3) wydane w toku czynności postanowienia i zarządzenia, a jeżeli postanowienie lub zarządzenie sporządzono osobno, 
wzmiankę o jego wydaniu; 
4) w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności. 
        
Dziennik Ustaw – 27 – Poz. 30 
 
§ 2. Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności przez organ prowa-
dzący postępowanie zamieszcza się w protokole z możliwą dokładnością. Osoby biorące udział w czynności mają prawo 
żądać zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów. 
§ 2a. (uchylony) 
§ 2b. (uchylony) 
§ 2c. (uchylony) 
§ 3. W protokole nie wolno zastępować zapisu treści zeznań lub wyjaśnień odwoływaniem się do innych protokołów. 
§ 4. Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać odczytania fragmentów ich wypowiedzi wciągniętych do 
protokołu. 
Art. 148a.  § 1. W protokole nie zamieszcza się danych dotyczących miejsca zamieszkania i miejsca pracy, a także 
numeru telefonu, telefaksu ani adresu poczty elektronicznej pokrzywdzonych i świadków uczestniczących w czynności.37) 
Dane te, niezamieszczone w protokole, zamieszcza się w załączniku do protokołu, który przechowuje się w załączniku 
adresowym do akt sprawy, do wiadomości organu prowadzącego postępowanie. 
§ 2. Przepis § 1 zdanie pierwsze nie dotyczy miejsca pracy świadka będącego funkcjonariuszem publicznym, składa-
jącego zeznania w związku z pełnioną funkcją, chyba że przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym 
albo przewodniczący składu orzekającego przeprowadzającego czynność uzna, iż dla dobra postępowania karnego nie 
powinno ono zostać zamieszczone w protokole. 
§ 3.38) Jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu i adresu poczty elektro-
nicznej pokrzywdzonych i świadków zawarte są w dokumentach innych niż protokół, o którym mowa w § 1, dokumenty, 
w całości lub w części, w jakiej zawierają te dane, przechowuje się w załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości 
organu prowadzącego postępowanie. Do akt sprawy załącza się uwierzytelnione kserokopie dokumentów lub ich części, 
sporządzone w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z tymi danymi. 
§ 4.38) Przeprowadzający czynność w postępowaniu przygotowawczym albo przewodniczący składu sądu – w odnie-
sieniu do protokołu, o którym mowa w § 1, a w odniesieniu do innych dokumentów – organ prowadzący postępowanie 
przygotowawcze albo prezes sądu lub przewodniczący składu sądu, może zarządzić o odstąpieniu, w całości lub w części, 
od stosowania przepisów § 1 lub 3:  
1) jeżeli dane dotyczące miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu lub adresu poczty elektronicz-
nej pokrzywdzonego lub świadka są oskarżonemu znane; 
2) w odniesieniu do danych dotyczących miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru telefonu, telefaksu lub adresu 
poczty elektronicznej pokrzywdzonego lub świadka, jeżeli dane te są związane z miejscem prowadzenia działalności 
gospodarczej przez pokrzywdzonego lub świadka i zostały przekazane do publicznej wiadomości do właściwego reje-
stru lub ewidencji; 
3) z powodu oczywistego braku potrzeby ochrony danych dotyczących miejsca zamieszkania, miejsca pracy, numeru 
telefonu, telefaksu lub adresu poczty elektronicznej pokrzywdzonego lub świadka z uwagi na charakter sprawy. 
§ 5. Sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze może ujawnić w niezbędnym zakresie dane, o których 
mowa w § 1, lub oryginały dokumentów, o których mowa w § 3, jeżeli mają one znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. 
Art. 149.  § 1. Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują niezwłocznie przewodniczący i protokolant. 
§ 2. Stenogram oraz jego przekład podpisuje stenograf, a ponadto przewodniczący rozprawy lub przeprowadzający 
czynność. 
§ 3. Jeżeli przewodniczący nie może podpisać protokołu, protokół podpisuje za niego jeden z członków składu orze-
kającego, zaznaczając przyczynę braku podpisu przewodniczącego. 
Art. 150.  § 1. Z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia protokół podpisują osoby biorące udział w czynności. 
Przed podpisaniem należy go odczytać i uczynić o tym wzmiankę. 
§ 2. Osoba uczestnicząca w czynności może podpisując protokół zgłosić jednocześnie zarzuty co do jego treści; 
zarzuty te należy wciągnąć do protokołu wraz z oświadczeniem osoby wykonującej czynność protokołowaną. 
                                                           
37) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
38) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 25 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 28 – Poz. 30 
 
Art. 151.  § 1. Skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczynione w protokole wymagają omówienia podpisanego 
przez osoby podpisujące protokół. 
§ 2. Jeżeli protokół nie został należycie podpisany bezpośrednio po zakończeniu czynności, brakujące podpisy mogą 
być złożone później, ze wskazaniem daty ich złożenia i przyczyn opóźnienia. 
Art. 152.  Strony oraz osoby mające w tym interes prawny mogą złożyć wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy 
i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku, wskazując na nieścisłości i opuszczenia. 
Art. 153.  § 1. Przewodniczący po wysłuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, 
oraz po odtworzeniu zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku może przychylić się do wniosku i wydać zarządzenie 
o sprostowaniu protokołu lub przekładu zapisu dźwięku; w przeciwnym razie w przedmiocie sprostowania orzeka, po wy-
słuchaniu protokolanta lub osoby, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, sąd w składzie, który rozpoznawał sprawę. 
§ 2. Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu, postanowienie nie zapada, a poszczególni jego członkowie oraz 
protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku, składają do akt sprawy oświadczenie co do zasadności 
wniosku. 
§ 3. W razie uwzględnienia wniosku należy w sprostowanym protokole i przekładzie zapisu dźwięku umieścić odpo-
wiednią wzmiankę, którą podpisują przewodniczący i protokolant lub osoba, która sporządziła przekład zapisu dźwięku. 
§ 4. Jeżeli nieścisłość lub opuszczenie w przekładzie zapisu dźwięku wynika z niedającego się usunąć zniekształcenia 
lub braku zapisu dźwięku, stosowną wzmiankę należy zamieścić w protokole i przekładzie zapisu dźwięku. 
§ 5. Wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy i posiedzenia lub przekładu zapisu dźwięku pozostawia się bez roz-
poznania, jeżeli został złożony po wysłaniu akt sprawy do wyższej instancji. 
Art. 154.  Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich lub rachunkowych w protokole lub przekładzie zapisu dźwię-
ku może nastąpić na wniosek lub z urzędu w każdym czasie; przepisy art. 153 stosuje się odpowiednio. 
Art. 155.  § 1. O treści sprostowania zawiadamia się strony, a o odmowie sprostowania osobę, która zgłosiła wniosek 
o sprostowanie. 
§ 2. Wniosek o sprostowanie, niezależnie od sposobu jego załatwienia, dołącza się do protokołu. 
Rozdział 17 
Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów 
Art. 156.  § 1. Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądo-
wej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione rów-
nież innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, 
jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. 
§ 1a. (uchylony) 
§ 2. Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje 
się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmio-
cie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty. 
§ 3. Prezes sądu lub referendarz sądowy może w razie uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie odpłatnie uwierzy-
telnionych odpisów z akt sprawy. 
§ 4. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle taj-
ne”, przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu 
lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kopii nie wydaje się, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
§ 5. Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu 
państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym 
udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; 
prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, 
sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygoto-
wawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinfor-
mować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy 
o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocni-
kowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub 
kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być 
w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej. 
        
Dziennik Ustaw – 29 – Poz. 30 
 
§ 5a. W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowe-
go aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów 
dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b. 
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty za wydanie kopii dokumentów oraz 
uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, mając na uwadze koszt wykonania takich kopii i odpisów. 
Art. 156a.  Dane lub oryginały dokumentów znajdujące się w załączniku adresowym udostępnia się wyłącznie orga-
nom państwowym oraz organom samorządu terytorialnego na ich wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla wykonywania usta-
wowych zadań tych organów. Można je udostępnić także na wniosek innych instytucji lub osób, jeżeli przemawia za tym 
ich ważny interes.  
Art. 157.  § 1. Stronom oraz osobom, których orzeczenie bezpośrednio dotyczy, należy na ich żądanie nieodpłatnie 
wydać jeden uwierzytelniony odpis każdego orzeczenia. Odpis wydaje się z uzasadnieniem, jeżeli je sporządzono. 
§ 2. W sprawach, w których wyłączono jawność ze względu na ważny interes państwa, osobom, o których mowa w § 1, 
wydaje się tylko odpis orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji, bez uzasadnienia. 
§ 3. Nie można odmówić stronie zezwolenia na sporządzenie odpisu protokołu czynności, w której strona uczestni-
czyła lub miała prawo uczestniczyć, jak również dokumentu pochodzącego od niej lub sporządzonego z jej udziałem. 
Art. 158.  § 1. Prokurator może przeglądać akta sprawy sądowej w każdym jej stanie oraz żądać przesłania mu ich 
w tym celu, jeżeli nie tamuje to biegu postępowania i nie ogranicza dostępu do akt innym uczestnikom postępowania, 
a zwłaszcza oskarżonemu i jego obrońcy. 
§ 2. W razie przesłania akt prokuratorowi jest on obowiązany udostępnić je stronie, obrońcy lub pełnomocnikowi. 
Art. 159.  Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym przysługuje stronom zażalenie; na za-
rządzenie prokuratora zażalenie przysługuje do sądu. 
Rozdział 18 
Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt 
Art. 160.  § 1. Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia w całości lub w części akt sprawy będącej w toku 
przeprowadza sąd, w którym sprawa ostatnio się toczyła. 
§ 2. Sąd Najwyższy przeprowadza takie postępowanie jedynie w zakresie odtworzenia akt tego sądu. 
§ 3. Postępowanie w wypadku zaginięcia lub zniszczenia akt sprawy prawomocnie zakończonej przeprowadza sąd, 
w którym sprawa się toczyła w pierwszej instancji, lub inny sąd wskazany w ustawie. 
§ 4. Akta postępowania przygotowawczego odtwarza prokurator, stosując odpowiednio przepisy niniejszego rozdziału. 
Art. 161.  Jeżeli zaginęły lub uległy zniszczeniu akta sprawy prawomocnie zakończonej, odtworzenie nastąpi w częś-
ciach niezbędnych do wykonania orzeczenia, wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania w trybie kasacji 
albo urzeczywistnienia innych uzasadnionych interesów stron. 
Art. 162.  Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa strony do złożenia w oznaczonym terminie wniosków co do 
sposobu odtworzenia akt sprawy oraz przedstawienia dokumentów umożliwiających ich odtworzenie. 
Art. 163.  § 1. Prezes sądu lub referendarz sądowy wzywa osoby posiadające potrzebne dokumenty do ich przedsta-
wienia sądowi, a w razie potrzeby prezes sądu zarządza ich przymusowe odebranie. Przepisy art. 217–236 stosuje się od-
powiednio. 
§ 2. Po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów należy dokumenty zwrócić osobie, która je dostarczyła lub od której 
je odebrano. 
Art. 164.  W celu odtworzenia akt sąd przeprowadza postępowanie, w tym również dowody, jakie uzna za konieczne. 
W szczególności sąd bierze pod uwagę wpisy do rejestrów karnych, repertoriów i innych ksiąg biurowych, utrwalenia 
dźwięku lub obrazu, notatki protokolantów, sędziów, ławników, prokuratorów, adwokatów lub radców prawnych, którzy 
uczestniczyli w rozprawie. Sąd może też przesłuchać w charakterze świadków wszystkich uczestników sprawy, której akta 
zaginęły lub uległy zniszczeniu, a także inne osoby, które mogą mieć wiadomości co do treści akt. Strony mają prawo 
wziąć udział w posiedzeniu. 
        
Dziennik Ustaw – 30 – Poz. 30 
 
Art. 165.  § 1. Postanowienie co do odtworzenia akt sprawy ustala jego zakres lub stwierdza, że odtworzenie akt jest 
niemożliwe. 
§ 2. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. 
Art. 166.  Jeżeli akta sprawy prawomocnie nie ukończonej nie mogą być odtworzone albo zostały odtworzone w części, 
należy czynności procesowe powtórzyć w zakresie niezbędnym do kontynuowania postępowania. 
DZIAŁ V 
Dowody 
Rozdział 19 
Przepisy ogólne 
Art. 167.  Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu. 
Art. 168.  Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo dotyczy faktów znanych z urzędu, należy jednak 
zwrócić na nie uwagę stron. Nie wyłącza to dowodu przeciwnego. 
Art. 168a.  Dowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie na tej podstawie, że został uzyskany z narusze-
niem przepisów postępowania lub za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego, chyba że 
dowód został uzyskany w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza publicznego obowiązków służbowych, w wyniku: 
zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności. 
Art. 168b.  Jeżeli w wyniku kontroli operacyjnej zarządzonej na wniosek uprawnionego organu na podstawie przepi-
sów szczególnych uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola operacyjna była stosowana, innego 
przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli operacyjnej 
lub przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem 
kontroli operacyjnej, prokurator podejmuje decyzję w przedmiocie wykorzystania tego dowodu w postępowaniu karnym.  
Art. 169.  § 1. We wniosku dowodowym należy podać oznaczenie dowodu oraz okoliczności, które mają być udo-
wodnione. Można także określić sposób przeprowadzenia dowodu. 
§ 2. Wniosek dowodowy może zmierzać do wykrycia lub oceny właściwego dowodu. 
Art. 170.  § 1. Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli: 
1) przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne; 
2) okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona 
zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy; 
3) dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności; 
4) dowodu nie da się przeprowadzić; 
5) wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania; 
6)39) wniosek dowodowy został złożony po zakreślonym przez organ procesowy terminie, o którym strona składająca 
wniosek została zawiadomiona. 
§ 1a.40) Nie można oddalić wniosku dowodowego na podstawie § 1 pkt 5 lub 6, jeżeli okoliczność, która ma być udo-
wodniona, ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony, czy stanowi on przestępstwo i jakie, 
czy czyn zabroniony został popełniony w warunkach, o których mowa w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego, lub czy za-
chodzą warunki do orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycznym na podstawie art. 93g Kodeksu karnego. 
§ 2. Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo 
tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić. 
§ 3. Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie postanowienia. 
§ 4. Oddalenie wniosku dowodowego nie stoi na przeszkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu, chociażby nie 
ujawniły się nowe okoliczności. 
                                                           
39) Dodany przez art. 1 pkt 26 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
40) Dodany przez art. 1 pkt 26 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 31 – Poz. 30 
 
Art. 171.  § 1. Osobie przesłuchiwanej należy umożliwić swobodne wypowiedzenie się w granicach określonych  
celem danej czynności, a dopiero następnie można zadawać pytania zmierzające do uzupełnienia, wyjaśnienia lub kontroli 
wypowiedzi. 
§ 2. Prawo zadawania pytań mają, oprócz organu przesłuchującego, strony, obrońcy, pełnomocnicy oraz biegli. Pyta-
nia zadaje się osobie przesłuchiwanej bezpośrednio, chyba że organ przesłuchujący zarządzi inaczej. 
§ 3. Jeżeli osoba przesłuchiwana nie ukończyła 15 lat, czynności z jej udziałem powinny być, w miarę możliwości, 
przeprowadzone w obecności przedstawiciela ustawowego lub faktycznego opiekuna, chyba że dobro postępowania stoi 
temu na przeszkodzie. 
§ 4. Nie wolno zadawać pytań sugerujących osobie przesłuchiwanej treść odpowiedzi. 
§ 5. Niedopuszczalne jest: 
1) wpływanie na wypowiedzi osoby przesłuchiwanej za pomocą przymusu lub groźby bezprawnej; 
2) stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych wpływających na procesy psychiczne osoby prze-
słuchiwanej albo mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji jej organizmu w związku z przesłuchaniem. 
§ 6. Organ przesłuchujący uchyla pytania określone w § 4, jak również pytania nieistotne. 
§ 7. Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożone w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi lub uzyska-
ne wbrew zakazom wymienionym w § 5 nie mogą stanowić dowodu. 
Art. 172.  Osoby przesłuchiwane mogą być konfrontowane w celu wyjaśnienia sprzeczności. Konfrontacja nie jest 
dopuszczalna w wypadku określonym w art. 184. 
Art. 173.  § 1. Osobie przesłuchiwanej można okazać inną osobę, jej wizerunek lub rzecz w celu jej rozpoznania. 
Okazanie powinno być przeprowadzone tak, aby wyłączyć sugestię. 
§ 2. W razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak, aby wyłączyć możliwość rozpoznania osoby prze-
słuchiwanej przez osobę rozpoznawaną. 
§ 3. Podczas okazania osoba okazywana powinna znajdować się w grupie obejmującej łącznie co najmniej cztery 
osoby. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze 
rozporządzenia, warunki techniczne przeprowadzenia okazania, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego 
toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych jej uczestników. 
Art. 174.  Dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub 
notatek urzędowych. 
Rozdział 20 
Wyjaśnienia oskarżonego 
Art. 175.  § 1. Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi 
na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć. 
§ 2. Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia co do każdego dowodu. 
Art. 176.  § 1. W postępowaniu przygotowawczym oskarżonemu należy, na jego żądanie lub jego obrońcy, umożliwić 
w toku przesłuchania złożenie wyjaśnień na piśmie. Przesłuchujący podejmie w tym wypadku środki zapobiegające poro-
zumieniu się oskarżonego z innymi osobami w czasie spisywania wyjaśnień. 
§ 2. Przesłuchujący może z ważnych powodów odmówić zgody na złożenie przez oskarżonego wyjaśnień na piśmie. 
§ 3. (uchylony) 
§ 4. Pisemne wyjaśnienia oskarżonego, podpisane przez niego, z zaznaczeniem daty ich złożenia, stanowią załącznik 
do protokołu. 
        
Dziennik Ustaw – 32 – Poz. 30 
 
Rozdział 21 
Świadkowie 
Art. 177.  § 1. Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. 
§ 1a. Przesłuchanie świadka może nastąpić przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej 
czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W postępowaniu przed sądem 
w czynności w miejscu przebywania świadka bierze udział referendarz sądowy, asystent sędziego lub urzędnik zatrudniony 
w sądzie, w którego okręgu świadek przebywa. 
§ 2. Świadka, który nie może się stawić na wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej niedającej się pokonać 
przeszkody, można przesłuchać w miejscu jego pobytu. 
Art. 178.  Nie wolno przesłuchiwać jako świadków: 
1) obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego działającego na podstawie art. 245 § 1, co do faktów, o których dowie-
dział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę; 
2) duchownego co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi. 
Art. 178a. Nie wolno przesłuchiwać jako świadka mediatora co do faktów, o których dowiedział się od oskarżonego 
lub pokrzywdzonego prowadząc postępowanie mediacyjne, z wyłączeniem informacji o przestępstwach, o których mowa 
w art. 240 § 1 Kodeksu karnego.  
Art. 179.  § 1. Osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub 
„ściśle tajne” mogą być przesłuchane co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek, tylko po zwolnieniu tych 
osób od obowiązku zachowania tajemnicy przez uprawniony organ przełożony. 
§ 2. Zwolnienia wolno odmówić tylko wtedy, gdyby złożenie zeznania wyrządzić mogło poważną szkodę państwu. 
§ 3. Sąd lub prokurator może zwrócić się do właściwego naczelnego organu administracji rządowej o zwolnienie 
świadka od obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. 
Art. 180.  § 1. Osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone” 
lub „poufne” lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na 
które rozciąga się ten obowiązek, chyba że sąd lub prokurator dla dobra wymiaru sprawiedliwości zwolni te osoby od 
obowiązku zachowania tajemnicy, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Na postanowienie w tym przedmiocie 
przysługuje zażalenie. 
§ 2. Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy prawnego, doradcy podatkowego, 
lekarskiej, dziennikarskiej lub statystycznej oraz tajemnicy Prokuratorii Generalnej, mogą być przesłuchiwane co do fak-
tów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może 
być ustalona na podstawie innego dowodu. W postępowaniu przygotowawczym w przedmiocie przesłuchania lub zezwole-
nia na przesłuchanie decyduje sąd, na posiedzeniu bez udziału stron, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od daty doręczenia 
wniosku prokuratora. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. 
§ 3. Zwolnienie dziennikarza od obowiązku zachowania tajemnicy nie może dotyczyć danych umożliwiających iden-
tyfikację autora materiału prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o tym charakterze, jak również identyfikację 
osób udzielających informacji opublikowanych lub przekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrzegły nieujawnia-
nie powyższych danych. 
§ 4. Przepisu § 3 nie stosuje się, jeżeli informacja dotyczy przestępstwa, o którym mowa w art. 240 § 1 Kodeksu  
karnego. 
§ 5. Odmowa przez dziennikarza ujawnienia danych, o których mowa w § 3, nie uchyla jego odpowiedzialności za 
przestępstwo, którego dopuścił się publikując informację. 
Art. 181.  § 1.41) W wypadkach przewidzianych w art. 179 i art. 180 sąd przesłuchuje taką osobę na rozprawie z wyłą-
czeniem jawności. Nie dotyczy to wypadku, gdy zwolnienie z tajemnicy nastąpiło na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4, art. 40 
ust. 3, art. 40 ust. 3b i 3c ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2019 r. poz. 537, 
577, 730 i 1590), art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 14 ust. 3 lub art. 14 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta 
i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2019 r. poz. 1127, 1128, 1590, 1655 i 1696), w przewidzianym przez te ustawy za-
kresie. 
                                                           
41) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 150), która weszła w życie z dniem 9 lutego 2019 r. 
        
Dziennik Ustaw – 33 – Poz. 30 
 
§ 1a. Jeżeli zwolnienie z tajemnicy nastąpiło na podstawie i na zasadach, o których mowa w § 1 zdanie drugie, oko-
liczności objęte tajemnicą, które zostały ujawnione na rozprawie z wyłączeniem jawności, mogą być rozpowszechniane 
publicznie przez osobę, której zgoda była wymagana do zwolnienia z tej tajemnicy. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania, przechowywania i udostępnia-
nia protokołów przesłuchań oskarżonych, świadków, biegłych i kuratorów, a także innych dokumentów lub przedmiotów, 
na które rozciąga się obowiązek zachowania w tajemnicy informacji niejawnych albo zachowania tajemnicy związanej 
z wykonywaniem zawodu lub funkcji, jak również dopuszczalny sposób powoływania się na takie przesłuchania, dokumenty 
i przedmioty w orzeczeniach i pismach procesowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia właściwej ochrony 
tajemnicy przed nieuprawnionym ujawnieniem. 
Art. 182.  § 1. Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań. 
§ 2. Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. 
§ 3. Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, który w innej toczącej się sprawie jest oskarżony o współ-
udział w przestępstwie objętym postępowaniem. 
Art. 183.  § 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić 
jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. 
§ 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby 
narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą. 
Art. 184.  § 1. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia 
w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, 
może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości świadka, 
w tym danych osobowych, jeżeli nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Postępowanie w tym zakresie toczy 
się bez udziału stron i objęte jest tajemnicą jako informacja niejawna o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. 
W postanowieniu pomija się okoliczności, o których mowa w zdaniu pierwszym. 
§ 2. W razie wydania postanowienia określonego w § 1 okoliczności, o których mowa w tym przepisie, pozostają wy-
łącznie do wiadomości sądu i prokuratora, a gdy zachodzi konieczność – również funkcjonariusza Policji prowadzącego 
postępowanie. Protokół przesłuchania świadka wolno udostępniać oskarżonemu lub obrońcy tylko w sposób uniemożliwia-
jący ujawnienie okoliczności, o których mowa w § 1. 
§ 3. Świadka przesłuchuje prokurator, a także sąd, który może zlecić wykonanie tej czynności sędziemu wyznaczo-
nemu ze swojego składu – w miejscu i w sposób uniemożliwiający ujawnienie okoliczności, o których mowa w § 1. 
W przesłuchaniu świadka przez sąd lub sędziego wyznaczonego mają prawo wziąć udział prokurator, oskarżony i jego 
obrońca. Przepis art. 396 § 3 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. 
§ 4. W razie przesłuchania świadka przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności 
na odległość, w protokole czynności z udziałem specjalistów należy wskazać ich imiona, nazwiska, specjalności i rodzaj 
wykonywanej czynności. Przepisu art. 205 § 3 nie stosuje się. 
§ 5. Na postanowienie w sprawie zachowania w tajemnicy okoliczności, o których mowa w § 1, świadkowi i oskarżo-
nemu, a w postępowaniu przed sądem także prokuratorowi, przysługuje w terminie 3 dni zażalenie. Zażalenie na postano-
wienie prokuratora rozpoznaje sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Postępowanie dotyczące zażalenia toczy się bez 
udziału stron i jest objęte tajemnicą jako informacja niejawna o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. 
§ 6. W razie uwzględnienia zażalenia protokół przesłuchania świadka podlega zniszczeniu; o zniszczeniu protokołu 
należy uczynić wzmiankę w aktach sprawy. 
§ 7. Świadek może, do czasu zamknięcia przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji, wystąpić z wnioskiem 
o uchylenie postanowienia, o którym mowa w § 1. Na postanowienie w przedmiocie wniosku służy zażalenie. Przepis § 5 
stosuje się odpowiednio. W razie uwzględnienia wniosku protokół przesłuchania świadka podlega ujawnieniu w całości. 
§ 8. Jeżeli okaże się, że w czasie wydania postanowienia, o którym mowa w § 1, nie istniała uzasadniona obawa nie-
bezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w znacznych rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej 
albo że świadek złożył świadomie fałszywe zeznania lub nastąpiło jego ujawnienie, prokurator w postępowaniu przygoto-
wawczym, a w postępowaniu sądowym sąd, na wniosek prokuratora, może uchylić to postanowienie. Przepis § 5 stosuje się 
odpowiednio. Protokół przesłuchania świadka podlega ujawnieniu w całości. 
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób i warunki składania wniosku o wydanie po-
stanowienia, o którym mowa w § 1, przesłuchania świadka, co do którego wydano to postanowienie, oraz sporządzania, 
przechowywania i udostępniania protokołów przesłuchania tego świadka, a także dopuszczalny sposób powoływania się na 
jego zeznania w orzeczeniach i pismach procesowych, mając na uwadze zapewnienie właściwej ochrony tajemnicy oko-
liczności umożliwiających ujawnienie tożsamości świadka przed nieuprawnionym ujawnieniem. 
        
Dziennik Ustaw – 34 – Poz. 30 
 
Art. 185.  Można zwolnić od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania osobę pozostającą z oskarżonym w szcze-
gólnie bliskim stosunku osobistym, jeżeli osoba taka wnosi o zwolnienie. 
Art. 185a.  § 1. W sprawach o przestępstwa popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej lub określone 
w rozdziałach XXIII, XXV i XXVI Kodeksu karnego pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat, 
przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia 
sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania, 
lub żąda tego oskarżony, który nie miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego. 
§ 2. Przesłuchanie przeprowadza sąd na posiedzeniu z udziałem biegłego psychologa niezwłocznie, nie później niż 
w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku.42) Prokurator, obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzonego mają prawo wziąć 
udział w przesłuchaniu. Osoba wymieniona w art. 51 § 2 lub osoba pełnoletnia wskazana przez pokrzywdzonego, o którym 
mowa w § 1, ma prawo również być obecna przy przesłuchaniu, jeżeli nie ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuchi-
wanego. Jeżeli oskarżony zawiadomiony o tej czynności nie posiada obrońcy z wyboru, sąd wyznacza mu obrońcę 
z urzędu. 
§ 3. Na rozprawie głównej odtwarza się sporządzony zapis obrazu i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje się proto-
kół przesłuchania. 
§ 4. W sprawach o przestępstwa wymienione w § 1 małoletniego pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania 
ukończył 15 lat, przesłuchuje się w warunkach określonych w § 1–3, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że przesłuchanie 
w innych warunkach mogłoby wywrzeć negatywny wpływ na jego stan psychiczny. W takim wypadku przepisu art. 185c 
nie stosuje się.43) 
Art. 185b.  § 1. W sprawach o przestępstwa popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej lub określone 
w rozdziałach XXV i XXVI Kodeksu karnego świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 15 lat, przesłuchuje się 
w warunkach określonych w art. 185a § 1–3, jeżeli zeznania tego świadka mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia 
sprawy. 
§ 2. W sprawach o przestępstwa wymienione w § 1 małoletniego świadka, który w chwili przesłuchania ukończył 
15 lat, przesłuchuje się w trybie określonym w art. 177 § 1a, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że bezpośrednia obecność 
oskarżonego przy przesłuchaniu mogłaby oddziaływać krępująco na zeznania świadka lub wywierać negatywny wpływ na 
jego stan psychiczny. 
§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do świadka współdziałającego w popełnieniu czynu zabronionego, o który toczy 
się postępowanie karne, lub świadka, którego czyn pozostaje w związku z czynem, o który toczy się postępowanie karne. 
Art. 185c.  § 1. W sprawach o przestępstwa określone w art. 197–199 Kodeksu karnego zawiadomienie o prze-
stępstwie, jeżeli składa je pokrzywdzony, powinno ograniczyć się do wskazania najważniejszych faktów i dowodów. 
§ 1a.44) W sprawach o przestępstwa określone w § 1 pokrzywdzonego, który w chwili przesłuchania ukończył 15 lat, 
przesłuchuje się w charakterze świadka tylko wówczas, gdy jego zeznania mogą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia 
sprawy, i tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania. 
§ 2.45) Przesłuchanie pokrzywdzonego, o którym mowa w § 1a, w charakterze świadka przeprowadza sąd na posie-
dzeniu z udziałem biegłego psychologa niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku. Prokura-
tor, obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzonego mają prawo wziąć udział w przesłuchaniu. Osoba wymieniona w art. 51 
§ 2 lub osoba pełnoletnia wskazana przez pokrzywdzonego ma prawo również być obecna przy przesłuchaniu, jeżeli nie 
ogranicza to swobody wypowiedzi przesłuchiwanego. Na rozprawie głównej odtwarza się sporządzony zapis obrazu 
i dźwięku przesłuchania oraz odczytuje się protokół przesłuchania.  
§ 3.45) Jeżeli zajdzie konieczność ponownego przesłuchania pokrzywdzonego w charakterze świadka w związku 
z wyjściem na jaw okoliczności, o których mowa w § 1a, na jego wniosek przesłuchanie przeprowadza się w sposób wska-
zany w art. 177 § 1a, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że bezpośrednia obecność oskarżonego przy przesłuchaniu mogła-
by oddziaływać krępująco na zeznania pokrzywdzonego lub wywierać negatywny wpływ na jego stan psychiczny. 
§ 4.45) Na wniosek pokrzywdzonego należy zapewnić, aby biegły psycholog biorący udział w przesłuchaniu był osobą 
tej samej płci co pokrzywdzony, chyba że będzie to utrudniać postępowanie. 
                                                           
42) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 27 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
43) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 27 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
44) Dodany przez art. 1 pkt 28 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
45) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 28 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 35 – Poz. 30 
 
Art. 185d.  § 1. Przesłuchania w trybie określonym w art. 185a–185c przeprowadza się w odpowiednio przystosowa-
nych pomieszczeniach w siedzibie sądu lub poza jego siedzibą. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przygotowania przesłuchania w trybie, 
o którym mowa w § 1, oraz warunki, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia przeznaczone do przeprowadzania takich 
przesłuchań, w tym ich wyposażenie techniczne, mając na względzie konieczność zapewnienia swobody wypowiedzi 
i poczucia bezpieczeństwa osób przesłuchiwanych. 
Art. 186.  § 1. Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań albo zwolniona na podstawie art. 185 może oświad-
czyć, że chce z tego prawa skorzystać, nie później jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu 
sądowym; poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas służyć za dowód ani być odtworzone. 
§ 2. Sporządzone w postępowaniu karnym protokoły oględzin ciała podlegają ujawnieniu na rozprawie, choćby osoba 
poddana oględzinom odmówiła wyjaśnień lub zeznań albo została od nich zwolniona na podstawie art. 182 lub art. 185. 
Art. 187.  § 1. Przyrzeczenie od świadka może odebrać tylko sąd lub sędzia wyznaczony. 
§ 2. Świadek składa przyrzeczenie przed rozpoczęciem zeznań. 
§ 3. Można odstąpić od odebrania przyrzeczenia od świadka, jeżeli obecne strony nie sprzeciwiają się temu. 
Art. 188.  § 1. Świadek składa przyrzeczenie powtarzając za sędzią słowa: „Świadomy znaczenia moich słów i odpo-
wiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z tego, co mi 
jest wiadome”. 
§ 2. W czasie składania przyrzeczenia wszyscy, nie wyłączając sędziów, stoją. 
§ 3. Osoby nieme i głuche składają przyrzeczenie przez podpisanie tekstu przyrzeczenia. 
§ 4. Świadkowi, który w danej sprawie składał już przyrzeczenie, sąd przypomina je przy przesłuchaniu, chyba że 
uzna za potrzebne ponowne odebranie przyrzeczenia. 
Art. 189.  Nie odbiera się przyrzeczenia: 
1) od osób, które nie ukończyły 17 lat; 
2) gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że świadek z powodu zaburzeń psychicznych nie zdaje sobie należycie sprawy 
ze znaczenia przyrzeczenia; 
3) gdy świadek jest osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa będącego przedmiotem postępowania lub pozostające-
go w ścisłym związku z czynem stanowiącym przedmiot postępowania albo gdy za to przestępstwo został skazany; 
4) gdy świadek był prawomocnie skazany za fałszywe zeznanie lub oskarżenie. 
Art. 190.  § 1. Przed rozpoczęciem przesłuchania należy uprzedzić świadka o odpowiedzialności karnej za zeznanie 
nieprawdy lub zatajenie prawdy. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym świadek podpisuje oświadczenie, że został uprzedzony o tej odpowiedzialności. 
Art. 191.  § 1. Przesłuchanie rozpoczyna się od zapytania świadka o imię, nazwisko, wiek, zajęcie, karalność za fał-
szywe zeznanie lub oskarżenie oraz stosunek do stron. 
§ 1a. Miejsce zamieszkania świadka ustala się na podstawie dokumentu tożsamości lub pisemnego oświadczenia 
świadka. 
§ 1b. Pytania zadawane świadkowi nie mogą zmierzać do ujawnienia jego miejsca zamieszkania ani miejsca pracy, 
chyba że ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. 
§ 2. Świadka należy uprzedzić o treści art. 182, a o treści art. 183 oraz art. 185, jeżeli ujawnią się okoliczności objęte 
tymi przepisami. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 192.  § 1. Jeżeli karalność czynu zależy od stanu zdrowia pokrzywdzonego, nie może on sprzeciwić się oględzi-
nom i badaniom niepołączonym z zabiegiem chirurgicznym lub obserwacją w zakładzie leczniczym. 
§ 2. Jeżeli istnieje wątpliwość co do stanu psychicznego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzega-
nia lub odtwarzania przez niego postrzeżeń, sąd lub prokurator może zarządzić przesłuchanie świadka z udziałem biegłego 
lekarza lub biegłego psychologa, a świadek nie może się temu sprzeciwić. 
        
Dziennik Ustaw – 36 – Poz. 30 
 
§ 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do osób, które odmówiły zeznań lub zostały od nich zwolnione na podstawie 
art. 182 § 1 i 2 lub art. 185. 
§ 4. Dla celów dowodowych można również świadka, za jego zgodą, poddać oględzinom ciała i badaniu lekarskiemu 
lub psychologicznemu. 
Art. 192a.  § 1. W celu ograniczenia kręgu osób podejrzanych lub ustalenia wartości dowodowej ujawnionych śladów 
można pobrać odciski daktyloskopijne, wymaz ze śluzówki policzków, włosy, ślinę, próby pisma, zapach, wykonać foto-
grafię osoby lub dokonać utrwalenia głosu. Po wykorzystaniu w sprawie, w której dokonano pobrania lub utrwalenia, po-
brany lub utrwalony materiał zbędny dla postępowania należy niezwłocznie usunąć z akt i zniszczyć. 
§ 2. W wypadkach, o których mowa w § 1, za zgodą osoby badanej biegły może również zastosować środki technicz-
ne mające na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu tej osoby. 
§ 3. Badania i czynności, o których mowa w § 1 i art. 192 § 1, wykonuje się odpowiednio w warunkach i w sposób 
określony w przepisach wydanych na podstawie art. 74 § 4. 
Rozdział 22 
Biegli, tłumacze, specjaliści 
Art. 193.  § 1. Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wia-
domości specjalnych, zasięga się opinii biegłego albo biegłych. 
§ 2. W celu wydania opinii można też zwrócić się do instytucji naukowej lub specjalistycznej. 
§ 2a.46) Do instytucji naukowej lub specjalistycznej oraz do osób, które biorą udział w wydaniu opinii tej instytucji, 
stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych.  
§ 3. W wypadku powołania biegłych z zakresu różnych specjalności, o tym, czy mają oni przeprowadzić badania 
wspólnie i wydać jedną wspólną opinię, czy opinie odrębne, rozstrzyga organ procesowy powołujący biegłych. 
Art. 194.  O dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego wydaje się postanowienie, w którym należy wskazać: 
1) imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegłych, a w wypadku opinii instytucji, w razie potrzeby, specjalność 
i kwalifikacje osób, które powinny wziąć udział w przeprowadzeniu ekspertyzy; 
2) przedmiot i zakres ekspertyzy ze sformułowaniem, w miarę potrzeby, pytań szczegółowych; 
3) termin dostarczenia opinii. 
Art. 195.  Do pełnienia czynności biegłego jest obowiązany nie tylko biegły sądowy, lecz także każda osoba, o której 
wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę w danej dziedzinie. 
Art. 196.  § 1. Nie mogą być biegłymi osoby wymienione w art. 178, 182 i 185 oraz osoby, do których odnoszą się 
odpowiednie przyczyny wyłączenia wymienione w art. 40 § 1 pkt 1–3 i 5, osoby powołane w sprawie w charakterze świad-
ków, a także osoby, które były świadkiem czynu. 
§ 2. Jeżeli ujawnią się przyczyny wyłączenia biegłego wymienione w § 1, wydana przez niego opinia nie stanowi do-
wodu, a na miejsce biegłego wyłączonego powołuje się innego biegłego. 
§ 3. Jeżeli ujawnią się powody osłabiające zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego albo inne ważne powody, 
powołuje się innego biegłego. 
Art. 197.  § 1. Biegły składa przyrzeczenie następującej treści: „Świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialności 
przed prawem, przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z całą sumiennością i bezstronnością”. 
§ 2. Biegły sądowy powołuje się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu go w tym charakterze. 
§ 2a. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec biegłego lub osoby najbliż-
szej w związku z jego czynnościami, może on zastrzec dane dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości 
prokuratora lub sądu. Pisma procesowe doręcza się wówczas do instytucji, w której biegły jest zatrudniony, lub na inny 
wskazany przez niego adres. 
§ 3. Do biegłego stosuje się odpowiednio przepisy art. 177, art. 179–181, art. 187, art. 188 § 2 i 4, art. 190 oraz 
art. 191 § 1.  
                                                           
46) Dodany przez art. 1 pkt 29 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 37 – Poz. 30 
 
Art. 198.  § 1.47) Jeżeli jest to niezbędne do wydania opinii, sąd lub prokurator udostępnia biegłemu poszczególne do-
kumenty z akt sprawy lub uwierzytelnione kopie tych dokumentów. Dokumenty mogą być również udostępnione w postaci 
elektronicznej. Biegłemu powołanemu z tego względu, że wydana przez innego biegłego opinia jest niepełna lub niejasna 
albo gdy zachodzi sprzeczność w niej samej lub między różnymi innymi opiniami w tej samej sprawie, przed wydaniem 
opinii nie udostępnia się tej innej opinii lub tych innych opinii. Inną opinię lub inne opinie można udostępnić biegłemu, 
w niezbędnym zakresie, tylko w wyjątkowym, szczególnie uzasadnionym wypadku, gdy przedmiot opinii powołanego 
biegłego bezpośrednio dotyczy treści tej innej opinii lub tych innych opinii. 
§ 1a.48) W wypadku udostępnienia biegłemu dokumentów z akt sprawy, również w postaci elektronicznej, lub uwie-
rzytelnionych kopii tych dokumentów, o których mowa w § 1, sporządza się w formie notatki urzędowej wykaz dokumen-
tów, których oryginały, postać elektroniczna lub uwierzytelnione kopie zostały przed wydaniem opinii udostępnione bieg-
łemu. Notatka powinna być podpisana przez osobę sporządzającą z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego 
oraz załączona do akt sprawy. 
§ 1b.48) W miarę potrzeby biegłego wzywa się do udziału w przeprowadzeniu dowodów.  
§ 2. Organ procesowy może zastrzec swoją obecność przy przeprowadzaniu przez biegłego niektórych lub wszystkich 
badań, jeżeli nie wpłynie to ujemnie na wynik badania. 
§ 3. W razie potrzeby organ procesowy może wprowadzić zmiany co do zakresu ekspertyzy lub postawionych pytań 
oraz stawiać pytania dodatkowe. 
Art. 199.  Złożone wobec biegłego albo wobec lekarza udzielającego pomocy medycznej oświadczenia oskarżonego, 
dotyczące zarzucanego mu czynu, nie mogą stanowić dowodu. 
Art. 199a.  Stosowanie w czasie badania przez biegłego środków technicznych mających na celu kontrolę nieświado-
mych reakcji organizmu badanej osoby możliwe jest wyłącznie za jej zgodą. Przepisu art. 199 nie stosuje się. 
Art. 200.  § 1. W zależności od polecenia organu procesowego biegły składa opinię ustnie lub na piśmie. 
§ 2. Opinia powinna zawierać: 
1) imię, nazwisko, stopień i tytuł naukowy, specjalność i stanowisko zawodowe biegłego; 
2) imiona i nazwiska oraz pozostałe dane innych osób, które uczestniczyły w przeprowadzeniu ekspertyzy, ze wskaza-
niem czynności dokonanych przez każdą z nich; 
3) w wypadku opinii instytucji – także pełną nazwę i siedzibę instytucji; 
4) czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania opinii; 
5) sprawozdanie z przeprowadzonych czynności i spostrzeżeń oraz oparte na nich wnioski; 
6) podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyli w wydaniu opinii. 
§ 3. Osoby, które brały udział w wydaniu opinii, mogą być, w razie potrzeby, przesłuchiwane w charakterze biegłych, 
a osoby, które uczestniczyły tylko w badaniach – w charakterze świadków. 
Art. 201.  Jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w samej opinii lub między różnymi 
opiniami w tej samej sprawie, można wezwać ponownie tych samych biegłych lub powołać innych. 
Art. 202.  § 1. W celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygoto-
wawczym prokurator, powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów. 
§ 2. Na wniosek psychiatrów do udziału w wydaniu opinii powołuje się ponadto biegłego lub biegłych innych spe-
cjalności. 
§ 3. Do udziału w wydaniu opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, w zakresie zaburzeń preferencji 
seksualnych, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, powołuje biegłego lekarza seksuologa. 
§ 4. Biegli nie mogą pozostawać ze sobą w związku małżeńskim ani w innym stosunku, który mógłby wywołać uza-
sadnioną wątpliwość co do ich samodzielności. 
§ 5. Opinia biegłych powinna zawierać stwierdzenia dotyczące zarówno poczytalności oskarżonego w chwili 
popełnienia zarzucanego mu czynu, jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego, a zwłaszcza wskazanie, czy stan ten 
pozwala oskarżonemu na udział w postępowaniu i na prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, a w razie 
potrzeby także stwierdzenia co do okoliczności wymienionych w art. 93b Kodeksu karnego.  
                                                           
47) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 30 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
48) Dodany przez art. 1 pkt 30 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 38 – Poz. 30 
 
Art. 203.  § 1. W razie zgłoszenia przez biegłych takiej konieczności, badanie stanu zdrowia psychicznego oskarżone-
go może być połączone z obserwacją w zakładzie leczniczym tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdo-
podobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo. Przepis art. 259 § 2 stosuje się odpowiednio, chyba że oskarżony wno-
si o poddanie go obserwacji. 
§ 2. O potrzebie obserwacji w zakładzie leczniczym orzeka sąd, określając miejsce i czas trwania obserwacji. 
W postępowaniu przygotowawczym sąd orzeka na wniosek prokuratora. Przepisy art. 156 § 5a oraz art. 249 § 3 i 5 stosuje się 
odpowiednio. 
§ 3. Obserwacja w zakładzie leczniczym nie powinna trwać dłużej niż 4 tygodnie; na wniosek zakładu sąd może prze-
dłużyć ten termin na czas określony, niezbędny do zakończenia obserwacji; łączny czas trwania obserwacji w danej spra-
wie nie może przekroczyć 8 tygodni. O zakończeniu obserwacji biegli niezwłocznie zawiadamiają sąd. 
§ 4. Na postanowienia, o których mowa w § 2 i 3, przysługuje zażalenie. Sąd rozpoznaje zażalenie niezwłocznie. 
§ 5. Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, określi, w drodze rozporzą-
dzenia, wykaz zakładów psychiatrycznych i zakładów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykonywania obserwacji, 
w tym do wykonywania obserwacji osób pozbawionych wolności, oraz sposób finansowania obserwacji, a także warunki 
zabezpieczenia zakładów dla osób pozbawionych wolności, mając na uwadze potrzebę zapewnienia sprawnego toku postę-
powania. 
Art. 204.  § 1. Należy wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przesłuchania: 
1) głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumienie się z nim za pomocą pisma; 
2) osoby niewładającej językiem polskim. 
§ 2. Należy również wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przełożenia na język polski pisma sporządzonego 
w języku obcym lub odwrotnie albo zapoznania strony z treścią przeprowadzanego dowodu. 
§ 3. Do tłumacza stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych. 
Art. 205.  § 1. Jeżeli dokonanie oględzin, przesłuchania przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prze-
prowadzenie tej czynności na odległość, eksperymentu, ekspertyzy, zatrzymania rzeczy lub przeszukania wymaga czynności 
technicznych, w szczególności takich jak wykonanie pomiarów, obliczeń, zdjęć, utrwalenie śladów, można do udziału 
w nich wezwać specjalistów. 
§ 2. Specjalistę niebędącego funkcjonariuszem organów procesowych można wezwać, przed przystąpieniem do czyn-
ności, do złożenia następującego przyrzeczenia: „Świadomy znaczenia powierzonej mi czynności i odpowiedzialności 
przed prawem przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z całą sumiennością i bezstronnością”. 
§ 3. W protokole czynności przeprowadzonej z udziałem specjalistów należy wskazać ich imiona i nazwiska, specjal-
ność, miejsce zamieszkania, miejsce pracy i stanowisko oraz podać rodzaj i zakres czynności wykonanych przez każdego 
z nich. 
Art. 206.  § 1. Do specjalistów stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące biegłych, z wyjątkiem art. 194, 197, 200 i 202. 
§ 2. W razie potrzeby można przesłuchiwać specjalistów w charakterze świadków. 
Rozdział 23 
Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy 
Art. 207.  § 1. W razie potrzeby dokonuje się oględzin miejsca, osoby lub rzeczy. 
§ 2. Jeżeli przedmiot może ulec przy badaniu zniszczeniu lub zniekształceniu, część tego przedmiotu należy w miarę 
możności zachować w stanie niezmienionym, a gdy to nie jest możliwe – stan ten utrwalić w inny sposób. 
Art. 208.  Oględzin lub badań ciała, które mogą wywołać uczucie wstydu, powinna dokonać osoba tej samej płci, 
chyba że łączą się z tym szczególne trudności; inne osoby odmiennej płci mogą być obecne tylko w razie konieczności. 
Art. 209.  § 1. Jeżeli zachodzi podejrzenie przestępnego spowodowania śmierci, przeprowadza się oględziny i otwar-
cie zwłok. 
§ 2. Oględzin zwłok dokonuje prokurator, a w postępowaniu sądowym sąd, z udziałem biegłego lekarza, w miarę 
możności z zakresu medycyny sądowej. W wypadkach niecierpiących zwłoki oględzin dokonuje Policja z obowiązkiem 
niezwłocznego powiadomienia prokuratora. 
        
Dziennik Ustaw – 39 – Poz. 30 
 
§ 3. Oględzin zwłok dokonuje się na miejscu ich znalezienia. Do czasu przybycia biegłego oraz prokuratora lub sądu 
przemieszczać lub poruszać zwłoki można tylko w razie konieczności. 
§ 4. Otwarcia zwłok dokonuje biegły lekarz, w miarę możności z zakresu medycyny sądowej, w obecności prokurato-
ra albo sądu. W postępowaniu przed sądem art. 396 § 1 i 4 stosuje się odpowiednio. 
§ 5. Do obecności przy oględzinach i otwarciu zwłok można, w razie potrzeby, oprócz biegłego, wezwać lekarza, któ-
ry ostatnio udzielił pomocy zmarłemu. Z oględzin i otwarcia zwłok biegły sporządza opinię z zachowaniem wymagań 
art. 200 § 2. 
Art. 210.  W celu dokonania oględzin lub otwarcia zwłok prokurator albo sąd może zarządzić wyjęcie zwłok z grobu. 
Art. 211.  W celu sprawdzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy można przeprowadzić, w drodze 
eksperymentu procesowego, doświadczenie lub odtworzenie przebiegu stanowiących przedmiot rozpoznania zdarzeń lub 
ich fragmentów. 
Art. 212.  W toku oględzin lub eksperymentu procesowego można dokonywać również przesłuchań lub innych czyn-
ności dowodowych. 
Rozdział 24 
Wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego 
Art. 213.  § 1. W postępowaniu należy ustalić tożsamość oskarżonego, jego numer Powszechnego Elektronicznego 
Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), a w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL – numer i nazwę dokumentu 
stwierdzającego tożsamość oraz nazwę organu, który wydał dokument, a także wiek oskarżonego, jego stosunki rodzinne 
i majątkowe, wykształcenie, zawód i źródła dochodu, dane o jego karalności oraz w miarę możliwości numer telefonu 
i telefaksu oraz adres poczty elektronicznej umożliwiające kontaktowanie się z oskarżonym oraz numer identyfikacji po-
datkowej (NIP), o ile został nadany.49) Odnośnie do oskarżonego będącego funkcjonariuszem publicznym w chwili popeł-
nienia czynu lub w czasie postępowania należy ponadto zebrać dane dotyczące przebiegu służby publicznej, wyróżnień 
oraz ukarań dyscyplinarnych. 
§ 1a. W razie potrzeby prokurator, inny organ prowadzący postępowanie przygotowawcze lub sąd uzyskuje informa-
cję z systemu teleinformatycznego ministra właściwego do spraw finansów publicznych dotyczącą stosunków majątkowych 
i źródeł dochodu oskarżonego, w tym prowadzonych i zakończonych postępowań podatkowych, na podstawie aktualnych 
danych znajdujących się w tym systemie. Informację uzyskuje się drogą elektroniczną. 
§ 1b. W postępowaniu w sprawach o przestępstwa w ruchu lądowym określone w rozdziale XXI Kodeksu karnego 
należy także uzyskać informacje z centralnej ewidencji kierowców oraz z ewidencji kierowców naruszających przepisy 
ruchu drogowego prowadzonej przez Policję, dotyczące oskarżonego. Jeżeli od sporządzenia tych informacji upłynął okres 
6 miesięcy, należy uzyskać je ponownie. 
§ 2. Jeżeli podejrzany był już prawomocnie skazany, dla ustalenia, czy przestępstwo zostało popełnione w warunkach 
art. 64 Kodeksu karnego lub przestępstwo skarbowe – w warunkach art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu karnego skarbowego, dołą-
cza się do akt postępowania odpis lub wyciąg wyroku oraz dane dotyczące odbycia kary; dokumenty te dołącza się także 
w sprawach o zbrodnie. 
§ 2a. Jeżeli organ prowadzący postępowanie powziął informację o prawomocnym skazaniu, przepis § 2 stosuje się 
odpowiednio do orzeczeń skazujących wydanych przez sąd innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. 
§ 3. (uchylony) 
§ 4. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, 
w drodze rozporządzenia, wzór i szczegółowy zakres informacji, o której mowa w § 1a, oraz sposób postępowania w celu 
jej uzyskania, mając na względzie potrzebę uzyskania przez organ postępowania danych niezbędnych do realizacji celów 
procesu, zachowanie wymogów tajemnicy ustawowo chronionej oraz okresy rozliczeniowe przyjęte dla poszczególnych 
zobowiązań podatkowych. 
Art. 214.  § 1. W razie potrzeby, a w szczególności gdy niezbędne jest ustalenie danych co do właściwości i warun-
ków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, 
zarządza w stosunku do oskarżonego przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez kuratora sądowego lub inny pod-
miot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach przez Policję. 
                                                           
49) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 31 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 40 – Poz. 30 
 
§ 2. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obowiązkowe: 
1) w sprawach o zbrodnie; 
2) w stosunku do oskarżonego, który w chwili czynu nie ukończył 21 roku życia, jeżeli zarzucono mu popełnienie 
umyślnego występku przeciwko życiu. 
§ 3. Wywiadu środowiskowego można nie przeprowadzać w stosunku do oskarżonego, który nie ma w kraju stałego 
miejsca zamieszkania. 
§ 4. Wynik wywiadu środowiskowego powinien w szczególności zawierać: 
1) imię i nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad; 
2) imię i nazwisko oskarżonego; 
3) zwięzły opis dotychczasowego życia oskarżonego oraz dokładne informacje o środowisku oskarżonego, w tym ro-
dzinnym, szkolnym lub zawodowym, a nadto informacje o jego stanie majątkowym i źródłach dochodów; 
4) informacje dotyczące stanu zdrowia oskarżonego, a także o nadużywaniu przez niego alkoholu, środków odurzają-
cych, środków zastępczych lub substancji psychotropowych; 
5) własne spostrzeżenia i konkluzje osoby przeprowadzającej wywiad, zwłaszcza dotyczące właściwości i warunków 
osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia oskarżonego. 
§ 5. Dane o osobach, które dostarczyły informacji w ramach wywiadu środowiskowego, osoba przeprowadzająca 
wywiad ujawnia jedynie na żądanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym – prokuratora. 
§ 6. Osoby, które dostarczyły informacji w ramach wywiadu środowiskowego, mogą być w razie potrzeby przesłu-
chane w charakterze świadków. 
§ 7. Policja jest obowiązana udzielić osobie przeprowadzającej wywiad pomocy przy wykonywaniu zadań związa-
nych z wywiadem środowiskowym w celu zapewnienia jej bezpieczeństwa. 
§ 8. Do osoby powołanej do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stosuje się odpowiednio przepisy o wyłą-
czeniu sędziego. Orzeka o tym sąd, a w postępowaniu przygotowawczym – prokurator. 
§ 9. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze 
rozporządzenia, regulamin czynności w zakresie przeprowadzania wywiadu środowiskowego oraz wzór kwestionariusza 
tego wywiadu, mając na uwadze konieczność zapewnienia zebrania wyczerpujących danych o osobie oskarżonego. 
Art. 215.  W razie potrzeby sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, może zarządzić badanie oskarżone-
go przez biegłych psychologów lub lekarzy z zachowaniem zasad określonych w art. 74. 
Art. 216.  W razie potrzeby można przesłuchiwać w charakterze świadków osoby, które przeprowadziły wywiad. 
Rozdział 25 
Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie 
Art. 217.  § 1. Rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie lub podlegające zajęciu w celu zabezpieczenia kar mająt-
kowych, środków karnych o charakterze majątkowym, przepadku, środków kompensacyjnych albo roszczeń o naprawienie 
szkody należy wydać na żądanie sądu lub prokuratora, a w wypadkach niecierpiących zwłoki – także na żądanie Policji lub 
innego uprawnionego organu. 
§ 2. Osobę mającą rzecz podlegającą wydaniu wzywa się do wydania jej dobrowolnie. 
§ 3. W razie zatrzymania rzeczy stosuje się odpowiednio przepis art. 228. Protokołu można nie sporządzać, jeżeli 
rzecz załącza się do akt sprawy. 
§ 4. Jeżeli wydania żąda Policja albo inny uprawniony organ działający we własnym zakresie, osoba, która rzecz 
wyda, ma prawo niezwłocznie złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie jej postanowienia sądu lub prokuratora 
o zatwierdzeniu zatrzymania, o czym należy ją pouczyć. Doręczenie powinno nastąpić w terminie 14 dni od zatrzymania 
rzeczy. 
§ 5. W razie odmowy dobrowolnego wydania rzeczy można przeprowadzić jej odebranie. Przepisy art. 220 § 3 i art. 229 
stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 41 – Poz. 30 
 
Art. 218.  § 1. Urzędy, instytucje i podmioty prowadzące działalność w dziedzinie poczty lub działalność telekomunika-
cyjną, urzędy celno-skarbowe oraz instytucje i przedsiębiorstwa transportowe obowiązane są wydać sądowi lub prokuratorowi, 
na żądanie zawarte w postanowieniu, korespondencję i przesyłki oraz dane, o których mowa w art. 180c i art. 180d ustawy 
z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2018 r. poz. 1954, z późn. zm.50)), jeżeli mają znaczenie dla 
toczącego się postępowania. Tylko sąd lub prokurator mają prawo je otwierać lub zarządzić ich otwarcie. 
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, doręcza się adresatom korespondencji oraz abonentowi telefonu lub 
nadawcy, którego wykaz połączeń lub innych przekazów informacji został wydany. Doręczenie postanowienia może być 
odroczone na czas oznaczony, niezbędny ze względu na dobro sprawy, lecz nie później niż do czasu prawomocnego 
zakończenia postępowania. 
§ 3. Pozbawioną znaczenia dla postępowania karnego korespondencję i przesyłki należy niezwłocznie zwrócić właś-
ciwym urzędom, instytucjom lub przedsiębiorstwom wymienionym w § 1. 
Art. 218a.  § 1. Urzędy, instytucje i podmioty prowadzące działalność telekomunikacyjną obowiązane są niezwłocz-
nie zabezpieczyć, na żądanie sądu lub prokuratora zawarte w postanowieniu, na czas określony, nieprzekraczający jednak 
90 dni, dane informatyczne przechowywane w urządzeniach zawierających te dane na nośniku lub w systemie informatycz-
nym. Przepis art. 218 § 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Pozbawione znaczenia dla postępowania karnego dane informatyczne, o których mowa w § 1, należy niezwłocz-
nie zwolnić spod zabezpieczenia. 
Art. 218b.  Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności, ministrem właś-
ciwym do spraw informatyzacji, Ministrem Obrony Narodowej oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, 
w drodze rozporządzenia, sposób technicznego przygotowania systemów i sieci służących do przekazywania informacji – 
do gromadzenia danych, o których mowa w art. 218 § 1, niestanowiących treści rozmowy telefonicznej lub innego przeka-
zu informacji, a także sposoby zabezpieczania danych informatycznych w urządzeniach zawierających te dane oraz 
w systemach i na informatycznych nośnikach danych, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych danych przed ich 
utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem. 
Art. 219.  § 1. W celu wykrycia lub zatrzymania albo przymusowego doprowadzenia osoby podejrzanej, a także 
w celu znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym, można 
dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc, jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że osoba 
podejrzana lub wymienione rzeczy tam się znajdują. 
§ 2.51) W celu znalezienia rzeczy wymienionych w § 1 i pod warunkiem określonym w tym przepisie oraz z uwzględ-
nieniem zasad i granic określonych w art. 227 można też dokonać przeszukania osoby, jej odzieży i podręcznych przed-
miotów. 
Art. 220.  § 1. Przeszukania może dokonać prokurator albo na polecenie sądu lub prokuratora Policja, a w wypadkach 
wskazanych w ustawie – także inny organ. 
§ 2. Postanowienie sądu lub prokuratora należy okazać osobie, u której przeszukanie ma być przeprowadzone. 
§ 3. W wypadkach niecierpiących zwłoki, jeżeli postanowienie sądu lub prokuratora nie mogło zostać wydane, organ 
dokonujący przeszukania okazuje nakaz kierownika swojej jednostki lub legitymację służbową, a następnie zwraca się 
niezwłocznie do sądu lub prokuratora o zatwierdzenie przeszukania. Postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie 
zatwierdzenia należy doręczyć osobie, u której dokonano przeszukania, w terminie 7 dni od daty czynności na zgłoszone 
do protokołu żądanie tej osoby. O prawie zgłoszenia żądania należy ją pouczyć. 
Art. 221.  § 1. Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń można dokonać w porze nocnej tylko w wypadkach niecier-
piących zwłoki; za porę nocną uważa się czas od godziny 22 do godziny 6. 
§ 2. Przeszukanie rozpoczęte za dnia można prowadzić nadal mimo nastania pory nocnej. 
§ 3. W porze nocnej można przeszukać lokale dostępne w tym czasie dla nieokreślonej liczby osób albo służące do 
przechowywania przedmiotów. 
                                                           
50) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2245 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 643, 730, 
1030, 1553, 1815 i 2005. 
51) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 32 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 42 – Poz. 30 
 
Art. 222.  § 1. Przy rozpoczęciu przeszukania pomieszczenia lub miejsca zamkniętego, należącego do instytucji pań-
stwowej lub samorządowej, należy o zamierzonym przeszukaniu zawiadomić kierownika tej instytucji lub jego zastępcę 
albo organ nadrzędny i dopuścić ich do udziału w czynności. 
§ 2. Przeszukanie pomieszczenia zajętego przez wojsko może nastąpić jedynie w obecności dowódcy lub osoby przez 
niego wyznaczonej. 
Art. 223.  Przeszukania osoby i odzieży na niej należy dokonywać w miarę możności za pośrednictwem osoby tej 
samej płci. 
Art. 224.  § 1. Osobę, u której ma nastąpić przeszukanie, należy przed rozpoczęciem czynności zawiadomić o jej celu 
i wezwać do wydania poszukiwanych przedmiotów. 
§ 2. Podczas przeszukania ma prawo być obecna osoba wymieniona w § 1 oraz osoba przybrana przez prowadzącego 
czynność. Ponadto może być obecna osoba wskazana przez tego, u kogo dokonuje się przeszukania, jeżeli nie uniemożli-
wia to przeszukania albo nie utrudnia go w istotny sposób. 
§ 3. Jeżeli przy przeszukaniu nie ma na miejscu gospodarza lokalu, należy do przeszukania przywołać przynajmniej 
jednego dorosłego domownika lub sąsiada. 
Art. 225.  § 1. Jeżeli kierownik instytucji państwowej lub samorządowej albo też osoba, u której dokonano zatrzyma-
nia rzeczy lub u której przeprowadza się przeszukanie, oświadczy, że wydane lub znalezione przy przeszukaniu pismo lub 
inny dokument zawiera informacje niejawne lub wiadomości objęte tajemnicą zawodową lub inną tajemnicą prawnie chro-
nioną albo ma charakter osobisty, organ przeprowadzający czynność przekazuje niezwłocznie pismo lub inny dokument 
bez jego odczytania prokuratorowi lub sądowi w opieczętowanym opakowaniu. 
§ 2. Tryb wskazany w § 1 nie obowiązuje w stosunku do pism lub innych dokumentów, które zawierają informacje 
niejawne o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” albo dotyczą tajemnicy zawodowej lub innej tajemnicy prawnie chronio-
nej, jeżeli ich posiadaczem jest osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa,  ani w stosunku do pism lub innych dokumen-
tów o charakterze osobistym, których jest ona posiadaczem, autorem lub adresatem. 
§ 3. Jeżeli obrońca lub inna osoba, od której żąda się wydania rzeczy lub u której dokonuje się przeszukania, oświad-
czy, że wydane lub znalezione w toku przeszukania pisma lub inne dokumenty obejmują okoliczności związane z wykony-
waniem funkcji obrońcy, organ dokonujący czynności pozostawia te dokumenty wymienionej osobie bez zapoznawania się 
z ich treścią lub wyglądem. Jeżeli jednak oświadczenie osoby niebędącej obrońcą budzi wątpliwości, organ dokonujący 
czynności przekazuje te dokumenty z zachowaniem rygorów określonych w § 1 sądowi, który po zapoznaniu się z doku-
mentami zwraca je w całości lub w części, z zachowaniem rygorów określonych w § 1, osobie, od której je zabrano, albo 
wydaje postanowienie o ich zatrzymaniu dla celów postępowania. 
§ 4. Wydaną, odebraną lub znalezioną w toku przeszukania dokumentację psychiatryczną organ przeprowadzający 
czynność przekazuje, z zachowaniem rygorów określonych w § 1, sądowi lub prokuratorowi. 
Art. 226.  W kwestii wykorzystania dokumentów zawierających informacje niejawne lub tajemnicę zawodową, jako 
dowodów w postępowaniu karnym, stosuje się odpowiednio zakazy i ograniczenia określone w art. 178–181. Jednakże 
w postępowaniu przygotowawczym o wykorzystaniu, jako dowodów, dokumentów zawierających tajemnicę lekarską decy-
duje prokurator. 
Art. 227.52) Przeszukanie lub zatrzymanie rzeczy powinno być dokonane zgodnie z celem tej czynności, 
z zachowaniem umiaru, oraz w granicach niezbędnych dla osiągnięcia celu tych czynności przy zachowaniu należytej sta-
ranności, w poszanowaniu prywatności i godności osób, których ta czynność dotyczy, oraz bez wyrządzania niepotrzeb-
nych szkód i dolegliwości. 
Art. 228.  § 1. Przedmioty wydane lub znalezione w czasie przeszukania należy po dokonaniu oględzin, sporządzeniu 
spisu i opisu zabrać albo oddać na przechowanie osobie godnej zaufania z zaznaczeniem obowiązku przedstawienia na 
każde żądanie organu prowadzącego postępowanie. 
§ 2. Tak samo należy postąpić ze znalezionymi w czasie przeszukania przedmiotami mogącymi stanowić dowód 
innego przestępstwa, podlegającymi przepadkowi lub których posiadanie jest zabronione. 
§ 3. Osobom zainteresowanym należy natychmiast wręczyć pokwitowanie stwierdzające, jakie przedmioty i przez 
kogo zostały zatrzymane. 
                                                           
52) W brzmieniu ustalonym przez art. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw 
(Dz. U. poz. 2399), która weszła w życie z dniem 25 grudnia 2018 r. 
        
Dziennik Ustaw – 43 – Poz. 30 
 
Art. 229.  Protokół zatrzymania rzeczy lub przeszukania powinien, oprócz wymagań wymienionych w art. 148 
i art. 148a, zawierać oznaczenie sprawy, z którą zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie ma związek, oraz podanie dokładnej 
godziny rozpoczęcia i zakończenia czynności, dokładną listę zatrzymanych rzeczy i w miarę potrzeby ich opis, a nadto 
wskazanie polecenia sądu lub prokuratora. Jeżeli polecenie nie zostało uprzednio wydane, zamieszcza się w protokole 
wzmiankę o poinformowaniu osoby, u której czynność przeprowadzono, że na jej wniosek otrzyma postanowienie 
w przedmiocie zatwierdzenia czynności. 
Art. 230.  § 1. Jeżeli zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie nastąpiło bez uprzedniego polecenia sądu lub prokuratora, 
a w ciągu 7 dni od dnia czynności nie nastąpiło jej zatwierdzenie, należy niezwłocznie zwrócić zatrzymane rzeczy osobie 
uprawnionej, chyba że nastąpiło dobrowolne wydanie, a osoba ta nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 217 § 4. 
§ 2. Należy również zwrócić osobie uprawnionej zatrzymane rzeczy niezwłocznie po stwierdzeniu ich zbędności dla 
postępowania karnego. Jeżeli wyniknie spór co do własności rzeczy, a nie ma dostatecznych danych do niezwłocznego 
rozstrzygnięcia, odsyła się osoby zainteresowane na drogę procesu cywilnego. 
§ 3. Rzeczy, których posiadanie jest zabronione, przekazuje się właściwemu urzędowi lub instytucji. Jeżeli rzeczy 
mają wartość naukową, artystyczną lub historyczną, na wniosek lub za zgodą muzeum, można je przekazać temu muzeum. 
Art. 231.  § 1. Jeżeli powstaje wątpliwość, komu należy wydać zatrzymaną rzecz, sąd, referendarz sądowy lub proku-
rator składa ją do depozytu sądowego albo oddaje osobie godnej zaufania aż do wyjaśnienia uprawnienia do odbioru. 
Przepisy o likwidacji depozytów i nieodebranych rzeczy stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Przedmioty o wartości naukowej, artystycznej lub historycznej oddaje się na przechowanie muzeum lub innej 
właściwej instytucji. 
Art. 232.  § 1. Przedmioty ulegające szybkiemu zniszczeniu lub takie, których przechowywanie byłoby połączone 
z niewspółmiernymi kosztami lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby znaczne obniżenie wartości rzeczy, 
można sprzedać według trybu określonego dla właściwych organów postępowania wykonawczego. Postanowienie 
w przedmiocie sprzedaży w postępowaniu przygotowawczym może wydać prokurator, a w postępowaniu sądowym sąd lub 
referendarz sądowy. 
§ 2. Uzyskaną kwotę pieniężną przekazuje się do depozytu sądowego. 
§ 3. O czasie i warunkach sprzedaży należy w miarę możności zawiadomić oskarżonego oraz inne zainteresowane osoby. 
Art. 232a.  § 1. Przedmioty i substancje stwarzające niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia, a w szczególności 
broń, amunicję, materiały wybuchowe lub łatwopalne, materiały radioaktywne, substancje trujące, duszące lub parzące, 
środki odurzające, substancje psychotropowe lub ich preparaty oraz prekursory kategorii 1, a także wyroby tytoniowe 
i napoje alkoholowe, przechowuje się w miejscu i w sposób zapewniający ich należyte zabezpieczenie. 
§ 2. Jeżeli dla zapewnienia prawidłowego toku postępowania wystarczające jest przechowywanie próbek w ilości nie-
zbędnej do przeprowadzenia badań przedmiotów lub substancji, o których mowa w § 1, sąd właściwy do rozpoznania 
sprawy lub referendarz sądowy na wniosek prokuratora, niezwłocznie zarządza zniszczenie w całości lub w części pozosta-
łych ilości przedmiotów lub substancji zbędnych do przeprowadzenia badań. 
§ 3. Jeżeli sąd lub referendarz sądowy zarządził zniszczenie w części przedmiotów lub substancji, o których mowa 
w § 1, wskazuje jednocześnie w postanowieniu miejsce i czas przechowywania ich pozostałej części w ilości niezbędnej do 
przeprowadzenia badań. 
§ 4. Przedmioty i substancje stwarzające bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia przez możliwość 
eksplozji materiałów wybuchowych lub łatwopalnych, innego gwałtownego wyzwolenia energii, rozprzestrzeniania się 
substancji trujących, duszących lub parzących, wyzwolenia energii jądrowej lub promieniowania jonizującego albo których 
przechowywanie w niezmienionym stanie nie jest możliwe, można zniszczyć przed wydaniem postanowienia, o którym 
mowa w § 2. 
§ 5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, podmioty uprawnione do przechowywania oraz zniszczenia 
przedmiotów i substancji, o których mowa w § 1, oraz ich próbek, szczegółowe warunki, sposób oraz miejsca ich przecho-
wywania, a także warunki i sposób ich zniszczenia, mając na uwadze potrzebę zapewnienia prawidłowego toku postępo-
wania i jego koszty. 
Art. 233.  Oddając na przechowanie krajowe środki płatnicze lub wartości dewizowe, organ, przekazując je, określa 
charakter depozytu i sposób rozporządzenia oddanymi na przechowanie wartościami. 
Art. 234.  Rozporządzenia przedmiotem dokonane po jego odebraniu lub zabezpieczeniu są bezskuteczne w stosunku 
do Skarbu Państwa. 
        
