DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
Warszawa, dnia 26 lutego 2020 r. 
Poz. 305 
OBWIESZCZENIE 
MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
z dnia 28 stycznia 2020 r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Straży Granicznej 
1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych 
i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia 
jednolity tekst ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 147), z uwzględnieniem 
zmian wprowadzonych: 
1) ustawą z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem 
i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2019 r. poz. 125), 
2) ustawą z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. 
poz. 235), 
3) ustawą z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1091), 
4) ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie 
Więziennej (Dz. U. poz. 1608), 
5) ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji 
Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojsk o-
wego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży  
Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 
poz. 1635), 
6) ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o weteranach działań poza granicami państwa oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. poz. 1726), 
7) ustawą z dnia 11 września 2019 r. – Przepisy wprowadzające ustawę ‒ Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 
poz. 2020) 
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 22 stycznia 2020 r. 
2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje: 
1) odnośnika nr 1 oraz art. 99, art. 100, art. 104, art. 105 i art. 108 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych 
osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2019 r. poz. 125), 
które stanowią: 
„1) Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 
(UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem d a-
nych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań prz y-
gotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie swobodnego prze-
pływu takich danych oraz uchylającej decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016 , 
str. 89).” 
  
Dziennik Ustaw – 2 – Poz. 305 
 
„Art. 99. 1. Do kontroli wszczętych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie 
danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 oraz z 2018 r. poz. 138 i 723) i niezakończonych przed dniem wejścia 
w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. 
2. Upoważnienia oraz legitymacje służbowe wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują 
ważność do czasu zakończenia kontroli, o których mowa w ust. 1. 
Art. 100. 1. Postępowania prowadzone przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, wszczęte i nie-
zakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzone są na podstawie przepisów dotychczas o-
wych.  
2. Czynności dokonane w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, pozostają skuteczne, o ile zostały dokon a-
ne zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich dokonywania. 
3. W przypadku wniesienia przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, na podstawie art. 21 ustawy z dnia 
29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, będące w toku post ę-
powanie wszczęte tym wnioskiem umarza się z mocy prawa z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. 
4. Stronę, która zainicjowała postępowanie, o którym mowa w ust. 3, organ poucza o prawie złożenia do sądu 
administracyjnego skargi na decyzję, od której strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. 
5. Termin na wniesienie skargi w przypadku, o którym mowa w ust. 4, wynosi 3 miesiące od dnia doręczenia 
pouczenia. Do czasu upływu tego terminu decyzja, od której strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, 
nie podlega wykonaniu.” 
„Art. 104. Zgody wydane przez służby, instytucje państwowe oraz organy władzy publicznej na udostępnianie 
za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych lub w drodze teletransmisji informacji, w tym danych osobowych, je d-
nostkom organizacyjnym Policji, jednostkom organizacyjnym Straży Granicznej, Służbie Ochrony Państwa oraz 
organom Krajowej Administracji Skarbowej zachowują swoją moc, z zastrzeżeniem art. 102 ust. 3. 
Art. 105. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie:  
1) art. 15 ust. 8 i art. 20 ust. 19 ustawy zmienianej w art. 58,  
2) art. 10a ust. 8 i art. 11 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 59,  
3) art. 25 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 80,  
4) art. 29 ust. 8 ustawy zmienianej w art. 72,  
5) art. 42 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 81,  
6) art. 10 ustawy zmienianej w art. 85  
– zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie odpowiednio:  
1) art. 15 ust. 8, art. 20 ust. 1n i art. 20 ust. 1o ustawy zmienianej w art. 58, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
2) art. 10a ust. 18 i art. 11 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 59, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
3) art. 25 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 80, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
4) art. 29 ust. 17 ustawy zmienianej w art. 72, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
5) art. 42 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 81, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
6) art. 10 ustawy zmienianej w art. 85, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą  
– nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.” 
„Art. 108. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 
1) art. 58 pkt 12, który wchodzi w życie z dniem 1 listopada 2019 r.; 
2) art. 82 pkt 5 w zakresie art. 25c–25h, które wchodzą w życie po upływie roku od dnia ogłoszenia. ”; 
  
Dziennik Ustaw – 3 – Poz. 305 
 
2) art. 14 ust. 1 i art . 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo lotnicze oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 235), które stanowią: 
Art. 14. „1. Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się 
przepisy dotychczasowe, z tym że w sprawach związanych z:  
1) przewozem lotniczym, o którym mowa w dziale X ustawy zmienianej w art. 1,  
2) udzieleniem przez komendanta oddziału Straży Granicznej informacji o braku negatywnych przesłanek do uzys-
kania dostępu do strefy zastrzeżonej lotniska, o którym mowa w art. 188a ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1,  
3) usuwaniem przeszkód lotniczych, które nie są obiektami budowlanymi, a stanowią zagrożenie bezpieczeństwa 
ruchu lotniczego,  
4) wydaniem promesy zezwolenia, o której mowa w art. 57 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, i zezwoleniem na 
założenie lotniska, o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1  
– stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.” 
„Art. 19. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 kwietnia 2019 r.”; 
3) art. 12 ust. 1–3, art. 13 i art . 14 ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. poz. 1091), które stanowią: 
Art. 12. „1. Jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy policjant zwolniony ze służby, z powodu wymierzenia 
mu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, orzeczonej za przewinienie dyscyplinarne, które wypełniało jednocześ-
nie znamiona przestępstwa lub przestępstwa skarbowego (wykroczenia lub wykroczenia skarbowego), został w p o-
stępowaniu karnym, karnym skarbowym lub w sprawach o wykroczenia, prawomocnie uniewinniony albo zapadło 
prawomocne orzeczenie o umorzeniu postępowania ze względu na okoliczności określone w art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 
ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987 i 2399 oraz z 2019 r. 
poz. 150 i 679) albo w art. 5 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r . – Kodeks postępowania w sprawach 
o wykroczenia (Dz. U. z 2018 r. poz. 475, z późn. zm.a)), to w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, 
przysługuje mu prawo wniesienia wniosku o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. 
2. W przypadku śmierci policjanta, o którym mowa w ust. 1, prawo wniesienia wniosku o wznowienie post ę-
powania dyscyplinarnego, przysługuje jego małżonkowi, krewnym w linii prostej, rodzeństwu, przysposabiającemu 
lub przysposobionemu.  
3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do zwolnionego ze służby funkcjonariusza Straży Granicznej, Biura 
Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 
Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu 
Wojskowego oraz Służby Więziennej.” 
„Art. 13. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie:  
1) art. 136b ust. 6 ustawy zmienianej w art. 2 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wyk o-
nawczych wydanych na podstawie art. 136b ust. 6 ustawy zmienianej w art. 2,  
2) art. 152 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 4 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wyk o-
nawczych wydanych na podstawie art. 152 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 4 w brzmieniu nadanym niniejszą 
ustawą  
– nie dłużej niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. 
Art. 14. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem: 
1) art. 10, który wchodzi w życie z dniem 12 lipca 2019 r.; 
2) art. 9 pkt 1 i art. 11 pkt 2, które wchodzą w życie po upływie 4 miesięcy od dnia ogłoszenia; 
3) art. 7 pkt 1 i 2, które wchodzą w życie z dniem 23 stycznia 2020 r.”; 
                                                           
a) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 1039, 1387, 1467, 1481 i 2077 oraz 
z 2019 r. poz. 76. 
  
Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 305 
 
4) art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy 
o Służbie Więziennej (Dz. U. poz. 1608), które stanowią: 
„Art. 5. Do postępowań dotyczących zwolnienia funkcjonariusza Straży Granicznej ze służby na podstawie 
art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy zmienianej w art. 2, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej 
ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.” 
„Art. 7. Ustawa wchodzi w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia.”; 
5) art. 13, art. 14, art. 19 ust. 2 i art. 26 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym 
funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wo j-
skowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony 
Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych 
innych ustaw (Dz. U. poz. 1635), które stanowią: 
„Art. 13. Do udzielania czasu wolnego w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 37 ust. 2 
ustawy zmienianej w art. 3 w brzmieniu dotychczasowym, pełnionej w okresie przed dniem wejścia w życie ninie j-
szej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.  
Art. 14. Funkcjonariuszowi zwalnianemu ze służby ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od 
służby udzielany na podstawie art. 37 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 3, przysługujący za służbę pełnioną w okresie 
od dnia 24 sierpnia 2005 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wypłaca się na podstawie przepisów dotyc h-
czasowych.” 
Art. 19. „2. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 3 
zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 118 ust. 4 tej ustawy, 
w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ninie j-
szej ustawy.” 
„Art. 26. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z mocą od dnia 1 lipca 2019 r.”; 
6) art. 19 ust. 1 i art. 20 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o weteranach działań poza granicami państwa 
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1726), które stanowią: 
Art. 19. „1. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie:  
1) art. 22 ust. 3–5, art. 23 ust. 4 w zakresie właściwości Prezesa Rady Ministrów, art. 24 ust. 6–8, art. 28 ust. 7 
i art. 32 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych 
wydanych na podstawie art. 22 ust. 7–9, art. 23 ust. 4 w zakresie właściwości Prezesa Rady Ministrów, art. 24 
ust. 6–8, art. 28 ust. 7 i art. 32 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
2) art. 147j ust. 3 ustawy zmienianej w art. 3 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych 
wydanych na podstawie art. 147j ust. 3 ustawy zmienianej w art. 3 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
3) art. 67 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 11 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych 
wydanych na podstawie art. 67 ust. 7 ustawy zmienianej w art. 11 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
4) art. 64 ustawy zmienianej w art. 11 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych 
wydanych na podstawie art. 64 ustawy zmienianej w art. 11,  
5) art. 42 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 12 zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych 
wydanych na podstawie art. 42 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 12 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,  
6) art. 47 ust. 2d i art. 47b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 12 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych 
przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 47 ust. 2d i art. 47b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 12  
– nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.” 
„Art. 20. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 15, art. 2 pkt 3, 
art. 3 pkt 3, art. 5 pkt 1, art. 7, art. 9, art. 10 pkt 1, art. 13 pkt 1 i art. 14 pkt 1, które wchodzą w życie po upływie 
6 miesięcy od dnia ogłoszenia.”; 
  
Dziennik Ustaw – 5 – Poz. 305 
 
7) art. 109 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Przepisy wprowadzające ustawę ‒ Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 
poz. 2020), który stanowi: 
„Art. 109. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2021 r., z wyjątkiem:  
1) art. 85 pkt 5, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;  
2) art. 88, który wchodzi w życie z dniem 1 marca 2020 r.”. 
Marszałek Sejmu:  E. Witek 
 
 
  
Dziennik Ustaw – 6 – Poz. 305 
 
Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej z dnia 28 stycznia 2020 r. (poz . 305) 
USTAWA 
z dnia 12 października 1990 r. 
o Straży Granicznej 
Rozdział 1 
Przepisy ogólne 
Art. 1. 1. Straż Graniczna jest jednolitą, umundurowaną i uzbrojoną formacją przeznaczoną do ochrony granicy pa ń-
stwowej, kontroli ruchu granicznego oraz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji. 
1a. Nazwa „Straż Graniczna”, jej skrót „SG” oraz znak graficzny Straży Granicznej przysługują wyłącznie formacji, 
o której mowa w ust. 1. 
1b. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór znaku graficznego Straży 
Granicznej, uwzględniając w nim wizerunek orła białego ustalony dla godła państwowego oraz ustalając kolorystykę tego 
znaku. 
2. Do zadań Straży Granicznej należy: 
1) ochrona granicy państwowej na lądzie i morzu; 
2) organizowanie i dokonywanie kontroli ruchu granicznego; 
2a) zapobieganie i przeciwdziałanie nielegalnej migracji poprzez: 
a) kontrolę przestrzegania przepisów dotyczących wjazdu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 
i pobytu na tym terytorium, 
b) rozpoznawanie i analizowanie zagrożeń migracyjnych, 
c) zwalczanie zagrożeń migracyjnych, w tym przestępczości związanej z nielegalną migracją, 
d) realizowanie, w zakresie swojej właściwości, zadań określonych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzo-
ziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35), 
e) współdziałanie z organami i podmiotami właściwymi w sprawach udzielania cudzoziemcom zezwoleń na wjazd 
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub pobyt na tym terytorium, w tym wykonywanie czynności na wni o-
sek tych organów i podmiotów, na zasadach określonych odrębnymi przepisami; 
3) wydawanie zezwoleń na przekraczanie granicy państwowej, w tym wiz; 
4) rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, w zakresie właś-
ciwości Straży Granicznej, a w szczególności: 
a) przestępstw i wykroczeń dotyczących zgodności przekraczania granicy państwowej z przepisami, związanych 
z jej oznakowaniem, wykonywaniem pracy przez cudzoziemców, prowadzeniem działalności gospodarczej 
przez cudzoziemców oraz powierzaniem wykonywania pracy cudzoziemcom, a także przestępstw określonych 
w art. 270–276 Kodeksu karnego dotyczących wiarygodności dokumentów uprawniających do przekraczania 
granicy państwowej, dokumentów uprawniających do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub 
dokumentów wymaganych do ich wydania, 
b) przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych wymienionych w art. 134 § 1 pkt 1 Kodeksu karnego skarbowego, 
c) przestępstw i wykroczeń pozostających w związku z przekraczaniem granicy państwowej lub przemieszczaniem 
przez granicę państwową towarów oraz wyrobów akcyzowych podlegających obowiązkowi oznaczania znakami 
akcyzy, jak również przedmiotów określonych w przepisach o broni i amunicji, o materiałach wybuchowych, 
o prekursorach materiałów wybuchowych podlegających ograniczeniom, o bibliotekach, o ochronie zabytków 
i opiece nad zabytkami, o narodowym zasobie archiwalnym, o przeciwdziałaniu narkomanii oraz o ewidencji 
ludności i dowodach osobistych, 
d) przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz w ustawie 
z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 
z 2019 r. poz. 1666 i 2020 ), 
  
Dziennik Ustaw – 7 – Poz. 305 
 
e) przestępstw przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu oraz przestępstw i wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu 
w komunikacji, pozostających w związku z wykonywaniem komunikacji lotniczej, 
f) przestępstw określonych w art. 228, 229 i 231 Kodeksu karnego, popełnionych przez pracowników Straży Gr a-
nicznej w związku z wykonywaniem czynności służbowych, 
g) przestępstw określonych w art. 229 Kodeksu karnego, popełnionych przez osoby niebędące funkcjonariuszami 
lub pracownikami Straży Granicznej w związku z wykonywaniem czynności służbowych przez funkcjonariuszy 
lub pracowników Straży Granicznej, 
h) przestępstw określonych w art. 190, 222, 223 i 226 Kodeksu karnego skierowanych przeciwko funkcjonari u-
szom Straży Granicznej podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, 
i) przestępstw określonych w art. 264a Kodeksu karnego, przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie z dnia 
15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przep i-
som na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 769) oraz wykroczeń określonych w ustawie z dnia 
20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1482, 1622, 1818 
i 2473), 
j) przestępstw określonych w art. 189a Kodeksu karnego i w art. 8 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy 
wprowadzające Kodeks karny (Dz. U. poz. 554 i 1083, z 1998 r. poz. 715, z 2009 r. poz. 1149 i 1589 oraz 
z 2010 r. poz. 626); 
4a) rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw oraz ściganie, w zakresie wynikającym z art. 11j ust. 1 
pkt  1–3 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego 
do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 13), sprawców czynów określonych w pkt 4 lit. f–h, w przypadku, 
gdy czyny te dotyczą funkcjonariuszy i pracowników Policji i Biura Ochrony Rządu lub strażaków Państwowej Str a-
ży Pożarnej, popełnionych w związku z wykonywaniem przez nich czynności służbowych; 
5) zapewnienie bezpieczeństwa w komunikacji międzynarodowej i porządku publicznego w zasięgu terytorialnym przejś-
cia granicznego, a w zakresie właściwości Straży Granicznej – także w strefie nadgranicznej; 
5a) przeprowadzanie kontroli bezpieczeństwa: 
a) w środkach transportu w komunikacji międzynarodowej, 
b) w zasięgu terytorialnym drogowego, kolejowego, morskiego i rzecznego przejścia granicznego, 
c) w portach lotniczych na zasadach określonych w przepisach dotyczących ochrony lotnictwa cywilnego;  
5b) zapewnienie bezpieczeństwa na pokładzie statków powietrznych wykonujących przewóz lotniczy pasażerów; 
5c) (uchylony) 
5d) współdziałanie z innymi organami i służbami w zakresie rozpoznawania zagrożeń terroryzmem i przeciwdziałania 
tym zagrożeniom; 
6) osadzanie i utrzymywanie znaków granicznych na lądzie oraz sporządzanie, aktualizacja i przechowywanie granic z-
nej dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej; 
7) ochrona nienaruszalności znaków i urządzeń służących do ochrony granicy państwowej; 
8) (uchylony) 
9)1) przetwarzanie informacji, w tym danych osobowych, z zakresu ochrony granicy państwowej, kontroli ruchu granic z-
nego, zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji oraz udostępnianie ich sądom, prokuratorom, organom 
administracji publicznej i innym organom państwowym, uprawnionym do ich otrzymania na podstawie odrębnych 
ustaw, w zakresie niezbędnym do realizacji ich zadań; 
10) nadzór nad eksploatacją polskich obszarów morskich oraz przestrzeganiem przez statki przepisów obowiązujących 
na tych obszarach; 
11) ochrona granicy państwowej w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej przez prowadzenie obserwacji 
statków powietrznych i obiektów latających, przelatujących przez granicę państwową na małych wysokościach, oraz 
informowanie o tych przelotach właściwych jednostek Sił Powietrznych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej; 
                                                           
1) W brzmieniu ustalonym przez art. 59 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych 
w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. z 2019 r. poz. 125), która weszła w życie z dniem 6 lutego 2019 r. 
  
Dziennik Ustaw – 8 – Poz. 305 
 
12) zapobieganie transportowaniu, bez zezwolenia wymaganego w myśl odrębnych przepisów, przez granicę państwową 
odpadów, szkodliwych substancji chemicznych oraz materiałów jądrowych i promieniotwórczych, a także za-
nieczyszczaniu wód granicznych; 
13) zapobieganie przemieszczaniu, bez zezwolenia wymaganego w myśl odrębnych przepisów, przez granicę państwową 
środków odurzających i substancji psychotropowych oraz broni, amunicji, materiałów wybuchowych i prekursorów 
materiałów wybuchowych podlegających ograniczeniom; 
13a) przeprowadzanie kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospoda r-
czej przez cudzoziemców, powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom; 
14) wykonywanie zadań określonych w innych ustawach. 
2a. Straż Graniczna prowadzi postępowania w sprawach rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw 
określonych w art. 228, 229 i 231 Kodeksu karnego, popełnionych przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w związku 
z wykonywaniem czynności służbowych. 
2b. Straż Graniczna realizuje zadania wynikające z przepisów prawa Unii Europejskiej oraz umów i porozumień 
międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych. 
3.2) Straż Graniczna w zakresie określonym w ust. 2 i 2a współdziała z właściwymi organami i instytucjami Unii E u-
ropejskiej oraz innych państw, a także organizacjami międzynarodowymi, w tym z Międzynarodową Organizacją Policji 
Kryminalnej – Interpol. 
3a. Straż Graniczna realizuje zadania Krajowej Jednostki do spraw Informacji o Pasażerach, określone w ustawie 
z dnia 9 maja 2018 r. o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera (Dz. U. z 2019 r. poz. 1783). 
4. Straż Graniczna współpracuje z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do 
realizacji jego zadań ustawowych. 
Art. 2. Organy administracji rządowej, jednostki samorządu terytorialnego oraz państwowe i inne jednostki organ i-
zacyjne są obowiązane współdziałać z organami Straży Granicznej oraz zapewnić im niezbędne warunki do wykonywania 
zadań określonych w ustawie. 
Rozdział 2 
Organizacja Straży Granicznej 
Art. 3. 1. Komendant Główny Straży Granicznej jest centralnym organem administracji rządowej podległym ministrowi 
właściwemu do spraw wewnętrznych. 
2. Komendanta Głównego Straży Granicznej powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właś-
ciwego do spraw wewnętrznych. 
3. Zastępców Komendanta Głównego Straży Granicznej powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw w e-
wnętrznych na wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej. 
4. Komendant Główny Straży Granicznej jest przełożonym wszystkich funkcjonariuszy Straży Granicznej, zwanych 
dalej „funkcjonariuszami”. 
5. W razie zwolnienia stanowiska Komendanta Głównego Straży Granicznej minister właściwy do spraw wewnętr z-
nych do czasu powołania nowego komendanta powierza pełnienie obowiązków Komendanta Głównego Straży Granic z-
nej, na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, jednemu z jego zastępców. 
6. W razie czasowej niemożności sprawowania funkcji przez Komendanta Głównego Straży Granicznej minister właś-
ciwy do spraw wewnętrznych, do czasu ustania przeszkody w sprawowaniu tej funkcji przez dotychczasowego komenda n-
ta, nie dłużej jednak niż na 6 miesięcy, powierza pełnienie obowiązków Komendanta Głównego Straży Granicznej jednemu 
z jego zastępców. 
Art. 3a. Do zakresu działania Komendanta Głównego Straży Granicznej należy w szczególności: 
1) kierowanie prowadzonymi przez Straż Graniczną działaniami w zakresie ochrony granicy państwowej, kontroli 
ruchu granicznego oraz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji; 
2) analizowanie zagrożeń bezpieczeństwa granicy państwowej i zagrożeń migracyjnych; 
                                                           
2) W brzmieniu ustalonym przez art. 59 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 9 – Poz. 305 
 