Dziennik Ustaw – 44 – Poz. 30 
 
Art. 235.  Sąd lub referendarz sądowy dokonuje czynności przewidzianych w tym rozdziale w postępowaniu sądo-
wym, a prokurator w postępowaniu przygotowawczym, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 236.  § 1. Na postanowienie dotyczące przeszukania, zatrzymania rzeczy i w przedmiocie dowodów rzeczowych 
oraz na inne czynności przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone; zażalenie na postanowienie wyda-
ne lub czynność dokonaną w postępowaniu przygotowawczym rozpoznaje sąd rejonowy, w okręgu którego prowadzone 
jest postępowanie. 
§ 2. Jeżeli jednak postanowienie albo zarządzenie wydał referendarz sądowy, stosuje się art. 93a § 3 i 4. 
Art. 236a.  Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do dysponenta i użytkownika urządzenia zawiera-
jącego dane informatyczne lub systemu informatycznego, w zakresie danych przechowywanych w tym urządzeniu lub 
systemie albo na nośniku znajdującym się w jego dyspozycji lub użytkowaniu, w tym korespondencji przesyłanej pocztą 
elektroniczną. 
Rozdział 26 
Kontrola i utrwalanie rozmów 
Art. 237.  § 1. Po wszczęciu postępowania sąd na wniosek prokuratora może zarządzić kontrolę i utrwalanie treści 
rozmów telefonicznych w celu wykrycia i uzyskania dowodów dla toczącego się postępowania lub zapobieżenia popełnie-
niu nowego przestępstwa. 
§ 2. W wypadkach niecierpiących zwłoki kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych może zarządzić prokura-
tor, który jest obowiązany zwrócić się w terminie 3 dni do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie postanowienia. Sąd wydaje 
postanowienie w przedmiocie wniosku w terminie 5 dni na posiedzeniu bez udziału stron. W wypadku niezatwierdzenia 
postanowienia prokuratora sąd w postanowieniu wydanym w przedmiocie wniosku zarządza zniszczenie wszystkich utrwa-
lonych zapisów. Zaskarżenie postanowienia wstrzymuje jego wykonanie. 
§ 3. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne tylko wtedy, gdy toczące się postępowanie 
lub uzasadniona obawa popełnienia nowego przestępstwa dotyczy: 
1) zabójstwa; 
2) narażenia na niebezpieczeństwo powszechne lub sprowadzenia katastrofy; 
3) handlu ludźmi; 
4) uprowadzenia osoby; 
5) wymuszania okupu; 
6) uprowadzenia statku powietrznego lub wodnego; 
7) rozboju, kradzieży rozbójniczej lub wymuszenia rozbójniczego; 
8) zamachu na niepodległość lub integralność państwa; 
9) zamachu na konstytucyjny ustrój państwa lub jego naczelne organy, albo na jednostkę Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej 
Polskiej; 
10) szpiegostwa lub ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”; 
11) gromadzenia broni, materiałów wybuchowych lub radioaktywnych; 
12) fałszowania oraz obrotu fałszywymi pieniędzmi, środkami lub instrumentami płatniczymi albo zbywalnymi dokumen-
tami uprawniającymi do otrzymania sumy pieniężnej, towaru, ładunku albo wygranej rzeczowej albo zawierającymi 
obowiązek wpłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach lub stwierdzenie uczestnictwa w spółce; 
12a) podrabiania lub przerabiania faktur lub używania faktur podrobionych lub przerobionych w zakresie okoliczności 
faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej lub jej zwrotu albo 
zwrotu innej należności o charakterze podatkowym oraz wystawiania i używania faktur poświadczających nieprawdę 
co do okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia wysokości należności publicznoprawnej lub 
jej zwrotu albo zwrotu innej należności o charakterze podatkowym; 
13) wytwarzania, przetwarzania, obrotu i przemytu środków odurzających, prekursorów, środków zastępczych lub sub-
stancji psychotropowych; 
14) zorganizowanej grupy przestępczej; 
        
Dziennik Ustaw – 45 – Poz. 30 
 
15) mienia znacznej wartości; 
16) użycia przemocy lub groźby bezprawnej w związku z postępowaniem karnym; 
16a) składania fałszywych zeznań oraz przedstawienia przez biegłego, rzeczoznawcę lub tłumacza fałszywej opinii, eks-
pertyzy lub tłumaczenia; 
16b) fałszywego oskarżenia innej osoby o popełnienie przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego; 
16c) tworzenia fałszywych dowodów lub innych podstępnych zabiegów, kierujących przeciwko innej osobie ściganie 
o przestępstwo, przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe albo podejmowania takich zabiegów w toku po-
stępowania; 
16d) zatajenia dowodów niewinności osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub wykro-
czenia skarbowego; 
16e) zawiadomienia organu powołanego do ścigania o niepopełnionym przestępstwie lub przestępstwie skarbowym; 
16f)  poplecznictwa; 
16g) niezawiadomienia o przestępstwie; 
17) łapownictwa i płatnej protekcji; 
18) stręczycielstwa, kuplerstwa i sutenerstwa; 
19) przestępstw określonych w rozdziale XVI ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1950 
i 2128) oraz w art. 5–8 Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, sporządzonego w Rzymie dnia 
17 lipca 1998 r. (Dz. U. z 2003 r. poz. 708 oraz z 2018 r. poz. 1753), zwanego dalej „Statutem”.  
§ 3a. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne również w celu ujawnienia mienia zagrożo-
nego przepadkiem, o którym mowa w art. 45 § 2 Kodeksu karnego albo art. 33 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. 
§ 4. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne w stosunku do osoby podejrzanej, oskarżo-
nego oraz w stosunku do pokrzywdzonego lub innej osoby, z którą może się kontaktować oskarżony albo która może mieć 
związek ze sprawcą lub z grożącym przestępstwem. 
§ 5. Urzędy i instytucje prowadzące działalność telekomunikacyjną oraz przedsiębiorca telekomunikacyjny w rozu-
mieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne, obowiązani są umożliwić wykonanie postanowienia 
sądu lub prokuratora w zakresie przeprowadzenia kontroli rozmów telefonicznych oraz zapewnić rejestrowanie faktu prze-
prowadzenia takiej kontroli. 
§ 6. Prawo odtwarzania zapisów ma sąd lub prokurator, a w wypadkach niecierpiących zwłoki, za zgodą sądu lub 
prokuratora, także Policja. 
§ 7. Prawo zapoznawania się z rejestrem przeprowadzonych kontroli rozmów telefonicznych ma sąd, a w postępo-
waniu przygotowawczym – prokurator. 
§ 8. (uchylony) 
Art. 237a.  Jeżeli w wyniku kontroli uzyskano dowód popełnienia przez osobę, wobec której kontrola była stosowana, 
innego przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego niż przestępstwo objęte zarządzeniem kontroli, lub 
przestępstwa ściganego z urzędu lub przestępstwa skarbowego popełnionego przez inną osobę niż objętą zarządzeniem 
kontroli, prokurator podejmuje decyzję w przedmiocie wykorzystania tego dowodu w postępowaniu karnym. 
Art. 237b.  (uchylony) 
Art. 238.  § 1. Kontrola i utrwalanie rozmów telefonicznych mogą być wprowadzone najwyżej na okres 3 miesięcy, 
z możliwością przedłużenia, w szczególnie uzasadnionym wypadku, na okres najwyżej dalszych 3 miesięcy. 
§ 2. Kontrola powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn wymienionych w art. 237 § 1–3, najpóźniej 
jednak z upływem okresu, na który została wprowadzona. 
§ 3. Prokurator po zakończeniu kontroli wnosi o zarządzenie zniszczenia wszystkich utrwalonych zapisów, jeżeli 
w całości nie mają znaczenia dla postępowania karnego. Sąd orzeka w przedmiocie wniosku niezwłocznie, na posiedzeniu 
bez udziału stron. 
        
Dziennik Ustaw – 46 – Poz. 30 
 
§ 4. Po zakończeniu postępowania przygotowawczego prokurator wnosi o zarządzenie zniszczenia utrwalonych zapi-
sów w części, w jakiej nie mają znaczenia dla postępowania karnego, w którym zarządzono kontrolę i utrwalanie rozmów 
telefonicznych, oraz nie stanowią dowodu, o którym mowa w art. 237a. Sąd orzeka w przedmiocie wniosku na posiedzeniu, 
w którym mogą wziąć udział strony. 
§ 5. Z wnioskiem o zarządzenie zniszczenia utrwalonych zapisów, nie wcześniej niż po zakończeniu postępowania 
przygotowawczego, może wystąpić także osoba wymieniona w art. 237 § 4. Sąd orzeka w przedmiocie wniosku na posie-
dzeniu, w którym mogą wziąć udział strony oraz wnioskodawca. 
Art. 239.  § 1. Ogłoszenie postanowienia o kontroli i utrwalaniu rozmów telefonicznych osobie, której ono dotyczy, 
może być odroczone na czas niezbędny ze względu na dobro sprawy. 
§ 2. Ogłoszenie postanowienia, o którym mowa w § 1, w postępowaniu przygotowawczym może być odroczone nie 
później niż do czasu zakończenia tego postępowania. 
Art. 240.  Na postanowienie dotyczące kontroli i utrwalania rozmów telefonicznych przysługuje zażalenie. Osoba, 
której dotyczy postanowienie, może w zażaleniu domagać się zbadania zasadności oraz legalności kontroli i utrwalania 
rozmów telefonicznych. Zażalenie na postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd. 
Art. 241.  Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do kontroli oraz do utrwalania przy użyciu środków 
technicznych treści innych rozmów lub przekazów informacji, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną. 
Art. 242.  Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji, Ministrem 
Obrony Narodowej oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, sposób tech-
nicznego przygotowania sieci służących do przekazywania informacji, do kontroli rozmów telefonicznych lub innych prze-
kazów informacji dokonywanych z wykorzystaniem tych sieci oraz sposób dokonywania, rejestracji, przechowywania, 
odtwarzania i niszczenia zapisów z kontrolowanych rozmów telefonicznych oraz treści innych rozmów lub przekazów 
informacji, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną, mając na uwadze konieczność właściwego zabezpie-
czenia dokonywanych zapisów przed ich utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem. 
DZIAŁ VI 
Środki przymusu 
Rozdział 27 
Zatrzymanie 
Art. 243.  § 1. Każdy ma prawo ująć osobę na gorącym uczynku przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio 
po popełnieniu przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można ustalić jej tożsamości. 
§ 2. Osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w ręce Policji. 
Art. 244.  § 1. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła 
ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie moż-
na ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspie-
szonym. 
§ 1a. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona 
przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej, a zachodzi obawa, że ponownie popełni 
przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa grozi. 
§ 1b. Policja zatrzymuje osobę podejrzaną, jeśli przestępstwo, o którym mowa w § 1a, zostało popełnione przy użyciu 
broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego przedmiotu, a zachodzi obawa, że ponownie popełni ona przestępstwo 
z użyciem przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa grozi. 
§ 2. Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i o przysługujących mu prawach, 
w tym o prawie do skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego, do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, 
jeżeli nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, do złożenia oświadczenia i odmowy złożenia oświadczenia, 
do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania, do dostępu do pierwszej pomocy medycznej oraz o prawach wskazanych 
w art. 245, art. 246 § 1 i art. 612 § 2, jak również o treści art. 248 § 1 i 2, a także wysłuchać go. 
§ 3. Z zatrzymania sporządza się protokół, w którym należy podać imię, nazwisko i funkcję dokonującego tej czyn-
ności, imię i nazwisko osoby zatrzymanej, a w razie niemożności ustalenia tożsamości – jej rysopis oraz dzień, godzinę, 
miejsce i przyczynę zatrzymania z podaniem, o jakie przestępstwo się ją podejrzewa. Należy także wciągnąć do protokołu 
złożone przez zatrzymanego oświadczenia oraz zaznaczyć udzielenie mu informacji o przysługujących prawach. Odpis 
protokołu doręcza się zatrzymanemu. 
        
Dziennik Ustaw – 47 – Poz. 30 
 
§ 4. Niezwłocznie po zatrzymaniu osoby podejrzanej należy przystąpić do zebrania niezbędnych danych, a także 
o zatrzymaniu zawiadomić prokuratora. W razie istnienia podstaw, o których mowa w art. 258 § 1–3, należy wystąpić do 
prokuratora w sprawie skierowania do sądu wniosku o tymczasowe aresztowanie. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór pouczenia, o którym mowa w § 2, zawierające-
go w szczególności informacje o przysługujących zatrzymanemu uprawnieniach: do korzystania z bezpłatnej pomocy tłu-
macza, do złożenia oświadczenia i odmowy złożenia oświadczenia, do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania, do do-
stępu do pierwszej pomocy medycznej, jak również o prawach wskazanych w § 2, w art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 612 § 2 
oraz informację o treści art. 248 § 1 i 2, mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia także przez osoby nieko-
rzystające z pomocy pełnomocnika. 
Art. 245.  § 1. Zatrzymanemu na jego żądanie należy niezwłocznie umożliwić nawiązanie w dostępnej formie kontak-
tu z adwokatem lub radcą prawnym, a także bezpośrednią z nimi rozmowę; w wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych 
szczególnymi okolicznościami, zatrzymujący może zastrzec, że będzie przy niej obecny. 
§ 2. Przepis art. 517j § 1 oraz przepisy wydane na podstawie art. 517j § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Przepisy art. 261 stosuje się odpowiednio, z tym że zawiadomienie następuje na żądanie zatrzymanego. 
Art. 246.  § 1. Zatrzymanemu przysługuje zażalenie do sądu. W zażaleniu zatrzymany może się domagać zbadania 
zasadności, legalności oraz prawidłowości jego zatrzymania. 
§ 2. Zażalenie przekazuje się niezwłocznie sądowi rejonowemu miejsca zatrzymania lub prowadzenia postępowania, 
który również niezwłocznie je rozpoznaje. 
§ 3. W razie uznania bezzasadności lub nielegalności zatrzymania sąd zarządza natychmiastowe zwolnienie zatrzy-
manego. 
§ 4. W wypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegalności lub nieprawidłowości zatrzymania sąd zawiadamia o tym 
prokuratora i organ przełożony nad organem, który dokonał zatrzymania. 
§ 5. W razie zbiegu zażaleń na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie można rozpoznać je łącznie. 
Art. 247.  § 1. Prokurator może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej albo podej-
rzanego, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że: 
1) nie stawią się na wezwanie w celu przeprowadzenia z ich udziałem czynności, o których mowa w art. 313 § 1 lub 
art. 314, albo badań lub czynności, o których mowa w art. 74 § 2 lub 3; 
2) mogą w inny bezprawny sposób utrudniać postępowanie. 
§ 2. Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie, o którym mowa w § 1, może także nastąpić, gdy zachodzi potrzeba 
niezwłocznego zastosowania środka zapobiegawczego. 
§ 3. W związku z zatrzymaniem można też zarządzić przeszukanie. Przepisy art. 220–222 i art. 224 stosuje się odpo-
wiednio. 
§ 4. Niezwłocznie po doprowadzeniu przeprowadza się z udziałem zatrzymanego czynności wskazane w § 1, a po ich 
dokonaniu należy zwolnić go, o ile nie zachodzi potrzeba stosowania środka zapobiegawczego. 
§ 5. Rozstrzygając w przedmiocie środka zapobiegawczego, prokurator niezwłocznie zwalnia zatrzymanego albo wy-
stępuje do sądu z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania. 
§ 6. Do zatrzymania, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio art. 246. 
§ 7. Zarządzenia, o których mowa w § 1, wykonuje Policja lub inne organy, o których mowa w art. 312, w zakresie 
swych właściwości, jeżeli ustawa uprawnia je do zatrzymywania osoby. Zarządzenia dotyczące zatrzymania i przymusowe-
go doprowadzenia żołnierza w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozy-
cyjnie, w sprawach niezwiązanych z wykonywaniem obowiązków służbowych, wykonują właściwe organy wojskowe. 
Art. 248.  § 1. Zatrzymanego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także jeżeli w ciągu 
48 godzin od chwili zatrzymania przez uprawniony organ nie zostanie on przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem 
o zastosowanie tymczasowego aresztowania; należy go także zwolnić na polecenie sądu lub prokuratora. 
§ 2. Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania go do dyspozycji sądu nie doręczono mu 
postanowienia o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania. 
§ 3. Ponowne zatrzymanie osoby podejrzanej na podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne. 
        
Dziennik Ustaw – 48 – Poz. 30 
 
Rozdział 28 
Środki zapobiegawcze 
Art. 249.  § 1. Środki zapobiegawcze można stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, 
a wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa; można je sto-
sować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko względem osoby, wobec której 
wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. 
§ 3. Przed zastosowaniem środka zapobiegawczego sąd albo prokurator stosujący środek przesłuchuje oskarżonego, 
chyba że jest to niemożliwe z powodu jego ukrywania się lub jego nieobecności w kraju. Należy dopuścić do udziału 
w przesłuchaniu ustanowionego obrońcę, jeżeli się stawi; zawiadomienie obrońcy o terminie przesłuchania nie jest obo-
wiązkowe, chyba że oskarżony o to wnosi, a nie utrudni to przeprowadzenia czynności. O terminie przesłuchania sąd za-
wiadamia prokuratora. 
§ 4. Środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do chwili rozpoczęcia wykonania kary. Przepis niniejszy stosuje 
się do tymczasowego aresztowania tylko w razie orzeczenia kary pozbawienia wolności. 
§ 5. Prokurator i obrońca mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądu dotyczącym przedłużenia stosowania tymcza-
sowego aresztowania oraz rozpoznania zażalenia na zastosowanie lub przedłużenie tego środka zapobiegawczego. Na 
żądanie oskarżonego, który nie ma obrońcy, wyznacza się do tej czynności obrońcę z urzędu. Zarządzenie może wydać 
także referendarz sądowy. Niestawiennictwo obrońcy lub prokuratora należycie zawiadomionych o terminie nie tamuje 
rozpoznania sprawy. 
Art. 249a.  § 1. Podstawę orzeczenia o zastosowaniu lub przedłużeniu tymczasowego aresztowania mogą stanowić 
ustalenia poczynione na podstawie: 
1) dowodów jawnych dla oskarżonego i jego obrońcy; 
2) dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b. 
§ 2. Sąd, uprzedzając o tym prokuratora, uwzględnia z urzędu także okoliczności, których prokurator nie ujawnił, po 
ich ujawnieniu na posiedzeniu, jeżeli są one korzystne dla oskarżonego. 
Art. 250.  § 1. Tymczasowe aresztowanie może nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu. 
§ 2. Tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora sąd rejonowy, 
w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a w wypadkach niecierpiących zwłoki także inny sąd rejonowy. Po wniesie-
niu aktu oskarżenia tymczasowe aresztowanie stosuje sąd, przed którym sprawa się toczy. 
§ 2a. We wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania wymienia się dowody wskazujące na duże prawdopo-
dobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo, okoliczności przemawiające za istnieniem zagrożeń dla prawidłowego 
toku postępowania lub możliwości popełnienia przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa oraz określonej pod-
stawy stosowania tego środka zapobiegawczego i konieczności jego stosowania. 
§ 2b. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia albo wolności świadka lub osoby dla 
niego najbliższej, prokurator dołącza do wniosku, o którym mowa w § 2a, w wyodrębnionym zbiorze dokumentów, dowo-
dy z zeznań świadka, których nie udostępnia się oskarżonemu i jego obrońcy. 
§ 3. Prokurator, przesyłając wraz z aktami sprawy wniosek, o którym mowa w § 2, poucza podejrzanego o przysługu-
jących mu w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania uprawnieniach oraz zarządza jednocześnie doprowadze-
nie go do sądu. 
§ 3a. Jeżeli tymczasowe aresztowanie stosowane jest w postępowaniu sądowym, pouczenia oskarżonego o przysługu-
jących mu w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania uprawnieniach dokonuje sąd niezwłocznie po ogłoszeniu 
lub doręczeniu oskarżonemu postanowienia o zastosowaniu tego środka zapobiegawczego. 
§ 4. Inne środki zapobiegawcze stosuje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym także prokurator. 
Art. 251.  § 1. W postanowieniu o zastosowaniu środka zapobiegawczego należy wymienić osobę, zarzucany jej czyn, 
jego kwalifikację prawną oraz podstawę prawną zastosowania tego środka. 
§ 2. W postanowieniu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania należy określić czas jego trwania, a ponadto ozna-
czyć termin, do którego aresztowanie ma trwać. Obowiązek każdorazowego oznaczenia terminu stosowania tymczasowego 
aresztowania trwa do uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W przedmiocie tymczasowego areszto-
wania po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie orzeka sąd, który wydał to orzeczenie, a w razie przekazania 
sprawy do drugiej instancji – sąd odwoławczy. 
        
Dziennik Ustaw – 49 – Poz. 30 
 
§ 3. Uzasadnienie postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego powinno zawierać przedstawienie dowo-
dów świadczących o popełnieniu przez oskarżonego przestępstwa, wykazanie okoliczności wskazujących na istnienie za-
grożeń dla prawidłowego toku postępowania lub możliwości popełnienia przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestęp-
stwa w razie niezastosowania środka zapobiegawczego oraz określonej podstawy jego zastosowania i potrzeby zastosowa-
nia danego środka. W wypadku tymczasowego aresztowania należy ponadto wyjaśnić, dlaczego nie uznano za wystarcza-
jące zastosowanie innego środka zapobiegawczego. 
Art. 252.  § 1. Na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie na zasadach ogól-
nych, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2. Na postanowienie prokuratora w przedmiocie środka zapobiegawczego zażalenie przysługuje do sądu rejonowe-
go, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. 
§ 3. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego sąd rozpoznaje niezwłocznie, z tym że zaża-
lenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania nie później niż przed upływem 7 dni od przekazania 
sądowi zażalenia wraz z niezbędnymi aktami. 
Art. 253.  § 1. Środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchylić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek któ-
rych został on zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie albo zmianę. 
§ 2. Zastosowany przez sąd środek zapobiegawczy może być w postępowaniu przygotowawczym uchylony lub zmie-
niony na łagodniejszy również przez prokuratora. 
§ 3. Sąd lub prokurator niezwłocznie zawiadamia pokrzywdzonego, jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod 
której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje, o uchyleniu, nieprzedłużeniu lub zmianie tymczasowego aresztowania na inny 
środek zapobiegawczy, jak również o ucieczce oskarżonego z aresztu śledczego, chyba że pokrzywdzony oświadczy, iż 
z takiego uprawnienia rezygnuje. 
§ 4. W uzasadnionych przypadkach zawiadomienie, o którym mowa w § 3, przekazuje się również świadkowi. 
Art. 254.  § 1. Oskarżony może składać w każdym czasie wniosek o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego; 
w przedmiocie wniosku rozstrzyga, najpóźniej w ciągu 3 dni, prokurator, a po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu – sąd, 
przed którym sprawa się toczy. 
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie wniosku oskarżonemu zażalenie przysługuje tylko wtedy, gdy wniosek został 
złożony po upływie co najmniej 3 miesięcy od dnia wydania postanowienia w przedmiocie środka zapobiegawczego. 
§ 3. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten sam sąd w składzie trzech sędziów. 
Art. 255.  Zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie orzekaniu co do środków zapobiegawczych. 
Art. 256.  Nadzór nad prawidłowością zatrzymania i wykonania środków zapobiegawczych sprawuje sąd, a w postę-
powaniu przygotowawczym – także prokurator. 
Art. 257.  § 1. Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, jeżeli wystarczający jest inny środek zapobiegawczy. 
§ 2.53) Stosując tymczasowe aresztowanie, sąd może zastrzec, że środek ten ulegnie zmianie pod warunkiem złożenia, 
nie później niż w wyznaczonym terminie, określonego poręczenia majątkowego; na uzasadniony wniosek oskarżonego lub 
jego obrońcy, złożony najpóźniej w ostatnim dniu wyznaczonego terminu, sąd może przedłużyć termin złożenia poręczenia. 
§ 3.54) Jeżeli prokurator oświadczy, najpóźniej na posiedzeniu po ogłoszeniu postanowienia wydanego na podstawie 
§ 2, że sprzeciwia się zmianie środka zapobiegawczego, postanowienie to, w zakresie dotyczącym zmiany tymczasowego 
aresztowania na poręczenie majątkowe, staje się wykonalne z dniem uprawomocnienia.  
Art. 258. § 1. Tymczasowe aresztowanie i pozostałe środki zapobiegawcze można stosować, jeżeli zachodzi: 
1) uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości 
albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu; 
2) uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bez-
prawny sposób utrudniał postępowanie karne. 
                                                           
53) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 33 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
54) Dodany przez art. 1 pkt 33 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 50 – Poz. 30 
 
§ 2. Jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności, któ-
rej górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji skazał go na karę pozbawienia wolności nie 
niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępo-
wania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą. 
§ 3. Środek zapobiegawczy można wyjątkowo zastosować także wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że oskar-
żony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu 
lub bezpieczeństwu powszechnemu, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził. 
§ 4. Decydując o zastosowaniu określonego środka zapobiegawczego, uwzględnia się rodzaj i charakter obaw wska-
zanych w § 1–3, przyjętych za podstawę stosowania danego środka oraz nasilenie ich zagrożenia dla prawidłowego prze-
biegu postępowania w określonym jego stadium. 
Art. 259.  § 1. Jeżeli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie, należy odstąpić od tymczasowego areszto-
wania, zwłaszcza gdy pozbawienie oskarżonego wolności: 
1) spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo; 
2) pociągałoby wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego najbliższej rodziny. 
§ 2. Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, gdy na podstawie okoliczności sprawy można przewidywać, że sąd 
orzeknie w stosunku do oskarżonego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub karę 
łagodniejszą albo że okres tymczasowego aresztowania przekroczy przewidywany wymiar kary pozbawienia wolności bez 
warunkowego zawieszenia. 
§ 3. Tymczasowe aresztowanie nie może być stosowane, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolno-
ści nieprzekraczającą roku. 
§ 4. Ograniczenia przewidziane w § 2 i 3 nie mają zastosowania, gdy oskarżony ukrywa się, uporczywie nie stawia się 
na wezwania lub w inny bezprawny sposób utrudnia postępowanie albo nie można ustalić jego tożsamości. Ograniczenie 
przewidziane w § 2 nie ma również zastosowania, gdy zachodzi wysokie prawdopodobieństwo orzeczenia środka zabez-
pieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy w zakładzie zamkniętym. 
Art. 260.  § 1. Jeżeli stan zdrowia oskarżonego tego wymaga, tymczasowe aresztowanie może być wykonywane tylko 
w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie leczniczym, w tym w zakładzie psychiatrycznym. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, w drodze rozporzą-
dzenia, wykaz zakładów leczniczych, w tym psychiatrycznych, przeznaczonych do wykonywania tymczasowego areszto-
wania stosowanego wobec osób, których stan zdrowia wymaga umieszczenia w takim zakładzie, oraz warunki zabezpie-
czenia tych zakładów uniemożliwiające samowolne wydalenie się z nich tymczasowo aresztowanych oraz umożliwiające 
izolowanie ich ze względów bezpieczeństwa, przy zapewnieniu dostępu do tymczasowo aresztowanych przez organy pro-
wadzące postępowanie karne, mając na uwadze potrzebę zapewnienia prawidłowego toku postępowania, oraz tryb umiesz-
czenia, warunki pobytu i leczenia tymczasowo aresztowanych w takim zakładzie, mając na uwadze niezbędne wyposażenie 
medyczne oraz warunki techniczne i organizacyjne tych zakładów. 
Art. 261.  § 1. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd jest obowiązany bezzwłocznie zawiadomić osobę naj-
bliższą dla oskarżonego; może to być osoba wskazana przez oskarżonego. 
§ 2. Na wniosek oskarżonego można również zawiadomić inną osobę zamiast lub obok osoby wskazanej w § 1. 
§ 2a. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd zawiadamia organ prowadzący przeciwko oskarżonemu postę-
powanie w innej sprawie, o ile powziął informację o tym postępowaniu. Sąd poucza oskarżonego o treści art. 75 § 1. 
§ 3. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić pracodawcę, szkołę 
lub uczelnię, w stosunku do żołnierza – jego dowódcę, a w przypadku, gdy oskarżonym jest przedsiębiorca lub niebędący 
pracownikiem członek organu zarządzającego przedsiębiorcy, na jego wniosek – zarządzającego przedsiębiorstwem. 
Art. 262.  § 1. Sąd stosujący tymczasowe aresztowanie ma obowiązek: 
1) zawiadomienia o tym sądu opiekuńczego, jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia opieki nad dziećmi aresztowanego; 
2) zawiadomienia organu opieki społecznej, jeżeli zachodzi potrzeba roztoczenia opieki nad osobą niedołężną lub chorą, 
którą aresztowany się opiekował; 
3) przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony mienia i mieszkania aresztowanego. 
§ 2. O poczynionych wystąpieniach i wydanych zarządzeniach należy powiadomić tymczasowo aresztowanego. 
        
Dziennik Ustaw – 51 – Poz. 30 
 
Art. 263.  § 1. W postępowaniu przygotowawczym sąd, stosując tymczasowe aresztowanie, oznacza jego termin na 
okres nie dłuższy niż 3 miesiące. 
§ 2. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego 
w terminie określonym w § 1, na wniosek prokuratora, sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, gdy za-
chodzi tego potrzeba, może przedłużyć tymczasowe aresztowanie na okres, który łącznie nie może przekroczyć 12 miesięcy. 
§ 3. Łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd pierwszej 
instancji nie może przekroczyć 2 lat. 
§ 3a. W przypadku zbiegu tymczasowego aresztowania z wykonywaną karą pozbawienia wolności orzeczoną w innej 
sprawie do okresów, o których mowa w § 2 i 3, zalicza się okres odbywania przez tymczasowo aresztowanego kary po-
zbawienia wolności. 
§ 4. Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania na okres oznaczony, przekraczający terminy określone 
w § 2 i 3 może dokonać sąd apelacyjny, w którego okręgu prowadzi się postępowanie na wniosek sądu, przed którym 
sprawa się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek właściwego prokuratora bezpośrednio przełożonego 
wobec prokuratora prowadzącego lub nadzorującego śledztwo – jeżeli konieczność taka powstaje w związku 
z zawieszeniem postępowania karnego, czynnościami zmierzającymi do ustalenia lub potwierdzenia tożsamości oskarżo-
nego, wykonywaniem czynności dowodowych w sprawie o szczególnej zawiłości lub poza granicami kraju, a także celo-
wym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego. 
§ 4a. (uchylony) 
§ 4b. Przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania, o którym mowa w § 4, nie stosuje się w odniesieniu do 
terminu określonego w § 2, gdy kara realnie grożąca oskarżonemu za zarzucane mu przestępstwo nie przekroczy 3 lat 
pozbawienia wolności, a w stosunku do terminu wskazanego w § 3, gdy nie przekroczy ona 5 lat pozbawienia wolności, 
chyba że konieczność takiego przedłużenia jest spowodowana celowym przewlekaniem postępowania przez oskarżonego. 
§ 5. Na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie § 4 przysługuje zażalenie do sądu apelacyjnego orze-
kającego w składzie trzech sędziów. 
§ 6. Z wnioskiem o przedłużenie okresu tymczasowego aresztowania należy wystąpić, z jednoczesnym przesłaniem 
właściwemu sądowi akt sprawy, nie później niż 14 dni przed upływem dotychczas określonego terminu stosowania tego 
środka. 
§ 7. Jeżeli zachodzi potrzeba stosowania tymczasowego aresztowania po wydaniu pierwszego wyroku przez sąd 
pierwszej instancji, każdorazowe jego przedłużenie może następować na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. 
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór pouczenia o przysługujących oskarżonemu 
w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania uprawnieniach: do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaś-
nień lub odmowy odpowiedzi na pytania, do informacji o treści stawianych zarzutów, do przeglądania akt w części zawie-
rającej treść dowodów wskazanych we wniosku o tymczasowe aresztowanie, do dostępu do pierwszej pomocy medycznej, 
jak również uprawnieniach wskazanych w art. 72 § 1, art. 78 § 1, art. 249 § 5, art. 252, art. 254 § 1 i 2, art. 261 § 1, 2 i 2a 
oraz art. 612 § 1, mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z pomocy 
obrońcy. 
Art. 264.  § 1. W razie uniewinnienia oskarżonego, umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania, warunko-
wego zawieszenia wykonania kary, wymierzenia kary pozbawienia wolności odpowiadającej co najwyżej okresowi tym-
czasowego aresztowania, skazania na karę łagodniejszą niż pozbawienie wolności albo w razie odstąpienia od wymierzenia 
kary, zarządza się niezwłoczne zwolnienie tymczasowo aresztowanego, jeżeli nie jest on pozbawiony wolności w innej 
sprawie. 
§ 2. W razie skazania oskarżonego tymczasowo aresztowanego na karę inną niż wymieniona w § 1 albo w razie umo-
rzenia postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i orzeczenia środka zabezpieczającego polegającego na umiesz-
czeniu go w zakładzie zamkniętym, sąd, po wysłuchaniu obecnych stron, wydaje postanowienie co do dalszego stosowania 
tymczasowego aresztowania. 
§ 2a. W razie umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i orzeczenia środka zabezpieczającego 
polegającego na umieszczeniu go w zakładzie zamkniętym można zastosować tymczasowe aresztowanie. 
§ 3. W wypadku prawomocnego orzeczenia środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu sprawcy 
w zakładzie zamkniętym można zastosować tymczasowe aresztowanie do czasu rozpoczęcia wykonywania środka, jednak 
nie dłużej niż na okres 3 miesięcy, z możliwością jednorazowego przedłużenia w szczególnie uzasadnionym wypadku na 
kolejny miesiąc. 
§ 4. Tymczasowe aresztowanie w wypadku orzeczenia środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu 
sprawcy w zakładzie zamkniętym wykonuje się w warunkach umożliwiających stosowanie odpowiedniego postępowania 
leczniczego, terapeutycznego, rehabilitacyjnego oraz resocjalizacyjnego. 
        
Dziennik Ustaw – 52 – Poz. 30 
 
Art. 265.  Okres tymczasowego aresztowania liczy się od dnia zatrzymania. 
Art. 266.  § 1. Poręczenie majątkowe w postaci pieniędzy, papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki może zło-
żyć oskarżony albo inna osoba. 
§ 2. Wysokość, rodzaj i warunki poręczenia majątkowego, a w szczególności termin złożenia przedmiotu poręczenia, 
należy określić w postanowieniu, mając na względzie sytuację materialną oskarżonego i składającego poręczenie majątko-
we, wysokość wyrządzonej szkody oraz charakter popełnionego czynu. 
Art. 267.  Osobę składającą poręczenie majątkowe zawiadamia się o każdorazowym wezwaniu oskarżonego do sta-
wiennictwa; do osoby składającej poręczenie majątkowe za oskarżonego stosuje się odpowiednio art. 138 i 139 § 1. 
Art. 268.  § 1. Stanowiące przedmiot poręczenia wartości majątkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi albo 
ściągnięciu w razie ucieczki lub ukrycia się oskarżonego. W wypadku utrudniania w inny sposób postępowania karnego 
można orzec przepadek lub ściągnięcie tych wartości. 
§ 1a. Orzekając w przedmiocie przepadku lub ściągnięcia wartości majątkowych stanowiących przedmiot poręczenia, 
sąd może orzec częściowy przepadek lub ściągnięcie tych wartości, stosując wówczas wobec oskarżonego ponadto inny 
jeszcze środek zapobiegawczy, z uwzględnieniem wymogów art. 258 § 4, z wyjątkiem tymczasowego aresztowania. 
§ 2. O treści § 1 oraz art. 269 należy uprzedzić osobę składającą poręczenie majątkowe. 
Art. 269.  § 1. Ulegające przepadkowi przedmioty poręczenia lub ściągnięte sumy poręczenia majątkowego przekazu-
je się lub przelewa na rzecz Skarbu Państwa; pokrzywdzony ma wówczas pierwszeństwo zaspokojenia na nich swoich 
roszczeń wynikających z przestępstwa, jeżeli w inny sposób nie można uzyskać naprawienia szkody. 
§ 2. Z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedmiot poręczenia zwraca się, a sumę poręczenia zwalnia się, pod 
tym jednak warunkiem, że w razie prawomocnego skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności następuje to 
z chwilą rozpoczęcia odbywania przez niego kary. W razie niezgłoszenia się na wezwanie do odbycia kary stosuje się 
art. 268 § 1. 
§ 3. Cofnięcie poręczenia majątkowego staje się skuteczne dopiero z chwilą przyjęcia nowego poręczenia majątko-
wego, zastosowania innego środka zapobiegawczego lub odstąpienia od stosowania tego środka. 
§ 4. Przepisy § 2 i 3 nie dotyczą cofnięcia poręczenia majątkowego i zwrotu przedmiotów, jeżeli już zapadło posta-
nowienie o jego przepadku lub o ściągnięciu sumy poręczenia. 
Art. 270.  § 1. O przepadku przedmiotu poręczenia lub ściągnięciu sumy poręczenia orzeka z urzędu sąd, przed któ-
rym postępowanie się toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora – sąd właściwy do rozpoznania 
sprawy. 
§ 2. Oskarżony, poręczający i prokurator mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądowym lub złożyć wyjaśnienia na 
piśmie. Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza się na posiedzenie, jeżeli prezes sądu lub sąd uzna to za potrzebne. 
§ 3. Na postanowienie określone w § 1 przysługuje zażalenie. 
Art. 271.  § 1. Od pracodawcy, u którego oskarżony jest zatrudniony, od kierownictwa szkoły lub uczelni, których 
oskarżony jest uczniem lub studentem, od zespołu, w którym oskarżony pracuje lub uczy się, albo od organizacji społecz-
nej, której oskarżony jest członkiem, można, na ich wniosek, przyjąć poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwa-
nie i nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postępowania; jeżeli oskarżony jest żołnierzem, można przyjąć poręczenie 
od zespołu żołnierskiego, zgłoszone za pośrednictwem właściwego dowódcy. 
§ 2. Do wniosku o przyjęcie poręczenia zespół lub organizacja społeczna dołącza wyciąg z protokołu zawierającego 
uchwałę o podjęciu się poręczenia. 
§ 3. We wniosku o przyjęcie poręczenia należy wskazać osobę, która ma wykonywać obowiązki poręczającego; oso-
ba ta składa oświadczenie o przyjęciu tych obowiązków. 
Art. 272.  Poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwanie i nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postępo-
wania, można także przyjąć od osoby godnej zaufania. Przepis art. 275 § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 273.  § 1. Przy odbieraniu poręczenia zawiadamia się udzielającego poręczenia lub wykonującego obowiązki 
poręczającego o treści zarzutu stawianego oskarżonemu oraz o obowiązkach wynikających z poręczenia i skutkach ich 
niedotrzymania. 
§ 2. Poręczający jest obowiązany niezwłocznie powiadomić sąd lub prokuratora o wiadomych mu poczynaniach 
oskarżonego, zmierzających do uchylenia się od obowiązku stawienia się na wezwanie lub do utrudniania w inny bezpraw-
ny sposób postępowania. 
        
Dziennik Ustaw – 53 – Poz. 30 
 
Art. 274.  Jeżeli mimo poręczenia oskarżony nie stawi się na wezwanie lub w inny bezprawny sposób będzie utrudniał 
postępowanie, organ stosujący środek zapobiegawczy zawiadomi o tym udzielającego poręczenia, a ponadto może zawia-
domić bezpośredniego przełożonego osoby, która złożyła poręczenie, i organizację społeczną, do której należy, a także 
statutowy organ nadrzędny nad poręczającą organizacją społeczną, jeżeli zostanie stwierdzone zaniedbanie obowiązków 
wynikających z poręczenia. Przed zawiadomieniem należy osobę, która złożyła poręczenie, wezwać w celu złożenia wyjaś-
nień. 
Art. 275.  § 1. Tytułem środka zapobiegawczego można oddać oskarżonego pod dozór Policji, a oskarżonego żołnie-
rza, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie – pod dozór przełożonego wojskowego. 
§ 2. Oddany pod dozór ma obowiązek stosowania się do wymagań zawartych w postanowieniu sądu lub prokuratora. 
Obowiązek ten może polegać na zakazie opuszczania określonego miejsca pobytu, zgłaszaniu się do organu dozorującego 
w określonych odstępach czasu, zawiadamianiu go o zamierzonym wyjeździe oraz o terminie powrotu, zakazie kontakto-
wania się z pokrzywdzonym lub z innymi osobami, zakazie zbliżania się do określonych osób na wskazaną odległość, 
zakazie przebywania w określonych miejscach, a także na innych ograniczeniach swobody oskarżonego, niezbędnych do 
wykonywania dozoru. 
§ 3. Jeżeli zachodzą przesłanki zastosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego o przestępstwo popeł-
nione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej na szkodę osoby najbliższej albo innej osoby zamieszkującej wspólnie 
ze sprawcą, zamiast tymczasowego aresztowania można zastosować dozór, pod warunkiem że oskarżony w wyznaczonym 
terminie opuści lokal zajmowany wspólnie z pokrzywdzonym oraz określi miejsce swojego pobytu. 
§ 4. Oddany pod dozór Policji ma obowiązek stawiania się we wskazanej jednostce organizacyjnej Policji z dokumen-
tem stwierdzającym tożsamość, wykonywania poleceń mających na celu dokumentowanie przebiegu dozoru oraz udziela-
nia informacji koniecznych dla ustalenia, czy stosuje się on do wymagań nałożonych w postanowieniu sądu lub prokurato-
ra. W celu uzyskania takich informacji można wzywać oskarżonego do stawiennictwa w wyznaczonym terminie. 
§ 5. W wypadku niestosowania się przez oddanego pod dozór do wymagań określonych w postanowieniu organ dozo-
rujący niezwłocznie zawiadamia o tym sąd lub prokuratora, który wydał postanowienie. 
Art. 275a.  § 1. Tytułem środka zapobiegawczego można nakazać oskarżonemu o przestępstwo popełnione z użyciem 
przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej okresowe opuszczenie lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzo-
nym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej 
osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym środek przewidziany w § 1 stosuje się na wniosek Policji albo z urzędu. 
§ 3. Jeżeli wobec oskarżonego, zatrzymanego na podstawie art. 244 § 1a lub 1b, zachodzą podstawy do zastosowania 
środka zapobiegawczego przewidzianego w § 1, Policja niezwłocznie, nie później niż przed upływem 24 godzin od chwili 
zatrzymania, występuje z wnioskiem do prokuratora o zastosowanie tego środka zapobiegawczego; wniosek powinien być 
rozpoznany przed upływem 48 godzin od chwili zatrzymania oskarżonego. 
§ 4. Środek przewidziany w § 1 stosuje się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Jeżeli nie ustały przesłanki jego sto-
sowania sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, na wniosek prokuratora, może przedłużyć jego stosowa-
nie na dalsze okresy, nie dłuższe niż 3 miesiące. 
§ 5. Wydając postanowienie o nakazie okresowego opuszczenia przez oskarżonego lokalu zajmowanego wspólnie 
z pokrzywdzonym, można, na wniosek oskarżonego, wskazać mu miejsce pobytu w placówkach zapewniających miejsca 
noclegowe. Placówkami wskazanymi do umieszczenia oskarżonego nie mogą być placówki pobytu ofiar przemocy 
w rodzinie. 
Art. 276.  Tytułem środka zapobiegawczego można zawiesić oskarżonego w czynnościach służbowych lub w wyko-
nywaniu zawodu albo nakazać powstrzymanie się od określonej działalności lub od prowadzenia określonego rodzaju 
pojazdów, lub zakazać ubiegania się o zamówienia publiczne na czas trwania postępowania. 
Art. 277.  § 1. W razie uzasadnionej obawy ucieczki można zastosować w charakterze środka zapobiegawczego zakaz 
opuszczania przez oskarżonego kraju, który może być połączony z zatrzymaniem mu paszportu lub innego dokumentu 
uprawniającego do przekroczenia granicy albo z zakazem wydania takiego dokumentu. 
§ 2. Do czasu wydania postanowienia w przedmiocie, o którym mowa w § 1, organ prowadzący postępowanie może 
zatrzymać dokument, jednakże na czas nie dłuższy niż 7 dni. Do odebrania dokumentów stosuje się odpowiednio przepisy 
rozdziału 25. 
        
Dziennik Ustaw – 54 – Poz. 30 
 
Rozdział 29 
Poszukiwanie oskarżonego i list gończy 
Art. 278.  Jeżeli miejsce pobytu oskarżonego lub osoby podejrzanej nie jest znane, zarządza się jego poszukiwanie. 
Przepis art. 247 stosuje się odpowiednio. 
Art. 279.  § 1. Jeżeli oskarżony, w stosunku do którego wydano postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, ukrywa 
się, sąd lub prokurator może wydać postanowienie o poszukiwaniu go listem gończym. 
§ 2. Jeżeli postanowienie o tymczasowym aresztowaniu nie było wydane, można postanowienie takie wydać bez 
względu na to, czy nastąpiło przesłuchanie podejrzanego. 
§ 3. W razie ujęcia i zatrzymania osoby ściganej listem gończym należy niezwłocznie doprowadzić ją do sądu, który 
wydał postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, w celu rozstrzygnięcia przez sąd o utrzymaniu, zmianie lub uchyleniu 
tego środka, chyba że prokurator po przesłuchaniu zatrzymanego zmienił już środek zapobiegawczy lub uchylił tymczaso-
we aresztowanie. Przepis art. 344 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. 
§ 4. W razie ujęcia i zatrzymania osoby ściganej więcej niż jednym listem gończym wystarczające jest doprowadzenie 
jej w trybie § 3 do jednego z sądów, które wydały postanowienia o tymczasowym aresztowaniu. 
Art. 280.  § 1. W liście gończym podaje się: 
1) sąd lub prokuratora, który wydał postanowienie o poszukiwaniu listem gończym; 
2) dane o osobie, które mogą ułatwić jej poszukiwanie, a przede wszystkim personalia, rysopis, znaki szczególne, miej-
sce zamieszkania i pracy, z dołączeniem w miarę możliwości fotografii poszukiwanego; 
3) informację o treści zarzutu postawionego oskarżonemu oraz o postanowieniu o jego tymczasowym aresztowaniu albo 
o zapadłym wyroku; 
4) wezwanie każdego, kto zna miejsce pobytu poszukiwanego, do zawiadomienia o tym najbliższej jednostki Policji, 
prokuratora lub sądu; 
5) ostrzeżenie o odpowiedzialności karnej za ukrywanie poszukiwanego lub dopomaganie mu w ucieczce. 
§ 2. W liście gończym można wyznaczyć nagrodę za ujęcie lub przyczynienie się do ujęcia poszukiwanego, a także 
udzielić zapewnienia o utrzymaniu tajemnicy co do osoby informującej. 
§ 3. List gończy rozpowszechnia się, zależnie od potrzeby, przez rozesłanie, rozplakatowanie lub opublikowanie, 
w szczególności za pomocą prasy, radia, telewizji i Internetu. 
Rozdział 30 
List żelazny 
Art. 281.  Jeżeli oskarżony przebywający za granicą złoży oświadczenie, że stawi się do sądu lub do prokuratora 
w oznaczonym terminie pod warunkiem odpowiadania z wolnej stopy, właściwy miejscowo sąd okręgowy może wydać 
oskarżonemu list żelazny. 
Art. 282.  § 1. List żelazny zapewnia oskarżonemu pozostawanie na wolności aż do prawomocnego ukończenia postę-
powania, jeżeli oskarżony: 
1) będzie się stawiał w oznaczonym terminie na wezwanie sądu, a w postępowaniu przygotowawczym – także na wezwanie 
prokuratora; 
2) nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obranego miejsca pobytu w kraju; 
3) nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób starał się utrudniać postępo-
wanie karne. 
§ 2. W razie nieusprawiedliwionego niestawienia się oskarżonego na wezwanie lub naruszenia innych warunków wy-
mienionych w § 1, właściwy miejscowo sąd okręgowy orzeka o odwołaniu listu żelaznego. 
Art. 283.  § 1. Wydanie listu żelaznego można uzależnić od złożenia poręczenia majątkowego. 
§ 2. W razie odwołania listu żelaznego z powodu naruszenia warunków wymienionych w art. 282 § 1, wartości mająt-
kowe udzielone z tytułu poręczenia ulegają przepadkowi lub ściągnięciu; orzeka o tym sąd wymieniony w art. 282 § 2. 
        
Dziennik Ustaw – 55 – Poz. 30 
 
Art. 284.  § 1. (uchylony) 
§ 2. Na postanowienie o odmowie wydania listu żelaznego oraz na postanowienia wydane w trybie art. 282 § 2 
i art. 283 § 2 przysługuje zażalenie. 
Rozdział 31 
Kary porządkowe 
Art. 285.  § 1. Na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalistę, który bez należytego usprawiedliwienia nie stawił się 
na wezwanie organu prowadzącego postępowanie albo bez zezwolenia tego organu wydalił się z miejsca czynności przed 
jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 3000 złotych. 
§ 1a. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do obrońcy lub pełnomocnika, w wypadkach szczególnych ze względu na 
ich wpływ na przebieg czynności; w postępowaniu przygotowawczym karę pieniężną, na wniosek prokuratora, nakłada sąd 
rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. 
§ 2. W wypadkach określonych w § 1 można ponadto zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie świadka. 
Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie biegłego, tłumacza i specjalisty stosuje się tylko wyjątkowo. W stosunku do 
żołnierza stosuje się art. 247 § 7. 
Art. 286.  Karę pieniężną należy uchylić, jeżeli ukarany dostatecznie usprawiedliwi swe niestawiennictwo lub samo-
wolne oddalenie się. Usprawiedliwienie może nastąpić w ciągu tygodnia od daty doręczenia postanowienia wymierzające-
go karę pieniężną. 
Art. 287.  § 1. Przepis art. 285 § 1 stosuje się odpowiednio do osoby, która bezpodstawnie uchyla się od złożenia  
zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lub specjalisty, złożenia przyrzeczenia, wydania przedmiotu, dopełnie-
nia obowiązków poręczyciela albo spełnienia innego ciążącego na niej obowiązku w toku postępowania, jak również do 
przedstawiciela lub kierownika instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej 
obowiązanej udzielić pomocy organowi prowadzącemu postępowanie karne, która bezpodstawnie nie udziela pomocy 
w wyznaczonym terminie. 
§ 2. W razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lub specjali-
sty oraz wydania przedmiotu można zastosować, niezależnie od kary pieniężnej, aresztowanie na czas nieprzekraczający 
30 dni. Przepis ten stosuje się odpowiednio w razie uporczywego niestawiennictwa na wezwanie organu prowadzącego 
postępowanie, jeżeli zarządzenie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia, o którym mowa w art. 285 § 2, nie jest 
wystarczające dla zapewnienia stawiennictwa osoby wezwanej. 
§ 3. Aresztowanie należy uchylić, jeżeli osoba aresztowana spełni obowiązek albo postępowanie przygotowawcze lub 
postępowanie w danej instancji ukończono. 
§ 4. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do stron, ich obrońców i pełnomocników, a w zakresie kary za niedopełnienie 
obowiązku wydania rzeczy – także do osób, które mogą się uchylić od złożenia zeznań. 
Art. 288.  § 1. W razie uchybienia przez żołnierza w czynnej służbie, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej peł-
nionej dyspozycyjnie, obowiązkom określonym w art. 285 § 1 i art. 287 sąd lub prokurator występuje do dowódcy jednost-
ki wojskowej, w której ten żołnierz pełni służbę, o pociągnięcie go do odpowiedzialności dyscyplinarnej. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się choćby za uchybienie, którego dopuścił się żołnierz przed wstąpieniem do wojska, była mu 
poprzednio wymierzona kara porządkowa, lecz nie została do tego czasu wykonana. 
Art. 289.  § 1. Osobę, w tym obrońcę, pełnomocnika lub oskarżyciela publicznego, która przez niewykonanie obo-
wiązków wymienionych w art. 285 § 1 i 1a lub art. 287 § 1 spowodowała dodatkowe koszty postępowania, można obciążyć 
tymi kosztami; dopuszczalne jest obciążenie kosztami kilku osób solidarnie. Żołnierza odbywającego zasadniczą służbę 
wojskową oraz pełniącego służbę w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego nie obciąża się tymi kosztami. 
§ 2. W razie uchylenia kary porządkowej ustaje również obowiązek pokrycia kosztów postępowania. 
Art. 290.  § 1. Postanowienia przewidziane w niniejszym rozdziale wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym 
także prokurator. Aresztowanie, o którym mowa w art. 287 § 2, w postępowaniu przygotowawczym stosuje na wniosek 
prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. 
        
Dziennik Ustaw – 56 – Poz. 30 
 
§ 2. Na postanowienia i zarządzenia przewidziane w niniejszym rozdziale przysługuje zażalenie; na zarządzenie pro-
kuratora, o którym mowa w art. 285 § 2, zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się postę-
powanie. 
§ 3. Złożenie zażalenia wstrzymuje wykonanie postanowienia o aresztowaniu. 
Rozdział 32 
Zabezpieczenie majątkowe 
Art. 291.  § 1. W razie zarzucenia oskarżonemu popełnienia przestępstwa, za które lub w związku z którym można 
orzec: 
1) grzywnę, 
2) świadczenie pieniężne, 
3) przepadek, 
4) środek kompensacyjny, 
5) zwrot pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi korzyści majątkowej, jaką sprawca osiągnął z popeł-
nionego przestępstwa, albo jej równowartości 
– może z urzędu nastąpić zabezpieczenie wykonania tego orzeczenia na mieniu oskarżonego lub na mieniu, o którym mo-
wa w art. 45 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia wykonanie orzecze-
nia będzie niemożliwe albo znacznie utrudnione. 
§ 2. Zabezpieczenie wykonania orzeczenia określonego w § 1 pkt 3 lub 5 może nastąpić również na mieniu osoby fizycz-
nej, o której mowa w art. 44a Kodeksu karnego, lub osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej 
osobowości prawnej, o której mowa w art. 45 § 3 Kodeksu karnego, lub na mieniu, które podlegałoby przepadkowi na 
podstawie art. 45a § 1 lub 2 Kodeksu karnego oraz art. 33 § 3, art. 43 § 1 lub 2 lub art. 43a Kodeksu karnego skarbowego. 
§ 2a. Zabezpieczenie wykonania orzeczenia zwrotu korzyści majątkowej albo jej równowartości lub orzeczenia prze-
padku świadczenia albo jego równowartości wobec podmiotu zobowiązanego określonego w art. 91a może z urzędu nastą-
pić na mieniu tego podmiotu. 
§ 3. Z urzędu może także nastąpić na mieniu oskarżonego zabezpieczenie wykonania orzeczenia o kosztach sądo-
wych, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że bez takiego zabezpieczenia wykonanie orzeczenia w tym zakresie będzie 
niemożliwe albo znacznie utrudnione. 
§ 4. Zabezpieczenie majątkowe należy niezwłocznie uchylić w całości lub w części, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek 
których zostało ono zastosowane w określonym rozmiarze, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie choćby 
w części. 
Art. 292.  § 1. Zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, chyba 
że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2. Zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątko-
wych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wie-
czystej, a w jej braku, w zbiorze złożonych dokumentów. W miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd nieruchomości 
oskarżonego. 
§ 3. Przepis art. 232 stosuje się odpowiednio. 
Art. 292a.  § 1. Zabezpieczenie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 291 § 1, może nastąpić również przez 
ustanowienie przymusowego zarządu przedsiębiorstwa i wyznaczenie zarządcy. W postanowieniu określa się przedsiębior-
stwo lub jego zorganizowaną część oraz wskazuje się zarządcę spośród osób posiadających licencję doradcy restrukturyza-
cyjnego, o której mowa w ustawie z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (Dz. U. z 2016 r. 
poz. 883 oraz z 2019 r. poz. 55, 730, 912, 1495 i 1802). 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym postanowienie o zabezpieczeniu przez ustanowienie przymusowego zarządu 
wydaje prokurator. Postanowienie podlega zatwierdzeniu przez sąd. 
§ 3. Po wydaniu postanowienia, o którym mowa w § 2, prokurator najpóźniej w ciągu 7 dni występuje do sądu o jego 
zatwierdzenie. W przedmiocie zatwierdzenia sąd rozstrzyga w ciągu 7 dni od dnia przekazania mu postanowienia. 
§ 4. Zabezpieczenie upada z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o odmowie zatwierdzenia postanowie-
nia, o którym mowa w § 2. 
        
Dziennik Ustaw – 57 – Poz. 30 
 
§ 5. W przedmiocie zatwierdzenia postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu orzeka na wniosek prokuratora w po-
stępowaniu przygotowawczym sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a po wniesieniu aktu oskarże-
nia w przedmiocie zatwierdzenia orzeka sąd, przed którym sprawa się toczy. 
§ 6. Po wniesieniu aktu oskarżenia postanowienie o zabezpieczeniu przez ustanowienie przymusowego zarządu wyda-
je sąd, przed którym sprawa się toczy. 
§ 7. Na postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdzenia postanowienia o zabezpieczeniu lub w przedmiocie zabez-
pieczenia stronom, pokrzywdzonemu oraz właścicielowi lub osobie kierującej przedsiębiorstwem w jego imieniu przysłu-
guje zażalenie. 
§ 8. Zarządca zapewnia ciągłość pracy zabezpieczonego przedsiębiorstwa oraz przekazuje sądowi lub prokuratorowi 
posiadane informacje mające znaczenie dla toczącego się postępowania, w szczególności o sposobie i okolicznościach 
wykorzystania tego przedsiębiorstwa do popełnienia przestępstwa lub ukrycia osiągniętej z niego korzyści oraz o rzeczach 
i dokumentach mogących stanowić dowód w sprawie. 
§ 9. Zarządca sporządza spis składników majątku i praw majątkowych przedsiębiorstwa i przekazuje go prokuratoro-
wi lub sądowi, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu. Właściciel lub inna osoba kierująca przedsiębiorstwem w jego 
imieniu może wnosić do prokuratora lub sądu, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu, o wyłączenie określonych 
składników majątku lub praw majątkowych z zabezpieczenia. 
§ 10. Na postanowienie w przedmiocie wyłączenia określonych składników majątku lub praw majątkowych z zabez-
pieczenia stronom, pokrzywdzonemu oraz właścicielowi lub innej osobie kierującej przedsiębiorstwem w jego imieniu 
przysługuje zażalenie. 
Art. 292b.  Zabezpieczenie, o którym mowa w art. 292a § 1, może nastąpić również w stosunku do przedsiębiorstwa 
podmiotu zbiorowego w rozumieniu ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za 
czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2019 r. poz. 628 i 1214), jeśli zebrane dowody wskazują na wysokie prawdo-
podobieństwo, że podmiot ten może podlegać odpowiedzialności na podstawie tej ustawy. 
Art. 293.  § 1. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym proku-
rator. 
§ 2. W postanowieniu określa się kwotowo zakres i sposób zabezpieczenia, uwzględniając rozmiar możliwej do orze-
czenia w okolicznościach danej sprawy grzywny, środków karnych, przepadku lub środków kompensacyjnych. Rozmiar 
zabezpieczenia powinien odpowiadać jedynie potrzebom tego, co ma zabezpieczać. Wymóg kwotowego określenia zabez-
pieczenia nie dotyczy zabezpieczenia na zajętym przedmiocie podlegającym przepadkowi, jako pochodzącym bezpośred-
nio z przestępstwa lub służącym albo przeznaczonym do jego popełnienia. 
§ 3. Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Przepis art. 254 § 2 stosuje się odpo-
wiednio.55) 
§ 4. Jeżeli postanowienie wydał prokurator, a postępowanie przygotowawcze prowadzone jest w okręgu innego sądu 
niż sąd miejscowo i rzeczowo właściwy, zażalenie przysługuje do sądu rzeczowo właściwego do rozpoznania tej sprawy 
w pierwszej instancji, w którego okręgu prowadzone jest postępowanie przygotowawcze. 
§ 5. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym z chwilą wydania stanowi tytuł wykonawczy. 
§ 6. Jeżeli zabezpieczenie nastąpiło na rzeczach, które uprzednio oskarżony wydał organowi procesowemu lub które 
zatrzymano w wyniku czynności, o których mowa w rozdziale 25, nie podejmuje się czynności egzekucyjnych dla wykona-
nia postanowienia o zabezpieczeniu. 
§ 7. Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, o której mowa w art. 45 § 3 
Kodeksu karnego, może wystąpić z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa o ustalenie, że mienie lub jego część nie 
podlega przepadkowi. Do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu.  
Art. 294.  § 1. Zabezpieczenie upada, gdy nie zostaną prawomocnie orzeczone: grzywna, przepadek, nawiązka, 
świadczenie pieniężne lub nie zostanie nałożony obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, 
a powództwo o te roszczenia nie zostanie wytoczone przed upływem 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia. 
§ 2. W razie wytoczenia powództwa w terminie wskazanym w § 1 zabezpieczenie pozostaje w mocy, jeżeli w postę-
powaniu cywilnym sąd nie orzeknie inaczej. 
                                                           
55) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 34 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 58 – Poz. 30 
 
Art. 295.  § 1. W razie popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 291, Policja może dokonać tymczasowego 
zajęcia mienia ruchomego osoby podejrzanej, jeżeli zachodzi obawa usunięcia tego mienia. 
§ 2. Przepisy art. 217–235 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Tymczasowe zajęcie nie może dotyczyć przedmiotów, które nie podlegają egzekucji. 
§ 4. Tymczasowe zajęcie upada, jeżeli w ciągu 7 dni od daty jego dokonania nie zostanie wydane postanowienie 
o zabezpieczeniu majątkowym. 
Art. 296.  (uchylony) 
DZIAŁ VII 
Postępowanie przygotowawcze 
Rozdział 33 
Przepisy ogólne 
Art. 297.  § 1. Celem postępowania przygotowawczego jest: 
1) ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo; 
2) wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy; 
3) zebranie danych stosownie do art. 213 i 214; 
4) wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie osób pokrzywdzonych i rozmiarów szkody; 
5) zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów dla sądu. 
§ 2. (uchylony) 
Art. 298.  § 1. Postępowanie przygotowawcze prowadzi lub nadzoruje prokurator, a w zakresie przewidzianym 
w ustawie prowadzi je Policja. W wypadkach przewidzianych w ustawie uprawnienia Policji przysługują innym organom. 
§ 2. Określone w ustawie czynności w postępowaniu przygotowawczym przeprowadza sąd. 
Art. 299.  § 1. W postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony i podejrzany są stronami. 
§ 2. W wypadkach wskazanych w ustawie określone uprawnienia przysługują również osobom niebędącym stronami. 
§ 3. W czynnościach sądowych w postępowaniu przygotowawczym prokuratorowi przysługują prawa strony. 
Art. 299a.  § 1. Podczas czynności z udziałem pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym może być obecna 
osoba przez niego wskazana, jeżeli nie uniemożliwia to przeprowadzenia czynności albo nie utrudnia jej w istotny sposób. 
§ 2.56) Na wniosek pokrzywdzonego zgłoszony w postępowaniu przygotowawczym sąd powiadamia go o sposobie 
zakończenia sprawy listem zwykłym, przesłanym na wskazany przez pokrzywdzonego adres, za pośrednictwem telefaksu 
lub poczty elektronicznej wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie lub jego wycią-
giem, które mogą być przesłane w postaci elektronicznej. 
Art. 300.  § 1.57) Przed pierwszym przesłuchaniem należy pouczyć podejrzanego o jego uprawnieniach: do składania 
wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania, do informacji o treści zarzutów i ich 
zmianach, do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia, do korzystania z pomocy obrońcy, 
w tym do wystąpienia o obrońcę z urzędu w wypadku określonym w art. 78 oraz o treści art. 338b, do końcowego zazna-
jomienia z materiałami postępowania przygotowawczego, jak również o uprawnieniach określonych w art. 23a § 1, 
art. 72 § 1, art. 156 § 5 i 5a, art. 301, art. 335, art. 338a i art. 387 oraz o obowiązkach i konsekwencjach wskazanych w art. 74, 
art. 75, art. 133 § 2, art. 138 i art. 139. Pouczenie należy wręczyć podejrzanemu na piśmie; podejrzany otrzymanie pouczenia 
potwierdza podpisem. 
§ 2.57) Przed pierwszym przesłuchaniem albo niezwłocznie po ustaleniu pokrzywdzonego, jeżeli odstępuje się od jego 
przesłuchania, poucza się pokrzywdzonego o posiadaniu statusu strony procesowej w postępowaniu przygotowawczym 
oraz o wynikających z tego uprawnieniach, w szczególności: do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub 
dochodzenia i warunkach uczestniczenia w tych czynnościach, określonych w art. 51, art. 52 i art. 315–318, do korzystania 
z pomocy pełnomocnika, w tym do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w okolicznościach wskaza-
                                                           
56) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 35 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
57) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 36 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 59 – Poz. 30 
 
nych w art. 78, jak również o uprawnieniach określonych w art. 23a § 1, art. 156, art. 204, art. 306 i art. 315a oraz 
o obowiązkach i konsekwencjach wskazanych w art. 138 i art. 139. Pouczenie obejmuje również informację o: możliwo-
ściach naprawienia szkody przez oskarżonego lub uzyskania kompensaty państwowej, dostępie do pomocy prawnej,  
dostępnych środkach ochrony i pomocy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla 
pokrzywdzonego i świadka (Dz. U. z 2015 r. poz. 21), pomocy przewidzianej w art. 43 § 8 Kodeksu karnego wykonaw-
czego, możliwości wydania europejskiego nakazu ochrony, organizacjach wsparcia pokrzywdzonych, treści art. 337a oraz 
możliwości zwrotu kosztów poniesionych w związku z udziałem w postępowaniu. Pouczenie należy wręczyć pokrzywdzo-
nemu na piśmie; pokrzywdzony otrzymanie pouczenia potwierdza podpisem. W razie odstąpienia od przesłuchania po-
krzywdzonego pouczenie podlega doręczeniu. 
§ 3. Przed pierwszym przesłuchaniem poucza się świadka o jego uprawnieniach i obowiązkach określonych w art. 177–192a 
oraz dostępnych środkach ochrony i pomocy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy 
dla pokrzywdzonego i świadka. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory pisemnych pouczeń, o których mowa w § 1–3, 
mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z pomocy obrońcy lub pełno-
mocnika.  
Art. 301.  Na żądanie podejrzanego należy przesłuchać go z udziałem ustanowionego obrońcy. Niestawiennictwo 
obrońcy nie tamuje przesłuchania. 
Art. 302.  § 1. Osobom niebędącym stronami przysługuje zażalenie na postanowienia i zarządzenia naruszające ich 
prawa. 
§ 2. Stronom oraz osobom niebędącym stronami służy zażalenie na czynności inne niż postanowienia i zarządzenia 
naruszające ich prawa. 
§ 3. Zażalenie na postanowienia i zarządzenia oraz na inne czynności prokuratora w postępowaniu przygotowaw-
czym, o których mowa odpowiednio w § 1 i 2, rozpoznaje prokurator bezpośrednio przełożony. 
Rozdział 34 
Wszczęcie śledztwa 
Art. 303.  Jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z urzędu lub na skutek za-
wiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa, w którym określa się czyn będący przedmiotem postę-
powania oraz jego kwalifikację prawną. 
Art. 304.  § 1. Każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek 
zawiadomić o tym prokuratora lub Policję. Przepisy art. 148a oraz art. 156a stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu prze-
stępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć 
niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ 
stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa. 
§ 3. Zawiadomienie o przestępstwie lub własne dane świadczące o popełnieniu takiego przestępstwa, co do którego 
obowiązkowe jest prowadzenie śledztwa przez prokuratora, Policja przekazuje wraz z zebranym materiałem niezwłocznie 
prokuratorowi. 
Art. 304a.  Sporządza się wspólny protokół z przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie i przesłuchania 
w charakterze świadka osoby zawiadamiającej; w protokole tym można również zamieścić wniosek o ściganie. 
Art. 304b.  Na wniosek pokrzywdzonego składającego zawiadomienie o przestępstwie wydaje mu się potwierdzenie 
złożenia zawiadomienia, zawierające datę oraz miejsce jego przyjęcia, wskazanie organu przyjmującego wraz z danymi do 
kontaktu, sygnaturę sprawy, dane określające tożsamość pokrzywdzonego, czas i miejsce popełnienia czynu, którego doty-
czy zawiadomienie, oraz zwięzły opis czynu i wyrządzonej szkody. O prawie tym należy pokrzywdzonego pouczyć. 
Art. 305.  § 1. Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o przestępstwie organ powołany do prowadzenia postę-
powania przygotowawczego obowiązany jest wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie wszczęcia śledztwa. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Postanowienie o wszczęciu śledztwa wydaje prokurator. Postanowienie o odmowie wszczęcia lub o umorzeniu 
śledztwa wydaje prokurator albo Policja; postanowienie wydane przez Policję zatwierdza prokurator. 
        
Dziennik Ustaw – 60 – Poz. 30 
 
§ 4. O wszczęciu, odmowie wszczęcia albo o umorzeniu śledztwa zawiadamia się osobę lub instytucję państwową, 
samorządową lub społeczną, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie, oraz ujawnionego pokrzywdzonego, a o umo-
rzeniu także podejrzanego – z pouczeniem o przysługujących im uprawnieniach. 
Art. 306.  § 1. Na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa przysługuje zażalenie: 
1) pokrzywdzonemu; 
2) instytucji wymienionej w art. 305 § 4; 
3) osobie wymienionej w art. 305 § 4, jeżeli wskutek przestępstwa doszło do naruszenia jej praw. 
§ 1a. Na postanowienie o umorzeniu śledztwa przysługuje zażalenie: 
1) stronom; 
2) instytucji państwowej lub samorządowej, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie; 
3) osobie, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie określonym w art. 228–231, art. 233, art. 235, art. 236, art. 245, 
art. 270–277, art. 278–294 lub w art. 296–306 Kodeksu karnego, jeżeli postępowanie karne wszczęto w wyniku jej 
zawiadomienia, a wskutek tego przestępstwa doszło do naruszenia jej praw. 
§ 1b. Uprawnionym do złożenia zażalenia, o którym mowa w § 1 i 1a, przysługuje prawo przejrzenia akt. W celu 
przejrzenia akt prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Jeżeli osoba lub instytucja, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie, nie zostanie w ciągu 6 tygodni powia-
domiona o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa, może wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego albo powoła-
nego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawiadomienie. 
Art. 307.  § 1. Jeżeli zachodzi potrzeba, można zażądać uzupełnienia w wyznaczonym terminie danych zawartych 
w zawiadomieniu o przestępstwie lub dokonać sprawdzenia faktów w tym zakresie. W tym wypadku postanowienie 
o wszczęciu śledztwa albo o odmowie wszczęcia należy wydać najpóźniej w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia. 
§ 2. W postępowaniu sprawdzającym nie przeprowadza się dowodu z opinii biegłego ani czynności wymagających 
spisania protokołu, z wyjątkiem przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie lub wniosku o ściganie oraz czynności 
określonej w § 3. 
§ 3. Uzupełnienie danych zawartych w zawiadomieniu o przestępstwie może nastąpić również przez przesłuchanie 
w charakterze świadka osoby zawiadamiającej. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku podejmowania przez organy ścigania przed wydaniem postanowie-
nia o wszczęciu śledztwa sprawdzenia własnych informacji, nasuwających przypuszczenie, że popełniono przestępstwo. 
Art. 308.  § 1. W granicach koniecznych dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, znie-
kształceniem lub zniszczeniem, prokurator albo Policja może w każdej sprawie, w wypadkach niecierpiących zwłoki, jesz-
cze przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynno-
ści procesowe, a zwłaszcza dokonać oględzin, w razie potrzeby z udziałem biegłego, przeszukania lub czynności wymie-
nionych w art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby podejrzanej, a także przedsięwziąć wobec niej inne niezbędne czynności, 
nie wyłączając pobrania krwi, włosów i wydzielin organizmu. Po dokonaniu tych czynności, w sprawach, w których pro-
wadzenie śledztwa przez prokuratora jest obowiązkowe, prowadzący postępowanie przekazuje sprawę niezwłocznie proku-
ratorowi. 
§ 2. W wypadkach niecierpiących zwłoki, w szczególności wtedy, gdy mogłoby to spowodować zatarcie śladów lub 
dowodów przestępstwa, można w toku czynności wymienionych w § 1 przesłuchać osobę podejrzaną o popełnienie prze-
stępstwa w charakterze podejrzanego przed wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów, jeżeli zachodzą warunki 
do sporządzenia takiego postanowienia. Przesłuchanie rozpoczyna się od informacji o treści zarzutu. 
§ 3. W wypadku przewidzianym w § 2, w sprawach, w których prowadzenie śledztwa jest obowiązkowe, najpóźniej 
w ciągu 5 dni od dnia przesłuchania wydaje się postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo, w razie braku warunków do 
jego sporządzenia, umarza się postępowanie w stosunku do osoby przesłuchanej. 
§ 4. W sprawach, w których obowiązkowe jest prowadzenie śledztwa, postanowienie przewidziane w § 3 wydaje pro-
kurator. 
§ 5. Czynności, o których mowa w § 1 i 2, mogą być dokonywane tylko w ciągu 5 dni od dnia pierwszej czynności. 
§ 6. W wypadkach określonych w § 1 i 2 czas trwania śledztwa lub dochodzenia liczy się od dnia pierwszej czynności. 
        
Dziennik Ustaw – 61 – Poz. 30 
 
Rozdział 35 
Przebieg śledztwa 
Art. 309.  Śledztwo prowadzi się w sprawach: 
1) w których rozpoznanie w pierwszej instancji należy do właściwości sądu okręgowego; 
2) o występki – gdy osobą podejrzaną jest sędzia, prokurator, funkcjonariusz Policji, Agencji Bezpieczeństwa 
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby 
Ochrony Państwa, Straży Marszałkowskiej, Służby Celno-Skarbowej lub Centralnego Biura Antykorupcyjnego; 
3) o występki – gdy osobą podejrzaną jest funkcjonariusz Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, finansowego 
organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygoto-
wawczego, w zakresie spraw należących do właściwości tych organów lub o występki popełnione przez tych funkcjo-
nariuszy w związku z wykonywaniem czynności służbowych; 
4) o występki, w których nie prowadzi się dochodzenia; 
5) o występki, w których prowadzi się dochodzenie, jeżeli prokurator tak postanowi ze względu na wagę lub zawiłość 
sprawy. 
Art. 310.  § 1. Śledztwo powinno być ukończone w ciągu 3 miesięcy. 
§ 2. W uzasadnionych wypadkach okres śledztwa może być przedłużony na dalszy czas oznaczony przez prokuratora 
nadzorującego śledztwo lub prokuratora bezpośrednio przełożonego wobec prokuratora, który prowadzi śledztwo, nie 
dłuższy jednak niż rok. W szczególnie uzasadnionych wypadkach właściwy prokurator nadrzędny nad prokuratorem nad-
zorującym lub prowadzącym śledztwo może przedłużyć jego okres na dalszy czas oznaczony. 
Art. 311. § 1. Śledztwo prowadzi prokurator. 
§ 2. Prokurator może powierzyć Policji przeprowadzenie śledztwa w całości lub w określonym zakresie albo dokona-
nie poszczególnych czynności śledztwa; w wypadkach określonych w art. 309 pkt 2 i 3 można powierzyć Policji jedynie 
dokonanie poszczególnych czynności śledztwa. 
§ 3. Powierzenie przewidziane w § 2 nie może obejmować czynności związanych z przedstawieniem zarzutów, zmia-
ną lub uzupełnieniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz zamknięciem śledztwa; może jednak mieć zastosowa-
nie art. 308 § 2. 
§ 4. W sytuacji, o której mowa w § 2, Policja może dokonać innych czynności, jeżeli wyłoni się taka potrzeba. 
§ 5. Prokurator może zastrzec do osobistego wykonania jakąkolwiek czynność śledztwa, a w szczególności czynności 
wymagające postanowienia. 
§ 6. (uchylony) 
§ 7. (uchylony) 
Art. 312.  Uprawnienia Policji przysługują także: 
1) organom Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Krajowej Administracji Skarbowej, Centralne-
go Biura Antykorupcyjnego oraz Żandarmerii Wojskowej, w zakresie ich właściwości; 
2) innym organom przewidzianym w przepisach szczególnych. 
Art. 313.  § 1. Jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie 
podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je nie-
zwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest 
możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. 
§ 2. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego mu 
czynu i jego kwalifikacji prawnej. 
§ 3. Podejrzany może do czasu zawiadomienia go o terminie zaznajomienia z materiałami śledztwa żądać podania mu 
ustnie podstaw zarzutów, a także sporządzenia uzasadnienia na piśmie, o czym należy go pouczyć. Uzasadnienie doręcza 
się podejrzanemu i ustanowionemu obrońcy w terminie 14 dni. 
§ 4. W uzasadnieniu należy w szczególności wskazać, jakie fakty i dowody zostały przyjęte za podstawę zarzutów. 
        
Dziennik Ustaw – 62 – Poz. 30 
 
Art. 314.  Jeżeli w toku śledztwa okaże się, że podejrzanemu należy zarzucić czyn nie objęty wydanym uprzednio 
postanowieniem o przedstawieniu zarzutów albo czyn w zmienionej w istotny sposób postaci lub też, że czyn zarzucany 
należy zakwalifikować z surowszego przepisu, wydaje się niezwłocznie nowe postanowienie, ogłasza się je podejrzanemu 
oraz przesłuchuje się go. Przepis art. 313 § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 315.  § 1. Podejrzany i jego obrońca oraz pokrzywdzony i jego pełnomocnik mogą składać wnioski o dokonanie 
czynności śledztwa. 
§ 2. Stronie, która złożyła wniosek, oraz jej obrońcy lub pełnomocnikowi nie można odmówić wzięcia udziału 
w czynności, jeżeli tego żądają. Przepis art. 318 zdanie drugie stosuje się. 
Art. 315a.58) Od przesłuchania pokrzywdzonego w charakterze świadka można odstąpić, jeżeli czynność ta nie jest 
niezbędna do  dokonania ustaleń faktycznych. Pokrzywdzony, który nie był przesłuchany w charakterze świadka, powinien 
zostać przesłuchany w tym charakterze, jeżeli tego zażąda, chyba że uwzględnienie żądania prowadziłoby do przewlekłości 
postępowania.  
Art. 316.  § 1. Jeżeli czynności śledztwa nie będzie można powtórzyć na rozprawie, należy podejrzanego, pokrzyw-
dzonego i ich przedstawicieli ustawowych, a obrońcę i pełnomocnika, jeżeli są już w sprawie ustanowieni, dopuścić do 
udziału w czynności, chyba że zachodzi niebezpieczeństwo utraty lub zniekształcenia dowodu w razie zwłoki. 
§ 2. Podejrzanego pozbawionego wolności nie sprowadza się wtedy, gdy zwłoka grozi utratą lub zniekształceniem 
dowodu. 
§ 3. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że świadka nie będzie można przesłuchać na rozprawie, strona lub prokurator 
albo inny organ prowadzący postępowanie mogą zwrócić się do sądu z żądaniem przesłuchania go przez sąd. 
Art. 317.  § 1. Strony, a obrońcę lub pełnomocnika, gdy są już w sprawie ustanowieni, należy także na żądanie dopuś-
cić do udziału w innych czynnościach śledztwa. 
§ 2. W szczególnie uzasadnionym wypadku prokurator może postanowieniem odmówić dopuszczenia do udziału 
w czynności ze względu na ważny interes śledztwa albo odmówić sprowadzenia oskarżonego pozbawionego wolności, gdy 
spowodowałoby to poważne trudności. 
Art. 318.  Gdy dopuszczono dowód z opinii biegłych albo instytucji naukowej lub specjalistycznej, podejrzanemu 
i jego obrońcy oraz pokrzywdzonemu i jego pełnomocnikowi doręcza się postanowienie o dopuszczeniu tego dowodu 
i zezwala na wzięcie udziału w przesłuchaniu biegłych oraz na zapoznanie się z opinią, jeżeli złożona została na piśmie. 
Podejrzanego pozbawionego wolności nie sprowadza się, gdy spowodowałoby to poważne trudności. 
Art. 319.  (uchylony) 
Art. 320.  (uchylony) 
Rozdział 36 
Zamknięcie śledztwa 
Art. 321.  § 1. Jeżeli istnieją podstawy do zamknięcia śledztwa, na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy o końcowe 
zaznajomienie z materiałami postępowania, prowadzący postępowanie powiadamia podejrzanego i obrońcę o terminie 
końcowego zaznajomienia, pouczając ich o prawie uprzedniego przejrzenia akt w terminie odpowiednim do wagi lub 
zawiłości sprawy, określonym przez organ procesowy. W celu przejrzenia akt prokurator może udostępnić akta w postaci 
elektronicznej. 
§ 2. Termin zaznajomienia podejrzanego z materiałami postępowania powinien być tak wyznaczony, aby od daty 
doręczenia zawiadomienia o nim podejrzanemu i jego obrońcy upłynęło co najmniej 7 dni. 
§ 3. W czynnościach zaznajomienia podejrzanego z materiałami postępowania ma prawo uczestniczyć obrońca. 
§ 4. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo podejrzanego lub jego obrońcy nie tamuje dalszego postępowania. 
§ 5. W terminie 3 dni od daty zaznajomienia podejrzanego z materiałami postępowania strony mogą składać wnioski 
o uzupełnienie śledztwa. Przepis art. 315 § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 6. Jeżeli nie zachodzi potrzeba uzupełnienia śledztwa, wydaje się postanowienie o jego zamknięciu i ogłasza się je 
lub o jego treści zawiadamia się podejrzanego oraz jego obrońcę. 
                                                           
58) Dodany przez art. 1 pkt 37 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 63 – Poz. 30 
 
Art. 322.  § 1. Jeżeli postępowanie nie dostarczyło podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, a nie zachodzą warunki 
określone w art. 324, umarza się śledztwo bez konieczności uprzedniego zaznajomienia z materiałami postępowania i jego 
zamknięcia. 
§ 2. Postanowienie o umorzeniu śledztwa powinno zawierać, oprócz danych wymienionych w art. 94, dokładne okreś-
lenie czynu i jego kwalifikacji prawnej oraz wskazanie przyczyn umorzenia. 
§ 3. Jeżeli umorzenie następuje po wydaniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów albo przesłuchaniu osoby 
w charakterze podejrzanego, postanowienie o umorzeniu powinno zawierać także imię i nazwisko podejrzanego oraz 
w razie potrzeby inne dane o jego osobie. 
Art. 323.  § 1. W razie umorzenia śledztwa prokurator wydaje postanowienie co do dowodów rzeczowych stosownie 
do przepisów art. 230–233. 
§ 2. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie podejrzanemu, pokrzywdzonemu i osobie, od 
której przedmioty te odebrano lub która zgłosiła do nich roszczenie. 
§ 3. Po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu śledztwa prokurator, w razie istnienia podstaw określonych 
w art. 45a Kodeksu karnego lub w art. 43 § 1 i 2, art. 43a oraz art. 47 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, występuje do sądu 
z wnioskiem o orzeczenie przepadku. Z takim wnioskiem prokurator może wystąpić również w wypadku umorzenia postę-
powania wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa, przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, o ile przepis 
przewiduje orzeczenie przepadku. 
Art. 324.  § 1. Jeżeli zostanie ustalone, że podejrzany dopuścił się czynu w stanie niepoczytalności, a istnieją podstawy 
do zastosowania środków zabezpieczających, prokurator po zamknięciu śledztwa kieruje sprawę do sądu z wnioskiem 
o umorzenie postępowania i zastosowanie środków zabezpieczających. Przepis art. 321 stosuje się odpowiednio. 
§ 1a. Do wniosku, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio art. 331 § 1 i 4, art. 332, art. 333 § 1–3 i art. 334 § 1, 
a przekazując wniosek do sądu, prokurator informuje o tym ujawnionego pokrzywdzonego. 
§ 2. Jeżeli sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia wniosku, o którym mowa w § 1, przekazuje sprawę prokurato-
rowi do dalszego prowadzenia. 
§ 3. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. 
Art. 325.  Postanowienie o zawieszeniu śledztwa, jeżeli nie zostało wydane przez prokuratora, wymaga jego pisemnego 
zatwierdzenia. 
Rozdział 36a 
Dochodzenie 
Art. 325a.  § 1. Dochodzenie prowadzi Policja lub organy, o których mowa w art. 312, chyba że prowadzi je prokurator. 
§ 2. Przepisy dotyczące śledztwa stosuje się odpowiednio do dochodzenia, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie 
stanowią inaczej. 
Art. 325b.  § 1. Dochodzenie prowadzi się w sprawach o przestępstwa należące do właściwości sądu rejonowego: 
1) zagrożone karą nieprzekraczającą 5 lat pozbawienia wolności, z tym że w wypadku przestępstw przeciwko mieniu 
tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu przestępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 200 000 zł; 
2) przewidziane w art. 159, art. 254a i art. 262 § 2 Kodeksu karnego; 
3) przewidziane w art. 279 § 1, art. 286 § 1 i 2 oraz w art. 289 § 2 Kodeksu karnego, jeżeli wartość przedmiotu prze-
stępstwa albo szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 200 000 zł. 
§ 2. Spośród spraw o przestępstwa wymienione w § 1 pkt 1 nie prowadzi się dochodzenia w sprawach o przestępstwa 
określone w art. 155, art. 156 § 2, art. 157a § 1, art. 165 § 2, art. 168, art. 174 § 2, art. 175, art. 181–184, art. 186, art. 201, 
art. 231 § 1 i 3, art. 240 § 1, art. 250a § 1–3, art. 265 § 3 oraz w rozdziale XXXVI, z wyjątkiem art. 297 i art. 300, 
i rozdziale XXXVII Kodeksu karnego. 
Art. 325c. (uchylony) 
Art. 325d. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z właściwymi ministrami określi, w drodze rozporządzenia, 
organy uprawnione obok Policji do prowadzenia dochodzeń oraz organy uprawnione do wnoszenia i popierania oskarżenia 
przed sądem pierwszej instancji w sprawach, w których prowadzono dochodzenie, jak również zakres spraw zleconych tym 
organom, mając na uwadze określony przez ustawę zakres kompetencji tych organów. 
        
Dziennik Ustaw – 64 – Poz. 30 
 
Art. 325e.  § 1. Postanowienia o wszczęciu dochodzenia, odmowie wszczęcia dochodzenia, umorzeniu dochodzenia 
i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw, umorzeniu dochodzenia oraz o jego zawieszeniu wydaje prowadzący postępo-
wanie. Mogą one zostać zamieszczone w protokole, o którym mowa w art. 304a, i nie wymagają uzasadnienia. Na wniosek 
strony organ prowadzący dochodzenie podaje ustnie najważniejsze powody rozstrzygnięcia. 
§ 1a. W przypadku gdy zawiadomienie o przestępstwie zostało złożone przez inspektora pracy lub Najwyższą Izbę 
Kontroli, uzasadnienie postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia oraz umorzeniu dochodzenia sporządza się na ich 
wniosek. Przepisy art. 422 i art. 423 stosuje się odpowiednio. Zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od daty doręczenia 
postanowienia z uzasadnieniem. 
§ 2. Postanowienia, o których mowa w § 1, z wyjątkiem postanowienia o wszczęciu dochodzenia oraz umorzeniu 
i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw, zatwierdza prokurator. Przepisy art. 323 stosuje prokurator, a w sprawie, którą 
po umorzeniu wpisano do rejestru przestępstw – Policja. 
§ 3. (uchylony) 
§ 4. Zażalenie na postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw wnosi się do 
prokuratora właściwego do sprawowania nadzoru nad dochodzeniem. Jeżeli prokurator nie przychyli się do zażalenia, 
kieruje je do sądu. 
Art. 325f.  § 1. Jeżeli dane uzyskane w toku czynności, o których mowa w art. 308 § 1, lub prowadzonego przez okres 
co najmniej 5 dni dochodzenia nie stwarzają dostatecznych podstaw do wykrycia sprawcy w drodze dalszych czynności 
procesowych, można wydać postanowienie o umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw. 
§ 2. Po wydaniu postanowienia, o którym mowa w § 1, Policja, na podstawie odrębnych przepisów, prowadzi czynności 
w celu wykrycia sprawcy i uzyskania dowodów. 
§ 3. Jeżeli zostaną ujawnione dane pozwalające na wykrycie sprawcy, Policja wydaje postanowienie o podjęciu na 
nowo dochodzenia. Przepis art. 305 § 4 stosuje się odpowiednio; przepisów art. 305 § 3 zdanie pierwsze oraz art. 327 § 1 
nie stosuje się. 
§ 4. (uchylony) 
Art. 325g.  § 1. Nie jest wymagane sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz wydanie postanowie-
nia o zamknięciu dochodzenia, chyba że podejrzany jest tymczasowo aresztowany. 
§ 2. Przesłuchanie osoby podejrzanej zaczyna się od powiadomienia jej o treści zarzutu wpisanego do protokołu prze-
słuchania. Osobę tę od chwili rozpoczęcia przesłuchania uważa się za podejrzanego. 
§ 3. Podejrzanemu należy umożliwić przygotowanie się do obrony, a zwłaszcza ustanowienie lub wyznaczenie obrońcy. 
Art. 325h.  § 1.59) Dochodzenie można ograniczyć do ustalenia, czy zachodzą wystarczające podstawy do wniesienia 
aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania. Należy jednak dokonać czynności przewidzianych w art. 321 § 1–5 
oraz w art. 325g § 2, przesłuchać podejrzanego i pokrzywdzonego oraz przeprowadzić i utrwalić w protokołach czynności, 
których nie będzie można powtórzyć. Utrwalenie innych czynności dowodowych następuje w formie protokołu ograniczo-
nego do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń osób biorących udział w czynności; przepisu art. 148 § 2 zdanie pierwsze 
nie stosuje się. 
§ 2.60) Przepis art. 315a stosuje się. 
Art. 325i.  § 1. Dochodzenie powinno być ukończone w ciągu 2 miesięcy. Prokurator może przedłużyć ten okres do 
3 miesięcy, a w wypadkach szczególnie uzasadnionych – na dalszy czas oznaczony. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Uprawnienia prokuratora określone w art. 335, art. 336 i art. 387 § 2 przysługują także innym niż prokurator  
organom uprawnionym do wnoszenia i popierania oskarżenia w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego. 
Rozdział 37 
Nadzór prokuratora nad postępowaniem przygotowawczym 
Art. 326.  § 1. Prokurator sprawuje nadzór nad postępowaniem przygotowawczym w zakresie, w jakim go sam nie 
prowadzi; prokurator może także objąć nadzorem postępowanie, o którym mowa w art. 307. 
§ 2. Prokurator jest obowiązany czuwać nad prawidłowym i sprawnym przebiegiem całego nadzorowanego przez sie-
bie postępowania. 
                                                           
59) Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 38 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
60) Dodany przez art. 1 pkt 38 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 65 – Poz. 30 
 
§ 3. Z tytułu sprawowanego nadzoru prokurator może w szczególności: 
1) zaznajamiać się z zamierzeniami prowadzącego postępowanie, wskazywać kierunki postępowania oraz wydawać co 
do tego zarządzenia; 
2) żądać przedstawienia sobie materiałów zbieranych w toku postępowania; 
3) uczestniczyć w czynnościach dokonywanych przez prowadzących postępowanie, osobiście je przeprowadzać albo 
przejąć sprawę do swego prowadzenia; 
4) wydawać postanowienia, zarządzenia lub polecenia oraz zmieniać i uchylać postanowienia i zarządzenia wydane 
przez prowadzącego postępowanie. 
§ 4. W razie niewykonania przez organ niebędący prokuratorem postanowienia, zarządzenia lub polecenia wydanego 
przez prokuratora sprawującego nadzór, na jego żądanie przełożony funkcjonariusza wszczyna postępowanie służbowe; 
o wyniku postępowania informuje się prokuratora. 
Art. 327.  § 1. Umorzone postępowanie przygotowawcze może być w każdym czasie podjęte na nowo na mocy posta-
nowienia prokuratora, jeżeli nie będzie się toczyć przeciw osobie, która w poprzednim postępowaniu występowała 
w charakterze podejrzanego. Przepis ten stosuje się odpowiednio w sprawie, w której odmówiono wszczęcia śledztwa lub 
dochodzenia. 
§ 2. Prawomocnie umorzone postępowanie przygotowawcze wznawia się przeciwko osobie, która występowała 
w charakterze podejrzanego, na mocy postanowienia prokuratora nadrzędnego nad tym, który wydał lub zatwierdził posta-
nowienie o umorzeniu, tylko wtedy, gdy ujawnią się nowe istotne fakty lub dowody nie znane w poprzednim postępowaniu 
albo gdy zachodzi okoliczność określona w art. 11 § 3. Przewidziane w ustawie ograniczenia okresu tymczasowego aresz-
towania stosuje się wówczas do łącznego czasu trwania tego środka. 
§ 3. Przed wydaniem postanowienia o podjęciu lub wznowieniu, prokurator może przedsięwziąć osobiście lub zlecić 
Policji dokonanie niezbędnych czynności dowodowych w celu sprawdzenia okoliczności uzasadniających wydanie posta-
nowienia. 
§ 4. Po wniesieniu aktu oskarżenia sąd umarza postępowanie, jeżeli stwierdzi, że postępowanie przygotowawcze 
wznowiono mimo braku podstaw. 
Art. 328.  § 1. Prokurator Generalny może uchylić prawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania przygoto-
wawczego w stosunku do osoby, która występowała w charakterze podejrzanego, jeżeli stwierdzi, że umorzenie postępo-
wania było niezasadne. Nie dotyczy to wypadku, w którym sąd utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu. 
§ 2. Po upływie roku od daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu Prokurator Generalny może uchylić 
lub zmienić postanowienie albo jego uzasadnienie jedynie na korzyść podejrzanego. 
Rozdział 38 
Czynności sądowe w postępowaniu przygotowawczym 
Art. 329.  § 1. Przewidzianych w ustawie czynności w postępowaniu przygotowawczym dokonuje na posiedzeniu sąd 
powołany do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. 
§ 2. Sąd dokonuje czynności jednoosobowo także wtedy, gdy rozpoznaje zażalenie na czynności postępowania przy-
gotowawczego, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 330.  § 1. Uchylając postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego lub odmowie jego wszczęcia, 
sąd wskazuje powody uchylenia, a w miarę potrzeby także okoliczności, które należy wyjaśnić, lub czynności, które należy 
przeprowadzić. Wskazania te są dla organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze wiążące. 
§ 2.61) Jeżeli organ prowadzący postępowanie nadal nie znajduje podstaw do wniesienia aktu oskarżenia, wydaje po-
nownie postanowienie o umorzeniu postępowania lub odmowie jego wszczęcia. Postanowienie to podlega zaskarżeniu 
tylko do prokuratora nadrzędnego. W razie utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia pokrzywdzony, który dwu-
krotnie wykorzystał uprawnienia przewidziane w art. 306 § 1 i 1a, może wnieść akt oskarżenia określony w art. 55 § 1 – 
o czym należy go pouczyć.  
§ 3. W razie wniesienia przez pokrzywdzonego aktu oskarżenia prezes sądu przesyła jego odpis prokuratorowi, wzy-
wając go do nadesłania w terminie 14 dni akt postępowania przygotowawczego. 
                                                           
61) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 39 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 66 – Poz. 30 
 
Rozdział 39 
Akt oskarżenia 
Art. 331.  § 1. W ciągu 14 dni od daty zamknięcia śledztwa albo od otrzymania aktu oskarżenia sporządzonego przez 
Policję w dochodzeniu, prokurator sporządza akt oskarżenia lub zatwierdza akt oskarżenia sporządzony przez Policję 
w dochodzeniu i wnosi go do sądu albo sam wydaje postanowienie o umorzeniu, o zawieszeniu albo o uzupełnieniu śledz-
twa lub dochodzenia. 
§ 2. Organ, o którym mowa w art. 325d, może wnieść akt oskarżenia bezpośrednio do sądu, chyba że prokurator po-
stanowi inaczej. 
§ 3. Jeżeli podejrzany jest tymczasowo aresztowany, termin wymieniony w § 1 wynosi 7 dni. 
§ 4. W sprawie, w której wobec podejrzanego stosowane jest tymczasowe aresztowanie, akt oskarżenia należy wnieść 
nie później niż 14 dni przed upływem dotychczas określonego terminu stosowania tego środka. 
Art. 332. § 1. Akt oskarżenia powinien zawierać: 
1)62) imię i nazwisko oskarżonego, inne dane o jego osobie, w tym numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej 
lub informację o ich nieposiadaniu przez oskarżonego lub niemożności ich ustalenia, dane o zastosowaniu środka za-
pobiegawczego oraz zabezpieczenia majątkowego;  
2) dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego 
popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza wysokości powstałej szkody; 
3) wskazanie, że czyn został popełniony w warunkach wymienionych w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego albo art. 37 § 1 
Kodeksu karnego skarbowego; 
4) wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada; 
5) wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy. 
6) (uchylony) 
§ 2. Do aktu oskarżenia dołącza się jego uzasadnienie, przytaczające fakty i dowody, na których oskarżenie się opie-
ra, a w miarę potrzeby wyjaśniające podstawę prawną oskarżenia i omawiające okoliczności, na które powołuje się oskar-
żony w swej obronie. 
§ 3. Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia, akt oskarżenia może nie zawierać 
uzasadnienia. 
Art. 333.  § 1. Akt oskarżenia powinien także zawierać: 
1) listę osób, których wezwania oskarżyciel żąda; 
2) wykaz innych dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się oskarżyciel. 
§ 2.63) Prokurator może wnieść o zaniechanie wezwania i odczytanie na rozprawie zeznań świadków, o których mowa 
w art. 350a.  
§ 3. Do aktu oskarżenia dołącza się, do wiadomości sądu, listę ujawnionych osób pokrzywdzonych z podaniem ich 
adresów, a także adresy osób, o których mowa w § 1 pkt 1. Należy również podać numery telefonów, telefaksów i adresy 
poczty elektronicznej osób wskazanych w zdaniu pierwszym, chyba że informacji tych nie można ustalić.64) 
§ 3a.65) Do aktu oskarżenia dołącza się listę pokrzywdzonych, którzy złożyli wnioski na podstawie art. 299a § 2. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Prokurator może także dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o orzeczenie wobec podmiotu zobowiązanego okreś-
lonego w art. 91a zwrotu korzyści majątkowej albo jej równowartości uprawnionemu podmiotowi lub orzeczenie przepad-
ku świadczenia albo jego równowartości na rzecz Skarbu Państwa. Wniosek powinien zawierać uzasadnienie. 
Art. 334. § 1. Z aktem oskarżenia przesyła się sądowi akta postępowania przygotowawczego wraz z załącznikami. 
§ 2. Do aktu oskarżenia dołącza się także: 
1) załącznik adresowy do akt sprawy; 
2) po jednym odpisie tego aktu dla każdego oskarżonego, a w przypadku określonym w art. 335 § 2 także dla każdego 
pokrzywdzonego. 
                                                           
62) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 40 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
63) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 41 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
64) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 41 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
65) Dodany przez art. 1 pkt 41 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 67 – Poz. 30 
 
§ 3. O przesłaniu aktu oskarżenia do sądu oraz o treści przepisów art. 343, art. 343a i art. 378a oskarżyciel publiczny 
zawiadamia oskarżonego i ujawnionego pokrzywdzonego, a także osobę lub instytucję, która złożyła zawiadomienie 
o przestępstwie.66) Pokrzywdzonego należy pouczyć o treści przepisu art. 49a, a także o prawie do złożenia oświadczenia 
o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego. 
§ 4. O złożeniu wniosku, o którym mowa w art. 333 § 5, prokurator zawiadamia podmiot zobowiązany i podmiot 
uprawniony określone w art. 91a oraz poucza te podmioty o treści przepisów art. 91a, art. 415a i art. 444 § 2. 
Art. 335.  § 1. Jeżeli oskarżony przyznaje się do winy, a w świetle jego wyjaśnień okoliczności popełnienia przestęp-
stwa i wina nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte, można za-
niechać przeprowadzenia dalszych czynności. Jeżeli zachodzi potrzeba oceny wiarygodności złożonych wyjaśnień, czyn-
ności dowodowych dokonuje się jedynie w niezbędnym do tego zakresie. W każdym jednak wypadku, jeżeli jest to ko-
nieczne dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem, należy 
przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynności procesowe, a zwłaszcza dokonać oględzin, w razie potrzeby z udziałem 
biegłego, przeszukania lub czynności wymienionych w art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby podejrzanej, a także przed-
sięwziąć wobec niej inne niezbędne czynności, nie wyłączając pobrania krwi, włosów i wydzielin organizmu. Prokurator, 
zamiast z aktem oskarżenia, występuje do sądu z wnioskiem o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie 
uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniających rów-
nież prawnie chronione interesy pokrzywdzonego. Uzgodnienie może obejmować także wydanie określonego rozstrzygnię-
cia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu. 
§ 1a. Do wniosku, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące aktu oskarżenia zawarte w roz-
dziale 40, z wyjątkiem art. 344a. 
§ 2. Prokurator może dołączyć do aktu oskarżenia wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego 
i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględnia-
jących też prawnie chronione interesy pokrzywdzonego, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa i wina oskarżonego 
nie budzą wątpliwości, oświadczenia dowodowe złożone przez oskarżonego nie są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, 
a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy 
§ 1 zdanie piąte i § 3 zdanie drugie. Do aktu oskarżenia nie stosuje się przepisów art. 333 § 1 i 2. 
§ 2a. Prokurator, uzgadniając z oskarżonym treść wniosku, o którym mowa w § 1 lub 2, poucza go o treści art. 447 § 5. 
O pouczeniu zamieszcza się adnotację w aktach sprawy. 
§ 3. Wniosek, o którym mowa w § 1, powinien zawierać dane wskazane w art. 332 § 1. Uzasadnienie wniosku ograni-
cza się do wskazania dowodów świadczących o tym, że okoliczności popełnienia czynu i wina oskarżonego nie budzą 
wątpliwości oraz że cele postępowania zostaną osiągnięte bez przeprowadzenia rozprawy. Przepisy art. 333 § 3 i art. 334 
stosuje się odpowiednio. Stronom, obrońcom i pełnomocnikom przysługuje prawo do przejrzenia akt sprawy, o czym należy 
ich pouczyć. 
§ 4. W wypadku gdy sąd, nie uwzględniając wniosku, o którym mowa w § 1, zwrócił sprawę prokuratorowi, ponowne 
wystąpienie z takim wnioskiem jest możliwe, jeżeli zwrot nastąpił z przyczyn wskazanych w art. 343 § 1, 2 lub 3. Zwrot 
sprawy nie stoi też na przeszkodzie wystąpieniu następnie z wnioskiem, o którym mowa w § 2. 
Art. 336.  § 1. Jeżeli spełnione są przesłanki uzasadniające warunkowe umorzenie postępowania, prokurator może 
zamiast aktu oskarżenia sporządzić i skierować do sądu wniosek o takie umorzenie. 
§ 2. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy art. 332 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5. Uzasadnienie wniosku można ograni-
czyć do wskazania dowodów świadczących o tym, że wina oskarżonego nie budzi wątpliwości, a ponadto okoliczności 
przemawiających za warunkowym umorzeniem. 
§ 3. Prokurator może wskazać proponowany okres próby, obowiązki, które należy nałożyć na oskarżonego i, stosow-
nie do okoliczności, wnioski co do dozoru. 
§ 4. Do wniosku dołącza się, do wiadomości sądu, listę ujawnionych osób pokrzywdzonych z podaniem ich adresów. 
Przepis art. 334 stosuje się odpowiednio. 
§ 5. Do wniosku o warunkowe umorzenie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące aktu oskarżenia 
zawarte w rozdziale 40. 
                                                           
66) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 42 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 68 – Poz. 30 
 
DZIAŁ VIII 
Postępowanie przed sądem pierwszej instancji 
Rozdział 40 
Wstępna kontrola oskarżenia 
Art. 337.  § 1. Jeżeli akt oskarżenia nie odpowiada warunkom formalnym wymienionym w art. 119, art. 332, art. 333 
lub art. 335, a także jeżeli nie zostały spełnione warunki wymienione w art. 334, prezes sądu zwraca go oskarżycielowi 
w celu usunięcia braków w terminie 7 dni. 
§ 1a. (uchylony) 
§ 2. Na zarządzenie, o którym mowa w § 1, oskarżycielowi przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania 
sprawy. 
§ 3. Oskarżyciel publiczny, który nie wnosi zażalenia, jest obowiązany wnieść w terminie wskazanym w § 1 popra-
wiony lub uzupełniony akt oskarżenia. 
§ 4. (uchylony) 
Art. 337a.  § 1.67) Na wniosek pokrzywdzonego należy poinformować go o zarzutach oskarżenia i ich kwalifikacji 
prawnej.  
§ 2. Jeżeli wnioski, o których mowa w § 1, złożyło tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne poinformowanie spo-
wodowałoby poważne utrudnienie w prowadzeniu postępowania, informację zamieszcza się przez ogłoszenie na stronie 
internetowej sądu. W informacji wskazuje się sygnaturę akt sprawy, a nie podaje się danych osobowych zawartych 
w zarzutach. 
Art. 338.  § 1. Jeżeli akt oskarżenia odpowiada warunkom formalnym, prezes sądu lub referendarz sądowy nie-
zwłocznie zarządza doręczenie jego odpisu oskarżonemu, wzywając do składania wniosków dowodowych w terminie 7 dni 
od daty doręczenia mu aktu oskarżenia. 
§ 1a.68) Oskarżonego poucza się również o treści przepisów art. 291 § 3, art. 338a, art. 338b, art. 341 § 1, art. 349 § 8, 
art. 374, art. 376, art. 377 i art. 422 oraz o tym, że w zależności od wyniku procesu oskarżony może być obciążony kosz-
tami wyznaczenia obrońcy z urzędu.  
§ 1b. Jeżeli złożono wniosek, o którym mowa w art. 335 § 1, albo akt oskarżenia zawiera wniosek, o którym mowa 
w art. 335 § 2, jego odpis doręcza się ujawnionemu pokrzywdzonemu. 
§ 2. Oskarżony ma prawo wniesienia, w terminie 7 dni od doręczenia mu aktu oskarżenia, pisemnej odpowiedzi na akt 
oskarżenia, o czym należy go pouczyć. 
§ 3. Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli „tajne” lub „ściśle tajne”, oskar-
żonemu doręcza się odpis aktu oskarżenia bez uzasadnienia. Uzasadnienie aktu oskarżenia udostępnia się jednak 
z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd. 
Art. 338a. Oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolno-
ści, może przed doręczeniem mu zawiadomienia o terminie rozprawy złożyć wniosek o wydanie wyroku skazującego 
i wymierzenie mu określonej kary lub środka karnego, orzeczenie przepadku lub środka kompensacyjnego bez przeprowa-
dzenia postępowania dowodowego. Wniosek może również dotyczyć wydania określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie 
poniesienia kosztów procesu. 
Art. 338b.69) § 1. Żądanie, o którym mowa w art. 78 § 1, powinno zostać złożone do sądu w terminie 7 dni od daty 
doręczenia odpisu aktu oskarżenia. Do żądania należy dołączyć dowody mające wykazać, że oskarżony nie jest w stanie 
ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. 
§ 2. Jeżeli złożenie żądania po terminie spowodowałoby konieczność zmiany terminu rozprawy albo posiedzenia, 
o którym mowa w art. 341, art. 343 lub art. 343a, żądanie rozpoznaje się niezwłocznie po terminie rozprawy lub posiedze-
nia. Przepis ten stosuje się odpowiednio, jeżeli żądanie zostało złożone w terminie, lecz nie odpowiada wymaganiom for-
malnym, o których mowa w art. 120 § 1, lub nie dołączono dowodów, o których mowa w § 1 zdanie drugie. 
§ 3. Po pierwszym terminie rozprawy albo posiedzenia, o którym mowa w art. 341, art. 343 lub art. 343a, żądanie, 
o którym mowa w art. 78 § 1, powinno zostać złożone do sądu w takim terminie, aby jego rozpoznanie nie powodowało 
konieczności zmiany kolejnego terminu rozprawy albo posiedzenia. Przepisy § 1 zdanie drugie oraz § 2 stosuje się odpo-
wiednio.  
                                                           
67) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 43 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
68) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 44 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
69) Dodany przez art. 1 pkt 45 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 69 – Poz. 30 
 
Art. 339.  § 1. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie, jeżeli: 
1) prokurator złożył wniosek o orzeczenie środków zabezpieczających; 
2) zachodzi potrzeba rozważenia kwestii warunkowego umorzenia postępowania; 
3) do aktu oskarżenia dołączono wniosek, o którym mowa w art. 335 § 2; 
3a) prokurator złożył wniosek, o którym mowa w art. 335 § 1. 
4) (uchylony) 
5) (uchylony) 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie także wtedy, gdy zachodzi potrzeba innego rozstrzygnięcia przekra-
czającego jego uprawnienia, a zwłaszcza: 
1) umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 2–11; 
2) umorzenia postępowania z powodu oczywistego braku faktycznych podstaw oskarżenia; 
3)70) wydania postanowienia o niewłaściwości sądu; 
3a) zwrotu sprawy prokuratorowi w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego; 
4) (uchylony) 
5) wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania; 
6) wydania postanowienia w przedmiocie tymczasowego aresztowania lub innego środka przymusu; 
7) wydania wyroku nakazowego. 
§ 3a. Prezes sądu może skierować sprawę na posiedzenie, jeżeli oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagro-
żone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności, przed doręczeniem mu zawiadomienia o wyznaczeniu rozprawy 
złożył wniosek, o którym mowa w art. 338a, a prezes sądu uzna, że cele postępowania nie sprzeciwiają się rozpoznaniu 
sprawy na posiedzeniu. 
§ 4. Prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie ponadto, gdy zachodzi potrzeba rozważenia możliwości przekazania 
jej do postępowania mediacyjnego; przepis art. 23a stosuje się odpowiednio. 
§ 4a.  Jeżeli akt oskarżenia odpowiada warunkom formalnym, czynności, o których mowa w § 1, 3 i 4, prezes sądu 
dokonuje w terminie 30 dni od wniesienia aktu oskarżenia.  
§ 5. Strony, obrońcy i pełnomocnicy mogą wziąć udział w posiedzeniach wymienionych w § 1 oraz w § 3 pkt 1, 2 i 6, 
z tym że udział prokuratora i obrońcy w posiedzeniu w przedmiocie orzeczenia środka zabezpieczającego określonego 
w art. 93a § 1 pkt 4 Kodeksu karnego jest obowiązkowy. Pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w posiedzeniach wymie-
nionych w § 3 pkt 1 i 2. Zawiadamiając pokrzywdzonego o posiedzeniu poucza się go o możliwości zakończenia postępo-
wania bez przeprowadzenia rozprawy oraz wcześniejszego złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 54 § 1. 
Art. 340.  § 1. W kwestii umorzenia postępowania stosuje się odpowiednio art. 322 oraz art. 323 § 1 i 2. 
§ 2.71) W razie istnienia podstaw określonych w art. 45a Kodeksu karnego albo art. 43 § 1 lub 2, art. 43a lub art. 47 
§ 4 Kodeksu karnego skarbowego sąd, umarzając postępowanie lub rozpoznając wniosek prokuratora, o którym mowa 
w art. 323 § 3, orzeka przepadek.  
§ 2a.71) Na postanowienie w przedmiocie przepadku przysługuje zażalenie stronom i osobie, od której przedmioty te 
odebrano lub która zgłosiła do nich roszczenie.  
§ 3. Osoba roszcząca sobie prawo do korzyści lub przedmiotów, których przepadek orzeczono na podstawie art. 44–45a 
Kodeksu karnego lub art. 43 § 1 i 2, art. 43a oraz art. 47 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, może dochodzić swych rosz-
czeń tylko w postępowaniu cywilnym. 
Art. 341.  § 1. Prokurator, oskarżony i pokrzywdzony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu w przedmiocie warun-
kowego umorzenia postępowania. Udział ich jest obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi. 
§ 2. Jeżeli oskarżony sprzeciwia się warunkowemu umorzeniu, jak również wtedy, gdy sąd uznaje, że warunkowe 
umorzenie byłoby nieuzasadnione, kieruje sprawę na rozprawę. Wniosek prokuratora o warunkowe umorzenie postępowa-
nia zastępuje akt oskarżenia. W terminie 7 dni prokurator dokonuje czynności określonych w art. 333 § 1–2. 
                                                           
70) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 46 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
71) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 47 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 70 – Poz. 30 
 
§ 3. Jeżeli sąd uzna za celowe ze względu na możliwość porozumienia się oskarżonego z pokrzywdzonym w kwestii 
naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, może odroczyć posiedzenie, wyznaczając stronom odpowiedni termin. 
Na wniosek oskarżonego i pokrzywdzonego, uzasadniony potrzebą dokonania uzgodnień, sąd zarządza stosowną przerwę 
lub odracza posiedzenie. 
§ 4. Sąd orzekając o warunkowym umorzeniu bierze pod uwagę wyniki porozumienia się oskarżonego z pokrzywdzo-
nym w kwestii wskazanej w § 3. 
§ 5. W przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania sąd orzeka na posiedzeniu wyrokiem. 
Art. 342.  § 1.72) W wyroku warunkowo umarzającym postępowanie należy dokładnie określić czyn przypisany oskar-
żonemu,  jego kwalifikację prawną oraz oznaczyć okres próby.  
§ 2. W wyroku sąd określa także nałożone na oskarżonego obowiązki oraz sposób i termin ich wykonania albo za-
miast tych obowiązków orzeka nawiązkę, a w razie uznania za celowe – orzeka świadczenie pieniężne lub zakaz prowa-
dzenia pojazdów, dozór kuratora, osoby godnej zaufania albo instytucji lub organizacji społecznej. 
§ 3. Wyrok powinien w razie potrzeby zawierać rozstrzygnięcie co do dowodów rzeczowych. Sąd stosuje odpowiednio 
art. 230 § 2 i 3 oraz art. 231–233, uwzględniając potrzebę zabezpieczenia dowodów na wypadek podjęcia postępowania. 
§ 4. Zawarte w wyroku rozstrzygnięcie, o którym mowa w § 3, może być zaskarżone zażaleniem przez osoby wskaza-
ne w art. 323 § 2. 
§ 5. (uchylony) 
Art. 343.  § 1. Jeżeli nie ma zastosowania art. 46 Kodeksu karnego, sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku, 
o którym mowa w art. 335, od naprawienia szkody w całości albo w części lub od zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. 
Przepis art. 341 § 3 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko wówczas, jeżeli nie sprzeciwi się temu pokrzywdzony, należycie 
powiadomiony o terminie posiedzenia. 
§ 3. Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w nim przez prokuratora wskazanej przez siebie zmia-
ny, zaakceptowanej przez oskarżonego. 
§ 4. Postępowania dowodowego nie prowadzi się. 
§ 5. Prokurator, oskarżony i pokrzywdzony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu. Zawiadamiając pokrzywdzonego 
o posiedzeniu poucza się go o możliwości zakończenia postępowania bez przeprowadzenia rozprawy oraz wcześniejszego 
złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 54 § 1. Udział podmiotów wskazanych w zdaniu pierwszym w posiedzeniu 
jest obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi. 
§ 5a.73) Przed uwzględnieniem wniosku, o którym mowa w art. 335, sąd poucza obecnego oskarżonego o treści 
art. 447 § 5.  
§ 6. Sąd, uwzględniając wniosek, skazuje oskarżonego wyrokiem. 
§ 7. Jeżeli sąd uzna, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 335 § 1, zwraca 
sprawę prokuratorowi. W razie nieuwzględnienia wniosku wskazanego w art. 335 § 2 sprawa podlega rozpoznaniu na za-
sadach ogólnych, a prokurator, w terminie 7 dni od dnia posiedzenia, dokonuje czynności określonych w art. 333 § 1 i 2.  
Art. 343a.  § 1.74) W wypadku złożenia przez oskarżonego wniosku, o którym mowa w art. 338a, o terminie posiedze-
nia zawiadamia się strony i pokrzywdzonego, przesyłając im odpis wniosku.  
§ 2. Sąd może uwzględnić wniosek, jeżeli okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości, 
a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte. Uwzględnienie wniosku jest możliwe tylko 
wówczas, gdy nie sprzeciwi się temu prokurator. Przepis art. 343 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. W razie złożenia kolejnego wniosku podlega on rozpoznaniu na rozprawie. 
Art. 343b.75) Postanowienia o nieuwzględnieniu wniosków, o których mowa w art. 335, art. 336 § 1 i art. 338a,  mogą 
być również wydane na posiedzeniu, o którego terminie nie zawiadomiono uczestników uprawnionych do stawiennictwa.  
                                                           
72) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 48 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
73) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 49 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
74) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 50 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
75) Dodany przez art. 1 pkt 51 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 71 – Poz. 30 
 
Art. 344.  Jeżeli oskarżony jest tymczasowo aresztowany, sąd z urzędu rozstrzyga o utrzymaniu, zmianie lub uchyle-
niu tego środka. W razie potrzeby orzeka także o innych środkach zapobiegawczych. 
Art. 344a.  § 1. Sąd przekazuje sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia, jeżeli akta 
sprawy wskazują na istotne braki tego postępowania, zwłaszcza na potrzebę poszukiwania dowodów, zaś dokonanie nie-
zbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne trudności. 
§ 2. Przekazując sprawę prokuratorowi, sąd wskazuje kierunek uzupełnienia, a w razie potrzeby także odpowiednie 
czynności, jakie należy przedsięwziąć. 
§ 3. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy stronom zażalenie. 
Art. 344b.  Po uzupełnieniu śledztwa lub dochodzenia oskarżyciel publiczny składa nowy akt oskarżenia lub pod-
trzymuje poprzedni, kieruje do sądu wniosek o warunkowe umorzenie postępowania albo postępowanie umarza. 
Art. 345.  (uchylony) 
Art. 346.  (uchylony) 
Art. 347.  W dalszym postępowaniu sąd nie jest związany ani oceną faktyczną, ani prawną przyjętą za podstawę po-
stanowień i zarządzeń wydanych na posiedzeniu. 
Rozdział 41 
Przygotowanie do rozprawy głównej 
Art. 348.  Rozprawę należy wyznaczyć i przeprowadzić bez nieuzasadnionej zwłoki. 
Art. 349.  § 1. Jeżeli przewidywany zakres postępowania dowodowego uzasadnia przypuszczenie, że w sprawie nie-
zbędne będzie wyznaczenie co najmniej 5 terminów rozprawy, prezes sądu niezwłocznie wyznacza sędziego albo człon-
ków składu orzekającego oraz kieruje sprawę na posiedzenie. 
§ 2. Czynności, o których mowa w § 1, prezes sądu może dokonać także wówczas, jeżeli ze względu na zawiłość 
sprawy lub z innych ważnych powodów uzna, że może to przyczynić się do usprawnienia postępowania, a zwłaszcza nale-
żytego planowania i organizacji rozprawy głównej. 
§ 3. Posiedzenie powinno się odbyć w ciągu 30 dni od daty jego wyznaczenia. 
§ 4. Oskarżyciel publiczny, obrońcy i pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w posiedzeniu. Prezes sądu może uznać 
ich udział w posiedzeniu za obowiązkowy. Prezes sądu może także zawiadomić o posiedzeniu pozostałe strony, jeżeli 
uzna, że przyczyni się to do usprawnienia postępowania. 
§ 5. Wyznaczając posiedzenie, prezes sądu wzywa oskarżyciela publicznego, pełnomocników i obrońców do przed-
stawienia pisemnego stanowiska dotyczącego planowania przebiegu rozprawy głównej oraz jej organizacji, w tym dowo-
dów, które powinny być przeprowadzone jako pierwsze na tych rozprawach, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. 
§ 6. Stanowisko w przedmiocie planowania i organizacji rozprawy głównej obejmuje wnioski dowodowe oraz infor-
macje i oświadczenia, w szczególności o proponowanych terminach rozpraw i ich przedmiocie, terminach usprawiedliwio-
nej nieobecności uczestników procesu, a także oświadczenia wskazujące na potrzebę wezwania na rozprawę główną bieg-
łych, kuratora sądowego, sprawdzenia danych o karalności oskarżonego oraz inne oświadczenia dotyczące okoliczności 
istotnych dla sprawnego przeprowadzenia dalszego postępowania. 
§ 7. Na posiedzeniu sąd rozstrzyga w przedmiocie wniosków dowodowych, a przewodniczący składu orzekającego, 
biorąc pod uwagę stanowiska w przedmiocie planowania i organizacji rozprawy głównej przedstawione przez strony, peł-
nomocników i obrońców, rozstrzyga w przedmiocie kolejności przeprowadzenia dowodów, przebiegu i organizacji roz-
prawy głównej oraz wyznacza jej terminy, a także podejmuje inne niezbędne rozstrzygnięcia. Przepisy art. 350 § 2–4 sto-
suje się odpowiednio. 
§ 8. Ogłoszenie zarządzenia o wyznaczeniu terminów rozprawy ma skutek równoznaczny z wezwaniem obecnych 
uczestników postępowania do udziału w rozprawie albo zawiadomieniem o jej terminach. 
Art. 350.  § 1. W sprawach, w których nie wyznaczono posiedzenia, o którym mowa w art. 349, prezes sądu wydaje 
pisemne zarządzenie wskazujące sędziego albo członków składu orzekającego. 
§ 2. Przewodniczący składu orzekającego wydaje pisemne zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej, w którym 
wskazuje: 
1) dzień, godzinę i salę rozpraw; 
2) strony i inne osoby, które należy wezwać na rozprawę lub zawiadomić o jej terminie; 
3) inne czynności konieczne do przygotowania rozprawy. 
        
Dziennik Ustaw – 72 – Poz. 30 
 
§ 3. Co do oskarżonego pozbawionego wolności należy wydać zarządzenie o doprowadzeniu go na rozprawę w celu 
udziału w czynnościach, o których mowa w art. 374 § 1a, a także jeśli złożył on wniosek, o którym mowa w art. 353 § 3, 
albo gdy jego obecność na rozprawie została uznana za obowiązkową. 
§ 4. O terminie i miejscu rozprawy głównej zawiadamia się pokrzywdzonego. 
Art. 350a.76) Przewodniczący składu orzekającego  może zaniechać wezwania na rozprawę świadków, którzy zostali 
przesłuchani, przebywających za granicą lub mających stwierdzić okoliczności, które nie są tak doniosłe, aby konieczne 
było bezpośrednie przesłuchanie świadków na rozprawie, w szczególności takie, którym oskarżony w wyjaśnieniach swych 
nie zaprzeczył. Nie dotyczy to osób wymienionych w art. 182.  
Art. 351. (uchylony) 
Art. 352. Przewodniczący składu orzekającego po rozważeniu wniosków stron albo sąd z urzędu dopuszcza dowody, 
a przewodniczący zarządza ich sprowadzenie na rozprawę. Przepis art. 368 § 1 stosuje się odpowiednio.77) 
Art. 353.  § 1. Pomiędzy doręczeniem zawiadomienia a terminem rozprawy głównej powinno upłynąć co najmniej 
7 dni. 
§ 2. W razie niezachowania tego terminu w stosunku do oskarżonego lub jego obrońcy rozprawa na ich wniosek, 
zgłoszony przed rozpoczęciem przewodu sądowego, ulega odroczeniu. 
§ 3. Doręczając oskarżonemu pozbawionemu wolności, którego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, zawia-
domienie o terminie rozprawy, należy pouczyć go o prawie do złożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia tego zawiado-
mienia wniosku o doprowadzenie go na rozprawę. 
§ 4.78) Doręczając oskarżonemu wezwanie na rozprawę albo zawiadomienie o jej terminie, poucza się go o treści 
przepisów art. 100 § 3 i 4, art. 374, art. 376, art. 377, art. 378a, art. 419 § 1, art. 422 i art. 447 § 5.  
§ 4a. Doręczając stronie zawiadomienie o terminie rozprawy, poucza się ją o treści art. 402 § 1 zdanie trzecie. 
§ 5.79) Wniosek o doprowadzenie na rozprawę złożony po terminie, o którym mowa w § 3, podlega rozpoznaniu, jeże-
li nie powoduje to konieczności zmiany terminu rozprawy.  
Art. 354.  W wypadku wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zasto-
sowanie środków zabezpieczających stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego rozdziału z następującymi zmianami: 
1) nie stosuje się przepisów o oskarżycielu posiłkowym; 
2) wniosek kieruje się na rozprawę, chyba że w świetle materiałów postępowania przygotowawczego popełnienie czynu 
zabronionego przez podejrzanego i jego niepoczytalność w chwili czynu nie budzą wątpliwości, a prezes sądu uzna za 
celowe rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego; podejrzany nie bierze 
udziału w posiedzeniu, jeżeli z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba że sąd uzna jego udział za 
konieczny; pokrzywdzony ma prawo wziąć udział w posiedzeniu; 
3) w razie umorzenia postępowania stosuje się art. 322 § 2 i 3. 
Art. 354a.  § 1. Przed orzeczeniem środka zabezpieczającego, o którym mowa w art. 93a § 1 Kodeksu karnego, albo na-
kazu lub zakazów, o których mowa w art. 39 pkt 2–3 Kodeksu karnego, orzeczonych tytułem środka zabezpieczającego, 
sąd wysłuchuje: 
1) biegłego psychologa; 
2) w sprawach osób niepoczytalnych, o ograniczonej poczytalności lub z zaburzeniami osobowości albo gdy sąd uzna to 
za wskazane – ponadto biegłych lekarzy psychiatrów; 
3) w sprawach osób z zaburzeniami preferencji seksualnych – biegłych wskazanych w pkt 1 i 2 oraz biegłego lekarza 
seksuologa lub biegłego psychologa seksuologa. 
W sprawach osób uzależnionych można również wysłuchać biegłego w przedmiocie uzależnienia. 
§ 2. Jeżeli sprawca, wobec którego istnieją podstawy do orzeczenia terapii lub terapii uzależnień, wyraża zgodę na 
taką terapię lub terapię uzależnień, przepisu § 1 nie stosuje się; sąd może jednak, jeżeli uzna to za wskazane, wysłuchać 
jednego lub więcej biegłych wskazanych w tym przepisie. 
                                                           
76) Dodany przez art. 1 pkt 52 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
77) Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 53 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
78) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 54 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
79) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 54 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 73 – Poz. 30 
 
Rozdział 42 
Jawność rozprawy głównej 
Art. 355.  Rozprawa odbywa się jawnie. Ograniczenia jawności określa ustawa. 
Art. 356.  § 1. Na rozprawie oprócz osób biorących udział w postępowaniu mogą być obecne tylko osoby pełnoletnie, 
nieuzbrojone. 
§ 2. Przewodniczący może zezwolić na obecność na rozprawie małoletnim oraz osobom obowiązanym do noszenia broni. 
§ 3. Nie mogą być obecne na rozprawie osoby znajdujące się w stanie nielicującym z powagą sądu. 
Art. 357.  § 1. Sąd zezwala przedstawicielom środków masowego przekazu na dokonywanie za pomocą aparatury 
utrwaleń obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy. 
§ 2. Sąd może określić warunki udziału przedstawicieli środków masowego przekazu w rozprawie. 
§ 3. Jeżeli ze względów techniczno-organizacyjnych obecność przedstawicieli środków masowego przekazu utrudnia 
przebieg rozprawy, sąd ogranicza liczbę przedstawicieli środków masowego przekazu na sali rozprawy i wskazuje upraw-
nionych do dokonywania za pomocą aparatury utrwaleń obrazu i dźwięku z przebiegu rozprawy według kolejności zgło-
szeń lub na podstawie losowania. 
§ 4. Sąd zarządza opuszczenie sali rozprawy przez przedstawicieli środków masowego przekazu, którzy zakłócają 
przebieg rozprawy. 
§ 5. W wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawiać, że obecność przedstawicieli środków masowego przekazu 
mogłaby oddziaływać krępująco na zeznania świadka, przewodniczący może zarządzić opuszczenie sali rozprawy przez 
przedstawicieli środków masowego przekazu na czas przesłuchania danej osoby. 
Art. 358.  Jeżeli nie przemawia przeciw temu wzgląd na prawidłowość postępowania, sąd na wniosek strony wyraża 
zgodę na utrwalenie przez nią przebiegu rozprawy za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk. 
Art. 359.  Niejawna jest rozprawa, która dotyczy: 
1) wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i zastosowanie środka zabezpie-
czającego; 
2) sprawy o pomówienie lub znieważenie; na wniosek pokrzywdzonego rozprawa odbywa się jednak jawnie. 
Art. 360.  § 1. Sąd może wyłączyć jawność rozprawy w całości albo w części: 
1) jeżeli jawność mogłaby: 
a) wywołać zakłócenie spokoju publicznego, 
b) obrażać dobre obyczaje, 
c) ujawnić okoliczności, które ze względu na ważny interes państwa powinny być zachowane w tajemnicy, 
d) naruszyć ważny interes prywatny; 
2) jeżeli choćby jeden z oskarżonych jest nieletni lub na czas przesłuchania świadka, który nie ukończył 15 lat; 
3) na żądanie osoby, która złożyła wniosek o ściganie. 
§ 2. Jeżeli prokurator sprzeciwi się wyłączeniu jawności, rozprawa odbywa się jawnie. 
Art. 361.  § 1. W razie wyłączenia jawności mogą być obecne na rozprawie, oprócz osób biorących udział 
w postępowaniu, po dwie osoby wskazane przez oskarżyciela publicznego, oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciela pry-
watnego i oskarżonego. Jeżeli jest kilku oskarżycieli lub oskarżonych, każdy z nich może żądać pozostawienia na sali roz-
praw po jednej osobie. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli zachodzi obawa ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub 
„ściśle tajne”. 
§ 3. W razie wyłączenia jawności przewodniczący może zezwolić poszczególnym osobom na obecność na rozprawie. 
Art. 362.  Przewodniczący poucza obecnych o obowiązku zachowania w tajemnicy okoliczności ujawnionych na roz-
prawie toczącej się z wyłączeniem jawności i uprzedza o skutkach niedopełnienia tego obowiązku. 
Art. 363.  Z chwilą zgłoszenia wniosku o wyłączenie jawności rozprawa w zakresie tego wniosku odbywa się z wyłą-
czeniem jawności, jeżeli o to wnosi strona lub sąd uzna to za potrzebne. 
        
Dziennik Ustaw – 74 – Poz. 30 
 
Art. 364.  § 1. Ogłoszenie wyroku odbywa się jawnie. 
§ 2. Jeżeli jawność rozprawy wyłączono w całości lub w części, przytoczenie powodów wyroku może nastąpić rów-
nież z wyłączeniem jawności w całości lub w części. 
Rozdział 43 
Przepisy ogólne o rozprawie głównej 
Art. 365.  Rozprawa odbywa się ustnie. 
Art. 366.  § 1. Przewodniczący kieruje rozprawą i czuwa nad jej prawidłowym przebiegiem, bacząc, aby zostały wyjaś-
nione wszystkie istotne okoliczności sprawy. 
§ 2. Przewodniczący powinien dążyć do tego, aby rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło na pierwszej rozprawie głównej. 
Art. 367.  § 1. Przewodniczący umożliwia stronom wypowiedzenie się co do każdej kwestii podlegającej rozstrzyg-
nięciu. 
§ 2. Jeżeli w jakiejkolwiek kwestii jedna ze stron zabiera głos, prawo głosu przysługuje również wszystkim innym 
stronom. Obrońcy oskarżonego i oskarżonemu przysługuje głos ostatni. 
Art. 367a.  (uchylony) 
Art. 368.  § 1.80) O przychylnym załatwieniu wniosku dowodowego strony, któremu inna strona nie sprzeciwiła się, 
rozstrzyga ostatecznie przewodniczący; w innych wypadkach sąd wydaje postanowienie. 
§ 2.81) Wniosku o dopuszczenie tego samego dowodu, zgłoszonego ponownie po oddaleniu w postępowaniu przed 
sądem poprzedniego wniosku, nie rozpoznaje się, jeżeli został on oparty na tych samych podstawach faktycznych. 
Wzmiankę o tym zamieszcza się w protokole. 
Art. 369.  Dowody na poparcie oskarżenia powinny być w miarę możności przeprowadzone przed dowodami służą-
cymi do obrony. 
Art. 370.  § 1. Po swobodnym wypowiedzeniu się osoby przesłuchiwanej na wezwanie przewodniczącego, stosownie 
do art. 171 § 1, mogą zadawać jej pytania w następującym porządku: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy, peł-
nomocnik oskarżyciela posiłkowego, oskarżyciel prywatny, pełnomocnik oskarżyciela prywatnego, biegły, obrońca, oskar-
żony, członkowie składu orzekającego. 
§ 2. Strona, na której wniosek świadek został dopuszczony, zadaje pytania przed pozostałymi stronami. 
§ 2a. W razie potrzeby członkowie składu orzekającego mogą zadawać dodatkowe pytania poza kolejnością. 
§ 3. W przypadku dopuszczenia dowodu z urzędu pytania jako pierwsi zadają członkowie składu orzekającego. 
§ 4. Przewodniczący uchyla pytania, o których mowa w art. 171 § 6, lub gdy z innych powodów uznaje je za niestosowne. 
Art. 371.  § 1. Przy przesłuchaniu świadka nie powinni być obecni świadkowie, którzy jeszcze nie zostali przesłuchani. 
§ 2. Przewodniczący powinien przedsiębrać środki zapobiegające porozumiewaniu się osób przesłuchanych 
z osobami, które jeszcze nie zostały przesłuchane. 
Art. 372.  Przewodniczący wydaje wszelkie zarządzenia niezbędne do utrzymania na sali sądowej spokoju i porządku. 
Art. 373.  Od zarządzeń przewodniczącego wydanych na rozprawie głównej przysługuje odwołanie do składu orzeka-
jącego, chyba że sąd orzeka jednoosobowo. 
Art. 374.  § 1. Oskarżony ma prawo brać udział w rozprawie. Przewodniczący lub sąd mogą uznać jego obecność za 
obowiązkową. 
§ 1a. W sprawach o zbrodnie obecność oskarżonego podczas czynności, o których mowa w art. 385 i art. 386, jest 
obowiązkowa. 
§ 2. Przewodniczący może wydać zarządzenie w celu uniemożliwienia oskarżonemu wydalenia się z sądu przed za-
kończeniem rozprawy. 
                                                           
80) Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 55 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
81) Dodany przez art. 1 pkt 55 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 75 – Poz. 30 
 
Art. 375.  § 1. Jeżeli oskarżony pomimo upomnienia go przez przewodniczącego zachowuje się nadal w sposób zakłóca-
jący porządek rozprawy lub godzący w powagę sądu, przewodniczący może wydalić go na pewien czas z sali rozprawy. 
§ 2. Zezwalając oskarżonemu na powrót, przewodniczący niezwłocznie informuje go o przebiegu rozprawy w czasie 
jego nieobecności oraz umożliwia mu złożenie wyjaśnień co do przeprowadzonych w czasie jego nieobecności dowodów. 
Art. 376.  § 1. Jeżeli oskarżony, którego obecność na rozprawie jest obowiązkowa, złożył już wyjaśnienia i opuścił  
salę rozprawy bez zezwolenia przewodniczącego, sąd może prowadzić rozprawę w dalszym ciągu pomimo nieobecności 
oskarżonego. Sąd zarządza zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie oskarżonego, jeżeli uznaje jego obecność za nie-
zbędną. Na postanowienie w przedmiocie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia przysługuje zażalenie do innego 
równorzędnego składu tego sądu. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli oskarżony, którego obecność na rozprawie jest obowiązkowa, po zło-
żeniu wyjaśnień, zawiadomiony o terminie rozprawy odroczonej lub przerwanej nie stawił się na tę rozprawę bez uspra-
wiedliwienia. 
§ 3. Jeżeli na rozprawę odroczoną lub przerwaną nie stawił się współoskarżony, który usprawiedliwił swoje niesta-
wiennictwo, sąd może prowadzić rozprawę w zakresie niedotyczącym bezpośrednio nieobecnego oskarżonego, jeżeli nie 
ograniczy to jego prawa do obrony. 
Art. 377.  § 1. Jeżeli oskarżony wprawił się ze swej winy w stan powodujący niezdolność do udziału w rozprawie lub 
w posiedzeniu, w których jego udział jest obowiązkowy, sąd może postanowić o prowadzeniu postępowania pomimo jego 
nieobecności, nawet jeżeli nie złożył jeszcze wyjaśnień. 
§ 2. Przed wydaniem postanowienia, o którym mowa w § 1, sąd zapoznaje się ze świadectwem lekarza, który stwier-
dził stan takiej niezdolności, lub przesłuchuje go w charakterze biegłego. Stan powodujący niezdolność oskarżonego do 
udziału w rozprawie można stwierdzić także na podstawie badania niepołączonego z naruszeniem integralności ciała, prze-
prowadzonego za pomocą stosownego urządzenia. 
§ 3. Jeżeli oskarżony, którego obecność na rozprawie lub posiedzeniu jest obowiązkowa, zawiadomiony o terminie 
rozprawy lub posiedzenia oświadcza, że nie weźmie udziału w rozprawie lub posiedzeniu, uniemożliwia doprowadzenie go 
na rozprawę lub posiedzenie albo zawiadomiony o nich osobiście nie stawia się na rozprawę lub posiedzenie bez usprawied-
liwienia, sąd może prowadzić postępowanie bez jego udziału; sąd może jednak zarządzić zatrzymanie i przymusowe do-
prowadzenie oskarżonego.82) Na postanowienie w przedmiocie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia przysługuje 
zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu. 
§ 4. Jeżeli oskarżony nie złożył jeszcze wyjaśnień przed sądem, można zastosować art. 396 § 2 lub uznać za wystar-
czające odczytanie jego poprzednio złożonych wyjaśnień. Przesłuchania oskarżonego można dokonać z wykorzystaniem 
środków, o których mowa w art. 177 § 1a. 
Art. 378.  § 1. Jeżeli w sprawie, w której oskarżony musi mieć obrońcę i korzysta z obrony z wyboru, obrońca lub 
oskarżony wypowiada stosunek obrończy, sąd, prezes sądu lub referendarz sądowy ustanawia obrońcę z urzędu, o ile 
oskarżony nie powołał obrońcy z wyboru. W razie potrzeby rozprawę przerywa się lub odracza. 
§ 2. W sprawie, w której oskarżony korzysta z obrońcy z urzędu, sąd na uzasadniony wniosek obrońcy lub oskarżo-
nego zwalnia obrońcę z jego obowiązków i wyznacza oskarżonemu innego obrońcę z urzędu. 
§ 3. W wypadkach określonych w § 1 i 2 sąd podejmuje zarazem decyzję, czy dotychczasowy obrońca może bez 
uszczerbku dla prawa oskarżonego do obrony pełnić obowiązki do czasu podjęcia obrony przez nowego obrońcę. 
Art. 378a.83) § 1. Jeżeli oskarżony lub obrońca nie stawił się na rozprawę, będąc zawiadomiony o jej terminie, sąd, 
w szczególnie uzasadnionych wypadkach, może przeprowadzić postępowanie dowodowe podczas jego nieobecności, cho-
ciażby usprawiedliwił należycie niestawiennictwo, a w szczególności przesłuchać świadków, którzy stawili się na rozpra-
wę, nawet jeżeli oskarżony nie złożył jeszcze wyjaśnień. 
§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, oskarżonego lub obrońcę należy wezwać lub zawiadomić o nowym terminie 
rozprawy, jeżeli termin ten nie był im znany. Przy doręczeniu wezwania lub zawiadomienia należy również doręczyć 
pouczenie, o którym mowa w § 7.  
                                                           
82) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 56 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
83) Dodany przez art. 1 pkt 57 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 76 – Poz. 30 
 
§ 3. Jeżeli sąd przeprowadził postępowanie dowodowe podczas nieobecności oskarżonego lub obrońcy w wypadku, 
o którym mowa w § 1, oskarżony lub obrońca może najpóźniej na kolejnym terminie rozprawy, o którym był należycie 
zawiadomiony przy jednoczesnym braku procesowych przeszkód do jego stawiennictwa, złożyć wniosek o uzupełniające 
przeprowadzenie dowodu przeprowadzonego podczas jego nieobecności. Prawo do złożenia wniosku nie przysługuje, 
jeżeli okaże się, że nieobecność oskarżonego lub obrońcy na terminie rozprawy, na którym przeprowadzono postępowanie 
dowodowe na podstawie § 1, była nieusprawiedliwiona. 
§ 4. W razie niezłożenia wniosku w terminie, o którym mowa w § 3 zdanie pierwsze, prawo do jego złożenia wygasa 
i w dalszym postępowaniu nie jest dopuszczalne podnoszenie zarzutu naruszenia gwarancji procesowych, w szczególności 
prawa do obrony, wskutek przeprowadzenia tego dowodu podczas nieobecności oskarżonego lub obrońcy. 
§ 5. We wniosku o uzupełniające przeprowadzenie dowodu oskarżony lub obrońca ma obowiązek wykazać, że sposób 
przeprowadzenia dowodu podczas jego nieobecności naruszał gwarancje procesowe, w szczególności prawo do obrony. 
§ 6. W razie uwzględnienia wniosku o uzupełniające przeprowadzenie dowodu  sąd przeprowadza dowód uzupełniają-
co, jedynie w zakresie, w którym wykazano naruszenie gwarancji procesowych, w szczególności prawa do obrony. 
§ 7. Jeżeli oskarżony lub obrońca stawi się na termin rozprawy, o którym mowa w § 3 zdanie pierwsze, przewodni-
czący poucza go o możliwości złożenia wniosku o uzupełniające przeprowadzenie dowodu przeprowadzonego podczas 
jego nieobecności oraz o treści przepisów § 4 i 5, a także umożliwia mu wypowiedzenie się co do tej kwestii.  
Art. 379.  § 1. Gdy sąd wchodzi na salę lub ją opuszcza, wszyscy obecni wstają. 
§ 2. Wstaje również każda osoba, do której sąd się zwraca lub która do sądu przemawia, chyba że przewodniczący 
zwolni ją od tego obowiązku. 
Art. 380.  Przepisy dotyczące oskarżonego stosuje się odpowiednio do osoby, której prokurator zarzuca popełnienie 
czynu zabronionego w stanie niepoczytalności i wnosi o umorzenie postępowania oraz o zastosowanie wobec niej środków 
zabezpieczających. 
Rozdział 44 
Rozpoczęcie rozprawy głównej 
Art. 381.  Rozprawę główną rozpoczyna wywołanie sprawy. Następnie przewodniczący sprawdza, czy wszyscy 
wezwani stawili się oraz czy nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy.  
Art. 382.  W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego, którego obecność jest obowiązkowa, prze-
wodniczący zarządza jego natychmiastowe zatrzymanie i doprowadzenie lub przerywa w tym celu rozprawę albo też sąd ją 
odracza. Przepis art. 376 § 1 zdanie trzecie stosuje się. 
Art. 383.  (uchylony) 
Art. 384.  § 1. Po sprawdzeniu obecności przewodniczący zarządza opuszczenie sali rozpraw przez świadków. Biegli 
pozostają na sali, jeżeli przewodniczący nie zarządzi inaczej. 
§ 2. Pokrzywdzony może wziąć udział w rozprawie, jeżeli się stawi, i pozostać na sali, choćby miał składać zeznania 
jako świadek.84) W tym wypadku sąd przesłuchuje go w pierwszej kolejności. 
§ 3. Uznając to za celowe sąd może zobowiązać pokrzywdzonego do obecności na rozprawie lub jej części. 
§ 4. (uchylony) 
Rozdział 45 
Przewód sądowy 
Art. 385. § 1. Przewód sądowy rozpoczyna się od zwięzłego przedstawienia przez oskarżyciela zarzutów oskarżenia. 
§ 1a. Jeżeli w rozprawie nie bierze udziału oskarżyciel, przewodniczący dokonuje zwięzłego przedstawienia zarzutów 
oskarżenia. 
§ 2. Jeśli wniesiono odpowiedź na akt oskarżenia, przewodniczący informuje o jej treści. 
                                                           
84) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 58 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 77 – Poz. 30 
 