3) nadawanie regulaminów organizacyjnych komendom oddziałów Straży Granicznej oraz komórkom organizacyjnym 
Komendy Głównej Straży Granicznej, a także nadawanie statutów ośrodkom szkolenia Straży Granicznej i ośrodkom 
Straży Granicznej; 
4) organizowanie i określanie zasad szkolenia zawodowego funkcjonariuszy oraz pracowników Straży Granicznej; 
5) sprawowanie nadzoru nad terenowymi organami Straży Granicznej oraz nad ośrodkami szkolenia Straży Granicznej 
i ośrodkami Straży Granicznej; 
6) udział w przygotowaniu projektu budżetu państwa w zakresie dotyczącym Straży Granicznej, zgodnie z odrębnymi 
przepisami; 
7) współdziałanie w zakresie realizowanych zadań z właściwymi organami państwowymi, jednostkami samorządu 
terytorialnego i organizacjami społecznymi; 
8) prowadzenie współpracy z organami i instytucjami Unii Europejskiej oraz organami i instytucjami innych państw 
właściwymi w sprawach określonych w art. 1 ust. 2 i 2a. 
Art. 3b. Funkcjonariusze Straży Granicznej oraz osoby powoływane na stanowiska, o których mowa w art. 3 ust. 2 
i 3, art. 3c ust. 2 i 5 oraz art. 5 ust. 2 i 5, a także mianowane na stanowiska dyrektora i zastępcy dyrektora komórki organ i-
zacyjnej oraz naczelnika, mogą zostać poddani weryfikacji, o której mowa w art. 11a ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerw-
ca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Weryfik a-
cja, o której mowa w zdaniu pierwszym, może być prowadzona także wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz osób 
zajmujących te stanowiska. 
Art. 3c.3) 1. BSWSG jest jednostką organizacyjną Straży Granicznej realizującą na obszarze całego kraju zadania 
w zakresie rozpoznawania, zapobiegania i zwalczania przestępczości popełnianej przez funkcjonariuszy i pracowników 
Straży Granicznej, przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu popełnianych na szkodę Straży Granicznej, określ o-
nych w art. 296–306 Kodeksu karnego oraz wykrywania i ścigania sprawców tych przestępstw, a także – w zakresie  
zleconym przez Inspektora Nadzoru Wewnętrznego – funkcjonariuszy i pracowników Policji, Straży Granicznej, i Służby 
Ochrony Państwa lub strażaków i pracowników Państwowej Straży Pożarnej. 
2. Komendant Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej, zwany dalej „Komendantem BSWSG”, jest organem 
Straży Granicznej podległym Komendantowi Głównemu Straży Granicznej, kieruje BSWSG i jest przełożonym funkcj o-
nariuszy BSWSG. 
3. Siedzibą Komendanta BSWSG jest miasto stołeczne Warszawa. 
4. Komendanta BSWSG powołuje, spośród oficerów Straży Granicznej, i odwołuje minister właściwy do spraw 
wewnętrznych. 
5. Zastępców Komendanta BSWSG powołuje, spośród oficerów Straży Granicznej, i odwołuje minister właściwy do 
spraw wewnętrznych na wniosek Komendanta BSWSG. 
6. Odwołać ze stanowiska, o którym mowa w ust. 2 i 5, można w każdym czasie. Odwołanego funkcjonariusza, 
o którym mowa w ust. 2 i 5, przenosi się do dyspozycji Komendanta Głównego Straży Granicznej. Przepisy ar t. 39a ust. 1 
zdanie drugie oraz art. 39a ust. 2–4 stosuje się odpowiednio. 
7. W razie zwolnienia stanowiska Komendanta BSWSG minister właściwy do spraw wewnętrznych, do czasu pow o-
łania nowego komendanta, powierza pełnienie obowiązków Komendanta BSWSG, na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, 
jednemu z jego zastępców lub oficerowi wyznaczonemu spośród funkcjonariuszy BSWSG. 
8. W celu realizacji zadań określonych w ust. 1 Komendant BSWSG współdziała z innymi jednostkami organizacy j-
nymi Straży Granicznej oraz właściwymi organami i instytucjami, w tym innych państw. 
9. Organizację, rzeczowy i miejscowy zakres działania oraz zasady współdziałania BSWSG z innymi jednostkami 
organizacyjnymi Straży Granicznej określa Komendant Główny Straży Granicznej w uzgodnieniu z ministrem właściwym 
do spraw wewnętrznych. 
10. Regulamin BSWSG ustala minister właściwy do spraw wewnętrznych. 
11. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może w każdym czasie żądać informacji i materiałów z realizacji z a-
dań przez Komendanta BSWSG. 
                                                           
3) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 59 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 10 – Poz. 305 
 
12. Komendant BSWSG jest obowiązany niezwłocznie przedstawiać ministrowi właściwemu do spraw wewnętr z-
nych, za pośrednictwem Inspektora Nadzoru Wewnętrznego, informacje i materiały mogące mieć istotne znaczenie dla 
sprawowania nadzoru, o którym mowa w art. 1b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania 
nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 
13. Komendant BSWSG przedstawia corocznie do dnia 31 stycznia ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych 
informację o działalności BSWS G. 
Art. 4. (uchylony) 
Art. 5. 1. Terenowymi organami Straży Granicznej są: 
1) komendanci oddziałów Straży Granicznej; 
2) komendanci placówek i dywizjonów Straży Granicznej. 
2. Komendanta oddziału Straży Granicznej powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw wewnętrznych na 
wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej. Zastępców komendanta oddziału Straży Granicznej powołuje i odwo-
łuje Komendant Główny Straży Granicznej na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej. 
3. W razie zwolnienia stanowiska komendanta oddziału Komendant Główny Straży Granicznej, do czasu powołania 
nowego komendanta, powierza pełnienie obowiązków komendanta oddziału, na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, jednemu 
z jego zastępców lub wyznaczonemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej. 
4. W razie czasowej niemożności sprawowania funkcji przez komendanta oddziału Komendant Główny Straży Gr a-
nicznej, do czasu ustania przeszkody w sprawowaniu tej funkcji przez dotychczasowego komendanta, nie dłużej jednak 
niż na 6 miesięcy, powierza pełnienie obowiązków komendanta jednemu z jego zastępców lub wyznaczonemu funkcjon a-
riuszowi Straży Granicznej. 
5. Komendanta placówki i dywizjonu Straży Granicznej powołuje i odwołuje Komendant Główny Straży Granicznej 
na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej. 
6. W razie zwolnienia stanowiska komendanta placówki lub komendanta dywizjonu właściwy komendant oddziału, 
do czasu powołania nowego komendanta, powierza pełnienie obowiązków komendanta placówki lub dywizjonu, na okres 
nie dłuższy niż 3 miesiące, jednemu z jego zastępców lub wyznaczonemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej. 
7. W razie czasowej niemożności sprawowania funkcji komendanta placówki lub komendanta dywizjonu, właściwy 
komendant oddziału, do czasu ustania przeszkody w sprawowaniu tej funkcji przez dotychczasowego komendanta, na 
okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, powierza pełnienie obowiązków komendanta placówki lub dywizjonu jednemu z jego 
zastępców lub wyznaczonemu funkcjonariuszowi Straży Granicznej. 
8. Komendanci oddziałów, placówek i dywizjonów Straży Granicznej są przełożonymi wszystkich podległych im 
funkcjonariuszy. 
Art. 5a. 1. Komendant Główny Straży Granicznej wykonuje swoje zadania przy pomocy podległego mu urzędu – 
Komendy Głównej Straży Granicznej, zwanej dalej „Komendą Główn ą”. 
2. Komendanci oddziałów, komendanci placówek oraz komendanci dywizjonów wykonują swoje zadania przy p o-
mocy podległych im urzędów – komend oddziałów, placówek i dywizjonów. 
3. Zadania dyrektora generalnego urzędu przewidziane w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej 
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1559 oraz z 2019 r. poz. 730 i 2020) w stosunku do pracowników zatrudnionych w: 
1) Komendzie Głównej wykonuje Komendant Główny Straży Granicznej; 
2) komendach oddziałów, placówkach i dywizjonach Straży Granicznej wykonuje właściwy miejscowo komendant 
oddziału Straży Granicznej; 
3) BSWSG wykonuje Komendant BSWSG. 
Art. 5aa.4) 1. Komendant Główny Straży Granicznej może upoważnić podległych funkcjonariuszy lub pracowników 
do załatwiania  spraw w jego imieniu w określonym zakresie. 
2. Komendant oddziału Straży Granicznej może upoważnić podległych funkcjonariuszy pełniących służbę w teryt o-
rialnym zasięgu działania oddziału lub pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu w określonym zakresie. 
3. Upoważnienia, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą być udzielone, jeżeli zakres danego upoważnienia nie został 
określony w ustawie albo w przepisach wydanych na podstawie ustawy.  
                                                           
4) Dodany przez art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy –  Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 
z 2019 r. poz. 235), która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2019 r. 
  
Dziennik Ustaw – 11 – Poz. 305 
 
Art. 5b. Kierownicy jednostek organizacyjnych Straży Granicznej są obowiązani współdziałać z Biurem Nadzoru 
Wewnętrznego w zakresie realizacji jego zadań, w szczególności: 
1) udostępniać, na wniosek Inspektora Nadzoru Wewnętrznego, niezbędne uzbrojenie, wyposażenie, urządzenia i śro d-
ki techniczne; 
2) zapewniać warunki niezbędne do sprawnej realizacji zadań przez inspektorów Biura Nadzoru Wewnętrznego, w szcz e-
gólności przez zapewnienie swobodnego wstępu na teren jednostki organizacyjnej Straży Granicznej, niezwłocznego 
przedstawiania żądanych informacji i dokumentów, terminowego udzielania ustnych i pisemnych wyjaśnień, a także 
udostępnianie niezbędnych urządzeń technicznych i zapewnienie dostępu do Internetu oraz, w miarę możliwości, o d-
dzielnego pomieszczenia z odpowiednim wyposażeniem; 
3) przekazywać dane funkcjonariuszy Straży Granicznej objętych weryfikacją, o której mowa w art. 11a ust. 3 pkt 2 
ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do 
spraw wewnętrznych, najpóźniej w terminie 14 dni przed planowanym: 
a) powołaniem na stanowiska komendantów i ich zastępców, dyrektorów i zastępców dyrektorów komórek organ i-
zacyjnych oraz naczelników, 
b) oddelegowaniem do pełnienia służby lub wykonywaniem zadań poza granicami kraju na okres przekraczający 
14 dni, z wyłączeniem oddelegowania do pełnienia służby poza granicami państwa w kontyngencie Straży Gr a-
nicznej, o którym mowa w art. 147c pkt 3a, 
c) wystąpieniem o mianowanie na stopnie generała brygady Straży Granicznej (kontradmirała Straży Granicznej) 
oraz generała dywizji Straży Granicznej (wiceadmirała Straży Granicznej), 
d) wystąpieniem o przedterminowe mianowanie w korpusie oficerów w Straży Granicznej, 
e) wystąpieniem o wyróżnienie, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych, orderami i odznacz e-
niami, o których mowa w ustawie z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. z 2019 r. 
poz. 25, 730 i 992 ), 
f) oddelegowaniem do wykonywania zadań w Biurze Nadzoru Wewnętrznego; 
4) udostępniać dokumentację z kontroli, o której mowa w art. 12 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie 
informacji niejawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 742 ). 
Art. 6. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze rozporządzenia, tworzy i znosi oddziały Straży Gr a-
nicznej, uwzględniając nadanie im nazwy, określenie siedziby oraz terytorialnego zasięgu działania. 
2. Komendant Główny Straży Granicznej, w drodze zarządzenia: 
1) tworzy i znosi placówki oraz dywizjony, a także określa ich terytorialny zasięg działania; 
2) określa liczbę i rodzaj etatów w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej, zastrzeżeniem ust. 2a; 
3) określa szczegółowy zakres zadań terenowych organów Straży Granicznej oraz organizację Komendy Głównej, 
komend oddziałów, placówek i dywizjonów. 
2a. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określa liczbę i rodzaj etatów w BSWSG. 
3. Komendant Główny Straży Granicznej może, w drodze zarządzenia, określać wzory symboli jednostek organiz a-
cyjnych Straży Granicznej. 
4. Komendant Główny Straży Granicznej może, w drodze zarządzenia, tworzyć i znosić ośrodki szkolenia Straży 
Granicznej i ośrodki Straży Granicznej oraz określać ich organizację i zakres działania. 
5. Komendanta ośrodka szkolenia Straży Granicznej i ośrodka Straży Granicznej oraz ich zastępców powołuje i od-
wołuje Komendant Główny Straży Granicznej. Komendanci ośrodka szkolenia Straży Granicznej oraz ośrodka Straży 
Granicznej są przełożonymi wszystkich podległych im funkcjonariuszy. 
Art. 6a. W postępowaniu administracyjnym w sprawach związanych z wykonywaniem zadań i kompetencji Straży 
Granicznej, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, organami wyższego stopnia są: 
1) w stosunku do komendanta placówki oraz dywizjonu Straży Granicznej – komendant oddziału Straży Granicznej; 
2) (uchylony) 
3) w stosunku do komendanta oddziału Straży Granicznej – Komendant Główny Straży Granicznej. 
  
Dziennik Ustaw – 12 – Poz. 305 
 
Art. 7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki i sposób naliczeń etat o-
wych w Straży Granicznej, uwzględniając terytorialny zasięg działania jednostek organizacyjnych oraz organizację i spe-
cyfikę pełnienia służby w tych jednostkach. 
Art. 7a. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określa, w drodze rozporządzenia: 
1) wzór i tryb nadawania sztandaru jednostkom organizacyjnym Straży Granicznej oraz tryb nadawania tym jednos t-
kom imion; 
2) wzór odznak resortowych oraz szczegółowe zasady i tryb ich nadawania funkcjonariuszom. 
Art. 7b. Dzień 16 maja ustanawia się Świętem Straży Granicznej. 
Art. 7c. W zakresie określonym w przepisach odrębnych działalność duszpasterska w Straży Granicznej prowadzona 
jest na podstawie porozumień Komendanta Głównego Straży Granicznej z przedstawicielami właściwego kościoła lub 
związku wyznaniowego. 
Art. 8. Koszty związane z funkcjonowaniem Straży Granicznej pokrywane są z budżetu państwa. 
Art. 8a. 1. Jednostki samorządu terytorialnego, państwowe jednostki organizacyjne, banki oraz instytucje ubezpi e-
czeniowe mogą uczestniczyć w pokrywaniu wydatków inwestycyjnych, modernizacyjnych lub remontowych oraz kos z-
tów utrzymania i funkcjonowania jednostek organizacyjnych Straży Granicznej, a także zakupu niezbędnych dla ich p o-
trzeb towarów i usług. 
2. Fundusz Wsparcia Straży Granicznej, zwany dalej „Funduszem” składa się z funduszu centralnego, funduszy o d-
działów Straży Granicznej, ośrodków szkolenia Straży Granicznej i ośrodków Straży Granicznej. 
3. Fundusz jest państwowym funduszem celowym. 
4. Środki finansowe uzyskane przez Straż Graniczną od podmiotów, o których mowa w ust. 1, na podstawie umów 
zawartych przez: 
1) Komendanta Głównego Straży Granicznej – są przychodami funduszu centralneg o; 
2) komendantów oddziałów Straży Granicznej – są przychodami funduszy oddziałów; 
3) komendantów ośrodków szkolenia Straży Granicznej – są przychodami funduszy ośrodków szkolenia Straży Gr a-
nicznej; 
4) komendantów ośrodków Straży Granicznej – są przychodami funduszy ośrodków Straży Granicznej. 
5. Środki Funduszu są przeznaczone na: 
1) pokrywanie wydatków inwestycyjnych, modernizacyjnych lub remontowych oraz kosztów utrzymania i funkcjono-
wania jednostek organizacyjnych Straży Granicznej; 
2) zakup niezbędnych na ich potrzeby towarów i usług. 
6. Środkami Funduszu dysponują: 
1) Komendant Główny Straży Granicznej – w zakresie funduszu centralnego; 
2) komendanci oddziałów Straży Granicznej – w zakresie funduszy oddziałów; 
3) komendanci ośrodków szkolenia Straży Granicznej – w zakresie funduszy ośrodków szkolenia Straży Granicznej; 
4) komendanci ośrodków Straży Granicznej – w zakresie funduszy ośrodków Straży Granicznej. 
7. Komendant Główny Straży Granicznej sporządza łączny plan finansowy i łączne sprawozdanie finansowe Funduszu. 
8. Zmiany kwot przychodów i kosztów Funduszu ujętych w planie finansowym Funduszu oraz przeniesienia wyda t-
ków pomiędzy poszczególnymi pozycjami planu dokonuje dysponent środków Funduszu. 
9. (uchylony) 
10. (uchylony) 
11. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów public z-
nych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady gospodarki finansowej Funduszu oraz tryb i terminy sporz ą-
dzania jego planów i sprawozdań finansowych, uwzględniając postanowienia umów oraz racjonalne gospodarowanie 
środkami. 
  
Dziennik Ustaw – 13 – Poz. 305 
 
Rozdział 3 
Zakres uprawnień Straży Granicznej 
Art. 9. 1.5) W celu rozpoznawania, zapobiegania i wykrywania przestępstw oraz przestępstw skarbowych, a także 
wykroczeń oraz wykroczeń skarbowych w zakresie określonym w art. 1 ust. 2 pkt 4 i w art. 1 ust. 2a, funkcjonariusze 
Straży Granicznej pełnią służbę graniczną, prowadzą działania graniczne, wykonują czynności operacyjno-rozpoznawcze 
i administracyjno-porządkowe oraz prowadzą postępowania przygotowawcze według przepisów Kodeksu postępowania 
karnego, a także wykonują czynności na polecenie sądu i prokuratury oraz innych właściwych organów państwowych 
w zakresie, w jakim obowiązek ten został określony w odrębnych przepisach. 
1a.6) Straż Graniczna w celu realizacji ustawowych zadań może korzystać z informacji o osobie, w tym danych os o-
bowych uzyskanych przez uprawnione organy, służby i instytucje państwowe w wyniku wykonywania czynności oper a-
cyjno-rozpoznawczych lub prowadzenia kontroli operacyjnej oraz przetwarzać je w rozumieniu  ustawy z dnia 14 grudnia 
2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. 
z 2019 r. poz. 125), bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą. 
1b. Administrator danych, o których mowa w ust. 1a, jest obowiązany udostępnić dane, z zastrzeżeniem ust. 1d, na 
podstawie imiennego upoważnienia Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta BSWSG, komendanta 
oddziału Straży Granicznej lub upoważnionego funkcjonariusza, okazanego przez funkcjonariusza wraz z legitymacją 
służbową. Fakt udostępnienia tych danych podlega ochronie na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie 
informacji niejawnych. 
1c. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wzór upoważnienia, o którym mowa w ust. 1b, uwzglę d-
niając niezbędne dane upoważnionego funkcjonariusza oraz możliwość wydania upoważnień w imieniu Komendanta 
Głównego Straży Granicznej lub komendanta oddziału Straży Granicznej innym funkcjonariuszom. 
1d. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres, warunki i tryb przekazywania Straży Granicznej  
informacji o osobie, uzyskanych w wyniku prowadzenia przez uprawnione organy, służby i instytucje czynności operacyjno-
-rozpoznawczych lub kontroli operacyjnej, uwzględniając zakres informacji niezbędnych do wykonywania ustawowych 
zadań Straży Granicznej, cel, organizację przekazywania informacji oraz sposób ich dokumentowania. 
1e. Straż Graniczna może, w zakresie koniecznym do wykonywania jej ustawowych zadań, korzystać z informacji 
kryminalnej zgromadzonej w Krajowym Centrum Informacji Kryminalnych. 
1f. Straż Graniczna, w celu zapewnienia skuteczności przeprowadzania kontroli legalności wykonywania pracy przez 
cudzoziemców oraz powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom, może korzystać, na zasadach określonych w ustawie 
z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.7)), z danych 
zgromadzonych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na koncie ubezpieczonego oraz koncie płatnika składek, dotyczących 
cudzoziemców zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych oraz płatników powierzających wykonywanie pracy cudzoziemcom. 
2. (uchylony) 
3. (uchylony) 
4. (uchylony) 
5. Funkcjonariusze w toku wykonywania czynności służbowych mają obowiązek respektowania godności oraz prz e-
strzegania wolności i praw człowieka i obywatela. 
6. W celu wykonywania zadań, o których mowa w art. 1 ust. 2, funkcjonariusze Straży Granicznej mogą być mian o-
wani do pełnienia odpowiednich funkcji pełnomocników granicznych. Funkcję głównego pełnomocnika granicznego 
pełni Komendant Główny Straży Granicznej. 
7. Komendant Główny Straży Granicznej określa: 
1) metody i formy wykonywania zadań Straży Granicznej w zakresie nieobjętym innymi przepisami wydanymi na po d-
stawie ustawy, w tym zadań wykonywanych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie nieobjętym inn y-
mi przepisami wydanymi na podstawie ustawy oraz przepisami prawa Unii Europejskiej; 
                                                           
5) W brzmieniu ustalonym przez art. 59 pkt 3 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
6) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 59 pkt 3 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
7) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 201 9 r. poz. 303, 730, 1495, 1553, 1590, 1655, 1818, 
2020, 2070, 2473 i 2550. 
  
Dziennik Ustaw – 14 – Poz. 305 
 
2) sposób pełnienia służby w zakresie nieobjętym innymi przepisami wydanymi na podstawie ustawy, w tym sposób 
pełnienia służby poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie nieobjętym innymi przepisami wydanymi na 
podstawie ustawy oraz przepisami prawa Unii Europejskie j; 
3) szczegółowy tryb wydawania zezwoleń na przekraczanie granicy państwowej, w tym wiz, przez komendantów pl a-
cówek Straży Granicznej; 
4) szczegółowy sposób wykonywania czynności zleconych w trybie ust. 1 przez właściwe organy państwowe; 
5) sposób i tryb gromadzenia i przetwarzania informacji z zakresu ochrony granicy państwowej, kontroli ruchu gr a-
nicznego oraz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji; 
6) sposób gospodarowania mieniem będącym w zarządzie Straży Granicznej; 
6a) zakres oraz szczegółowe zasady szkolenia funkcjonariuszy i pracowników Straży Granicznej; 
7) szczegółowe zasady szkolenia przewodników zwierząt, które wykorzystywane są do realizacji zadań Straży Granic z-
nej, szkolenia tych zwierząt, a także normy wyżywienia zwierząt. 
8) (uchylony) 
Art. 9a. 1. Udzielanie informacji o osobie, uzyskanych w czasie wykonywania czynności operacyjno-rozpoznaw-
czych oraz w trybie, o którym mowa w art. 9 ust. 1a, dozwolone jest wyłącznie na żądanie sądu lub prokuratora, a także 
Szefa Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych; wykorzystanie tych informacji może nastąpić tylko w celu ścigania 
karnego. 
2. Zakaz określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli ustawa nakłada obowiązek lub umożliwia udzielenie takich 
informacji określonemu organowi albo obowiązek taki wynika z umów lub porozumień międzynarodowych, a także 
w przypadkach, gdy zatajenie takiej informacji prowadziłoby do zagrożenia życia lub zdrowia innych osób. 
Art. 9b. 1. Straż Graniczna przy wykonywaniu swoich zadań może korzystać z pomocy osób niebędących jej fun k-
cjonariuszami. Zabronione jest ujawnianie danych o osobie udzielającej pomocy Straży Granicznej, w zakresie czynności 
operacyjno-rozpoznawczych. 
2. Udostępnienie danych o osobie, o której mowa w ust. 1, może nastąpić jedynie w przypadkach i w trybie okreś-
lonych w art. 9da. 
3. Dane o osobie, o której mowa w ust. 1, mogą być udostępnione, na żądanie prokuratora lub sądu, także w razie 
uzasadnionego podejrzenia popełnienia przez tę osobę przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego w związku 
z wykonywaniem czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz w przypadku ujawnienia przez tę osobę faktu udzielania 
pomocy Straży Granicznej w zakresie czynności operacyjno-rozpoznawczych; udostępnienie tych danych następuje 
w trybie określonym w art. 9da. 
4. Za udzielenie pomocy, o której mowa w ust. 1, osobom niebędącym funkcjonariuszami może być przyznane 
wynagrodzenie. 
4a. Koszty podejmowanych przez Straż Graniczną czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz wynagrodzenia osób, 
o których mowa w ust. 1, w zakresie, w jakim, ze względu na ochronę określoną w art. 9c ust. 1, nie mogą być stosowane 
przepisy o finansach publicznych i rachunkowości, pokrywane są z tworzonego na ten cel funduszu operacyjnego. 
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze zarządzenia, sposób tworzenia funduszu operacyjn e-
go i gospodarowania nim oraz podmioty właściwe w tych sprawach. 
6. (uchylony) 
Art. 9c. 1. W związku z wykonywaniem zadań wymienionych w art. 1 ust. 2 Straż Graniczna zapewnia ochronę 
form i metod realizacji zadań, informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących funkcjonariuszy. 
2. Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych funkcjonariusze mogą posługiwać się dokumentami 
publicznymi w rozumieniu ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o dokumentach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 53 , 1091 
i 1716) lub innymi dokumentami, które uniemożliwiają ustalenie danych identyfikujących funkcjonariusza Straży Gr a-
nicznej oraz środków, którymi posługuje się przy wykonywaniu zadań służbowych. 
2a. Organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego są obowiązane do udzielania Straży 
Granicznej w granicach swojej właściwości niezbędnej pomocy w zakresie wydawania i zabezpieczania dokumentów, 
o których mowa w ust. 2. 
2b. Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych funkcjonariusze mogą posługiwać się środkami ide n-
tyfikacji elektronicznej zawierającymi dane inne niż dane identyfikujące funkcjonariusza. 
  
Dziennik Ustaw – 15 – Poz. 305 
 
2c. Nie popełnia przestępstwa: 
1) kto poleca sporządzenie lub kieruje sporządzeniem dokumentów lub wydawaniem środków identyfikacji elektr o-
nicznej, o których mowa w ust. 2 i 2b; 
2) kto sporządza dokumenty lub wydaje środki identyfikacji elektronicznej, o których mowa w ust. 2 i 2b; 
3) kto udziela pomocy w sporządzeniu dokumentów lub wydawaniu środków identyfikacji elektronicznej, o których 
mowa w ust. 2 i 2b; 
4) funkcjonariusz, jeżeli dokumentami lub środkami identyfikacji elektronicznej, o których mowa w ust. 2 i 2b, posł u-
guje się przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych; 
5) kto wydaje środki identyfikacji elektronicznej, o których mowa w ust. 2b, funkcjonariuszowi, lub dopuszcza do 
uwierzytelnienia z wykorzystaniem takiego środka identyfikacji elektronicznej w swoim systemie identyfikacji ele k-
tronicznej. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb wydawania dokumentów, 
o których mowa w ust. 2, sposób posługiwania się nimi, a także ich przechowywania, uwzględniając rodzaje dokumentów 
i cel, w jakim są wydawane, organy i osoby uprawnione do ich wydawania, posługiwania się nimi i ich przechowywania, 
czas, na jaki są wydawane dokumenty, czynności zapewniające ich ochronę oraz sposób ich przechowywania i ewidencji. 
Art. 9ca.8) 1. Straż Graniczna w celu ochrony obiektów, o których mowa w art. 9c ust. 1, może wprowadzić nadzór 
nad terenem użytkowanych obiektów lub terenem przyległym do obiektów w postaci środków technicznych oraz urządzeń 
elektronicznego systemu monitorującego stan bezpieczeństwa obiektu umożliwiających rejestrację obrazu, a także śro d-
ków organizacyjnych i technicznych zapewniających identyfikację i kontrolę osób przebywających w użytkowanych 
obiektach, w tym przepustek zawierających wizerunek twarzy, oraz systemów teleinformatycznych przetwarzających 
informacje o przepustkach, w tym dane osób, którym je wydano. 
2. System monitorujący, o którym mowa w ust. 1, stosuje się jedynie w miejscach i pomieszczeniach, w których z a-
pewnia on realizację celu określonego w ust. 1, z wyłączeniem miejsc przeznaczonych do celów sanitarno-higienicznych. 
3. Zarejestrowany obraz przetwarza się wyłącznie do celów, dla których został zebrany, i przechowuje się przez 
okres nieprzekraczający 1 roku. Dane osób, w tym wizerunek twarzy, wykorzystywane do identyfikacji i kontroli osób 
przebywających w użytkowanych obiektach, przechowuje się nie dłużej niż jest to konieczne do realizacji tego celu. 
4. W przypadku gdy zarejestrowany obraz stanowi dowód w postępowaniu lub powzięto informacje, że może on st a-
nowić dowód w postępowaniu, termin określony w ust. 3 ulega przedłużeniu do czasu prawomocnego zakończenia post ę-
powania. 
Art. 9d. 1. Udzielenie informacji o prowadzonych czynnościach operacyjno-rozpoznawczych oraz o stosowanych 
środkach i metodach ich realizacji może nastąpić: 
1) w przypadku gdy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego 
w związku z wykonywaniem tych czynności; 
2) w związku ze współpracą prowadzoną z innymi organami, służbami lub instytucjami państwowymi uprawnionymi 
do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym także w związku z prowadzoną współpracą 
z organami i służbami innych państw w trybie i zakresie określonym w umowach i porozumieniach międzynarod o-
wych. 
2. Udzielenie informacji o osobie, uzyskanych w czasie wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz 
w
 trybie, o którym mowa w art. 9 ust. 1a, może nastąpić: 
1) na żądanie sądu lub prokuratora, a wykorzystanie tych informacji może nastąpić tylko w celu ścigania karnego; 
2) w przypadku gdy ustawa nakłada obowiązek udzielenia lub umożliwia udzielenie takich informacji określonemu 
organowi albo obowiązek taki wynika z umów lub porozumień międzynarodowych, a także w przypadkach gdy zat a-
jenie takiej informacji prowadziłoby do zagrożenia życia lub zdrowia innych osób. 
3. Udzielenie informacji o szczegółowych formach, zasadach i organizacji czynności operacyjno-rozpoznawczych 
może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach. 
4. W przypadkach wymienionych w ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3 udzielenie informacji następuje w trybie okreś-
lonym w art. 9da. 
                                                           
8) Dodany przez art. 59 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 16 – Poz. 305 
 
Art. 9da.  1. Komendant Główny Straży Granicznej może zezwalać: 
1) byłym i obecnym funkcjonariuszom i pracownikom Straży Granicznej, z wyłączeniem przypadków, o których mowa 
w ust. 5, 
2) osobom oddelegowanym do Straży Granicznej, w zakresie zadań realizowanych w okresie oddelegowania, 
3) osobom udzielającym funkcjonariuszom Straży Granicznej pomocy w wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznaw-
czych 
– na udzielenie wiadomości stanowiącej informację niejawną uprawnionemu podmiotowi. 
2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy sytuacji, o których mowa w art. 9d ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz 
art. 9e, art. 9f, art. 9g i art. 10b, z wyjątkiem dokumentów i materiałów, które sąd okręgowy lub prokurator Biura Lustr a-
cyjnego lub oddziałowego biura lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Nar o-
dowi Polskiemu uzna za niezbędne w związku z wykonywaniem ich zadań określonych w ustawie z dnia 18 października 
2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dok u-
mentów (Dz. U. z 2019 r. poz. 430, 399, 447, 534 i 1571) oraz ustawie z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci 
Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1882). 
3. W razie odmowy zezwolenia na udzielenie wiadomości stanowiącej informację niejawną o klauzuli „tajne” lub 
„ściśle tajne” pomimo żądania prokuratora lub sądu, zgłoszonego w związku z postępowaniem karnym o zbrodnie przeciwko 
pokojowi, ludzkości i o przestępstwa wojenne lub o zbrodnię godzącą w życie ludzkie albo o występek przeciwko życiu 
i zdrowiu, gdy jego następstwem była śmierć człowieka – Komendant Główny Straży Granicznej, na wniosek prokuratora 
lub sądu, przedstawia żądane dokumenty i materiały oraz wyjaśnienia ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. 
Jeżeli minister właściwy do spraw wewnętrznych stwierdzi, że uwzględnienie żądania prokuratora lub sądu jest uzasa d-
nione, Komendant Główny Straży Granicznej jest obowiązany zezwolić na udostępnienie wnioskowanych informacji. 
4. W razie odmowy zezwolenia na udzielenie wiadomości stanowiącej informację niejawną przez ministra właś-
ciwego do spraw wewnętrznych stosuje się tryb określony w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych 
formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 
5. W przypadku Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta BSWSG oraz ich zastępców a także, 
w zakresie wynikającym z art. 11j ust. 1 pkt 1–3 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania 
nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, funkcjonariuszy BSWSG, zezwolenia, o którym mowa 
w ust. 1, udziela minister właściwy do spraw wewnętrznych. Przepisy ust. 2 stosuje się odpowiednio.  
Art. 9e. 1. Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych, podejmowanych przez Straż Graniczną 
w celu zapobieżenia, wykrycia, ustalenia sprawców oraz uzyskania i utrwalenia dowodów, ściganych z oskarżenia 
publicznego, umyślnych przestępstw: 
1) określonych w art. 163 § 1, art. 164 § 1, art. 165 § 1, art. 166 § 1 i 2, art. 167, art. 168, art. 171, art. 172, art. 173 § 1, 
art. 258, art. 264 § 2 i 3, art. 270a § 1 i 2, art. 271a § 1 i 2, art. 277a § 1 i art. 299 § 1 Kodeksu karnego, 
2) określonych w art. 270–276 Kodeksu karnego w zakresie wiarygodności dokumentów uprawniających do przekr a-
czania granicy państwowej, dokumentów uprawniających do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub d o-
kumentów wymaganych do ich wydania, 
3) skarbowych, o których mowa w art. 134 § 1 pkt 1 Kodeksu karnego skarbowego, jeżeli wartość przedmiotu czynu 
lub uszczuplenie należności publicznej przekraczają pięćdziesięciokrotną wysokość najniższego wynagrodzenia za 
pracę określonego na podstawie odrębnych przepisów, 
4) określonych w art. 183 § 2, 4 i 5, art. 184 § 1 i 2, art. 263 § 1 i 2, art. 278 § 1, art. 291 § 1 i art. 306 Kodeksu karn e-
go, art. 55 i art. 56 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2019 r. poz. 852, 1655 
i 1818), a także art. 44 i art. 46a ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu  
komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1405), art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie 
zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 730 i 1696), art. 11–13 usta-
wy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o bezpieczeństwie obrotu prekursorami materiałów wybuchowych (Dz. U. z 2019 r. 
poz. 994), art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. 
z 2019 r. poz. 553, 730 i 2020), art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2019 r. 
poz. 917 i 1726) oraz art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1479 ),  
jeżeli przestępstwa te pozostają w związku z przemieszczaniem przedmiotów przestępstwa przez granicę państwową, 
5) określonego w art. 464 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, 
  
Dziennik Ustaw – 17 – Poz. 305 
 
6) określonych w art. 228, art. 229 i art. 231 Kodeksu karnego, popełnionych przez funkcjonariuszy lub pracowników 
Straży Granicznej w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, a także funkcjonariuszy i pracowników 
Policji i Służby Ochrony Państwa lub strażaków Państwowej Straży Pożarnej w przypadku, o którym mowa 
w art. 1 ust. 2 pkt 4a, 
6a) określonych w art. 229 Kodeksu karnego, popełnionych przez osoby niebędące funkcjonariuszami lub pracownikami 
Straży Granicznej w związku z wykonywaniem czynności służbowych przez funkcjonariuszy lub pracowników Str a-
ży Granicznej, 
6b) określonych w art. 264a Kodeksu karnego oraz art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania 
wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
6c) określonych w art. 189a Kodeksu karnego i w art. 8 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające 
Kodeks karny, 
7) ściganych na mocy umów międzynarodowych ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, określonyc h 
w polskiej ustawie karnej, 
8) określonych w art. 232, art. 233 § 1, 1a, 4 i 6, art. 234, art. 235, art. 236 § 1 i art. 239 § 1 Kodeksu karnego, jeżeli 
dotyczą przestępstw, o których mowa w pkt 1– 7, 
9) o których mowa w pkt 1–8 lub, o których mowa w art. 45 § 2 Kodeksu karnego albo art. 33 § 2 Kodeksu karnego 
skarbowego – w celu ujawnienia mienia zagrożonego przepadkiem w związku z tymi przestępstwami 
– gdy inne środki okazały się bezskuteczne albo będą nieprzydatne, sąd, na pisemny wniosek Komendanta Głównego 
Straży Granicznej lub Komendanta BSWSG, po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, albo na pisemny 
wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej, po uzyskaniu pisemnej zgody właściwego prokuratora okręgowego, 
może, w drodze postanowienia, zarządzić kontrolę operacyjną. 
1a. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, przedstawia się wraz z materiałami uzasadniającymi potrzebę zastosowania 
kontroli operacyjnej. 
2. Pisemną zgodę komendantowi oddziału Straży Granicznej, o którym mowa w ust. 1, wydaje prokurator okręgowy 
właściwy ze względu na siedzibę tego komendanta. 
3. Postanowienie, o którym mowa w ust. 1, wydaje sąd okręgowy właściwy miejscowo ze względu na siedzibę org a-
nu Straży Granicznej składającego wniosek. 
4. W przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy mogłoby to spowodować utratę informacji lub zatarcie albo zniszcz e-
nie dowodów przestępstwa: 
1) Komendant Główny Straży Granicznej lub Komendant BSWSG, po uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, 
2) komendant oddziału Straży Granicznej, po uzyskaniu pisemnej zgody prokuratora, o którym mowa w ust. 2, 
może zarządzić kontrolę operacyjną, zwracając się jednocześnie do właściwego miejscowo sądu okręgowego z wnioskiem 
o wydanie postanowienia w tej sprawie. W razie nieudzielenia przez sąd zgody w terminie 5 dni od dnia zarządzenia ko n-
troli operacyjnej, organ zarządzający wstrzymuje kontrolę operacyjną oraz dokonuje protokolarnego, komisyjnego znis z-
czenia materiałów zgromadzonych podczas jej stosowania. 
5. (uchylony)  
6. W przypadku zarządzenia kontroli operacyjnej wobec osoby podejrzanej lub oskarżonego, we wniosku organu 
Straży Granicznej o zarządzenie kontroli operacyjnej zamieszcza się informację o toczącym się wobec tej osoby postęp o-
waniu. 
7. Kontrola operacyjna prowadzona jest niejawnie i polega na: 
1) uzyskiwaniu i utrwalaniu treści rozmów prowadzonych przy użyciu środków technicznych, w tym za pomocą sieci 
telekomunikacyjnych; 
2) uzyskiwaniu i utrwalaniu obrazu lub dźwięku osób z pomieszczeń, środków transportu lub miejsc innych niż miejsca 
publiczne; 
3) uzyskiwaniu i utrwalaniu treści korespondencji, w tym korespondencji prowadzonej za pomocą środków komunik a-
cji elektronicznej; 
4) uzyskiwaniu i utrwalaniu danych zawartych w informatycznych nośnikach danych, telekomunikacyjnych urządz e-
niach końcowych, systemach informatycznych i teleinformatycznych; 
5) uzyskiwaniu dostępu i kontroli zawartości przesyłek. 
  
Dziennik Ustaw – 18 – Poz. 305 
 
7a. Kontroli operacyjnej nie stanowią czynności, o których mowa w ust. 7 pkt 2, polegające na uzyskiwaniu i utrwa-
laniu obrazu w pomieszczeniach, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a. 
7b. Realizacja czynności, o których mowa w ust. 7a, nie wymaga zgody sądu. 
8. Wniosek organu Straży Granicznej, o którym mowa w ust. 1, o zarządzenie przez sąd kontroli operacyjnej po-
winien zawierać w szczególności: 
1) numer sprawy i jej kryptonim; 
2) opis przestępstwa z podaniem jego kwalifikacji prawnej; 
3) okoliczności uzasadniające potrzebę zastosowania kontroli operacyjnej, w tym stwierdzonej bezskuteczności lub 
nieprzydatności innych środków; 
4) dane osoby lub inne dane pozwalające na jednoznaczne określenie podmiotu lub przedmiotu, wobec którego stos o-
wana będzie kontrola operacyjna, ze wskazaniem miejsca lub sposobu jej stosowania; 
5) cel, czas i rodzaj prowadzonej kontroli operacyjnej, o której mowa w ust. 7. 
9. Kontrolę operacyjną zarządza się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Sąd okręgowy może, na pisemny wniosek 
Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta BSWSG lub komendanta oddziału Straży Granicznej, złożony po 
uzyskaniu pisemnej zgody prokuratora, o którym mowa w ust. 1, na okres nie dłuższy niż kolejne 3 miesiące, wydać p o-
stanowienie o jednorazowym przedłużeniu kontroli operacyjnej, jeżeli nie ustały przyczyny zarządzenia tej kontroli. 
10. W uzasadnionych przypadkach, gdy podczas stosowania kontroli operacyjnej pojawią się nowe okoliczności 
istotne dla zapobieżenia lub wykrycia przestępstwa albo ustalenia sprawców i uzyskania dowodów przestępstwa, sąd 
okręgowy, na pisemny wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta BSWSG lub komendanta oddzi a-
łu Straży Granicznej, złożony po uzyskaniu pisemnej zgody prokuratora, o którym mowa w ust. 1, może, również po 
upływie okresów, o których mowa w ust. 9, wydawać kolejne postanowienia o przedłużeniu kontroli operacyjnej na n a-
stępujące po sobie okresy, których łączna długość nie może przekraczać 12 miesięcy. 
10a. Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG albo komendant oddziału Straży Granicznej może 
upoważnić swojego zastępcę do składania wniosków, o których mowa odpowiednio w ust. 1, 4, 9 i 10, lub do zarządzania 
kontroli operacyjnej w trybie ust. 4. 
10b. Wnioski, postanowienia, pisemne zgody i zarządzenia, o których mowa w ust. 1, 4, 9 i 10, w odniesieniu do spraw 
realizowanych przez BSWSG, Komendant BSWSG przekazuje do wiadomości Inspektorowi Nadzoru Wewnętrznego. 
11. Do wniosków, o których mowa w ust. 4, 9 i 10, stosuje się odpowiednio ust. 1a i 8. Sąd przed wydaniem post a-
nowienia, o którym mowa w ust. 1, 4, 9 lub 10, zapoznaje się z materiałami uzasadniającymi wniosek, w szczególności 
zgromadzonymi podczas stosowania kontroli operacyjnej zarządzonej w tej sprawie. 
12. Wnioski, o których mowa w ust. 1, 4, 9 i 10, sąd okręgowy rozpoznaje na posiedzeniu, jednoosobowo, przy 
czym czynności sądu związane z rozpoznaniem tych wniosków są wykonywane w warunkach przewidzianych dla przek a-
zywania, przechowywania i udostępniania informacji niejawnych oraz z odpowiednim zastosowaniem przepisów wyd a-
nych na podstawie art. 181 § 2 Kodeksu postępowania karnego. W posiedzeniu sądu może wziąć udział wyłącznie prok u-
rator i przedstawiciel organu Straży Granicznej wnioskującego o zarządzenie kontroli operacyjnej. 
13. Przedsiębiorca telekomunikacyjny, operator pocztowy oraz usługodawca świadczący usługi drogą elektroniczną 
są obowiązani do zapewnienia na własny koszt warunków technicznych i organizacyjnych umożliwiających prowadzenie 
przez Straż Graniczną kontroli operacyjnej. 
13a. Usługodawca świadczący usługi drogą elektroniczną będący mikroprzedsiębiorcą lub małym przedsiębiorcą 
w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 ) 
zapewnia warunki techniczne i organizacyjne umożliwiające prowadzenie przez Straż Graniczną kontroli operacyjnej 
stosownie do posiadanej infrastruktury. 
14. Kontrola operacyjna powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn jej zarządzenia, najpóźniej je d-
nak z upływem okresu, na który została wprowadzona. 
15. Organ Straży Granicznej, o którym mowa w ust. 1, informuje właściwego prokuratora o wynikach kontroli op e-
racyjnej po jej zakończeniu, a na jego żądanie również o przebiegu tej kontroli. 
16. W przypadku uzyskania dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub mających znaczenie 
dla toczącego się postępowania karnego Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG lub komendant 
oddziału Straży Granicznej przekazuje prokuratorowi, o którym mowa w ust. 1, wszystkie materiały zgromadzone po d-
czas stosowania kontroli operacyjnej. W postępowaniu przed sądem, w odniesieniu do tych materiałów, stosuje się odp o-
wiednio art. 393 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego. 
  
Dziennik Ustaw – 19 – Poz. 305 
 
16a. (uchylony) 
16b. (uchylony)  
16c. (uchylony)  
16d. (uchylony)  
16e. (uchylony)  
16f. W przypadku, gdy materiały, o których mowa w ust. 16: 
1) zawierają informacje, o których mowa w art. 178 Kodeksu postępowania karnego, Komendant Główny Straży Gr a-
nicznej, Komendant BSWSG albo komendant oddziału Straży Granicznej zarządza ich niezwłoczne, komisyjne 
i protokolarne zniszczenie; 
2) mogą zawierać informacje, o których mowa w art. 178a i art. 180 § 3 Kodeksu postępowania karnego, z wyłącze-
niem informacji o przestępstwach, o których mowa w art. 240 § 1 Kodeksu karnego, albo informacje stanowiące  
tajemnice związane z wykonywaniem zawodu lub funkcji, o których mowa w art. 180 § 2 Kodeksu postępowania 
karnego, Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG albo komendant oddziału Straży Granicznej 
przekazuje prokuratorowi te materiały. 
16g. W przypadku, o którym mowa w ust. 16f pkt 2, prokurator niezwłocznie po otrzymaniu materiałów, kieruje je 
do sądu, który zarządził kontrolę operacyjną albo wyraził na nią zgodę w trybie określonym w ust. 4, wraz z wnioskiem o: 
1) stwierdzenie, które z przekazanych materiałów zawierają informacje, o których mowa w ust. 16f pkt 2; 
2) dopuszczenie do wykorzystania w postępowaniu karnym materiałów zawierających informacje stanowiące tajemnice 
związane z wykonywaniem zawodu lub funkcji, o których mowa w art. 180 § 2 Kodeksu postępowania karnego, 
nieobjęte zakazami określonymi w art. 178a i art. 180 § 3 Kodeksu postępowania karnego z wyłączeniem informacji 
o przestępstwach, o których mowa w art. 240 § 1 Kodeksu karnego. 
16h. Sąd, niezwłocznie po złożeniu wniosku przez prokuratora, wydaje postanowienie o dopuszczeniu do wykorz y-
stania w postępowaniu karnym materiałów, o których mowa w ust. 16g pkt 2, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru 
sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu, a także zarządza niezwłoczne znis z-
czenie materiałów, których wykorzystanie w postępowaniu karnym jest niedopuszczalne. 
16i. Na postanowienie sądu w przedmiocie dopuszczenia do wykorzystania w postępowaniu karnym materiałów, 
o których mowa w ust. 16g pkt 2, prokuratorowi przysługuje zażalenie. Do zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy 
Kodeksu postępowania karnego. 
16j. Organ Straży Granicznej jest obowiązany do wykonania zarządzenia sądu o zniszczeniu materiałów, o którym 
mowa w ust. 16h, oraz niezwłocznego, komisyjnego i protokolarnego zniszczenia materiałów, których wykorzystanie 
w postępowaniu karnym jest niedopuszczalne. Organ Straży Granicznej niezwłocznie informuje prokuratora, o którym 
mowa w ust. 16g, o zniszczeniu tych materiałów. 
17. Osobie, w stosunku do której była stosowana kontrola operacyjna, nie udostępnia się materiałów zgromadzonych 
podczas tej kontroli. Przepis nie narusza uprawnień wynikających z art. 321 Kodeksu postępowania karnego. 
17a. Sąd okręgowy, Prokurator Generalny, prokurator okręgowy i organ Straży Granicznej prowadzą rejestry post a-
nowień, pisemnych zgód, wniosków i zarządzeń dotyczących kontroli operacyjnej. Rejestry prowadzi się w formie elektr o-
nicznej, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych. 
18. Organ Straży Granicznej, który wnioskował o zarządzenie kontroli operacyjnej, dokonuje niezwłocznie po z a-
kończeniu kontroli protokolarnego, komisyjnego zniszczenia zgromadzonych podczas stosowania kontroli operacyjnej 
materiałów niezawierających dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub niemających znaczenia 
dla toczącego się postępowania karnego. 
18a. O wydaniu i wykonaniu zarządzenia dotyczącego zniszczenia materiałów, o których mowa w ust. 18, organ 
Straży Granicznej jest obowiązany do niezwłocznego poinformowania prokuratora, o którym mowa w ust. 1. 
19. Na postanowienia sądu, o których mowa w: 
1) ust. 1, 4, 9 i 10 – przysługuje zażalenie organowi Straży Granicznej, który złożył wniosek o wydanie tego postan o-
wienia; 
2) ust. 4 i 16c – przysługuje zażalenie właściwemu prokuratorowi, o którym mowa w ust. 1. 
Do zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. 
  