Art. 386.  § 1.85) Jeżeli oskarżony bierze udział w rozprawie głównej, przewodniczący, po przedstawieniu zarzutów 
oskarżenia, poucza go o prawie składania wyjaśnień, odmowy wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, składania wniosków 
dowodowych i konsekwencjach nieskorzystania z tego uprawnienia, po czym pyta go, czy przyznaje się do zarzucanego mu 
czynu oraz czy chce złożyć wyjaśnienia i jakie. 
§ 2. Po przesłuchaniu oskarżonego przewodniczący poucza go o prawie zadawania pytań osobom przesłuchiwanym 
oraz składania wyjaśnień co do każdego dowodu. 
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do oskarżonego, który stawi się po raz pierwszy na kolejnej rozprawie 
głównej. 
Art. 387.  § 1. Do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych na rozprawie głównej oskar-
żony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności, może złożyć wnio-
sek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie mu określonej kary lub środka karnego, orzeczenie przepadku lub środ-
ka kompensacyjnego bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Wniosek może również dotyczyć wydania okreś-
lonego rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu. Jeżeli oskarżony nie ma obrońcy z wyboru, sąd może, 
na jego wniosek, wyznaczyć mu obrońcę z urzędu. 
§ 1a.86) Przed uwzględnieniem wniosku o wydanie wyroku skazującego sąd poucza obecnego oskarżonego o treści 
art. 447 § 5.  
§ 2. Sąd może uwzględnić wniosek o wydanie wyroku skazującego, gdy okoliczności popełnienia przestępstwa i wina 
nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy w całości; uwzględnie-
nie wniosku jest możliwe jedynie wówczas, gdy nie sprzeciwia się temu prokurator, a także pokrzywdzony należycie po-
wiadomiony o terminie rozprawy oraz pouczony o możliwości zgłoszenia przez oskarżonego takiego wniosku. 
§ 3. Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku oskarżonego od dokonania w nim wskazanej przez siebie zmiany. 
Przepis art. 341 § 3 stosuje się odpowiednio. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Przychylając się do wniosku, sąd może uznać za ujawnione dowody wymienione w akcie oskarżenia lub doku-
menty przedłożone przez stronę. 
Art. 388.  Za zgodą obecnych stron sąd może przeprowadzić postępowanie dowodowe tylko częściowo, jeżeli wyjaś-
nienia oskarżonego przyznającego się do winy nie budzą wątpliwości. 
Art. 389.  § 1. Jeżeli oskarżony nie stawił się na rozprawę, odmawia wyjaśnień lub wyjaśnia odmiennie niż poprzed-
nio albo oświadcza, że pewnych okoliczności nie pamięta, wolno na rozprawie odczytywać tylko w odpowiednim zakresie 
protokoły jego wyjaśnień złożonych poprzednio w charakterze oskarżonego w tej lub innej sprawie w postępowaniu przy-
gotowawczym lub przed sądem albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę. 
§ 2. Po odczytaniu protokołu przewodniczący zwraca się do oskarżonego o wypowiedzenie się co do jego treści 
i o wyjaśnienie zachodzących sprzeczności. 
§ 3. Wolno na rozprawie odczytać wyjaśnienia współoskarżonego, który zmarł. 
Art. 390.  § 1. Oskarżony ma prawo być obecny przy wszystkich czynnościach postępowania dowodowego. 
§ 2. W wyjątkowych wypadkach, gdy należy się obawiać, że obecność oskarżonego mogłaby oddziaływać krępująco 
na wyjaśnienia współoskarżonego albo na zeznania świadka lub biegłego, przewodniczący może zarządzić, aby na czas 
przesłuchania danej osoby oskarżony opuścił salę sądową. Przepis art. 375 § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. W wypadkach przewidzianych w § 2 przewodniczący może również przeprowadzić przesłuchanie przy użyciu 
urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim 
przekazem obrazu i dźwięku. W miejscu składania wyjaśnień lub zeznań w czynności bierze udział referendarz sądowy, 
asystent sędziego lub urzędnik sądowy. 
Art. 391.  § 1.87) Jeżeli świadek bezpodstawnie odmawia zeznań, zeznaje odmiennie niż poprzednio albo oświadczy, 
że pewnych okoliczności nie pamięta, albo przebywa za granicą lub nie można mu było doręczyć wezwania, albo nie stawił 
się z powodu niedających się usunąć przeszkód lub przewodniczący zaniechał wezwania świadka na podstawie art. 350a, 
                                                           
85) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 59 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
86) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 60 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
87) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 61 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 78 – Poz. 30 
 
a także wtedy, gdy świadek zmarł, wolno odczytywać w odpowiednim zakresie protokoły złożonych poprzednio przez 
niego zeznań w postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem w tej lub innej sprawie albo w innym postępowaniu 
przewidzianym przez ustawę.  
§ 1a. (uchylony) 
§ 1b. (uchylony) 
§ 1c. (uchylony) 
§ 1d. (uchylony) 
§ 2. W warunkach określonych w § 1, a także w wypadku określonym w art. 182 § 3, wolno również odczytywać na 
rozprawie protokoły złożonych poprzednio przez świadka wyjaśnień w charakterze oskarżonego. 
§ 3. Przepis art. 389 § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 392.  § 1. Wolno odczytywać na rozprawie głównej protokoły przesłuchania świadków i oskarżonych, sporzą-
dzone w postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę, gdy 
bezpośrednie przeprowadzenie dowodu nie jest niezbędne, a żadna z obecnych stron temu się nie sprzeciwia. 
§ 2. Sprzeciw strony, której zeznania lub wyjaśnienia nie dotyczą, nie stoi na przeszkodzie odczytaniu protokołu. 
Art. 393.  § 1. Wolno odczytywać na rozprawie protokoły oględzin, przeszukania i zatrzymania rzeczy, opinie biegłych, 
instytutów, zakładów lub instytucji, dane o karalności, wyniki wywiadu środowiskowego oraz wszelkie dokumenty urzę-
dowe złożone w postępowaniu przygotowawczym lub sądowym albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę. 
Nie wolno jednak odczytywać notatek dotyczących czynności, z których wymagane jest sporządzenie protokołu. 
§ 2. Wolno również odczytywać zawiadomienie o przestępstwie, chyba że zostało złożone do protokołu, o którym 
mowa w art. 304a. 
§ 3. Mogą być odczytywane na rozprawie wszelkie dokumenty prywatne, powstałe poza postępowaniem karnym, 
w szczególności oświadczenia, publikacje, listy oraz notatki. 
§ 4. Wolno odczytywać na rozprawie protokoły zeznań świadka przesłuchanego w warunkach określonych w art. 184. 
Rozprawa jest wówczas niejawna; przepisu art. 361 § 1 nie stosuje się. 
Art. 393a. W warunkach określonych w art. 389 § 1 i 3, art. 391 § 1 i 2, art. 392 i art. 393 wolno również odczytywać 
lub odtwarzać zapisy, o których mowa w art. 145 § 1 i art. 147 § 1–2b. 
Art. 394.  § 1.88) Dane dotyczące osoby oskarżonego oraz wyniki wywiadu środowiskowego odczytuje się na żądanie 
oskarżonego lub obrońcy.  
§ 1a. (uchylony) 
§ 2.89) Protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie odczytuje się: 
1) na wniosek strony, która nie miała możliwości zapoznania się z ich treścią; przepis art. 392 § 2 stosuje się odpowied-
nio, lub 
2) gdy sąd uzna to za niezbędne. 
Art. 394a.90) Protokoły i dokumenty, o których mowa w art. 389 § 1 i 3, art. 391 § 1 i 2, art. 392 § 1, art. 393, art. 393a 
i art. 394 § 1, odczytuje przewodniczący lub na jego zarządzenie członek składu orzekającego bądź protokolant.  
Art. 395.91) Jeżeli nie stoją temu na przeszkodzie właściwości dowodów rzeczowych, na wniosek strony lub gdy sąd 
uzna to za niezbędne, sprowadza się je na salę rozpraw i udostępnia stronom, a w razie potrzeby – świadkom i biegłym.  
Art. 396.  § 1.92) Jeżeli strona wniosła o sprowadzenie dowodu rzeczowego lub sąd uznał to za niezbędne, a zapozna-
nie się z dowodem rzeczowym przez pełny skład sądu napotyka znaczne trudności albo jeżeli strony wyrażają na to zgodę, 
sąd wyznacza do tej czynności sędziego ze swego składu albo sąd wezwany. 
§ 1a.93) Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie dopuszczenia dowodu z oględzin. 
                                                           
88) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 62 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
89) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 62 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
90) Dodany przez art. 1 pkt 63 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
91) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 64 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
92) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 65 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
93) Dodany przez art. 1 pkt 65 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 79 – Poz. 30 
 
§ 2. Sąd może zlecić przesłuchanie świadka sędziemu wyznaczonemu ze swego składu lub sądowi wezwanemu, 
w którego okręgu świadek przebywa, jeżeli świadek nie stawił się z powodu przeszkód zbyt trudnych do usunięcia. 
§ 3. W czynnościach wskazanych w § 1–2 mają prawo brać udział strony, obrońcy i pełnomocnicy.94) Oskarżonego 
pozbawionego wolności sprowadza się tylko wtedy, gdy sąd uzna to za konieczne. 
§ 4.95) Sędzia wyznaczony lub sąd wezwany może przeprowadzić także inny dowód, którego potrzeba wyłoni się 
w toku czynności wskazanych w § 1–2.  
Art. 396a.  § 1. Jeżeli dopiero w toku rozprawy ujawnią się istotne braki postępowania przygotowawczego, a ich usu-
nięcie przez sąd uniemożliwiałoby wydanie prawidłowego orzeczenia w rozsądnym terminie, zaś przeszkód tych nie można 
usunąć, stosując przepis art. 396, sąd może przerwać albo odroczyć rozprawę, zakreślając oskarżycielowi publicznemu 
termin do przedstawienia dowodów, których przeprowadzenie pozwoliłoby na usunięcie dostrzeżonych braków. 
§ 2. Oskarżyciel publiczny w celu zebrania dowodów, o których mowa w § 1, może przedsięwziąć osobiście, 
a prokurator także zlecić Policji dokonanie niezbędnych czynności dowodowych. 
§ 3. Oskarżyciel publiczny w wypadku niemożności dotrzymania zakreślonego terminu może zwrócić się do sądu 
o jego przedłużenie. 
§ 4. Jeżeli oskarżyciel publiczny w wyznaczonym terminie nie przedstawi stosownych dowodów, sąd rozstrzyga na 
korzyść oskarżonego wątpliwości wynikające z nieprzeprowadzenia tych dowodów 
Art. 397.  (uchylony) 
Art. 398.  § 1. Jeżeli na podstawie okoliczności, które wyszły na jaw w toku rozprawy, oskarżyciel zarzucił oskarżo-
nemu inny czyn oprócz objętego aktem oskarżenia, sąd może za zgodą oskarżonego rozpoznać nowe oskarżenie na tej 
samej rozprawie, chyba że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania przygotowawczego co do nowego czynu. 
§ 2. W razie odroczenia rozprawy oskarżyciel wnosi nowy lub dodatkowy akt oskarżenia. 
Art. 399.  § 1. Jeżeli w toku rozprawy okaże się, że nie wychodząc poza granice oskarżenia można czyn zakwalifiko-
wać według innego przepisu prawnego, sąd uprzedza o tym obecne na rozprawie strony. 
§ 2. Na wniosek oskarżonego można przerwać rozprawę w celu umożliwienia mu przygotowania się do obrony. 
Art. 400.  § 1. Jeżeli po rozpoczęciu przewodu sądowego ujawni się, że czyn oskarżonego stanowi wykroczenie, sąd, 
nie przekazując sprawy właściwemu sądowi, rozpoznaje ją w tym samym składzie, stosując w dalszym jej toku przepisy 
Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się również w sprawach o wykroczenia popełnione przez żołnierzy w czynnej służbie woj-
skowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie. 
Art. 401.  § 1. Przewodniczący może przerwać rozprawę główną w celu przygotowania przez strony wniosków dowo-
dowych lub sprowadzenia dowodu albo dla wypoczynku lub z innej ważnej przyczyny. 
§ 2.96) Każdorazowa przerwa w rozprawie może trwać nie dłużej niż 42 dni.  
Art. 402.  § 1. Jeżeli przewodniczący, zarządzając przerwę, oznaczy jednocześnie czas i miejsce dalszego ciągu roz-
prawy, osoby obecne na rozprawie przerwanej, których obecność była obowiązkowa, są obowiązane stawić się w nowym 
terminie bez wezwania. Przepis art. 285 stosuje się odpowiednio. Osoby uprawnione do stawiennictwa nie muszą być za-
wiadamiane o nowym terminie, nawet jeśli nie uczestniczyły w rozprawie przerwanej. 
§ 1a. Oskarżonego, którego obecność jest obowiązkowa, nie wzywa się w sytuacjach określonych w art. 376 lub 
art. 377, jeżeli okres przerwy uniemożliwia jego wezwanie oraz stawienie się na rozprawę po przerwie. 
§ 2. Rozprawę przerwaną prowadzi się po przerwie w dalszym ciągu, a od początku – jeżeli skład sądu uległ zmianie 
albo sąd uzna to za konieczne. 
§ 3. W razie przekroczenia terminu przerwy rozprawę uważa się za odroczoną. 
Art. 403.  Orzeczenia zapadające w czasie przerwy w rozprawie wydaje się w składzie rozpoznającym sprawę, 
a w wypadku niemożności jego utworzenia – w takim samym składzie. 
                                                           
94) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 65 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
95) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 65 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
96) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 66 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 80 – Poz. 30 
 
Art. 404.  § 1. Sąd może odroczyć rozprawę tylko wtedy, gdy zarządzenie przerwy nie byłoby wystarczające. 
§ 2. Rozprawę odroczoną prowadzi się w nowym terminie od początku. Sąd może wyjątkowo prowadzić rozprawę 
odroczoną w dalszym ciągu, chyba że skład sądu uległ zmianie. 
§ 3. W wypadku podjęcia postępowania zawieszonego przepis § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 404a. (uchylony) 
Art. 405.  § 1.97) Po przeprowadzeniu dowodów dopuszczonych w sprawie przewodniczący zapytuje strony, czy wno-
szą o uzupełnienie postępowania dowodowego i w razie odpowiedzi przeczącej – zamyka przewód sądowy. 
§ 2.98) Z chwilą zamknięcia przewodu sądowego ujawnione są bez odczytywania wszystkie protokoły i dokumenty 
podlegające odczytaniu na rozprawie, które nie zostały odczytane. 
§ 3.98) Protokołami i dokumentami, o których mowa w § 2, są protokoły i dokumenty: 
1) wskazane przez oskarżyciela w akcie oskarżenia jako dowody, których przeprowadzenia na rozprawie głównej się on 
domaga, z wyjątkiem tych, co do których sąd oddalił wniosek dowodowy; 
2) wskazane we wniosku dowodowym strony, który został uwzględniony; 
3) dopuszczone przez sąd z urzędu. 
§ 4.98) O ujawnieniu bez odczytywania protokołów i dokumentów zamieszcza się wzmiankę w protokole rozprawy. 
Wskazywanie poszczególnych protokołów i dokumentów nie jest konieczne. 
Rozdział 46 
Głosy końcowe 
Art. 406.  § 1. Po zamknięciu przewodu sądowego przewodniczący udziela głosu stronom, ich przedstawicielom oraz 
przedstawicielowi społecznemu. Głos zabierają w następującej kolejności: oskarżyciel publiczny, oskarżyciel posiłkowy, 
oskarżyciel prywatny, przedstawiciel społeczny, obrońca oskarżonego i oskarżony. Przedstawiciele procesowi stron zabie-
rają głos przed stronami. 
§ 2. Jeżeli oskarżyciel ponownie zabiera głos, należy również udzielić głosu obrońcy i oskarżonemu. 
Art. 407.  (uchylony) 
Rozdział 47 
Wyrokowanie 
Art. 408.  Po wysłuchaniu głosów końcowych sąd niezwłocznie przystępuje do narady. 
Art. 409.  Sąd aż do ogłoszenia wyroku może wznowić przewód sądowy, zwłaszcza w wypadku przewidzianym 
w art. 399, albo też udzielić dodatkowego głosu uczestnikom postępowania, o których mowa w art. 406 § 1. 
Art. 410.  Podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej. 
Art. 411.  § 1. W sprawie zawiłej albo z innych ważnych powodów sąd może odroczyć wydanie wyroku na czas nie-
przekraczający 14 dni.  
§ 2. W razie przekroczenia tego terminu rozprawę prowadzi się od początku. 
§ 3. W postanowieniu o odroczeniu wydania wyroku należy wskazać czas i miejsce jego ogłoszenia. 
Art. 412.  Niezwłocznie po ukończeniu głosowania sąd sporządza wyrok na piśmie. 
Art. 413.  § 1. Każdy wyrok powinien zawierać: 
1) oznaczenie sądu, który go wydał, oraz sędziów, ławników, oskarżycieli i protokolanta; 
2) datę oraz miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku; 
3) imię, nazwisko oraz inne dane określające tożsamość oskarżonego; 
4) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu; 
5) rozstrzygnięcie sądu; 
6) wskazanie zastosowanych przepisów ustawy karnej. 
                                                           
97) Oznaczenie § 1 nadane przez art. 1 pkt 67 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
98) Dodany przez art. 1 pkt 67 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 81 – Poz. 30 
 
§ 2. Wyrok skazujący powinien ponadto zawierać: 
1) dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu oraz jego kwalifikację prawną; 
2) rozstrzygnięcia co do kary i środków karnych, środków kompensacyjnych i przepadku, a w razie potrzeby – co do 
zaliczenia na ich poczet okresów wskazanych w art. 63 Kodeksu karnego. 
Art. 414.  § 1. W razie stwierdzenia po rozpoczęciu przewodu sądowego okoliczności wyłączającej ściganie lub da-
nych przemawiających za warunkowym umorzeniem postępowania, sąd wyrokiem umarza postępowanie albo umarza je 
warunkowo. Jednakże w razie stwierdzenia okoliczności wymienionych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 sąd wydaje wyrok uniewin-
niający, chyba że sprawca w chwili czynu był niepoczytalny. 
§ 2. Umarzając postępowanie sąd stosuje odpowiednio art. 322 § 2 i 3, art. 323 § 1 i 2 oraz art. 340 § 2 i 3. 
§ 3. Sąd stosuje środek zabezpieczający wskazany w art. 93a § 2 Kodeksu karnego, w art. 22 § 3 pkt 5 i 6 Kodeksu 
karnego skarbowego lub orzeka przepadek przedmiotów wskazany w art. 45a Kodeksu karnego, jeżeli wyniki przewodu 
sądowego to uzasadniają, a umorzenie następuje z powodu niepoczytalności sprawcy w chwili popełnienia czynu. 
§ 4. Umarzając postępowanie warunkowo, sąd stosuje odpowiednio art. 341. 
§ 5. Przewidując możliwość warunkowego umorzenia postępowania albo możliwość orzeczenia kary z warunkowym 
zawieszeniem jej wykonania, sąd może wznowić przewód sądowy celem odpowiedniego zastosowania art. 341 § 3; wów-
czas sąd może zarządzić przerwę. 
Art. 415.  § 1. W razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania w wypadkach wskazanych 
w ustawie sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, obowiązek naprawienia, w całości lub w części, szkody lub 
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, obowiązku naprawienia szkody lub zadość- 
uczynienia za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem 
innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono. 
§ 2. Jeżeli orzeczony obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiązka orze-
czona na rzecz pokrzywdzonego nie pokrywają całej szkody lub nie stanowią pełnego zadośćuczynienia za doznaną 
krzywdę, pokrzywdzony może dochodzić dodatkowych roszczeń w postępowaniu cywilnym. 
Art. 415a.  § 1. W razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania sąd uwzględnia wniosek 
prokuratora, o którym mowa w art. 91a. Wniosku nie uwzględnia się, jeżeli roszczenie o zwrot korzyści majątkowej lub 
przepadek świadczenia jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono. 
§ 2. Orzeczenie w przedmiocie wniosku nie wyłącza możliwości dochodzenia roszczeń w postępowaniu cywilnym 
w zakresie nieuwzględnionym w tym orzeczeniu. 
Art. 416.  (uchylony) 
Art. 417.  Zaliczeniu na poczet orzeczonej kary podlega również okres tymczasowego aresztowania odbytego przez 
oskarżonego w innej sprawie, w której postępowanie toczyło się równocześnie, a zapadł w niej prawomocny wyrok unie-
winniający, umorzono postępowanie albo odstąpiono od wymierzenia kary. 
Art. 418.  § 1. Po podpisaniu wyroku przewodniczący ogłasza go publicznie; w czasie ogłaszania wyroku wszyscy 
obecni, z wyjątkiem sądu, stoją. 
§ 1a. Ogłaszając wyrok można pominąć treść zarzutów oskarżenia. 
§ 1b.99) Jeżeli ze względu na obszerność wyroku jego ogłoszenie wymagałoby zarządzenia przerwy lub odroczenia 
rozprawy, przewodniczący, ogłaszając wyrok, może poprzestać na zwięzłym przedstawieniu rozstrzygnięcia sądu oraz 
zastosowanych przepisów ustawy karnej. Przed ogłoszeniem wyroku przewodniczący uprzedza obecnych o takim sposobie 
ogłoszenia wyroku i o jego przyczynie oraz poucza o możliwości zapoznania się z pełną treścią wyroku po jego ogłoszeniu 
w sekretariacie sądu. 
§ 2. Zgłoszenie zdania odrębnego podaje się do wiadomości, a jeżeli członek składu orzekającego, który zgłosił zda-
nie odrębne, wyraził na to zgodę, także jego nazwisko. 
§ 3.100) Po ogłoszeniu przewodniczący lub jeden z członków składu orzekającego podaje ustnie najważniejsze powo-
dy wyroku, chyba że na ogłoszeniu nikt się nie stawił. 
                                                           
99) Dodany przez art. 1 pkt 68 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2; wszedł w życie z dniem 5 września 2019 r. 
100) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 68 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2; wszedł w życie z dniem 5 września 2019 r. 
        
Dziennik Ustaw – 82 – Poz. 30 
 
Art. 418a. W wypadku wyrokowania na posiedzeniu odbywającym się z wyłączeniem jawności treść wyroku udo-
stępnia się publicznie przez złożenie jego odpisu na okres 7 dni w sekretariacie sądu, o czym należy uczynić wzmiankę 
w protokole lub notatce urzędowej z posiedzenia. 
Art. 419.  § 1. Niestawiennictwo stron, ich obrońców i pełnomocników nie stoi na przeszkodzie ogłoszeniu wyroku. 
§ 2. (uchylony) 
Art. 420.  § 1.101) Jeżeli wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia co do przepadku, zaliczenia okresu rzeczywistego pozba-
wienia wolności, okresu zatrzymania prawa jazdy lub innego odpowiedniego dokumentu lub okresu stosowania środków 
zapobiegawczych wymienionych w art. 276, nałożenia obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia 
pojazdu albo dowodów rzeczowych, sąd orzeka o tym postanowieniem na posiedzeniu.  
§ 2.101) Jeżeli sąd nieprawidłowo zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności, okres zatrzymania prawa jazdy 
lub innego odpowiedniego dokumentu lub okres stosowania środków zapobiegawczych wymienionych w art. 276, stosuje 
się odpowiednio przepis § 1.  
§ 3.101) Strony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu, jeżeli jego przedmiotem jest rozstrzygnięcie co do przepadku 
albo dowodów rzeczowych. Oskarżonego pozbawionego wolności sprowadza się na posiedzenie tylko wtedy, gdy prezes 
sądu lub sąd uzna to za konieczne.  
§ 4. Na postanowienia, o których mowa w § 1 i § 2, przysługuje zażalenie. 
Art. 421.  Osobie niebędącej oskarżonym, która zgłasza roszczenie do mienia objętego przepadkiem przedmiotów, 
przysługuje prawo dochodzenia swych roszczeń tylko w drodze postępowania cywilnego. 
Art. 422.  § 1. W terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, strona, a w wypadku wyroku warunkowo uma-
rzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu, także pokrzywdzony, mogą złożyć wniosek o sporządzenie na piśmie 
i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sporządzenie uzasadnienia z urzędu nie zwalnia strony oraz pokrzywdzonego od złoże-
nia wniosku o doręczenie uzasadnienia. Wniosek składa się na piśmie. 
§ 1a. Wniosek, o którym mowa w § 1, może również złożyć podmiot zobowiązany określony w art. 91a. Przepis § 1 
stosuje się odpowiednio. 
§ 2. We wniosku należy wskazać, czy dotyczy całości wyroku czy też niektórych czynów, których popełnienie oskar-
życiel zarzucił oskarżonemu, bądź też jedynie rozstrzygnięcia o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu. Wnio-
sek niepochodzący od oskarżonego powinien również wskazywać tego z oskarżonych, którego dotyczy. 
§ 2a. Dla oskarżonego pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i – pomimo złożenia wniosku o doprowadzenie 
go na termin rozprawy, na którym ogłoszono wyrok – nie był obecny podczas ogłoszenia wyroku, termin wymieniony w § 1 
biegnie od daty doręczenia mu wyroku. 
§ 3. Prezes sądu odmawia przyjęcia wniosku złożonego przez osobę nieuprawnioną, po terminie lub jeżeli zachodzą 
okoliczności, o których mowa w art. 120 § 2. Na zarządzenie przysługuje zażalenie. 
§ 4. Zarządzenie, o którym mowa w § 3, może wydać również referendarz sądowy. 
Art. 423.  § 1.102) Uzasadnienie wyroku powinno być sporządzone w ciągu 14 dni od daty wpływu do sądu wniosku 
o sporządzenie uzasadnienia, a w wypadku sporządzenia uzasadnienia z urzędu – od daty ogłoszenia wyroku; w sprawie 
zawiłej lub z innej ważnej przyczyny, w razie niemożności sporządzenia uzasadnienia w terminie, prezes sądu może prze-
dłużyć ten termin na czas oznaczony.  
§ 1a. W wypadku złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w części odnoszącej się do niektórych czynów, których 
popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, bądź też jedynie do rozstrzygnięcia o karze i o innych konsekwencjach 
prawnych czynu lub w części odnoszącej się do niektórych oskarżonych sąd może ograniczyć zakres uzasadnienia do tych 
tylko części wyroku, których wniosek dotyczy. 
§ 2. Wyrok z uzasadnieniem doręcza się temu, kto złożył wniosek na podstawie art. 422. Przepis art. 100 § 7 stosuje 
się odpowiednio. 
Art. 424.  § 1. Uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe: 
1) wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach 
i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych; 
2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku. 
                                                           
101) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 69 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
102) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 70 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 83 – Poz. 30 
 
§ 2. W uzasadnieniu wyroku należy ponadto przytoczyć okoliczności, które sąd miał na względzie przy wymiarze 
kary, a zwłaszcza przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary, środków zabezpieczających oraz przy innych 
rozstrzygnięciach zawartych w wyroku. 
§ 3. W wypadku złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku jedynie co do rozstrzygnięcia o karze i o innych konse-
kwencjach prawnych czynu albo o uzasadnienie wyroku wydanego w trybie art. 343, art. 343a lub art. 387 uzasadnienie 
powinno zawierać co najmniej wyjaśnienie podstawy prawnej tego wyroku oraz wskazanych rozstrzygnięć. 
DZIAŁ IX 
Postępowanie odwoławcze 
Rozdział 48 
Przepisy ogólne 
Art. 425.  § 1. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przysługuje środek odwoławczy stronom oraz innym 
osobom wskazanym w przepisach ustawy. 
§ 2. Orzeczenie można zaskarżyć w całości lub w części. Można także zaskarżyć brak określonego rozstrzygnięcia. 
Przedmiotem zaskarżenia może być również samo uzasadnienie orzeczenia. 
§ 3. Odwołujący się może skarżyć jedynie rozstrzygnięcia lub ustalenia naruszające jego prawa lub szkodzące jego inte-
resom. Ograniczenie to nie dotyczy oskarżyciela publicznego. 
§ 4. Oskarżyciel publiczny ma prawo wnieść środek odwoławczy także na korzyść oskarżonego. 
Art. 426.  § 1. Od orzeczeń sądu odwoławczego oraz od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje 
środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
§ 2.103) Od postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydanego na skutek zażalenia, a także od wy-
danego w toku postępowania odwoławczego postanowienia o przeprowadzeniu obserwacji, zastosowaniu środka zapobie-
gawczego, nałożeniu kary porządkowej, zawieszeniu postępowania oraz w przedmiocie kosztów procesu, o których po raz 
pierwszy orzekał sąd odwoławczy, przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego. Jeżeli 
zaskarżone postanowienie wydał sąd w składzie jednego sędziego, zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy w składzie trzech 
sędziów, chyba że zażalenie dotyczy postanowienia o nałożeniu kary porządkowej lub w przedmiocie kosztów procesu.  
Art. 427.  § 1. Odwołujący się powinien wskazać zaskarżone rozstrzygnięcie lub ustalenie, a także podać, czego się 
domaga. 
§ 2. Jeżeli środek odwoławczy pochodzi od oskarżyciela publicznego, obrońcy lub pełnomocnika, powinien ponadto 
zawierać wskazanie zarzutów stawianych rozstrzygnięciu oraz uzasadnienie. 
§ 3. Odwołujący się może również wskazać nowe fakty lub dowody, jeżeli nie mógł powołać ich w postępowaniu 
przed sądem pierwszej instancji. 
§ 3a.104) W środku odwoławczym nie można podnosić zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z urzędu, chyba że oko-
liczność, która ma być udowodniona, ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony czyn zabroniony, czy sta-
nowi on przestępstwo i jakie, czy czyn zabroniony został popełniony w warunkach, o których mowa w art. 64 lub art. 65 
Kodeksu karnego, lub czy zachodzą warunki do orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycznym na podstawie art. 93g 
Kodeksu karnego.  
§ 4. (uchylony) 
§ 5. (uchylony) 
Art. 428.  § 1. Środek odwoławczy wnosi się na piśmie do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. 
§ 2. Strona może złożyć pisemną odpowiedź na środek odwoławczy. 
Art. 429.  § 1. Prezes sądu pierwszej instancji odmawia przyjęcia środka odwoławczego, jeżeli wniesiony został po 
terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z mocy ustawy. 
§ 2. Na zarządzenie odmawiające przyjęcia środka odwoławczego na podstawie § 1 lub art. 120 § 2 przysługuje zaża-
lenie. 
                                                           
103) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 71 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
104) Dodany przez art. 1 pkt 72 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 84 – Poz. 30 
 
Art. 430.  § 1. Sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania przyjęty środek odwoławczy, jeżeli zachodzą okoliczności 
określone w art. 429 § 1 albo jeżeli przyjęcie tego środka nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu. 
§ 2. Na postanowienie przysługuje zażalenie do innego równorzędnego składu sądu odwoławczego, chyba że zostało 
wydane przez Sąd Najwyższy. 
Art. 431.  § 1. Środek odwoławczy można cofnąć. 
§ 2. Oskarżony może cofnąć wniesiony na jego korzyść środek odwoławczy, chyba że wniósł go oskarżyciel publicz-
ny lub zachodzi wypadek przewidziany w art. 79. 
§ 3. Środka odwoławczego wniesionego na korzyść oskarżonego nie można bez jego zgody cofnąć. 
Art. 432.  Cofnięty środek odwoławczy sąd odwoławczy pozostawia bez rozpoznania, chyba że zachodzi jedna 
z przyczyn wymienionych w art. 439 lub art. 440. 
Art. 433.  § 1. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały 
wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu – również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 
§ 1–3, a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435, art. 439 § 1, art. 440 i art. 455.  
§ 2. Sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w środku odwoławczym, 
chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 434. § 1. Sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego jedynie: 
1) wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść środek odwoławczy, oraz 
2) w granicach zaskarżenia, chyba że ustawa nakazuje wydanie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia, oraz 
3) w razie stwierdzenia uchybień podniesionych w środku odwoławczym, chyba że środek odwoławczy nie pochodzi od 
oskarżyciela publicznego lub pełnomocnika i nie podniesiono w nim zarzutów albo ustawa nakazuje wydanie orze-
czenia niezależnie od podniesionych zarzutów. 
§ 2. Środek odwoławczy wniesiony na niekorzyść oskarżonego może spowodować orzeczenie także na korzyść 
oskarżonego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 440 lub art. 455. 
§ 3. (uchylony) 
§ 4. W przypadku skazania z zastosowaniem art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skar-
bowego sąd odwoławczy może orzec na niekorzyść oskarżonego, i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych 
zarzutów, także wówczas, jeżeli środek odwoławczy wniesiono wyłącznie na korzyść oskarżonego, który po wydaniu wy-
roku odwołał lub w istotny sposób zmienił swoje wyjaśnienia lub zeznania. Nie dotyczy to jednak przypadku zasadnego 
podniesienia zarzutu obrazy prawa materialnego lub stwierdzenia przez sąd odwoławczy okoliczności uzasadniających 
uchylenie orzeczenia, określonych w art. 439 § 1. 
§ 5. (uchylony) 
Art. 435.  Sąd odwoławczy uchyla lub zmienia orzeczenie na korzyść współoskarżonych, choćby nie wnieśli środka 
odwoławczego, jeżeli je uchylił lub zmienił na rzecz współoskarżonego, którego środek odwoławczy dotyczył, gdy te same 
względy przemawiają za uchyleniem lub zmianą na rzecz tamtych. 
Art. 436.  Sąd może ograniczyć rozpoznanie środka odwoławczego tylko do poszczególnych uchybień, podniesionych 
przez stronę lub podlegających uwzględnieniu z urzędu, jeżeli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające do wydania 
orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne lub bezprzedmiotowe dla dalszego toku postępowania. 
Art. 437.  § 1.105) Po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, zmianie lub uchyleniu za-
skarżonego orzeczenia w całości lub w części.  
§ 2. Sąd odwoławczy zmienia zaskarżone orzeczenie, orzekając odmiennie co do istoty, lub uchyla je i umarza postę-
powanie; w innych wypadkach uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpozna-
nia. Uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wska-
zanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. 
                                                           
105) Zdanie drugie uchylone przez art. 1 pkt 73 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 85 – Poz. 30 
 
Art. 438.  Orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia: 
1)106)  obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu; 
1a)107)  obrazy przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w pkt 1, chyba że pomimo błędnej podstawy 
prawnej orzeczenie odpowiada prawu;  
2) obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia; 
3) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orze-
czenia; 
4) rażącej niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środ-
ka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka. 
Art. 439.  § 1. Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzecze-
nia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli: 
1) w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona lub niezdolna do orzekania bądź podlegająca wyłączeniu na 
podstawie art. 40; 
2) sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z jego członków nie był obecny na całej rozprawie; 
3) sąd powszechny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu szczególnego albo sąd szczególny orzekł w sprawie 
należącej do właściwości sądu powszechnego; 
4) sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu; 
5) orzeczono karę, środek karny, środek kompensacyjny lub środek zabezpieczający nieznane ustawie; 
6) zapadło z naruszeniem zasady większości głosów lub nie zostało podpisane przez którąkolwiek z osób biorących 
udział w jego wydaniu; 
7) zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia, uniemożliwiająca jego wykonanie; 
8) zostało wydane pomimo to, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomoc-
nie zakończone; 
9) zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie, określonych w art. 17 § 1 pkt 5, 6 i 8–11; 
10) oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 lub 
obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy; 
11) sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa. 
§ 2. Uchylenie orzeczenia jedynie z powodów określonych w § 1 pkt 9–11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. 
§ 3. W posiedzeniu mają prawo wziąć udział strony, obrońcy i pełnomocnicy. Przepis art. 451 stosuje się odpowiednio. 
Art. 439a.  Orzeczenia w sprawie o wykroczenie nie uchyla się z tego tylko powodu, że sąd orzekł w postępowaniu 
karnym zamiast w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. 
Art. 440.  Jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic 
zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie 
drugie uchyleniu. 
Art. 441.  § 1. Jeżeli przy rozpoznawaniu środka odwoławczego wyłoni się zagadnienie prawne wymagające zasadni-
czej wykładni ustawy, sąd odwoławczy może odroczyć rozpoznanie sprawy i przekazać zagadnienie do rozstrzygnięcia 
Sądowi Najwyższemu. 
§ 2. Sąd Najwyższy może przekazać rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego powiększonemu składowi tego sądu. 
§ 3. Uchwała Sądu Najwyższego jest w danej sprawie wiążąca. 
§ 4. Prokurator, obrońcy i pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w posiedzeniu. 
§ 5. Sąd Najwyższy może przejąć sprawę do swego rozpoznania. 
                                                           
106) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 74 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
107) Dodany przez art. 1 pkt 74 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 86 – Poz. 30 
 
Art. 442.  § 1. Sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, orzeka w granicach, w jakich nastąpiło 
przekazanie. Uchylenie wyroku tylko w zakresie rozstrzygnięcia o karze albo innym środku nie stoi na przeszkodzie unie-
winnieniu oskarżonego lub umorzeniu postępowania. 
§ 2. W wypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sąd orzekający w pierwszej instancji, przeprowadzając 
postępowanie w zakresie dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie wyroku, może poprzestać na ich ujawnieniu. 
§ 3. Zapatrywania prawne i wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania są wiążące dla sądu, które-
mu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania mogą 
dotyczyć wyłącznie dowodów i innych czynności, które powinny być przeprowadzone, lub okoliczności, które należy wy-
jaśnić.108) Wskazania sądu odwoławczego nie mogą dotyczyć sposobu oceny poszczególnych dowodów.109) 
Art. 443.  W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wolno w dalszym postępowaniu wydać orzeczenie 
surowsze niż uchylone tylko wtedy, gdy orzeczenie to było zaskarżone na niekorzyść oskarżonego albo na korzyść oskar-
żonego w warunkach określonych w art. 434 § 4. Nie dotyczy to orzekania o środkach zabezpieczających wymienionych 
w art. 93a § 1 Kodeksu karnego. 
Art. 443a.110) § 1. Do zaskarżenia uzasadnienia orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy art. 438 i art. 440. 
§ 2. Środkiem odwoławczym od uzasadnienia orzeczenia jest zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. W razie wnie-
sienia apelacji i zażalenia – zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy łącznie z apelacją. 
§ 3. Strony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądu odwoławczego rozpoznającego zażalenie. Przepis art. 451 
stosuje się odpowiednio. 
§ 4. Po rozpoznaniu środka odwoławczego od uzasadnienia sąd orzeka o utrzymaniu w mocy lub zmianie zaskarżo-
nego uzasadnienia w całości lub w części.  
Rozdział 49 
Apelacja 
Art. 444.  § 1. Od wyroku sądu pierwszej instancji stronom, a pokrzywdzonemu od wyroku warunkowo umarzającego 
postępowanie, wydanego na posiedzeniu przysługuje apelacja. 
§ 2. Apelacja przysługuje również podmiotowi zobowiązanemu określonemu w art. 91a. 
Art. 445.  § 1. Termin do wniesienia apelacji wynosi 14 dni i biegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczenia 
mu wyroku z uzasadnieniem. 
§ 2. Apelacja wniesiona przed upływem terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wywołuje skutki 
określone w art. 422 i podlega rozpoznaniu; apelację taką można uzupełnić w terminie określonym w § 1. 
Art. 446.  § 1.111) Apelacja od wyroku sądu okręgowego, która nie pochodzi od prokuratora, powinna być sporządzo-
na i podpisana przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.  
§ 2. Do apelacji dołącza się odpowiednią liczbę odpisów dla stron przeciwnych; do apelacji wnoszonej do sądu ape-
lacyjnego dołącza się dodatkowo jeden odpis. 
Art. 447.  § 1. Apelację co do winy uważa się za zwróconą przeciwko całości wyroku. 
§ 2. Apelację co do kary uważa się za zwróconą przeciwko całości rozstrzygnięcia o karze i środkach karnych. 
§ 3. Apelację co do środka karnego, środka kompensacyjnego albo przepadku uważa się za zwróconą odpowiednio 
przeciwko całości rozstrzygnięcia o środkach karnych albo o środkach kompensacyjnych albo o przepadku. 
§ 4. W apelacji można podnosić zarzuty, które nie stanowiły lub nie mogły stanowić przedmiotu zażalenia. 
§ 5. Podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4, związane z treścią zawartego porozumie-
nia, o którym mowa w art. 343, art. 343a i art. 387. 
§ 6.112) Podstawą apelacji nie mogą być wyłącznie zarzuty, których uwzględnienie mogłoby nastąpić w trybie określo-
nym w art. 105, art. 420 lub art. 626. Przepisy art. 118 § 1 i 2 stosuje się.  
                                                           
108) Zdanie drugie dodane przez art. 1 pkt 75 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
109) Zdanie trzecie dodane przez art. 1 pkt 75 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
110) Dodany przez art. 1 pkt 76 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
111) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 77 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
112) Dodany przez art. 1 pkt 78 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 87 – Poz. 30 
 
Art. 448.  § 1. O przyjęciu apelacji zawiadamia się prokuratora oraz obrońców i pełnomocników, a także strony, po 
czym akta przekazuje się niezwłocznie sądowi odwoławczemu. 
§ 2. Do zawiadomienia dołącza się odpis apelacji strony przeciwnej, chyba że w sprawie była wyłączona jawność 
rozprawy ze względu na ochronę informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. 
Art. 449.  § 1. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę na rozprawie, a w wypadkach przewidzianych przez ustawę – na 
posiedzeniu. 
§ 2.113) Jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia oraz w sprawach z oskarżenia 
prywatnego, sąd odwoławczy orzeka na rozprawie jednoosobowo, chyba że zaskarżone orzeczenie sąd pierwszej instancji 
wydał w innym składzie niż w składzie jednego sędziego.  
Art. 449a.  § 1. Jeżeli jest to niezbędne dla prawidłowego wyrokowania w sprawie, sąd odwoławczy przed wydaniem 
orzeczenia może zwrócić akta sprawy sądowi pierwszej instancji w celu uzupełnienia uzasadnienia zaskarżonego wyroku, 
jednocześnie szczegółowo wskazując kwestie, o które należy uzupełnić uzasadnienie. Kwestie te mogą dotyczyć uzupeł-
nienia zakresu uzasadnienia o inne części wyroku w wypadkach, o których mowa w art. 423 § 1a, lub uzupełnienia treści 
zawartych w uzasadnieniu w tym zakresie, w jakim zostało ono sporządzone.114) 
§ 2. Do uzupełnienia uzasadnienia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące sporządzania, doręczania i zaskarżania 
uzasadnienia wyroku. 
§ 3.115) Strona, która wniosła apelację, może ją uzupełnić w terminie 14 dni od daty doręczenia jej uzupełnionego uza-
sadnienia.  
Art. 450.  § 1. Udział w rozprawie prokuratora, a obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 i art. 80 jest obowiąz-
kowy. 
§ 2. Udział w rozprawie innych stron i ich pełnomocników oraz obrońcy w wypadkach niewymienionych w § 1 jest 
obowiązkowy wtedy, gdy prezes sądu lub sąd uzna to za konieczne. 
§ 3. Niestawiennictwo należycie zawiadomionych o terminie rozprawy stron, obrońców lub pełnomocników nie tamu-
je rozpoznania sprawy, chyba że ich udział jest obowiązkowy. 
Art. 451.  Sąd odwoławczy, na wniosek oskarżonego pozbawionego wolności złożony w terminie 7 dni od daty dorę-
czenia mu zawiadomienia o przyjęciu apelacji, zarządza sprowadzenie go na rozprawę, chyba że uzna za wystarczającą 
obecność obrońcy. Wniosek złożony po terminie podlega rozpoznaniu, jeżeli nie powoduje to konieczności odroczenia 
rozprawy. O prawie złożenia wniosku należy pouczyć oskarżonego. Jeżeli sąd nie zarządza sprowadzenia oskarżonego, 
który nie ma obrońcy, sąd, prezes sądu lub referendarz sądowy wyznacza obrońcę z urzędu. 
Art. 452.  § 1. (uchylony) 
§ 2.116) Sąd odwoławczy oddala wniosek dowodowy również, jeżeli: 
1) przeprowadzenie dowodu przez ten sąd byłoby niecelowe z przyczyn określonych w art. 437 § 2 zdanie drugie; 
2) dowód nie był powołany przed sądem pierwszej instancji, pomimo że składający wniosek mógł go wówczas powołać, 
lub okoliczność, która ma być udowodniona, dotyczy nowego faktu, niebędącego przedmiotem postępowania przed 
sądem pierwszej instancji, a składający wniosek mógł go wówczas wskazać. 
§ 3.117) Wniosku dowodowego nie można oddalić na podstawie § 2 pkt 2, jeżeli okoliczność, która ma być udowod-
niona, w granicach rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy, ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy został popełniony 
czyn zabroniony, czy stanowi on przestępstwo i jakie, czy czyn zabroniony został popełniony w warunkach, o których 
mowa w art. 64 lub art. 65 Kodeksu karnego, lub czy zachodzą warunki do orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycz-
nym na podstawie art. 93g Kodeksu karnego.  
Art. 453.  § 1. Przewód sądowy w sądzie odwoławczym rozpoczyna ustne sprawozdanie, w którym sędzia sprawo-
zdawca przedstawia przebieg i wyniki dotychczasowego postępowania, a w szczególności treść zaskarżonego wyroku oraz 
zarzuty i wnioski apelacyjne, jak również kwestie wymagające rozstrzygnięcia z urzędu. W miarę potrzeby odczytuje się 
z akt poszczególne ich części. 
                                                           
113) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 79 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
114) Zdanie drugie dodane w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 80 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
115) Dodany przez art. 1 pkt 80 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
116) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 81 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
117) Dodany przez art. 1 pkt 81 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 88 – Poz. 30 
 
§ 1a.118) Jeżeli na rozprawę stawili się jedynie uczestnicy postępowania, sąd może na wniosek lub za zgodą obecnych 
stron odstąpić od ustnego sprawozdania. Jeżeli na rozprawę nie stawił się nikt, sąd może odstąpić od ustnego sprawozda-
nia. W tych wypadkach przewód sądowy rozpoczyna ogłoszenie postanowienia o odstąpieniu od ustnego sprawozdania.  
§ 2. Strony mogą składać wyjaśnienia, oświadczenia i wnioski ustnie lub na piśmie; złożone na piśmie podlegają od-
czytaniu, przy czym przepis art. 394 stosuje się. 
§ 3. Przewodniczący udziela głosu uczestnikom postępowania, o których mowa w art. 406 § 1, w kolejności przez 
siebie ustalonej, przy czym najpierw udziela głosu skarżącemu. Oskarżonemu i jego obrońcy nie można odmówić zabrania 
głosu po przemówieniach innych uczestników postępowania. 
Art. 454.  § 1.119) Sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub 
co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie.  
§ 2. (uchylony) 
§ 3. (uchylony)120) 
Art. 455.  Nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy poprawia błędną kwalifikację prawną niezależnie od 
granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Poprawienie kwalifikacji prawnej na niekorzyść oskarżonego może nastąpić 
tylko wtedy, gdy wniesiono środek odwoławczy na jego niekorzyść. 
Art. 455a.  Nie można uchylić wyroku z tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych 
w art. 424. 
Art. 456.  O utrzymaniu w mocy, uchyleniu lub zmianie wyroku sądu pierwszej instancji sąd odwoławczy orzeka wy-
rokiem. 
Art. 457.  § 1. Uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie 14 dni. 
§ 2. Jeżeli sąd zmienia lub utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy, uzasadnienie sporządza się na wniosek strony, chyba 
że zostało złożone zdanie odrębne. Przepisy art. 422 i art. 423 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. W uzasadnieniu należy podać, czym kierował się sąd wydając wyrok oraz dlaczego zarzuty i wnioski apelacji sąd 
uznał za zasadne albo niezasadne. 
Art. 458.  Przepisy dotyczące postępowania przed sądem pierwszej instancji stosuje się odpowiednio w postępowaniu 
przed sądem odwoławczym, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej. 
Rozdział 50 
Zażalenie i sprzeciw 
Art. 459.  § 1. Zażalenie przysługuje na postanowienia sądu zamykające drogę do wydania wyroku, chyba że ustawa 
stanowi inaczej. 
§ 2. Zażalenie przysługuje także na postanowienia co do środka zabezpieczającego oraz na inne postanowienia 
w wypadkach przewidzianych w ustawie. 
§ 3. Zażalenie przysługuje stronom, a także osobie, której postanowienie bezpośrednio dotyczy, chyba że ustawa sta-
nowi inaczej. 
Art. 460.  Zażalenie lub sprzeciw wnosi się w terminie 7 dni od daty ogłoszenia postanowienia, a jeżeli ustawa naka-
zuje doręczenie postanowienia – od daty doręczenia. Dotyczy to również zażalenia na zawarte w wyroku rozstrzygnięcie 
w przedmiocie kosztów lub opłat; jeżeli jednak odwołujący się złoży wniosek o sporządzenie na piśmie oraz doręczenie 
uzasadnienia wyroku, zażalenie można wnieść w terminie przewidzianym do wniesienia apelacji. 
Art. 461.  § 1. Do zażalenia na postanowienie kończące postępowanie dołącza się odpowiednią liczbę odpisów dla 
osób, których dotyczy zaskarżone postanowienie. Odpisy te doręcza się tym osobom niezwłocznie. 
§ 2. O wniesieniu zażalenia na postanowienie inne niż wymienione w § 1 oraz sprzeciwu zawiadamia się osoby, któ-
rych dotyczy zaskarżone postanowienie. 
Art. 462.  § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zażalenie nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego postanowienia; 
sąd jednak, który je wydał, lub sąd powołany do rozpoznania zażalenia może wstrzymać wykonanie postanowienia. 
§ 2. Odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia. 
                                                           
118) Dodany przez art. 1 pkt 82 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
119) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 83 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
120) Przez art. 1 pkt 83 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 89 – Poz. 30 
 
Art. 463.  § 1. Sąd, na którego postanowienie złożono zażalenie, może je uwzględnić, jeżeli orzeka w tym samym 
składzie, w którym wydał zaskarżone postanowienie; w innych wypadkach prezes sądu przekazuje zażalenie niezwłocznie, 
wraz z aktami lub niezbędnymi odpisami z akt sprawy, sądowi powołanemu do rozpoznania zażalenia. 
§ 2. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie tymczasowego aresztowania oraz zabezpieczenia majątkowego po-
winno być przekazane do rozpoznania w ciągu 48 godzin. 
Art. 464.  § 1. Strony oraz obrońcy i pełnomocnicy mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądu odwoławczego roz-
poznającego zażalenie na postanowienie kończące postępowanie, na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawcze-
go innego niż tymczasowe aresztowanie, na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego oraz na zatrzyma-
nie. Mają oni prawo do udziału w posiedzeniu sądu odwoławczego także wtedy, gdy przysługuje im prawo udziału 
w posiedzeniu sądu pierwszej instancji. 
§ 2. W innych wypadkach sąd odwoławczy może zezwolić stronom lub obrońcy albo pełnomocnikowi na wzięcie 
udziału w posiedzeniu. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 465.  § 1. Przepisy dotyczące zażaleń na postanowienia sądu stosuje się odpowiednio do zażaleń na postanowie-
nia prokuratora i prowadzącego postępowanie przygotowawcze. 
§ 2. Na postanowienie prokuratora przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, chyba że usta-
wa stanowi inaczej. 
§ 2a. W sprawach z oskarżenia prywatnego zażalenie na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia lub 
o umorzeniu postępowania przygotowawczego rozpoznaje prokurator nadrzędny, jeżeli postanowienie zapadło z uwagi na 
brak interesu społecznego w ściganiu z urzędu sprawcy. 
§ 3. Zażalenie na postanowienie prowadzącego postępowanie przygotowawcze, jeżeli nie jest nim prokurator, rozpo-
znaje prokurator sprawujący nadzór nad tym postępowaniem. 
Art. 466.  § 1. Przepisy dotyczące sprzeciwów i zażaleń na postanowienia stosuje się odpowiednio do sprzeciwów 
i zażaleń na zarządzenia. 
§ 2. Zażalenie na zarządzenie prezesa rozpoznaje sąd odwoławczy. 
Art. 467.  § 1. Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się odpowiednio do przewidzianych w ustawie zażaleń na czyn-
ności lub zaniechanie czynności. 
§ 2. Uznając zasadność zażalenia, organ odwoławczy stwierdza niezgodność czynności z prawem lub brak czynności 
i zarządza, co należy, zwłaszcza w celu naprawienia skutków uchybienia oraz zapobieżenia podobnym uchybieniom 
w przyszłości, a także podejmuje inne przewidziane w ustawie środki. 
DZIAŁ X 
Postępowania szczególne 
Rozdział 51 
(zawierający art. 468–484 – uchylony) 
Rozdział 52 
Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego 
Art. 485.  W sprawach z oskarżenia prywatnego stosuje się przepisy o postępowaniu zwyczajnym, z zachowaniem 
przepisów niniejszego rozdziału.  
Art. 486.  (uchylony) 
Art. 487.  Akt oskarżenia może ograniczyć się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzucanego mu czynu oraz wska-
zania dowodów, na których opiera się oskarżenie. 
Art. 488.  § 1. Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę i w razie potrzeby zabezpiecza 
dowody, po czym przesyła skargę do właściwego sądu. 
§ 2. Na polecenie sądu Policja dokonuje określonych przez sąd czynności dowodowych, po czym ich wyniki przeka-
zuje sądowi. Przepis art. 308 stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 90 – Poz. 30 
 
Art. 489.  § 1. Rozprawę główną poprzedza posiedzenie pojednawcze, które prowadzi sędzia lub referendarz sądowy. 
§ 2. Na wniosek lub za zgodą stron sąd może zamiast posiedzenia pojednawczego wyznaczyć odpowiedni termin dla 
przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Przepis art. 23a stosuje się odpowiednio. 
Art. 490.  § 1. Posiedzenie pojednawcze rozpoczyna się wezwaniem stron do pojednania. 
§ 2. W protokole posiedzenia pojednawczego należy w szczególności zaznaczyć stanowisko stron wobec wezwania 
do pojednania oraz wyniki przeprowadzonego posiedzenia pojednawczego; jeżeli doszło do pojednania, protokół podpisu-
ją także strony. 
Art. 491.  § 1.121) Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na posiedzenie pojednawcze bez 
usprawiedliwienia uważa się za odstąpienie od oskarżenia; w takim wypadku prowadzący posiedzenie postępowanie umarza.  
§ 2. W razie nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżonego prowadzący posiedzenie pojednawcze kieruje 
sprawę na rozprawę główną, a w miarę możności wyznacza od razu jej termin. 
Art. 492.  § 1. W razie pojednania stron postępowanie umarza się. Postanowienie o umorzeniu postępowania może 
wydać także referendarz sądowy. 
§ 2. Jeżeli do pojednania doszło w wyniku mediacji, przepis art. 490 § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 493.  W toku posiedzenia pojednawczego lub w wyniku mediacji dopuszczalne jest pojednanie się obejmujące 
również inne sprawy z oskarżenia prywatnego, toczące się pomiędzy tymi samymi stronami. 
Art. 494.  § 1. Równocześnie z pojednaniem strony mogą zawrzeć ugodę, której przedmiotem mogą być również 
roszczenia pozostające w związku z oskarżeniem. 
§ 2. (uchylony) 
Art. 495.  § 1. W razie niedojścia do pojednania kieruje się sprawę na rozprawę główną, a w miarę możności wyzna-
cza od razu jej termin, chyba że zachodzi potrzeba skierowania sprawy na posiedzenie w celu innego rozstrzygnięcia. 
§ 2. Strony obecne na posiedzeniu powinny zgłosić wnioski dowodowe. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 496.  § 1. Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego umarza się za zgodą oskarżonego, jeżeli oskarży-
ciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed prawomocnym zakończeniem postępowania. 
§ 2. Zgoda oskarżonego nie jest wymagana, jeżeli oskarżyciel prywatny odstąpi od oskarżenia przed rozpoczęciem 
przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. 
§ 3.122) Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwienia 
uważa się za odstąpienie od oskarżenia.  
Art. 497.  § 1. Oskarżony może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wnieść przeciwko 
oskarżycielowi prywatnemu będącemu pokrzywdzonym wzajemny akt oskarżenia o ścigany z oskarżenia prywatnego czyn, 
pozostający w związku z czynem mu zarzucanym. Sąd rozpoznaje wówczas łącznie obie sprawy. 
§ 2. Odstąpienie jednego z oskarżycieli prywatnych od oskarżenia powoduje umorzenie postępowania tylko w części 
dotyczącej wniesionego przezeń oskarżenia. 
§ 3. Obaj oskarżyciele prywatni korzystają z uprawnień oskarżonego. Pierwszeństwo zadawania pytań i przemówień 
przysługuje temu oskarżycielowi prywatnemu, który pierwszy wniósł akt oskarżenia. Sąd w wyroku zaznacza, że postępo-
wanie toczyło się z powodu oskarżeń wzajemnych. 
Art. 498.  § 1. Oskarżenie wzajemne jest niedopuszczalne, jeżeli prokurator wcześniej wszczął postępowanie albo 
przyłączył się do postępowania. 
§ 2. Jeżeli po wniesieniu oskarżenia wzajemnego prokurator przyłączy się do jednego z oskarżeń wzajemnych, sąd 
wyłącza oskarżenie przeciwne do osobnego postępowania. Przepis art. 60 § 2 stosuje się. 
§ 3. W razie objęcia przez prokuratora obu oskarżeń wzajemnych postępowanie toczy się z urzędu, zaś oskarżeni 
korzystają w odpowiednim zakresie również z uprawnień oskarżycieli posiłkowych. 
Art. 499.  Przepisy art. 492–494 stosuje się odpowiednio również na rozprawie. 
                                                           
121) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 84 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
122) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 85 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 91 – Poz. 30 
 
Rozdział 53 
Postępowanie nakazowe 
Art. 500.  § 1. W sprawach, w których prowadzono dochodzenie, uznając na podstawie zebranego w postępowaniu 
przygotowawczym materiału, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, sąd może w wypadkach pozwalających na 
orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny wydać wyrok nakazowy. 
§ 2. W postępowaniu nakazowym stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy 
niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. 
§ 3. Sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżo-
nego nie budzą wątpliwości. 
§ 4. Sąd wydaje wyrok nakazowy na posiedzeniu bez udziału stron. 
Art. 501.  Wydanie wyroku nakazowego jest niedopuszczalne: 
1) (uchylony) 
2) w sprawie z oskarżenia prywatnego; 
3) jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 79 § 1. 
Art. 502.  § 1. Wyrokiem nakazowym można orzec karę ograniczenia wolności lub grzywnę w wysokości do 
200 stawek dziennych albo do 200 000 złotych. 
§ 2. Obok kary określonej w § 1 można, w wypadkach przewidzianych w ustawie, orzec środek karny, przepadek lub 
środek kompensacyjny. 
§ 3. Sąd może poprzestać na orzeczeniu środka karnego, przepadku lub środka kompensacyjnego, jeżeli zachodzą 
warunki orzeczenia tylko tego środka. 
Art. 503.  (uchylony) 
Art. 504.  § 1. Wyrok nakazowy powinien zawierać: 
1) oznaczenie sądu i sędziego, który go wydał; 
2) datę wydania wyroku; 
3) imię i nazwisko oraz inne dane określające tożsamość oskarżonego; 
4) dokładne określenie czynu przypisanego przez sąd oskarżonemu, ze wskazaniem zastosowanych przepisów ustawy 
karnej; 
5) wymiar kary i inne niezbędne rozstrzygnięcia. 
§ 2. Wyrok nakazowy może nie zawierać uzasadnienia. 
Art. 505.123) § 1. Odpis wyroku nakazowego doręcza się oskarżycielowi i pokrzywdzonemu, a oskarżonemu i jego 
obrońcy – wraz z odpisem aktu oskarżenia. W każdym wypadku odpis tego wyroku doręcza się prokuratorowi. 
§ 2. Wraz z odpisem wyroku należy doręczyć pouczenie przytaczające przepisy o prawie, terminie i sposobie wnie-
sienia sprzeciwu oraz skutkach jego niewniesienia. Pokrzywdzonego należy ponadto pouczyć, że warunkiem wniesienia 
sprzeciwu jest złożenie w terminie, o którym mowa w art. 506 § 1, nie później niż jednocześnie ze sprzeciwem oświadcze-
nia, że będzie on działał w charakterze oskarżyciela posiłkowego. 
§ 3. Przepisy art. 131 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio.  
                                                           
123) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 86 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 92 – Poz. 30 
 
Art. 506.  § 1. Oskarżonemu i oskarżycielowi przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu do sądu, który wydał wyrok 
nakazowy, w terminie zawitym 7 dni od doręczenia tego wyroku. 
§ 2. Prezes sądu odmawia przyjęcia sprzeciwu, jeżeli został wniesiony po terminie lub przez osobę nieuprawnioną. 
§ 3. W razie wniesienia sprzeciwu wyrok nakazowy traci moc; sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Sprzeciw może być cofnięty do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. 
§ 6. Sąd rozpoznający sprawę po wniesieniu sprzeciwu nie jest związany treścią wyroku nakazowego, który utracił moc. 
Art. 507.  Wyrok nakazowy, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub sprzeciw cofnięto, staje się prawomocny. 
Rozdział 54 
(zawierający art. 508–517 – uchylony) 
Rozdział 54a 
Postępowanie przyspieszone 
Art. 517a.  § 1. W postępowaniu przyspieszonym stosuje się przepisy o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy 
niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej. 
§ 2. Niestawiennictwo oskarżyciela publicznego nie tamuje toku rozprawy ani posiedzenia. Jeżeli w rozprawie nie 
bierze udziału oskarżyciel publiczny, zarzuty oskarżenia odczytuje protokolant. 
Art. 517b.  § 1. W postępowaniu przyspieszonym mogą być rozpoznawane sprawy, w których prowadzi się docho-
dzenie, jeżeli sprawca został ujęty na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa lub bezpośrednio potem, zatrzymany oraz 
w ciągu 48 godzin doprowadzony przez Policję i przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o rozpoznanie sprawy 
w postępowaniu przyspieszonym, zwanym dalej „wnioskiem o rozpoznanie sprawy”. 
§ 2. Postępowanie przyspieszone toczy się w trybie publicznoskargowym także o przestępstwa ścigane z oskarżenia 
prywatnego, jeżeli miały one charakter chuligański. 
§ 2a. Można odstąpić od przymusowego doprowadzenia do sądu sprawcy ujętego w warunkach określonych w § 1, 
jeżeli zostanie zapewnione uczestniczenie przez sprawcę we wszystkich czynnościach sądowych, w których ma on prawo 
uczestniczyć, w szczególności złożenie przez niego wyjaśnień, przy użyciu urządzeń technicznych, umożliwiających prze-
prowadzenie tych czynności na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W takim wypadku 
złożenie wniosku o rozpoznanie sprawy jest równoznaczne z przekazaniem sprawcy do dyspozycji sądu. 
§ 2b. W wypadku określonym w § 2a we wszystkich czynnościach sądowych przy użyciu urządzeń technicznych, 
umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na odległość, bierze udział w miejscu przebywania sprawcy referendarz 
sądowy lub asystent sędziego zatrudniony w sądzie, w którego okręgu przebywa sprawca. 
§ 2c. Jeżeli w wypadku określonym w § 2a został ustanowiony obrońca, uczestniczy on w czynnościach sądowych 
przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na odległość, w miejscu przebywania 
sprawcy. 
§ 2d. Jeżeli w wypadku określonym w § 2a w odniesieniu do sprawcy zachodzą okoliczności, o których mowa 
w art. 204 § 1, tłumacz uczestniczy w czynnościach sądowych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prze-
prowadzenie tych czynności na odległość, w miejscu przebywania sprawcy. 
§ 3. Można odstąpić od zatrzymania i przymusowego doprowadzenia do sądu sprawcy ujętego w warunkach określo-
nych w § 1 lub zwolnić zatrzymanego, zobowiązując go do stawienia się w sądzie w wyznaczonym miejscu i czasie, 
w okresie nieprzekraczającym 72 godzin od chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w ręce Policji, ze skutkiem wezwa-
nia. Wniosek o rozpoznanie sprawy przekazuje się w takim wypadku sądowi wraz z materiałem dowodowym w ciągu 
48 godzin od chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w ręce Policji, a gdy termin ten upływa w dniu wolnym od pracy – 
w najbliższym dniu roboczym, tak jednak aby sąd mógł przystąpić do rozpoznania sprawy przed upływem 72 godzin od 
chwili zatrzymania albo oddania sprawcy w ręce Policji. 
§ 4. W stosunku do sprawcy występku o charakterze chuligańskim przepis § 3 może być stosowany wyjątkowo, jeżeli 
z okoliczności wynika, że sprawca stawi się w sądzie w wyznaczonym miejscu i czasie oraz nie będzie utrudniał postępo-
wania w inny sposób. 
        
Dziennik Ustaw – 93 – Poz. 30 
 
Art. 517c.  § 1. Dochodzenie można ograniczyć do przesłuchania osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego oraz 
zabezpieczenia dowodów w niezbędnym zakresie. W toku dochodzenia czynności procesowych określonych w art. 303 i 321 
można nie dokonywać. 
§ 2. Podejrzanego poucza się o jego uprawnieniach: do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub 
odmowy odpowiedzi na pytania, do korzystania z pomocy obrońcy, do złożenia – już w toku dochodzenia – wniosku, 
o którym mowa w art. 338a, a także o możliwości złożenia przez prokuratora wniosku, o którym mowa w art. 335 § 1 lub 2, 
oraz o obowiązkach i konsekwencjach wskazanych w art. 74, art. 75, art. 138 i art. 139. Pouczenie to należy wręczyć 
podejrzanemu na piśmie za potwierdzeniem odbioru. 
§ 2a. W wypadku określonym w art. 517b § 2a podejrzanego należy pouczyć ponadto o treści art. 517b § 2a i 2c, 
art. 517e § 1a i art. 517ea. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 517d.  § 1. W razie istnienia podstaw do wystąpienia z wnioskiem o rozpoznanie sprawy, Policja sporządza taki 
wniosek i przekazuje go do sądu wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zawiadamiając o tym niezwłocznie 
prokuratora; wniosek ten zastępuje akt oskarżenia. 
§ 1a. W wypadku określonym w art. 517b § 2a sporządza się odpisy wniosku o rozpoznanie sprawy dla sprawcy oraz 
dla jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, a także uwierzytelnione kopie wszystkich dokumentów materiału dowodowego 
przekazywanych do sądu i pozostawia w miejscu przebywania sprawcy. Po zakończeniu wszystkich czynności sądowych 
przeprowadzanych w trybie art. 517b § 2a kopie te włącza się do akt sprawy. 
§ 2. Jeżeli zachodzą warunki do wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w art. 335 § 1 lub 2, lub gdy podejrzany 
złożył wniosek określony w art. 338a, Policja przedstawia wniosek o rozpoznanie sprawy prokuratorowi do zatwierdzenia. 
Prokurator może odmówić zatwierdzenia wniosku o rozpoznanie sprawy, podejmując decyzję co do dalszego toku sprawy; 
zatwierdzając wniosek o rozpoznanie sprawy, może też dołączyć do niego wniosek, o którym mowa w art. 335 § 2, albo 
wystąpić z wnioskiem, o którym mowa w art. 335 § 1. 
§ 3. Wniosek o rozpoznanie sprawy powinien zawierać dane, o których mowa w art. 332 § 1; przepisy art. 333 § 1–3 
i art. 334 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Policja doręcza pokrzywdzonemu pisemne pouczenie o uprawnieniach wynikają-
cych z art. 46 § 1 Kodeksu karnego, art. 343 § 2 i art. 387 § 2 oraz o treści art. 49a i art. 338a, a także o prawie do złożenia 
oświadczenia o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego.  
§ 4. Każda osoba wezwana przez Policję w charakterze świadka, biegłego, tłumacza lub specjalisty jest obowiązana 
stawić się w sądzie lub w miejscu przebywania sprawcy we wskazanym terminie. Art. 177 § 1a stosuje się. 
Art. 517e.  § 1. Odpis wniosku o rozpoznanie sprawy prezes sądu lub sąd doręcza oskarżonemu oraz jego obrońcy, 
jeżeli został ustanowiony, oznaczając czas na przygotowanie do obrony. Oskarżonemu należy umożliwić kontakt z obrońcą 
bez obecności osób trzecich. 
§ 1a. W wypadku określonym w art. 517b § 2a prezes sądu lub sąd, w sposób wskazany w art. 137, zawiadamia 
oskarżonego oraz jego obrońcę, jeżeli został ustanowiony, o doręczeniu wniosku o rozpoznanie sprawy i oznacza czas na 
przygotowanie się do obrony. Oskarżonemu oraz jego obrońcy doręcza się za pokwitowaniem przez funkcjonariusza  
Policji odpisy wniosku o rozpoznanie sprawy oraz udostępnia się kopie dokumentów, o których mowa w art. 517d § 1a. 
Zatrzymanemu oskarżonemu należy umożliwić, w miejscu jego przebywania, kontakt z obrońcą bez obecności osób trzecich. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Sąd przystępuje niezwłocznie do rozpoznania sprawy. Przepisów art. 339 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 353 nie stosuje się. 
§ 4. (uchylony) 
Art. 517ea.  § 1. W wypadku określonym w art. 517b § 2a podczas czynności sądowych, w których oskarżony uczest-
niczy przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na odległość, uczestnicy po-
stępowania mogą składać wnioski oraz inne oświadczenia oraz dokonywać czynności procesowych wyłącznie ustnie do 
protokołu. O treści wszystkich pism procesowych, które wpłynęły do akt sprawy od chwili przekazania do sądu wniosku 
o rozpoznanie sprawy, sąd jest obowiązany poinformować przy najbliższej czynności procesowej oskarżonego oraz jego 
obrońcę. Na żądanie oskarżonego lub obrońcy sąd ma obowiązek odczytać treść tych pism. 
§ 2. W wypadku określonym w art. 517b § 2a pisma procesowe oskarżonego i jego obrońcy, których nie można było 
przekazać do sądu, mogą być przez nich odczytane na rozprawie. Z chwilą ich odczytania wywołują one skutek procesowy 
i są traktowane jako czynności dokonane w formie ustnej. 
Art. 517f.  § 1. Postępowanie przyspieszone prowadzi się również w razie potrzeby przerwania rozprawy; łączny czas 
zarządzonych przerw nie może przekroczyć 14 dni. 
§ 2. W razie zarządzenia przerwy sąd rozstrzyga w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego. 
§ 3. Przepisów art. 98 § 2 i art. 411 § 1 nie stosuje się. 
        