Dziennik Ustaw – 20 – Poz. 305 
 
20. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, ministrem właśc i-
wym do spraw łączności oraz ministrem właściwym do spraw informatyzacji, określi, w drodze rozporządzenia, sposób 
dokumentowania kontroli operacyjnej oraz przechowywania i przekazywania wniosków i zarządzeń, a także przechow y-
wania, przekazywania oraz przetwarzania i niszczenia materiałów uzyskanych podczas stosowania tej kontroli, uwzglę d-
niając potrzebę zapewnienia niejawnego charakteru podejmowanych czynności i uzyskanych materiałów oraz wzory st o-
sowanych druków i rejestrów. 
Art. 9f. 1. W sprawach o przestępstwa: 
1) określone w art. 228 i art. 229 Kodeksu karnego, popełnione przez funkcjonariuszy i pracowników Straży Granicznej 
w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, a także funkcjonariuszy i pracowników Policji i Służby 
Ochrony Państwa lub strażaków Państwowej Straży Pożarnej w przypadku, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 4a, 
1a) określone w art. 229 Kodeksu karnego, popełnione przez osoby niebędące funkcjonariuszami lub pracownikami 
Straży Granicznej w związku z wykonywaniem czynności służbowych przez funkcjonariuszy lub pracowników Str a-
ży Granicznej, a także funkcjonariuszy i pracowników Policji i Służby Ochrony Państwa lub strażaków Państwowej 
Straży Pożarnej w przypadku, o którym mowa w art. 1 ust. 2 pkt 4a, 
2) określone w art. 163 § 1, art. 164 § 1, art. 165 § 1, art. 166 § 1 i 2, art. 167, art. 168, art. 171, art. 172, art. 173 § 1, 
art. 258, art. 264 § 2 i 3, art. 270a § 1 i 2, art. 271a § 1 i 2 oraz art. 277a § 1 Kodeksu karnego, 
2a) określone w art. 264a Kodeksu karnego oraz art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wyk o-
nywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
2b) określone w art. 189a Kodeksu karnego i w art. 8 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające 
Kodeks karny, 
2c) określone w art. 270–276 Kodeksu karnego dotyczące wiarygodności dokumentów uprawniających do przekraczania 
granicy państwowej, dokumentów uprawniających do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub dokume n-
tów wymaganych do ich wydania, 
3) określone w art. 86, 87 i art. 91 Kodeksu karnego skarbowego, 
4) pozostające w związku z przemieszczaniem przez granicę państwową wyrobów akcyzowych podlegających ob o-
wiązkowi oznaczania znakami akcyzy, jak również przedmiotów określonych w przepisach o broni i amunicji, 
o materiałach wybuchowych oraz o prekursorach materiałów wybuchowych podlegających ograniczeniom, a także 
o przeciwdziałaniu narkomanii, 
5) ścigane na mocy umów międzynarodowych 
– czynności operacyjno-rozpoznawcze, zmierzające do sprawdzenia uzyskanych wcześniej wiarygodnych informacji 
o przestępstwie oraz ustalenia sprawców i uzyskania dowodów przestępstwa, mogą polegać na dokonaniu w sposób ni e-
jawny nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo których 
wytwarzanie, posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, a także przyjęciu lub wręczeniu korzyści majątkowej. 
2. Czynności operacyjno-rozpoznawcze, o których mowa w ust. 1, mogą polegać także na złożeniu propozycji nab y-
cia, zbycia lub przejęcia przedmiotów pochodzących z przestępstwa, ulegających przepadkowi, albo których wytwarzanie, 
posiadanie, przewożenie lub którymi obrót są zabronione, a także przyjęcia lub wręczenia korzyści majątkowej. 
3. Komendant Główny Straży Granicznej w sprawach o przestępstwa, o których mowa w ust. 1 pkt 1–2 w odniesie-
niu do funkcjonariuszy i pracowników BSWSG oraz w sprawach o przestępstwa, o których mowa w ust. 1 pkt 2a, 2b, 2c 
i 3–5, Komendant BSWSG w sprawach o przestępstwa, o których mowa w ust. 1 pkt 1–2, a komendant oddziału Straży 
Granicznej w sprawach o przestępstwa, o których mowa w ust. 1 pkt 2–5, może zarządzić, na czas określony, czynności, 
o których mowa w ust. 1 i 2, po uzyskaniu pisemnej zgody prokuratora okręgowego właściwego ze względu na siedzibę 
organu Straży Granicznej zarządzającego te czynności, którego na bieżąco informuje o ich wynikach. Prokurator może 
zarządzić zaniechanie czynności w każdym czasie. 
3a. Przed wydaniem pisemnej zgody prokurator zapoznaje się z materiałami uzasadniającymi przeprowadzenie czy n-
ności, o których mowa w ust. 1 i 2. 
4. Czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, zarządza się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Komendant Główny 
Straży Granicznej, Komendant BSWSG lub komendant oddziału Straży Granicznej może, po uzyskaniu pisemnej zgody 
właściwego prokuratora, o którym mowa w ust. 3, jednorazowo przedłużyć stosowanie czynności na okres nie dłuższy niż 
kolejne 3 miesiące, jeżeli nie ustały przyczyny ich zarządzenia. Przepis ust. 3a stosuje się odpowiednio. 
  
Dziennik Ustaw – 21 – Poz. 305 
 
4a. W uzasadnionych przypadkach, gdy podczas stosowania czynności, o których mowa w ust. 1, pojawią się nowe 
okoliczności istotne dla sprawdzenia uzyskanych wcześniej, wiarygodnych informacji o przestępstwie oraz ustalenia 
sprawców i uzyskania dowodów przestępstwa, Komendant Główny Straży Granicznej w sprawach o przestępstwa, 
o których mowa w ust. 1, Komendant BSWSG w sprawach o przestępstwa, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 1a, 
a komendant oddziału Straży Granicznej w sprawach o przestępstwa, o których mowa w ust. 1 pkt 2–5, może, po uzysk a-
niu pisemnej zgody właściwego prokuratora, zarządzić kontynuowanie czynności przez czas oznaczony również po upł y-
wie okresów, o których mowa w ust. 4. 
5. Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą być stosowane środki techniczne umożliwiające 
uzyskiwanie i utrwalanie treści informacji, w tym obrazu lub dźwięku. 
5a. Zarządzenia, pisemne zgody i wnioski, o których mowa w ust. 3, 4 i 4a w odniesieniu do spraw realizowanych 
przez BSWSG, Komendant BSWSG przekazuje do wiadomości Inspektorowi Nadzoru Wewnętrznego. 
6. W przypadku uzyskania dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub mających znaczenie dla 
toczącego się postępowania karnego Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG lub komendant oddzi a-
łu Straży Granicznej przekazuje właściwemu prokuratorowi okręgowemu, o którym mowa w ust. 3, wszystkie materiały 
zgromadzone podczas stosowania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2. W postępowaniu przed sądem, w odniesieniu 
do tych materiałów, stosuje się odpowiednio art. 393 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego. 
6a. Zgromadzone podczas wykonywania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, materiały niezawierające dowodów 
pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub dowodów mających znaczenie dla toczącego się postępowania 
karnego podlegają niezwłocznemu, protokolarnemu i komisyjnemu zniszczeniu. Zniszczenie materiałów zarządza organ 
Straży Granicznej, który wnioskował o zarządzenie czynności. 
6b. O wydaniu i wykonaniu zarządzenia dotyczącego zniszczenia materiałów, o których mowa w ust. 6a, organ Str a-
ży Granicznej jest obowiązany do niezwłocznego poinformowania właściwego prokuratora, o którym mowa w ust. 3. 
7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, określi, w drodze 
rozporządzenia, sposób przeprowadzania i dokumentowania czynności, o których mowa w ust. 1 i 2, przechowywania, 
przekazywania oraz przetwarzania i niszczenia materiałów uzyskanych podczas tych czynności, uwzględniając potrzebę 
zapewnienia niejawnego charakteru podejmowanych czynności i uzyskanych materiałów, oraz wzory stosowanych 
druków i rejestrów. 
Art. 9g. 1. Przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych podejmowanych w celu udokumentowania 
przestępstw, o których mowa w art. 9e ust. 1, albo ustalenia tożsamości osób uczestniczących w tych przestępstwach lub 
przejęcia przedmiotów przestępstwa Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG lub komendant oddziału 
Straży Granicznej może zarządzić niejawne nadzorowanie wytwarzania, przemieszczania, przechowywania i obrotu 
przedmiotami przestępstwa, jeżeli nie stworzy to zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego. 
2. O zarządzeniu, o którym mowa w ust. 1, zawiadamia się niezwłocznie właściwego ze względu na siedzibę organu 
zawiadamiającego prokuratora okręgowego, który może nakazać zaniechanie czynności w każdym czasie. 
2a. Zarządzenia, o których mowa w ust. 1, oraz informacja o nakazie zaniechania czynności, o którym mowa 
w ust. 2, w odniesieniu do spraw realizowanych przez BSWSG, Komendant BSWSG przekazuje do wiadomości Inspekt o-
rowi Nadzoru Wewnętrznego. 
3. Organ Straży Granicznej, o którym mowa w ust. 1, bieżąco informuje prokuratora okręgowego, o którym mowa 
w ust. 2, o wynikach przeprowadzonych czynności. 
4. Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w ust. 1, mogą być stosowane środki techniczne umożliwiające 
uzyskiwanie i utrwalanie treści informacji, w tym obrazu lub dźwięku. 
5. Stosownie do zarządzenia, o którym mowa w ust. 1, organy i instytucje publiczne oraz przedsiębiorcy są obowi ą-
zani dopuścić do dalszego przewozu przesyłki zawierające przedmioty przestępstwa w stanie nienaruszonym lub po ich 
usunięciu albo zastąpieniu w całości lub w części. 
6. W przypadku uzyskania dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego lub mających znaczenie dla 
toczącego się postępowania karnego Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG lub komendant oddzi a-
łu Straży Granicznej przekazuje prokuratorowi okręgowemu, o którym mowa w ust. 2, wszystkie materiały zgromadzone 
podczas stosowania czynności, o których mowa w ust. 1. W postępowaniu przed sądem, w odniesieniu do tych materi a-
łów, stosuje się odpowiednio art. 393 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego. 
7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze ro z-
porządzenia, sposób przeprowadzania i dokumentowania czynności, o których mowa w ust. 1, uwzględniając potrzebę 
zapewnienia niejawnego charakteru podejmowanych czynności i uzyskanych materiałów oraz wzory stosowanych druków 
i rejestrów. 
  
Dziennik Ustaw – 22 – Poz. 305 
 
Art. 10. 1. Komendant placówki Straży Granicznej koordynuje działania organów, służb i instytucji funkcjonujących 
w przejściach granicznych w zakresie, o którym mowa w art. 9 ust. 1. 
2. Komendant placówki Straży Granicznej w celu zapewnienia bezpieczeństwa i przeciwdziałania zagrożeniom 
w komunikacji lotniczej, w uzasadnionych przypadkach, występuje do zarządzającego lotniskiem z wnioskiem o bez-
zwłoczne uniemożliwienie wykonywania pracy lub czynności zleconych osobom wykonującym zadania związane z kon-
trolą bezpieczeństwa w portach lotniczych. 
3. Komendant oddziału Straży Granicznej w przypadku powzięcia wiadomości o wszczęciu postępowania karnego 
o przestępstwo umyślne przeciwko osobie, o której mowa w ust. 2, wykonującej zadania związane z kontrolą bezpiecze ń-
stwa w portach lotniczych lub o tym, że osoba ta wykonywała obowiązki służbowe znajdując się w stanie po użyciu alk o-
holu, środka odurzającego lub innej podobnie działającej substancji lub środka, niezwłocznie przekazuje tę wiadomość 
komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu miejscowo w sprawie wykreślenia tej osoby z listy kwalifikowanych 
pracowników ochrony fizycznej lub kwalifikowanych pracowników zabezpieczenia technicznego, zgodnie z przepisami 
ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2018 r. poz. 2142 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 1495 ). 
4. Komendant wojewódzki Policji informuje komendanta oddziału Straży Granicznej o wykreśleniu z listy kwalif i-
kowanych pracowników ochrony fizycznej lub kwalifikowanych pracowników zabezpieczenia technicznego osoby, 
o której komendant oddziału Straży Granicznej przekazał wiadomość, o której mowa w ust. 3. 
5. Komendant Główny Straży Granicznej zawiadamia niezwłocznie ministra właściwego do spraw wewnętrznych 
o powzięciu wiadomości o zaistnieniu przesłanek, o których mowa w art. 22 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie 
osób i mienia, związanych z wykonywaniem przez przedsiębiorców działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony 
osób i mienia. 
Art. 10a.9) 1. Straż Graniczna w celu realizacji ustawowych zadań jest uprawniona do przetwarzania informacji, 
w tym danych osobowych, oraz ich wymiany z właściwymi organami i instytucjami Unii Europejskiej oraz innych 
państw, a także organizacjami międzynarodowymi, w tym z Międzynarodową Organizacją Policji Kryminalnej – Interpol. 
2. Straż Graniczna przetwarza dane osobowe w zakresie niezbędnym do realizacji ustawowych zadań lub wykon y-
wania uprawnień związanych z zapobieganiem i zwalczaniem przestępstw oraz przestępstw skarbowych, a także wykr o-
czeń oraz wykroczeń skarbowych, w tym dane osobowe, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. 
o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, przy czym 
dane dotyczące kodu genetycznego obejmują informacje wyłącznie o niekodującej części DNA. 
3. Danych osobowych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osob o-
wych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, nie pobiera się, w przypadku gdy nie 
mają one przydatności wykrywczej, dowodowej lub identyfikacyjnej. 
4. Straż Graniczna przetwarza dane osobowe w zakresie niezbędnym do realizacji ustawowych zadań lub wyko-
nywania uprawnień związanych z prowadzeniem postępowań administracyjnych, dokonywaniem kontroli granicznej, 
realizacją czynności administracyjno-porządkowych oraz innych kontroli albo czynności, do prowadzenia których fun k-
cjonariusze Straży Granicznej są uprawnieni na podstawie ustaw, w tym mają prawo przetwarzać dane osobowe, 
o których mowa w art. 9 i art. 10 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego 
przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. 
UE L 119 z 04.05.2016, str. 1 z późn. zm.10)), zwanego dalej „rozporządzeniem (UE) nr 2016/679”, z wyłączaniem d a-
nych dotyczących kodu genetycznego. 
5. W przypadku podejrzanych Straż Graniczna w celach, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 5c lit. b, pobiera: 
1) wymazy ze śluzówki policzków oraz imiona, nazwiska lub pseudonimy, imiona i nazwiska rodowe rodziców tych 
osób, datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania, numer PESEL, obywatelstwo i płeć; 
2) odciski linii papilarnych palców i dłoni oraz imiona, nazwiska lub pseudonimy, imiona i nazwiska rodowe  
rodziców tych osób, datę i miejsce urodzenia, oznaczenie i cechy identyfikacyjne dokumentu tożsamości, adres z a-
mieszkania, numer PESEL, obywatelstwo i płeć, oznaczenie i numer sprawy, miejsce i powód daktyloskopowania, 
obrazy odcisków linii papilarnych, rodzaj rejestracji, datę rejestracji. 
6. Przetwarzanie danych osobowych przez Straż Graniczną w celach, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 
14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestę p-
czości, odbywa się na podstawie ustawy, prawa Unii Europejskiej oraz postanowień umów międzynarodowych. 
                                                           
9) W brzmieniu ustalonym przez art. 59 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
10) Zmiana wymienionego rozporządzenia została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2. 
  
Dziennik Ustaw – 23 – Poz. 305 
 
7. Straż Graniczna, podejmując działania na podstawie informacji, w tym danych osobowych, przetwarzanych przez 
Międzynarodową Organizację Policji Kryminalnej – Interpol może wystąpić o przekazanie informacji uzupełniających, 
w zakresie umożliwiającym wykonanie tych działań. Wymiana informacji uzupełniających odbywa się za pośrednictwem 
komórki organizacyjnej Komendy Głównej Policji wyznaczonej do wykonywania zadań Krajowego Biura Interpolu. 
8. Straż Graniczna, w zakresie swojej właściwości, przetwarza informacje, w tym dane osobowe, uzyskane ze zbi o-
rów danych prowadzonych przez inne służby, instytucje państwowe oraz organy władzy publicznej. Służby, instytucje 
państwowe oraz organy władzy publicznej są obowiązane do nieodpłatnego udostępnienia Straży Granicznej informacji, 
w tym danych osobowych. W szczególności Straż Graniczna jest uprawniona do uzyskiwania informacji, w tym danych 
osobowych: 
1) gromadzonych w administrowanych przez nich zbiorach danych lub rejestrach; 
2) uzyskanych przez te służby lub organy w wyniku wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym pr o-
wadzonej kontroli operacyjnej. 
9. Podmioty, o których mowa w ust. 8, mogą wyrazić pisemną zgodę na udostępnianie danych zgromadzonych 
w zbiorach danych jednostkom organizacyjnym Straży Granicznej, w drodze teletransmisji, bez konieczności składania 
wniosku pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej, jeżeli jednostki te spełniają łącznie następujące warunki: 
1) posiadają urządzenia umożliwiające odnotowanie w systemie, kto, kiedy, w jakim celu oraz jakie dane uzyskał; 
2) posiadają zabezpieczenia techniczne i organizacyjne uniemożliwiające wykorzystanie danych niezgodnie z celem ich 
uzyskania; 
3) jest to uzasadnione specyfiką lub zakresem wykonywanych zadań albo prowadzonej działalności. 
10. Przetwarzanie informacji, w tym danych osobowych, przez Straż Graniczną może mieć charakter niejawny, o d-
bywać się bez zgody i wiedzy osoby, której dotyczą, oraz z wykorzystaniem środków technicznych. 
11. Komendant Główny Straży Granicznej jest administratorem danych osobowych przetwarzanych przez Straż Gr a-
niczną w celu realizacji ustawowych zadań. 
12. Komendant Główny Straży Granicznej może upoważnić do przetwarzania danych osobowych, o których mowa 
w ust. 11, komendantów oddziałów Straży Granicznej, Komendanta BSWSG, komendantów ośrodków szkolenia Straży 
Granicznej, komendantów ośrodków Straży Granicznej oraz kierowników komórek organizacyjnych Komendy Głównej 
Straży Granicznej. 
13. Komendant Główny Straży Granicznej może upoważnić osoby, o których mowa w ust. 12, do udzielania 
i cofania, w jego imieniu, upoważnień do przetwarzania danych osobowych, o których mowa w ust. 11, podległym im 
pracownikom i funkcjonariuszom Straży Granicznej. 
14. Wyłączenia wynikające z przepisów o ochronie danych osobowych nie naruszają prawa osoby do ubiegania się 
o informacje jej dotyczące, w formie podania o zaświadczenie, jeżeli osoba wykaże interes prawny w urzędowym p o-
twierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. 
15. Straż Graniczna udostępnia właściwym podmiotom informacje, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 9, w tym dane 
osobowe, na wniosek przekazany pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej, który powinien zawierać podstawę 
prawną, przeznaczenie oraz wskazanie, w zależności od rodzaju informacji, jakie mają zostać udostępnione, przedziału 
czasowego podlegającego sprawdzeniu, danych osoby, pojazdu, dokumentu podlegających sprawdzeniu, a także podpis 
upoważnionej osoby. 
16. Przepisu ust. 15 nie stosuje się do udostępniania informacji, w tym danych osobowych, podmiotom występuj ą-
cym o ich przekazanie w związku z wykonywaniem przez te podmioty czynności operacyjno-rozpoznawczych lub prow a-
dzeniem postępowań przygotowawczych. 
17. Udostępnianie informacji, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 9, w tym danych osobowych, może nastąpić w dro-
dze teletransmisji, bez konieczności składania pisemnego wniosku, jeżeli odrębne przepisy dotyczące zadań i uprawnień 
podmiotów, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 9, przewidują taką możliwość, podmioty spełniają określone w tych prz e-
pisach warunki, a Komendant Główny Straży Granicznej wyrazi pisemną zgodę w postaci papierowej lub elektronicznej 
na taki sposób udostępnienia informacji, w tym danych osobowych. 
  