Dziennik Ustaw – 94 – Poz. 30 
 
Art. 517g.  § 1. Jeżeli sąd przed rozprawą główną lub w jej toku stwierdzi, że sprawa nie podlega rozpoznaniu w try-
bie przyspieszonym, rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego i przekazuje sprawę prokuratorowi w celu prze-
prowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych, zawiadamiając o tym pokrzywdzonego. Jeżeli nato-
miast sąd stwierdzi jedynie, że sprawy nie można rozpoznać w postępowaniu przyspieszonym z zachowaniem dopuszczal-
nego czasu przerw w rozprawie, określonego w art. 517f § 1, rozpoznaje ją w dalszym ciągu w trybie zwyczajnym. Jeżeli 
jednak sąd stwierdzi niemożność zachowania łącznego czasu przerw, określonego w art. 517f § 1, już przed rozprawą, 
rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego i przekazuje sprawę prokuratorowi do przeprowadzenia postępowania 
przygotowawczego na zasadach ogólnych, zawiadamiając o tym pokrzywdzonego. 
§ 2. Jeżeli na podstawie okoliczności ujawnionych po rozpoczęciu przewodu sądowego sąd stwierdzi, że zachodzi po-
trzeba uzupełnienia postępowania dowodowego, zaś dokonanie niezbędnych czynności w postępowaniu sądowym powo-
dowałoby znaczne trudności, przekazuje sprawę prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego 
na zasadach ogólnych, zawiadamiając o tym pokrzywdzonego; przed przekazaniem sprawy sąd rozstrzyga w przedmiocie 
środka zapobiegawczego. 
§ 3. Jeżeli na podstawie okoliczności ujawnionych po rozpoczęciu przewodu sądowego sąd przewiduje możliwość 
wymierzenia kary powyżej 2 lat pozbawienia wolności, rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego i przekazuje 
sprawę prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogólnych; sędzia, który brał 
udział w wydaniu postanowienia, jest z mocy prawa wyłączony od dalszego udziału w sprawie. 
§ 4. W razie skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania sąd, 
po wysłuchaniu stron, rozstrzyga w przedmiocie środka zapobiegawczego. 
Art. 517ga.  W razie zarządzenia przerwy w rozprawie lub zmiany trybu postępowania w dalszym postępowaniu nie 
stosuje się w stosunku do oskarżonego sposobu uczestniczenia w czynnościach sądowych przewidzianego w art. 517b § 2a. 
Art. 517h.  § 1.124) Wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku może być złożony na piśmie 
w terminie zawitym 3 dni od daty ogłoszenia wyroku, a jeżeli ustawa przewiduje doręczenie wyroku – od daty jego dorę-
czenia. Wniosek można również złożyć ustnie do protokołu rozprawy lub posiedzenia.  
§ 2. Sąd sporządza uzasadnienie wyroku w terminie 3 dni od daty złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. 
§ 3. Termin do wniesienia apelacji wynosi 7 dni i biegnie dla każdego uprawnionego od daty doręczenia mu wyroku 
z uzasadnieniem. 
§ 4. W razie złożenia apelacji przekazuje się ją niezwłocznie wraz z aktami sądowi odwoławczemu, który rozpoznaje 
sprawę najpóźniej w ciągu miesiąca od daty jej wpływu do tego sądu. Przepisu art. 448 nie stosuje się. 
§ 5. W wypadku wniesienia apelacji przez prokuratora, obrońcę lub pełnomocnika sąd odwoławczy dołącza do za-
wiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej odpis apelacji strony przeciwnej. 
Art. 517i.  § 1.125) Jeżeli po rozpoznaniu środka odwoławczego sąd stwierdza, że zachodzi potrzeba uzupełnienia po-
stępowania dowodowego, a dokonanie niezbędnych czynności przez sąd powodowałoby znaczne trudności, może – uchyla-
jąc wyrok – przekazać sprawę prokuratorowi w celu przeprowadzenia postępowania przygotowawczego na zasadach ogól-
nych.  
§ 2. W wypadku uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania dalsze postępowanie toczy się 
w trybie zwyczajnym. 
Art. 517j.  § 1. W celu umożliwienia oskarżonemu korzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu przyspieszonym 
ustanawia się obowiązek pełnienia przez adwokatów i radców prawnych dyżurów w czasie i miejscu ustalonym w odręb-
nych przepisach. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób zapewnienia oskarżonemu korzystania 
z pomocy obrońcy i możliwości jego wyboru w postępowaniu przyspieszonym, w tym organizacji dyżurów, o których 
mowa w § 1, mając na uwadze prawidłowy przebieg postępowania przyspieszonego oraz konieczność zapewnienia oskar-
żonemu możliwości wyboru obrońcy.  
                                                           
124) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 87 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
125) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 88 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 95 – Poz. 30 
 
DZIAŁ XI 
Nadzwyczajne środki zaskarżenia 
Rozdział 55 
Kasacja 
Art. 518.  Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, do postępowania w trybie kasacji stosuje się 
odpowiednio przepisy działu IX. 
Art. 519.  Od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie oraz od prawomocnego posta-
nowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego określonego w art. 93a  
Kodeksu karnego może być wniesiona kasacja. Przepisu art. 425 § 2 zdanie trzecie nie stosuje się. 
Art. 520.  § 1. Do wniesienia kasacji uprawnione są strony. 
§ 2. Strona, która nie zaskarżyła orzeczenia sądu pierwszej instancji, nie może wnieść kasacji od orzeczenia sądu 
odwoławczego, jeżeli orzeczenie sądu pierwszej instancji utrzymano w mocy lub zmieniono na jej korzyść. 
§ 3. Ograniczenie, o którym mowa w § 2, nie dotyczy uchybień wymienionych w art. 439. 
Art. 521.  § 1.126) Prokurator Generalny, a także Rzecznik Praw Obywatelskich może wnieść kasację od każdego pra-
womocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie.  
§ 2. Rzecznik Praw Dziecka może wnieść kasację od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępo-
wanie, jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka. 
§ 3. Organy, o których mowa w § 1 i 2, mają prawo żądać do wglądu akt sądowych i prokuratorskich oraz akt innych 
organów ścigania po zakończeniu postępowania i zapadnięciu rozstrzygnięcia. 
Art. 522.  Kasację w stosunku do tego samego oskarżonego i od tego samego orzeczenia każdy uprawniony może 
wnieść tylko raz. 
Art. 523.  § 1. Kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 lub innego rażącego 
naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Kasacja nie może być wniesiona wyłącznie 
z powodu niewspółmierności kary. 
§ 1a.127) Ograniczenia, o którym mowa w § 1 zdanie drugie, nie stosuje się do kasacji wniesionej przez Prokuratora 
Generalnego w sprawach o zbrodnie.  
§ 2. Kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skar-
bowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. 
§ 3.128) Kasację na niekorzyść można wnieść jedynie w razie uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowania. 
§ 4. Ograniczenia przewidziane w § 2 i 3 nie dotyczą kasacji: 
1) wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439; 
2) w wypadku określonym w art. 521. 
Art. 524.  § 1. Termin do wniesienia kasacji dla stron wynosi 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. 
Wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem należy zgłosić w sądzie, który wydał orzeczenie, w terminie zawitym 
7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia, a jeżeli ustawa przewiduje doręczenie orzeczenia, od daty jego doręczenia. Przepis 
art. 445 § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 2.129) Terminu do wniesienia kasacji wskazanego w § 1 nie stosuje się do kasacji wnoszonej przez Prokuratora 
Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka.  
§ 3. Niedopuszczalne jest uwzględnienie kasacji na niekorzyść oskarżonego wniesionej po upływie roku od daty 
uprawomocnienia się orzeczenia. 
                                                           
126) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 89 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
127) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 90 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
128) Utracił moc z dniem 8 lipca 2019 r. w zakresie, w jakim dopuszcza możliwość wniesienia kasacji na niekorzyść oskarżonego w razie 
umorzenia postępowania z powodu zastosowania aktu łaski przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie wyroku Try-
bunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt K 8/17 (Dz. U. poz. 1255). 
129) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 91 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 96 – Poz. 30 
 
Art. 525.  § 1. Strona wnosi kasację do Sądu Najwyższego za pośrednictwem sądu odwoławczego. 
§ 2. W wypadku określonym w art. 521 kasację wnosi się bezpośrednio do Sądu Najwyższego. 
Art. 526.  § 1. W kasacji należy podać, na czym polega zarzucane uchybienie. 
§ 2.130) Jeżeli kasacja nie pochodzi od prokuratora, Prokuratora Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich albo 
Rzecznika Praw Dziecka, powinna być sporządzona i podpisana przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii 
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.  
Art. 527.  § 1. Do kasacji strona dołącza dowód uiszczenia opłaty sądowej; nie dotyczy to prokuratora. 
§ 2. Osoba pozbawiona wolności nie uiszcza opłaty przy wnoszeniu kasacji; w wypadku pozostawienia bez rozpozna-
nia albo oddalenia wniesionej przez nią kasacji zasądza się od niej opłatę. 
§ 3. Żołnierz odbywający zasadniczą służbę wojskową lub pełniący służbę wojskową w charakterze kandydata na 
żołnierza zawodowego nie uiszcza opłaty. 
§ 4. Opłata ulega zwrotowi stronie, która ją uiściła, jeżeli kasacja zostanie uwzględniona, chociażby w części, albo 
zostanie cofnięta. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, wysokość opłaty, mając na uwadze faktyczne koszty 
postępowania oraz zasadę dostępu do sądu. 
Art. 528.  § 1. Środek odwoławczy nie przysługuje na odmowę: 
1) zwolnienia od uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 527 § 1; 
2) wyznaczenia adwokata lub radcy prawnego w celu sporządzenia kasacji; 
3) przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 524 § 1 zdanie pierwsze. 
§ 2. Przepis art. 447 § 4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 529.131) Wniesieniu i rozpoznaniu kasacji na korzyść oskarżonego nie stoi na przeszkodzie wykonanie kary, za-
tarcie skazania, akt łaski ani też okoliczność wyłączająca ściganie lub uzasadniająca zawieszenie postępowania. 
Art. 530.  § 1. W wypadku określonym w art. 525 § 1, przyjmując kasację, prezes sądu doręcza jej odpis pozostałym 
stronom oraz, po złożeniu przez prokuratora pisemnej odpowiedzi na kasację, niezwłocznie przesyła akta sądowi właś-
ciwemu do rozpoznania kasacji, jeżeli sąd, do którego wniesiono kasację, nie jest uprawniony do jej rozpoznania. 
§ 2. Prezes sądu, do którego wniesiono kasację, odmawia jej przyjęcia, jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa 
w art. 120 § 2 lub w art. 429 § 1, albo gdy kasację oparto na innych powodach niż wskazane w art. 523 § 1. 
§ 3. Na zarządzenie, o którym mowa w § 2, zażalenie przysługuje do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy rozpoznaje 
zażalenie jednoosobowo. Sąd kasacyjny wydaje postanowienie bez udziału stron, chyba że Prezes Sądu Najwyższego za-
rządzi inaczej. 
§ 4. W wypadku przyjęcia kasacji, której prokurator nie uznał za oczywiście bezzasadną, odpis pisemnej odpowiedzi 
prokuratora na kasację doręcza się pozostałym stronom, ich obrońcom i pełnomocnikom. Dalsze pisma procesowe wnosi 
się bezpośrednio do sądu kasacyjnego. 
§ 5. Prokurator, uznając kasację za oczywiście bezzasadną, przesyła odpis odpowiedzi na kasację pozostałym stro-
nom, ich obrońcom i pełnomocnikom, którzy w terminie 14 dni od otrzymania odpowiedzi prokuratora mogą przedstawić 
sądowi na piśmie swoje stanowisko. 
Art. 531.  § 1. Sąd Najwyższy pozostawia bez rozpoznania przyjętą kasację, jeżeli nie odpowiada ona przepisom wy-
mienionym w art. 530 § 2 lub gdy przyjęcie kasacji nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu. Sąd kasacyjny 
wydaje postanowienie bez udziału stron, chyba że prezes Sądu Najwyższego zarządzi inaczej. 
§ 2. Sąd Najwyższy może jednak zwrócić akta sprawy sądowi odwoławczemu, jeżeli stwierdzi, że nie zostały dopeł-
nione czynności zmierzające do usunięcia braków formalnych wniesionej kasacji. 
§ 3. Przepis § 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio w wypadku cofnięcia kasacji. 
                                                           
130) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 92 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
131) Utracił moc z dniem 8 lipca 2019 r. w zakresie, w jakim dopuszcza wniesienie i rozpoznanie kasacji na niekorzyść oskarżonego 
w sytuacji, gdy w kasacji zakwestionowano prawidłowość zastosowania aktu łaski przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na podstawie 
wyroku Trybunału Konstytucyjnego, o którym mowa w odnośniku 128. 
        
Dziennik Ustaw – 97 – Poz. 30 
 
Art. 532.  § 1. W razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak 
i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji. 
§ 2. Wstrzymanie wykonania orzeczenia można połączyć z zastosowaniem środków określonych w art. 266, 271, 272, 
275 i 277. 
§ 3. Sąd kasacyjny wydaje postanowienie na posiedzeniu bez udziału stron, chyba że prezes Sądu Najwyższego 
zarządzi inaczej. 
Art. 533.  Jeżeli kasację wniesiono na niekorzyść oskarżonego, Sąd Najwyższy może zastosować środek zapobiegaw-
czy, chyba że oskarżony był uniewinniony. 
Art. 534.  § 1. Jeżeli ustawa nie wymaga wydania wyroku, Sąd Najwyższy orzeka jednoosobowo, chyba że Prezes 
Sądu Najwyższego zarządzi rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów. 
§ 2. Jeżeli kasacja dotyczy orzeczenia Sądu Najwyższego, podlega rozpoznaniu w składzie siedmiu sędziów, chyba że 
orzeczenie zostało wydane jednoosobowo; w takim wypadku Sąd Najwyższy orzeka w składzie trzech sędziów. 
Art. 535.  § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację na rozprawie, a w wypadkach przewidzianych przez ustawę – na 
posiedzeniu bez udziału stron. 
§ 2. Strony pozbawionej wolności nie sprowadza się na rozprawę, chyba że Prezes Sądu Najwyższego lub Sąd Naj-
wyższy uzna to za konieczne. 
§ 3. Oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej nie wymaga pisemnego uzasadnienia; jeżeli postanowienie zosta-
ło wydane na posiedzeniu oraz wtedy, gdy zostało wydane na rozprawie a strona pozbawiona wolności nie miała przedsta-
wiciela procesowego i nie została sprowadzona na rozprawę, uzasadnienie sporządza się na jej wniosek. Przepisy art. 422 
i 423 stosuje się odpowiednio. 
§ 4. Kasację wniesioną na podstawie art. 521 Sąd Najwyższy rozpoznaje na rozprawie. 
§ 5.132) Kasacja może być uwzględniona w całości na posiedzeniu bez udziału stron w razie jej oczywistej zasadności.  
Art. 536.  Sąd Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów, a w zakresie szer-
szym – tylko w wypadkach określonych w art. 435, 439 i 455. 
Art. 537.  § 1. Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy oddala kasację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w całości lub 
w części. 
§ 2. Uchylając zaskarżone orzeczenie Sąd Najwyższy przekazuje sprawę właściwemu sądowi do ponownego rozpo-
znania albo umarza postępowanie, a jeżeli skazanie jest oczywiście niesłuszne – uniewinnia oskarżonego. 
Art. 537a.133) Nie można uchylić wyroku sądu odwoławczego z tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wy-
mogów określonych w art. 457 § 3.  
Art. 538.  § 1. Z chwilą uchylenia wyroku wykonanie kary, środka karnego, przepadku i środka kompensacyjnego 
ustaje; karę, środek karny, przepadek i środek kompensacyjny już wykonane – w wypadku późniejszego ponownego ska-
zania – zalicza się odpowiednio na poczet nowo orzeczonej kary, środka karnego, przepadku i środka kompensacyjnego. 
§ 2. Sąd Najwyższy, uchylając orzeczenie, może zastosować środek zapobiegawczy. Na postanowienie o zasto-
sowaniu tymczasowego aresztowania służy zażalenie do równorzędnego składu Sądu Najwyższego. 
§ 3. W razie uchylenia prawomocnego wyroku o warunkowym umorzeniu postępowania lub orzekającego karę 
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, w wypadku ponownego orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania 
lub kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, na poczet okresu próby zalicza się okres próby, który upłynął od 
uprawomocnienia się wyroku do daty jego uchylenia. 
Art. 539.  Niedopuszczalna jest kasacja od orzeczenia Sądu Najwyższego zapadłego w następstwie rozpoznania 
kasacji. 
                                                           
132) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 93 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
133) Dodany przez art. 1 pkt 94 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 98 – Poz. 30 
 
Rozdział 55a 
Skarga na wyrok sądu odwoławczego 
Art. 539a.  § 1. Od wyroku sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę 
do ponownego rozpoznania stronom przysługuje skarga do Sądu Najwyższego. 
§ 2. Wyrok można zaskarżyć w całości lub w części. 
§ 3. Skarga może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 lub z powodu uchybień określonych 
w art. 439 § 1. 
Art. 539b.  § 1. Skargę wnosi się w terminie 7 dni od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Przepisy art. 524 § 1 
zdanie drugie i trzecie stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Wniesienie skargi powoduje wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku. 
Art. 539c.  § 1. Do skargi dołącza się odpowiednią liczbę odpisów dla pozostałych stron. 
§ 2. Prezes sądu, doręczając odpis skargi pozostałym stronom, poucza o prawie wniesienia pisemnej odpowiedzi na 
skargę w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu skargi. Po upływie tego terminu prezes sądu niezwłocznie przesyła akta 
Sądowi Najwyższemu. 
Art. 539d.  Po przekazaniu sprawy do Sądu Najwyższego orzeka on w razie potrzeby w przedmiocie środka zapobie-
gawczego. Na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania służy zażalenie do równorzędnego składu Sądu 
Najwyższego. 
Art. 539e.  § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę na posiedzeniu bez udziału stron. 
§ 2. Sąd Najwyższy postanowieniem oddala skargę albo wyrokiem uchyla zaskarżony wyrok w całości lub w części 
i przekazuje sprawę właściwemu sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. 
Art. 539f.  Przepisy art. 425 § 3 i 4, art. 428 § 1, art. 431, art. 432, art. 435, art. 436, art. 442 § 1 i 3, art. 457 § 1 i 3, 
art. 525 § 1, art. 526, art. 527 § 1–4, art. 528 § 1, art. 530 § 2 i 3, art. 531, art. 534 § 1 i art. 536, a także przepisy wydane 
na podstawie art. 527 § 5 stosuje się odpowiednio. 
Rozdział 56 
Wznowienie postępowania 
Art. 540.  § 1. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli: 
1) w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło 
to mieć wpływ na treść orzeczenia; 
2) po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że: 
a) skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze, 
b) skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do 
nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrze-
nie kary, 
c) sąd umorzył lub warunkowo umorzył postępowanie karne, błędnie przyjmując popełnienie przez oskarżonego za-
rzucanego mu czynu. 
§ 2. Postępowanie wznawia się na korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytu-
cją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orze-
czenie; wznowienie nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego. 
§ 3. Postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu między-
narodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. 
Art. 540a.  Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem można wznowić, jeżeli: 
1) skazany, do którego zastosowano przepis art. 60 § 3 lub 4 Kodeksu karnego lub art. 36 § 3 Kodeksu karnego skarbo-
wego, nie potwierdził w postępowaniu karnym ujawnionych przez siebie informacji; 
2) zachodzi okoliczność określona w art. 11 § 3. 
        
Dziennik Ustaw – 99 – Poz. 30 
 
Art. 540b.  § 1. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem można wznowić na wniosek oskarżo-
nego, złożony w terminie zawitym miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o zapadłym wobec niego orzeczeniu, jeżeli 
sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, któremu nie doręczono zawiadomienia o terminie posiedzenia lub roz-
prawy albo doręczono je w inny sposób niż osobiście, gdy wykaże on, że nie wiedział o terminie oraz o możliwości wyda-
nia orzeczenia pod jego nieobecność. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się w wypadkach, o których mowa w art. 133 § 2, art. 136 § 1 oraz art. 139 § 1, a także 
jeżeli w rozprawie lub posiedzeniu uczestniczył obrońca. 
Art. 541.  § 1. Czyn, o którym mowa w art. 540 § 1 pkt 1, musi być ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, 
chyba że orzeczenie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3–11 lub w art. 22. 
§ 2. W tym wypadku wniosek o wznowienie postępowania powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie 
zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego. 
Art. 542.  § 1. Wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek strony lub z urzędu. 
§ 2. Wniosek o wznowienie na korzyść złożyć może w razie śmierci skazanego osoba najbliższa. 
§ 3. Postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 
§ 1, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w pkt 9–11 może nastąpić tylko na korzyść 
oskarżonego. 
§ 4. Wznowienie nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3, jeżeli były one przedmiotem rozpoznania 
w trybie kasacji. 
§ 5. Niedopuszczalne jest wznowienie postępowania z urzędu na niekorzyść oskarżonego po upływie roku od daty 
uprawomocnienia się orzeczenia. 
Art. 543.  (uchylony) 
Art. 544.  § 1. W kwestii wznowienia postępowania orzeka sąd okręgowy, zaś w kwestii wznowienia postępowania 
zakończonego orzeczeniem sądu okręgowego – sąd apelacyjny. Sąd orzeka w składzie trzech sędziów. 
§ 2. W kwestii wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego orze-
ka Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów. 
§ 3. W kwestii wznowienia postępowania sąd orzeka na posiedzeniu bez udziału stron, chyba że prezes sądu lub sąd 
postanowi inaczej. 
Art. 545. § 1. W postępowaniu o wznowienie stosuje się odpowiednio art. 425 § 2 zdanie pierwsze, § 3 i 4, art. 429, 
art. 430 § 1, art. 431, art. 432, art. 435, art. 442, art. 456, art. 457 § 1 i 3, art. 529, art. 530, art. 532 i art. 538, a w razie 
wznowienia postępowania na korzyść oskarżonego stosuje się odpowiednio art. 434 i art. 443. 
§ 2.134) Wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony 
i podpisany przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy 
art. 446 stosuje się odpowiednio.  
§ 3. Sąd, orzekając jednoosobowo, odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2 bez 
wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności odwołującego się do okoliczności, 
które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność. Na po-
stanowienie o odmowie przyjęcia wniosku przysługuje zażalenie do tego samego sądu orzekającego w składzie trzech 
sędziów. 
Art. 546.  Jeżeli sąd zarządził sprawdzenie okoliczności w trybie art. 97, strony mają prawo wziąć udział w czyn-
nościach sprawdzających. 
Art. 547.  § 1. Na postanowienie oddalające wniosek lub pozostawiające go bez rozpoznania przysługuje zażalenie, 
chyba że orzekł o tym sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy. 
§ 2. Orzekając o wznowieniu postępowania, sąd uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę właściwemu 
sądowi do ponownego rozpoznania. Od tego orzeczenia środek odwoławczy nie przysługuje. 
                                                           
134) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 95 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 100 – Poz. 30 
 
§ 3. Uchylając zaskarżone orzeczenie, sąd może wyrokiem uniewinnić oskarżonego, jeżeli nowe fakty lub dowody 
wskazują na to, że orzeczenie to jest oczywiście niesłuszne, albo też postępowanie umorzyć. Od wyroku uniewinniającego 
lub umarzającego postępowanie przysługuje środek odwoławczy. 
§ 4. Od orzeczeń, o których mowa w § 3, wydanych przez Sąd Najwyższy, środek odwoławczy nie przysługuje. 
§ 5.135) Wyrok wydany na posiedzeniu doręcza się stronom.  
Art. 548.  Jeżeli postępowanie wznowiono na skutek wniosku na korzyść oskarżonego i toczy się ono po jego śmierci 
lub jeżeli zachodzi przyczyna zawieszenia postępowania, prezes sądu wyznacza do obrony praw oskarżonego obrońcę 
z urzędu, chyba że wnioskodawca ustanowił już obrońcę. 
DZIAŁ XII 
Postępowanie po uprawomocnieniu się orzeczenia 
Rozdział 57 
Podjęcie postępowania warunkowo umorzonego 
Art. 549.  O podjęciu postępowania warunkowo umorzonego sąd orzeka na wniosek oskarżyciela, pokrzywdzonego 
lub sądowego kuratora zawodowego albo z urzędu. 
Art. 550.  § 1. W kwestii podjęcia postępowania warunkowo umorzonego orzeka sąd pierwszej instancji właściwy do 
rozpoznania sprawy. 
§ 2. W posiedzeniu ma prawo wziąć udział prokurator, oskarżony i jego obrońca oraz pokrzywdzony i jego pełno-
mocnik. 
§ 3. Na postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania oraz w kwestii podjęcia postępowania przysługuje 
zażalenie. 
§ 4. O podjęciu postępowania warunkowo umorzonego należy powiadomić poręczającego. 
Art. 551.  W razie podjęcia postępowania warunkowo umorzonego, sprawa toczy się od nowa na zasadach ogólnych, 
przed sądem właściwym do jej rozpoznania. Przepis art. 341 § 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. 
Rozdział 58 
Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie 
Art. 552.  § 1.136) Oskarżonemu, który w wyniku wznowienia postępowania, kasacji lub skargi nadzwyczajnej został 
uniewinniony lub skazany na łagodniejszą karę, służy od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę oraz za-
dośćuczynienie za doznaną krzywdę, wynikłe z wykonania względem niego w całości lub w części kary, której nie powi-
nien był ponieść.  
§ 2. Przepis § 1 stosuje się także, jeżeli po uchyleniu skazującego orzeczenia postępowanie umorzono wskutek oko-
liczności, których nie uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu. 
§ 3. Prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia powstaje również w związku z zastosowaniem środka zabezpiecza-
jącego w warunkach określonych w § 1 i 2. 
§ 4. Odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego 
aresztowania lub zatrzymania. 
Art. 552a. (uchylony) 
Art. 552b. (uchylony) 
Art. 553.  § 1. Roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie przysługuje temu, kto w zamiarze wprowadze-
nia w błąd sądu lub organu ścigania złożył fałszywe zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa lub fałszywe wyjaśnienie 
i spowodował tym niekorzystne dla siebie orzeczenie w przedmiocie skazania, tymczasowego aresztowania, zastosowania 
środka zabezpieczającego albo zatrzymanie. 
                                                           
135) Dodany przez art. 1 pkt 96 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
136) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 97 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 101 – Poz. 30 
 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do osób składających oświadczenie w warunkach określonych w art. 171 § 4, 5 i 7, 
jak również gdy szkoda lub krzywda powstała na skutek przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązku przez 
funkcjonariusza publicznego. 
§ 3. W wypadku przyczynienia się przez oskarżonego do wydania orzeczenia, o którym mowa w § 1, przepis art. 362 
Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio. 
Art. 553a.  Ustalając wysokość odszkodowania, sąd uwzględnia zaliczenie oskarżonemu okresu niesłusznego stosowania 
kar, środków zabezpieczających, tymczasowego aresztowania lub zatrzymania, których dotyczy wniosek o odszkodowanie, na 
poczet kar lub środków zabezpieczających orzeczonych w innym postępowaniu. 
Art. 554.  § 1. Żądanie odszkodowania należy zgłosić w sądzie okręgowym, w którego okręgu wydano orzeczenie 
w pierwszej instancji, a w wypadku określonym w art. 552 § 4 – w sądzie okręgowym właściwym ze względu na miejsce, 
w którym nastąpiło zwolnienie tymczasowo aresztowanego lub zwolnienie zatrzymanego. 
§ 2. Sąd okręgowy orzeka wyrokiem na rozprawie w składzie jednego sędziego. 
§ 2a.137) Stronami w postępowaniu są: wnioskodawca, prokurator oraz Skarb Państwa. 
§ 2b.137) Organem reprezentującym Skarb Państwa jest: 
1) prezes sądu, w którym wydano ostatnie orzeczenie kończące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności karnej, 
stosowania środka zapobiegawczego, środka zabezpieczającego lub zatrzymania, albo 
2) prezes sądu pierwszej instancji, w którym wydano zmienione orzeczenie – jeżeli orzeczeniem, o którym mowa 
w pkt 1, zmieniono orzeczenie sądu pierwszej instancji i zastosowano środek, w związku z którym nie przysługuje 
odszkodowanie w myśl niniejszego rozdziału, albo 
3) organ, który dokonał zatrzymania – jeżeli sąd uwzględnił zażalenie na zatrzymanie albo jeżeli sąd nie rozpoznawał 
zażalenia na zatrzymanie.  
§ 3.138) O terminie rozprawy zawiadamia się wnioskodawcę, prokuratora oraz organ reprezentujący Skarb Państwa, 
przesyłając odpis wniosku.  
§ 4. Postępowanie jest wolne od kosztów sądowych. W razie uwzględnienia roszczeń choćby w części wnioskodawcy 
przysługuje od Skarbu Państwa zwrot uzasadnionych wydatków, w tym z tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika. 
Art. 555. Roszczenia przewidziane w niniejszym rozdziale przedawniają się po upływie roku od daty uprawomocnienia 
się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia, w wypadku tymczasowego aresztowania – od daty 
uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, w razie zaś zatrzymania – od daty zwolnienia. 
Art. 556.  § 1. W razie śmierci oskarżonego prawo do odszkodowania przysługuje temu, kto wskutek wykonania kary 
lub niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania utracił: 
1) należne mu od uprawnionego z mocy ustawy utrzymanie; 
2) stale dostarczane mu przez zmarłego utrzymanie, jeżeli względy słuszności przemawiają za przyznaniem odszkodo-
wania. 
§ 2. Żądanie odszkodowania należy zgłosić w terminie przewidzianym w art. 555 lub w ciągu roku od śmierci oskar-
żonego. 
§ 3. Żądający odszkodowania może ustanowić pełnomocnika. Przepisy art. 78–81 stosuje się odpowiednio. 
§ 4. Upoważnienie do obrony udzielone obrońcy w sprawie zachowuje moc jako upoważnienie do działania 
w charakterze pełnomocnika. 
Art. 557.  § 1. W razie naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za krzywdę Skarb Państwa ma roszczenie zwrotne 
do osób, które swoim bezprawnym działaniem spowodowały niesłuszne skazanie, zastosowanie środka zabezpieczającego, 
niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie. 
§ 2. Powództwo dotyczące roszczeń, o których mowa w § 1, może wytoczyć w postępowaniu cywilnym prokurator 
lub organ, który jest powołany do reprezentowania Skarbu Państwa. Jeżeli prokurator nie dopatrzy się podstaw do wyto-
czenia powództwa, wydaje w tej kwestii postanowienie i zawiadamia o tym uprawniony organ. 
                                                           
137) Dodany przez art. 1 pkt 98 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
138) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 98 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 102 – Poz. 30 
 
Art. 558.  W sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie przepisy 
Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w niniejszym kodeksie.  
Art. 559.  (uchylony) 
Rozdział 59 
Ułaskawienie 
Art. 560.  § 1. Prośbę o ułaskawienie skazanego może wnieść on sam, osoba uprawniona do składania na jego korzyść 
środków odwoławczych, krewni w linii prostej, przysposabiający lub przysposobiony, rodzeństwo, małżonek i osoba pozo-
stająca ze skazanym we wspólnym pożyciu. 
§ 2. Prośbę o ułaskawienie wniesioną przez osobę nieuprawnioną lub niedopuszczalną z mocy ustawy sąd pozostawia 
bez rozpoznania. 
§ 3. Osoba, która wniosła prośbę o ułaskawienie, może ją cofnąć. 
Art. 561.  § 1. Prośbę o ułaskawienie przedstawia się sądowi, który wydał wyrok w pierwszej instancji. 
§ 1a. W wypadku wyroku przejętego do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej prośbę o ułaskawienie przedstawia 
się sądowi, który orzekł w pierwszej instancji o przejęciu wyroku do wykonania. 
§ 2. Sąd, o którym mowa w § 1 i 1a, powinien rozpoznać prośbę o ułaskawienie w ciągu 2 miesięcy od daty jej 
otrzymania. 
Art. 562.  § 1. Sąd rozpoznaje prośbę o ułaskawienie w takim samym składzie, w jakim orzekał. W skład sądu powin-
ni w miarę możności wchodzić sędziowie i ławnicy, którzy brali udział w wydaniu wyroku. 
§ 2. (uchylony) 
Art. 563.  Rozpoznając prośbę o ułaskawienie sąd w szczególności ma na względzie zachowanie się skazanego po 
wydaniu wyroku, rozmiary wykonanej już kary, stan zdrowia skazanego i jego warunki rodzinne, naprawienie szkody 
wyrządzonej przestępstwem, a przede wszystkim szczególne wydarzenia, jakie nastąpiły po wydaniu wyroku. 
Art. 564.  § 1. Jeżeli w sprawie, w której wniesiono prośbę o ułaskawienie, orzekał tylko sąd pierwszej instancji 
i wyda on opinię pozytywną – przesyła Prokuratorowi Generalnemu akta sprawy lub niezbędne ich części wraz ze swoją 
opinią, a w razie braku podstaw do wydania opinii pozytywnej – pozostawia prośbę bez dalszego biegu. 
§ 2. Jeżeli w sprawie, w której wniesiono prośbę o ułaskawienie, orzekał sąd odwoławczy, sąd pierwszej instancji 
przesyła mu akta lub niezbędne ich części wraz ze swoją opinią. 
§ 3. Sąd odwoławczy pozostawia prośbę bez dalszego biegu tylko wtedy, gdy wydaje opinię negatywną, a opinię taką 
wydał już sąd pierwszej instancji; w innych wypadkach sąd odwoławczy przesyła Prokuratorowi Generalnemu akta wraz 
z opiniami. 
§ 4. Opinie pozytywne nie są dostępne dla osób wymienionych w art. 560. 
Art. 565.  § 1. Jeżeli prośbę o ułaskawienie choćby jeden sąd zaopiniował pozytywnie, Prokurator Generalny przed-
stawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej prośbę o ułaskawienie wraz z aktami sprawy i swoim wnioskiem. 
§ 2. Prośbę o ułaskawienie skierowaną bezpośrednio do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje się Proku-
ratorowi Generalnemu w celu nadania jej biegu zgodnie z art. 561 albo art. 567. 
Art. 566.  Ponowna prośba o ułaskawienie, wniesiona przed upływem roku od negatywnego załatwienia poprzedniej 
prośby, może być przez sąd pozostawiona bez rozpoznania. 
Art. 567.  § 1. Postępowanie o ułaskawienie może wszcząć z urzędu Prokurator Generalny, który może żądać przed-
stawienia sobie akt sprawy z opiniami sądów albo przedstawić akta Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej bez zwracania 
się o opinię. 
§ 2. Prokurator Generalny przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej akta sprawy lub wszczyna z urzędu 
postępowanie o ułaskawienie w każdym wypadku, kiedy Prezydent tak zadecyduje. 
Art. 568.  Uznając, że szczególnie ważne powody przemawiają za ułaskawieniem, zwłaszcza gdy uzasadnia to krótki 
okres pozostałej do odbycia kary, sąd wydający opinię oraz Prokurator Generalny mogą wstrzymać wykonanie kary lub 
zarządzić przerwę w jej wykonaniu do czasu ukończenia postępowania o ułaskawienie. 
        
Dziennik Ustaw – 103 – Poz. 30 
 
Rozdział 60 
Orzekanie kary łącznej 
Art. 568a.  § 1. Sąd orzeka karę łączną: 
1) w wyroku skazującym – w odniesieniu do kar wymierzonych za przypisane oskarżonemu tym wyrokiem przestępstwa; 
2) w wyroku łącznym – w pozostałych wypadkach. 
§ 2. Do kary łącznej orzeczonej w wyroku skazującym stosuje się odpowiednio art. 575–577. Jeżeli zachodzą warunki 
do orzeczenia nowej kary łącznej wyłącznie w odniesieniu do kar wymierzonych w tym samym wyroku skazującym, właś-
ciwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który wydał ten wyrok skazujący. 
Art. 569.  § 1. Jeżeli zachodzą warunki do orzeczenia kary łącznej w stosunku do osoby, którą prawomocnie skazano 
lub wobec której orzeczono karę łączną wyrokami różnych sądów, właściwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który 
wydał ostatni wyrok skazujący lub łączny w pierwszej instancji, orzekający kary podlegające łączeniu. 
§ 2. Jeżeli w pierwszej instancji orzekały sądy różnego rzędu, wyrok łączny wydaje sąd wyższego rzędu. 
§ 3. W razie zbiegu wyroków sądu powszechnego i szczególnego, o karze łącznej orzeka ten z sądów, który wymie-
rzył karę surowszą podlegającą łączeniu. 
Art. 570.  Wyrok łączny sąd wydaje z urzędu lub na wniosek skazanego albo prokuratora. 
Art. 571.  § 1. Sąd w razie potrzeby zwraca się do zakładów karnych, w których skazany przebywał, o nadesłanie opi-
nii o zachowaniu się skazanego w okresie odbywania kary, jak również informacji o warunkach rodzinnych, majątkowych 
i co do stanu zdrowia skazanego oraz danych o wykonaniu kar orzeczonych w poszczególnych wyrokach. 
§ 2. Wniosek o wydanie wyroku łącznego pochodzący od prokuratora powinien zawierać dane, o których mowa w § 1. 
Art. 572.  Jeżeli brak warunków do wydania wyroku łącznego, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. 
Art. 573.  § 1. Wyrok łączny wydaje się po przeprowadzeniu rozprawy. 
§ 2. Stawiennictwo osobiste skazanego nie jest obowiązkowe, chyba że sąd postanowi inaczej. Przepis art. 451 stosuje 
się odpowiednio. 
§ 3. Przepisu art. 84 § 1 nie stosuje się. 
Art. 574.  W kwestiach nieuregulowanych przepisami niniejszego rozdziału do postępowania o wydanie wyroku łącz-
nego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu zwyczajnym przed sądem pierwszej instancji. Dowody przeprowa-
dzane są przez sąd z urzędu. Nie wyłącza to prawa do zgłoszenia wniosku dowodowego przez stronę. 
Art. 575.  § 1. Jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą 
jego uprawomocnienia się poprzedni wyrok łączny traci moc. 
§ 2. Jeżeli choćby jeden z wyroków stanowiących podstawę wyroku łącznego ulega uchyleniu lub zmianie, wyrok 
łączny traci moc, a sąd w miarę potrzeby wydaje nowy wyrok łączny. 
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli choćby jeden wyrok łączny stanowiący podstawę wyroku, o którym 
mowa w tym przepisie, utracił moc. 
Art. 576.  § 1. Z chwilą uprawomocnienia się wyroku łącznego, wyroki podlegające połączeniu nie ulegają wykonaniu 
w zakresie objętym wyrokiem łącznym. 
§ 2. W wypadku wymierzenia w wyroku łącznym kary niższej od okresu odbytych i połączonych już kar pozbawienia 
wolności lub równej temu okresowi, przewodniczący niezwłocznie zarządza zwolnienie skazanego, jeżeli nie jest on po-
zbawiony wolności w innej sprawie. Przesyłając zarządzenie do wykonania, załącza się wydany wyrok łączny. 
Art. 577.  W wyroku łącznym należy, w miarę potrzeby, wymienić okresy zaliczone na poczet kary łącznej. 
        
Dziennik Ustaw – 104 – Poz. 30 
 
DZIAŁ XIII 
Postępowanie w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych 
Rozdział 61 
Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych 
Art. 578.  Nie podlegają orzecznictwu polskich sądów karnych: 
1) uwierzytelnieni w Rzeczypospolitej Polskiej szefowie przedstawicielstw dyplomatycznych państw obcych; 
2) osoby należące do personelu dyplomatycznego tych przedstawicielstw; 
3) osoby należące do personelu administracyjnego i technicznego tych przedstawicielstw; 
4) członkowie rodzin osób wymienionych w pkt 1–3, jeżeli pozostają z nimi we wspólnocie domowej; 
5) inne osoby korzystające z immunitetów dyplomatycznych na podstawie ustaw, umów lub powszechnie uznanych 
zwyczajów międzynarodowych. 
Art. 579.  § 1. Nie podlegają orzecznictwu polskich sądów karnych w zakresie czynności pełnionych podczas i w związku 
z wykonywaniem ich funkcji urzędowych, a na zasadzie wzajemności w pozostałym zakresie: 
1) kierownicy urzędów konsularnych i inni urzędnicy konsularni państw obcych; 
2) osoby zrównane z nimi na podstawie umów lub powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych. 
§ 2. Kierownik urzędu konsularnego oraz inni urzędnicy konsularni państw obcych podlegają zatrzymaniu lub tym-
czasowemu aresztowaniu jedynie w razie zarzutu popełnienia zbrodni. O ich zatrzymaniu lub tymczasowym aresztowaniu 
zawiadamia się niezwłocznie Ministra Spraw Zagranicznych139). 
§ 3. Poza wypadkiem określonym w § 2 osoby te mogą być pozbawione wolności tylko w wykonaniu prawomocnego 
wyroku sądu polskiego. 
Art. 580.  § 1. Przepisów art. 578 i 579 nie stosuje się, gdy państwo wysyłające zrzeknie się w sposób wyraźny immu-
nitetu w stosunku do osoby wymienionej w tych przepisach. 
§ 2. W stosunku do funkcjonariuszy organizacji międzynarodowych korzystających z immunitetu o zrzeczeniu, 
o którym mowa w § 1, rozstrzyga właściwa organizacja międzynarodowa. 
Art. 581.  § 1. Osoby wymienione w art. 578 nie są obowiązane do składania zeznań w charakterze świadka lub do 
występowania w charakterze biegłego lub tłumacza; można jednak zwrócić się o wyrażenie przez te osoby zgody na złoże-
nie zeznań albo na wystąpienie w charakterze biegłego lub tłumacza. 
§ 2. W razie wyrażenia zgody, o której mowa w § 1, wezwania doręczone tym osobom nie mogą zawierać zagrożenia 
stosowaniem środków przymusu, a w razie niestawiennictwa na wezwanie lub odmowy złożenia zeznań nie można wobec 
nich stosować tych środków. 
Art. 582.  § 1. Do osób wymienionych w art. 579 stosuje się odpowiednio art. 581, jeżeli okoliczności, których zezna-
nia lub opinie mają dotyczyć, związane są z wykonywaniem przez te osoby funkcji urzędowych lub służbowych, a na zasa-
dzie wzajemności także w zakresie innych okoliczności. 
§ 2. Osoby wymienione w art. 578 i 579 nie są obowiązane do przedstawienia korespondencji i dokumentów odno-
szących się do tych funkcji. 
Art. 583.  § 1. Przeszukania pomieszczeń przedstawicielstwa dyplomatycznego można dokonać tylko za zgodą szefa 
tego przedstawicielstwa lub osoby czasowo pełniącej jego funkcje. 
§ 2. Do przeszukania pomieszczeń konsularnych konieczna jest zgoda kierownika urzędu konsularnego lub osoby 
czasowo pełniącej jego funkcje albo szefa przedstawicielstwa dyplomatycznego. 
Art. 584.  Przepisów art. 578–583 nie stosuje się do osób w nich wymienionych, w zakresie czynności niepełnionych 
podczas i w związku z wykonywaniem ich funkcji urzędowych, jeżeli są obywatelami polskimi lub mają w Rzeczy-
pospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania. 
                                                           
139) Obecnie ministra właściwego do spraw zagranicznych na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 27 i art. 32 ustawy z dnia 4 września 
1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 945, 1248, 1696 i 2170). 
        
Dziennik Ustaw – 105 – Poz. 30 
 
Rozdział 62 
Pomoc prawna i doręczenia w sprawach karnych 
Art. 585.  W drodze pomocy prawnej mogą być dokonywane niezbędne czynności postępowania karnego, a w szcze-
gólności: 
1) doręczanie pism osobom przebywającym za granicą lub instytucjom mającym siedzibę za granicą; 
2) przesłuchiwanie osób w charakterze oskarżonych, świadków lub biegłych; 
3) dokonywanie oględzin oraz przeszukiwanie pomieszczeń, innych miejsc i osób, zajęcie przedmiotów i wydawanie 
przedmiotów tych za granicę; 
4) wzywanie osób przebywających za granicą do osobistego dobrowolnego stawiennictwa przed sądem lub prokurato-
rem w celu przesłuchania świadka lub konfrontacji, jak również doprowadzanie w tym celu osób pozbawionych 
w tym czasie wolności; 
5) udostępnianie akt i dokumentów oraz informacji o karalności oskarżonych; 
6) udzielanie informacji o prawie. 
Art. 586.  § 1. O doręczenie pisma przebywającej za granicą osobie, która ma obywatelstwo polskie, lub o prze-
słuchanie takiej osoby w charakterze oskarżonego, świadka lub biegłego sąd lub prokurator zwraca się do polskiego przed-
stawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego. 
§ 2. W razie niemożności dokonania czynności w sposób określony w § 1, można zwracać się o dokonanie tych czyn-
ności do sądu, prokuratury lub innego właściwego organu państwa obcego. W wypadku przeszukania, zajęcia i wydania 
przedmiotu należy do wniosku dołączyć odpis postanowienia sądu lub prokuratora nakazującego przeprowadzenie tej 
czynności w danej sprawie. 
Art. 587.  Sporządzone na wniosek polskiego sądu lub prokuratora protokoły oględzin, przesłuchań osób w charakte-
rze oskarżonych, świadków, biegłych lub protokoły innych czynności dowodowych, dokonanych przez sądy lub prokurato-
rów państw obcych albo organy działające pod ich nadzorem, mogą być odczytywane na rozprawie na zasadach określo-
nych w art. 389, 391 i 393, jeżeli sposób przeprowadzenia czynności nie jest sprzeczny z zasadami porządku prawnego 
w Rzeczypospolitej Polskiej. 
Art. 588.  § 1. Sądy i prokuratorzy udzielają pomocy prawnej na wniosek sądów i prokuratorów państw obcych. 
§ 2. Sąd i prokurator odmawiają udzielenia pomocy prawnej i przekazują odmowę właściwym organom obcego pań-
stwa, jeżeli żądana czynność byłaby sprzeczna z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej albo naruszałaby 
jej suwerenność. 
§ 3. Sąd i prokurator mogą odmówić udzielenia pomocy prawnej, jeżeli: 
1) wykonanie żądanej czynności nie należy do zakresu działania sądu lub prokuratora według prawa polskiego; 
2) państwo, od którego wniosek o udzielenie pomocy prawnej pochodzi, nie zapewnia w tym zakresie wzajemności; 
3) wniosek dotyczy czynu, który nie jest przestępstwem według prawa polskiego. 
§ 4. Do czynności procesowych, dokonywanych na wniosek sądu lub prokuratora państwa obcego, stosuje się ustawy 
polskie. Należy jednak uczynić zadość życzeniu tych organów, aby przy dokonaniu czynności zastosowano szczególny tryb 
postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 5. Koszty udzielania pomocy prawnej ustala się zgodnie z art. 616–619. 
Art. 589.  § 1. Wezwany z zagranicy świadek lub biegły niebędący obywatelem polskim, który stawi się dobrowolnie 
przed sądem, nie może być ani ścigany, ani zatrzymany, ani też tymczasowo aresztowany z powodu przestępstwa będącego 
przedmiotem danego postępowania karnego i jakiegokolwiek innego przestępstwa popełnionego przed przekroczeniem 
polskiej granicy państwowej. Nie może być także w stosunku do niego wykonana kara orzeczona za takie przestępstwo. 
§ 2. Świadek lub biegły traci ochronę przewidzianą w § 1, jeżeli nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
chociaż mógł to uczynić, w ciągu 7 dni od czasu, gdy sąd oznajmił mu, że obecność jego stała się zbędna. 
§ 3. Wezwanemu świadkowi lub biegłemu przysługuje zwrot kosztów podróży i pobytu oraz zwrot utraconego zarob-
ku, a biegłemu – wynagrodzenie za sporządzenie opinii. 
§ 4. W wezwaniu doręczonym świadkowi lub biegłemu stale przebywającemu za granicą należy zamieścić pouczenie 
o treści przepisów § 1–3. Nie należy natomiast zamieszczać zagrożenia stosowaniem środków przymusu z powodu niesta-
wiennictwa. 
        
Dziennik Ustaw – 106 – Poz. 30 
 
Art. 589a.  § 1. Wobec osoby pozbawionej wolności na terytorium państwa obcego, czasowo wydanej w celu złożenia 
zeznań w charakterze świadka lub dokonania z jej udziałem innej czynności procesowej przed polskim sądem lub prokura-
torem, sąd okręgowy miejsca wykonania czynności zarządza umieszczenie osoby wydanej w polskim zakładzie karnym lub 
areszcie śledczym na czas jej pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nieprzekraczający jednak czasu pozbawienia 
wolności określonego w państwie wydającym. 
§ 2. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje. 
Art. 589b.  § 1. Pomoc prawna w postępowaniu przygotowawczym między polskimi organami uprawnionymi do pro-
wadzenia tego postępowania oraz właściwymi organami państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub innego państwa, 
jeżeli pozwala na to umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, albo na zasadach wzajemności, 
może także polegać na wykonywaniu czynności śledztwa w ramach wspólnego zespołu śledczego, zwanego dalej „zespo-
łem”. 
§ 2. Zespół powołują, w drodze porozumienia, Prokurator Generalny oraz właściwy organ państwa, o którym mowa 
w § 1, zwanego dalej „państwem współpracującym”, na potrzeby określonego postępowania przygotowawczego, na czas 
oznaczony. 
§ 3. Porozumienie o powołaniu zespołu powinno określać: 
1) przedmiot, cel, miejsce i okres współpracy; 
2) skład zespołu, ze wskazaniem osoby kierującej; 
3) zadania poszczególnych członków zespołu. 
§ 4. W porozumieniu o powołaniu zespołu można zastrzec możliwość dopuszczenia do prac w zespole, w określo-
nych warunkach, przedstawiciela instytucji międzynarodowej powołanej do zwalczania przestępczości. 
§ 5. Okres współpracy w ramach zespołu, wskazany w porozumieniu o powołaniu zespołu, może być przedłużony na 
dalszy czas oznaczony, niezbędny do osiągnięcia celu tej współpracy; przedłużenie wymaga zgody wszystkich stron poro-
zumienia. 
Art. 589c.  § 1. Zespół, w ramach którego współpraca odbywa się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwany da-
lej „zespołem polskim”, można powołać w szczególności, gdy: 
1) w toku prowadzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postępowania przygotowawczego w sprawie 
o przestępstwo o charakterze terrorystycznym, handlu ludźmi, obrotu środkami odurzającymi, substancjami psycho-
tropowymi lub ich prekursorami albo o inne ciężkie przestępstwo ujawniono, że sprawca działał lub następstwa jego 
czynu wystąpiły na terytorium innego państwa i zachodzi potrzeba wykonania czynności śledztwa na terytorium tego 
państwa lub z udziałem jego organu; 
2) prowadzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postępowanie przygotowawcze pozostaje w związku przedmio-
towym lub podmiotowym z postępowaniem przygotowawczym o przestępstwo wymienione w pkt 1, prowadzonym na 
terytorium innego państwa i zachodzi potrzeba wykonania większości czynności śledztwa w obu postępowaniach na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Pracami zespołu polskiego kieruje polski prokurator. 
§ 3. W skład zespołu polskiego mogą wchodzić inni polscy prokuratorzy i przedstawiciele innych organów uprawnio-
nych do prowadzenia śledztwa oraz funkcjonariusze właściwych organów państwa współpracującego, zwani dalej „funk-
cjonariuszami delegowanymi”. 
§ 4. Do czynności w postępowaniu przygotowawczym wykonywanych w ramach zespołu polskiego stosuje się przepi-
sy prawa krajowego, z zastrzeżeniem § 5–8 oraz art. 589e. 
§ 5. Funkcjonariusze delegowani mogą być obecni przy wszystkich czynnościach procesowych wykonywanych w ra-
mach zespołu polskiego, chyba że w szczególnym wypadku, uzasadnionym potrzebą ochrony ważnego interesu Rzeczy-
pospolitej Polskiej lub praw jednostki, osoba kierująca tym zespołem zarządzi inaczej. 
§ 6. Za zgodą stron porozumienia o utworzeniu zespołu polskiego osoba kierująca tym zespołem może powierzyć 
funkcjonariuszowi delegowanemu wykonanie określonej czynności śledztwa, z wyłączeniem wydawania postanowień 
przewidzianych w niniejszym kodeksie. W takim wypadku w czynności uczestniczy polski członek zespołu i sporządza 
z niej protokół. 
§ 7. Jeżeli zachodzi potrzeba wykonania czynności śledztwa na terytorium państwa współpracującego, z wnioskiem 
o pomoc prawną zwraca się do właściwej instytucji lub organu funkcjonariusz delegowany przez to państwo. Do sporzą-
dzonych w wykonaniu tego wniosku protokołów stosuje się odpowiednio przepis art. 587. 
§ 8. W granicach określonych w porozumieniu o powołaniu zespołu polskiego przedstawicielowi instytucji między-
narodowej, o którym mowa w art. 589b § 4, przysługują uprawnienia określone w § 5. 
        
Dziennik Ustaw – 107 – Poz. 30 
 
Art. 589d.  § 1. Prokurator lub przedstawiciel innego organu uprawnionego do prowadzenia śledztwa może być dele-
gowany do zespołu na terytorium innego państwa współpracującego w wypadkach określonych przepisami państwa, na 
którego terytorium odbywa się współpraca zespołu. O delegowaniu decyduje odpowiednio Prokurator Generalny albo inny 
właściwy organ. 
§ 2. Członkowi zespołu, o którym mowa w § 1, będącemu polskim prokuratorem przysługują uprawnienia prokuratora 
państwa obcego określone w art. 588 § 1. Przepisu art. 613 § 1 nie stosuje się. 
§ 3. Instytucje i organy Rzeczypospolitej Polskiej, inne niż prokurator, o którym mowa w § 2, udzielają niezbędnej 
pomocy polskiemu członkowi zespołu, o którym mowa w § 1, w granicach i z zastosowaniem przepisów prawa krajowego. 
Art. 589e.  § 1. Informacje uzyskane przez członka zespołu w związku z udziałem w pracach zespołu, niedostępne 
w innym trybie dla państwa, które go delegowało, mogą być wykorzystane przez właściwy organ tego państwa także 
w celu: 
1) przeprowadzenia postępowania karnego we własnym zakresie – za zgodą państwa współpracującego, którego instytu-
cja lub organ udzieliły informacji; 
2) zapobiegnięcia bezpośredniemu, poważnemu zagrożeniu dla bezpieczeństwa publicznego; 
3) innym niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli tak stanowi porozumienie o powołaniu zespołu. 
§ 2. Zgoda, o której mowa w § 1 pkt 1, może być cofnięta wyłącznie wtedy, gdy wykorzystanie informacji mogłoby 
zagrażać dobru postępowania przygotowawczego prowadzonego w państwie współpracującym, którego instytucja lub 
organ udzieliły informacji, oraz w wypadku, w którym państwo to mogłoby odmówić wzajemnej pomocy. 
Art. 589f.  § 1. Za szkodę wyrządzoną przez członka zespołu w związku z wykonywanymi czynnościami odpowiada 
państwo, które go delegowało, na zasadach określonych w przepisach państwa, na którego terytorium odbywała się współ-
praca zespołu. 
§ 2. Jeżeli szkoda wyrządzona innej osobie jest następstwem działania lub zaniechania członka zespołu delegowanego 
przez inne państwo współpracujące, kwotę pieniężną stanowiącą równowartość odszkodowania tymczasowo wypłaca po-
szkodowanemu właściwy organ państwa, na którego terytorium odbywała się współpraca zespołu. 
§ 3. W wypadku określonym w § 2 wypłacona kwota pieniężna podlega zwrotowi organowi, który ją tymczasowo 
wypłacił, na jego wniosek. 
Rozdział 62a 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia o zatrzymaniu dowodów 
lub mającego na celu zabezpieczenie mienia 
Art. 589g.  § 1. W razie ustalenia, że mogące stanowić dowód w sprawie rzeczy, korespondencja, przesyłki, wykazy 
połączeń telefonicznych lub innych przekazów informacji lub dane przechowywane w systemie informatycznym lub na 
nośniku, w tym korespondencja przesyłana pocztą elektroniczną, albo mienie podlegające zajęciu w celu zabezpieczenia 
wykonania postanowienia o przepadku znajdują się na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, sąd 
właściwy do rozpoznania sprawy albo prokurator może wystąpić o wykonanie postanowienia o ich zatrzymaniu albo 
zabezpieczeniu bezpośrednio do właściwego organu sądowego tego państwa. 
§ 2. Przekazując do wykonania postanowienie o zatrzymaniu dowodów, właściwy sąd lub prokurator występuje jed-
nocześnie do właściwego organu sądowego państwa wykonania postanowienia z wnioskiem o ich wydanie. 
§ 3. Niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o przepadku zabezpieczonego mienia, o którym mowa w § 1, 
właściwy sąd występuje do właściwego organu sądowego państwa wykonania postanowienia z wnioskiem o wykonanie 
tego przepadku. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Do postanowienia, o którym mowa w § 1, dołącza się zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje 
umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 6. Przekazywane dokumenty powinny zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania postanowienia 
albo na inny język wskazany przez to państwo. 
§ 7. Przekazanie postanowienia oraz zaświadczenia, o którym mowa w § 5, może nastąpić również z wykorzystaniem 
urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności tych 
dokumentów. 
§ 8. W razie trudności w ustaleniu właściwego organu państwa wykonania postanowienia właściwy sąd albo prokura-
tor może również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
        
Dziennik Ustaw – 108 – Poz. 30 
 
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 5, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonania postanowienia wszystkich niezbędnych informacji, w tym infor-
macji o terminie, do którego ma trwać zatrzymanie dowodów albo zabezpieczenie mienia. 
Art. 589h.  Wydane dowody zwraca się państwu wykonania postanowienia niezwłocznie po wykorzystaniu, jeżeli 
przy ich przekazaniu zastrzeżono zwrot lub gdy podlegają one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu 
podmiotowi, przebywającemu na terytorium tego państwa. 
Art. 589i.  W razie uchylenia postanowienia o zatrzymaniu dowodów lub zabezpieczeniu mienia właściwy sąd albo 
prokurator o jego treści niezwłocznie zawiadamia właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej. 
Art. 589j.  § 1. Na postanowienie, o którym mowa w art. 589g § 1, wydane przez prokuratora, przysługuje zażalenie 
do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Termin do wniesienia zażalenia biegnie od daty dorę-
czenia postanowienia. 
§ 2. Przepis art. 589g § 6 stosuje się odpowiednio. 
Art. 589k.  § 1. Jeżeli według prawa państwa wykonania postanowienia państwo to ponosi odpowiedzialność za szko-
dę wyrządzoną w związku z wykonaniem postanowienia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie 
mienia, wydanego przez polski sąd albo prokuratora, na wniosek właściwego organu tego państwa Skarb Państwa zwraca 
mu kwotę pieniężną stanowiącą równowartość wypłaconego odszkodowania. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli szkoda jest następstwem wyłącznie działania lub zaniechania organu państwa 
wykonania postanowienia. 
Art. 589ka. Przepisy niniejszego rozdziału w zakresie zatrzymania dowodów stosuje się do wystąpień do państw 
członkowskich Unii Europejskiej, w których nie ma zastosowania europejski nakaz dochodzeniowy. 
Rozdział 62b 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o zatrzymaniu dowodów 
lub mającego na celu zabezpieczenie mienia 
Art. 589l.  § 1. Właściwy miejscowo sąd rejonowy albo prokurator wykonuje niezwłocznie wydane przez właściwy 
organ sądowy innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej orzeczenie o zatrzymaniu mogących stanowić dowód 
w sprawie rzeczy, korespondencji, przesyłek, wykazów połączeń telefonicznych lub innych przekazów informacji lub da-
nych przechowywanych w systemie informatycznym lub na nośniku, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektronicz-
ną, albo orzeczenie o zajęciu mienia w celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia o przepadku, jeżeli rzeczy te, korespon-
dencja, przesyłki, wykazy, dane lub mienie znajdują się lub są przechowywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Jeżeli sąd albo prokurator, do którego zostało skierowane orzeczenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, 
przekazuje je właściwemu organowi i powiadamia o tym właściwy organ sądowy państwa członkowskiego Unii Europej-
skiej, który wystąpił z orzeczeniem. 
§ 3. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. 
Art. 589m.  § 1. Można odmówić wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów, o którym mowa w art. 589l § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego, chyba że zgodnie 
z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo wymienione w art. 607w pkt 1–33, zagrożone karą po-
zbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 3 lata, lub innym środkiem polegającym na pozbawieniu 
wolności co najmniej w tym samym wymiarze; 
2) dowody, których dotyczy orzeczenie, nie mogą być zajęte z przyczyn faktycznych, w szczególności z uwagi na ich 
utratę, zniszczenie lub niemożność odnalezienia; 
3) do orzeczenia o zatrzymaniu dowodów nie dołączono zaświadczenia zawierającego wszystkie istotne informacje 
umożliwiające jego prawidłowe wykonanie albo zaświadczenie to jest niekompletne lub oczywiście nie odpowiada 
treści orzeczenia; 
4) z treści zaświadczenia, określonego w pkt 3, w oczywistym stopniu wynika, że przekazane do wykonania orzeczenie 
dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do którego postępowanie karne zostało prawomocnie zakończone; 
5) wykonanie orzeczenia nie jest możliwe z powodu odmowy przedstawienia korespondencji i dokumentów na podsta-
wie art. 582 § 2. 
        
Dziennik Ustaw – 109 – Poz. 30 
 
§ 2. Można odmówić wykonania orzeczenia mającego na celu zabezpieczenie mienia, o którym mowa w art. 589l § 1: 
1) jeżeli według prawa polskiego w sprawie o przestępstwo, w związku z którym wydano to orzeczenie, zabezpieczenie 
wykonania przepadku byłoby niedopuszczalne, chyba że zgodnie z prawem państwa wydania orzeczenia jest to prze-
stępstwo wymienione w art. 607w pkt 1–33, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co 
najmniej 3 lata, lub innym środkiem polegającym na pozbawieniu wolności co najmniej w tym samym wymiarze; 
2) w wypadkach określonych w § 1 pkt 2–4. 
§ 3. Przepisów § 1 pkt 1 oraz § 2 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub od-
miennego uregulowania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 4. W wypadku określonym w § 1 pkt 2, właściwy sąd albo prokurator, przed wydaniem postanowienia w przed-
miocie wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia, konsultuje się z orga-
nem, który je wydał, dla uzyskania wszystkich istotnych informacji, umożliwiających odnalezienie tych dowodów albo 
mienia. Jeżeli uzyskane informacje nie przyczyniły się do odnalezienia tych dowodów albo mienia, sąd lub prokurator 
powiadamia niezwłocznie właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia o niemożności wykonania orzeczenia. 
§ 5. W wypadku, o którym mowa w § 1 pkt 3, właściwy sąd albo prokurator może wyznaczyć organowi, który wydał 
orzeczenie, termin do przekazania zaświadczenia, określonego w § 1 pkt 3, jego uzupełnienia lub sprostowania. 
§ 6. W razie niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 5, postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia 
wydaje się w oparciu o informacje przekazane wcześniej. 
Art. 589n.  § 1. Postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub mające na celu 
zabezpieczenie mienia, o których mowa w art. 589l § 1, właściwy sąd albo prokurator wydaje niezwłocznie, w miarę możli-
wości w ciągu 24 godzin od otrzymania orzeczenia. 
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, doręcza się wraz z pouczeniem o uprawnieniach wynikających z prze-
pisów państwa wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 589l § 1. 
§ 3. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, przysługuje zażalenie osobom, których prawa zostały naruszone. Oso-
bom tym przysługuje także zażalenie na czynności związane z zatrzymaniem dowodów lub zabezpieczeniem mienia, co nie 
narusza uprawnień skarżącego wynikających z przepisów państwa wydania orzeczenia. W zażaleniu na czynność skarżący 
może domagać się wyłącznie zbadania prawidłowości jej przeprowadzenia. 
§ 4. O wniesieniu zażalenia, jak również o treści rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania, należy nie-
zwłocznie powiadomić właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia. 
§ 5. Przepis art. 589g § 6 stosuje się odpowiednio. 
Art. 589o.  Wydając postanowienie o wykonaniu orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub mające na celu zabezpie-
czenie mienia, właściwy sąd albo prokurator może jednocześnie wstrzymać jego wykonanie, jeżeli: 
1) wykonanie orzeczenia mogłoby utrudnić inne, toczące się postępowanie karne – na czas niezbędny dla zabezpieczenia 
prawidłowego toku tego postępowania; 
2) dowód albo mienie, których dotyczy orzeczenie, zostały wcześniej zatrzymane albo zajęte dla potrzeb innego toczą-
cego się postępowania karnego – do czasu zwolnienia spod zatrzymania albo zajęcia. 
Art. 589p.  § 1. O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub mającego 
na celu zabezpieczenie mienia powiadamia się niezwłocznie, w miarę możliwości w ciągu 24 godzin od otrzymania orze-
czenia, właściwy organ sądowy państwa wydania tego orzeczenia. Powiadomienie to może być przekazane również przy 
użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności 
przekazanych dokumentów. 
§ 2. W wypadkach, o których mowa w art. 589o, należy także wskazać przyczyny wstrzymania wykonania postano-
wienia oraz, jeżeli jest to możliwe, jego przewidywany okres. 
§ 3. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w razie ustania przyczyn wstrzymania wykonania postanowienia określonego 
w art. 589o. W takim wypadku należy poinformować właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia o zatrzymaniu 
lub zabezpieczeniu dowodów albo mienia dla potrzeb innego postępowania, lub podjętych działaniach zmierzających do 
wykonania orzeczenia. 
Art. 589r.  § 1. Wykonując orzeczenie o zatrzymaniu dowodów lub mające na celu zabezpieczenie mienia, należy 
uczynić zadość życzeniu organu, który wydał to orzeczenie, aby przy dokonaniu czynności zastosowano szczególny tryb 
postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Protokół zatrzymania dowodów lub zajęcia mienia należy niezwłocznie przekazać właściwemu organowi sądo-
wemu państwa wydania orzeczenia. Przepis art. 589p § 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 110 – Poz. 30 
 
Art. 589s.  § 1. Zatrzymanie dowodów oraz zajęcie mienia w celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia o przepadku 
trwa do czasu rozstrzygnięcia w przedmiocie wystąpienia właściwego organu sądowego państwa wydania orzeczenia, 
odpowiednio o wydanie dowodów albo o wykonanie wniosku o wykonanie prawomocnego orzeczenia o przepadku. 
§ 2. Przez wzgląd na okoliczności sprawy właściwy sąd albo prokurator może jednak, po konsultacji z właściwym 
organem sądowym państwa wydania orzeczenia, wyznaczyć temu organowi nieprzekraczalny termin do przekazania 
żądania określonego w § 1, po upływie którego może nastąpić zwolnienie spod zatrzymania albo zajęcia. 
§ 3. Przed upływem terminu, o którym mowa w § 2, właściwy sąd albo prokurator informuje właściwy organ sądowy 
państwa wykonania orzeczenia o zamiarze zwolnienia spod zatrzymania albo zajęcia, umożliwiając mu zgłoszenie stanowi-
ska na piśmie. Jeżeli organ ten nie przedstawi argumentów dostatecznie uzasadniających dalsze zatrzymanie albo zajęcie, 
właściwy sąd albo prokurator wydaje postanowienie o zwolnieniu spod zatrzymania albo zajęcia. Odpis postanowienia 
doręcza się osobom zainteresowanym. 
§ 4. Postanowienie o zwolnieniu spod zatrzymania albo zajęcia wydaje się także wtedy, gdy właściwy organ sądowy 
państwa wydania orzeczenia zawiadomi o jego uchyleniu. Przepis § 3 zdanie trzecie stosuje się. 
Art. 589t.  (uchylony) 
Art. 589u.  § 1. Jeżeli Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w związku z wykonaniem 
orzeczenia o zatrzymaniu dowodów albo mającego na celu zabezpieczenie mienia, wydanego przez organ sądowy państwa 
członkowskiego Unii Europejskiej, Skarb Państwa występuje do właściwego organu tego państwa o zwrot kwoty pienięż-
nej stanowiącej równowartość wypłaconego odszkodowania. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli szkoda jest następstwem wyłącznie działania lub zaniechania organu polskiego. 
Art. 589v.  Przepisy niniejszego rozdziału w zakresie zatrzymania dowodów stosuje się do orzeczeń organów państw 
członkowskich Unii Europejskiej, w których nie ma zastosowania europejski nakaz dochodzeniowy. 
Rozdział 62c 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych 
na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego 
Art. 589w.  § 1. W razie konieczności przeprowadzenia lub uzyskania dowodu, który znajduje się lub może zostać 
przeprowadzony na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale „pań-
stwem wykonania orzeczenia”, sąd, przed którym sprawa się toczy, albo prokurator prowadzący postępowanie przygoto-
wawcze może wydać z urzędu lub na wniosek strony, obrońcy lub pełnomocnika europejski nakaz dochodzeniowy, zwany 
w niniejszym rozdziale „END”, chyba że END nie ma w tym państwie zastosowania. 
§ 2. W przypadku prowadzenia przez Policję lub organy, o których mowa w art. 312, dochodzenia lub postępowania 
sprawdzającego, o którym mowa w art. 307, albo w przypadku prowadzenia postępowania przygotowawczego przez 
organy, o których mowa w art. 133 § 1 i art. 134 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, END może wydać także prowadzący 
postępowanie. Wydanie END wymaga zatwierdzenia przez prokuratora. 
§ 3. END można wydać także w celu zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształce-
niem lub zniszczeniem. 
§ 4. Postanowienie o wydaniu END dotyczącego kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych oraz utrwalania 
przy użyciu środków technicznych treści innych rozmów lub przekazów informacji, w tym korespondencji przesyłanej 
pocztą elektroniczną, zastępuje postanowienie, o którym mowa w art. 237 § 1. Przepisy rozdziału 26 stosuje się odpowiednio. 
§ 5. Postanowienie o wydaniu END dotyczącego dowodu, którego dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadzenie 
wymaga wydania postanowienia, zastępuje to postanowienie. Przepisy dotyczące poszczególnych czynności i dowodów 
stosuje się odpowiednio. 
§ 6. Jeżeli END został wydany w związku z czynnościami, o których mowa w § 4, jest on przekazywany do tego pań-
stwa wykonania orzeczenia, w którym znajduje się albo będzie się znajdować osoba, której END dotyczy. 
§ 7. W przypadku prowadzenia czynności operacyjno-rozpoznawczych na podstawie odrębnych przepisów END  
wydaje organ prowadzący takie czynności po uprzednim uzgodnieniu z organem państwa wykonania orzeczenia czasu ich 
trwania oraz warunków ich wykonywania. Wydanie END wymaga zatwierdzenia przez prokuratora właściwego na podsta-
wie odrębnych przepisów, chyba że dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadzenie dowodu jest zastrzeżone do właściwości 
sądu. Wówczas wydanie END wymaga zatwierdzenia przez sąd właściwy na podstawie odrębnych przepisów. 
        
Dziennik Ustaw – 111 – Poz. 30 
 
Art. 589x.  Wydanie END jest niedopuszczalne, jeżeli: 
1) nie wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości; 
2) prawo polskie nie dopuszcza przeprowadzenia lub uzyskania danego dowodu. 
Art. 589y.  § 1. END zawiera: 
1) oznaczenie organu wydającego END i zatwierdzającego END, ze wskazaniem ich adresów, numerów telefonów, 
telefaksów i adresów poczty elektronicznej; 
2) datę oraz wskazanie miejsca wydania END; 
3) określenie żądanej czynności dochodzeniowej podlegającej END lub dowodu, który należy uzyskać, lub okoliczności, 
jakie mają zostać ustalone w wyniku czynności dochodzeniowej; 
4) dostępne dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby, której dotyczy END, a także adres zamieszkania lub inny 
adres, w tym adres zakładu karnego, jeżeli ta osoba w nim przebywa; 
5) sygnaturę akt i wskazanie rodzaju postępowania, w związku z którym END został wydany; 
6) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu będącego przedmiotem postępowania; 
7) zwięzły opis stanu faktycznego sprawy. 
§ 2. END zawiera odwołanie do wcześniej wydanego END, jeżeli jest z nim związany, wraz z datą jego wydania, 
oznaczeniem organu, do którego został przekazany, oraz sygnaturą akt nadaną przez organ wydający END i państwo wy-
konania orzeczenia. 
§ 3. Jeżeli END jest wydany w celu zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształce-
niem lub zniszczeniem, zawiera także informację o tym, czy ślad lub dowód ma zostać przekazany organowi wydającemu 
END, czy ma pozostać w państwie wykonania orzeczenia. W przypadku gdy ślad lub dowód ma pozostać w państwie wy-
konania orzeczenia organ wydający END określa termin obowiązywania zabezpieczenia. 
§ 4. END powinien zostać przetłumaczony na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny język 
wskazany przez to państwo. 
§ 5. Przekazanie END może nastąpić również z wykorzystaniem urządzeń służących do automatycznego przesyłania 
danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności tego dokumentu. 
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza END, mając na uwadze koniecz-
ność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia danych niezbędnych do podjęcia prawidłowej decyzji w przedmiocie 
wykonania END. 
Art. 589z.  § 1. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania do Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności 
na terytorium państwa wykonania orzeczenia w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, przepis art. 589a stosuje 
się odpowiednio. Sąd lub prokurator zarządza zwolnienie osoby, jeżeli państwo wykonania orzeczenia o to wystąpi. 
§ 2. Wydana czasowo osoba pozbawiona wolności, o której mowa w § 1, nie może być ścigana ani zatrzymana, ani 
tymczasowo aresztowana z powodu przestępstwa popełnionego przed przekroczeniem polskiej granicy państwowej, nie-
wskazanego w END. Nie może być także w stosunku do takiej osoby wykonana kara orzeczona za takie przestępstwo. 
§ 3. Zakazów określonych w § 2 nie stosuje się wobec osoby, która mogąc opuścić terytorium Rzeczypospolitej Pol-
skiej, znajduje się na nim po upływie 15 dni od dnia otrzymania informacji od sądu lub prokuratora, że jej obecność stała 
się zbędna dla postępowania karnego, albo powróci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie tego terminu. 
§ 4. Przed wydaniem END dotyczącego czasowego wydania osoby pozbawionej wolności na terytorium Rzeczy-
pospolitej Polskiej do państwa wykonania orzeczenia organ wydający END wysłuchuje tej osoby. 
§ 5. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do 
państwa wykonania orzeczenia w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, okres faktycznego pozbawienia 
wolności tej osoby w tym państwie zalicza się na poczet orzeczonej lub wykonywanej w Rzeczypospolitej Polskiej kary 
pozbawienia wolności. 
        
Dziennik Ustaw – 112 – Poz. 30 
 
Art. 589za.  § 1. Organ wydający END może zażądać, aby przy przeprowadzeniu dowodu był obecny jego przedsta-
wiciel. 
§ 2. Jeżeli według prawa państwa wykonania orzeczenia państwo to poniosło odpowiedzialność za szkodę wyrządzo-
ną przez przedstawiciela, o którym mowa w § 1, w związku z wykonaniem END wydanego lub zatwierdzonego przez sąd 
albo prokuratora, na wniosek właściwego organu tego państwa Skarb Państwa zwraca mu kwotę pieniężną stanowiącą 
równowartość wypłaconego odszkodowania. 
Art. 589zb.  § 1. END jest przekazywany bezpośrednio właściwemu organowi państwa wykonania orzeczenia. END 
może być przekazywany również za pośrednictwem sądów okręgowych lub Ministra Sprawiedliwości albo prokuratora 
okręgowego lub Prokuratora Krajowego. 
§ 2. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd lub proku-
rator może zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 3. Jeżeli wykonanie END ma nastąpić przez przeprowadzenie innej czynności dochodzeniowej niż czynność okreś-
lona w orzeczeniu, organ wydający END może go zmienić, uzupełnić lub cofnąć. 
§ 4. Jeżeli wykonanie END wiązałoby się ze znacznymi kosztami i jeżeli nie zawarto porozumienia z państwem wy-
konania orzeczenia w sprawie podziału tych kosztów, organ wydający END może zdecydować o całkowitym lub częścio-
wym wycofaniu END albo o poniesieniu kosztów przez ten organ. 
§ 5. Koszty związane z czasowym wydaniem osoby pozbawionej wolności ponosi organ wydający END. 
Art. 589zc.  § 1. Na postanowienie w przedmiocie wydania END zażalenie nie przysługuje, chyba że przepis szcze-
gólny dotyczący czynności wskazanej w END stanowi inaczej. 
§ 2. O wniesieniu zażalenia oraz o treści rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania należy niezwłocznie 
powiadomić właściwy organ państwa wykonania orzeczenia. 
Art. 589zd.  § 1. W związku z kontrolą i utrwalaniem treści rozmów telefonicznych zarządzonymi lub zatwierdzonymi 
na podstawie art. 237 § 1 i 2 w stosunku do osoby znajdującej się na terytorium innego państwa członkowskiego Unii  
Europejskiej, jeżeli nie zachodzi potrzeba wydania END, prokurator, Policja lub organ, o którym mowa w art. 312, powia-
damia właściwy organ tego państwa o zamiarze przeprowadzenia tych czynności, ich przeprowadzaniu albo wykonaniu 
w zależności od tego, kiedy dowiedział się, że osoba, której czynność dotyczy, przebywa na terytorium tego państwa 
członkowskiego. 
§ 2. Do powiadomienia stosuje się odpowiednio przepis art. 589y § 4. 
§ 3. Powiadomienie zawiera informacje dotyczące: 
1) organu, który zarządził kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych; 
2) kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych, w tym okresu, na jaki ją zarządzono; 
3) osoby, której dotyczy kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza powiadomienia, o którym mowa 
w § 1, mając na uwadze udostępnienie państwu członkowskiemu Unii Europejskiej danych niezbędnych do przekazania 
informacji w przedmiocie możliwości przeprowadzenia czynności na terytorium tego państwa oraz wykorzystania uzyska-
nych w ich wyniku dowodów w postępowaniu karnym. 
Rozdział 62d 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przeprowadzenie czynności dochodzeniowych 
na podstawie europejskiego nakazu dochodzeniowego 
Art. 589ze.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie europejskiego nakazu dochodzeniowego, zwanego w niniejszym rozdziale 
„END”, postanowienie w przedmiocie jego wykonania wydaje prokurator albo sąd rejonowy, w którego okręgu znajduje 
się lub może zostać przeprowadzony dowód. 
§ 2. Jeżeli dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadzenie dowodu jest zastrzeżone do właściwości sądu albo uzależ-
nione od zarządzenia tego sądu, postanowienie, o którym mowa w § 1, wydaje ten sąd. 
        
Dziennik Ustaw – 113 – Poz. 30 
 
§ 3. Sąd okręgowy jest właściwy do wydania postanowienia w przedmiocie wykonania END dotyczącego czasowego 
wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia w celu przeprowadzenia w tym państwie czynności 
dochodzeniowej. Przed wydaniem postanowienia należy wysłuchać osoby, której dotyczy END. 
§ 4. Sąd okręgowy jest właściwy do wydania postanowienia w przedmiocie wykonania END dotyczącego czasowego 
wydania osoby pozbawionej wolności do Rzeczypospolitej Polskiej w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej. 
§ 5. Jeżeli sąd lub prokurator, do którego został skierowany END, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje 
go właściwemu sądowi lub prokuratorowi i powiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia, 
zwane w niniejszym rozdziale „organem wydającym END”. 
§ 6. Jeżeli END został wydany przez nieuprawniony organ państwa wydania orzeczenia, zwraca się go bez wykona-
nia, informując ten organ o przyczynie zwrotu. 
§ 7. Na postanowienie o wykonaniu END zażalenie nie przysługuje, chyba że przepis szczególny dotyczący postano-
wienia o wykonaniu czynności tożsamej z czynnością wskazaną w END stanowi inaczej. W zażaleniu na czynność skarżą-
cy może domagać się wyłącznie zbadania zgodności postanowienia o wykonaniu END z prawem polskim i prawidłowości 
jej przeprowadzenia. 
§ 8. O wniesieniu zażalenia, jak również o treści rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania należy nie-
zwłocznie powiadomić organ wydający END. 
§ 9. Jeżeli przepis szczególny uzależnia ujawnienie informacji od wystąpienia przez sąd lub prokuratora z żądaniem 
ich ujawnienia w związku z toczącym się postępowaniem o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, END wraz z prawo-
mocnym postanowieniem sądu lub prokuratora o jego wykonaniu zastępuje takie żądanie. 
§ 10. Postanowienie o wykonaniu END, który dotyczy kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych oraz utrwa-
lania przy użyciu środków technicznych treści innych rozmów lub przekazów informacji, w tym korespondencji przesyła-
nej pocztą elektroniczną, zastępuje postanowienie, o którym mowa w art. 237 § 1. Przepisy art. 237 § 3–7, art. 238 § 1 i 2, 
art. 239 § 1 i art. 241 stosuje się odpowiednio. 
Art. 589zf.  § 1. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania do Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności 
w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, przepis art. 589a stosuje się odpowiednio. Sąd lub prokurator zarzą-
dza zwolnienie osoby, jeżeli państwo wydania orzeczenia o to wystąpi. Sąd albo prokurator informuje organ wydający 
END o faktycznym okresie pozbawienia wolności tej osoby w Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Wydana czasowo osoba pozbawiona wolności, o której mowa w § 1, nie może być ścigana ani zatrzymana, ani 
tymczasowo aresztowana z powodu przestępstwa popełnionego przed przekroczeniem polskiej granicy państwowej, nie-
wskazanego w END. Nie może być także w stosunku do takiej osoby wykonana kara orzeczona za takie przestępstwo. 
§ 3. Zakazów określonych w § 2 nie stosuje się wobec osoby, która mogąc opuścić terytorium Rzeczypospolitej Pol-
skiej, znajduje się na nim po upływie 15 dni od dnia otrzymania informacji sądu lub prokuratora, że jej obecność stała się 
zbędna dla postępowania karnego, albo powróci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po upływie tego terminu. 
§ 4. Jeżeli END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia w celu 
przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, okres faktycznego pozbawienia wolności tej osoby w tym państwie zalicza 
się na poczet orzeczonej lub wykonywanej w Rzeczypospolitej Polskiej kary pozbawienia wolności. 
Art. 589zg.  § 1. Sąd lub prokurator orzeka w przedmiocie wykonania END niezwłocznie, nie później jednak niż 
w terminie 30 dni, licząc od dnia jego otrzymania. 
§ 2. Jeżeli termin określony w § 1 nie może być dotrzymany, orzeczenie w przedmiocie wykonania END powinno 
zostać wydane w terminie kolejnych 30 dni, licząc od dnia upływu tego terminu. O opóźnieniu należy powiadomić organ 
wydający END, podając przyczynę opóźnienia oraz przewidywany termin wydania orzeczenia w przedmiocie wykonania 
END. 
Art. 589zh.  § 1. Jeżeli dowód, którego dotyczy END, nie został jeszcze przeprowadzony, sąd lub prokurator prze-
prowadza ten dowód niezwłocznie po wydaniu postanowienia o wykonaniu END, nie później jednak niż w terminie 90 dni, 
licząc od dnia wydania tego postanowienia. Jeżeli organ wydający END określił termin do przeprowadzenia dowodu, sąd 
lub prokurator w miarę możliwości uwzględnia ten termin. 
§ 2. Jeżeli termin określony w § 1 nie może być dotrzymany, o opóźnieniu należy powiadomić organ wydający END, 
podając przyczynę opóźnienia oraz przewidywany termin przeprowadzenia dowodu. 
        
Dziennik Ustaw – 114 – Poz. 30 
 
Art. 589zi.  § 1. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu END stosuje się prze-
pisy prawa polskiego. Należy jednak uczynić zadość życzeniu organu wydającego END, aby przy dokonaniu czynności 
zastosowano szczególny tryb postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami porządku praw-
nego Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Jeżeli czynność dochodzeniowa określona w END nie jest przewidziana przez prawo polskie lub byłaby nie-
dopuszczalna w podobnej sprawie krajowej, sąd lub prokurator informuje o tym organ wydający END, wskazując termin 
do zmiany, uzupełnienia lub cofnięcia END oraz określając możliwą do przeprowadzenia zastępczą czynność dochodze-
niową zgodną z celem END. Po upływie terminu sąd lub prokurator postanawia o wykonaniu zastępczej czynności docho-
dzeniowej. Jeżeli zastępczej czynności nie da się określić, sąd lub prokurator odmawia wykonania END. 
§ 3. Zastępczej czynności dochodzeniowej nie przeprowadza się, jeżeli END dotyczy: 
1) dowodów już znajdujących się w posiadaniu sądu lub prokuratora; 
2) informacji uzyskanych z rejestrów i baz danych dostępnych dla sądu lub prokuratora wykonującego END; 
3) przesłuchania osoby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 
4) dowodu, którego dopuszczenie, uzyskanie ani przeprowadzenie nie wymaga wydania postanowienia; 
5) identyfikacji abonenta telefonu lub adresu IP. 
§ 4. W przypadkach, o których mowa w § 3, przeprowadza się czynność wskazaną w END. 
§ 5. Jeżeli uzyskanie dowodu określonego w END jest możliwe przez przeprowadzenie zastępczej czynności docho-
dzeniowej, innej niż wskazana w tym orzeczeniu i mniej dolegliwej dla osoby, której END dotyczy, sąd lub prokurator 
informuje o tym organ wydający END, wskazując termin do zmiany, uzupełnienia lub cofnięcia END. Po upływie terminu 
sąd lub prokurator określa w postanowieniu przeprowadzenie zastępczej czynności dochodzeniowej. 
§ 6. Jeżeli END zawiera wniosek o przeprowadzenie czynności operacyjno-rozpoznawczych, w zakresie tego wniosku 
odpowiednie służby polskie i służby państwa wydania orzeczenia uzgadniają czas trwania i warunki wykonywania czynności. 
Można odmówić wykonania END, który nie zawiera informacji o uzgodnieniu, a organ wydający END nie uzupełni tej 
informacji w terminie wskazanym przez sąd lub prokuratora. Odmawia się wykonania END, jeżeli wykonanie czynności 
w nim określonych nie byłoby dopuszczalne w podobnej sprawie krajowej. 
§ 7. Do czasu otrzymania informacji lub upływu terminu, o których mowa w § 6, termin określony w art. 589zg § 1 
nie biegnie. 
Art. 589zj.  § 1. Odmawia się wykonania END, jeżeli: 
1) sąd lub prokurator nie uzyskał wymaganego zezwolenia umożliwiającego przeprowadzenie czynności z udziałem 
osoby wskazanej w END; 
2) w stosunku do osoby ściganej zapadło w państwie członkowskim Unii Europejskiej prawomocne orzeczenie co do 
tych samych czynów, które zostały wskazane w END, oraz, w przypadku skazania za te same czyny, osoba ścigana 
odbywa karę lub ją odbyła albo kara nie może być wykonana według prawa państwa, w którym zapadł wyrok skazu-
jący; 
3) wykonanie END mogłoby narazić na niebezpieczeństwo funkcjonariusza przy wykonywaniu czynności operacyjno- 
-rozpoznawczych oraz osobę udzielającą mu pomocy w zakresie tych czynności; 
4) END dotyczy przesłuchania na okoliczność objętą bezwzględnym zakazem przesłuchania; 
5) wykonanie END naruszyłoby wolności i prawa człowieka i obywatela; 
6) żądana czynność zagrażałaby bezpieczeństwu narodowemu; 
7) END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia, a jego wykonanie 
skutkowałoby przedłużeniem okresu pozbawienia wolności tej osoby. 
§ 2. Można odmówić wykonania END, jeżeli: 
1) czyn będący podstawą wydania END, inny niż wymieniony w art. 607w, nie stanowi przestępstwa według prawa 
polskiego; 
2) czyn będący podstawą wydania END według prawa polskiego został popełniony w całości lub w części na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej lub na polskim statku wodnym lub powietrznym i nie stanowi przestępstwa według prawa 
polskiego; 
3) wykonanie END wiązałoby się z ujawnieniem informacji niejawnych uzyskanych w toku czynności operacyjno- 
-rozpoznawczych, jak również związanych z prowadzeniem tych czynności; 
        
Dziennik Ustaw – 115 – Poz. 30 
 
4) według prawa polskiego czynność dochodzeniowa, której dotyczy END, nie może być przeprowadzona w sprawie 
o przestępstwo będące podstawą jego wydania; 
5) według prawa polskiego czynność dochodzeniowa, której dotyczy END, nie może być przeprowadzona w postępo-
waniu, w którym został on wydany; 
6) END dotyczy czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia albo do Rzeczy-
pospolitej Polskiej, a osoba ta nie wyraża na to zgody; 
7) END dotyczy przesłuchania przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na 
odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a oskarżony, który ma zostać przesłuchany, nie 
wyraża na to zgody; 
8) END dotyczy przesłuchania osób, o których mowa w art. 179 § 1 lub art. 180 § 1 i 2, co do okoliczności określonych 
w tych przepisach. 
§ 3. Przepisów § 2 pkt 1 i 2 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmiennego ure-
gulowania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 4. W przypadku określonym w § 2 pkt 8 sąd, działając z urzędu lub na wniosek prokuratora, orzeka w przedmiocie 
zwolnienia tych osób z zachowania tajemnicy. Przepisy art. 179 i art. 180 § 1–4 stosuje się. 
§ 5. Przed wydaniem postanowienia o odmowie wykonania END z przyczyn określonych w § 1 pkt 1–6 lub § 2 pkt 2, 
3 i 8 sąd lub prokurator konsultuje się z organem wydającym END w celu umożliwienia mu zmiany lub uzupełnienia END. 
§ 6. Nie można odmówić wykonania END z przyczyn określonych w § 2 pkt 1 i 4, jeżeli dotyczy on czynności do-
chodzeniowych określonych w art. 589zi § 3. 
Art. 589zk.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator może postanowić o odroczeniu wykonania END na niezbędny okres, 
jeżeli: 
1) jego wykonanie mogłoby zaszkodzić toczącemu się postępowaniu karnemu; 
2) przedmioty, dokumenty lub dane są wykorzystywane w innym postępowaniu. 
§ 2. Po ustaniu przyczyny odroczenia wykonania END właściwy sąd lub prokurator niezwłocznie przystępuje do jego 
wykonania, informując o tym jednocześnie organ wydający END. 
Art. 589zl.  § 1. Sąd lub prokurator potwierdza otrzymanie END niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 
tygodnia, licząc od dnia jego otrzymania. 
§ 2. Potwierdzenie, o którym mowa w § 1, zawiera informacje dotyczące organu, który otrzymał END, lub organu, 
któremu END został przekazany zgodnie z właściwością. 
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza potwierdzenia otrzymania END, 
mając na uwadze konieczność udostępnienia państwu wydania orzeczenia pełnych informacji o otrzymaniu END. 
Art. 589zm.  Sąd lub prokurator niezwłocznie informuje organ wydający END: 
1) o niemożności wydania postanowienia w sprawie END, w przypadku gdy formularz END jest niekompletny lub błęd-
nie wypełniony; 
2) jeżeli uzna, że może być celowe przeprowadzenie czynności dochodzeniowych, których nie przewidziano lub których 
nie można było wskazać w chwili wydawania END; 
3) o niemożności dopełnienia formalności i procedur wskazanych przez organ wydający END; 
4) o każdym przypadku odmowy wykonania END lub o postanowieniu przeprowadzenia zastępczej czynności docho-
dzeniowej na podstawie art. 589zi § 2 lub 5; 
5) o każdym przypadku odroczenia wykonania END, podając przyczyny uzasadniające to odroczenie i jego okres; 
6) o uchyleniu lub zakończeniu okresu zabezpieczenia stosowanego zgodnie z art. 589zq. 
Art. 589zn.  § 1. W przypadku powzięcia wątpliwości, czy wydanie END było uzasadnione lub celowe lub czy dana 
czynność dochodzeniowa byłaby dopuszczalna w państwie wydania orzeczenia, właściwy sąd lub prokurator konsultuje się 
z organem wydającym END i jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, występuje z wnioskiem o cofnięcie 
END. 
§ 2. W przypadku powzięcia wątpliwości co do autentyczności dokumentów niezbędnych do wykonania END lub wy-
stąpienia technicznych przeszkód uniemożliwiających jego wykonanie, przepis § 1 stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 116 – Poz. 30 
 
Art. 589zo.  § 1. Na wniosek państwa wydania orzeczenia przedstawicielowi organu wydającego END umożliwia się 
obecność przy wykonywaniu czynności, których dotyczy END, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami porządku prawnego 
Rzeczypospolitej Polskiej i nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego. 
§ 2. Przedstawiciel, o którym mowa w § 1, za zgodą sądu lub prokuratora, może zadawać określone pytania lub 
w inny sposób uczestniczyć w przeprowadzeniu dowodu. 
§ 3. Przedstawiciela, o którym mowa w § 1, uważa się za funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów 
Kodeksu karnego. 
§ 4. Jeżeli Skarb Państwa poniósł odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez przedstawiciela, o którym mowa 
w § 1, w związku z wykonaniem END, Skarb Państwa występuje do organu wydającego END o zwrot wypłaconej kwoty 
pieniężnej stanowiącej równowartość wypłaconego odszkodowania. 
Art. 589zp.  § 1. Dowody uzyskane w związku z wykonaniem END są niezwłocznie przekazywane państwu wydania 
orzeczenia. W przypadku określonym w art. 589zo § 1 mogą być one przekazywane, na wniosek państwa wydania orze-
czenia, przedstawicielowi organu wydającego END. 
§ 2. Przekazując dowody uzyskane w związku z wykonaniem END, sąd lub prokurator może, po konsultacjach 
z organem wydającym END, zastrzec ich zwrot. 
Art. 589zq. § 1. Jeżeli END został wydany w celu zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, 
zniekształceniem lub zniszczeniem, właściwy sąd lub prokurator orzeka w przedmiocie wykonania END w terminie 
24 godzin od jego otrzymania, a jeżeli nie jest to możliwe – niezwłocznie po upływie tego terminu. Zgodnie z wnioskiem 
państwa wydania orzeczenia sąd lub prokurator przekazuje dowód państwu wydania orzeczenia lub pozostawia dowód do 
swojej dyspozycji na czas określony przez państwo wydania orzeczenia. 
§ 2. Sąd lub prokurator po konsultacji z organem wydającym END może zdecydować o skróceniu okresu zabezpie-
czenia. 
Art. 589zr. § 1. Koszty związane z wykonaniem END ponosi Skarb Państwa. W uzasadnionych przypadkach sąd lub 
prokurator może wystąpić do organu wydającego END o zwrot całości lub części przewidywanych wydatków albo o zmia-
nę END. 
§ 2. Koszty związane z czasowym wydaniem osoby pozbawionej wolności ponosi państwo wydania orzeczenia. 
Art. 589zs.  § 1. Na wniosek innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej Minister Sprawiedliwości udziela 
zezwolenia na przewóz przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności czasowo wydanej. 
§ 2. Wniosek o zezwolenie na przewóz zawiera: 
1) oznaczenie organu wnioskującego; 
2) datę oraz wskazanie miejsca wydania END; 
3) dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby; 
4) wskazanie czynności dochodzeniowej, na potrzeby której osoba jest czasowo wydawana. 
§ 3. W przypadku korzystania z drogi powietrznej bez planowanego lądowania można poprzestać na powiadomieniu 
Ministra Sprawiedliwości o przewożeniu osoby pozbawionej wolności czasowo wydanej nad terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej. Jeżeli jednak nastąpi nieprzewidziane lądowanie, państwo, które wystąpiło z wnioskiem, dostarcza niezwłocznie 
dane, o których mowa w § 2. 
§ 4. Jeżeli jest to uzasadnione długością pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności 
i przewożonej przez to terytorium w celu jej czasowego wydania, do osoby tej stosuje się odpowiednio przepis art. 589zf. 
Art. 589zt.  § 1. Jeżeli organ innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej zamiast END przekazał powiadomie-
nie o zamiarze przeprowadzenia albo o przeprowadzeniu kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych, prokurator 
bezpośrednio lub za pośrednictwem właściwego komendanta Policji przekazuje temu organowi informacje w przedmiocie 
dopuszczalności: 
1) czynności, mając na względzie art. 237 § 3–4 oraz art. 238 § 1 i 2; 
2) wykorzystania uzyskanego dowodu w postępowaniu karnym. 
§ 2. Informacje, o których mowa w § 1, przekazuje się w terminie 96 godzin od otrzymania powiadomienia. 
        
Dziennik Ustaw – 117 – Poz. 30 
 
Rozdział 63 
Przejęcie i przekazanie ścigania karnego 
Art. 590.  § 1. W sprawie o przestępstwo popełnione za granicą przez: 
1) obywatela polskiego, 
2) osobę mającą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania, 
3) osobę, która odbywa lub będzie odbywać w Rzeczypospolitej Polskiej karę pozbawienia wolności, 
4) osobę, przeciwko której zostało wszczęte w Rzeczypospolitej Polskiej postępowanie karne 
– Minister Sprawiedliwości zwraca się, jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, do właściwego organu pań-
stwa obcego z wnioskiem o przekazanie ścigania albo może przyjąć taki wniosek od właściwego organu państwa obcego. 
§ 2. Przejęcie ścigania karnego uważa się za wszczęcie postępowania karnego według prawa polskiego. 
§ 3. Jeżeli przejęcie ścigania łączy się z przekazaniem przez państwo obce tymczasowo aresztowanego, art. 598 sto-
suje się. 
§ 4. Do dowodów zebranych za granicą przed przejęciem ścigania stosuje się odpowiednio art. 587, choćby czynności 
dowodowe nie były podjęte na wniosek polskiego sądu lub prokuratora. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości zawiadamia właściwy organ państwa obcego o sposobie prawomocnego zakończenia 
postępowania karnego. 
Art. 591.  § 1. W sprawie o przestępstwo popełnione na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez cudzoziemca, 
Minister Sprawiedliwości, z urzędu albo z inicjatywy sądu lub prokuratora, zwraca się, jeżeli wymaga tego interes wymiaru 
sprawiedliwości, do właściwego organu państwa: 
1) którego osoba ścigana jest obywatelem, 
2) w którym osoba ścigana ma stałe miejsce zamieszkania, 
3) w którym osoba ścigana odbywa lub będzie odbywała karę pozbawienia wolności, 
4) w którym zostało wszczęte przeciwko osobie ściganej postępowanie karne 
– z wnioskiem o przejęcie ścigania karnego albo może przyjąć taki wniosek od właściwego organu państwa obcego. 
§ 2. Jeżeli pokrzywdzonym jest obywatel polski, złożenie wniosku o przejęcie ścigania może nastąpić tylko za jego 
zgodą, chyba że uzyskanie tej zgody nie jest możliwe. 
§ 3. Przed wystąpieniem z wnioskiem, o którym mowa w § 1, lub rozstrzygnięciem takiego wniosku pochodzącego od 
organu państwa obcego właściwy organ umożliwia osobie ściganej przebywającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 
zajęcie stanowiska ustnie lub na piśmie w przedmiocie przejęcia ścigania. 
§ 4. W razie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o przekazanie ścigania dotyczącego osoby tymczasowo areszto-
wanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego organu o niezwłoczne 
podjęcie czynności mających na celu wydanie i przekazanie takiej osoby organom państwa obcego. Wraz z osobą przeka-
zuje się akta sprawy, o ile nie zostały one uprzednio przekazane wraz z wnioskiem. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego organu państwa obcego o informację co do sposobu prawo-
mocnego zakończenia postępowania karnego. 
§ 6. Przekazanie ścigania karnego uważa się za umorzenie postępowania karnego według prawa polskiego; nie stoi to 
na przeszkodzie ponownemu postępowaniu karnemu w razie bezpodstawnego zaniechania ścigania za granicą. 
Art. 592.  § 1. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osoby wszczęto postępowanie karne w Rzeczypospolitej Pol-
skiej i w państwie obcym, Minister Sprawiedliwości przeprowadza konsultacje z właściwym organem państwa obcego 
i – jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości – występuje z wnioskiem o przejęcie albo przekazanie ścigania 
karnego. Przepisy art. 590 § 2–5 oraz art. 591 § 2–6 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Jeżeli na podstawie umowy międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, wszczęto w Rzeczy-
pospolitej Polskiej postępowanie karne o przestępstwo popełnione za granicą, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do 
właściwego organu państwa obcego o przejęcie ścigania przez organy tego państwa niezależnie od tego, czy w państwie 
obcym wszczęto ściganie co do tego samego czynu. Przepisy art. 591 § 2, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. W sprawie o przestępstwo popełnione za granicą przez obywatela polskiego przebywającego za granicą, jeżeli 
wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego organu państwa 
obcego o przejęcie ścigania przez organy tego państwa. Przepisy art. 591 § 2, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 118 – Poz. 30 
 
Art. 592a.  § 1. Jeżeli zachodzą okoliczności wskazane w art. 590 § 1, art. 591 § 1 lub inne okoliczności nasuwające 
przypuszczenie, że co do tego samego czynu tej samej osoby wszczęto postępowanie karne w Rzeczypospolitej Polskiej 
i w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, sąd lub prokurator występuje do właściwego sądu lub innego organu 
państwa członkowskiego Unii Europejskiej z wnioskiem o udzielenie informacji o tym postępowaniu. 
§ 2. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej sąd 
lub prokurator może również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli informacje o toczącym się postępowaniu karnym w innym państwie członkow-
skim Unii Europejskiej powzięte zostały z urzędu. 
Art. 592b.  § 1. W razie wystąpienia sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej o udzielenie 
informacji, czy toczy się postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby, sąd lub prokurator udziela odpo-
wiedzi we wskazanym przez ten organ terminie. W razie braku takiego terminu lub w wypadku stosowania wobec oskarżo-
nego środka polegającego na pozbawieniu wolności sąd lub prokurator udziela odpowiedzi niezwłocznie. 
§ 2. W wypadku niedotrzymania terminu określonego w § 1 zdanie pierwsze sąd lub prokurator niezwłocznie infor-
muje sąd lub inny organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przyczynie opóźnienia i podaje przewidywany ter-
min udzielenia informacji. 
§ 3. Jeżeli sąd lub prokurator, do którego zostało skierowane wystąpienie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, 
przekazuje je właściwemu sądowi lub prokuratorowi i zawiadamia o tym sąd lub inny organ państwa członkowskiego Unii 
Europejskiej. 
Art. 592c.  § 1. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osoby wszczęto postępowanie karne w Rzeczypospolitej 
Polskiej i w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, sąd lub prokurator przeprowadza konsultacje z właściwym 
sądem lub innym organem państwa członkowskiego Unii Europejskiej i – jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedli-
wości – występuje z wnioskiem o przejęcie albo przekazanie ścigania karnego. Przepisy art. 590–592 stosuje się odpo-
wiednio. 
§ 2. W trakcie konsultacji sąd lub prokurator przekazuje sądowi lub innemu organowi państwa członkowskiego Unii 
Europejskiej informacje o zastosowanych w postępowaniu środkach zapobiegawczych, a także inne informacje na wniosek 
właściwego organu. 
§ 3. Sąd lub prokurator może nie udzielić informacji, jeśli jej udzielenie mogłoby naruszyć bezpieczeństwo Rzeczy-
pospolitej Polskiej lub narażałoby uczestnika postępowania na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. 
Art. 592d.  § 1. Jeśli w wyniku konsultacji, o których mowa w art. 592c § 1, nie ustalono, które państwo członkowskie 
powinno przejąć ściganie, sąd lub prokurator może wystąpić do Eurojust w sprawach o przestępstwa należące do jego 
kompetencji z wnioskiem o pomoc w rozstrzygnięciu, które państwo mogłoby przejąć ściganie. 
§ 2. Po uzyskaniu opinii Eurojust sąd lub prokurator, jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, występuje 
z wnioskiem o przejęcie lub przekazanie ścigania karnego. Przepisy art. 590–592 stosuje się odpowiednio. 
Art. 592e.  W wypadkach przewidzianych w art. 592c § 1 i art. 592d § 2 sąd lub prokurator zawiadamia sąd lub inny 
organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej o sposobie prawomocnego zakończenia postępowania karnego. 
Art. 592f.  Wystąpienie, o którym mowa w art. 592a, jak również konsultacje, o których mowa w art. 592c, nie 
wstrzymują czynności postępowania karnego. 
Rozdział 64 
Wystąpienie o wydanie lub przewóz osób ściganych lub skazanych przebywających za granicą  
oraz o wydanie przedmiotów 
Art. 593.  Sądy i prokuratorzy zgłaszają za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości wnioski o wydanie przez pań-
stwo obce osoby, przeciwko której wszczęto postępowanie karne, o wydanie osoby w celu przeprowadzenia postępowania 
sądowego lub wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności, o przewóz osoby ściganej lub skazanej przez terytorium 
państwa obcego oraz o wydanie z terytorium państwa obcego dowodów rzeczowych lub przedmiotów uzyskanych przez 
sprawcę w wyniku przestępstwa. 
Art. 594.  § 1. Do wniosku dołącza się odpis postanowienia o tymczasowym aresztowaniu wraz z uzasadnieniem, wy-
jaśniającym okoliczności faktyczne i podstawę prawną ścigania. 
§ 2. W wypadku prawomocnego wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności dołącza się zamiast postanowie-
nia wymienionego w § 1 odpis tego wyroku. 
§ 3. Przepis art. 280 § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 119 – Poz. 30 
 
Art. 595.  W wypadkach niecierpiących zwłoki sąd lub prokurator może zwrócić się bezpośrednio do właściwego organu 
państwa obcego o tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie osoby, co do której ma być złożony wniosek o wydanie, po 
czym niezwłocznie składa wniosek zgodnie z art. 593 i 594. 
Art. 596.  Osoba wydana nie może być bez zgody państwa wydającego ścigana, skazana ani pozbawiona wolności 
w celu wykonania kary za inne przestępstwo popełnione przed dniem wydania niż to, w związku z którym nastąpiło wydanie. 
Art. 597.  W razie zastrzeżenia przy wydaniu, że w stosunku do osoby wydanej orzeczone już kary będą wykonane 
tylko za te przestępstwa, co do których nastąpiło wydanie, sąd, który prawomocnie orzekł w sprawie, wydaje w razie po-
trzeby na posiedzeniu wyrok zmieniający orzeczenie w taki sposób, aby kary były wykonywane tylko za te przestępstwa, 
co do których nastąpiło wydanie sprawcy. Prokurator i osoba wydana mają prawo wziąć udział w posiedzeniu. Przepis 
art. 451 stosuje się odpowiednio. 
Art. 598.  § 1. Terminy przewidziane w art. 263 biegną w stosunku do osoby wydanej od chwili przejęcia tej osoby 
przez właściwe organy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Przepis art. 265 stosuje się także, gdy zatrzymanie nastąpiło za granicą. 
Art. 599.  Jeżeli osoba wydana przez państwo obce nie opuści bez usprawiedliwionej przyczyny terytorium Rzeczy-
pospolitej Polskiej w ciągu 45 dni od daty prawomocnego zakończenia postępowania, a w razie skazania – od daty odbycia 
lub darowania kary, albo jeżeli po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powróci na nie, ograniczeń wynikają-
cych z art. 596 i 597 nie stosuje się. 
Art. 600.  Po wydaniu prawomocnego orzeczenia w sprawie przeciwko osobie wydanej przez państwo obce sąd prze-
syła odpis wyroku Ministrowi Sprawiedliwości, który odpis ten przekazuje właściwemu organowi obcego państwa. Przepis 
art. 157 § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 601.  Przekazane przez państwo obce przedmioty uzyskane w wyniku przestępstwa zwraca się, jeżeli przy ich 
wydaniu zastrzeżono zwrot; podobnie należy postąpić z dowodami rzeczowymi. 
Rozdział 65 
Wydanie oraz przewóz osób ściganych albo skazanych lub wydanie przedmiotów na wniosek państw obcych 
Art. 602.  § 1. (uchylony) 
§ 2. W razie złożenia przez organ państwa obcego wniosku o wydanie osoby ściganej w celu przeprowadzenia prze-
ciw niej postępowania karnego lub wykonania orzeczonej co do niej kary albo środka zabezpieczającego, prokurator prze-
słuchuje tę osobę i w miarę potrzeby zabezpiecza dowody znajdujące się w kraju, po czym wnosi sprawę do właściwego 
miejscowo sądu okręgowego. 
Art. 603.  § 1. Sąd okręgowy wydaje na posiedzeniu postanowienie w przedmiocie wniosku państwa obcego. Przed 
wydaniem postanowienia należy umożliwić osobie ściganej złożenie wyjaśnień ustnie lub na piśmie, a w razie wniosku 
o wydanie w celu przeprowadzenia postępowania karnego należy na uzasadniony wniosek tej osoby przeprowadzić dowo-
dy znajdujące się w kraju. 
§ 2. W posiedzeniu mają prawo wziąć udział prokurator i obrońca. 
§ 3. Jeżeli sąd wydał postanowienie o niedopuszczalności wydania, wydanie nie może nastąpić. 
§ 4. Na postanowienie sądu w przedmiocie wydania przysługuje zażalenie. 
§ 5. Sąd przekazuje prawomocne postanowienie wraz z aktami sprawy Ministrowi Sprawiedliwości, który po roz-
strzygnięciu wniosku zawiadamia o tym właściwy organ państwa obcego. 
Art. 603a.  § 1. Jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, tak stanowi, wniosek pań-
stwa obcego o zastosowanie tymczasowego aresztowania osoby ściganej zastępuje wniosek o wydanie. 
§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, prokurator podczas przesłuchania informuje osobę ściganą o możliwości wy-
rażenia przez nią zgody na wydanie lub zgody na wydanie połączonej ze zrzeczeniem się korzystania z ograniczeń okreś-
lonych w art. 596 i 597. Jeżeli osoba ścigana wyrazi wolę złożenia takiego oświadczenia, prokurator kieruje sprawę do 
sądu okręgowego, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. 
§ 3. Sąd na posiedzeniu rozstrzyga o tymczasowym aresztowaniu osoby ściganej, odbiera oświadczenie o wyrażeniu 
zgody na wydanie lub zgody na wydanie połączonej ze zrzeczeniem się korzystania z ograniczeń określonych w art. 596 
i 597, a także wydaje postanowienie o dopuszczalności wydania. 
        
Dziennik Ustaw – 120 – Poz. 30 
 
§ 4. Zgoda osoby ściganej oraz zrzeczenie, o którym mowa w § 2, nie mogą zostać cofnięte, o czym poucza się osobę 
ściganą. 
§ 5. Sąd niezwłocznie przekazuje prawomocne postanowienie wraz z aktami sprawy Ministrowi Sprawiedliwości, któ-
ry rozstrzyga o wydaniu osoby. 
§ 6. Jeżeli oświadczenie, o którym mowa w § 3, nie zostało złożone lub sąd stwierdził, że zachodzi okoliczność określona 
w art. 604 § 1, albo jeżeli posiedzenie zostało odroczone na czas przekraczający 7 dni, stosuje się przepisy art. 602 § 2, 
art. 603 i 605. 
Art. 604.  § 1. Wydanie jest niedopuszczalne, jeżeli: 
1) osoba, której wniosek dotyczy, jest obywatelem polskim albo korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu; 
2) czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo gdy ustawa uznaje, że czyn nie stanowi przestępstwa albo że 
sprawca nie popełnia przestępstwa lub nie podlega karze; 
3) nastąpiło przedawnienie; 
4) postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone; 
5) byłoby ono sprzeczne z polskim prawem; 
6) zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania wobec osoby wydanej może zostać orzeczona lub 
wykonana kara śmierci; 
7) zachodzi uzasadniona obawa, że w państwie żądającym wydania może dojść do naruszenia wolności i praw osoby 
wydanej; 
8) dotyczy osoby ściganej za popełnienie bez użycia przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych. 
§ 2. Wydania można odmówić w szczególności, jeżeli: 
1) osoba, której wniosek dotyczy, ma w Rzeczypospolitej Polskiej stałe miejsce zamieszkania; 
2) przestępstwo zostało popełnione na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo na polskim statku wodnym lub po-
wietrznym; 
3) co do tego samego czynu tej samej osoby toczy się postępowanie karne; 
4) przestępstwo podlega ściganiu z oskarżenia prywatnego; 
5) według prawa państwa, które złożyło wniosek o wydanie, przestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 
roku lub karą łagodniejszą albo orzeczono taką karę; 
6) przestępstwo, w związku z którym żąda się wydania, jest przestępstwem o charakterze wojskowym lub skarbowym, 
albo o charakterze politycznym innym niż określone w § 1 pkt 8; 
7) państwo, które złożyło wniosek o wydanie, nie zapewnia wzajemności. 
§ 3. W wypadkach wskazanych w § 1 pkt 4 i § 2 pkt 3 rozpoznanie wniosku o wydanie można odroczyć do czasu 
ukończenia w Rzeczypospolitej Polskiej postępowania karnego przeciwko tej samej osobie lub odbycia przez nią orzeczo-
nej kary albo jej darowania. 
Art. 605.  § 1. Jeżeli wniosek o wydanie dotyczy przestępstwa, którego sprawca podlega wydaniu, sąd okręgowy 
z urzędu lub na wniosek prokuratora może wydać postanowienie o tymczasowym aresztowaniu osoby ściganej; przepis 
art. 263 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Przed złożeniem wniosku o wydanie sąd może wydać postanowienie o tymczasowym aresztowaniu ściganego na 
czas nie dłuższy niż 40 dni, jeżeli organ państwa obcego zwraca się o to, zapewniając, że wobec tej osoby zapadł w tym 
państwie prawomocny wyrok skazujący lub wydano decyzję o tymczasowym aresztowaniu. 
§ 3. Na postanowienie sądu w przedmiocie tymczasowego aresztowania przysługuje zażalenie. 
§ 4. O dniu tymczasowego aresztowania należy niezwłocznie powiadomić Ministra Sprawiedliwości Rzeczypospolitej 
Polskiej oraz przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny albo organ ścigający państwa obcego. 
§ 5. Jeżeli dane zawarte we wniosku o wydanie są niewystarczające i sąd lub prokurator zażądał ich uzupełnienia, 
a państwo obce nie nadeśle w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania uzupełnienia wniosku o wydanie organowi, 
który je zgłosił, potrzebnych dokumentów lub informacji, postanowienie o tymczasowym aresztowaniu uchyla się. 
§ 6. W razie odmowy wydania, cofnięcia przez państwo obce wniosku o wydanie lub tymczasowe aresztowanie albo 
w razie gdy organ państwa obcego zawiadomiony o czasie i miejscu wydania żądanej osoby nie przejmuje jej w terminie 
7 dni od ustalonego dnia wydania, zarządza się zwolnienie tymczasowo aresztowanego, jeżeli nie jest on pozbawiony wol-
ności w innej sprawie. 
        
Dziennik Ustaw – 121 – Poz. 30 
 
Art. 605a.  § 1. Zatrzymanie osoby ściganej może nastąpić także na podstawie informacji o poszukiwaniu zamiesz-
czonych w bazie danych Międzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej lub w Systemie Informacyjnym Schengen. 
Przepisy art. 244–246 i art. 248 stosuje się. 
§ 2. Przed złożeniem kierowanego do Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o tymczasowe aresztowanie osoby ściganej 
sąd może zastosować wobec tej osoby tymczasowe aresztowanie na czas nie dłuższy niż 7 dni, jeżeli zwraca się o to właś-
ciwy organ państwa obcego poprzez wprowadzenie wpisu do bazy danych Międzynarodowej Organizacji Policji Krymi-
nalnej lub do Systemu Informacyjnego Schengen, stanowiącego zapewnienie, że wobec osoby ściganej zapadł prawomocny 
wyrok skazujący lub wydano inną decyzję będącą podstawą pozbawienia wolności, a w przypadku rejestracji w bazie Mię-
dzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej – że państwo to wystąpi o jej wydanie. 
Art. 606.  § 1. Zezwolenia na przewóz osoby ściganej przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela Minister 
Sprawiedliwości. Przepisy art. 594, 604 i 605 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Jeżeli podróż odbywa się drogą powietrzną i nie przewiduje się lądowania, wystarczy powiadomienie Ministra 
Sprawiedliwości o przewożeniu osoby ściganej nad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
Art. 607.  § 1. Do rozstrzygania wniosków państwa obcego, dotyczących wydania przedmiotów stanowiących dowody 
rzeczowe lub uzyskanych w wyniku przestępstwa, właściwy jest prokurator lub sąd w zależności od tego, do czyjego roz-
porządzenia przedmioty te zostały zdeponowane. Przepis art. 588 § 2 i 4 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. Postanowienie o wydaniu przedmiotów powinno wymieniać rzeczy, które ulegają wydaniu państwu obcemu, oraz 
wskazywać rzeczy podlegające zwrotowi po ukończeniu postępowania karnego, prowadzonego przez organy państwa 
obcego. 
Rozdział 65a 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej na podstawie 
europejskiego nakazu aresztowania 
Art. 607a.  W razie podejrzenia, że osoba ścigana za przestępstwo podlegające jurysdykcji polskich sądów karnych 
może przebywać na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, właściwy miejscowo sąd okręgowy, na wnio-
sek prokuratora, a w postępowaniu sądowym i wykonawczym – z urzędu lub na wniosek właściwego sądu rejonowego, 
może wydać europejski nakaz aresztowania, zwany w niniejszym rozdziale „nakazem”. 
Art. 607b. Wydanie nakazu jest niedopuszczalne, jeśli nie wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości. Ponadto 
wydanie nakazu jest niedopuszczalne: 
1) w związku z prowadzonym przeciwko osobie ściganej postępowaniem karnym o przestępstwo zagrożone karą pozba-
wienia wolności do roku; 
2) w celu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze do 4 miesięcy albo innego środka polegającego 
na pozbawieniu wolności na czas nieprzekraczający 4 miesięcy. 
Art. 607c.  § 1. Nakaz powinien zawierać: 
1) oznaczenie sądu występującego, ze wskazaniem jego adresu, numeru telefonu, telefaksu i adresu poczty elektronicznej; 
2) datę oraz miejsce wydania nakazu; 
3) dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby ściganej; 
4) sygnaturę, rodzaj i treść prawomocnego albo podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu, w związku z którym nakaz 
został wydany; 
5) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu; 
6) górną granicę ustawowego zagrożenia karą pozbawienia wolności przestępstwa, o które toczy się postępowanie, lub 
wysokość orzeczonej kary pozbawienia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności; 
7) zwięzły opis stanu faktycznego sprawy; 
8) wskazanie następstw czynu nieobjętych ustawowymi znamionami przestępstwa. 
§ 2. Nakaz powinien zostać przetłumaczony na język urzędowy państwa wykonania nakazu. 
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór nakazu, mając na uwadze konieczność udo-
stępnienia państwu członkowskiemu Unii Europejskiej, do którego jest kierowany, danych niezbędnych do podjęcia prawi-
dłowej decyzji w przedmiocie przekazania osoby ściganej. 
        
Dziennik Ustaw – 122 – Poz. 30 
 
Art. 607d.  § 1. Jeżeli istnieje podejrzenie, że osoba ścigana może przebywać na terytorium państwa członkowskiego 
Unii Europejskiej, a jej miejsce pobytu nie jest znane, prokurator, a w postępowaniu sądowym i wykonawczym sąd okrę-
gowy, który wydał nakaz, przesyła jego odpis do centralnej jednostki Policji współpracującej z Interpolem z wnioskiem 
o wszczęcie poszukiwań międzynarodowych. 
§ 2. Jeżeli miejsce pobytu osoby ściganej jest znane lub zostało ustalone w wyniku poszukiwań, o których mowa 
w § 1, prokurator, a w postępowaniu sądowym i wykonawczym sąd okręgowy, który wydał nakaz, przekazuje go bezpo-
średnio organowi sądowemu państwa wykonania nakazu; odpis nakazu przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości. 
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy państwo wykonania nakazu zwróciło się o przedstawienie 
dodatkowych informacji lub dokumentów. 
§ 4. Przekazanie nakazu oraz wszystkich związanych z nim informacji i dokumentów może nastąpić również 
z wykorzystaniem urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych w sposób umożliwiający stwierdzenie auten-
tyczności tych dokumentów. 
Art. 607e.  § 1. Osoby przekazanej w wyniku wykonania nakazu nie można ścigać za przestępstwa inne niż te, które 
stanowiły podstawę przekazania, ani wykonać orzeczonych wobec niej za te przestępstwa kar pozbawienia wolności albo 
innych środków polegających na pozbawieniu wolności. 
§ 2. Sąd, który prawomocnie orzekł w sprawie, może zarządzić wykonanie kary tylko za te przestępstwa, które stano-
wiły podstawę przekazania osoby ściganej. W posiedzeniu sądu mają prawo wziąć udział prokurator i osoba ścigana. Prze-
pis art. 451 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli: 
1) państwo wykonania nakazu złożyło oświadczenie o dopuszczalności ścigania lub wykonania kar pozbawienia wolności 
albo innych środków polegających na pozbawieniu wolności za wszystkie czyny popełnione przed przekazaniem, 
chyba że organ sądowy tego państwa w orzeczeniu o przekazaniu postanowił inaczej; 
2) osoba przekazana, pomimo takiej możliwości, nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu 45 dni od 
dnia prawomocnego zakończenia postępowania albo po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na nie 
powróciła; 
3) nie została orzeczona kara pozbawienia wolności albo inny środek polegający na pozbawieniu wolności; 
4) postępowanie karne nie wiąże się ze stosowaniem wobec osoby ściganej środka polegającego na pozbawieniu wolności; 
5) czyn osoby ściganej jest zagrożony karą lub środkiem niepolegającymi na pozbawieniu wolności; 
6) osoba ścigana wyraziła zgodę na przekazanie i zrzekła się korzystania z prawa określonego w § 1; 
7) osoba ścigana, po jej przekazaniu, złożyła przed sądem właściwym do rozpoznania sprawy oświadczenie o zrzeczeniu 
się korzystania z prawa określonego w § 1 w odniesieniu do czynów popełnionych przed przekazaniem; 
8) organ sądowy państwa wykonania nakazu, który przekazał osobę ściganą, na wniosek sądu właściwego do wydania 
nakazu, wyraził zgodę na ściganie lub wykonanie kar pozbawienia wolności albo innych środków polegających na 
pozbawieniu wolności za przestępstwa określone w pkt 1. 
§ 3a.140) Osoba ścigana nie może cofnąć zgody ani oświadczenia, o których mowa w § 3 pkt 6 i 7. 
§ 4. Wniosek, o którym mowa w § 3 pkt 8, powinien zawierać informacje wymienione w art. 607c § 1. Przepis 
art. 607c § 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 607f.  Na poczet orzeczonej lub wykonywanej kary pozbawienia wolności zalicza się okres faktycznego pozba-
wienia wolności w państwie wykonania nakazu w związku z przekazaniem. 
Art. 607g.  Po prawomocnym zakończeniu postępowania karnego przeciwko osobie ściganej lub wykonaniu wobec 
niej kary pozbawienia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności sąd właściwy do rozpoznania 
sprawy przesyła odpis orzeczenia lub zawiadomienie o wykonaniu kary albo innego środka do organu wymiaru sprawied-
liwości państwa wykonania nakazu. 
Art. 607h.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator może wystąpić do organu sądowego państwa wykonania nakazu 
o zajęcie i przekazanie przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa, przedmiotów, które służyły lub były 
przeznaczone do popełnienia przestępstwa, lub mogących stanowić dowód w sprawie rzeczy, korespondencji, przesyłek, 
wykazów połączeń telekomunikacyjnych lub innych przekazów informacji lub danych przechowywanych w systemie 
informatycznym lub na nośniku, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną. 
                                                           
140) Dodany przez art. 1 pkt 99 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 123 – Poz. 30 
 
§ 2. Można wystąpić o zajęcie i przekazanie dowodów i przedmiotów, o których mowa w § 1, również wtedy, gdy 
wykonanie nakazu nie jest możliwe ze względu na śmierć lub ucieczkę osoby ściganej. 
§ 3. Przekazane przedmioty, o których mowa w § 1, zwraca się państwu wykonania nakazu, jeżeli przy ich przekaza-
niu zastrzeżono zwrot lub gdy podlegają one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi, przeby-
wającemu na terytorium państwa wykonania nakazu. 
§ 4. Przepisy rozdziału 62a stosuje się odpowiednio. 
Art. 607i.  § 1. Osoba ścigana, która w wyniku przekazania znalazła się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pod-
lega dalszemu przekazaniu bez zgody państwa wykonania nakazu w związku z przestępstwami popełnionymi przed prze-
kazaniem, tylko wtedy, gdy: 
1) pomimo takiej możliwości nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ciągu 45 dni od dnia prawomocnego 
zakończenia postępowania albo po opuszczeniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na nie powróciła; 
2) wyraziła zgodę na przekazanie do państwa innego niż państwo wykonania nakazu; 
3) stosuje się do niej przepis art. 607e § 3 pkt 2, 6, 7 albo 8. 
§ 2. Na dalsze przekazanie osoby ściganej, która w wyniku przekazania znalazła się na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, wymagana jest zgoda właściwego organu sądowego państwa wykonania nakazu, które przekazało tę osobę. 
Wniosek właściwego sądu okręgowego o wyrażenie zgody na dalsze przekazanie powinien zawierać informacje wymienio-
ne w art. 607c § 1. Przepis art. 607c § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Na wydanie osoby ściganej, która w wyniku przekazania znalazła się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
wymagana jest zgoda właściwego organu państwa wykonania nakazu, które przekazało tę osobę. 
Art. 607j.  § 1. Jeżeli państwo wykonania nakazu przekazało osobę ściganą pod warunkiem, że wykonanie kary 
pozbawienia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności nastąpi w tym państwie, postępowania 
wykonawczego nie wszczyna się. 
§ 2. W wypadku, o którym mowa w § 1, sąd właściwy do rozpoznania sprawy, niezwłocznie po uprawomocnieniu się 
orzeczenia, wydaje postanowienie o przekazaniu skazanego do właściwego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w celu 
wykonania orzeczonej kary albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności. Odpis postanowienia wraz z odpisem 
orzeczenia podlegającego wykonaniu przekazuje się właściwemu organowi sądowemu państwa wykonania nakazu. 
Rozdział 65b 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o przekazanie osoby ściganej na podstawie europejskiego 
nakazu aresztowania 
Art. 607k.  § 1. Przekazanie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby ściganej europejskim nakazem aresztowa-
nia, zwanym w niniejszym rozdziale „nakazem europejskim”, następuje w celu przeprowadzenia przeciwko niej, na teryto-
rium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, postępowania karnego lub wykonania orzeczonej kary pozbawie-
nia wolności albo innego środka polegającego na pozbawieniu wolności. 
§ 2. W razie otrzymania nakazu europejskiego prokurator przesłuchuje osobę, której nakaz dotyczy, informując ją 
o treści nakazu europejskiego oraz o możliwości wyrażenia zgody na przekazanie lub zgody na niestosowanie przepisu 
art. 607e § 1, po czym wnosi sprawę do właściwego miejscowo sądu okręgowego. 
§ 2a. Zatrzymanie osoby ściganej nakazem europejskim może nastąpić także na podstawie wpisu do Systemu 
Informacyjnego Schengen lub do bazy danych Międzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej. Przepisy art. 244–246 
i art. 248 stosuje się. 
§ 3. Na wniosek prokuratora sąd okręgowy może zastosować tymczasowe aresztowanie, oznaczając jego termin na 
czas niezbędny do przekazania osoby ściganej. Łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania nie może przekro-
czyć 100 dni. Samoistną podstawą zastosowania tymczasowego aresztowania jest istnienie wydanego w innym państwie 
członkowskim Unii Europejskiej prawomocnego wyroku skazującego lub innej decyzji stanowiącej podstawę pozbawienia 
wolności osoby ściganej. 
§ 3a. Przed wpłynięciem nakazu europejskiego sąd może zastosować wobec osoby ściganej tymczasowe aresztowanie 
na czas nie dłuższy niż 7 dni, jeżeli zwraca się o to właściwy organ sądowy, który wydał nakaz europejski, poprzez wpro-
wadzenie wpisu do Systemu Informacyjnego Schengen lub do bazy danych Międzynarodowej Organizacji Policji Krymi-
nalnej, stanowiącego zapewnienie, że wobec osoby ściganej zapadł prawomocny wyrok skazujący lub wydano inną decyzję 
będącą podstawą pozbawienia wolności. 
        
Dziennik Ustaw – 124 – Poz. 30 
 
§ 4. Jeżeli odrębne przepisy prawa polskiego stanowią, że ściganie osoby, wobec której wydano nakaz europejski, jest 
uzależnione od zezwolenia właściwej władzy, przed skierowaniem sprawy do sądu stosuje się przepis art. 13. 
§ 5. Jeżeli jednocześnie z wydaniem nakazu europejskiego państwo członkowskie Unii Europejskiej zwróciło się 
o dokonanie przesłuchania osoby ściganej, osobę taką należy przesłuchać przed rozpoznaniem nakazu. Przesłuchanie 
odbywa się w obecności osoby wskazanej w nakazie europejskim. Przepis art. 588 § 4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 607l.  § 1. W przedmiocie przekazania i tymczasowego aresztowania sąd orzeka na posiedzeniu, w którym mają 
prawo wziąć udział prokurator i obrońca. 
§ 1a. Zawiadamiając osobę ściganą o posiedzeniu, o którym mowa w § 1, sąd doręcza nakaz europejski wraz 
z tłumaczeniem przekazanym przez prokuratora. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności nie jest możliwe sporządze-
nie tłumaczenia przed posiedzeniem, tłumaczenie zarządza sąd. Można poprzestać na poinformowaniu osoby o treści naka-
zu europejskiego, jeśli nie utrudni to realizacji przysługujących jej praw, w tym praw wymienionych w § 2. 
§ 2. Jeżeli osoba ścigana wyrazi taką wolę, sąd przyjmuje od niej do protokołu oświadczenie o zgodzie na przekaza-
nie lub o zgodzie na niestosowanie przepisu art. 607e § 1. Oświadczenie nie może być cofnięte, o czym należy pouczyć 
osobę ściganą. 
§ 3. Na postanowienie sądu w przedmiocie przekazania przysługuje zażalenie. Zażalenie wnosi się w terminie 3 dni 
od dnia ogłoszenia postanowienia, a jeżeli osoba ścigana pozbawiona jest wolności i nie została sprowadzona na posiedze-
nie sądu – od dnia jego doręczenia. Art. 252 stosuje się odpowiednio. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór pouczenia o przysługujących osobie, której 
nakaz dotyczy, w wypadku jej zatrzymania, uprawnieniach: do uzyskania informacji o treści nakazu europejskiego, 
o możliwości wyrażenia zgody na przekazanie, o możliwości złożenia oświadczenia w przedmiocie przekazania, do korzysta-
nia z pomocy obrońcy, do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania, 
do przeglądania akt w zakresie dotyczącym przyczyn zatrzymania, do dostępu do pierwszej pomocy medycznej, jak rów-
nież o uprawnieniach określonych w § 3, w art. 72 § 1, art. 78 § 1, art. 261 § 1, 2 i 2a, art. 612 oraz o treści art. 607k § 3 i 3a, 
mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia także przez osoby niekorzystające z pomocy obrońcy.  
Art. 607m.  § 1. Postanowienie w przedmiocie przekazania sąd okręgowy wydaje w terminie 40 dni od dnia zatrzy-
mania osoby ściganej. Jeżeli osoba ścigana złożyła oświadczenie, o którym mowa w art. 607l § 2, termin ten wynosi 3 dni 
i biegnie od dnia złożenia oświadczenia. 
§ 1a. Postępowanie w przedmiocie przekazania powinno zakończyć się prawomocnie w terminie 60 dni od dnia 
zatrzymania osoby ściganej lub 10 dni od złożenia przez nią oświadczenia, o którym mowa w art. 607l § 2. 
§ 2. W szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy terminy określone w § 1a nie mogą być dotrzymane, postępowa-
nie w przedmiocie przekazania powinno zakończyć się prawomocnie w terminie kolejnych 30 dni od dnia upływu tych 
terminów. O opóźnieniu należy powiadomić organ sądowy, który wydał nakaz europejski, podając przyczynę opóźnienia. 
§ 3. W wypadku, określonym w art. 607k § 4, terminy, o których mowa w § 1 i 2, biegną od uzyskania zezwolenia na 
ściganie. Jeżeli bieg tych terminów już się rozpoczął, ulega on zawieszeniu do czasu uzyskania zezwolenia. 
Art. 607n.  § 1. Osobę ściganą, wobec której zapadło prawomocne postanowienie o przekazaniu, przekazuje się właś-
ciwemu organowi sądowemu państwa wydania nakazu europejskiego najpóźniej w terminie 10 dni od dnia uprawomocnie-
nia się postanowienia. 
§ 2. Jeżeli przekazanie osoby ściganej w terminie określonym w § 1 nie jest możliwe na skutek siły wyższej albo za-
grożenia dla życia lub zdrowia tej osoby, osobę ściganą, o której mowa w § 1, przekazuje się właściwemu organowi sądo-
wemu państwa wydania nakazu europejskiego w ciągu 10 dni od dnia upływu nowo ustalonego terminu przekazania. 
§ 3. Jeżeli państwo wydania nakazu europejskiego nie przejmie osoby podlegającej przekazaniu w terminach, 
o których mowa w § 1 albo 2, zarządza się niezwłoczne zwolnienie tej osoby, jeżeli nie jest ona pozbawiona wolności 
w innej sprawie. 
Art. 607o.  § 1. Jeżeli przeciwko osobie ściganej jest prowadzone w kraju postępowanie karne o inny czyn niż wska-
zany w nakazie europejskim lub osoba ta ma odbyć w kraju za taki czyn karę pozbawienia wolności, sąd, wydając posta-
nowienie o przekazaniu, może odroczyć jego wykonanie do czasu zakończenia w kraju postępowania karnego lub do czasu 
wykonania w kraju kary pozbawienia wolności. 
§ 2. W sytuacji określonej w § 1 sąd, po powiadomieniu o jej zaistnieniu organu, który wydał nakaz europejski, może, 
na jego wniosek, czasowo przekazać osobę ściganą na warunkach określonych w porozumieniu zawartym z tym organem. 
Porozumienie takie powinno być sporządzone na piśmie i określać warunki przekazania, w tym zwłaszcza termin powrot-
nego przekazania osoby ściganej. 
        
Dziennik Ustaw – 125 – Poz. 30 
 
Art. 607p.  § 1. Odmawia się wykonania nakazu europejskiego, jeżeli: 
1) przestępstwo, którego dotyczy nakaz europejski, w wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych, podlega darowaniu 
na mocy amnestii; 
2) w stosunku do osoby ściganej zapadło w innym państwie prawomocne orzeczenie co do tych samych czynów oraz, 
w wypadku skazania za te same czyny, osoba ścigana odbywa karę lub ją odbyła albo kara nie może być wykonana 
według prawa państwa, w którym zapadł wyrok skazujący; 
3) w stosunku do osoby ściganej zapadło prawomocne orzeczenie o przekazaniu do innego państwa członkowskiego 
Unii Europejskiej; 
4) osoba, której dotyczy nakaz europejski, z powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności kar-
nej za czyny będące podstawą wydania nakazu europejskiego; 
5) naruszałoby to wolności i prawa człowieka i obywatela; 
6) nakaz wydany został w związku z przestępstwem popełnionym bez użycia przemocy z przyczyn politycznych. 
§ 2. Jeżeli nakaz europejski został wydany wobec osoby ściganej, która jest obywatelem polskim, wykonanie nakazu 
może nastąpić pod warunkiem, że czyn, którego nakaz europejski dotyczy, nie został popełniony na terytorium Rzeczy-
pospolitej Polskiej ani na polskim statku wodnym lub powietrznym oraz stanowił przestępstwo według prawa Rzeczy-
pospolitej Polskiej lub stanowiłby przestępstwo według prawa Rzeczypospolitej Polskiej w razie popełnienia na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej, zarówno w czasie jego popełnienia, jak i w chwili wpłynięcia nakazu europejskiego. 
Art. 607r.  § 1. Można odmówić wykonania nakazu europejskiego, jeżeli: 
1) przestępstwo będące podstawą wydania nakazu europejskiego, inne niż wymienione w art. 607w, nie stanowi prze-
stępstwa według prawa polskiego; 
2) przeciwko osobie ściganej, której dotyczy nakaz europejski, toczy się w Rzeczypospolitej Polskiej postępowanie 
karne o przestępstwo, które stanowi podstawę nakazu europejskiego; 
3) wobec osoby ściganej, w związku z czynem będącym podstawą wydania nakazu europejskiego zapadło prawomocne 
orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania, o umorzeniu postępowania lub inne orzeczenie kończące postępowa-
nie w sprawie; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie ścigania lub wykonania kary, a przestępstwa, których to dotyczy, 
podlegały jurysdykcji sądów polskich; 
5) nakaz europejski dotyczy przestępstw, które według prawa polskiego zostały popełnione, w całości lub w części, na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym; 
6) za czyn zabroniony, którego dotyczy nakaz europejski, w państwie wydania nakazu europejskiego można orzec karę 
dożywotniego pozbawienia wolności albo inny środek polegający na pozbawieniu wolności bez możliwości ubiegania 
się o jego skrócenie. 
§ 2. Przepisu § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmiennego uregulo-
wania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 3. Można także odmówić wykonania nakazu europejskiego, wydanego w celu wykonania kary albo środka polega-
jącego na pozbawieniu wolności, orzeczonych pod nieobecność osoby ściganej, chyba że: 
a) osobę ściganą wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu roz-
prawy albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia albo 
miała ona obrońcę, który był obecny na rozprawie lub posiedzeniu, 
b) po doręczeniu osobie ściganej odpisu orzeczenia wraz z pouczeniem o przysługującym jej prawie, terminie 
i sposobie złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o przeprowadzenie z jej udziałem nowego postępowania 
sądowego w tej samej sprawie, osoba ścigana w ustawowym terminie nie złożyła takiego wniosku albo oświad-
czyła, że nie kwestionuje orzeczenia, 
c) organ, który wydał nakaz europejski, zapewni, że niezwłocznie po przekazaniu osoby ściganej do państwa wyda-
nia nakazu, zostanie jej doręczony odpis orzeczenia wraz z pouczeniem o przysługującym jej prawie, terminie 
i sposobie złożenia wniosku o przeprowadzenie z jej udziałem nowego postępowania sądowego w tej samej 
sprawie. 
Art. 607s.  § 1. Nie podlega wykonaniu nakaz europejski wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub 
środka polegającego na pozbawieniu wolności wobec osoby ściganej, będącej obywatelem polskim albo korzystającej 
w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, jeżeli nie wyrazi ona zgody na przekazanie. 
        
Dziennik Ustaw – 126 – Poz. 30 
 
§ 2. Można także odmówić wykonania nakazu europejskiego, jeżeli został on wydany w celu, o którym mowa w § 1, 
a osoba ścigana ma miejsce zamieszkania lub stale przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 3. Odmawiając przekazania, z przyczyn określonych w § 1 lub 2, sąd orzeka o wykonaniu kary albo środka, orze-
czonych przez organ sądowy państwa wydania nakazu europejskiego. 
§ 4. W postanowieniu, o którym mowa w § 3, sąd określa kwalifikację prawną czynu według prawa polskiego. Jeżeli 
kara lub środek, orzeczone przez organ sądowy państwa wydania nakazu europejskiego, przekracza górną granicę ustawo-
wego zagrożenia, sąd określa podlegającą wykonaniu karę lub środek według prawa polskiego, w wysokości odpowiadają-
cej górnej granicy ustawowego zagrożenia, uwzględniając okres rzeczywistego pozbawienia wolności za granicą oraz wy-
konaną tam karę lub środek. Jeżeli do nakazu europejskiego nie dołączono dokumentów lub informacji niezbędnych do 
wykonania kary na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sąd odracza posiedzenie i zwraca się do właściwego organu pań-
stwa wydania nakazu europejskiego o nadesłanie takich dokumentów lub informacji. 
§ 5. Wykonanie kary odbywa się według przepisów prawa polskiego. Przepisy rozdziału 66g stosuje się odpowiednio, 
z wyjątkiem art. 611tg, art. 611ti § 2 i 3, art. 611tk, art. 611tm, art. 611to § 2 i art. 611tp. 
Art. 607t.  § 1. Jeżeli nakaz europejski został wydany w celu ścigania osoby, która jest obywatelem polskim albo ko-
rzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, przekazanie może nastąpić pod warunkiem, że osoba ta będzie odesłana 
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po prawomocnym zakończeniu postępowania w państwie wydania nakazu euro-
pejskiego, jeśli osoba ta wyraża na to zgodę. 
§ 2. W razie skazania osoby, o której mowa w § 1, na karę pozbawienia wolności albo orzeczenia wobec niej innego 
środka polegającego na pozbawieniu wolności stosuje się odpowiednio przepisy art. 607s § 3–5. 
Art. 607u.  Jeżeli nakaz europejski został wydany w celu wykonania kary albo środka polegającego na pozbawieniu 
wolności, orzeczonych w warunkach określonych w art. 607r § 3 lit. c, osobę ściganą należy pouczyć o prawie żądania 
odpisu orzeczenia. Informację o zgłoszeniu żądania odpisu orzeczenia przekazuje się niezwłocznie państwu wydania naka-
zu europejskiego, a po otrzymaniu orzeczenia doręcza się go osobie ściganej. Zgłoszenie żądania nie wstrzymuje wykona-
nia nakazu europejskiego. 
Art. 607w.  Jeżeli nakaz europejski dotyczy osoby niebędącej obywatelem polskim, okoliczność, że czyn nie jest 
przestępstwem według prawa polskiego, nie stanowi przeszkody do wykonania nakazu europejskiego, o ile dotyczy on 
czynu zagrożonego w państwie jego wydania karą co najmniej 3 lat pozbawienia wolności albo czynu, za który może być 
orzeczony co najmniej w tym samym wymiarze inny środek polegający na pozbawieniu wolności, będącego przestęp-
stwem: 
1) udziału w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnianie przestępstw; 
2) o charakterze terrorystycznym; 
3) handlu ludźmi; 
4) przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego; 
5) nielegalnego wytwarzania, przetwarzania, przemytu środków odurzających, prekursorów, środków zastępczych lub 
substancji psychotropowych lub obrotu nimi; 
6) nielegalnego obrotu bronią, amunicją, materiałami wybuchowymi lub radioaktywnymi; 
7) łapownictwa i płatnej protekcji; 
8) oszustwa; 
9) wprowadzania do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źró-
deł; 
10) fałszowania oraz obrotu fałszywymi pieniędzmi lub innymi środkami płatniczymi; 
11) przeciwko ochronie danych gromadzonych, przechowywanych, przetwarzanych lub przekazywanych w systemie 
informatycznym; 
12) przeciwko środowisku naturalnemu, w tym nielegalnego obrotu zagrożonymi gatunkami zwierząt i roślin; 
13) udzielenia pomocy w nielegalnym przekroczeniu granicy lub pobycie; 
14) zabójstwa; 
15) spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu; 
16) nielegalnego obrotu organami i tkankami ludzkimi; 
        
Dziennik Ustaw – 127 – Poz. 30 
 
17) bezprawnego pozbawienia człowieka wolności; 
18) uprowadzenia człowieka dla okupu; 
19) wzięcia lub przetrzymywania zakładnika; 
20) popełnionym z powodów narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyzna-
niowość; 
21) rozboju z użyciem broni palnej lub groźby jej użycia; 
22) wymuszenia rozbójniczego z użyciem broni palnej lub groźby jej użycia; 
23) nielegalnego obrotu dobrami kultury; 
24) sprzeniewierzenia cudzego mienia; 
25) podrabiania oraz obrotu podrobionymi wyrobami; 
26) fałszowania oraz obrotu sfałszowanymi dokumentami; 
27) nielegalnego obrotu hormonami lub podobnymi substancjami; 
28) obrotu kradzionymi pojazdami mechanicznymi; 
29) zgwałcenia; 
30) podpalenia; 
31) należącym do właściwości Międzynarodowego Trybunału Karnego; 
32) porwania statku wodnego lub powietrznego; 
33) sabotażu. 
Art. 607wa.  § 1. Właściwy sąd lub prokurator na wniosek organu sądowego państwa wydania nakazu europejskiego 
dokonuje zajęcia i przekazania przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa, przedmiotów, które służyły lub 
były przeznaczone do popełnienia przestępstwa, lub mogących stanowić dowód w sprawie rzeczy, korespondencji, przesy-
łek, wykazów połączeń telekomunikacyjnych lub innych przekazów informacji lub danych przechowywanych w systemie 
informatycznym lub na nośniku, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną. 
§ 2. Zajęcia i przekazania dowodów i przedmiotów, o których mowa w § 1, należy dokonać również wtedy, gdy wy-
konanie nakazu europejskiego nie jest możliwe ze względu na śmierć lub ucieczkę osoby ściganej. 
§ 3. Przy przekazaniu przedmiotów, o których mowa w § 1, można zastrzec ich zwrot, w szczególności gdy podlegają 
one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi, przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej. 
§ 4. Przepisy rozdziału 62b stosuje się odpowiednio. 
Art. 607x.  § 1. Jeżeli przed wydaniem w pierwszej instancji postanowienia w przedmiocie przekazania wpłynie nakaz 
europejski dotyczący tej samej osoby, wydany przez organ sądowy innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, sąd 
rozpoznaje oba nakazy europejskie łącznie. Orzekając o przekazaniu osoby ściganej do danego państwa, sąd bierze pod 
uwagę okoliczności każdej ze spraw, wagę przestępstwa i miejsce jego popełnienia, kolejność wydania nakazów europej-
skich oraz ich cele. 
§ 2. Jeżeli kolejny nakaz europejski dotyczący tej samej osoby wpłynie po wydaniu w pierwszej instancji postanowie-
nia w przedmiocie poprzedniego nakazu europejskiego, sąd odracza rozpoznanie kolejnego nakazu europejskiego do czasu 
uprawomocnienia się tego postanowienia. 
§ 3. W wypadku uchylenia przez sąd odwoławczy postanowienia, o którym mowa w § 2, i przekazania nakazu euro-
pejskiego do ponownego rozpoznania w pierwszej instancji, stosuje się odpowiednio przepisy § 1. 
Art. 607y.  § 1. Jeżeli w stosunku do tej samej osoby ściganej wpłynie nakaz europejski oraz wniosek o wydanie pań-
stwu obcemu, po rozpoznaniu nakazu europejskiego sąd orzeka w przedmiocie dopuszczalności jego wykonania oraz za-
wiesza postępowanie i zawiadamia o treści postanowienia Ministra Sprawiedliwości. 
§ 2. Jeżeli Minister Sprawiedliwości postanowi o wydaniu państwu obcemu osoby, której dotyczy nakaz europejski, 
postępowanie w przedmiocie nakazu europejskiego umarza się. W wypadku odmowy wydania sąd podejmuje zawieszone 
postępowanie i wydaje postanowienie w przedmiocie przekazania. 
        