  
Dziennik Ustaw – 24 – Poz. 305 
 
18. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze ro z-
porządzenia, sposób pobierania wymazów ze śluzówki policzków, gromadzenia odcisków linii papilarnych oraz zdjęć 
sygnalitycznych osób podejrzanych lub podejrzanych o popełnienie przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, osób 
o nieustalonej tożsamości lub osób usiłujących ukryć swoją tożsamość, warunki przechowywania, wykorzystania i sposób 
ich przekazywania innym organom uprawnionym na podstawie przepisów odrębnych, a także wzory wykorzystywanych 
dokumentów, uwzględniając przypadki i sposoby pobierania odcisków linii papilarnych, przeprowadzania wywiadu da k-
tyloskopijnego oraz wykonywania zdjęć sygnalitycznych, a także kierując się potrzebą ochrony tych danych przed nie-
uprawnionym dostępem.  
Art. 10aa. 1. Wykonując czynności, o których mowa w art. 9 ust. 1, zlecone przez właściwe organy państwowe, 
Straż Graniczna posiada bezpośredni dostęp w celu wglądu do informacji o osobach poszukiwanych, o których mowa 
w art. 20 ust. 2a pkt 5  ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161, z późn. zm.11)). 
2. Straż Graniczna informuje Policję o odnalezieniu osoby poszukiwanej oraz może wnioskować o przekazanie przez 
Policję informacji uzupełniających lub dokumentów, w zakresie umożliwiającym wykonanie czynności zleconych przez 
właściwe organy państwowe. 
3. Policja przekazuje na wniosek Straży Granicznej informacje uzupełniające lub dokumenty we wnioskowanym 
przez Straż Graniczną zakresie. 
4. Bezpośredni dostęp, o którym mowa w ust. 1, uzyskuje się za pomocą systemów teleinformatycznych. 
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób informowania Policji 
o odnalezieniu przez Straż Graniczną osób poszukiwanych, o których mowa w art. 20 ust. 2a pkt 5 ustawy z dnia 
6 kwietnia 1990 r. o Policji, oraz sposób przekazywania przez Policję informacji o aktualności czynności zleconych przez 
właściwe organy państwowe oraz innych informacji uzupełniających lub dokumentów, uwzględniając sprawną 
i skuteczną realizację czynności zleconych, a także konieczność zapewnienia zupełności i przejrzystości przekazywanych 
informacji i dokumentów. 
Art. 10b. 1.12) W celu zapobiegania lub wykrywania przestępstw oraz przestępstw skarbowych Straż Graniczna m o-
że uzyskiwać dane niestanowiące treści odpowiednio, przekazu telekomunikacyjnego, przesyłki pocztowej albo przekazu 
w ramach usługi świadczonej drogą elektroniczną, określone w: 
1) art. 180c i art. 180d ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 2460), zwane 
dalej „danymi telekomunikacyjnymi”, 
2) art. 82 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. 
poz. 1051, 1495 i 2005), zwane dalej „danymi pocztowymi”, 
3) art. 18 ust. 1–5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2019 r. poz. 123 
i 730), zwane dalej „danymi internetowymi” 
– oraz może je przetwarzać bez wiedzy i zgody osoby, której dotyczą. 
2. Przedsiębiorca telekomunikacyjny, operator pocztowy lub usługodawca świadczący usługi drogą elektroniczną 
udostępnia nieodpłatnie dane, o których mowa w ust. 1: 
1) funkcjonariuszowi wskazanemu w pisemnym wniosku Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta 
BSWSG lub komendanta oddziału Straży Granicznej albo osoby przez nich upoważnionej; 
2) na ustne żądanie funkcjonariusza posiadającego pisemne upoważnienie osób, o których mowa w pkt 1; 
3) za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnej funkcjonariuszowi posiadającemu pisemne upoważnienie osób, 
o których mowa w pkt 1. 
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, udostępnianie danych, o których mowa w ust. 1, odbywa się bez 
udziału pracowników przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, operatora pocztowego lub usługodawcy świadczącego usługi 
drogą elektroniczną lub przy niezbędnym ich udziale, jeżeli możliwość taka jest przewidziana w porozumieniu zawartym 
pomiędzy Komendantem Głównym Straży Granicznej a tym podmiotem. 
4. Udostępnienie Straży Granicznej danych, o których mowa w ust. 1, może nastąpić za pośrednictwem sieci tele-
komunikacyjnej, jeżeli: 
1) wykorzystywane sieci telekomunikacyjne zapewniają: 
a) możliwość ustalenia osoby uzyskującej dane, ich rodzaju oraz czasu, w którym zostały uzyskane, 
b) zabezpieczenie techniczne i organizacyjne uniemożliwiające osobie nieuprawnionej dostęp do danych; 
2) jest to uzasadnione specyfiką lub zakresem zadań wykonywanych przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej 
albo prowadzonych przez nie czynności. 
                                                           
11) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 125, 1091, 1556, 1608, 1635, 1726 i 2020. 
12) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 59 pkt 6 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 25 – Poz. 305 
 
5. Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG i komendant oddziału Straży Granicznej prowadzą 
rejestry wystąpień o uzyskanie danych telekomunikacyjnych, pocztowych i internetowych zawierające informacje ident y-
fikujące jednostkę organizacyjną Straży Granicznej i funkcjonariusza uzyskującego te dane, ich rodzaj, cel uzyskania oraz 
czas, w którym zostały uzyskane. Rejestry prowadzi się w formie elektronicznej, z zachowaniem przepisów o ochronie 
informacji niejawnych. 
6. Dane, o których mowa w ust. 1, które mają znaczenie dla postępowania karnego, Komendant Główny Straży Gr a-
nicznej, Komendant BSWSG lub komendant oddziału Straży Granicznej przekazują prokuratorowi właściwemu miejsc o-
wo lub rzeczowo. Prokurator podejmuje decyzję o zakresie i sposobie wykorzystania przekazanych danych. 
7. Dane, o których mowa w ust. 1, które nie mają znaczenia dla postępowania karnego, podlegają niezwłocznemu, 
komisyjnemu i protokolarnemu zniszczeniu. 
8.13) Dane, o których mowa w ust. 1, pobiera się i udostępnia się także organom ścigania państw członkowskich Unii 
Europejskiej i innych państw, agencjom Unii Europejskiej zajmującym się zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości 
oraz Międzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej – Interpol na ich wniosek, jeżeli następuje to w celu wykrywania 
przestępstw oraz ścigania ich sprawców albo w celu ratowania życia i zdrowia ludzkiego. 
Art. 10ba.  1. Kontrolę nad uzyskiwaniem przez Straż Graniczną danych telekomunikacyjnych, pocztowych lub intern e-
towych sprawuje sąd okręgowy właściwy dla siedziby składającego wniosek organu Straży Granicznej. 
2. Organ Straży Granicznej, który wystąpił z wnioskiem, przekazuje, z zachowaniem przepisów o ochronie inform a-
cji niejawnych, sądowi okręgowemu, o którym mowa w ust. 1, w okresach półrocznych, sprawozdanie obejmujące: 
1) liczbę przypadków pozyskania w okresie sprawozdawczym danych telekomunikacyjnych, pocztowych lub intern e-
towych oraz rodzaj tych danych; 
2) kwalifikacje prawne czynów, w związku z zaistnieniem których wystąpiono o dane telekomunikacyjne, pocztowe lub 
internetowe. 
3. W ramach kontroli, o której mowa w ust. 1, sąd okręgowy może zapoznać się z materiałami uzasadniającymi 
udostępnienie Straży Granicznej danych telekomunikacyjnych, pocztowych lub internetowych. 
4. Sąd okręgowy informuje organ Straży Granicznej o wyniku kontroli w terminie 30 dni od jej zakończenia. 
5. Kontroli, o której mowa w ust. 1, nie podlega uzyskiwanie danych na podstawie art. 10bb ust. 1. 
Art. 10bb.  1.14) W celu zapobiegania lub wykrywania przestępstw oraz przestępstw skarbowych Straż Graniczna 
może uzyskiwać dane: 
1) z wykazu, o którym mowa w art. 179 ust. 9 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne, 
2) o których mowa w art. 161 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne, 
3) w przypadku użytkownika, który nie jest osobą fizyczną numer zakończenia sieci oraz siedzibę lub miejsce wyk o-
nywania działalności gospodarczej, firmę lub nazwę i formę organizacyjną tego użytkownika, 
4) w przypadku stacjonarnej publicznej sieci telekomunikacyjnej – także nazwę miejscowości oraz ulicy, przy której 
znajduje się zakończenie sieci, udostępnione użytkownikowi 
– oraz może je przetwarzać bez wiedzy i zgody osoby, której dotyczą. 
2.15) Do udostępniania i przetwarzania danych, o których mowa w ust. 1, przepisy art. 10b ust. 2–8 stosuje się.  
Art. 10c. 1. Jeżeli jest to konieczne dla skutecznego zapobieżenia przestępstwom określonym w art. 9e ust. 1 lub ich 
wykrycia albo ustalenia sprawców i uzyskania dowodów, Straż Graniczna może korzystać z informacji dotyczących 
umów ubezpieczenia, a w szczególności z przetwarzanych przez zakłady ubezpieczeń danych podmiotów, w tym osób, 
które zawarły umowę ubezpieczenia, a także przetwarzanych przez banki informacji stanowiących tajemnicę bankową oraz 
informacji dotyczących umów o rachunek papierów wartościowych, umów o rachunek pieniężny, umów ubezpieczenia 
lub innych umów dotyczących obrotu instrumentami finansowymi, a w szczególności z przetwarzanych przez uprawnione 
podmioty danych osób, które zawarły takie umowy. 
                                                           
13) Dodany przez art. 59 pkt 6 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
14) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 59 pkt 7 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
15) W brzmieniu ustalonym przez art. 59 pkt 7 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 26 – Poz. 305 
 
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do: 
1) spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych; 
2) podmiotów wykonujących działalność na podstawie ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 312 ); 
3) podmiotów wykonujących działalność ubezpieczeniową; 
4) funduszy inwestycyjnych oraz alternatywnych spółek inwestycyjnych; 
5) podmiotów wykonujących działalność w zakresie obrotu papierami wartościowymi i innymi instrumentami finan-
sowymi na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2018 r. 
poz. 2286, z późn. zm.16)). 
3. Informacje i dane, o których mowa w ust. 1, oraz informacje związane z przekazywaniem tych informacji i danych 
podlegają ochronie przewidzianej w przepisach o ochronie informacji niejawnych i mogą być udostępniane jedynie fun k-
cjonariuszom prowadzącym czynności w danej sprawie i ich przełożonym, uprawnionym do sprawowania nadzoru nad 
prowadzonymi przez nich w tej sprawie czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi. Akta zawierające te informacje i dane 
udostępnia się ponadto wyłącznie sądom i prokuratorom, jeżeli następuje to w celu ścigania karnego. 
4. Informacje i dane, o których mowa w ust. 1, udostępnia się na podstawie postanowienia wydanego na pisemny 
wniosek Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta BSWSG albo komendanta oddziału Straży Granicznej 
przez sąd okręgowy właściwy miejscowo ze względu na siedzibę organu Straży Granicznej składającego wniosek. 
5. Wniosek, o którym mowa w ust. 4, powinien zawierać: 
1) numer sprawy i jej kryptonim, jeżeli został jej nadany; 
2) opis przestępstwa z podaniem jego kwalifikacji prawnej; 
3) okoliczności uzasadniające potrzebę udostępnienia informacji i danych; 
4) wskazanie podmiotu, którego informacje i dane dotyczą; 
5) podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji i danych; 
6) rodzaj i zakres informacji i danych. 
6. Po rozpatrzeniu wniosku sąd, w drodze postanowienia, wyraża zgodę na udostępnienie informacji i danych wsk a-
zanego podmiotu, określając ich rodzaj, zakres oraz podmiot obowiązany do ich udostępnienia, albo odmawia udzielenia 
zgody na udostępnienie informacji i danych. Przepis art. 9e ust. 12 stosuje się odpowiednio. 
7. Na postanowienie sądu, o którym mowa w ust. 6, przysługuje zażalenie organowi Straży Granicznej wnioskuj ą-
cemu o wydanie postanowienia. Do zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. 
8. W przypadku wyrażenia przez sąd zgody na udostępnienie informacji, uprawniony przez sąd organ Straży Gr a-
nicznej pisemnie informuje podmiot obowiązany do udostępnienia informacji i danych o rodzaju i zakresie informacji 
i danych, które mają być udostępnione, podmiocie, którego informacje i dane dotyczą, oraz o osobie funkcjonariusza 
upoważnionego do ich odbioru. Do pisemnej informacji dołącza się postanowienie sądu. 
9. W terminie do 120 dni od dnia przekazania informacji i danych, o których mowa w ust. 1, Straż Graniczna, z za-
strzeże
niem ust. 10 i 11, informuje podmiot, o którym mowa w ust. 5 pkt 4, o postanowieniu sądu wyrażającym zgodę na 
udostępnienie informacji i danych. 
10. Sąd, który wydał postanowienie o udostępnieniu informacji i danych, na wniosek Komendanta Głównego Straży 
Granicznej lub w odniesieniu do spraw realizowanych przez BSWSG na wniosek Komendanta BSWSG, złożony po 
uzyskaniu pisemnej zgody Prokuratora Generalnego, może odroczyć, w drodze postanowienia, na czas oznaczony, 
z możliwością dalszego przedłużania, obowiązek, o którym mowa w ust. 9, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że 
poinformowanie podmiotu, o którym mowa w ust. 5 pkt 4, może zaszkodzić wynikom podjętych czynności operacyjno-
-rozpoznawczych. Przepis art. 9e ust. 12 stosuje się odpowiednio. 
11. Jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 9 lub 10, zostało wszczęte postępowanie przygotowawcze, podmiot 
wskazany w ust. 5 pkt 4 jest powiadamiany o postanowieniu sądu o udostępnieniu informacji i danych przez prokuratora 
lub, na jego polecenie, przez Straż Graniczną przed zamknięciem postępowania przygotowawczego albo niezwłocznie po 
jego umorzeniu. 
                                                           
16) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 201 8 r. poz. 2243 i 2244 oraz z 2019 r. poz. 730, 875, 
1655, 1798 i 2217. 
  
Dziennik Ustaw – 27 – Poz. 305 
 
12. Jeżeli informacje i dane, o których mowa w ust. 1, nie dostarczyły podstaw do wszczęcia postępowania przyg o-
towawczego, organ wnioskujący o wydanie postanowienia pisemnie zawiadamia o tym podmiot, który informacje i dane 
przekazał. 
13. Materiały zgromadzone w trybie, o którym mowa w ust. 1–10, niezawierające informacji potwierdzających zais t-
nienie przestępstwa podlegają niezwłocznemu, protokolarnemu, komisyjnemu zniszczeniu. Zniszczenie materiałów zarz ą-
dza organ Straży Granicznej, który wnioskował o udostępnienie informacji i danych. 
14. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkody wyrządzone naruszeniem przepisów ust. 3 na zasadach okreś-
lonych w Kodeksie cywilnym. 
Art. 10d. 1. Straż Graniczna prowadzi kontrolę, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 13a, w celu ustalenia stanu faktycz-
nego w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia 
działalności gospodarczej przez cudzoziemców oraz powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom. 
2. Kontrolę przeprowadzają funkcjonariusze Straży Granicznej pełniący służbę w jednostkach organizacyjnych Str a-
ży Granicznej, na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, zwanego dalej „upoważnieniem”, wystawionego 
przez właściwego komendanta. Upoważnienie okazuje się przed rozpoczęciem kontroli. 
3. Upoważnienie zawiera wskazanie podstawy prawnej, oznaczenie organu kontroli, datę i miejsce wystawienia, imię 
i nazwisko funkcjonariusza Straży Granicznej uprawnionego do wykonywania kontroli oraz numer jego legitymacji słu ż-
bowej, nazwę i adres kontrolowanego, określenie zakresu przedmiotowego kontroli, wskazanie daty rozpoczęcia i przewi-
dywanego terminu zakończenia kontroli, podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska 
lub funkcji oraz pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego. 
4. W przypadku podejrzenia, że przepisy w zakresie, o którym mowa w ust. 1, nie są przestrzegane, i okoliczności 
faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli, kontrole przeprowadza się na podstawie legitymacji służbowych. 
Kontrolowanemu doręcza się upoważnienie nie później niż w terminie 7 dni od podjęcia kontroli. W przypadku kontroli, 
na podstawie legitymacji służbowych, kontrolowany ma obowiązek wskazać adres do doręczeń. W przypadku braku  
takiego adresu lub gdy wskazany adres okazał się nieprawdziwy, upoważnienie złożone do akt kontroli uznaje się za d o-
ręczone. 
5. Kontrolą mogą być objęci pracodawcy, przedsiębiorcy niezatrudniający pracownika i inne instytucje, a także 
w przypadku uzasadnionego podejrzenia naruszenia przepisów, o których mowa w ust. 1, osoby fizyczne. 
6. Kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego oraz w innych miejscach wykonywania pracy lub prow a-
dzenia działalności gospodarczej, a także w miejscu przechowywania wszelkich dokumentów związanych z zatrudni e-
niem, powierzeniem pracy lub prowadzeniem działalności gospodarczej. 
7. Podczas wykonywania kontroli funkcjonariusze mogą korzystać z pomieszczeń do pracy kontrolowanego. Jeżeli 
przeprowadzenie czynności kontrolnych tego wymaga, mogą one być przeprowadzone także w jednostce organizacyjnej 
Straży Granicznej. 
8. Kontrolowany, osoba upoważniona do reprezentowania kontrolowanego lub prowadzenia jego spraw, pracownik 
kontrolowanego oraz osoba współdziałająca z kontrolowanym są obowiązani umożliwić wykonywanie kontroli oraz 
uczestniczyć w przeprowadzaniu oględzin miejsc wykonywania pracy. 
9. Kontrolowany ma obowiązek w wyznaczonym terminie udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu 
kontroli, dostarczać dokumenty, w tym dokumenty żądane przez kontrolujących funkcjonariuszy, umożliwić sporządzanie 
ich kopii oraz zapewnić funkcjonariuszom warunki do pracy, w tym w miarę możliwości udostępnić samodzielne p o-
mieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów. 
10. Osoby upoważnione do reprezentowania kontrolowanego lub prowadzenia jego spraw, pracownicy kontrolow a-
nego, osoby współdziałające z kontrolowanym oraz inne osoby przebywające w miejscu przeprowadzania kontroli są 
obowiązani udzielać wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, w zakresie wynikającym z wykonywanych czynności 
lub zadań. 
11. Kontrolowany lub osoba przez niego upoważniona są obowiązani do poświadczenia zgodności odpisów i wycią-
gów oraz kserokopii z dokumentów dostarczonych kontrolującym. 
12. Kontrolowany lub osoby, o których mowa w ust. 10, mogą złożyć funkcjonariuszom kontrolującym ustne lub 
pisemne oświadczenia dotyczące przedmiotu kontroli, które załącza się do protokołu kontroli. 
13. W przypadku wystąpienia w toku kontroli okoliczności wymagających wiadomości specjalistycznych, w szcze-
gólności dotyczących dokumentów potwierdzających legalność wykonywania pracy przez cudzoziemców, można pow o-
łać biegłego. 
  
Dziennik Ustaw – 28 – Poz. 305 
 
14. Po przeprowadzeniu kontroli funkcjonariusz sporządza: 
1) w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli – protokół kontroli; 
2) w przypadku niestwierdzenia nieprawidłowości – notatkę służbową. 
15. Protokół kontroli powinien zawierać w szczególności: 
1) stopień, imię i nazwisko funkcjonariusza oraz numer jego legitymacji służbowej; 
2) datę i miejsce sporządzenia protokołu kontroli; 
3) datę i godzinę rozpoczęcia i zakończenia kontroli; 
4) miejsce przeprowadzenia kontroli; 
5) dane kontrolowanego obejmujące nazwę (firmę) lub imię i nazwisko, adres (siedzibę) oraz numer REGON, KRS lub NIP; 
6) opis okoliczności uzasadniających przeprowadzenie kontroli; 
7) opis skontrolowanych dokumentów i zezwoleń z podaniem ich numeru, okresu ważności oraz organu, który dok u-
ment lub zezwolenie wydał; 
8) wynik kontroli; 
9) podpis funkcjonariusza sporządzającego protokół kontroli; 
10) podpis kontrolowanego lub adnotację o przyczynach jego braku. 
16. Notatka służbowa powinna zawierać w szczególności: 
1) datę i miejsce sporządzenia notatki; 
2) dane kontrolowanego obejmujące nazwę (firmę) lub imię i nazwisko, adres (siedzibę) oraz numer REGON, KRS lub NIP; 
3) wynik kontroli; 
4) podpis funkcjonariusza sporządzającego notatkę. 
17. Kontrolowanemu przysługuje prawo zgłoszenia przed podpisaniem protokołu kontroli zastrzeżeń do ustaleń 
zawartych w protokole. Zastrzeżenia należy zgłosić na piśmie w terminie 7 dni od dnia przedstawienia protokołu. 
18. Odmowa podpisania protokołu kontroli przez kontrolowanego nie stanowi przeszkody do podpisania go przez 
kontrolującego oraz pozostawienia kontrolowanemu kopii protokołu. 
19. W przypadku gdy w przeprowadzaniu kontroli bierze udział tłumacz, protokół kontroli lub notatka służbowa p o-
winny zawierać imię i nazwisko oraz podpis tłumacza. 
20. (uchylony) 
21. (uchylony)  
22. Straż Graniczna w zakresie wykonywania kontroli, o której mowa w ust. 1, współdziała z organami administracji 
publicznej, a w szczególności z Policją, Państwową Inspekcją Pracy, Krajową Administracją Skarbową, Zakładem Ube z-
pieczeń Społecznych oraz związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców. 
23. Organ Straży Granicznej dokonujący kontroli zawiadamia o podejrzeniu naruszenia przepisów prawa właściwe 
organy, w szczególności: 
1) Zakład Ubezpieczeń Społecznych – w przypadku naruszenia przepisów w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz 
składek na Fundusz Pracy; 
2) Państwową Inspekcję Pracy – w przypadku naruszenia przepisów prawa pracy; 
3) Krajową Administrację Skarbową – w przypadku naruszenia przepisów prawa podatkowego lub prawa celnego; 
4) (uchylony) 
5) Policję lub Prokuraturę – w przypadku podejrzenia popełnienia czynu zabronionego. 
23a. Komendant Główny Straży Granicznej jest obowiązany do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw 
pracy oraz ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, nie później niż do dnia 30 kwietnia następnego roku, zbio r-
czych wyników kontroli, o której mowa w ust. 1, w zakresie dotyczącym powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom 
przebywającym bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględ-
nieniem liczby kontroli przeprowadzonych w poprzednim roku oraz procentowego udziału podmiotów powierzających 
wykonywanie pracy cudzoziemcom przebywającym bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej w każdym sektorze, o którym mowa w art. 4 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promo-
cji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. 
  