Dziennik Ustaw – 128 – Poz. 30 
 
Art. 607z.  § 1. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wydania nakazu europejskiego nie są wystarczające do 
podjęcia decyzji w przedmiocie przekazania osoby ściganej, sąd wzywa organ sądowy, który wydał nakaz europejski, do 
ich uzupełnienia we wskazanym terminie. 
§ 2. W wypadku niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 1, nakaz europejski podlega rozpoznaniu w oparciu 
o informacje przekazane wcześniej. 
Art. 607za.  § 1. Wniosek właściwego organu sądowego państwa wydania nakazu europejskiego o zgodę na ściganie 
lub wykonanie kar pozbawienia wolności albo środków polegających na pozbawieniu wolności za czyny popełnione przed 
przekazaniem albo o zgodę na dalsze przekazanie osoby ściganej rozpatruje sąd okręgowy, który orzekł o przekazaniu. 
Przepisy art. 607b, 607p, 607r, 607s § 1 i 2 oraz art. 607z stosuje się odpowiednio. 
§ 2. W przedmiocie wniosku, o którym mowa w § 1, sąd orzeka w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. 
Art. 607zb.  § 1. Na wniosek państwa wykonania nakazu europejskiego Minister Sprawiedliwości udziela zezwolenia 
na przewóz osoby ściganej na podstawie nakazu europejskiego przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. Wniosek o zezwolenie na przewóz, o którym mowa w § 1, powinien zawierać: 
1) oznaczenie organu wnioskującego; 
2) datę oraz miejsce wydania nakazu europejskiego; 
3) dane określające tożsamość i obywatelstwo osoby ściganej; 
4) przytoczenie opisu i kwalifikacji prawnej czynu; 
5) zwięzły opis stanu faktycznego sprawy. 
§ 3. Jeżeli osoba ścigana jest obywatelem polskim albo korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, zezwole-
nie, o którym mowa w § 1, można wydać pod warunkiem, że osoba ta po zakończeniu postępowania zostanie przekazana 
do wykonania kary pozbawienia wolności lub środka polegającego na pozbawieniu wolności na terytorium Rzeczypospoli-
tej Polskiej. 
§ 4. W wypadku korzystania z drogi powietrznej bez planowanego lądowania, można poprzestać na powiadomieniu 
Ministra Sprawiedliwości o przewożeniu osoby ściganej nad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli jednak nastąpi 
nieprzewidziane lądowanie, państwo wykonania nakazu europejskiego dostarcza niezwłocznie dane, o których mowa w § 2; 
przepis § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 607zc.  Jeżeli sąd, do którego został skierowany nakaz europejski, nie jest właściwy do nadania mu biegu, prze-
kazuje go właściwemu organowi sądowemu i powiadamia o tym organ sądowy, który go wydał. 
Rozdział 65c 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie środka zapobiegawczego 
Art. 607zd.  § 1. W razie orzeczenia przez polski sąd lub prokuratora środka zapobiegawczego określonego 
w art. 272, art. 275, art. 275a lub art. 276 oraz jeżeli zapewni to prawidłowy tok postępowania, sąd lub prokurator może 
wystąpić o wykonanie tego orzeczenia do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, 
zwanego w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia”, w którym oskarżony posiada legalne stałe miejsce 
pobytu, o ile przebywa on w tym państwie lub oświadczy, że zamierza tam powrócić. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, może być na wniosek oskarżonego skierowane również do innego państwa 
członkowskiego niż państwo legalnego stałego miejsca pobytu oskarżonego, za zgodą właściwego sądu lub innego organu 
tego państwa. 
§ 3. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, sąd lub prokurator kieruje każdorazowo wyłącznie do jednego państwa wy-
konania orzeczenia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonania orzeczenia może nastąpić jedynie w razie niewy-
konania albo częściowego wykonania orzeczenia. 
§ 4. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się zaświad-
czenie zawierające informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie dotyczące: orzeczenia, osoby oskarżonego, 
środka zapobiegawczego i kwalifikacji prawnej czynu. 
§ 5. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo. 
§ 6. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia, o którym mowa w § 4, może nastąpić również z wykorzysta-
niem urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności 
tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd lub prokurator prze-
kazuje odpis orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia. 
        
Dziennik Ustaw – 129 – Poz. 30 
 
§ 7. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd lub proku-
rator może również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 4, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających 
podjęcie prawidłowej decyzji w przedmiocie wykonania orzeczenia. 
Art. 607ze.  § 1. Do chwili otrzymania informacji o przejęciu wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 607zd § 1, 
przez właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia, a także w razie otrzymania informacji o niemożności 
lub odmowie wykonania orzeczenia przez właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia, o zaprzestaniu jego 
wykonywania przez ten organ, a także w wypadku cofnięcia wystąpienia środek zapobiegawczy jest wykonywany w dalszym 
ciągu przez właściwy organ. 
§ 2. W razie otrzymania informacji o dostosowaniu środka zapobiegawczego do prawa państwa wykonania orzecze-
nia i przed rozpoczęciem wykonywania tego środka w tym państwie sąd lub prokurator w ciągu 10 dni od dnia otrzymania 
informacji może cofnąć wystąpienie, o którym mowa w art. 607zd § 1, mając na uwadze cele środka. 
Art. 607zf.  § 1. W razie zmiany lub uchylenia środka zapobiegawczego albo zmiany obowiązków nałożonych na oskar-
żonego sąd lub prokurator niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia. 
§ 2. Zawiadomienie, o którym mowa w § 1, może być przekazane również przy użyciu urządzeń służących do auto-
matycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów. 
Art. 607zg.  Na postanowienie sądu lub prokuratora w sprawie wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu 
państwa wykonania orzeczenia zażalenie nie przysługuje. 
Rozdział 65d 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia wydanego w celu zapewnienia 
prawidłowego toku postępowania 
Art. 607zh.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie orzeczenia wydanego w celu zapewnienia prawidłowego toku postępowania 
i nakładającego na osobę, przeciwko której w tym państwie prowadzone jest postępowanie karne, obowiązek: 
1) stawiennictwa przed określonym organem, 
2) powstrzymania się od opuszczania miejsca pobytu lub kraju, 
3) informowania określonego organu o zmianie miejsca pobytu albo uzyskiwania zgody na taką zmianę, 
4) przebywania albo powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, 
5) powstrzymania się od kontaktów z określonymi osobami lub zbliżania się do określonych osób, 
6) powstrzymania się od wykonywania czynności służbowych lub zawodu, 
7) powstrzymania się od określonej działalności, 
8) powstrzymania się od prowadzenia określonego rodzaju pojazdów 
– orzeczenie to podlega wykonaniu przez prokuratora właściwego miejscowo ze względu na legalne stałe miejsce pobytu 
tej osoby. 
§ 2. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powinno być 
dołączone zaświadczenie zawierające informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 3. Jeżeli prokurator, do którego zostało skierowane wystąpienie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje 
je właściwemu prokuratorowi i zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. 
§ 4. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia prokurator może wyrazić zgodę na 
wykonanie orzeczenia, o którym mowa w § 1, wydanego wobec osoby określonej w tym paragrafie, nieposiadającej legal-
nego stałego miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli w większym stopniu zapewni to prawidłowy 
tok postępowania. 
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. 
        
Dziennik Ustaw – 130 – Poz. 30 
 
Art. 607zi.  § 1. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie przekazało wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia 
decyzji w przedmiocie wykonania orzeczenia, prokurator wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia 
do ich uzupełnienia we wskazanym terminie. W razie niedotrzymania terminu postanowienie w przedmiocie wykonania 
orzeczenia wydaje się w oparciu o posiadane informacje. 
§ 2. Jeżeli rodzaj albo sposób wykonania obowiązków są nieznane ustawie, prokurator określa środek lub obowiązek 
według prawa polskiego, z uwzględnieniem różnic na korzyść osoby, przeciwko której w państwie wydania orzeczenia 
prowadzone jest postępowanie karne. 
Art. 607zj.  § 1. Postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, prokurator 
wydaje w terminie 30 dni od dnia otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
§ 2. Na postanowienie prokuratora w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, przysłu-
guje zażalenie do sądu rejonowego, w okręgu którego osoba, przeciwko której w państwie wydania orzeczenia prowadzone 
jest postępowanie karne, posiada legalne stałe miejsce pobytu. Sąd rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu, w którym ma 
prawo wziąć udział prokurator, osoba wymieniona w zdaniu pierwszym, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, i jej obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli osoba wymieniona w zdaniu pierwszym nie przebywa na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej i nie posiada obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania zażalenia może jej wyznaczyć 
obrońcę z urzędu. 
§ 3. Postępowanie w przedmiocie wykonania orzeczenia powinno zakończyć się prawomocnie w terminie 60 dni od 
dnia otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
§ 4. W wypadku gdy termin określony w § 3 nie może być dotrzymany, należy zawiadomić właściwy sąd lub inny organ 
państwa wydania orzeczenia o przyczynie opóźnienia i podać przewidywany termin wydania postanowienia. 
§ 5. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia prokurator przystępu-
je niezwłocznie. 
Art. 607zk.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym zastosowano środek zapobiegawczy, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego; 
2) osoba, przeciwko której w państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie karne, nie przebywa na tery-
torium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że istnieją podstawy do uznania, że na nie powróci. 
§ 2. Przepisu § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmiennego uregulo-
wania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, jeżeli: 
1) pomimo wezwania przez prokuratora do uzupełnienia informacji we wskazanym terminie do orzeczenia nie dołączo-
no zaświadczenia, o którym mowa w art. 607zh § 2, albo zaświadczenie to jest niekompletne lub w sposób oczywisty 
niezgodne z treścią orzeczenia; 
2) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkowskim Unii Europejskiej, a osoba ta odbywa karę lub ją odbyła 
albo kara nie może być wykonana według prawa państwa, w którym zapadł wyrok skazujący; 
3) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich; 
4) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według prawa polskiego zostało popełnione w całości albo w części na teryto-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym; 
5) osoba, przeciwko której w państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie karne, z powodu wieku nie 
ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności karnej za czyn będący podstawą wydania orzeczenia; 
6) osoba, przeciwko której w państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie karne, korzysta z immunitetu, 
zgodnie z którym niemożliwy jest nadzór nad przestrzeganiem nałożonych obowiązków; 
7) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych niż określone w art. 607zh § 1; 
8) orzeczenie zostało przekazane pomimo niespełnienia warunków przewidzianych w art. 607zh § 4; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu na 
mocy amnestii; 
10) pomimo niestosowania się osoby, przeciwko której w państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie 
karne, do wymagań określonych w orzeczeniu nie jest możliwe przekazanie jej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 
na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. 
        
Dziennik Ustaw – 131 – Poz. 30 
 
§ 4. W wypadku wskazanym w § 3 pkt 10, gdy przemawiają za tym szczególne względy, prokurator, w uzgodnieniu 
z właściwym sądem lub innym organem państwa wydania orzeczenia, może orzec o wykonaniu orzeczenia. 
§ 5. W wypadkach przewidzianych w § 1 pkt 2 oraz w § 3 pkt 1, 2 i 7 prokurator przed podjęciem decyzji w przed-
miocie wykonania orzeczenia informuje o możliwości odmowy wykonania orzeczenia właściwy sąd lub inny organ pań-
stwa wydania orzeczenia. 
Art. 607zl.  § 1. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, prokurator niezwłocznie wydaje posta-
nowienie o zaprzestaniu wykonywania orzeczenia. 
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, prokurator nie-
zwłocznie wydaje postanowienie o zaprzestaniu wykonywania orzeczenia i zawiadamia właściwy sąd lub inny organ pań-
stwa wydania orzeczenia. 
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji o zmianie 
obowiązku nałożonego na osobę, przeciwko której w państwie wydania orzeczenia prowadzone jest postępowanie karne, 
prokurator rozpoznaje sprawę wykonania zmienionego orzeczenia na zasadach określonych w niniejszym rozdziale. Prze-
pisu art. 607zk nie stosuje się, z wyjątkiem § 1 pkt 2 i § 3 pkt 7. 
Art. 607zm.  § 1. O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, 
o wniesieniu środka odwoławczego od tego postanowienia, o istotnych orzeczeniach zapadłych w trakcie postępowania, 
jak również w razie zmiany legalnego stałego miejsca pobytu przez osobę, przeciwko której w państwie wydania orzecze-
nia prowadzone jest postępowanie karne, zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orze-
czenia. 
§ 2. Prokurator zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia o wszelkich oko-
licznościach mających wpływ na jego wykonanie. Zawiadomienie następuje w formie zaświadczenia zawierającego infor-
macje dotyczące osoby określonej w § 1 oraz naruszonego obowiązku. 
§ 3. W razie ustania przyczyn, na skutek których obowiązek został zastosowany, lub powstania przyczyn uzasadniają-
cych jego uchylenie lub zmianę prokurator może wystąpić do właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orze-
czenia o jego uchylenie lub zmianę. 
§ 4. Zawiadomienia, o których mowa w § 1 i 2 oraz wystąpienie, o którym mowa w § 3, mogą być przekazane rów-
nież przy użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie auten-
tyczności przekazanych dokumentów. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 2, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wydania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających 
podjęcie prawidłowej decyzji. 
Art. 607zn.  Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 607zh § 1, ponosi Skarb Państwa. 
Rozdział 66 
Przejęcie i przekazanie orzeczeń do wykonania 
Art. 608.  § 1. W razie prawomocnego skazania obywatela polskiego przez sąd państwa obcego na karę pozbawienia 
wolności podlegającą wykonaniu albo prawomocnego orzeczenia wobec obywatela polskiego środka polegającego na 
pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego organu tego państwa z wnioskiem 
o przejęcie skazanego albo osoby, wobec której orzeczono środek, w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środ-
ka w Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 2. W razie prawomocnego skazania przez sąd państwa obcego obywatela polskiego, osoby mającej miejsce stałego 
pobytu, posiadającej mienie lub prowadzącej działalność zawodową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na grzywnę 
lub w razie prawomocnego orzeczenia wobec niej zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego 
zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, przepadku albo środka 
zabezpieczającego nie polegającego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego 
organu tego państwa z wnioskiem o przejęcie orzeczenia do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 3. Przed wystąpieniem z wnioskiem, o którym mowa w § 1 lub 2, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właści-
wego sądu o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania w Rzeczy-
pospolitej Polskiej. 
        
Dziennik Ustaw – 132 – Poz. 30 
 
Art. 609.  § 1. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o wykonanie wobec obywatela polskiego lub osoby ma-
jącej miejsce stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności 
lub środka polegającego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego sądu o wydanie 
postanowienia w przedmiocie dopuszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania na terytorium Rzeczypospolitej Pol-
skiej. 
§ 2. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o wykonanie wobec obywatela polskiego, osoby mającej miejsce 
stałego pobytu, posiadającej mienie lub prowadzącej działalność zawodową w Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnie 
orzeczonej grzywny, zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia 
określonej działalności gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, przepadku albo środka zabezpieczającego nie pole-
gającego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego sądu o wydanie postanowienia 
w przedmiocie dopuszczalności przejęcia orzeczenia do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 3. Jeżeli orzeczenie, którego wniosek dotyczy, nie jest prawomocne lub osoba objęta wnioskiem określonym w § 1 
nie jest obywatelem polskim lub nie ma na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca stałego pobytu, Minister Sprawied-
liwości zwraca wniosek. 
Art. 610.  § 1. W razie prawomocnego skazania cudzoziemca przez sąd polski na karę pozbawienia wolności podlega-
jącą wykonaniu albo prawomocnego orzeczenia wobec niego środka polegającego na pozbawieniu wolności, Minister 
Sprawiedliwości może wystąpić do właściwego organu państwa, którego skazany albo osoba, wobec której orzeczono 
środek, jest obywatelem, z wnioskiem o przejęcie go w celu odbycia kary lub wykonania środka. 
§ 2. Przed wystąpieniem z wnioskiem, o którym mowa w § 1, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego sądu 
o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalności przekazania orzeczenia do wykonania za granicą. 
§ 3. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o przejęcie cudzoziemca prawomocnie skazanego przez sąd polski 
na karę pozbawienia wolności podlegającą wykonaniu albo wobec którego prawomocnie orzeczono środek polegający na 
pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości zwraca się do właściwego sądu o wydanie postanowienia w przedmiocie 
dopuszczalności przekazania orzeczenia do wykonania za granicą. 
§ 4. W razie prawomocnego skazania przez sąd polski osoby mającej miejsce stałego pobytu za granicą albo posiada-
jącej mienie lub prowadzącej działalność zawodową za granicą na grzywnę lub prawomocnego orzeczenia wobec niej 
zakazu zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności 
gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, przepadku albo środka zabezpieczającego nie polegającego na pozbawieniu 
wolności, sąd właściwy do wykonania kary lub środka może wystąpić za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości do 
właściwego organu państwa, na terytorium którego skazany lub osoba, wobec której orzeczono środek, stale przebywa, 
posiada mienie lub prowadzi działalność, z wnioskiem o wykonanie orzeczenia. 
§ 5. W razie otrzymania wniosku państwa obcego o przejęcie do wykonania prawomocnego skazania przez sąd polski 
osoby mającej miejsce stałego pobytu w tym państwie albo posiadającej mienie lub prowadzącej działalność zawodową 
w tym państwie na grzywnę lub prawomocnego orzeczenia wobec niej zakazu zajmowania określonego stanowiska, zakazu 
wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej, zakazu prowadzenia pojazdów, 
przepadku albo środka zabezpieczającego nie polegającego na pozbawieniu wolności, Minister Sprawiedliwości zwraca się 
do właściwego sądu o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalności przekazania orzeczenia do wykonania za 
granicą. 
Art. 611.  § 1. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w art. 608 § 3 w związku z § 1 i art. 609 § 1 jest sąd 
okręgowy, w którego okręgu skazany ostatnio stale mieszkał lub czasowo przebywał. 
§ 2. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w art. 608 § 3 w związku z § 2, art. 609 § 2 i art. 610 § 5 jest sąd 
rejonowy, w którego okręgu skazany stale mieszkał lub czasowo przebywał, a jeżeli tego nie ustalono, gdzie znajduje się 
mienie nadające się do egzekucji lub też skazany prowadzi działalność objętą zakazem. 
§ 3. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w art. 610 § 2 i 3 jest sąd okręgowy, w którego okręgu wydano 
orzeczenie, którego wniosek dotyczy. 
§ 4. Jeżeli nie można ustalić właściwości według zasad określonych w § 1, sprawę rozpoznaje Sąd Okręgowy 
w Warszawie. 
§ 5.141) Jeżeli nie można ustalić właściwości według zasad określonych w § 2, sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla 
dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy. 
                                                           
141) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 100 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 133 – Poz. 30 
 
Art. 611a.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę dopuszczalności przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykonania na posie-
dzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator i skazany, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
oraz obrońca skazanego, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli skazany, który nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Pol-
skiej, nie posiada obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Jeżeli dane zawarte we wniosku są niewystarczające, sąd może zarządzić ich uzupełnienie. W tym celu sąd może 
odroczyć rozpoznanie sprawy. 
§ 3. Jeżeli sąd wydał postanowienie o niedopuszczalności przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykonania, przeję-
cie ani przekazanie nie może nastąpić. 
§ 4. W wypadku określonym w art. 610 § 4 sąd wydaje postanowienie o wystąpieniu z wnioskiem do organu obcego 
państwa o przejęcie orzeczenia do wykonania. 
§ 5. Na postanowienie sądu w przedmiocie przejęcia lub przekazania orzeczenia do wykonania przysługuje zażalenie. 
§ 6. Jeżeli postępowanie dotyczy przejęcia orzeczenia do wykonania, sąd może orzec środek zapobiegawczy. 
Art. 611b.  § 1. Przejęcie orzeczenia do wykonania w Rzeczypospolitej Polskiej jest niedopuszczalne, jeżeli: 
1) orzeczenie nie jest prawomocne albo nie podlega wykonaniu; 
2) wykonanie orzeczenia mogłoby naruszać suwerenność, bezpieczeństwo lub porządek prawny Rzeczypospolitej Pol-
skiej; 
3) skazany na karę pozbawienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawieniu wolności, 
nie wyraża zgody na przejęcie; 
4) skazany na grzywnę albo wobec którego orzeczono przepadek, niezamieszkujący na stałe na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, nie posiada mienia na jej terytorium; 
5) czyn wskazany we wniosku nie stanowi czynu zabronionego według prawa polskiego; 
6) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 604 § 1 pkt 2, 3 i 5. 
§ 2. Przekazanie orzeczenia do wykonania w państwie obcym jest niedopuszczalne, jeżeli: 
1) orzeczenie nie jest prawomocne albo nie podlega wykonaniu; 
2) skazany na karę pozbawienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawieniu wolności, 
nie wyraża zgody na przekazanie; 
3) skazany na karę pozbawienia wolności lub osoba, wobec której orzeczono środek polegający na pozbawieniu wolności, 
jest osobą określoną w art. 604 § 1 pkt 1; 
4) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 604 § 1 pkt 3 i 5. 
Art. 611c.  § 1. Po przejęciu orzeczenia do wykonania sąd określa kwalifikację prawną czynu według prawa polskiego 
oraz karę i środek podlegające wykonaniu. 
§ 2. Określając karę lub środek podlegające wykonaniu, sąd stosuje odpowiednio przepis art. 114 § 4 Kodeksu karnego. 
§ 3. Określając wysokość grzywny, sąd dokonuje przeliczenia wysokości grzywny orzeczonej kwotowo lub wysoko-
ści stawki dziennej, określonych w obcej walucie, według kursu średniego walut określonego przez Narodowy Bank Polski 
na dzień wydania orzeczenia w państwie obcym. Jeżeli grzywnę wymierzono kwotowo, kwota grzywny nie może przekro-
czyć iloczynu wysokości stawki dziennej i ilości stawek dziennych. 
§ 4. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu. Przepisy art. 352 oraz 611a § 1 i 5 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611d.  § 1. Jeżeli w toku postępowania zajdą okoliczności uzasadniające wydanie orzeczenia o zabezpieczeniu 
majątkowym z uwagi na grożący przepadek przedmiotów albo mienia stanowiącego korzyść majątkową osiągniętą z popeł-
nienia przestępstwa, a przedmioty te lub składniki tego mienia znajdują się na terytorium państwa obcego, sąd, a w postę-
powaniu przygotowawczym prokurator, może wystąpić za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości do właściwego organu 
tego państwa o zabezpieczenie przedmiotów lub mienia zagrożonych przepadkiem. 
§ 2. Jeżeli organ państwa obcego zwróci się o wykonanie prawomocnego orzeczenia o zabezpieczeniu mienia, gdy 
mienie podlegające zabezpieczeniu znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, właściwy do wykonania orzecze-
nia jest sąd rejonowy lub prokurator, w którego okręgu znajduje się to mienie. 
Art. 611e.  Jeżeli skazany prawomocnym wyrokiem albo wobec którego prawomocnie orzeczono środek, opuści tery-
torium państwa skazania, udając się na terytorium państwa, którego jest obywatelem, zanim odbędzie orzeczoną karę albo 
zanim zostanie wykonany orzeczony wobec niego środek, przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio. Przepi-
sów art. 611b § 1 pkt 3 oraz § 2 pkt 2 nie stosuje się. 
Art. 611f.  Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do przejęcia lub przekazania do wykonania orze-
czeń o karach pieniężnych. 
        
Dziennik Ustaw – 134 – Poz. 30 
 
Rozdział 66a 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia dotyczącego grzywny, 
nawiązki, świadczenia pieniężnego lub orzeczenia zasądzającego od sprawcy koszty procesu 
Art. 611fa.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd polski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca 
grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężnego lub zasądzenia od sprawcy kosztów procesu sąd może wystąpić o jego wyko-
nanie bezpośrednio do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego 
w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia”, w którym sprawca posiada mienie lub osiąga dochody albo ma 
stałe lub czasowe miejsce pobytu. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, każdorazowo sąd kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orzecze-
nia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonania orzeczenia może nastąpić jedynie w razie niewykonania albo 
częściowego wykonania orzeczenia. 
§ 3. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się zaświad-
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 4. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo. 
§ 5. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia, o którym mowa w § 3, może nastąpić również z wykorzysta-
niem urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności 
tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje odpis 
orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia. 
§ 6. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może rów-
nież zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 7. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 3, obejmu-
jący szczegółowe informacje dotyczące przekazanego do wykonania orzeczenia, w tym informacje o każdej wpłacie doko-
nanej na poczet orzeczonej kary, środka karnego, środka kompensacyjnego lub kosztów procesu oraz o ewentualnej zgo-
dzie na zamianę grzywny na pracę społecznie użyteczną, wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności lub inny śro-
dek, mając na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umoż-
liwiających podjęcie prawidłowej decyzji w przedmiocie wykonania orzeczenia. 
Art. 611fb.  § 1. Kwoty uzyskane z egzekucji orzeczeń, o których mowa w art. 611fa § 1, przypadają państwu wyko-
nania orzeczenia. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z odpowiednim organem państwa wykonania orzeczenia porozumienie 
przewidujące podział kwot uzyskanych z egzekucji orzeczeń, o których mowa w § 1. 
§ 3. W wypadku zawarcia porozumienia, o którym mowa w § 2, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wy-
konania orzeczenia do przekazania całości albo części wyegzekwowanej kwoty na rachunek bankowy tego sądu lub rachu-
nek bankowy innego wskazanego podmiotu. Przekazana na rachunek sądu kwota uzyskana z egzekucji środka karnego 
lub środka kompensacyjnego orzeczonego na rzecz pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej albo wskazanej 
w orzeczeniu instytucji, stowarzyszenia, fundacji lub organizacji społecznej zostaje następnie przekazana tej osobie lub 
podmiotowi. 
Art. 611fc.  § 1. W razie wystąpienia o wykonanie orzeczenia, o którym mowa w art. 611fa § 1, postępowanie wyko-
nawcze zawiesza się. 
§ 2. Po otrzymaniu informacji o wykonaniu orzeczenia sąd podejmuje zawieszone postępowanie i umarza je. Postę-
powanie umarza się również, jeżeli w stosunku do sprawcy zapadło w innym państwie członkowskim i zostało wykonane 
prawomocne orzeczenie co do tego samego czynu. 
§ 3. W razie otrzymania informacji o niemożności wykonania orzeczenia w całości albo części z powodów innych niż 
wskazane w § 2 zdanie drugie sąd podejmuje zawieszone postępowanie celem jego dalszego prowadzenia. 
Art. 611fd.  § 1. W razie uchylenia orzeczenia na skutek kasacji albo wznowienia postępowania, darowania kary, 
przedawnienia jej wykonania lub też w razie wystąpienia innych okoliczności skutkujących niemożnością wykonania orze-
czenia, o którym mowa w art. 611fa § 1, sąd niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wyko-
nania orzeczenia. 
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia o każdej wpłacie 
dokonanej na poczet orzeczonej kary, środków karnych, środków kompensacyjnych lub kosztów procesu, o których mowa 
w art. 611fa § 1, a także o orzeczonym przepadku. 
        
Dziennik Ustaw – 135 – Poz. 30 
 
Art. 611fe.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzecze-
nia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator, pokrzywdzony lub inna osoba albo podmiot uprawniony, 
o których mowa w art. 611fb § 3, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego obrońca, jeżeli 
się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje. 
Rozdział 66b 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia o karach  
o charakterze pieniężnym 
Art. 611ff.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie prawomocnego orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym, orzeczenie 
to podlega wykonaniu przez sąd rejonowy, w okręgu którego sprawca posiada mienie lub osiąga dochody, albo ma stałe 
lub czasowe miejsce pobytu. W rozumieniu przepisów niniejszego rozdziału „karą o charakterze pieniężnym” jest obowią-
zek uiszczenia przez sprawcę określonych w orzeczeniu: 
1) kwoty pieniężnej jako kary za popełnione przestępstwo; 
2) zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonego, jeżeli nie mógł on w ramach postępowania karnego dochodzić roszczeń 
o charakterze cywilnym; 
3) kwoty pieniężnej na rzecz funduszu publicznego lub organizacji pomocy ofiarom przestępstw; 
4) kosztów procesu. 
§ 2. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powinno być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 3. Do wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia sąd przystępuje niezwłocznie. 
§ 4. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane orzeczenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje je właś-
ciwemu sądowi i powiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. 
§ 5. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w § 1, dotyczy czynów, które nie zostały popełnione na terytorium państwa 
wydania orzeczenia i podlegają jurysdykcji sądów polskich, sąd może postanowić o obniżeniu wysokości podlegającej 
egzekucji kary o charakterze pieniężnym do maksymalnej wysokości kary lub środka karnego jakie mogłyby być orzeczone 
za takie same czyny według prawa polskiego. 
§ 6. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Przepis art. 611c § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611fg.  Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611ff § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego, chyba że zgodnie 
z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo wymienione w art. 607w lub zgodnie z prawem państwa 
wydania orzeczenia jest to przestępstwo: 
a) popełnione z użyciem przemocy na osobie lub gróźb karalnych, 
b) popełnione w związku z imprezą masową, 
c) przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, 
d) kradzieży, 
e) zniszczenia lub uszkodzenia mienia, 
f) przemytu towarów, 
g) przeciwko prawom własności intelektualnej, 
h) określone w celu wykonania wynikających z aktów prawnych przyjętych przez właściwe instytucje Unii Europej-
skiej zobowiązań do ustanowienia sankcji w prawie wewnętrznym państw członkowskich, jednakże wyłącznie 
w granicach, w jakich zobowiązanie to zostało w tych aktach określone; 
2) do orzeczenia nie dołączono zaświadczenia o którym mowa w art. 611ff § 2, albo zaświadczenie to jest niekompletne 
lub w sposób oczywisty jest niezgodne z treścią orzeczenia; 
3) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkowskim, a orzeczenie w zakresie kary o charakterze pieniężnym 
zostało wykonane; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a przestępstwa, których to dotyczy, podlegały 
jurysdykcji sądów polskich; 
        
Dziennik Ustaw – 136 – Poz. 30 
 
5) orzeczenie dotyczy przestępstw, które według prawa polskiego zostały popełnione w całości albo w części na teryto-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym; 
6) orzeczenie dotyczy przestępstw popełnionych poza terytorium państwa wydania orzeczenia, a prawo polskie nie 
dopuszcza ścigania takiego rodzaju przestępstw, jeżeli zostały one popełnione poza terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej; 
7) sprawca nie podlega jurysdykcji polskich sądów karnych, lub też brak jest wymaganego zezwolenia na jego ściganie; 
8) osoba, której dotyczy orzeczenie, z powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności karnej za 
czyny będące podstawą wydania orzeczenia; 
9) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611ff § 2, wynika, iż osoba, której dotyczy orzeczenie, nie została nale-
życie pouczona o możliwości i prawie do zaskarżenia tego orzeczenia; 
10) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611ff § 2, wynika, że orzeczenie zostało wydane pod nieobecność 
sprawcy, chyba że: 
a) sprawcę wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu rozprawy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia albo sprawca 
miał obrońcę, który był obecny na rozprawie lub posiedzeniu, 
b) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z pouczeniem o przysługującym mu prawie, terminie i sposobie 
złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o przeprowadzenie z jego udziałem nowego postępowania sądo-
wego w tej samej sprawie, sprawca w ustawowym terminie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia; 
11) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych, podlega darowaniu na 
mocy amnestii; 
12) orzeczenie dotyczy kary o charakterze pieniężnym niższej niż 70 euro lub niższej niż równowartość tej kwoty w innej 
walucie. 
Art. 611fh.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i jego 
obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli sprawca, który nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym przysługuje 
zażalenie. 
§ 3. Prawomocne orzeczenie o karach o charakterze pieniężnym wraz z dołączonym zaświadczeniem, o którym mowa 
w art. 611ff § 2, stanowi tytuł egzekucyjny i podlega wykonaniu w Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu postanowienia 
o jego wykonaniu. 
§ 4. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wydania orzeczenia nie są wystarczające do podjęcia decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa 
wydania orzeczenia do ich uzupełnienia we wskazanym terminie. 
§ 5. W razie niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 4, postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia 
wydaje się w oparciu o informacje przekazane wcześniej. 
Art. 611fi.  § 1. Kwota uzyskana z tytułu wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611ff § 1, stanowi dochód  
budżetu państwa. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z odpowiednim organem państwa wydania orzeczenia porozumienie 
przewidujące podział kwot uzyskanych z wykonania orzeczenia, o którym mowa w § 1. 
§ 3. W wypadku zawarcia porozumienia, o którym mowa w § 2, sąd, na wezwanie właściwego sądu lub innego organu 
państwa wydania orzeczenia, przekazuje całość albo część kwoty uzyskanej z tytułu wykonania orzeczenia, zgodnie 
z porozumieniem. 
Art. 611fj.  § 1. Jeżeli sprawca lub inna osoba przedstawi dowód uiszczenia w całości albo części kar o charakterze 
pieniężnym, o których mowa w podlegającym wykonaniu orzeczeniu, sąd, przed wydaniem postanowienia w przedmiocie 
wykonania tego orzeczenia, wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do potwierdzenia dokonanej 
wpłaty. 
§ 2. Kwoty uprzednio uzyskane na poczet kary w państwie wydania lub wykonania orzeczenia są odliczane od kwoty, 
która ma być wyegzekwowana. 
        
Dziennik Ustaw – 137 – Poz. 30 
 
Art. 611fk.  W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie postanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego. 
Art. 611fl.  O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia o karach o charakterze pieniężnym, jak rów-
nież o zakończeniu postępowania egzekucyjnego, a także o zamianie kary o charakterze pieniężnym na pracę społecznie 
użyteczną lub o wykonaniu zastępczej kary pozbawienia wolności, jeżeli prawo polskie dopuszcza taką możliwość, powia-
damia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Powiadomienie to może być przekazane 
również przy użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie 
autentyczności przekazanych dokumentów. 
Art. 611fm.  Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611ff § 1, ponosi Skarb Państwa. 
Rozdział 66c 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku 
Art. 611fn.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd polski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca 
przepadku, sąd może wystąpić o jego wykonanie bezpośrednio do właściwego sądu lub innego organu państwa członkow-
skiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia”, w którym sprawca posiada 
mienie lub osiąga dochody, a w razie niemożności jego ustalenia, państwa, w którym ma stałe lub czasowe miejsce pobytu. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, sąd każdorazowo kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orzecze-
nia, z zastrzeżeniem § 3 i 4. 
§ 3. Jeżeli wystąpienie dotyczy określonych składników mienia, może ono nastąpić do więcej niż jednego państwa 
wykonania orzeczenia, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo, że: 
1) określone składniki mienia znajdują się w więcej niż jednym państwie wykonania orzeczenia lub w jednym z wielu 
państw wykonania orzeczenia lub 
2) postępowanie wykonawcze będzie prowadzone w więcej niż jednym państwie wykonania orzeczenia. 
§ 4. Jeżeli wystąpienie dotyczy kwoty pieniężnej, może być skierowane do więcej niż jednego państwa wykonania 
orzeczenia, jeżeli mienie, co do którego może nastąpić przepadek, nie zostało zabezpieczone na podstawie postanowienia, 
o którym mowa w art. 589g § 1, lub gdy jego wartość nie jest wystarczająca do wyegzekwowania kwoty pieniężnej, co do 
której orzeczono przepadek, lub gdy przemawia za tym dobro postępowania. 
§ 5. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się zaświad-
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 6. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo. 
§ 7. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia, o którym mowa w § 5, może nastąpić również z wyko-
rzystaniem urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczno-
ści tych dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje odpis 
orzeczenia oraz oryginał zaświadczenia. 
§ 8. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może rów-
nież zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 9. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 5, zawiera-
jąc w nim szczegółowe informacje dotyczące przekazanego do wykonania orzeczenia, w tym informacje o każdej wpłacie 
dokonanej na poczet orzeczonego przepadku kwoty pieniężnej, przepadku równowartości przedmiotów lub przepadku 
równowartości korzyści majątkowej oraz o ewentualnej zgodzie na wykonanie przepadku przez zapłatę jego równowartości 
pieniężnej, o zgodzie na przekazanie mienia innego niż pieniądze oraz o zastępczych formach wykonania przepadku, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających 
podjęcie prawidłowej decyzji w przedmiocie wykonania orzeczenia. 
Art. 611fo.  § 1. Jeżeli kwota uzyskana z tytułu wykonania orzeczeń, o których mowa w art. 611fn § 1, przewyższa 
równowartość 10 000 euro, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia do przekazania połowy 
uzyskanej kwoty na rachunek bankowy tego sądu. 
§ 2. Jeżeli wystąpienie obejmuje przepadek kwoty pieniężnej, sąd może wezwać właściwy sąd lub inny organ państwa 
wykonania orzeczenia do przekazania mienia innego niż pieniądze, uzyskanego z tytułu wykonania orzeczenia objętego 
wystąpieniem. 
        
Dziennik Ustaw – 138 – Poz. 30 
 
§ 3. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z odpowiednim organem państwa wykonania orzeczenia porozumienie 
co do sposobu wykonania orzeczenia przepadku, w szczególności przewidując odmienny podział kwot uzyskanych 
z egzekucji orzeczeń, o których mowa w § 1. 
§ 4. W wypadku zawarcia porozumienia, o którym mowa w § 3, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wy-
konania orzeczenia do przekazania całości albo części wyegzekwowanej kwoty lub mienia innego niż pieniądze, uzyska-
nych z tytułu wykonania orzeczenia, zgodnie z porozumieniem. 
Art. 611fp.  Wystąpienie o wykonanie orzeczenia, o którym mowa w art. 611fn § 1, nie wstrzymuje postępowania 
wykonawczego. 
Art. 611fr.  § 1. W razie uchylenia orzeczenia na skutek kasacji albo wznowienia postępowania, darowania kary, 
przedawnienia jej wykonania lub też w razie wystąpienia innych okoliczności skutkujących niemożnością wykonania orze-
czenia, o którym mowa w art. 611fn § 1, sąd niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wyko-
nania orzeczenia. 
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia o każdej kwocie pie-
niężnej uzyskanej z tytułu wykonania orzeczeń, o których mowa w art. 611fn § 1. 
Art. 611fs.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzecze-
nia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, i jego obrońca, jeżeli się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje. 
Art. 611ft.  § 1. Jeżeli według prawa państwa wykonania orzeczenia państwo to ponosi odpowiedzialność za szkodę 
wyrządzoną w związku z wykonaniem orzeczenia przepadku wydanego przez polski sąd, na wniosek właściwego sądu lub 
innego organu tego państwa Skarb Państwa zwraca mu kwotę pieniężną stanowiącą równowartość wypłaconego odszko-
dowania. 
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli szkoda jest wyłącznym następstwem działania lub zaniechania organu państwa 
wykonania orzeczenia. 
Rozdział 66d 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia przepadku 
Art. 611fu.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie prawomocnego orzeczenia przepadku, orzeczenie to podlega wykonaniu 
przez sąd rejonowy, w okręgu którego sprawca posiada mienie lub osiąga dochody albo ma stałe lub czasowe miejsce 
pobytu. 
§ 2. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powinno być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 3. Do wykonania orzeczenia państwa wydania orzeczenia sąd przystępuje niezwłocznie. 
§ 4. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane orzeczenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje je właś-
ciwemu sądowi i powiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. 
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Przepis art. 611c § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611fw.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia przepadku korzyści majątkowej albo jej równowartości 
w części, w której zostało ono wydane w oparciu o domniemanie pochodzenia tej korzyści z przestępstwa, inne niż do-
mniemanie: 
1) pochodzenia korzyści majątkowej z przestępstwa innego niż to, za które sprawca został skazany, popełnionego do 
chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku; 
2) pochodzenia korzyści majątkowej z innego przestępstwa podobnego do przestępstwa, za które sprawca został skaza-
ny, popełnionego do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku; 
3) pochodzenia z przestępstwa mienia nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu sprawcy. 
§ 2. Można odmówić wykonania orzeczenia przepadku korzyści majątkowej albo jej równowartości, wydanego 
w oparciu o domniemania, o których mowa w § 1, w części, w której orzeczenie przepadku byłoby niedopuszczalne 
według prawa polskiego. 
        
Dziennik Ustaw – 139 – Poz. 30 
 
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611fu § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego lub za przestęp-
stwo będące podstawą wydania orzeczenia nie można orzec przepadku według prawa polskiego, chyba że zgodnie 
z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo wymienione w art. 607w; przepis art. 607r § 2 stosuje się 
odpowiednio; 
2) do orzeczenia nie dołączono zaświadczenia, o którym mowa w art. 611fu § 2, albo zaświadczenie to jest niekomplet-
ne lub w sposób oczywisty jest niezgodne z treścią orzeczenia; 
3) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkowskim, a orzeczenie w zakresie przepadku zostało wykonane; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a przestępstwa, których to dotyczy, podlegały 
jurysdykcji sądów polskich; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstw, które według prawa polskiego zostały popełnione w całości albo w części na teryto-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym; 
6) orzeczenie dotyczy przestępstw popełnionych poza terytorium państwa wydania orzeczenia, a prawo polskie nie 
dopuszcza ścigania takiego rodzaju przestępstw, jeżeli zostały one popełnione poza terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej; 
7) sprawca nie podlega jurysdykcji polskich sądów karnych lub też brak jest wymaganego zezwolenia na jego ściganie; 
8) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611fu § 2, wynika, że orzeczenie zostało wydane pod nieobecność 
sprawcy, chyba że: 
a) sprawcę wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu rozprawy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia albo sprawca 
miał obrońcę, który był obecny na rozprawie lub posiedzeniu, 
b) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z pouczeniem o przysługującym mu prawie, terminie i sposobie 
złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o przeprowadzenie z jego udziałem nowego postępowania sądo-
wego w tej samej sprawie, sprawca w ustawowym terminie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych, podlega darowaniu na 
mocy amnestii; 
10) zachodzi uzasadniona obawa, że wykonanie orzeczenia może naruszyć prawa osób trzecich. 
§ 4. Jeżeli informacje przekazane przez państwo wydania orzeczenia nie są wystarczające do podjęcia decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia przepadku, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do 
ich uzupełnienia we wskazanym terminie. 
§ 5. W razie niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 4, postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia 
wydaje się w oparciu o informacje przekazane wcześniej. 
§ 6. Jeżeli wykonanie orzeczenia nie jest możliwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, sąd niezwłocznie powiada-
mia właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. 
Art. 611fx.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia przepadku na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć 
udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i jego obrońca, jeżeli się na nie stawi, 
oraz osoba trzecia, której prawa mogą zostać naruszone przez wykonanie orzeczenia. Jeżeli sprawca, który nie przebywa 
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu 
wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania orzeczenia przepadku zażalenie przysługuje stronom oraz oso-
bie trzeciej, o której mowa w § 1. Sąd, który wydał postanowienie, powiadamia właściwy sąd lub inny organ państwa wy-
dania orzeczenia o wniesieniu zażalenia. 
§ 3. Prawomocne orzeczenie przepadku wraz z dołączonym zaświadczeniem stanowi tytuł egzekucyjny i podlega wy-
konaniu w Rzeczypospolitej Polskiej po wydaniu postanowienia o jego wykonaniu. 
        
Dziennik Ustaw – 140 – Poz. 30 
 
Art. 611fy.  § 1. Sąd może zawiesić postępowanie w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611fu § 1, 
jeżeli: 
1) wystąpienie, dotyczące kwoty pieniężnej, nastąpiło do więcej niż jednego państwa członkowskiego, a istnieje praw-
dopodobieństwo, że wskutek wykonania orzeczenia w kilku państwach członkowskich przepadkowi ulegnie kwota 
wyższa niż określona w orzeczeniu; 
2) wykonanie orzeczenia mogłoby utrudnić toczące się postępowanie karne; 
3) mienie może podlegać przepadkowi w toczącym się w Polsce postępowaniu; 
4) uzna za niezbędne przetłumaczenie orzeczenia na język polski. 
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania zażalenie przysługuje stronom oraz osobie trzeciej, 
o której mowa w art. 611fx § 1. Sąd, który wydał postanowienie, powiadamia właściwy sąd lub inny organ państwa wyda-
nia orzeczenia o zawieszeniu postępowania i jego przyczynach. 
§ 3. W razie zawieszenia postępowania sąd z urzędu może zabezpieczyć wykonanie orzeczenia. Przepisy o zabezpie-
czeniu majątkowym na mieniu oskarżonego stosuje się odpowiednio. 
Art. 611fz.  Jeżeli mienie podlegające egzekucji nie jest wystarczające do wykonania dwóch lub więcej orzeczeń, 
o których mowa w art. 611fu § 1, wydanych przeciwko tej samej osobie i dotyczących kwoty pieniężnej, albo jeżeli dwa 
lub więcej orzeczeń dotyczy określonego składnika mienia, sąd orzeka łącznie w przedmiocie wykonania orzeczeń 
w całości albo części. 
Art. 611fza.  § 1. Jeżeli sprawca lub inna osoba przedstawi dowód wykonania w całości albo części orzeczenia, 
o którym mowa w art. 611fu § 1, sąd, przed wydaniem postanowienia w przedmiocie wykonania tego orzeczenia, wzywa 
właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do potwierdzenia dokonanej wpłaty. 
§ 2. Kwoty uprzednio uzyskane z tytułu przepadku w państwie wydania orzeczenia lub państwie wykonania orzecze-
nia są zaliczane na poczet kwoty podlegającej egzekucji. 
Art. 611fzb.  § 1. Kwota uzyskana z tytułu wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611fu § 1, nieprzewyższają-
ca równowartości 10 000 euro, stanowi dochód budżetu państwa. W pozostałych wypadkach państwu wydania orzeczenia 
przekazuje się połowę uzyskanej kwoty na rachunek bankowy wskazany przez właściwy sąd lub inny organ tego państwa. 
§ 2. Mienie inne niż pieniądze, uzyskane z tytułu wykonania orzeczenia, o którym mowa w § 1, spienięża się według 
przepisów o egzekucji świadczeń pieniężnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis § 1 stosuje się odpo-
wiednio do kwoty uzyskanej z egzekucji. 
§ 3. W uzasadnionych wypadkach sąd może odstąpić od spieniężenia mienia, o którym mowa w § 2, i przekazać je 
właściwemu sądowi lub innemu organowi państwa wydania orzeczenia. Jeżeli wystąpienie obejmuje przepadek kwoty 
pieniężnej, przekazanie może nastąpić tylko za zgodą tego sądu lub organu. 
§ 4. Sąd odmawia wydania państwu wydania orzeczenia uzyskanych przedmiotów będących dobrami kultury stano-
wiącymi część narodowego dziedzictwa kulturalnego. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości może zawrzeć z odpowiednim organem państwa wydania orzeczenia porozumienie 
co do sposobu wykonania orzeczenia przepadku, w szczególności przewidując w nim odmienny, od określonego w § 1, 
podział kwot uzyskanych z wykonania orzeczenia. 
§ 6. W wypadku zawarcia porozumienia, o którym mowa w § 5, sąd, na wezwanie właściwego sądu lub innego organu 
państwa wydania orzeczenia, przekazuje całość albo część wyegzekwowanej kwoty pieniężnej lub mienie inne niż pienią-
dze, uzyskane z tytułu wykonania orzeczenia, zgodnie z porozumieniem. 
Art. 611fzc.  W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, że orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie postanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego. 
Art. 611fzd.  O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia przepadku, jak również o zakończeniu 
postępowania egzekucyjnego, powiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. 
Powiadomienie to może być przekazane również przy użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, 
w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów. 
        
Dziennik Ustaw – 141 – Poz. 30 
 
Art. 611fze.  § 1. Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611fu § 1, ponosi Skarb Państwa. 
W uzasadnionych wypadkach sąd może wystąpić do właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia 
o zwrot części poniesionych wydatków. Do wystąpienia załącza się szczegółowy wykaz poniesionych wydatków wraz 
z propozycją ich podziału. 
§ 2. Jeżeli Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w związku z wykonaniem orzeczenia 
przepadku, wydanego przez organ sądowy państwa wydania orzeczenia, Skarb Państwa występuje do właściwego organu 
tego państwa o zwrot kwoty pieniężnej stanowiącej równowartość wypłaconego odszkodowania. 
§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się, jeżeli szkoda jest wyłącznym następstwem działania lub zaniechania organu polskiego. 
Rozdział 66e 
Współpraca z Międzynarodowym Trybunałem Karnym 
Art. 611g.  § 1. Wniosek o współpracę Międzynarodowego Trybunału Karnego, zwanego dalej „Trybunałem”, 
w zależności od stadium postępowania wykonuje właściwy sąd lub prokurator za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do wniosku o pomoc prawną kierowanego do Trybunału przez sąd lub pro-
kuratora. 
Art. 611h.  § 1. W wypadku wniosku Trybunału o dostarczenie osoby Trybunałowi, w rozumieniu przepisów Statutu, 
zwanego dalej „wnioskiem o dostarczenie osoby”, przed pierwszym przesłuchaniem należy pouczyć osobę, której dotyczy 
wniosek, o jej uprawnieniach określonych w Statucie oraz o możliwości podniesienia zarzutu prawomocnego zakończenia 
prowadzonego przeciwko niej postępowania karnego o czyn, którego dotyczy wniosek o dostarczenie osoby. 
§ 2. W wypadku wystąpienia przesłanek uzasadniających zarzut, o którym mowa w § 1, sąd powiadamia o tym Mini-
stra Sprawiedliwości, który może odroczyć wykonanie wniosku o dostarczenie osoby. 
§ 3. Przy orzekaniu w przedmiocie dopuszczalności dostarczenia osoby przepisów art. 604 nie stosuje się. 
§ 4. Jeżeli po wydaniu przez sąd postanowienia o dopuszczalności dostarczenia osoby Trybunałowi Minister Spra-
wiedliwości odroczył wykonanie wniosku o dostarczenie osoby z powodu toczącego się w Rzeczypospolitej Polskiej po-
stępowania karnego albo odbywania przez tę osobę kary pozbawienia wolności za inne przestępstwo, osobę, której wnio-
sek o dostarczenie osoby dotyczy, można tymczasowo dostarczyć Trybunałowi na zasadach ustalonych z Trybunałem. 
§ 5. Ustaleń z Trybunałem, o których mowa w § 4, dokonuje Minister Sprawiedliwości. 
Art. 611i.  § 1. W wypadku nieprzewidzianego lądowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby dostarczanej 
Trybunałowi drogą powietrzną Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Trybunału o przekazanie wniosku o zezwo-
lenie na ten przewóz. 
§ 2. Jeżeli w ciągu 96 godzin od chwili nieprzewidzianego lądowania nie wpłynie wniosek, o którym mowa w § 1, 
osobę dostarczaną zwalnia się. 
Art. 611j.  § 1. Na wniosek Trybunału o tymczasowe aresztowanie lub o aresztowanie i dostarczenie osoby ściganej 
sąd stosuje tymczasowe aresztowanie. 
§ 2. Tymczasowe aresztowanie, o którym mowa w § 1, można uchylić lub zmienić na łagodniejszy środek zapobie-
gawczy w wypadkach określonych w Statucie. Przepisów art. 257–259 nie stosuje się. 
§ 3. W postępowaniu w przedmiocie uchylenia lub zmiany środka zapobiegawczego sąd lub prokurator uwzględnia 
stanowisko Trybunału. 
Art. 611k.  Minister Sprawiedliwości przed rozpatrzeniem wniosku Trybunału o zgodę na ściganie, ukaranie lub po-
zbawienie wolności osoby dostarczonej za przestępstwo popełnione przed dostarczeniem, inne niż to, z powodu którego 
nastąpiło dostarczenie, może zwrócić się do Trybunału o nadesłanie dodatkowych informacji, a także protokołu zawierają-
cego oświadczenie osoby dostarczonej dotyczące przestępstwa określonego w tym wniosku. 
Art. 611l.  Minister Sprawiedliwości może wyrazić zgodę na dostarczenie Trybunałowi osoby wydanej lub przekaza-
nej innemu państwu. 
Art. 611m.  Jeżeli udzielenie pomocy prawnej przewidzianej w Statucie, w zakresie lub w sposób określony we wniosku 
Trybunału, byłoby sprzeczne z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurator nie rozstrzyga 
w przedmiocie wniosku i przekazuje akta sprawy Ministrowi Sprawiedliwości w celu dokonania ustaleń z Trybunałem. 
Art. 611n.  Jeżeli wniosek Trybunału o udzielenie pomocy prawnej dotyczy czynności innej niż przewidziana w Sta-
tucie, której wykonanie, mimo ustaleń dokonanych z Trybunałem, jest w dalszym ciągu niedopuszczalne na mocy ustawy 
i pomoc prawna nie może być udzielona pod żadnym warunkiem, w późniejszym terminie lub w inny sposób, sąd lub pro-
kurator odmawia udzielenia tej pomocy. 
        
Dziennik Ustaw – 142 – Poz. 30 
 
Art. 611o.  § 1. Jeżeli wniosek Trybunału dotyczy udostępnienia dokumentu lub innego dowodu zawierającego infor-
macje, których ujawnienie mogłoby zagrażać bezpieczeństwu Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurator nie rozstrzyga 
w przedmiocie wniosku i przekazuje akta sprawy Ministrowi Sprawiedliwości, który w porozumieniu z właściwym orga-
nem dokonuje ustaleń z Trybunałem. 
§ 2. Jeżeli mimo dokonania ustaleń z Trybunałem w dalszym ciągu udzielenie pomocy prawnej mogłoby zagrażać 
bezpieczeństwu Rzeczypospolitej Polskiej, sąd lub prokurator odmawia jej udzielenia. 
Art. 611p.  Jeżeli wniosek Trybunału dotyczy wydania dokumentu lub innego dowodu, udostępnionego organowi lub 
instytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez inne państwo lub organizację międzynarodową z zastrzeżeniem zachowania 
w tajemnicy informacji zawartej w tym dokumencie lub dowodzie, wydanie może nastąpić wyłącznie po wyrażeniu zgody 
przez udostępniającego dany dokument lub dowód. 
Art. 611r.  § 1. Przy wykonywaniu wniosku o współpracę, na żądanie Trybunału, Prokuratorowi Trybunału oraz innym 
osobom upoważnionym przez Trybunał zapewnia się obecność przy wykonywaniu czynności, których dotyczy wniosek. 
§ 2. Osoby, o których mowa w § 1, mogą zwracać się o zadawanie określonych pytań oraz utrwalać przebieg czyn-
ności na potrzeby postępowania prowadzonego przed Trybunałem. 
§ 3. Prokuratorowi Trybunału umożliwia się samodzielne dokonywanie czynności procesowych na terytorium Rzeczy-
pospolitej Polskiej na zasadach i w warunkach określonych w Statucie. 
Art. 611s.  Ustaleń z Trybunałem, o których mowa w przepisach Statutu, innych niż określone w niniejszym rozdziale, 
dokonuje Minister Sprawiedliwości. 
Rozdział 66f 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności 
Art. 611t.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd polski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca kary 
pozbawienia wolności podlegającej wykonaniu, sąd okręgowy, w którego okręgu wydano orzeczenie, za zgodą skazanego, 
może wystąpić o wykonanie orzeczenia bezpośrednio do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii 
Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia”, jeżeli przekazanie orzeczenia do wyko-
nania pozwoli w większym stopniu zrealizować wychowawcze i zapobiegawcze cele kary. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, może nastąpić także na wniosek Ministra Sprawiedliwości, właściwego sądu 
lub innego organu państwa wykonania orzeczenia lub skazanego. 
§ 3. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, sąd kieruje do właściwego sądu lub innego organu: 
1) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany jest obywatelem i w którym posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu, 
2) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany jest obywatelem i w którym nie posiada stałego lub czasowego miej-
sca pobytu, lecz na podstawie prawomocnej decyzji będzie do niego wydalony po odbyciu kary lub zwolnieniu 
z zakładu karnego, 
3) innego państwa wykonania orzeczenia, za zgodą właściwego sądu lub innego organu tego państwa 
– o ile skazany przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub w państwie, do którego skierowano wystąpienie. 
§ 4. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, każdorazowo sąd kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orzecze-
nia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonania orzeczenia może nastąpić jedynie w razie niewykonania albo 
częściowego wykonania orzeczenia. 
§ 5. Zgoda skazanego na przekazanie nie jest wymagana, w wypadku gdy orzeczenie jest przekazywane do: 
1) państwa wykonania orzeczenia, którego skazany jest obywatelem i w którym posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu; 
2) państwa wykonania orzeczenia, do którego skazany będzie wydalony po odbyciu kary lub zwolnieniu z zakładu kar-
nego na podstawie prawomocnej decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu; 
3) państwa wykonania orzeczenia, do którego skazany zbiegł z obawy przed toczącym się na terytorium Rzeczypospoli-
tej Polskiej postępowaniem karnym lub obowiązkiem odbycia orzeczonej kary. 
§ 6. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się zaświad-
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. Odpis orzeczenia wraz 
z odpisem zaświadczenia przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości. 
§ 7. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo. 
        
Dziennik Ustaw – 143 – Poz. 30 
 
§ 8. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia, o którym mowa w § 6, może nastąpić również przy użyciu 
urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności tych 
dokumentów. Na żądanie właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje odpis orze-
czenia oraz oryginał zaświadczenia. 
§ 9. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może rów-
nież zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 10. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 6, zawie-
rając w nim szczegółowe informacje dotyczące przekazanego do wykonania orzeczenia, mając na uwadze konieczność 
udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających podjęcie prawidłowej 
decyzji w przedmiocie wykonania orzeczenia. 
Art. 611ta.  § 1. Przed wystąpieniem do państwa, o którym mowa w art. 611t § 3 pkt 3, sąd zwraca się do właściwego 
sądu lub innego organu tego państwa o zgodę na przekazanie orzeczenia do wykonania. W pozostałych wypadkach sąd 
może zwrócić się do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia o opinię w przedmiocie przekaza-
nia orzeczenia. 
§ 2. Jeżeli zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za tym, iż przekazanie orzeczenia do wykonania do pań-
stwa wykonania orzeczenia nie pozwalałoby w większym stopniu zrealizować wychowawczych i zapobiegawczych celów 
kary, sąd może odstąpić od wystąpienia, o którym mowa w art. 611t § 1, lub je cofnąć. 
Art. 611tb.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orze-
czenia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator, skazany, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej 
Polskiej, i jego obrońca, jeżeli się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje. 
§ 2. Sąd umożliwia skazanemu, przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zajęcie stanowiska ustnie 
lub na piśmie w przedmiocie wystąpienia, o którym mowa w art. 611t § 1. Jeżeli wymagana jest zgoda skazanego na prze-
kazanie, sąd odbiera od skazanego przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oświadczenie w tym przed-
miocie. 
§ 3. W wypadku gdy skazany przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie wyraził zgody na wystąpie-
nie, o którym mowa w art. 611t § 1, sąd umarza postępowanie w przedmiocie wystąpienia, chyba że ma zastosowanie 
art. 611t § 5. W pozostałych wypadkach złożone oświadczenie przesyła się do państwa wykonania orzeczenia wraz 
z zaświadczeniem, o którym mowa w art. 611t § 6. 
§ 4. Jeżeli skazany przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sąd zawiadamia go o przekazaniu orzeczenia; 
w innym wypadku przekazuje zawiadomienie wraz z zaświadczeniem, o którym mowa w art. 611t § 6, do państwa wyko-
nania orzeczenia. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zawiadomienia, o którym mowa w § 4, zawie-
rając w nim informacje dotyczące istotnych elementów związanych z wykonaniem orzeczenia, takich jak wskazanie właś-
ciwych organów państwa wydania i wykonania orzeczenia, prawa określającego warunki odbycia kary, warunkowego 
zwolnienia lub zawieszenia wykonania kary, mając na uwadze konieczność poinformowania skazanego o przekazaniu 
orzeczenia. 
Art. 611tc.  § 1. Sąd może zwrócić się do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia o prze-
kazanie informacji o treści prawa obcego mającego zastosowanie do warunkowego zwolnienia. Po uzyskaniu informacji 
o treści prawa obcego sąd może odstąpić od wystąpienia, o którym mowa w art. 611t § 1, lub je cofnąć albo zastrzec 
w porozumieniu z właściwym sądem lub innym organem państwa wykonania orzeczenia, że do decyzji o warunkowym 
zwolnieniu zastosowanie ma prawo polskie. 
§ 2. Do czasu rozpoczęcia wykonania kary w państwie wykonania orzeczenia sąd może odstąpić od wystąpienia, 
o którym mowa w art. 611t § 1, lub je cofnąć także w wyniku zaistnienia innych przeszkód. 
§ 3. Jeżeli państwo wykonania orzeczenia zwraca się o zgodę na ściganie skazanego za popełnione przestępstwo lub 
wykonanie kar orzeczonych przed przekazaniem skazanego temu państwu, sąd wydaje postanowienie w przedmiocie wniosku 
w terminie 30 dni. Art. 607e § 3 pkt 6, art. 607p, art. 607r oraz art. 607s § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611td.  § 1. Wystąpienie o wykonanie orzeczenia, o którym mowa w art. 611t § 1, nie wstrzymuje postępowania 
wykonawczego. 
§ 2. Po otrzymaniu informacji o rozpoczęciu odbywania przez skazanego kary w państwie wykonania orzeczenia, 
postępowanie wykonawcze zawiesza się. 
        
Dziennik Ustaw – 144 – Poz. 30 
 
§ 3. Po otrzymaniu informacji o zakończeniu wykonywania kary sąd podejmuje zawieszone postępowanie i umarza 
je. Postępowanie umarza się również, jeżeli w stosunku do sprawcy zapadło w innym państwie członkowskim Unii Euro-
pejskiej i zostało wykonane prawomocne orzeczenie co do tego samego czynu. 
§ 4. W razie otrzymania informacji o niemożności wykonania orzeczenia w całości albo w części z powodów innych 
niż wskazane w § 3 zdanie drugie, sąd podejmuje zawieszone postępowanie w celu jego dalszego prowadzenia. 
§ 5. Sąd może uzgodnić z właściwym sądem lub innym organem państwa wykonania orzeczenia, że w państwie tym 
nastąpi wykonanie tylko części orzeczonej kary pozbawienia wolności, pod warunkiem że nie spowoduje to wydłużenia 
czasu trwania kary. W takim wypadku, po otrzymaniu informacji, o której mowa w § 2, postępowanie wykonawcze zawie-
sza się do czasu przekazania skazanego w celu dalszego wykonywania kary na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
a okres pozbawienia wolności w państwie wykonania orzeczenia zalicza się na poczet kary. 
Art. 611te.  W razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 611t § 1, na skutek kasacji albo wznowienia postę-
powania, ułaskawienia skazanego, darowania przestępstwa na mocy amnestii albo przedawnienia wykonania kary, sąd 
niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia. 
Art. 611tf.  § 1. Skazanego przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje się właściwemu 
sądowi lub innemu organowi państwa wykonania orzeczenia najpóźniej w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się 
zapadłej w tym państwie decyzji o wykonaniu orzeczenia. Art. 607n § 2 stosuje się odpowiednio. 
§ 2. W wypadku konieczności uzyskania zgody innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na przewóz skaza-
nego przez jego terytorium, Minister Sprawiedliwości występuje z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na przewóz.  
Art. 611t § 6 zdanie pierwsze i § 7 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. W wypadku gdy właściwy organ innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej wskaże, iż skazany może być 
ścigany lub pozbawiony wolności w związku z przestępstwem popełnionym przed opuszczeniem przez niego terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej, Minister Sprawiedliwości może cofnąć wniosek o udzielenie zezwolenia na przewóz. 
§ 4. Jeżeli nastąpi nieprzewidziane lądowanie, o którym mowa w art. 607zb § 4, informacje określone w art. 611t § 6 
przekazuje się w terminie 72 godzin. 
Rozdział 66g 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie kary pozbawienia wolności 
Art. 611tg.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie w Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia 
wolności, orzeczenie to podlega wykonaniu przez sąd okręgowy. 
§ 2. Sąd okręgowy na wniosek Ministra Sprawiedliwości, sprawcy lub z urzędu może zwrócić się do właściwego sądu 
lub innego organu państwa wydania orzeczenia o przekazanie orzeczenia, o którym mowa w § 1, do wykonania, jeżeli 
pozwoli to w większym stopniu zrealizować wychowawcze i zapobiegawcze cele kary. 
§ 3. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powinno być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 4. Jeżeli zostaną ujawnione okoliczności przemawiające za tym, iż przejęcie orzeczenia do wykonania nie pozwoli 
w większym stopniu zrealizować wychowawczych i zapobiegawczych celów kary, sąd zawiadamia o tym właściwy sąd lub 
inny organ państwa wydania orzeczenia. 
§ 5. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia, sąd może wyrazić zgodę na wyko-
nanie kary pozbawienia wolności, orzeczonej wobec sprawcy niemającego obywatelstwa polskiego lub nieposiadającego 
stałego lub czasowego miejsca pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli pozwoli to w większym stopniu 
zrealizować wychowawcze i zapobiegawcze cele kary. 
§ 6. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. 
Art. 611th.  § 1. Właściwy do rozpoznania spraw określonych w art. 611tg § 1, 2 i 5 jest sąd okręgowy, w którego 
okręgu skazany posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu. 
§ 2. Jeżeli nie można ustalić właściwości według zasad określonych w § 1, właściwy jest Sąd Okręgowy w Warszawie. 
§ 3. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane orzeczenie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje je właś-
ciwemu sądowi i zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. 
        
Dziennik Ustaw – 145 – Poz. 30 
 
Art. 611ti.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611tg § 1, na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, skazany, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i jego 
obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli skazany, który nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Skazany może ustnie lub na piśmie wyrazić zgodę na przekazanie lub złożyć oświadczenie o zrzeczeniu się 
korzystania z prawa określonego w art. 611tm, jeżeli zgoda lub oświadczenie nie zostały złożone w państwie wydania 
orzeczenia. Art. 611t § 5 stosuje się odpowiednio. 
§ 3. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie przekazało wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do ich uzupeł-
nienia we wskazanym terminie. W razie niedotrzymania terminu postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia wy-
daje się w oparciu o posiadane informacje. 
Art. 611tj.  § 1. Postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611tg § 1, sąd wydaje 
w terminie 40 dni od daty otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
§ 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania orzeczenia przysługuje zażalenie. 
§ 3. Postępowanie w przedmiocie wykonania orzeczenia powinno zakończyć się prawomocnie w terminie 90 dni od 
daty otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
§ 4. W wypadku gdy termin określony w § 3 nie może być dotrzymany, należy zawiadomić właściwy sąd lub inny 
organ państwa wydania orzeczenia, podając przyczynę opóźnienia i przewidywany termin wydania orzeczenia. 
§ 5. Odpis postanowienia przekazuje się Ministrowi Sprawiedliwości. 
§ 6. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia sąd przystępuje nie-
zwłocznie. 
Art. 611tk.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611tg § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego; 
2) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkowskim Unii Europejskiej, a orzeczenie w zakresie kary pozba-
wienia wolności zostało wykonane; 
3) skazany nie wyraża zgody na przekazanie, chyba że: 
a) jest obywatelem polskim i posiada stałe lub czasowe miejsce pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
b) została wobec niego wydana decyzja o wydaleniu lub deportacji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
c) zbiegł na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obawie przed toczącym się w państwie wydania orzeczenia 
postępowaniem karnym lub obowiązkiem odbycia orzeczonej kary; 
4) skazany z powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności karnej za czyny będące podstawą 
wydania orzeczenia; 
5) naruszałoby to wolności i prawa człowieka i obywatela; 
6) wykonanie kary łączy się z zastosowaniem terapii lub innych środków nieznanych ustawie; 
7) skazany nie jest obywatelem polskim, chyba że zachodzą przesłanki określone w § 4. 
§ 2. Przepisu § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmiennego uregulo-
wania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611tg § 1, jeżeli: 
1) mimo wezwania przez sąd do uzupełnienia informacji we wskazanym terminie, do orzeczenia nie dołączono zaświad-
czenia, o którym mowa w art. 611tg § 3, albo zaświadczenie to jest niekompletne lub w sposób oczywisty niezgodne 
z treścią orzeczenia; 
2) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich; 
3) skazany nie ma na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stałego ani czasowego miejsca pobytu, chyba że na podsta-
wie prawomocnej decyzji ma zostać wydalony do Polski lub zachodzą przesłanki określone w § 4; 
        
Dziennik Ustaw – 146 – Poz. 30 
 
4) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611tg § 3, wynika, iż orzeczenie zostało wydane pod nieobecność 
sprawcy, chyba że: 
a) skazanego wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu rozprawy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia, 
b) obrońca sprawcy był obecny na rozprawie lub posiedzeniu, 
c) po doręczeniu skazanemu odpisu orzeczenia wraz z pouczeniem o przysługującym mu prawie, terminie i sposo-
bie złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o przeprowadzenie z jego udziałem nowego postępowania są-
dowego w tej samej sprawie, skazany w ustawowym terminie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według prawa polskiego zostało popełnione w całości albo w części na teryto-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym; 
6) w chwili otrzymania orzeczenia pozostała do wykonania kara jest krótsza niż 6 miesięcy pozbawienia wolności; 
7) skazany nie podlega jurysdykcji polskich sądów karnych, lub też brak jest wymaganego zezwolenia na jego ściganie; 
8) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu na 
mocy amnestii; 
9) organ państwa wydania orzeczenia nie wyraził zgody na podstawie art. 607e § 3 pkt 8 w związku z art. 611tm na to, 
by sprawcę ścigać za przestępstwo inne niż to, które stanowiło podstawę przekazania, lub by wykonać orzeczoną 
wobec niego karę pozbawienia wolności za inne przestępstwo. 
§ 4. Sąd może wyrazić zgodę na przejęcie do wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611tg § 1, zapadłego 
wobec skazanego niebędącego obywatelem polskim lub niemającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stałego ani 
czasowego miejsca pobytu, jeżeli ze względu na sytuację rodzinną lub szczególne warunki osobiste skazanego przejęcie 
orzeczenia pozwoli w większym stopniu zrealizować wychowawcze i zapobiegawcze cele kary. 
§ 5. W wypadkach przewidzianych w § 1 pkt 2, 3 i 6 oraz w § 3 pkt 1, 2, 4, 5 i 8 sąd przed podjęciem decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia informuje o możliwości odmowy wykonania orzeczenia właściwy sąd lub inny organ 
państwa wydania orzeczenia. 
Art. 611tl.  § 1. Orzekając o wykonaniu kary pozbawienia wolności, sąd określa kwalifikację prawną czynu według 
prawa polskiego. Art. 607s § 4 stosuje się odpowiednio. Na poczet orzeczonej lub wykonywanej kary pozbawienia wolno-
ści zalicza się okres faktycznego pozbawienia wolności w państwie wydania orzeczenia. 
§ 2. Jeżeli rodzaj kary polegającej na pozbawieniu wolności jest nieznany ustawie, sąd określa podlegającą wykona-
niu karę jako karę pozbawienia wolności. Jeżeli przestępstwo zgodnie z przyjętą według prawa polskiego kwalifikacją 
prawną nie jest zagrożone karą pozbawienia wolności, wykonuje się karę orzeczoną przez sąd państwa wydania orzeczenia 
w wymiarze nieprzekraczającym 6 miesięcy pozbawienia wolności. 
Art. 611tm.  § 1. W postępowaniu w przedmiocie wykonania orzeczenia dotyczącego kary pozbawienia wolności 
prawomocnie orzeczonej przez sąd innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej stosuje się odpowiednio art. 607e. 
§ 2. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia sąd udziela informacji o treści pra-
wa polskiego mającego zastosowanie do warunkowego zwolnienia. Jeżeli sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia 
cofnie wystąpienie do czasu rozpoczęcia wykonywania kary, orzeczenie nie podlega wykonaniu. 
Art. 611tn.  § 1. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, sąd wydaje niezwłocznie postanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego. 
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, sąd niezwłocznie 
wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wykonawczego i zawiadamia właściwy sąd lub inny organ państwa wy-
dania orzeczenia. 
Art. 611to.  § 1. Jeżeli skazany znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sąd z urzędu lub na wniosek 
właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia może wydać postanowienie o tymczasowym aresztowa-
niu. Zamiast tymczasowego aresztowania sąd może zastosować inny środek zapobiegawczy, jeżeli jest on wystarczający do 
zapewnienia, iż skazany pozostanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do czasu podjęcia decyzji w przedmiocie 
wykonania orzeczenia. 
§ 2. Jeżeli zastosowanie środka określonego w § 1 następuje w wyniku wniosku państwa wydania orzeczenia przed 
otrzymaniem orzeczenia wraz z zaświadczeniem, art. 605 § 5 i 6 i art. 607k § 3a stosuje się odpowiednio. 
        