Dziennik Ustaw – 29 – Poz. 305 
 
24. W zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracy j-
nego. 
25. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy określi, 
w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania kontroli, o której mowa w ust. 1, oraz wzory stosowanych 
dokumentów, mając na względzie konieczność zapewnienia sprawności przeprowadzanej kontroli oraz prawidłowego 
dokumentowania przeprowadzonych czynności kontrolnych. 
Art. 10e. 1. W celu realizacji zadań, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1, 2, 4–5d i 10, Komendant Główny Straży 
Granicznej, Komendant BSWSG lub komendant oddziału Straży Granicznej może zarządzić o zastosowaniu urządzeń 
uniemożliwiających telekomunikację na określonym obszarze, przez czas niezbędny do wykonywania czynności przez 
Straż Graniczną, z uwzględnieniem konieczności minimalizacji skutków braku możliwości korzystania z usług tele-
komunikacyjnych. 
2. O zastosowaniu urządzeń, o których mowa w ust. 1, Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG 
lub komendant oddziału Straży Granicznej niezwłocznie informuje Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.  
Art. 10f. W celu wykonywania zadań w zakresie kontroli ruchu drogowego, o których mowa w art. 129 ust. 4a 
ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 , z późn. zm.17)), Straż Granic z-
na może prowadzić wyszukiwania informacji za pośrednictwem Krajowego Punktu Kontaktowego, na zasadach określonych 
w art. 80k–80r tej ustawy. 
Art. 11. 1. Funkcjonariusze, wykonując zadania, o których mowa w art. 1 ust. 2, mają prawo: 
1) dokonywania kontroli granicznej; 
2) dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży, sprawdzania ładunków w portach i na 
dworcach oraz w środkach komunikacji lotniczej, drogowej, kolejowej i wodnej: 
a) w razie istnienia uzasadnionego podejrzenia popełniania czynu zabronionego pod groźbą kary, 
b) w celu znalezienia broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów mogących służyć do popełnienia czynu z a-
bronionego pod groźbą kary, 
c) w celu znalezienia przedmiotów, których użycie może spowodować naruszenie bezpieczeństwa publicznego lub 
porządku publicznego, 
d) w celu znalezienia przedmiotów, których posiadanie jest zabronione, a także przedmiotów podlegających zajęciu 
na potrzeby postępowań prowadzonych w związku z realizacją czynności, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1–5b, 
7 lub 10– 14, 
e) gdy jest to niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa innych osób, w tym funkcjonariuszy realizujących czy n-
ności służbowe lub osób w stosunku do których są wykonywane czynności służbowe, gdy osoby te są doprow a-
dzane lub umieszczane lub przebywają w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców, 
f) jeżeli zachowanie osób, o których mowa w lit. e, wskazuje, że mogą one stanowić zagrożenie dla siebie lub 
z posiadanych informacji wynika, że podejmowały już wcześniej próby samookaleczenia, 
g) gdy jest to niezbędne dla zapewnienia porządku w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców. 
2a) dokonywania kontroli bezpieczeństwa w przejściach granicznych, w portach lotniczych oraz w środkach komunik a-
cji lotniczej, drogowej, kolejowej i wodnej – w celu wykluczenia możliwości popełnienia przestępstw lub wykr o-
czeń, zwłaszcza skierowanych przeciwko nienaruszalności granicy państwowej lub bezpieczeństwa w międzynar o-
dowej komunikacji; 
2b) pełnienia wart ochronnych na pokładzie statku powietrznego oraz stosowania niezbędnych środków, łącznie z uży-
ciem środków przymusu bezpośredniego i broni palnej, w celu unieszkodliwienia osoby, która stanowi bezpośrednie 
zagrożenie bezpieczeństwa lotu, zdrowia lub życia pasażerów lub członków załogi; 
3) wydawania wiz i innych zezwoleń na przekroczenie granicy państwowej na podstawie odrębnych przepisów; 
4) legitymowania lub ustalania w inny sposób tożsamości osoby; 
5) zatrzymywania osób w trybie i przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego i innych 
ustaw; 
                                                           
17) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2244 i 2322 oraz z 2019 r. poz. 53, 60, 
730, 752, 870, 1123, 1180, 1466, 1501, 1556, 1579, 1818, 2020 i 2202. 
  
Dziennik Ustaw – 30 – Poz. 305 
 
5a) zatrzymywania osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, 
a także dla mienia; 
5b) doprowadzania: 
a) osób, o których mowa w pkt 5, do właściwego organu Straży Granicznej, sądu lub prokuratury, 
b) cudzoziemców, wobec których prowadzone są postępowania określone w ustawie z dnia 12 grudnia 2013 r. 
o cudzoziemcach oraz w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium 
Rzeczypospolitej Polskiej, a także umieszczonych w strzeżonym ośrodku lub areszcie dla cudzoziemców do  
organu Straży Granicznej, sądu, prokuratury, jednostki organizacyjnej Policji, wojewody, Szefa Urzędu do 
Spraw Cudzoziemców, przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych, placówek opiekuńczo-
-wychowawczych lub podmiotów leczniczych, 
c) cudzoziemców: 
– którym została wydana decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu podlegająca przymusowemu 
wykonaniu zgodnie z art. 329 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, 
– którym odmówiono wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i wystąpiły okoliczności, o których 
mowa w art. 463 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, 
– którym została wydana decyzja o wydaleniu podlegająca przymusowemu wykonaniu zgodnie z art. 71 ust. 2 i 3 
ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe 
z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. 
poz. 293), 
– podlegających przekazaniu, o którym mowa w art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu 
cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w art. 393b ust. 3 ustawy z dnia 
12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach 
– do granicy państwowej albo do portu lotniczego albo morskiego państwa, do którego cudzoziemiec zostaje 
doprowadzony; 
5c)18) pobierania od osób odcisków linii papilarnych lub wymazu ze śluzówki policzków: 
a) w trybie i przypadkach określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego, 
b) w celu identyfikacji osób o nieustalonej tożsamości oraz osób usiłujących ukryć swoją tożsamość, jeżeli ustal e-
nie tożsamości w inny sposób nie jest możliwe; 
5d)18) pobierania od cudzoziemców odcisków linii papilarnych w trybie i przypadkach określonych w przepisach odrę b-
nych; 
5e)18) utrwalania wizerunku osób w celu weryfikacji ich tożsamości, identyfikacji osób o nieustalonej tożsamości oraz 
osób usiłujących ukryć swoją tożsamość; 
6) przeszukiwania osób, rzeczy, pomieszczeń i środków transportu w trybie i przypadkach określonych w przepisach 
Kodeksu postępowania karnego i innych ustaw; 
6a) nakładania grzywien w drodze mandatu karnego za wykroczenia; 
7) obserwowania i rejestrowania, przy użyciu środków technicznych służących do rejestracji obrazu i dźwięku, zdarzeń 
na drogach oraz w innych miejscach publicznych; 
7a) obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu w pomieszczeniach strzeżonych ośrodków, 
aresztów dla cudzoziemców lub w pomieszczeniach przeznaczonych dla osób zatrzymanych oraz w innych wykorz y-
stywanych przez Straż Graniczną obiektach i obszarach – w celu zapewnienia bezpieczeństwa przebywającym 
w nich osobom; 
7b)19) obserwowania i rejestrowania przy użyciu środków technicznych obrazu lub dźwięku w miejscach innych niż 
publiczne w trakcie interwencji; 
8) zatrzymywania pojazdów i wykonywania innych czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego w trybie i przypad-
kach określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym; 
                                                           
18) Dodany przez art. 59 pkt 8 lit. a tiret pierwsze ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
19) Dodany przez art. 59 pkt 8 lit. a tiret drugie ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 31 – Poz. 305 
 
9) zatrzymywania i cofania z granicy państwowej do nadawcy szkodliwych materiałów jądrowych i promieniotwórczych, 
środków chemicznych i biologicznych, jak również odpadów; 
10) przebywania i poruszania się na gruntach bez uzyskiwania zgody ich właścicieli lub użytkowników oraz przech o-
dzenia przez pola uprawne w czasie bezpośredniego pościgu, również z użyciem psa służbowego, jeżeli nie ma mo ż-
liwości korzystania z dróg; 
11) żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego 
oraz jednostek gospodarczych prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej; wymienione instytucje, 
organy i jednostki obowiązane są, w zakresie swojego działania, do udzielenia tej pomocy, w zakresie obowiązuj ą-
cych przepisów prawa; 
12) zwracania się o niezbędną pomoc do innych jednostek gospodarczych i organizacji społecznych, jak również zwr a-
cania się w nagłych wypadkach do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy, w ramach obowiązujących przep i-
sów prawa; 
13) dokonywania sprawdzenia prewencyjnego osób doprowadzanych, umieszczanych lub przebywających w pomies z-
czeniach dla osób zatrzymanych lub osób konwojowanych, w celu ochrony przed bezprawnymi zamachami na życie 
lub zdrowie osób lub mienie, a także w celu ochrony przed nieuprawnionymi działaniami skutkującymi zagrożeniem 
życia lub zdrowia lub bezpieczeństwa i porządku publicznego; 
14) wydawania osobom poleceń określonego zachowania się w granicach niezbędnych do wykonania czynności okreś-
lonych w pkt 1–2b, 4–6, 7, 7a, 9, 10 lub 13 lub w granicach niezbędnych do ochrony przed zatarciem śladów przy 
zabezpieczaniu miejsca zdarzenia lub w celu uniknięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa osób lub mienia, 
gdy jest to niezbędne do sprawnego i zgodnego z prawem wykonywania tych czynności albo uniknięcia zatarcia śl a-
dów przestępstwa lub wykroczenia. 
1a. Zatrzymanie osoby może być zastosowane tylko wówczas, gdy inne środki okazały się bezcelowe lub nieskuteczne. 
1b. Czynności wymienione w ust. 1 powinny być wykonywane w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste 
osoby, wobec której zostały podjęte. 
1c. Osobie zatrzymanej na podstawie ust. 1 pkt 5a przysługują uprawnienia przewidziane dla osoby zatrzymanej 
w Kodeksie postępowania karnego. 
1d. Przy wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 13a, funkcjonariusze Straży Granicznej mają 
prawo: 
1) swobodnego poruszania się po terenie jednostki kontrolowanego bez obowiązku uzyskiwania przepustki oraz są 
zwolnieni z obowiązku poddania się rewizji osobistej; 
2) kontrolowania dokumentów związanych z zatrudnieniem, powierzeniem pracy lub prowadzeniem działalności gos-
podarczej oraz sporządzania ich kopii; 
3) ustalania tożsamości osób przebywających w miejscu przeprowadzania kontroli; 
4) przesłuchiwania osób podejrzewanych o naruszenie przepisów, o których mowa w art. 10d; 
5) żądania udzielania wyjaśnień od osób przebywających w miejscu przeprowadzania kontroli; 
6) dokumentowania czynności kontrolnych z wykorzystaniem środków audiowizualnych; 
7) korzystania z pomocy biegłych i specjalistów; 
8) dokonywania oględzin miejsc wykonywania pracy, w szczególności w celu ustalenia liczby miejsc pracy. 
2.20) Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb postępowania przy wykonywaniu uprawnień, 
o których mowa w ust. 1 pkt 4–5c i 5e, oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach, a także podmioty upra w-
nione do zarządzania doprowadzenia i szczegółowe warunki dokonywania doprowadzeń przy użyciu środków transportu, 
uwzględniając niezbędne środki ostrożności przy wykonywaniu uprawnień, a także skuteczność działań podejmowanych 
przez Straż Graniczną oraz poszanowanie praw osób, wobec których działania te są podejmowane. 
2a. Na sposób przeprowadzania czynności, o których mowa w ust. 1: 
a)  pkt 5 i 5a, w terminie 7 dni od dnia dokonania czynności,  
b)21) pkt 7 i 7b , w terminie 7 dni od dnia gdy podmiot dowiedział się o dokonanych wobec niego czynnościach 
– przysługuje zażalenie do prokuratora właściwego ze względu na miejsce przeprowadzenia czynności. Do zażalenia 
stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego. 
                                                           
20) W brzmieniu ustalonym przez art. 59 pkt 8 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
21) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 59 pkt 8 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 32 – Poz. 305 
 
2b.22) Zgromadzone podczas przeprowadzania czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 7b, materiały niezawiera-
jące dowodów pozwalających na wszczęcie postępowania karnego przechowuje się przez okres 2 miesięcy od zakończ e-
nia czynności, a następnie dokonuje się ich niezwłocznego protokolarnego, komisyjnego zniszczenia. Zniszczenie mat e-
riałów zarządza organ Straży Granicznej, który sprawował nadzór nad przeprowadzeniem czynności. 
2c. Czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 7a, nie mogą być wykonywane w miejscach przeznaczonych dla celów 
sanitarno-higienicznych oraz w pokojach dla cudzoziemców. 
2d. Zgromadzone zapisy obrazu, o których mowa w ust. 1 pkt 7a, niezawierające dowodów pozwalających na 
wszczęcie postępowania karnego albo postępowania w sprawach o wykroczenia, postępowania dyscyplinarnego lub 
mogących być wykorzystanymi w postępowaniu w ramach czynności wyjaśniających albo dowodów mających znaczenie 
dla toczących się takich postępowań przechowuje się przez okres 30 dni od dnia zarejestrowania, a następnie niszczy. 
2e.23) Użyte w ust. 1 pkt 7b określenie interwencja oznacza włączenie się funkcjonariusza lub funkcjonariuszy Straży 
Granicznej w tok zdarzenia mogącego naruszać normy prawne i podjęcie działań zmierzających do ustalenia charakteru, 
rodzaju i okoliczności powstałego zdarzenia oraz przedsięwzięć ukierunkowanych na przywrócenie naruszonego porzą d-
ku prawnego. 
2f.23) W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 7b, funkcjonariusz Straży Granicznej w miarę możliwości uprz e-
dza osobę, wobec której podejmuje czynności, o rejestrowaniu obrazu lub dźwięku. 
3. Osobę zatrzymaną należy niezwłocznie poddać – w razie uzasadnionej potrzeby – badaniu lekarskiemu lub udzi e-
lić jej pierwszej pomocy medycznej. 
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi, 
w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzania badań lekarskich, o których mowa w ust. 3. Rozporządzenie powinno 
określić osoby przeprowadzające badania, organizację i miejsce przeprowadzenia badań oraz zakres prowadzonej w tych 
sprawach dokumentacji, a także przypadki uzasadniające potrzebę udzielenia osobie zatrzymanej pierwszej pomocy 
medycznej. 
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki, jakim powinny odpowi a-
dać pomieszczenia w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej przeznaczone dla osób zatrzymanych oraz regul a-
min pobytu w tych pomieszczeniach. Rozporządzenie powinno określić wyposażenie pomieszczeń dla osób zatrzym a-
nych, podmioty kontrolujące te pomieszczenia, zakres prowadzonej dokumentacji, a także szczegółowe uprawnienia 
i obowiązki osób zatrzymanych. 
5a.24) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki, sposób i formy prz e-
prowadzania czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 7b, oraz tryb ich dokumentowania i podmioty właściwe w tych 
sprawach, uwzględniając dostosowanie sposobu i form przeprowadzania czynności do rodzaju działań podejmowanych 
przez funkcjonariuszy. 
5b. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób przechowywania i nisz-
czenia zapisów obrazu, o których mowa w ust. 1 pkt 7a, oraz udostępniania ich uprawnionym podmiotom, uwzględniając 
potrzebę właściwego zabezpieczenia utrwalonego obrazu przed utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawni e-
niem. 
6. (uchylony) 
7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia: 
1) szczegółowy tryb dokonywania kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 1, a także poświadczania w dokumentach p o-
dróży przekroczenia granicy państwowej, 
2) wzory dokumentów wykorzystywanych w celu potwierdzenia wjazdu lub wyjazdu oraz poświadczających zatrzym a-
nie dokumentu podczas kontroli granicznej, 
3) wzór pieczęci poświadczającej daty i miejsca przekroczenia granicy 
– uwzględniając możliwość ograniczenia lub odstąpienia od kontroli granicznej oraz jej dokonywania poza kolejnością, 
szczególne kategorie osób przekraczających granicę oraz okoliczności jej przekraczania, możliwość użycia środków tec h-
nicznych oraz psa służbowego podczas tej kontroli, a także konieczność dokumentowania wykonanych czynności, w tym 
dostosowania wzorów dokumentów i pieczęci do obowiązujących w tym zakresie przepisów Unii Europejskiej. 
                                                           
22) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 59 pkt 8 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
23) Dodany przez art. 59 pkt 8 lit. e ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
24) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 59 pkt 8 lit. f ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 33 – Poz. 305 
 
7a. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, formy kontroli bezpieczeństwa 
przeprowadzanej w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego oraz w środkach komunikacji międzynarodowej, 
uwzględniając wymogi koordynacji działań Straży Granicznej z innymi organami i instytucjami działającymi w przejściu 
granicznym oraz wymogi obowiązujące w zakresie kontroli bezpieczeństwa w lotniczych przejściach granicznych oraz 
w środkach komunikacji lotniczej. 
7b. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, określi , 
w drodze rozporządzenia, warunki, jakie muszą spełniać funkcjonariusze wchodzący w skład wart ochronnych na pokł a-
dzie statku powietrznego, sposób pełnienia służby na pokładzie statku powietrznego oraz wyposażenie funkcjonariuszy 
wchodzących w skład wart ochronnych, uwzględniając konieczność zapobieżenia aktom bezprawnej ingerencji w czasie 
trwania lotu oraz zapewnienia bezpieczeństwa osób znajdujących się na pokładzie statku powietrznego. 
8. Za szkody wyrządzone czynnościami, o których mowa w ust. 1 pkt 10, przysługuje odszkodowanie według zasad 
prawa cywilnego. 
9. (uchylony) 
Art. 11a. (uchylony) 
Art. 11aa. 1. Kontrola osobista polega na sprawdzeniu: 
1) zawartości odzieży i obuwia osoby poddawanej kontroli osobistej, zwanej dalej „osobą kontrolowaną”, i przedmio-
tów, które znajdują się na jej ciele, bez odsłaniania przykrytej odzieżą powierzchni ciała; 
2) zawartości odzieży i obuwia osoby kontrolowanej oraz przedmiotów, które znajdują się na jej ciele, z odsłonięciem 
przykrytych odzieżą powierzchni ciała w celu oraz w zakresie niezbędnym do odebrania broni lub przedmiotów, 
o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b–d, w przypadku gdy ujawniono ich posiadanie przez osobę kontrolowaną 
podczas sprawdzenia, o którym mowa w pkt 1, i gdy do ich odebrania nie jest wystarczające zastosowanie czynności, 
o których mowa w p kt 1; 
3) jamy ustnej, nosa, uszu oraz włosów osoby kontrolowanej; 
4) miejsc intymnych osoby kontrolowanej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. 
2. Funkcjonariusz dokonuje kontroli osobistej w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste osoby kontr o-
lowanej oraz w zakresie niezbędnym w danych okolicznościach do realizowania celu dokonywanej kontroli. 
3. Podczas sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 4, osoba kontrolowana powinna być częściowo ubrana. 
Funkcjonariusz najpierw sprawdza część odzieży, a przed sprawdzeniem kolejnej części umożliwia osobie kontrolowanej 
włożenie odzieży już sprawdzonej. 
4. Sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lub 2, można dokonać wzrokowo, manualnie lub z wykorzystaniem 
psa służbowego lub środków technicznych niezbędnych do wykrywania materiałów i urządzeń, których posiadanie jest 
zabronione, w szczególności broni, materiałów wybuchowych, środków odurzających, substancji psychotropowych i ich 
prekursorów, a sprawdzenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lub 4 – wzrokowo lub manualnie. 
5. Osoba kontrolowana jest obowiązana umożliwić funkcjonariuszom dokonanie czynności, o których mowa 
w ust. 1. 
6. Kontrolę osobistą przeprowadza funkcjonariusz tej samej płci, co osoba kontrolowana, w miejscu niedostępnym 
w czasie dokonywania kontroli dla osób postronnych. 
7. Jeżeli kontrola osobista musi być przeprowadzona niezwłocznie, w szczególności ze względu na okoliczności 
mogące stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego lub mienia, może jej dokonać funkcjonariusz płci odmiennej niż 
osoba kontrolowana, także w miejscu niespełniającym warunku, o którym mowa w ust. 6, w sposób możliwie najmniej 
naruszający dobra osobiste osoby kontrolowanej. 
8. Podczas kontroli osobistej może być obecna osoba przybrana przez dokonującego czynności, a w przypadku gdy 
nie uniemożliwi to przeprowadzenia kontroli osobistej albo nie utrudni jej przeprowadzenia w istotny sposób, podczas 
kontroli może być obecna także osoba wskazana przez osobę kontrolowaną. 
9. Funkcjonariusz dokonujący kontroli osobistej: 
1) podaje swój stopień, imię i nazwisko w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych, jeżeli wcześniej nie wyk o-
nał tych czynności; 
2) podaje podstawę prawną oraz przyczynę podjęcia czynności; 
3) legitymuje osobę kontrolowaną oraz inne osoby, jeżeli uczestniczą w czynności; 
  
Dziennik Ustaw – 34 – Poz. 305 
 
4) może wezwać osobę kontrolowaną do dobrowolnego wydania broni lub przedmiotów, o których mowa w art. 11 
ust. 1 pkt 2 lit. b–d; 
5) może żądać: 
a) opróżnienia przez osobę kontrolowaną kieszeni, innych części odzieży, przedmiotów znajdujących się na ciele 
osoby kontrolowanej lub przez nią posiadanych, 
b) zdjęcia odzieży, obuwia lub bielizny przez osobę kontrolowaną, 
c) przyjęcia przez osobę kontrolowaną odpowiednej pozycji ciała w sposób umożliwiający sprawdzenie miejsc i n-
tymnych; 
6) odbiera osobie kontrolowanej broń lub przedmioty, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b–d; 
7) sprawdza czy informacje o osobie kontrolowanej, przedmiotach lub dokumentach posiadanych przez tę osobę są 
przetwarzane w zbiorach danych prowadzonych przez Straż Graniczną lub w dostępnych Straży Granicznej kraj o-
wych i międzynarodowych systemach informacyjnych, w których przetwarza się informacje, w tym dane osobowe, 
o osobach podejrzanych o popełnienie przestępstw, osobach zaginionych lub osobach poszukiwanych w związku 
z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego lub w których przetwarza się informacje o skradzionych lub utr a-
conych dokumentach lub przedmiotach w celu ich odnalezienia. 
10. Po zakończeniu kontroli osobistej funkcjonariusz: 
1) odnotowuje dokonanie kontroli osobistej w dokumentacji służbowej, określając datę, miejsce, czas i przyczynę jej 
przeprowadzenia, zakres przeprowadzonych czynności oraz dane osoby kontrolowanej i osób w niej uczestniczących – 
jeżeli w toku kontroli nie ujawniono przedmiotów, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b–d; 
2) sporządza protokół z kontroli osobistej – jeżeli w toku kontroli osobistej ujawniono przedmioty, o których mowa 
w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b–d. 
11. Funkcjonariusz poucza osobę kontrolowaną o prawie do złożenia zażalenia, o którym mowa w ust. 13, oraz 
o możliwości żądania sporządzenia protokołu z kontroli osobistej. Funkcjonariusz sporządza protokół z kontroli osobistej, 
jeżeli osoba kontrolowana zgłosiła takie żądanie bezpośrednio po jej dokonaniu. 
12. Protokół z kontroli osobistej zawiera w szczególności: 
1) oznaczenie czynności, podstawy prawnej jej podjęcia, jej miejsca oraz danych osoby kontrolowanej i osób w niej 
uczestniczących, obejmujących imię, nazwisko, numer PESEL lub datę urodzenia oraz rodzaj i cechy identyfikacyjne 
dokumentu, na podstawie którego ustalono tożsamość osoby; 
2) datę i godzinę rozpoczęcia i zakończenia czynności; 
3) dane funkcjonariusza dokonującego kontroli obejmujące stopień, imię i nazwisko oraz nazwę jednostki organizacy j-
nej Straży Granicznej, w której pełni służbę; 
4) przebieg kontroli, oświadczenia i wnioski osoby kontrolowanej i osób w niej uczestniczących; 
5) spis znalezionych i odebranych przedmiotów oraz w miarę potrzeby ich opis; 
6) pouczenie osoby kontrolowanej o jej prawach; 
7) w miarę potrzeby opis innych okoliczności dotyczących przebiegu kontroli. 
13. Osobie kontrolowanej przysługuje zażalenie do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce przeprow a-
dzenia czynności, w terminie 7 dni od dokonania kontroli osobistej, w celu zbadania zasadności, legalności oraz prawid-
łowości jej dokonania. Do zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 50 Kodeksu postępowania karnego. 
14. W przypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegalności lub nieprawidłowości dokonania kontroli osobistej sąd 
zawiadamia o tym prokuratora oraz kierownika jednostki organizacyjnej Straży Granicznej nadrzędnej nad jednostką, 
w której pełni służbę funkcjonariusz, który dokonał kontroli osobistej. 
15. W przypadku gdy przedmioty ujawnione w wyniku czynności, o których mowa w ust. 1, stwarzają niebezpi e-
czeństwo dla życia, zdrowia lub mienia, funkcjonariusz, w granicach dostępnych środków, niezwłocznie podejmuje czy n-
ności ochronne. 
16. Zażalenie, o którym mowa w ust. 13, składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Straży Granicznej 
właściwej według miejsca dokonania kontroli osobistej. Jednostka organizacyjna, o której mowa w zdaniu pierwszym, 
niezwłocznie przekazuje zażalenie do sądu rejonowego. 
  
Dziennik Ustaw – 35 – Poz. 305 
 
Art. 11ab.  1. Przeglądanie zawartości bagaży lub sprawdzanie ładunków w portach i na dworcach oraz w środkach 
komunikacji lotniczej, drogowej, kolejowej i wodnej polega na: 
1) wzrokowej kontroli zawartości bagaży lub ładunków; 
2) manualnym sprawdzeniu elementów konstrukcyjnych bagaży oraz znajdujących się w nich przedmiotów; 
3) manualnym sprawdzeniu ładunków; 
4) sprawdzenie bagaży lub ładunków z wykorzystaniem psa służbowego; 
5) sprawdzeniu bagaży lub ładunków z wykorzystaniem psa służbowego lub urządzeń i sprzętu specjalistycznego, 
w szczególności służącego do wykrywania przedmiotów, których posiadanie jest zabronione, materiałów wybuch o-
wych, środków odurzających lub substancji psychotropowych i ich prekursorów. 
2. Funkcjonariusz realizuje czynności, o których mowa w ust. 1, w zakresie, w jakim jest to niezbędne w danych 
okolicznościach. 
3. Funkcjonariusz realizuje czynności, o których mowa w ust. 1, w obecności osoby posiadającej bagaż lub przew o-
żącej ładunek albo przedstawiciela przewoźnika, spedytora lub agenta morskiego. 
4. W przypadku braku możliwości zapewnienia natychmiastowej obecności osób, o których mowa w ust. 3, funkcj o-
nariusz może przejrzeć zawartość bagaży lub sprawdzić ładunek bez ich obecności, jeżeli z posiadanych informacji wyn i-
ka, że zwłoka może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego lub mienia, lub gdy istnieje uzasadniona obawa 
zniszczenia bądź utracenia przedmiotów mogących stanowić dowód w sprawie albo podlegających zajęciu w postępow a-
niu karnym. 
5. Funkcjonariusz, w związku z realizacją czynności, o których mowa w ust. 1, ma prawo żądania udostępnienia 
bagaży lub przewożonych ładunków, w tym otwarcia bagażnika oraz udostępnienia przestrzeni bagażowej w środkach 
komunikacji do przejrzenia, wyjęcia przewożonych bagaży lub ładunków oraz otwarcia i pokazania ich zawartości. 
6. Osoby, o których mowa w ust. 3, są obowiązane udostępnić bagaż lub ładunek funkcjonariuszowi do przejrzenia 
lub sprawdzenia, w tym wykonać czynności, o których mowa w ust. 5. 
7. Funkcjonariusz realizujący czynności, o których mowa w ust. 1: 
1) podaje swój stopień, imię i nazwisko w sposób umożliwiający odnotowanie tych danych, jeżeli wcześniej nie wyk o-
nał tych czynności; 
2) podaje podstawę prawną oraz przyczynę podjęcia czynności; 
3) legitymuje osoby uczestniczące w czynności; 
4) może żądać wydania przez osoby, o których mowa w ust. 3, przedmiotów, o których mowa w art. 11 ust. 1 
pkt 2 lit. b–d; 
5) odbiera od osób, o których mowa w ust. 3, przedmioty, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b–d. 
8. Sprawdzenia ładunku znajdującego się pod zamknięciem urzędowym dokonuje się w obecności funkcjonariusza 
Służby Celno-Skarbowej. 
9. Przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków dokonuje się w miarę możliwości w sposób niepow o-
dujący ich uszkodzenia. 
10. Po zakończeniu realizacji czynności, o których mowa w ust. 1, funkcjonariusz poucza osoby, o których mowa 
w ust. 3, o prawie do złożenia zażalenia, o którym mowa w ust. 12, oraz o prawie do żądania sporządzenia protokołu 
z dokonanej czynności. 
11. Funkcjonariusz sporządza protokół, jeżeli osoby, o których mowa w ust. 3, zgłosiły takie żądanie bezpośrednio 
po dokonaniu czynności oraz gdy w toku czynności ujawniono przedmioty, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b–d. 
Do sporządzenia protokołu stosuje się odpowiednio przepis art. 11aa us t. 12. 
12. Posiadaczowi bagaży lub ładunków lub przedstawicielowi przewoźnika, spedytora lub agenta morskiego, 
w obecności którego dokonano czynności określonych w ust. 1, przysługuje zażalenie do sądu rejonowego właściwego ze 
względu na miejsce przeprowadzenia czynności, w terminie 7 dni od dnia jej dokonania, w celu zbadania zasadności, 
legalności oraz prawidłowości jej dokonania. Do zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 50 Kodeksu post ę-
powania karnego. 
  
Dziennik Ustaw – 36 – Poz. 305 
 
13. W przypadku stwierdzenia bezzasadności, nielegalności lub nieprawidłowości dokonania kontroli osobistej sąd 
zawiadamia o tym prokuratora oraz kierownika jednostki organizacyjnej Straży Granicznej nadrzędnej nad jednostką, 
w której pełni służbę funkcjonariusz, który dokonał kontroli osobistej. 
14. Zażalenie, o którym mowa w ust. 12, składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Straży Granicznej 
właściwej według miejsca dokonania kontroli osobistej. Jednostka organizacyjna, o której mowa w zdaniu pierwszym, 
niezwłocznie przekazuje zażalenie do sądu rejonowego. 
Art. 11ac.  Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzory protokołów, 
o których mowa w art. 11aa ust. 10 pkt 2 i art. 11ab ust. 10, uwzględniając konieczność zawarcia informacji dotyczących 
czasu, miejsca i przyczyny dokonania kontroli osobistej albo przeglądania zawartości bagaży lub sprawdzania ładunków, 
danych osobowych osoby, w stosunku do której zostały wykonane czynności, a także informacji niezbędnych do ustalenia 
przebiegu i wyniku tych czynności. 
Art. 11ad.  1. Sprawdzenie prewencyjne, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 13, polega na manualnym sprawdzeniu 
osoby, zawartości jej odzieży oraz przedmiotów znajdujących się na jej ciele lub przez nią posiadanych, sprawdzeniu za 
pomocą środków technicznych niezbędnych do wykrywania materiałów i urządzeń niebezpiecznych lub których posiad a-
nie jest zabronione, w szczególności broni, materiałów wybuchowych, środków odurzających, substancji psychotrop o-
wych i ich prekursorów, sprawdzeniu biochemicznym lub z wykorzystaniem psa służbowego w zakresie niezbędnym do 
realizacji celu podejmowanych czynności w danych okolicznościach oraz w sposób możliwie najmniej naruszający dobra 
osobiste osoby, wobec której czynności są wykonywane. 
2. Sprawdzenie prewencyjne, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 13, może polegać również na: 
1) żądaniu zdjęcia przez osobę odzieży i obuwia; 
2) zdjęciu osobie odzieży i obuwia w przypadku niewykonania żądania, o którym mowa w pkt 1; 
3) sprawdzeniu ciała osoby oraz zdjętej odzieży i obuwia, w tym z wykorzystaniem środków, o których mowa w ust. 1. 
3. Czynności, o których mowa w ust. 2, wykonuje się w sposób umożliwiający osobie pozostawienie części odzieży 
na ciele, a po sprawdzeniu zdjętej odzieży – jej włożenie przed zdjęciem pozostałej niesprawdzonej części odzieży oraz 
w warunkach zapewniających poszanowanie intymności. 
4. Do sprawdzenia prewencyjnego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 13, przepisy art. 11aa ust. 6, 7 i 15 stosuje się 
odpowiednio. 
5. W przypadku gdy w toku sprawdzenia prewencyjnego, o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 13, ujawniono prze d-
mioty, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 lit. b–d, sprawdzenie to traktuje się jako kontrolę osobistą oraz stosuje się 
odpowiednio przepisy art. 11aa. 
Art. 11b.  1. W przypadku zagrożenia bezpieczeństwa publicznego lub zakłócenia porządku publicznego w zasięgu 
terytorialnym przejścia granicznego oraz w strefie nadgranicznej, w szczególności: 
1) bezpośredniego zagrożenia zamachem na nienaruszalność granicy państwowej lub jego dokonania, 
2) sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa powszechnego dla życia, zdrowia lub wolności obywateli, 
3) bezpośredniego zagrożenia zamachem na obiekty lub urządzenia wykorzystywane przez Straż Graniczną, 
4) zagrożenia przestępstwem o charakterze terrorystycznym lub jego dokonania w stosunku do obiektów lub urządzeń, 
o których mowa w pkt 3, lub mogącym skutkować niebezpieczeństwem dla życia ludzkiego 
– jeżeli użycie sił Straży Granicznej okaże się niewystarczające lub uzasadnia to stopień zagrożenia, do pomocy Straży 
Granicznej mogą być użyte oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „oddziałami 
i pododdziałami Sił Zbrojnych”. 
2. Użycie oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych w przypadkach, o których mowa w ust. 1, następuje na podstawie 
postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wydanego na wniosek Prezesa Rady Ministrów. 
3. W przypadku niecierpiącym zwłoki decyzję o udzieleniu pomocy, o której mowa w ust. 1, podejmuje Minister 
Obrony Narodowej, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych, określający zakres i formę pomocy, zawi a-
damiając o niej niezwłocznie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Prezesa Rady Ministrów. 
4. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie wydaje postanowienie o zatwierdzeniu lub uchyleniu decyzji, 
o której mowa w ust. 3. 
5. Żołnierzom oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych kierowanych do pomocy Straży Granicznej przysługują 
w zakresie niezbędnym do wykonywania ich zadań, wobec wszystkich osób, uprawnienia funkcjonariuszy Straży Gr a-
nicznej
 określone w art. 11 ust. 1 pkt 2, 4–5a, 5b lit. a i b, pkt 6, 7, 7a i 10 oraz art. 23. Korzystanie z tych uprawnień 
następuje na zasadach i w trybie określonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej. 
  
Dziennik Ustaw – 37 – Poz. 305 
 
6. Użycie oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych w przypadkach określonych w ust. 1 ma być odpowiednie do 
stopnia zagrożenia bezpieczeństwa publicznego lub zakłócenia porządku publicznego w zasięgu terytorialnym przejścia 
granicznego oraz w strefie nadgranicznej. 
7. Stopień zagrożenia określa organ koordynujący działania podejmowane przez oddziały i pododdziały Sił Zbro j-
nych na podstawie przewidywanego rozwoju sytuacji, w tym zagrożenia popełnieniem przestępstwa o charakterze terror y-
stycznym, oraz z uwzględnieniem aktualnego poziomu dostępności sił i środków pozostających w dyspozycji Straży Gr a-
nicznej. 
8. Organem koordynującym działania podejmowane przez Straż Graniczną oraz oddziały i pododdziały Sił Zbro j-
nych jest: 
1) komendant oddziału Straży Granicznej właściwy ze względu na miejsce działań podejmowanych przez Straż Gr a-
niczną oraz oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych; 
2) Komendant Główny Straży Granicznej – w przypadku działań podejmowanych przez Straż Graniczną oraz oddziały 
i pododdziały Sił Zbrojnych, wykraczających poza obszar właściwości miejscowej jednego komendanta oddziału 
Straży Granicznej. 
9. Komendanci, o których mowa w ust. 8, koordynują działania podejmowane przez Straż Graniczną oraz oddziały 
i pododdziały Sił Zbrojnych w porozumieniu z Dowódcą Operacyjnym Rodzajów Sił Zbrojnych. 
10. Oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych użyte do pomocy Straży Granicznej pozostają w systemie dowodzenia Sił 
Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. 
11. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, podmioty organizujące współdziałanie oraz sposób: 
1) organizacji współdziałania Straży Granicznej oraz oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych, 
2) koordynowania działań podejmowanych przez Straż Graniczną oraz oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych, 
3) wymiany informacji i logistycznego wsparcia działań Straży Granicznej prowadzonych z pomocą oddziałów i pod-
oddziałów Sił Zbrojnych 
– w przypadkach, o których mowa w ust. 1. 
12. W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 11, Rada Ministrów uwzględni: 
1) zachowanie ciągłości dowodzenia, w tym oddziałami i pododdziałami Sił Zbrojnych; 
2) ochronę wymienianych informacji oraz zakres logistycznego wsparcia. 
Art. 11c. 1. W przypadku zagrożenia bezpieczeństwa publicznego w zasięgu terytorialnym przejścia granicznego 
oraz w strefie nadgranicznej, jeżeli Straż Graniczna nie dysponuje możliwością skutecznego przeciwdziałania zagrożeniu 
lub dokonaniu przestępstwa lub uzasadnia to rodzaj zagrożenia, mogą być użyte oddziały i pododdziały Sił Zbrojnych 
w formie prowadzonego samodzielnie przeciwdziałania. 
2. Użycie oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych w przypadku, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie 
postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wydanego na wniosek Prezesa Rady Ministrów. 
3. W przypadku niecierpiącym zwłoki decyzję o użyciu oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych, o którym mowa 
w ust. 1, podejmuje Minister Obrony Narodowej, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych, określając 
rodzaj zagrożenia i formy samodzielnego przeciwdziałania, zawiadamiając o niej niezwłocznie Prezydenta Rzeczypospol i-
tej Polskiej i Prezesa Rady Ministrów. 
4. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej niezwłocznie wydaje postanowienie o zatwierdzeniu lub uchyleniu decyzji, 
o której mowa w ust. 3. 
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, do działań oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych stosuje się odpowie d-
nio art. 3 ust. 2a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 
z 2019 r. poz. 1541 i 2020 ). 
Art. 11d.  1. W przypadku zagrożenia bezpieczeństwa lub porządku publicznego w zasięgu terytorialnym przejścia 
granicznego oraz w strefie nadgranicznej, jeżeli siły Straży Granicznej są niewystarczające lub mogą okazać się niew y-
starczające do wykonania ich zadań w zakresie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub uzasadnia to stopień 
zagrożenia, Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych uzgodniony z Ministrem 
Obrony Narodowej, może zarządzić użycie żołnierzy Żandarmerii Wojskowej do udzielenia pomocy Straży Granicznej. 
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, żołnierzom Żandarmerii Wojskowej przysługują, w zakresie niezbędnym 
do wykonania ich zadań, wobec wszystkich osób, uprawnienia funkcjonariuszy Straży Granicznej określone w art. 11 
ust. 1 pkt 2, 4–5a, 5b lit. a i b, pkt 6–8 i 10 oraz art. 23. Korzystanie z tych uprawnień następuje na zasadach i w trybie 
określonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej.  
  
Dziennik Ustaw – 38 – Poz. 305 
 
Art. 12. 1. Komendant Główny Straży Granicznej może, za zgodą ministra właściwego do spraw wewnętrznych, 
powoływać samodzielnych przedsiębiorców dla realizacji zadań specjalistycznych uzupełniających ustawowe zadania 
Straży Granicznej. 
2. Na wniosek osób fizycznych lub prawnych organy Straży Granicznej mogą wyrazić zgodę na odpłatne wykon y-
wanie przez podległych im funkcjonariuszy zleconych czynności z zakresu posiadanych umiejętności specjalistycznych. 
Art. 13. W czasie wykonywania czynności służbowych związanych z ochroną granicy państwowej funkcjonariusze 
mogą, na obszarze strefy nadgranicznej, korzystać nieodpłatnie ze środków komunikacji publicznej. 
Art. 14. 1. W przypadku gdy wymagają tego względy obronności państwa lub nienaruszalności granicy państwowej, 
dowódcy jednostek pływających Straży Granicznej na morskich wodach wewnętrznych i morzu terytorialnym mają pr a-
wo: 
1) wezwać statek do zmniejszenia prędkości przepływu, zatrzymania się do kontroli oraz zastosowania się do wskaz a-
nego kursu przepływu; 
2) zatrzymać statek, sprawdzić dokumenty dotyczące statku i ładunku, wylegitymować załogę statku oraz znajdujących 
się na nim pasażerów, zbadać ładunek i przeszukać pomieszczenia statku, a także zatrzymać osobę podejrzaną 
o popełnienie przestępstwa; 
3) zmusić statek do zawinięcia do wskazanego portu, jeżeli kapitan nie stosuje się do wydanych poleceń. 
2. Dowódcy jednostek pływających Straży Granicznej mają prawo do podejmowania działań, o których mowa 
w ust. 1, również gdy statek na morskich wodach wewnętrznych lub morzu terytorialnym: 
1) przyjmuje na pokład lub wysadza ludzi wbrew obowiązującym przepisom; 
2) dokonuje załadunku lub wyładunku towarów poza miejscami do tego wyznaczonymi; 
3) opuszcza port bez kontroli granicznej; 
4) nawiązuje łączność z wybrzeżem w celach przestępczych; 
5) łowi ryby lub eksploatuje w innych sposób wody i dno morskie wbrew obowiązującym przepisom; 
6) wpływa na obszar strefy zamkniętej lub niebezpiecznej dla żeglugi lub rybołówstwa; 
7) zakotwicza poza miejscem do tego przeznaczonym; 
8) narusza przepisy dotyczące bezpieczeństwa żeglugi i transportu; 
9) narusza przepisy sanitarne lub ochrony środowiska. 
3. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, przysługują również przy wykonywaniu zadań w zakresie ochrony praw 
Rzeczypospolitej Polskiej w jej wyłącznej strefie ekonomicznej, której status i zakres określają odrębne przepisy i umowy 
międzynarodowe. 
4. Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, przysługują również w stosunku do statków przepływających przez strefę 
przyległą przy wykonywaniu zadań mających na celu zapobieganie naruszaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 
przepisów, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 4 lit. a–d. 
Art. 15. Uprawnienia określone w art. 14 ust. 1 przysługują dowódcom jednostek pływających Straży Granicznej 
również w stosunku do statków przepływających przez morze terytorialne, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie pope ł-
nienia przestępstwa na ich pokładzie lub na skutek zawiadomienia o popełnieniu na nim przestępstwa, podczas ich prz e-
pływu przez to morze, jeżeli: 
1) skutki przestępstwa rozciągają się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 
2) przestępstwo narusza spokój lub porządek publiczny na morzu terytorialnym; 
3) jest to konieczne do zwalczania nielegalnego handlu środkami odurzającymi lub substancjami psychotropowymi; 
4) kapitan statku, przedstawiciel dyplomatyczny lub urzędnik konsularny państwa bandery statku zwróci się do właśc i-
wych organów polskich o pomoc. 
Art. 16. 1. Jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że statek w czasie pobytu na morskich wodach wewnętrznych lub 
na morzu terytorialnym naruszył przepisy obowiązujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i mimo wezwania do 
zatrzymania się lub po zatrzymaniu go usiłuje zbiec, dowódca jednostki pływającej Straży Granicznej może, w celu z a-
trzymania statku, zarządzić wszczęcie za nim pościgu. 
1a. Pościg może być wszczęty, jeżeli statek znajduje się na morskich wodach wewnętrznych, morzu terytorialnym 
lub w strefie przyległej. 
  