Dziennik Ustaw – 147 – Poz. 30 
 
§ 3. Sąd może zastosować tymczasowe aresztowanie, oznaczając jego termin na czas niezbędny do przekazania ska-
zanego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i doprowadzenia do zakładu karnego. Łączny okres stoso-
wania tymczasowego aresztowania nie może przekroczyć 100 dni. Samoistną podstawą zastosowania tymczasowego aresz-
towania jest orzeczenie o wykonaniu kary pozbawienia wolności orzeczonej w innym państwie członkowskim Unii Euro-
pejskiej. 
Art. 611tp.  § 1. Na wniosek państwa wydania orzeczenia Minister Sprawiedliwości udziela zezwolenia na przewóz 
sprawcy przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie 7 dni od daty otrzymania wniosku. 
§ 2. Do wniosku o zezwolenie na przewóz, o którym mowa w § 1, powinno być załączone zaświadczenie, o którym 
mowa w art. 611tg § 3. Wydanie zezwolenia, o którym mowa w § 1, można odroczyć do czasu uzyskania tłumaczenia 
zaświadczenia na język polski. 
§ 3. Minister Sprawiedliwości informuje właściwy organ państwa wydania orzeczenia, iż art. 607e § 1 nie znajduje 
zastosowania w odniesieniu do przestępstwa popełnionego lub kary pozbawienia wolności orzeczonej przed opuszczeniem 
przez skazanego terytorium państwa wydania. 
§ 4. Art. 607zb § 2–4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611tr.  § 1. O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611tj § 1, oraz 
o istotnych orzeczeniach zapadłych w trakcie postępowania wykonawczego, jak również o ucieczce lub ukryciu się skaza-
nego zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Zawiadomienie to może być 
przekazane również przy użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający 
stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów. 
§ 2. W wypadku ucieczki lub ukrycia się skazanego postępowanie wykonawcze umarza się. Jeżeli miejsce pobytu 
skazanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostanie następnie ustalone, zawiadamia się o tym niezwłocznie właś-
ciwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Orzeczona w tym państwie kara pozbawienia wolności może być 
wykonywana, jeżeli jego właściwy sąd lub inny organ ponownie skieruje wystąpienie, o którym mowa w art. 611tg § 1. 
Art. 611ts.  Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611tg § 1, ponosi Skarb Państwa, 
z wyjątkiem kosztów przekazania sprawcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
Rozdział 66h 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia skazującego na karę 
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, karę ograniczenia wolności, samoistnie 
orzeczony środek karny, a także orzeczenia o warunkowym zwolnieniu oraz warunkowym umorzeniu 
postępowania karnego 
Art. 611u.  § 1. W razie prawomocnego orzeczenia przez sąd polski wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca ka-
ry pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, kary ograniczenia wolności, samoistnie orzeczone-
go środka karnego, a także w razie warunkowego zwolnienia lub warunkowego umorzenia postępowania karnego, jeżeli 
orzeczenie nakłada na sprawcę obowiązki określone w art. 34 § 1a pkt 1, art. 39 pkt 2–2d, art. 46 § 1 lub 2, art. 67 § 2, 
art. 72 § 1 pkt 1, 3–7a i 8 lub art. 72 § 2 Kodeksu karnego lub oddaje skazanego pod dozór kuratora lub instytucji publicz-
nej, sąd może wystąpić o wykonanie orzeczenia do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii 
Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale „państwem wykonania orzeczenia”, w którym sprawca posiada legalne stałe 
miejsce pobytu, o ile sprawca przebywa w tym państwie lub oświadczy, że zamierza tam powrócić. 
§ 2. Wystąpienie, o którym mowa w § 1, może być na wniosek sprawcy skierowane również do innego państwa 
członkowskiego Unii Europejskiej niż państwo legalnego stałego miejsca pobytu sprawcy, za zgodą właściwego sądu lub 
innego organu tego państwa. 
§ 3. Wystąpienie, o którym mowa w § 1 i 2, każdorazowo sąd kieruje wyłącznie do jednego państwa wykonania orze-
czenia. Ponowne wystąpienie do innego państwa wykonania orzeczenia może nastąpić jedynie w razie niewykonania albo 
częściowego wykonania orzeczenia. 
§ 4. Do poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu orzeczenia, o którym mowa w § 1, dołącza się zaświad-
czenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 5. Zaświadczenie powinno zostać przetłumaczone na język urzędowy państwa wykonania orzeczenia albo na inny 
język wskazany przez to państwo. 
§ 6. Przekazanie odpisu orzeczenia oraz zaświadczenia może nastąpić również przy użyciu urządzeń służących do 
automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności tych dokumentów. Na żądanie 
właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd przekazuje odpis orzeczenia oraz oryginał 
zaświadczenia. 
        
Dziennik Ustaw – 148 – Poz. 30 
 
§ 7. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzeczenia sąd może rów-
nież zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. 
§ 8. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 4, zawiera-
jąc w nim szczegółowe informacje dotyczące przekazanego do wykonania orzeczenia, osoby skazanego, rodzaju i wymiaru 
kary lub środka oraz czasu i sposobu wykonania nałożonych obowiązków, mając na uwadze konieczność udostępnienia 
państwu wykonania orzeczenia wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających podjęcie prawidłowej decyzji w przed-
miocie wykonania orzeczenia. 
Art. 611ua.  § 1. W razie wystąpienia o wykonanie orzeczenia, o którym mowa w art. 611u § 1, postępowanie wyko-
nawcze zawiesza się. 
§ 2. Po otrzymaniu informacji o zakończeniu wykonywania orzeczenia sąd podejmuje zawieszone postępowanie 
i umarza je. Postępowanie umarza się również, jeżeli w stosunku do sprawcy zapadło w innym państwie członkowskim 
Unii Europejskiej i zostało wykonane prawomocne orzeczenie co do tego samego czynu. 
§ 3. W razie otrzymania informacji o niemożności wykonania orzeczenia w całości albo w części z powodów innych 
niż wskazane w § 2 zdanie drugie, a także o niemożności wydania przez to państwo orzeczenia w przedmiocie zarządzenia 
wykonania kary warunkowo zawieszonej, odwołania warunkowego zwolnienia albo innego orzeczenia związanego z wy-
konaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611u § 1, sąd podejmuje zawieszone postępowanie w celu jego dalszego pro-
wadzenia. 
§ 4. W razie otrzymania informacji o dostosowaniu orzeczenia, o którym mowa w art. 611u § 1, do prawa państwa 
wykonania orzeczenia i przed rozpoczęciem wykonywania tego orzeczenia w tym państwie, sąd w ciągu 10 dni może cof-
nąć wystąpienie, o którym mowa w art. 611u § 1 i 2, mając na uwadze cele kary. 
§ 5. W razie wszczęcia nowego postępowania karnego przeciwko sprawcy, sąd może zwrócić się do właściwego sądu 
lub innego organu państwa wykonania orzeczenia o wyrażenie zgody na cofnięcie wystąpienia, o którym mowa w art. 611u 
§ 1 i 2. Po uzyskaniu zgody, sąd podejmuje zawieszone postępowanie w celu jego dalszego prowadzenia. 
§ 6. Na poczet wykonywanej kary lub środka, o których mowa w art. 611u § 1, zalicza się okres faktycznego ich wy-
konywania w państwie wykonania orzeczenia. 
Art. 611ub.  § 1. W razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 611u § 1, na skutek kasacji albo wznowienia 
postępowania, ułaskawienia sprawcy, darowania przestępstwa na mocy amnestii albo przedawnienia wykonania kary lub 
w razie wystąpienia innych okoliczności skutkujących niemożnością wykonania tego orzeczenia, sąd niezwłocznie zawia-
damia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia. 
§ 2. Sąd zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia, przy użyciu zaświad-
czenia, o wszelkich okolicznościach mających wpływ na wykonanie orzeczenia, o którym mowa w art. 611u § 1. Sąd za-
wiadamia również niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania orzeczenia o wszelkich istotnych orze-
czeniach zapadłych w trakcie postępowania wykonawczego. 
§ 3. Zawiadomienia, o których mowa w § 1 i 2, mogą być przekazane również przy użyciu urządzeń służących do auto-
matycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów. 
§ 4. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 2, zawiera-
jąc w nim szczegółowe informacje dotyczące naruszeń obowiązków nałożonych na sprawcę i innych okoliczności mają-
cych wpływ na wykonanie orzeczenia, mając na uwadze konieczność udostępnienia państwu wykonania orzeczenia wszel-
kich niezbędnych informacji umożliwiających podjęcie prawidłowej decyzji. 
Art. 611uc.  Sąd rozpoznaje sprawę wystąpienia do właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania orzecze-
nia na posiedzeniu, w którym ma prawo wziąć udział prokurator i pokrzywdzony, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej, i jego obrońca, jeżeli się na nie stawi. Na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje. 
Rozdział 66i 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie orzeczenia karnego związanego  
z poddaniem sprawcy próbie 
Art. 611ud.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie prawomocnego orzeczenia skazującego na karę pozbawienia wolności 
z warunkowym zawieszeniem jej wykonania albo na samoistną karę lub środek niepolegający na pozbawieniu wolności lub 
na grzywnie, bądź orzekającego o warunkowym zwolnieniu, warunkowym umorzeniu postępowania karnego lub innym 
warunkowym odroczeniu wykonania kary, orzeczenie to podlega wykonaniu przez sąd rejonowy, w którego okręgu spraw-
ca posiada legalne stałe miejsce pobytu, jeżeli w wyznaczonym okresie próby nakłada ono na sprawcę obowiązek: 
1) stawiennictwa przed określonym organem; 
2) informowania określonego organu o zmianie miejsca pobytu lub miejsca pracy albo uzyskiwania zgody na taką zmianę; 
        
Dziennik Ustaw – 149 – Poz. 30 
 
3) przebywania albo powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, w tym również jeśli 
orzeczenie zakazuje wstępu do określonych miejsc lub na imprezy o charakterze masowym; 
4) powstrzymania się od kontaktowania z określonymi osobami lub zbliżania się do określonych osób; 
5) powstrzymania się od posiadania określonych przedmiotów; 
6) łożenia na utrzymanie innej osoby; 
7) naprawienia szkody; 
8) nauki; 
9) wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, pracy społecznie użytecznej lub pracy zarobkowej; 
10) poddania się określonym zakazom albo ograniczeniom w wykonywaniu zawodu, prowadzeniu działalności zawodo-
wej lub gospodarczej; 
11) poddania się leczeniu albo oddziaływaniom terapeutycznym; 
12) poddania się dozorowi kuratora, pracownika społecznego lub instytucji publicznej, do której działalności należy tros-
ka o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym. 
§ 2. Do orzeczenia, o którym mowa w § 1, lub jego odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem powinno być 
dołączone zaświadczenie zawierające wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. 
§ 3. Jeżeli sąd, do którego zostało skierowane wystąpienie, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje je właś-
ciwemu sądowi i zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia. Art. 32 § 3 stosuje się od-
powiednio. 
§ 4. Na wniosek właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia, sąd może wyrazić zgodę na wyko-
nanie kary lub środka, o których mowa w § 1, orzeczonego wobec sprawcy nieposiadającego legalnego stałego miejsca 
pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli pozwoli to w większym stopniu zrealizować wychowawcze 
i zapobiegawcze cele kary lub środka. 
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu orzeczeń, o których mowa w § 1, 
stosuje się przepisy prawa polskiego. Art. 611c § 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 611ue.  § 1. Sąd rozpoznaje sprawę wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611ud § 1, na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, sprawca, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i jego 
obrońca, jeżeli się na nie stawi. Jeżeli sprawca, który nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiada 
obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy może mu wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Jeżeli państwo wydania orzeczenia nie przekazało wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia, sąd wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia do ich uzupeł-
nienia we wskazanym terminie. W razie niedotrzymania terminu, postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia 
wydaje się w oparciu o posiadane informacje. 
§ 3. Orzekając o wykonaniu kary lub środka, o których mowa w art. 611ud § 1, sąd określa kwalifikację prawną czy-
nu według prawa polskiego. Jeżeli rodzaj kary lub środka albo sposób wykonania nałożonych obowiązków są nieznane 
ustawie, sąd określa karę, środek lub obowiązek według prawa polskiego. Podstawę określenia kary lub środka podlegają-
cego wykonaniu stanowi orzeczenie wydane przez sąd państwa członkowskiego Unii Europejskiej, kara grożąca za taki 
czyn w polskim prawie oraz okres rzeczywistego wykonywania kary, środka lub obowiązku za granicą, z uwzględnieniem 
różnic na korzyść skazanego. Jeżeli wymiar kary, środka, obowiązku lub okresu próby jest wyższy niż przewidziany 
w ustawie, sąd określa go w górnej granicy wymiaru według prawa polskiego. 
§ 4. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w art. 611ud § 1, nie określa kary pozbawienia wolności, która będzie wymie-
rzona sprawcy w wypadku niewykonywania nałożonych obowiązków lub podjęcia warunkowo umorzonego postępowania 
karnego, sąd orzeka o wykonaniu orzeczenia jedynie w zakresie nałożonych w nim obowiązków. Art. 611ub § 2 i 3 stosuje 
się odpowiednio. 
Art. 611uf.  § 1. Postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611ud § 1, sąd wydaje 
w terminie 30 dni od daty otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
§ 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania orzeczenia przysługuje zażalenie. 
§ 3. Postępowanie w przedmiocie wykonania orzeczenia powinno zakończyć się prawomocnie w terminie 60 dni od 
daty otrzymania orzeczenia wraz z zaświadczeniem. 
        
Dziennik Ustaw – 150 – Poz. 30 
 
§ 4. W wypadku gdy termin określony w § 3 nie może być dotrzymany, należy zawiadomić właściwy sąd lub inny 
organ państwa wydania orzeczenia, podając przyczynę opóźnienia i przewidywany termin wydania orzeczenia. 
§ 5. Do wykonania orzeczenia właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia sąd przystępuje nie-
zwłocznie. 
Art. 611ug.  § 1. Odmawia się wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611ud § 1, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego; 
2) sprawca nie przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że istnieją podstawy do uznania, że sprawca na 
nie powróci. 
§ 2. Przepisu § 1 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmiennego uregulo-
wania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. 
§ 3. Można odmówić wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611ud § 1, jeżeli: 
1) mimo wezwania przez sąd do uzupełnienia informacji we wskazanym terminie, do orzeczenia nie dołączono zaświad-
czenia, o którym mowa w art. 611ud § 2, albo zaświadczenie to jest niekompletne lub w sposób oczywisty niezgodne 
z treścią orzeczenia; 
2) przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne 
zostało prawomocnie zakończone w państwie członkowskim Unii Europejskiej, a orzeczenie w zakresie kary pozba-
wienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania albo samoistnej kary lub środka niepolegającego na po-
zbawieniu wolności lub na grzywnie zostało wykonane; 
3) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich; 
4) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według prawa polskiego zostało popełnione w całości albo w części na teryto-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym; 
5) sprawca z powodu wieku nie ponosi według prawa polskiego odpowiedzialności karnej za czyny będące podstawą 
wydania orzeczenia; 
6) sprawca korzysta z immunitetu, zgodnie z którym niemożliwy jest nadzór nad przestrzeganiem nałożonych obowiąz-
ków; 
7) z treści zaświadczenia, o którym mowa w art. 611ud § 2, wynika, że orzeczenie zostało wydane pod nieobecność 
sprawcy, chyba że: 
a) sprawcę wezwano do udziału w postępowaniu lub w inny sposób zawiadomiono o terminie i miejscu rozprawy 
albo posiedzenia, pouczając, że niestawiennictwo nie stanowi przeszkody dla wydania orzeczenia, 
b) obrońca sprawcy był obecny na rozprawie lub posiedzeniu, 
c) po doręczeniu sprawcy odpisu orzeczenia wraz z pouczeniem o przysługującym mu prawie, terminie i sposobie 
złożenia w państwie wydania nakazu wniosku o przeprowadzenie z jego udziałem nowego postępowania sądo-
wego w tej samej sprawie, sprawca w ustawowym terminie nie złożył takiego wniosku albo oświadczył, że nie 
kwestionuje orzeczenia; 
8) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych niż określone w art. 611ud § 1 lub zostało przekazane pomimo 
niespełnienia warunków przewidzianych w art. 611u; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu na 
mocy amnestii; 
10) orzeczenie przewiduje środek związany z leczeniem, nieznany ustawie; 
11) pozostały czas wykonania nałożonych obowiązków jest krótszy niż 6 miesięcy. 
§ 4. W wypadkach wskazanych w § 1 i 3, gdy przemawiają za tym szczególne względy, sąd, w uzgodnieniu z właści-
wym sądem lub innym organem państwa wydania orzeczenia, może orzec o wykonaniu orzeczenia jedynie w zakresie 
nałożonych w nim obowiązków. W zakresie zarządzenia wykonania kary, odwołania warunkowego zwolnienia, orzeczenia 
kary zastępczej oraz ustanowienia, rozszerzenia, zmiany i zwolnienia od wykonania nałożonych obowiązków w okresie 
próby albo uznania kary lub środka za wykonane – orzeczenie wykonuje właściwy sąd lub inny organ państwa wydania 
orzeczenia, chyba że uzgodniono inaczej. 
§ 5. W wypadkach przewidzianych w § 1 pkt 2 oraz w § 3 pkt 1, 2, 4, 7 lub 9–11 sąd przed podjęciem decyzji 
w przedmiocie wykonania orzeczenia informuje o możliwości odmowy wykonania orzeczenia właściwy sąd lub inny organ 
państwa wydania orzeczenia. 
        
Dziennik Ustaw – 151 – Poz. 30 
 
Art. 611uh.  § 1. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji 
o tym, iż orzeczenie przekazane do wykonania nie podlega dalszemu wykonaniu, sąd niezwłocznie wydaje postanowienie 
o umorzeniu postępowania wykonawczego. 
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie orzeczenia nie jest możliwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, sąd niezwłocznie 
wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wykonawczego i zawiadamia właściwy sąd lub inny organ państwa wy-
dania orzeczenia. 
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania orzeczenia informacji o tym, iż 
przeciwko sprawcy wszczęto nowe postępowanie karne i na uzasadniony wniosek tego sądu lub organu, sąd może wyrazić 
zgodę na cofnięcie wystąpienia, o którym mowa w art. 611ud § 1, mając na uwadze cele kary lub środka, okres ich wyko-
nywania oraz postawę sprawcy. Sąd umożliwia sprawcy, przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zajęcie 
stanowiska ustnie lub na piśmie w przedmiocie cofnięcia wystąpienia. Wyrażając zgodę na cofnięcie wystąpienia, sąd uma-
rza postępowanie wykonawcze. 
Art. 611ui.  O treści postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia, o którym mowa w art. 611ud § 1, oraz 
o istotnych orzeczeniach zapadłych w trakcie postępowania wykonawczego zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub 
inny organ państwa wydania orzeczenia. Zawiadomienie to może być przekazane również przy użyciu urządzeń służących 
do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów. 
Art. 611uj.  Koszty związane z wykonaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 611ud § 1, ponosi Skarb Państwa. 
Rozdział 66j 
Wystąpienie do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie europejskiego nakazu ochrony 
Art. 611w. § 1. W razie orzeczenia lub wykonywania przez polski sąd lub prokuratora środka zapobiegawczego, 
środka karnego lub obowiązku związanego z poddaniem sprawcy próbie, polegającego na powstrzymaniu się od przeby-
wania w określonych środowiskach lub miejscach lub kontaktowania się z określonymi osobami, lub zbliżania się do okreś-
lonych osób, oraz gdy jest to niezbędne dla ochrony praw pokrzywdzonego, sąd lub prokurator może, na wniosek po-
krzywdzonego, wystąpić o wykonanie tego środka lub obowiązku do właściwego sądu lub innego organu państwa człon-
kowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale „państwem wykonania nakazu”, w którym pokrzywdzony 
przebywa lub oświadczy, że zamierza tam przebywać, wydając europejski nakaz ochrony. 
§ 2. W razie potrzeby sąd lub prokurator kieruje nakaz do więcej niż jednego państwa wykonania nakazu. 
§ 3. Nakaz zawiera informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie, dotyczące orzeczenia, pokrzywdzonego, 
oskarżonego i środka lub obowiązku, o których mowa w § 1. Do nakazu dołącza się poświadczony za zgodność 
z oryginałem odpis orzeczenia, o którym mowa w § 1. 
§ 4. Nakaz powinien zostać przetłumaczony na język urzędowy państwa wykonania nakazu albo na inny język wska-
zany przez to państwo. 
§ 5. Przekazanie odpisu nakazu oraz orzeczenia może nastąpić również przy użyciu urządzeń służących do automa-
tycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności tych dokumentów. Na żądanie właści-
wego sądu lub innego organu państwa wykonania nakazu sąd lub prokurator przekazuje odpis orzeczenia oraz oryginał 
nakazu. 
§ 6. W razie trudności w ustaleniu właściwego sądu lub innego organu państwa wykonania nakazu sąd lub prokurator 
może również zwracać się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej lub Eurojust. 
§ 7. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór europejskiego nakazu ochrony, mając na uwa-
dze konieczność udostępnienia państwu wykonania nakazu wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających podjęcie 
prawidłowej decyzji w przedmiocie wykonania nakazu. 
Art. 611wa.  Wystąpienie o wykonanie europejskiego nakazu ochrony nie wstrzymuje wykonywania środka lub obo-
wiązku, o którym mowa w art. 611w § 1. 
Art. 611wb.  § 1. W razie zmiany lub uchylenia środka lub obowiązku, o którym mowa w art. 611w § 1, sąd lub pro-
kurator niezwłocznie zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wykonania nakazu. 
§ 2. Zawiadomienie, o którym mowa w § 1, może zostać przekazane również przy użyciu urządzeń służących do auto-
matycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie autentyczności przekazanych dokumentów. 
Art. 611wc. Na postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie europejskiego nakazu ochrony zażalenie nie 
przysługuje. 
        
Dziennik Ustaw – 152 – Poz. 30 
 
Rozdział 66k 
Wystąpienie państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie europejskiego nakazu ochrony 
Art. 611wd.  § 1. W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale 
„państwem wydania nakazu”, o wykonanie europejskiego nakazu ochrony, wydanego na podstawie orzeczenia nakładają-
cego na osobę, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, obowiązek polegający na powstrzymaniu 
się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach lub kontaktowania się z określonymi osobami, lub zbliżania 
się do określonych osób, nakaz ten podlega wykonaniu przez prokuratora właściwego miejscowo ze względu na miejsce 
pobytu osoby podlegającej ochronie. 
§ 2. Nakaz powinien zawierać informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie. Do nakazu powinno być dołą-
czone orzeczenie, o którym mowa w § 1, lub jego odpis poświadczony za zgodność z oryginałem. W odniesieniu do zawar-
tych w nakazie danych dotyczących miejsca pobytu i pracy osoby podlegającej ochronie stosuje się odpowiednio art. 148a. 
§ 3. Jeżeli prokurator, do którego został skierowany nakaz, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje go 
właściwemu prokuratorowi i zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania nakazu. 
§ 4. Jeżeli wniosek o wydanie nakazu został skierowany przez osobę podlegającą ochronie na podstawie orzeczenia 
wydanego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej bezpośrednio do polskiego prokuratora, z pominięciem 
właściwego organu, prokurator przekazuje wniosek właściwemu sądowi lub innemu organowi w państwie, w którym wy-
dano orzeczenie wobec osoby, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne. 
§ 5. Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu nakazu stosuje się przepisy prawa 
polskiego. 
Art. 611we.  § 1. Jeżeli państwo wydania nakazu nie przekazało wszystkich informacji potrzebnych do podjęcia decy-
zji w przedmiocie wykonania europejskiego nakazu ochrony, prokurator wzywa właściwy sąd lub inny organ państwa wy-
dania nakazu do ich uzupełnienia we wskazanym terminie. W razie niedotrzymania terminu postanowienie w przedmiocie 
wykonania nakazu wydaje się w oparciu o posiadane informacje. 
§ 2. Jeżeli rodzaj albo sposób wykonania obowiązków są nieznane ustawie, prokurator określa obowiązek według 
prawa polskiego, z uwzględnieniem różnic na korzyść osoby, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie 
karne. 
Art. 611wf.  § 1. Na postanowienie prokuratora w przedmiocie wykonania europejskiego nakazu ochrony przysługuje 
zażalenie do sądu rejonowego, w którego okręgu wydano to postanowienie. Sąd rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu, 
w którym ma prawo wziąć udział prokurator, osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, 
i osoba podlegająca ochronie, jeżeli przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz obrońca i pełnomocnik, 
jeżeli stawią się na nie. Jeżeli osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, nie przebywa na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani nie posiada obrońcy, prezes sądu właściwego do rozpoznania zażalenia może jej 
wyznaczyć obrońcę z urzędu. 
§ 2. Do wykonania nakazu prokurator przystępuje niezwłocznie. 
Art. 611wg.  § 1. Odmawia się wykonania europejskiego nakazu ochrony, jeżeli osoba podlegająca ochronie nie prze-
bywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że istnieją podstawy do uznania, że zamierza na nim przebywać. 
§ 2. Można odmówić wykonania nakazu, jeżeli: 
1) czyn, w związku z którym nałożono obowiązek, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego; 
2) pomimo wezwania przez prokuratora do uzupełnienia informacji we wskazanym terminie do nakazu nie dołączono 
orzeczenia, o którym mowa w art. 611wd § 1, albo jest on niekompletny lub w sposób oczywisty niezgodny z treścią 
orzeczenia; 
3) orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do której postępowanie karne zostało prawomocnie za-
kończone w państwie członkowskim Unii Europejskiej, a osoba ta odbywa lub odbyła karę albo kara nie może zostać 
wykonana według prawa państwa, w którym zapadł wyrok skazujący; 
4) według prawa polskiego nastąpiło przedawnienie wykonania kary, a przestępstwo, którego to dotyczy, podlegało 
jurysdykcji sądów polskich; 
5) orzeczenie dotyczy przestępstwa, które według prawa polskiego zostało popełnione w całości albo w części na teryto-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym; 
6) osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, z powodu wieku nie ponosi według prawa 
polskiego odpowiedzialności karnej za czyn będący podstawą wydania orzeczenia; 
        
Dziennik Ustaw – 153 – Poz. 30 
 
7) osoba, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, korzysta z immunitetu, zgodnie z którym jest 
niemożliwy nadzór nad przestrzeganiem nałożonych obowiązków; 
8) orzeczenie dotyczy wyłącznie obowiązków innych niż określone w art. 611wd § 1; 
9) przestępstwo, którego dotyczy orzeczenie, w wypadku jurysdykcji polskich sądów karnych podlegałoby darowaniu na 
mocy amnestii. 
Art. 611wh.  § 1. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania nakazu informacji 
o tym, iż europejski nakaz ochrony nie podlega dalszemu wykonaniu, prokurator niezwłocznie wydaje postanowienie 
o zaprzestaniu jego wykonywania. 
§ 2. Jeżeli dalsze wykonywanie nakazu nie jest możliwe z przyczyn faktycznych lub prawnych, prokurator niezwłocz-
nie wydaje postanowienie o zaprzestaniu jego wykonywania i zawiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa 
wydania nakazu, osobę, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, oraz osobę podlegającą ochronie, 
jeżeli przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 
§ 3. W razie otrzymania od właściwego sądu lub innego organu państwa wydania nakazu informacji o zmianie obo-
wiązku nałożonego na osobę, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, prokurator rozpoznaje spra-
wę wykonania zmienionego nakazu na zasadach określonych w niniejszym rozdziale. Przepisu art. 611wg nie stosuje się, 
z wyjątkiem § 1 i § 2 pkt 2 i 8. 
Art. 611wi.  § 1. O treści postanowienia w przedmiocie wykonania europejskiego nakazu ochrony, o wniesieniu środ-
ka odwoławczego od tego postanowienia, o istotnych orzeczeniach zapadłych w trakcie postępowania, jak również 
o zmianie miejsca pobytu osoby, przeciwko której jest lub było prowadzone postępowanie karne, albo osoby podlegającej 
ochronie zawiadamia się niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania nakazu. 
§ 2. Prokurator zawiadamia niezwłocznie właściwy sąd lub inny organ państwa wydania nakazu o wszelkich okolicz-
nościach mających wpływ na jego wykonanie, w szczególności o naruszeniu nałożonego obowiązku. Zawiadomienie 
o naruszeniu tego obowiązku następuje w formie zaświadczenia zawierającego informacje dotyczące osoby, przeciwko 
której jest lub było prowadzone postępowanie karne, oraz naruszonego obowiązku. 
§ 3. W razie uzyskania informacji o naruszeniu nałożonego obowiązku prokurator może przedsięwziąć osobiście lub 
zlecić Policji sprawdzenie faktów w tym zakresie. Za zgodą osoby podlegającej ochronie prokurator może również wystą-
pić do właściwego komendanta Policji z wnioskiem o zastosowanie środków ochrony i pomocy przewidzianych w ustawie 
z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka. 
§ 4. W razie ustania przyczyn nałożenia obowiązku lub powstania przyczyn uzasadniających jego uchylenie lub zmia-
nę prokurator może wystąpić do właściwego sądu lub innego organu państwa wydania nakazu o uchylenie lub zmianę na-
kazu. 
§ 5. Zawiadomienia, o których mowa w § 1 i 2, oraz wystąpienie, o którym mowa w § 4, mogą zostać przekazane 
również przy użyciu urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, w sposób umożliwiający stwierdzenie 
autentyczności przekazanych dokumentów. 
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia, o którym mowa w § 2, mając 
na uwadze konieczność udostępnienia państwu wydania nakazu wszelkich niezbędnych informacji umożliwiających podję-
cie prawidłowej decyzji. 
Art. 611wj.  Koszty związane z wykonaniem nakazu ponosi Skarb Państwa. 
Rozdział 67 
Przepisy końcowe 
Art. 612.  § 1. O każdorazowym wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania wobec obywatela państwa obce-
go, na jego prośbę, zawiadamia się niezwłocznie właściwy miejscowo urząd konsularny tego państwa lub – w braku takie-
go urzędu – przedstawicielstwo dyplomatyczne tego państwa. 
§ 2. W razie zatrzymania obywatela państwa obcego należy zatrzymanemu umożliwić, na jego prośbę, nawiązanie 
w dostępnej formie kontaktu z właściwym urzędem konsularnym lub przedstawicielstwem dyplomatycznym, a w razie 
zatrzymania osoby nieposiadającej żadnego obywatelstwa – z przedstawicielem państwa, w którym ma ona stałe miejsce 
zamieszkania. 
Art. 613.  § 1. Z wyjątkiem wypadków określonych w art. 592a–592f i w art. 595 oraz w rozdziałach 62a–62d,  
65a–65d, 66a–66d i 66f–66k z mającymi siedzibę za granicą organami obcego państwa oraz z osobami wymienionymi 
w art. 578 oraz w art. 579 sądy i prokuratorzy każdorazowo porozumiewają się, w tym przy doręczaniu pism procesowych, 
za pośrednictwem Ministra Sprawiedliwości, a ten w razie potrzeby za pośrednictwem ministra właściwego do spraw za-
granicznych. 
§ 2. Z urzędami konsularnymi obcego państwa w Rzeczypospolitej Polskiej sądy i prokuratorzy, w wypadkach okreś-
lonych przez Ministra Sprawiedliwości, mogą porozumiewać się bezpośrednio. 
        
Dziennik Ustaw – 154 – Poz. 30 
 
Art. 614.  Wydatki poniesione w związku z czynnościami przewidzianymi w niniejszym dziale pokrywa państwo obce, 
które złożyło wniosek o dokonanie czynności. Organy państwa polskiego mogą odstąpić od żądania zwrotu poniesionych 
wydatków, jeżeli państwo obce zapewnia wzajemność. 
Art. 615.  § 1. W stosunkach z międzynarodowymi trybunałami karnymi i ich organami działającymi na podstawie umów 
międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, albo powołanymi przez organizacje międzynarodowe ukonsty-
tuowane umową ratyfikowaną przez Rzeczpospolitą Polską, stosuje się odpowiednio przepisy niniejszego działu. 
§ 2. Przepisów niniejszego działu nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest 
stroną, albo akt prawny regulujący działanie międzynarodowego trybunału karnego stanowi inaczej. 
§ 3. Przepisów niniejszego działu można nie stosować wobec państwa obcego, z którym Rzeczpospolita Polska nie 
ma w tym przedmiocie umowy, a państwo to nie zapewnia wzajemności. 
§ 4. Jeżeli umowa międzynarodowa albo akt prawny regulujący działanie międzynarodowego trybunału karnego tego 
wymaga, Minister Sprawiedliwości zawiadamia międzynarodowy trybunał karny o wszczęciu postępowania przeciwko 
osobie o popełnienie przestępstwa podlegającego ściganiu przez ten trybunał. 
§ 5. Jeżeli co do tego samego czynu tej samej osoby wszczęto postępowanie karne w Rzeczypospolitej Polskiej 
i przed międzynarodowym trybunałem karnym, Minister Sprawiedliwości przekazuje ściganie temu trybunałowi, jeżeli 
wymagają tego akty prawne regulujące działanie trybunału. 
DZIAŁ XIV 
Koszty procesu 
Rozdział 68 
Przepisy ogólne 
Art. 616.  § 1. Do kosztów procesu należą: 
1) koszty sądowe; 
2) uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika. 
§ 2. Koszty sądowe obejmują: 
1) opłaty; 
2) wydatki poniesione przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania. 
Art. 617.  Rodzaje i wysokość opłat oraz zasady i tryb ich wymierzania określa odrębna ustawa. 
Art. 618.  § 1. Wydatki Skarbu Państwa obejmują w szczególności wypłaty dokonane z tytułu: 
1) doręczenia wezwań i innych pism; 
2) przejazdów sędziów, prokuratorów i innych osób z powodu czynności postępowania; 
3) sprowadzenia i przewozu oskarżonego, świadków i biegłych; 
4) oględzin, badań przedsięwziętych w toku postępowania oraz przesyłek i przechowania zajętych przedmiotów, jak 
również ich sprzedaży; 
5) ogłoszeń w prasie, radiu i telewizji; 
6) wykonania orzeczenia, w tym również o zabezpieczeniu grożących kar majątkowych, jeżeli kary te zostały orzeczone, 
z wyłączeniem kosztów utrzymania w zakładzie karnym i kosztów pobytu w zakładach leczniczych na obserwacji 
psychiatrycznej; 
7) należności świadków i tłumaczy; 
8) kosztów postępowania mediacyjnego; 
9) należności biegłych lub instytucji wyznaczonych do wydania opinii lub wystawienia zaświadczenia, w tym koszty 
wystawienia zaświadczenia przez lekarza sądowego; 
9a) kosztów obserwacji psychiatrycznej oskarżonego, z wyłączeniem należności biegłych psychiatrów; 
9b) kosztów zarządu przymusowego; 
        
Dziennik Ustaw – 155 – Poz. 30 
 
10) opłat przewidzianych za udzielenie informacji z rejestru skazanych; 
11) nieopłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów lub radców prawnych;  
12) ryczałtu kuratora sądowego za przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w art. 214 § 1; 
13) realizacji umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, i postępowań prowadzonych na pod-
stawie działu XIII, także jeżeli nie zostało wydane postanowienie, o którym mowa w art. 303.  
§ 2. Jeżeli wysokości i zasad ustalania należności określonych w § 1 nie regulują odrębne przepisy, Minister Sprawied-
liwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wyso-
kość i sposób ich obliczania, mając na uwadze faktyczny koszt dokonania danej czynności. 
§ 3. W razie braku przepisów wymienionych w § 2, o wysokości danego wydatku decydują kwoty przyznane przez 
sąd, prokuratora lub inny organ prowadzący postępowanie. 
Art. 618a.  § 1. Świadkowi przysługuje zwrot kosztów podróży – z miejsca jego zamieszkania do miejsca wykonywa-
nia czynności postępowania na wezwanie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze – w wysokości 
rzeczywiście poniesionych racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim 
środkiem transportu. 
§ 2. Górną granicę należności, o których mowa w § 1, stanowi wysokość kosztów przysługujących pracownikowi za-
trudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. 
§ 3. Według tych samych zasad świadkowi przysługuje zwrot kosztów noclegu oraz utrzymania w miejscu wykony-
wania czynności postępowania. 
§ 4. Wysokość kosztów, o których mowa w § 1 i 3, świadek powinien należycie wykazać. 
Art. 618b.  § 1. Świadkowi przysługuje zwrot zarobku lub dochodu utraconego z powodu stawiennictwa na wezwanie są-
du lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze. 
§ 2. Wynagrodzenie za utracony zarobek lub dochód za każdy dzień udziału w czynnościach postępowania przyznaje 
się świadkowi w wysokości jego przeciętnego dziennego zarobku lub dochodu. W przypadku świadka pozostającego 
w stosunku pracy przeciętny dzienny utracony zarobek oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu należnego 
pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop. 
§ 3. Górną granicę należności, o których mowa w § 2, stanowi równowartość 4,6% kwoty bazowej dla osób zajmują-
cych kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustawa budżetowa. 
W przypadku gdy ogłoszenie ustawy budżetowej nastąpi po dniu 1 stycznia roku, którego dotyczy ustawa budżetowa, pod-
stawę obliczenia należności za okres od 1 stycznia do dnia ogłoszenia ustawy budżetowej stanowi kwota bazowa w wyso-
kości obowiązującej w grudniu roku poprzedniego. 
§ 4. Utratę zarobku lub dochodu, o których mowa w § 1, oraz ich wysokość świadek powinien należycie wykazać. 
Art. 618c.  § 1. Prawo do żądania należności przewidzianych w art. 618a i art. 618b służy osobie wezwanej 
w charakterze świadka, jeżeli się stawiła, choćby nie została przesłuchana. 
§ 2. W przypadku gdy osoba uprawniona do otrzymania należności przewidzianych w art. 618a i art. 618b zostanie 
wezwana w charakterze świadka w kilku sprawach na ten sam dzień, przyznaje się jej te należności tylko raz. 
§ 3. Świadkowi, który zgłosił się bez wezwania sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze, na-
leżności przewidziane w art. 618a i art. 618b mogą być przyznane tylko wtedy, gdy został przesłuchany. 
Art. 618d.  Przepisy art. 618a–618c stosuje się odpowiednio do osoby towarzyszącej świadkowi, jeżeli świadek nie 
mógł stawić się na wezwanie sądu lub organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze bez opieki tej osoby. 
Art. 618e.  Przepisów art. 618a–618c nie stosuje się do świadka zatrudnionego w organie władzy publicznej, jeżeli 
powołany został do zeznawania w związku z tym zatrudnieniem. W tym przypadku świadkowi służy prawo do należności 
na zasadach określonych w przepisach regulujących wysokość i warunki ustalania należności przysługujących pracowni-
kowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze 
kraju. 
Art. 618f.  § 1. Biegłemu i specjaliście niebędącemu funkcjonariuszem organów procesowych powołanym przez sąd 
lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze przysługuje wynagrodzenie za wykonaną pracę oraz zwrot poniesio-
nych przez nich wydatków niezbędnych dla wydania opinii. 
        
Dziennik Ustaw – 156 – Poz. 30 
 
§ 2. Wysokość wynagrodzenia za wykonaną pracę biegłego i specjalisty niebędącego funkcjonariuszem organów pro-
cesowych ustala się uwzględniając wymagane kwalifikacje, potrzebny do wydania opinii czas i nakład pracy, a wysokość 
wydatków, o których mowa w § 1 – na podstawie złożonego rachunku. 
§ 3. Wynagrodzenie biegłych oblicza się według stawki wynagrodzenia za godzinę pracy albo według taryfy zryczał-
towanej określonej dla poszczególnych kategorii biegłych ze względu na dziedzinę, w której są oni specjalistami. Podstawę 
obliczenia stawki wynagrodzenia za godzinę pracy i taryfy zryczałtowanej stanowi ułamek kwoty bazowej dla osób zajmu-
jących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość określa ustawa budżetowa. 
§ 4. Wynagrodzenie biegłego i specjalisty niebędącego funkcjonariuszem organów procesowych, będących podatni-
kami obowiązanymi do rozliczenia podatku od towarów i usług, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, okreś-
loną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą w dniu orzekania o tym wynagrodzeniu. 
§ 4a. Jeżeli opinia jest fałszywa, wynagrodzenie oraz zwrot jakichkolwiek kosztów poniesionych przez biegłego 
związanych z jej sporządzeniem lub złożeniem nie przysługują. 
§ 4b. Jeżeli opinia jest nierzetelna lub została sporządzona lub złożona ze znacznym nieusprawiedliwionym opóźnie-
niem, wynagrodzenie ulega odpowiedniemu obniżeniu; można również odstąpić od przyznania wynagrodzenia lub zwrotu 
jakichkolwiek kosztów poniesionych przez biegłego związanych z jej sporządzeniem lub złożeniem. 
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, stawki wynagrodzenia biegłych za wykonaną pracę 
oraz taryfy zryczałtowane, o których mowa w § 3, mając na uwadze nakład pracy i kwalifikacje biegłego oraz poziom 
wynagrodzeń uzyskiwanych przez pracowników wykonujących podobne zawody, stopień złożoności problemu będącego 
przedmiotem opinii oraz warunki, w jakich opracowano opinię, a także sposób dokumentowania wydatków niezbędnych 
dla wydania opinii. 
Art. 618fa.142) § 1. W wyjątkowych wypadkach organ procesowy może postanowić o wypłacie biegłemu przed spo-
rządzeniem opinii, jednorazowo lub w ratach, określonej kwoty pieniężnej na poczet wynagrodzenia, jeżeli jest to uzasad-
nione szczególną czasochłonnością czynności niezbędnych do wydania opinii lub innymi szczególnymi okolicznościami. 
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie wypłaty na poczet wynagrodzenia zażalenie nie przysługuje. 
§ 3. Biegły ma obowiązek zwrotu wypłaconej mu kwoty, w zakresie w jakim przewyższa ona kwotę ostatecznie przy-
znanego mu wynagrodzenia, a w wypadkach określonych w art. 618f § 4a i 4b biegły ma obowiązek zwrotu całej wypłaco-
nej mu kwoty, jeżeli wynagrodzenie mu nie przysługuje albo od przyznania wynagrodzenia odstąpiono. 
Art. 618g.  Do biegłego, tłumacza i specjalisty niebędącego funkcjonariuszem organów procesowych powołanych 
przez sąd lub organ postępowania przygotowawczego stosuje się odpowiednio art. 618a. Dotyczy to również sytuacji, gdy 
sąd lub organ postępowania przygotowawczego nie skorzystał z usług takiego biegłego, tłumacza lub specjalisty. 
Art. 618h.  § 1. Biegłemu, tłumaczowi i specjaliście niebędącemu funkcjonariuszem organów procesowych wezwa-
nym przez sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, w razie nieskorzystania z ich usług, przysługuje 
zwrot utraconego zarobku lub dochodu. 
§ 2. Wynagrodzenie za utracony zarobek lub dochód przyznaje się biegłemu, tłumaczowi i specjaliście niebędącemu 
funkcjonariuszem organów procesowych, uwzględniając ich kwalifikacje i czas zużyty w związku z wezwaniem. Przepisy 
art. 618b § 3 i 4 stosuje się odpowiednio. 
Art. 618i.  W przypadku gdy biegły, tłumacz lub specjalista niebędący funkcjonariuszem organów procesowych 
zostaną wezwani przez uprawniony organ w kilku sprawach na ten sam dzień, zwrot kosztów podróży, noclegu, utrzymania 
w miejscu wykonywania czynności postępowania, utraconego zarobku lub dochodu z powodu stawiennictwa na wezwanie 
organu, przysługuje im tylko raz. 
Art. 618j.  Należności przysługujące stronie w związku z jej udziałem w postępowaniu przyznaje się w wysokości 
przewidzianej dla świadków.  
Art. 618k.  § 1. Należności, o których mowa w art. 618a, art. 618b, art. 618d oraz art. 618f–618h, przyznaje się na 
wniosek. 
§ 2. Wniosek o przyznanie należności, o których mowa w § 1, składa się ustnie do protokołu lub na piśmie, 
w terminie zawitym 3 dni od dnia zakończenia czynności z udziałem osoby uprawnionej do tych należności, a w przypadku 
osoby, o której mowa w art. 618d – z udziałem świadka, któremu ona towarzyszyła. 
                                                           
142) Dodany przez art. 2 ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy – Kodeks postępo-
wania karnego (Dz. U. poz. 679), która weszła w życie z dniem 26 kwietnia 2019 r. 
        
Dziennik Ustaw – 157 – Poz. 30 
 
§ 3. Roszczenie o zwrot należności, o których mowa w § 1, przedawnia się z upływem 3 lat od dnia powstania tego 
roszczenia. 
§ 4. Świadek, osoba mu towarzysząca, biegły, tłumacz oraz specjalista niebędący funkcjonariuszem organów proce-
sowych powinni być pouczeni o prawie i sposobie zgłoszenia wniosku o zwrot należności oraz o skutkach niezachowania 
terminu wskazanego w § 2. 
Art. 618l.  § 1. Należności świadka, osoby mu towarzyszącej, biegłego, tłumacza oraz specjalisty niebędącego funk-
cjonariuszem organów procesowych ustala i przyznaje sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze. 
§ 2. Przyznaną należność należy wypłacić niezwłocznie. W przypadku braku takiej możliwości należność przekazuje się 
przekazem pocztowym lub przelewem bankowym bez obciążania osoby uprawnionej opłatą pocztową lub kosztami prze-
lewu. 
Art. 619.  § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, wszelkie wydatki wykłada tymczasowo Skarb Państwa. 
§ 2. Koszty postępowania mediacyjnego ponosi Skarb Państwa. 
§ 3. Skarb Państwa ponosi także koszty związane z udziałem w postępowaniu tłumacza w zakresie koniecznym dla 
zapewnienia oskarżonemu jego prawa do obrony. 
Art. 620.  Wydatki związane z ustanowieniem obrońcy lub pełnomocnika wykłada strona, która go ustanowiła. 
Art. 621.  § 1. Oskarżyciel prywatny składa przy akcie oskarżenia lub wraz z oświadczeniem o przyłączeniu się do 
toczącego się postępowania lub podtrzymaniu oskarżenia, od którego prokurator odstąpił, dowód wpłacenia do kasy 
sądowej zryczałtowanej równowartości wydatków. Ryczałt ten nie obejmuje kosztów wskazanych w art. 618 § 1 pkt 5 i 11. 
§ 2. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, 
w drodze rozporządzenia, wysokość zryczałtowanej równowartości wydatków, mając na uwadze przeciętne koszty postę-
powania oraz zasadę dostępu do sądu. 
Art. 622. W postępowaniu z oskarżenia prywatnego w razie pojednania się stron przed wszczęciem przewodu sądo-
wego, warunkowego umorzenia postępowania, umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy lub znikomej 
społecznej szkodliwości czynu albo z powodu stwierdzenia w zarzucanym czynie znamion przestępstwa ściganego 
z urzędu, zmiany trybu ścigania z powodu przyłączenia się prokuratora do postępowania wszczętego przez oskarżyciela 
prywatnego i zakończenia tego postępowania w trybie publicznoskargowym – prezes sądu lub referendarz sądowy zarządza 
zwrot uiszczonych przez oskarżyciela prywatnego zryczałtowanych wydatków w całości, a w połowie – w razie pojednania 
się stron po rozpoczęciu przewodu sądowego. 
Rozdział 69 
Zwolnienie od kosztów sądowych 
Art. 623. Sąd lub referendarz sądowy zwalnia osobę w całości lub w części od wyłożenia kosztów podlegających 
uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego, jeżeli wykazała ona, że ze względu na jej sytuację rodzinną, majątkową 
i wysokość dochodów wyłożenie ich byłoby zbyt uciążliwe. 
Art. 624.  § 1. Sąd może zwolnić oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego w całości lub w części od zapłaty na 
rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, jeżeli istnieją podstawy do uznania, że uiszczenie ich byłoby dla nich zbyt uciąż-
liwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów, jak również wtedy, gdy przemawiają za tym 
względy słuszności. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do oskarżyciela prywatnego w razie rozpoznania sprawy bez zachowania 
wymagań określonych w art. 621 § 1. 
Art. 625.  W razie skazania lub warunkowego umorzenia postępowania wobec żołnierza odbywającego zasadniczą 
służbę wojskową albo pełniącego służbę w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, nie pobiera się od nich należ-
nych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. 
Rozdział 70 
Zasądzenie kosztów procesu 
Art. 626.  § 1. W orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd określa, kto, w jakiej części i zakresie ponosi 
koszty procesu. 
§ 2. Jeżeli w orzeczeniu wymienionym w § 1 nie zamieszczono rozstrzygnięcia o kosztach, jak również gdy zachodzi 
konieczność dodatkowego ustalenia ich wysokości lub rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wykonawczego, orzecze-
nie w tym przedmiocie wydaje odpowiednio sąd pierwszej instancji, sąd odwoławczy, a w zakresie dodatkowego ustalenia 
wysokości kosztów także referendarz sądowy właściwego sądu. 
        
Dziennik Ustaw – 158 – Poz. 30 
 
§ 3. Na orzeczenie w przedmiocie kosztów służy zażalenie, jeżeli nie wniesiono apelacji. W razie wniesienia apelacji 
i zażalenia – zażalenie rozpoznaje sąd odwoławczy łącznie z apelacją. 
Art. 626a.  Zażalenie na postanowienie prokuratora albo innego organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze 
w przedmiocie kosztów wnosi się, odpowiednio, do prokuratora nadrzędnego nad prokuratorem, który wydał postanowie-
nie, albo do prokuratora właściwego do sprawowania nadzoru nad postępowaniem przygotowawczym prowadzonym przez 
inny organ. Jeżeli prokurator nie przychyli się do zażalenia, kieruje je do sądu. 
Art. 627.  Od skazanego w sprawach z oskarżenia publicznego sąd zasądza koszty sądowe na rzecz Skarbu Państwa 
oraz wydatki na rzecz oskarżyciela posiłkowego. 
Art. 628.  Od skazanego w sprawach z oskarżenia prywatnego sąd zasądza na rzecz: 
1) oskarżyciela prywatnego poniesione przez niego koszty procesu; 
2) Skarbu Państwa wydatki ustalone na podstawie art. 618, od których uiszczenia oskarżyciel został zwolniony lub 
w razie rozpoznania sprawy bez ich uiszczenia. 
Art. 629.  Przepisy art. 627 i 628 stosuje się odpowiednio w razie warunkowego umorzenia postępowania, a w spra-
wach z oskarżenia prywatnego – również w razie umorzenia postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 3. 
Art. 630.  W sprawach z oskarżenia publicznego, jeżeli oskarżonego nie skazano za wszystkie zarzucane mu przestęp-
stwa, wydatki związane z oskarżeniem w części uniewinniającej lub umarzającej postępowanie ponosi Skarb Państwa. 
Art. 631.  W sprawach z oskarżenia prywatnego, w razie odstąpienia od wymierzenia kary z powodu wzajemności 
krzywd lub wyzywającego zachowania się oskarżyciela prywatnego, jak również biorąc pod uwagę liczbę i rodzaj zarzu-
tów, od których oskarżony został uniewinniony, sąd może obciążyć oskarżonego poniesionymi przez oskarżyciela kosztami 
procesu tylko częściowo. 
Art. 632.  Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania koszty 
procesu ponosi: 
1) w sprawach z oskarżenia prywatnego – oskarżyciel prywatny, a w razie pojednania się stron – oskarżyciel i oskarżony 
w zakresie przez siebie poniesionym, jeżeli strony w zawartej ugodzie nie uregulowały tego inaczej; 
2) w sprawach z oskarżenia publicznego – Skarb Państwa, z wyjątkiem należności z tytułu udziału adwokata lub radcy 
prawnego w charakterze pełnomocnika pokrzywdzonego, oskarżyciela posiłkowego albo innej osoby. 
Art. 632a.  § 1. W wyjątkowych wypadkach, w razie umorzenia postępowania, sąd może orzec, że koszty procesu 
ponosi w całości lub w części oskarżony, a w sprawach z oskarżenia prywatnego oskarżony lub Skarb Państwa. 
§ 2. W razie uniewinnienia oskarżonego lub umorzenia postępowania sąd orzeka, że koszty procesu ponosi w całości 
lub w części oskarżony, jeżeli: 
1) oskarżony skierował przeciwko sobie podejrzenie popełnienia czynu zabronionego; 
2) ukrywanie się oskarżonego przyczyniło się do przedawnienia karalności zarzucanego mu czynu; 
3) umorzono przeciwko oskarżonemu postępowanie na podstawie art. 11 § 1. 
§ 3.143) W razie umorzenia postępowania ze względu na cofnięcie wniosku o ściganie po rozpoczęciu przewodu sądo-
wego sąd może orzec, że koszty procesu ponosi w całości lub w części oskarżony. 
Art. 632b.  Jeżeli w sprawach, o których mowa w art. 632 pkt 2, przyczyny umorzenia powstały w toku postępowania, 
sąd może orzec od Skarbu Państwa zwrot należności z tytułu ustanowienia jednego pełnomocnika. 
Art. 633.  Koszty procesu przypadające od kilku oskarżonych lub oskarżycieli prywatnych albo posiłkowych, jak 
również od oskarżonych i oskarżycieli, sąd zasądza od każdego z nich według zasad słuszności, mając w szczególności na 
względzie koszty związane ze sprawą każdego z nich. 
Art. 634.  Jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, do kosztów procesu za postępowanie odwoławcze od orzeczeń 
kończących postępowanie w sprawie mają odpowiednie zastosowanie przepisy o kosztach za postępowanie przed sądem 
pierwszej instancji. 
                                                           
143) Dodany przez art. 1 pkt 101 ustawy, o której mowa w odnośniku 2. 
        
Dziennik Ustaw – 159 – Poz. 30 
 
Art. 635.  Niezależnie od tego, kto wniósł środek odwoławczy, jeżeli dojdzie do zmiany wyroku skazującego lub 
orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania na niekorzyść oskarżonego, koszty procesu za postępowanie odwo-
ławcze ustala się na ogólnych zasadach. 
Art. 636.  § 1. W sprawach z oskarżenia publicznego, w razie nieuwzględnienia środka odwoławczego, wniesionego 
wyłącznie przez oskarżonego lub oskarżyciela posiłkowego, koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi na ogól-
nych zasadach ten, kto wniósł środek odwoławczy, a jeżeli środek ten pochodzi wyłącznie od oskarżyciela publicznego – 
koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi Skarb Państwa. 
§ 2. W razie nieuwzględnienia środków odwoławczych wniesionych przez co najmniej dwa uprawnione podmioty, 
stosuje się odpowiednio art. 633. 
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio w sprawach z oskarżenia prywatnego. 
Art. 637.  § 1. Przepisy art. 635 i 636 stosuje się odpowiednio w razie pozostawienia środka odwoławczego bez roz-
poznania wobec jego cofnięcia lub z przyczyn wskazanych w art. 430. 
§ 2. W wypadku cofnięcia wniosku o ściganie, kosztami postępowania można obciążyć osobę, która wniosek cofnęła. 
Art. 637a. Do kosztów postępowania kasacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach postępowania odwo-
ławczego, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
Art. 638.  Wydatki poniesione przez sąd, związane z rozpoznaniem kasacji wniesionej przez podmioty wymienione 
w art. 521 lub wznowieniem postępowania z urzędu, ponosi Skarb Państwa. 
Art. 639.  Przepisy o kosztach procesu mają odpowiednie zastosowanie w sprawach o wznowienie postępowania. 
W razie oddalenia wniosku lub pozostawienia go bez rozpoznania, obowiązek pokrycia kosztów obciąża osobę, która zło-
żyła wniosek. 
Art. 640.  § 1. Przepisy odnoszące się do kosztów procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego mają odpowiednie 
zastosowanie w sprawach z oskarżenia publicznego, w których akt oskarżenia wniósł oskarżyciel posiłkowy. 
§ 2. Sąd nie może zasądzić od oskarżyciela posiłkowego zwrotu wydatków, o których mowa w art. 618, w wysokości 
przekraczającej kwotę zryczałtowanej równowartości wydatków określonej na podstawie art. 621 § 2. 
Art. 641.  Prawo do ściągnięcia zasądzonych kosztów procesu przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, kiedy należało 
je uiścić. 
Rozdział 71 
(zawierający art. 642–645 – uchylony) 
DZIAŁ XV 
Postępowanie karne w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych 
Rozdział 72 
Przepisy ogólne 
Art. 646. W sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych nie stosuje się przepisów o postępowaniu 
prywatnoskargowym, nakazowym i przyspieszonym. Poza tym stosuje się przepisy działów poprzednich, chyba że przepisy 
działu niniejszego stanowią inaczej. 
Art. 647.  § 1. Orzecznictwu sądów wojskowych podlegają sprawy: 
1) żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, o prze-
stępstwa: 
a) określone w rozdziałach XXXIX–XLIV Kodeksu karnego, 
b) popełnione przeciwko organowi wojskowemu lub innemu żołnierzowi, 
c) popełnione podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, w obrębie obiektu wojskowego lub 
wyznaczonego miejsca przebywania, na szkodę wojska lub z naruszeniem obowiązku wynikającego ze służby 
wojskowej, 
d) popełnione za granicą, podczas użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami pań-
stwa, w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczy-
pospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1510 oraz z 2019 r. poz. 1726); 
        
Dziennik Ustaw – 160 – Poz. 30 
 
2) pracowników wojska o przestępstwa: 
a) określone w art. 356–363 Kodeksu karnego w związku z art. 317 § 2 tego kodeksu, 
b) popełnione za granicą, podczas użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami pań-
stwa, w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczy-
pospolitej Polskiej poza granicami państwa; 
3) żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz członków ich 
personelu cywilnego, o przestępstwa popełnione w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, chyba że umowa 
międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej. 
§ 2. Sprawy o przestępstwa wymienione w § 1 nie przestają podlegać orzecznictwu sądów wojskowych mimo zwol-
nienia żołnierza z czynnej służby wojskowej lub ustania zatrudnienia pracownika w wojsku. 
§ 3. W razie zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej lub ustania zatrudnienia pracownika w wojsku sprawę, 
o której mowa w § 1 pkt 1 lit. b lub d, oraz – jeżeli przestępstwo nie wiąże się z naruszeniem obowiązku służbowego – 
w § 1 pkt 2 lit. b, sąd wojskowy, najpóźniej do dnia rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, może przeka-
zać do rozpoznania sądowi powszechnemu, jeżeli dobro wymiaru sprawiedliwości temu się nie sprzeciwia. 
§ 4. (uchylony) 
§ 5. Na postanowienie w przedmiocie przekazania sprawy w myśl § 3 przysługuje zażalenie. 
Art. 648.  Orzecznictwu sądów wojskowych podlegają także sprawy o: 
1) współdziałanie w popełnieniu przestępstw określonych w rozdziałach XXXIX–XLIV Kodeksu karnego; 
2) przestępstwa określone w art. 239, 291–293, a także w art. 294 w odniesieniu do art. 291 § 1, Kodeksu karnego – 
jeżeli czyn pozostaje w związku z przestępstwem przewidzianym w rozdziałach XXXIX–XLIV tego kodeksu; 
3) inne przestępstwa, o ile przepisy szczególne tak stanowią. 
Art. 649.  § 1. Jeżeli sprawca przestępstwa podlegającego orzecznictwu sądów wojskowych popełnił także przestęp-
stwo podlegające orzecznictwu sądów powszechnych, a przestępstwa pozostają ze sobą w takim związku, że dobro wymia-
ru sprawiedliwości wymaga ich łącznego rozpoznania, rozpoznaje je łącznie sąd wojskowy. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym. 
Art. 650.  § 1. Jeżeli w sprawie przeciwko dwóm lub więcej oskarżonym sąd wojskowy nie byłby właściwy do jej 
rozpoznania w całości bądź ze względu na rodzaj jednego z czynów, bądź ze względu na osobę jednego z oskarżonych, 
a dobro wymiaru sprawiedliwości tego wymaga, sąd wojskowy może rozpoznać sprawę łącznie lub przekazać ją w tym 
celu sądowi powszechnemu. 
§ 2. (uchylony) 
§ 3. Przekazanie nie może nastąpić, jeżeli sprawa dotyczy przestępstwa wskazanego w art. 647 § 1 pkt 1 lit. a lub c 
lub pkt 2 lit. a oraz w art. 648 pkt 1. 
§ 4. Na postanowienie w przedmiocie przekazania sprawy w myśl § 1 przysługuje zażalenie. 
Art. 651.  § 1. W sprawach o przestępstwa wymienione w art. 647 § 1 pkt 1 i 2 orzeka sąd wojskowy, obejmujący 
swoją właściwością jednostkę wojskową, w której żołnierz pełnił służbę wojskową lub pracownik był zatrudniony. 
§ 2. Właściwość sądu wojskowego ze względu na przynależność oskarżonego do jednostki wojskowej określa się 
według chwili wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego. 
§ 3. (uchylony) 
Art. 652.  W sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych orzekają stosownie do zakresu właściwości: 
1) wojskowy sąd garnizonowy; 
2) wojskowy sąd okręgowy; 
3) Sąd Najwyższy. 
Art. 653.  § 1. Wojskowy sąd garnizonowy orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw 
przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. 
§ 2. W wypadkach wskazanych w ustawie wojskowy sąd garnizonowy rozpoznaje również w zakresie swej właściwości 
środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w postępowaniu przygotowawczym. 
§ 3. Wojskowy sąd garnizonowy ma poza tym uprawnienia i obowiązki procesowe, które w postępowaniu przed 
sądami powszechnymi przysługują sądowi rejonowemu. 
        
Dziennik Ustaw – 161 – Poz. 30 
 
Art. 654.  § 1. Wojskowy sąd okręgowy orzeka w pierwszej instancji w sprawach o przestępstwa: 
1) popełnione przez żołnierzy posiadających stopień majora i wyższy; 
2) podlegające w postępowaniu przed sądami powszechnymi właściwości sądu okręgowego oraz określone w art. 339 
§ 3 i art. 345 § 3 i 4 Kodeksu karnego; 
3) popełnione przez żołnierzy i członków personelu cywilnego, o których mowa w art. 647 § 1 pkt 3; 
4) inne na podstawie przepisów szczególnych. 
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym, w przedmiocie tymczasowego aresztowania w stosunku do żołnierzy, 
o których mowa w § 1 pkt 1, a także do żołnierzy sił zbrojnych państw obcych i członków ich personelu cywilnego, 
o których mowa w § 1 pkt 3, orzeka jednoosobowo wojskowy sąd okręgowy. 
§ 3. Wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje także środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej 
instancji w wojskowym sądzie garnizonowym oraz w wypadkach wskazanych w ustawie i z zachowaniem granic wskaza-
nych w § 1 – od orzeczeń i zarządzeń wydanych w postępowaniu przygotowawczym. 
§ 4. Wojskowy sąd okręgowy rozpoznaje ponadto sprawy przewidziane dla sądu wyższego rzędu nad wojskowym są-
dem garnizonowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę. 
§ 5. Wojskowy sąd okręgowy ma poza tym uprawnienia i obowiązki procesowe, które w postępowaniu przed sądami 
powszechnymi przysługują sądowi okręgowemu. 
Art. 655.  § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje: 
1) środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w wojskowym sądzie okręgowym; 
2) kasacje; 
3) sprawy przewidziane w niniejszym kodeksie dla sądu wyższego rzędu nad wojskowym sądem okręgowym; 
4) inne sprawy przekazane przez ustawę Sądowi Najwyższemu. 
§ 2. Przepisy art. 39 i art. 439 § 1 pkt 3 stosuje się odpowiednio do orzeczeń Sądu Najwyższego w zakresie spraw 
podlegających orzecznictwu sądów wojskowych. 
Art. 656.  § 1. W sprawie dwu lub więcej oskarżonych, należącej do właściwości sądów wojskowych tego samego 
rzędu, orzeka sąd wojskowy właściwy dla oskarżonego o przestępstwo zagrożone karą najsurowszą. W razie niemożności 
ustalenia w ten sposób właściwości, sprawę rozpoznaje sąd wojskowy, na którego obszarze działania najpierw wszczęto 
postępowanie. 
§ 2. Jeżeli jednak sprawa należy do właściwości sądów wojskowych różnego rzędu, rozpoznaje ją sąd wyższego rzędu. 
Art. 657.  § 1. Uprawnienia procesowe Prokuratora Generalnego przysługują również Zastępcy Prokuratora General-
nego do Spraw Wojskowych, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, a uprawnienia prokuratora okręgowego przysługują odpo-
wiednio zastępcy prokuratora okręgowego do spraw wojskowych 
§ 2. Jeżeli niniejszy kodeks mówi o oskarżycielu publicznym lub prokuratorze, należy przez to rozumieć prokuratora 
powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury. 
§ 3. Przepisu art. 45 § 2 nie stosuje się. 
§ 4. Jeżeli niniejszy kodeks mówi o prokuratorze wojskowym, należy przez to rozumieć prokuratora powszechnej 
jednostki organizacyjnej prokuratury wykonującego czynności w komórce organizacyjnej do spraw wojskowych. 
Art. 658.  § 1. Prokurator wojskowy odmawia wszczęcia postępowania o przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy jed-
nostki wojskowej, jeżeli wobec sprawcy zastosowano już środki przewidziane w wojskowych przepisach dyscyplinarnych. 
§ 2. Nie dotyczy to wypadku, w którym wniosek o ściganie składa wyższy dowódca po uchyleniu kary dyscyplinarnej 
albo prokurator wojskowy korzysta z uprawnienia przewidzianego w art. 660. 
§ 3. Przepisu art. 12 § 3 nie stosuje się do wniosku dowódcy jednostki wojskowej lub wniosku wyższego dowódcy. 
Art. 659.  § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek dowódcy jednostki wojskowej uprawnienia pokrzyw-
dzonego lub instytucji określone w art. 306, a w wypadku przewidzianym w art. 330 § 2 – również określone w art. 55 § 1, 
przysługują temu dowódcy. 
§ 2. Uprawnienia i obowiązki dowódcy jednostki wojskowej przysługują odpowiednio kierownikowi instytucji cywil-
nej, w której żołnierz pełni służbę wojskową. 
        
Dziennik Ustaw – 162 – Poz. 30 
 
Art. 660.  § 1. Prokurator wojskowy może wszcząć postępowanie karne o przestępstwo ścigane na wniosek dowódcy 
jednostki wojskowej, także bez wniosku, jeżeli wymagają tego ważne względy dyscypliny wojskowej. 
§ 2. Dowódcy jednostki, a w wypadku określonym w art. 347 § 1 Kodeksu karnego także pokrzywdzonemu, na posta-
nowienie prokuratora przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy. 
§ 3. Przepisu § 2 nie stosuje się, jeżeli dopiero w toku postępowania sądowego okaże się, iż czyn wyczerpuje znamio-
na przestępstwa ściganego na wniosek dowódcy jednostki wojskowej. 
Art. 661.  § 1. Przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego staje się z chwilą złożenia skargi przez pokrzywdzonego 
przestępstwem ściganym z urzędu. 
§ 2. Prokurator wojskowy może także wszcząć z urzędu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatne-
go, jeżeli wymaga tego interes społeczny. 
§ 3. Na postanowienie prokuratora pokrzywdzonemu przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania 
sprawy. 
§ 4. Na wniosek pokrzywdzonego, złożony przed prawomocnym ukończeniem postępowania wszczętego na podsta-
wie § 1, postępowanie w sprawie umarza się, chyba że interes społeczny temu się sprzeciwia; w razie złożenia wniosku po 
rozpoczęciu przewodu sądowego w pierwszej instancji konieczna jest ponadto zgoda oskarżonego. 
Art. 662.  § 1. O oskarżonym żołnierzu, oprócz danych określonych w art. 213, zbiera się też dane dotyczące przebie-
gu służby wojskowej, wyróżnień oraz ukarań dyscyplinarnych. 
§ 2. Uprawnienia i obowiązki zawodowego kuratora sądowego przysługują odpowiednio wojskowemu kuratorowi 
społecznemu. 
§ 3. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, 
sposób powoływania i zakres działalności wojskowych kuratorów społecznych, mając na uwadze warunki funkcjonowania 
Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i wymagania służby wojskowej. 
Rozdział 73 
Środki przymusu i postępowanie przygotowawcze 
Art. 663.  (uchylony) 
Art. 664.  Prawo zatrzymania osoby podejrzanej podlegającej właściwości sądów wojskowych przysługuje, w warun-
kach określonych w art. 244, także przełożonemu wojskowemu i wojskowym organom porządkowym. 
Art. 665.  § 1. O zatrzymaniu żołnierza lub pracownika wojska należy niezwłocznie zawiadomić dowódcę jednostki 
wojskowej, w której żołnierz pełni służbę a pracownik jest zatrudniony, również gdy zatrzymany tego nie żąda. 
§ 2. Jeżeli zatrzymanie żołnierza w warunkach określonych w art. 244 § 1 nastąpiło w związku z uzasadnionym przy-
puszczeniem popełnienia przestępstwa ściganego na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, zatrzymanego należy nie-
zwłocznie zwolnić również na polecenie uprawnionego dowódcy, chyba że wyższy dowódca lub prokurator wojskowy 
temu się sprzeciwią. 
Art. 666.  § 1. Tymczasowe aresztowanie żołnierza oskarżonego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 338 § 1, 
art. 339, 341 § 1, art. 343 § 2, art. 345, 352 i 358 § 2 Kodeksu karnego może nastąpić wyjątkowo również wtedy, gdy 
zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie popełni jedno z tych przestępstw. 
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do pozostałych środków zapobiegawczych. 
Art. 667.  Postępowanie przygotowawcze ma na celu również zebranie danych, o jakich mowa w art. 662 § 1. 
Art. 668.  § 1. Śledztwo prowadzi się w sprawach o zbrodnie, a w innych sprawach, gdy wymaga tego waga lub zawi-
łość sprawy. 
§ 2. Postępując w myśl art. 334 § 2 prokurator wojskowy poucza oskarżonego oraz pokrzywdzonego niebędącego 
żołnierzem także o prawie do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 669 § 2 i 2a. 
        
Dziennik Ustaw – 163 – Poz. 30 
 
Rozdział 74 
Postępowanie przed sądem 
Art. 669.  § 1. Ławnikiem nie może być żołnierz mający niższy stopień wojskowy niż oskarżony pełniący czynną 
służbę wojskową. Ograniczenia tego nie stosuje się, jeżeli ławnik ma stopień generała brygady lub kontradmirała. 
§ 2. W sprawie o zbrodnię, na wniosek oskarżonego złożony w terminie 7 dni od doręczenia mu zawiadomienia pro-
kuratora wojskowego o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu wojskowego z pouczeniem, o którym mowa w art. 668 § 2, 
prezes tego sądu, jeżeli nie zachodzi wypadek przewidziany w art. 28 § 3, wyznacza do składu orzekającego zamiast ław-
ników żołnierzy – ławników sądu powszechnego. 
§ 2a. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio na wniosek pokrzywdzonego niebędącego żołnierzem; w wypadku określonym 
w art. 55 § 1 wniosek dołącza się do aktu oskarżenia. 
§ 3. Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, 
sposób postępowania w sprawach związanych z uczestnictwem ławników sądów powszechnych w składach orzekających 
sądów wojskowych, o których mowa w § 2, mając na uwadze konieczność zapewnienia właściwego współdziałania preze-
sów sądów wojskowych i powszechnych przy wyznaczaniu ławników do składu orzekającego. 
Art. 670.  (uchylony) 
Art. 671.  § 1. Udział obrońcy w rozprawie głównej przeciwko żołnierzowi odbywającemu zasadniczą służbę woj-
skową albo pełniącemu służbę w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego jest obowiązkowy przed wszystkimi 
sądami wojskowymi. 
§ 2. Udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy przed wszystkimi sądami wojskowymi w sprawie prze-
ciwko żołnierzowi oskarżonemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem przez niego obowiązków służbo-
wych poza granicami państwa. 
§ 3. Udział obrońcy w posiedzeniu sądu wojskowego przeciwko osobom wymienionym w § 1 i 2 jest obowiązkowy 
również w wypadkach przewidzianych w art. 339 § 1 pkt 2 i 3. 
§ 4. Udział obrońcy w rozprawie głównej przeciwko innemu oskarżonemu niż wymieniony w § 1 jest obowiązkowy 
przed wojskowym sądem okręgowym, jeżeli zachodzi wypadek przewidziany w art. 654 § 1 pkt 2. 
§ 5. W wypadkach określonych w § 1–4 stosuje się odpowiednio art. 81. 
Art. 671a.  (uchylony) 
Art. 672.  Sąd wojskowy pierwszej instancji sporządza uzasadnienie wyroku z urzędu; nie dotyczy to wyroku 
uwzględniającego wnioski, o których mowa w art. 335 § 1 lub 2 oraz art. 387. 
Art. 672a.  (uchylony) 
Art. 673.  W kwestii wznowienia postępowania orzeka w składzie trzech sędziów wojskowy sąd okręgowy, a w spra-
wach zakończonych orzeczeniem tego sądu lub Sądu Najwyższego – Sąd Najwyższy. 
Rozdział 75 
(zawierający art. 674–682 – uchylony)