Dziennik Ustaw – 39 – Poz. 305 
 
2. Jeżeli obcy statek naruszył polskie przepisy obowiązujące w wyłącznej strefie ekonomicznej, pościg można 
wszcząć również gdy statek znajduje się w tej strefie. 
3. Pościg na morzu prowadzą jednostki pływające Straży Granicznej oraz statki powietrzne wykonujące zadania 
w ochronie granicy państwowej. 
Art. 17. 1. Przed rozpoczęciem pościgu należy, z odległości umożliwiającej odebranie sygnału, przekazać wizualny 
i dźwiękowy sygnał polecający zatrzymanie się statku. 
2. Jednostki pływające Straży Granicznej w celu zatrzymywania statków stosują sygnały międzynarodowego kodu 
sygnałowego z jednoczesnym wystrzeleniem, dla zwrócenia uwagi statku, dwóch nabojów sygnałowych koloru zielonego 
i zapaleniem w nocy dwóch zielonych świateł rozpoznawczych na maszcie, przysługujących jednostkom pływającym 
ochraniającym granicę państwową. Sygnałem do zatrzymania statków, stosowanym przez statki powietrzne, są dwa nab o-
je sygnałowe koloru zielonego wystrzelone przed dziób statku. 
3. Pościg rozpoczęty na polskich morskich wodach wewnętrznych albo na polskim morzu terytorialnym może być 
kontynuowany poza granicą morza terytorialnego, a rozpoczęty w polskiej strefie przyległej lub w polskiej wyłącznej 
strefie ekonomicznej może być kontynuowany poza granicą tych stref, pod warunkiem że nie został przerwany. Ciągłość 
pościgu powinna być zachowana niezależnie od tego, czy jest on prowadzony przez jednostki pływające, czy we wspó ł-
działaniu tych jednostek ze statkami powietrznymi. 
4. Statek powietrzny wzywający do zatrzymania się statku ściga ten statek do czasu przybycia jednostki pływającej 
Straży Granicznej w celu przejęcia pościgu. 
5. W stosunku do statków zatrzymanych w czasie pościgu dowódca jednostki pływającej Straży Granicznej postęp u-
je zgodnie z trybem określonym w art. 14. 
6. W każdym przypadku zatrzymania statku należy sporządzić podpisany przez obie strony protokół w dwóch 
egzemplarzach w językach polskim i angielskim, z których jeden należy doręczyć kapitanowi statku. Kapitan statku może 
wnieść do protokołu lub w oddzielnym piśmie swoje zastrzeżenia i uwagi w dowolnym języku. 
7. Prawo pościgu ustaje, gdy ścigany statek wejdzie na morze terytorialne obcego państwa. 
Art. 18. 1. Jeżeli statek mimo wezwania nie zatrzyma się i usiłuje zbiec, dowódca jednostki pływającej Straży Gr a-
nicznej ma prawo podjąć skuteczne środki do jego zatrzymania, o których mowa w art. 25. 
2. Użycie broni pokładowej przez jednostki pływające Straży Granicznej do ściganego statku może mieć miejsce 
jedynie w sytuacjach wyjątkowych i jako środek ostateczny, gdy inne środki nie są wystarczające do zatrzymania statku 
lub wymuszenia posłuszeństwa, lecz nie powinno zmierzać do jego zatopienia. 
Art. 19. 1. Ilekroć w ustawie używa się określenia „statek”, należy przez to rozumieć urządzenie pływające, 
o którym mowa w ustawie – Kodeks morski. 
2. Sposób postępowania w sytuacjach określonych w art. 14–18 w stosunku do okrętów wojennych określają odrę b-
ne przepisy. 
2a. Straż Graniczna współdziała z Siłami Powietrznymi w zakresie ochrony granicy państwowej w przestrzeni 
powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej. 
2b. Współdziałanie, o którym mowa w ust. 2a, polega na: 
1) utrzymywaniu stałej łączności i przekazywaniu przez jednostki współdziałające informacji dotyczącyc h: 
a) wykrycia statków powietrznych – pilotowych i bezpilotowych aparatów latających, w szczególności: samo-
lotów, śmigłowców, szybowców, lotni, balonów, sond, przelatujących przez granicę państwową na wysokości 
do 500 m, 
b) zaobserwowanych awarii statków powietrznych oraz sygnałów wzywania pomocy, 
c) planowanych lotów statków powietrznych na małych wysokościach w rejonie strefy nadgranicznej; 
2) udzielaniu pomocy statkom powietrznym znajdującym się w sytuacjach awaryjnych w strefie nadgranicznej. 
2c. Straż Graniczna współdziała z Marynarką Wojenną w zakresie ochrony granicy państwowej na morzu. 
2d. Współdziałanie, o którym mowa w ust. 2c, polega na utrzymywaniu stałej łączności i przekazywaniu przez je d-
nostki współdziałające informacji dotyczących: 
1) ujawnionych przestępstw skierowanych przeciwko nienaruszalności granicy państwowej; 
2) wykrycia jednostek pływających zagrażających pokojowi, porządkowi publicznemu lub bezpieczeństwu Rzeczy-
pospolitej Polskiej; 
  
Dziennik Ustaw – 40 – Poz. 305 
 
3) wykrycia obcych okrętów wojennych i samolotów wojskowych na polskich obszarach morskich; 
4) wykrycia w zasięgu obserwacji technicznej i wzrokowej nierozpoznanych obiektów nawodnych oraz statków 
powietrznych; 
5) zaobserwowanych awarii jednostek pływających i statków powietrznych oraz sygnałów wzywania pomocy; 
6) zaobserwowanych zanieczyszczeń powierzchni na polskich obszarach morskich lub w rejonach zagrażających tym 
obszarom; 
7) eksploatacji polskich obszarów morskich oraz naruszenia przez statki przepisów tych obszarów; 
8) planowanych ćwiczeń na morzu. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, określi, w drodze 
rozporządzenia, szczegółowe zasady współdziałania Straży Granicznej z Siłami Powietrznymi i Marynarką Wojenną Sił 
Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie ochrony granicy państwowej, uwzględniając zakres współdziałania oraz 
podmioty uprawnione do jego organizacji i koordynacji. 
Art. 19a. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gosp o-
darki morskiej, określi, w drodze rozporządzenia, wymagania dotyczące technicznego i pozatechnicznego bezpieczeństwa 
żeglugi jednostek pływających Straży Granicznej. Rozporządzenie powinno w szczególności określić wymagania w z a-
kresie budowy stałych urządzeń i wyposażenia statków oraz wyposażenia w środki ratunkowe. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może, w drodze zarządzenia, uznać za obowiązujące w stosunku do 
jednostek pływających Straży Granicznej przepisy techniczne z zakresu budowy i wyposażenia statków wydane przez 
polską instytucję klasyfikacyjną. 
Art. 20. Przepisy ustawy nie naruszają uprawnień okrętów wojennych Rzeczypospolitej Polskiej. 
Art. 21. Jeżeli w czasie korzystania lub w związku z korzystaniem przez Straż Graniczną z pomocy osób, o których 
mowa w art. 9b ust. 1, osoby te utraciły życie albo poniosły uszczerbek na zdrowiu lub szkodę w mieniu, odszkodowanie 
przysługuje na zasadach i w trybie określonych w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 
Rozdział 4 
(uchylony) 
Rozdział 5 
Użycie lub wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej 
Art. 23. 1. W przypadkach, o których mowa w art. 11 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezp o-
średniego i broni palnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 2418), funkcjonariusze mogą użyć środków przymusu bezpośredniego, 
o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1–7, pkt 9–11, pkt 12 lit. a, c i d, pkt 13 i 16–20 tej ustawy, lub wykorzystać te środki. 
2. W przypadkach, o których mowa w art. 45 pkt 1–3 i pkt 4 lit. a i b oraz w art. 47 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. 
o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, funkcjonariusze mogą użyć broni palnej lub ją wykorzystać. 
3. Użycie i wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej oraz dokumentowanie tego użycia i wyko-
rzystania odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni 
palnej. 
Art. 24. (uchylony) 
Rozdział 6 
Użycie środków przymusu w stosunku do statków morskich i powietrznych 
Art. 25. 1. Jeżeli statek na morskich wodach wewnętrznych lub na morzu terytorialnym, mimo wezwania, nie z a-
trzyma się i nie zaniecha działań naruszających przepisy obowiązujące na tych wodach, dowódca jednostki pływającej 
Straży Granicznej może wydać rozkaz oddania strzału ostrzegawczego w powietrze, następnie zaś strzału przed dziób i za 
rufę statku. Jeżeli statek mimo to nie zastosuje się do wezwania, dowódca jednostki pływającej może rozkazać otworzyć 
ogień do tego statku. Te same zasady stosuje się przy pościgu na morzu pełnym. 
2. W przypadku ostrzelania jednostki pływającej Straży Granicznej można użyć broni bez ostrzeżenia. 
  
Dziennik Ustaw – 41 – Poz. 305 
 
Art. 26. Zasady użycia środków przymusu w stosunku do statków powietrznych znajdujących się w przestrzeni 
powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej określają przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy 
państwowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1776) oraz ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1580 
i 1495). 
Art. 27. (uchylony) 
Art. 28. (uchylony) 
Rozdział 7 
Bandera i znaki rozpoznawcze 
Art. 29. Jednostki pływające Straży Granicznej podnoszą jako banderę flagę państwową z godłem Rzeczypospolitej 
Polskiej, określoną w odrębnych przepisach. 
Art. 30. 1. W czasie wykonywania zadań określonych w ustawie jednostki pływające Straży Granicznej podnoszą, 
niezależnie od bandery, flagę Straży Granicznej. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór flagi Straży Granicznej,  
okoliczności i warunki jej podnoszenia oraz sposób oznakowania jednostek pływających i statków powietrznych, a także 
znaki rozpoznawcze używane przez statki powietrzne w nocy, uwzględniając sposób umieszczania bandery i flagi na 
jednostkach pływających oraz znaków, umożliwiający szybką identyfikację jednostek pływających i statków powietr z-
nych. 
Rozdział 8 
Służba w Straży Granicznej 
Art. 31. 1. Służbę w Straży Granicznej może pełnić osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzla-
kowanej opinii, niekarana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystająca w pełni z praw publicznych, posiad a-
jąca co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach 
uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotowa jest się podporządkować, a także dając a  
rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych. 
1a. Przyjęcie kandydata do służby w Straży Granicznej poprzedza się postępowaniem kwalifikacyjnym, na które 
składa się: 
1) przyjęcie podania o przyjęcie do służby, kwestionariusza osobowego, a także dokumentów stwierdzających w y-
kształcenie i kwalifikacje zawodowe oraz zawierających dane o uprzednim zatrudnieniu; 
2) przeprowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej; 
3) postępowanie sprawdzające określone w przepisach o ochronie informacji niejawnych; 
4) ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Straży Granicznej; 
5) przeprowadzenie badania psychofizjologicznego. 
1b. Kandydat do służby w Straży Granicznej może być przyjęty do służby, jeżeli w dniu przyjęcia nie przekroczył 
wieku 35 lat, z zastrzeżeniem ust. 1d. 
1c. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, ze względu na posiadanie kwalifikacji lub umiejętności przydatnych 
do pełnienia służby w Straży Granicznej, kandydat niespełniający warunku, o którym mowa w ust. 1b, może być przyjęty 
do służby w Straży Granicznej za zgodą Komendanta Głównego Straży Granicznej. 
1d. Przepisu ust. 1b nie stosuje się do osób, o których mowa w art. 61 ust. 1 i 1a. 
2. (uchylony) 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb i etapy postęp o-
wania kwalifikacyjnego w stosunku do kandydatów ubiegających się o przyjęcie do służby w Straży Granicznej oraz wzór 
składanego przez te osoby kwestionariusza osobowego, uwzględniając czynności niezbędne do przeprowadzenia post ę-
powania kwalifikacyjnego i ustalenia w jego toku przydatności i predyspozycji do służby w Straży Granicznej kandyd a-
tów ubiegających się o przyjęcie do tej służby. 
Art. 31a. 1. Funkcjonariusz Policji, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Służby Celno-Skarbowej, 
Państwowej Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, 
Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Centralnego Biura Antykorupcyjnego może być na własną prośbę przeniesiony 
do służby w Straży Granicznej, jeżeli wykazuje on szczególne predyspozycje do jej pełnienia. 
  
Dziennik Ustaw – 42 – Poz. 305 
 
2. Funkcjonariuszy, o których mowa w ust. 1, do służby w Straży Granicznej przenosi w porozumieniu odpowiednio 
z Komendantem Głównym Policji, Szefem Kancelarii Sejmu, Komendantem Służby Ochrony Państwa, Szefem Krajowej 
Administracji Skarbowej, Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej, Szefem Agencji Bezpieczeństwa W e-
wnętrznego, Szefem Agencji Wywiadu, Szefem Służby Wywiadu Wojskowego, Szefem Służby Kontrwywiadu Wojsk o-
wego lub Szefem Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Komendant Główny Straży Granicznej za zgodą ministra właś-
ciwego do spraw wewnętrznych. 
3. Funkcjonariusz Policji, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Służby Celno-Skarbowej, Państwowej 
Straży Pożarnej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby 
Kontrwywiadu Wojskowego lub Centralnego Biura Antykorupcyjnego przeniesiony do służby w Straży Granicznej z a-
chowuje ciągłość służby. 
4. Funkcjonariuszowi przenoszonemu w trybie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje odprawa ani inne należności 
przewidziane dla funkcjonariuszy odchodzących ze służby. 
4a. Przeniesienie funkcjonariusza w trybie, o którym mowa w ust. 1, może być poprzedzone przeprowadzeniem 
czynności, o których mowa w art. 31 ust. 1a, w celu potwierdzenia jego przydatności i szczególnych predyspozycji do 
pełnienia służby w Straży Granicznej. 
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i tryb prow a-
dzenia postępowania w stosunku do funkcjonariuszy, o których mowa w ust. 1, uwzględniając szczególne kwalifikacje 
predestynujące do służby w Straży Granicznej, równorzędność okresów służby i stażu, należności oraz uzyskanych 
w dotychczasowych jednostkach kwalifikacji zawodowych z przewidzianymi w Straży Granicznej. 
Art. 32. 1. Zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do 
spraw wewnętrznych. 
1a. (uchylony) 
2. (uchylony)  
Art. 33. 1. Przed podjęciem służby funkcjonariusz Straży Granicznej składa ślubowanie według następującej roty: 
„Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków funkcjonariusza Straży Gr a-
nicznej – ślubuję służyć wiernie Narodowi Polskiemu, mając zawsze na względzie interes Państwa Polskiego. 
Ślubuję stać nieugięcie na straży niepodległości i suwerenności oraz strzec nienaruszalności granicy państw o-
wej Rzeczypospolitej Polskiej, nawet z narażeniem życia. 
Ślubuję ściśle przestrzegać zasad Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i obowiązującego porządku prawnego 
oraz ofiarnie i sumiennie wykonywać powierzone mi zadania, przestrzegać dyscypliny służbowej, wykonywać 
rozkazy i polecenia przełożonych, dochować tajemnic związanych ze służbą, strzec dobrego imienia służby,  
honoru i godności, a także przestrzegać zasad etyki funkcjonariusza Straży Granicznej.”. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, ceremoniał składania ślubowania, 
uwzględniając przebieg ceremoniału ślubowania, terminy składania ślubowania, osoby uprawnione do przyjmowania 
ślubowania oraz wzór aktu ślubowania. 
Art. 33a. 1. W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny Straż Graniczna może być objęta militaryzacją, o której 
mowa w art. 174 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. 
2. Funkcjonariusze pozostający w stosunku służbowym w dniu ogłoszenia mobilizacji lub w dniu, w którym rozp o-
czyna się czas wojny, określonym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 4a ustawy, 
o której mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa funkcjonariuszami pełniącymi służbę w czasie wojny i pozostają w tej 
służbie do czasu zwolnienia. 
Rozdział 9 
Przebieg służby 
Art. 34. 1. Stosunek służbowy funkcjonariusza powstaje w drodze mianowania na podstawie dobrowolnego zgł o-
szenia się do służby. 
2. Początek służby liczy się od dnia określonego w rozkazie personalnym o mianowaniu funkcjonariusza. 
3. Mianowanie może nastąpić po odbyciu zasadniczej służby wojskowej albo po przeniesieniu do rezerwy. 
  
Dziennik Ustaw – 43 – Poz. 305 
 
4. Warunku, o którym mowa w ust. 3, nie stosuje się do kobiet, osób podlegających kwalifikacji wojskowej skier o-
wanych do służby kandydackiej za zgodą organów wojskowych oraz absolwentów szkół wyższych. 
5. (uchylony) 
Art. 35. 1. Osobę zgłaszającą się do podjęcia służby w Straży Granicznej mianuje się funkcjonariuszem w służbie 
przygotowawczej na okres 3 lat. 
2. Po upływie okresu służby przygotowawczej i uzyskaniu opinii służbowej stwierdzającej przydatność do służby 
funkcjonariusz zostaje mianowany na stałe. 
3. W przypadkach uzasadnionych szczególnymi kwalifikacjami funkcjonariusza Komendant Główny Straży Gr a-
nicznej, z urzędu albo na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej, ośrodka szkolenia Straży Granicznej lub 
ośrodka Straży Granicznej, może skrócić okres służby przygotowawczej funkcjonariusza albo zwolnić go od odbywania 
tej służby. 
4. W razie przerwy w wykonywaniu przez funkcjonariusza obowiązków służbowych trwającej dłużej niż 3 miesiące 
Komendant Główny Straży Granicznej może, z urzędu albo na wniosek komendanta oddziału Straży Granicznej, kome n-
danta ośrodka szkolenia Straży Granicznej lub komendanta ośrodka Straży Granicznej, przedłużyć okres służby przyg o-
towawczej funkcjonariusza. 
Art. 35a. 1. W sytuacji wymagającej podwyższonej gotowości operacyjnej Komendant Główny Straży Granicznej 
może skierować funkcjonariusza do pełnienia służby w systemie skoszarowanym. 
2. W czasie trwania służby w systemie skoszarowanym funkcjonariusz pozostaje w ciągłej dyspozycji przełożonego 
służbowego. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, organizację pełnienia służby 
w systemie skoszarowanym, warunki i tryb kierowania do pełnienia tej służby oraz sposób jej pełnienia, uwzględniając 
podmioty właściwe w sprawach organizacji służby w systemie skoszarowanym, zakres zadań, których realizacja może 
wymagać wprowadzenia systemu skoszarowanego, dzienny tok służby, częstotliwość i wymiar przerw pomiędzy okresami 
pełnienia służby oraz rodzaje dokumentów z tym związanych. 
Art. 36. 1. Do mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe, przenoszenia na inne stanowisko oraz zwalni a-
nia z tego stanowiska właściwi są przełożeni: Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG, komendanci 
oddziałów Straży Granicznej, komendanci ośrodków szkolenia Straży Granicznej oraz komendanci ośrodków Straży Gr a-
nicznej. 
2. Od decyzji, o których mowa w ust. 1, funkcjonariuszowi służy odwołanie do wyższego przełożonego, oraz doch o-
dzenia roszczeń na drodze sądowej. 
3. Jeżeli decyzję, o której mowa w ust. 1, ustawa zastrzega dla Komendanta Głównego Straży Granicznej, od decyzji 
takiej służy odwołanie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 
Art. 37. 1. Czas pełnienia służby funkcjonariusza jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem 
prawa do wypoczynku. 
2.25) Czas pełnienia służby funkcjonariusza wynosi przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozlicz e-
niowym od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca danego roku oraz od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia danego roku. 
2a. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do funkcjonariuszy skierowanych na szkolenie w systemie skoszarowanym, prz e-
bywających w podróży służbowej, delegowanych do czasowego pełnienia służby poza granicami państwa w przypadkach, 
o których mowa w art. 40 ust. 2, a także delegowanych do pełnienia służby poza granicami państwa w kontyngencie Str a-
ży Granicznej. 
2b.26) Przedłużenie czasu służby funkcjonariusza ponad przeciętną normę określoną w ust. 2 nie może spowodować 
przekroczenia 48-godzinnego tygodniowego wymiaru czasu służby w okresie rozliczeniowym. 
                                                           
25) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funk-
cjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby W y-
wiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Poża r-
nej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1635), która weszła 
w życie z dniem 12 września 2019 r., z mocą od dnia 1 lipca 2019 r. 
26) Dodany przez art. 3 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 25. 
  
Dziennik Ustaw – 44 – Poz. 305 
 
3.27) W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 funkcjonariuszowi przysługuje w okresie 
rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompens a-
ta pieniężna, o ile w terminie 10 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu 
wolnego od służby w tym samym wymiarze. 
3a.27) Przepisu ust. 3 nie stosuje się do funkcjonariusza uprawnionego do dodatku funkcyjnego. 
3b.28) Funkcjonariuszowi uprawnionemu do dodatku funkcyjnego przysługuje: 
1) czas wolny od służby w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 albo 
2) rekompensata pieniężna, o której mowa w ust. 3 
– za czas służby pełnionej przed dniem uzyskania uprawnienia do tego dodatku. 
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, rozkład czasu służby, tryb udziel a-
nia czasu wolnego w zamian za służbę w wymiarze przekraczającym 40 godzin tygodniowo, uwzględniając: 
1) rodzaj i organizację służby, sposób pełnienia dyżurów domowych oraz właściwość przełożonych do określenia 
harmonogramu służby; 
2) okoliczności uzasadniające przedłużenie czasu służby ponad ustawowy wymiar, jak również niezbędny czas na w y-
poczynek funkcjonariusza po służbie oraz sposób prowadzenia ewidencji czasu służby; 
3) możliwość wprowadzenia w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej odmiennego rozkładu czasu służby 
i trybu udzielania czasu wolnego w przypadku ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny. 
5. W przypadku ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny Komendant Główny Straży Granicznej może wprow a-
dzić, w zakresie określonym w ust. 4, odmienny od obowiązującego rozkład czasu służby i tryb udzielania czasu wolnego 
w zamian za służbę w wymiarze przekraczającym 40 godzin tygodniowo w jednostkach organizacyjnych Straży Granic z-
nej, z zachowaniem przepi su ust. 3. 
Art. 38. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki w zakresie wykszta ł-
cenia i kwalifikacji zawodowych oraz stażu służby, jakim powinien odpowiadać funkcjonariusz na określonym stanowisku 
służbowym, uwzględniając rodzaj służby i stanowisk, warunki uzyskania wykształcenia zawodowego, jak również okresy 
zaliczane do stażu służby wskazujące na posiadanie odpowiedniego doświadczenia zawodowego. 
Art. 39. 1. Funkcjonariusz podlega okresowemu opiniowaniu służbowemu. 
2. Funkcjonariusza zapoznaje się z opinią służbową w ciągu 14 dni od jej sporządzenia; może on w terminie 14 dni 
od zapoznania się z opinią wnieść odwołanie do wyższego przełożonego. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb okresowego opiniowania fun k-
cjonariuszy oraz tryb wnoszenia i rozpatrywania odwołań od opinii służbowych, uwzględniając terminy i okoliczności 
powodujące sporządzanie opinii, kryteria, na podstawie których są sporządzane opinie, skalę o cen i przesłanki, które 
uwzględnia się w procesie opiniowania, właściwość przełożonych w zakresie wydawania i rozpatrywania odwołań od 
opinii, a także wzór kwestionariusza opinii służbowej. 
Art. 39a. 1. Funkcjonariusza zwolnionego lub odwołanego z zajmowanego stanowiska można przenieść do dysp o-
zycji właściwego przełożonego, jeżeli przewiduje się wyznaczenie go na inne stanowisko służbowe albo zwolnienie ze 
służby. Okres pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji nie może być dłuższy niż 1 rok. 
2. W okresie pozostawania w dyspozycji funkcjonariusz nie wykonuje obowiązków służbowych, zachowując prawo 
do uposażenia i innych świadczeń przysługujących na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. 
3. Funkcjonariusz przeniesiony do dyspozycji jest obowiązany do podjęcia obowiązków służbowych w każdym cz a-
sie na polecenie właściwego przełożonego. 
4. Okres pozostawania funkcjonariusza w dyspozycji wlicza się do okresu służby, od którego zależą uprawnienia 
funkcjonariuszy. 
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, przełożonych właściwych do prz e-
noszenia funkcjonariuszy do dyspozycji, warunki i tryb przenoszenia oraz sposób pełnienia służby w tym okresie. Roz-
porządzenie powinno określić sposób pełnienia służby, uwzględniając posiadane przez funkcjonariusza kwalifikacje oraz 
predyspozycje do pełnienia służby na określonym stanowisku służbowym. 
                                                           
27) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 1 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 25. 
28) Dodany przez art. 3 pkt 1 lit. d ustawy, o której mowa w odnośniku 25. 
  
Dziennik Ustaw – 45 – Poz. 305 
 
Art. 39b.  1. Funkcjonariusz pełniący służbę na określonych stanowiskach służbowych lub w określonych komó r-
kach organizacyjnych albo przewidywany do takiej służby może być poddany testowi sprawności fizycznej, badaniu  
psychologicznemu lub badaniu psychofizjologicznemu, mającym na celu sprawdzenie jego przydatności i predyspozycji 
do służby na tych stanowiskach lub w tych komórkach organizacyjnych. 
2. Przeprowadzenie testu i badań, o których mowa w ust. 1, w stosunku do funkcjonariuszy pełniących służbę lub 
ubiegających się o podjęcie służby w: 
1) Komendzie Głównej Straży Granicznej zarządza Komendant Główny Straży Granicznej; 
2) oddziale Straży Granicznej, ośrodku szkolenia Straży Granicznej albo ośrodku Straży Granicznej zarządza kome n-
dant tego oddziału, ośrodka szkolenia albo ośrodka; 
3) BSWSG zarządza Komendant BSWSG. 
3. Testami lub badaniami, o których mowa w ust. 1, mogą być, na zarządzenie Komendanta Głównego Straży Gr a-
nicznej, objęci również funkcjonariusze kwalifikowani do skierowania na określone szkolenia, w tym do szkoły pod-
oficerskiej, szkoły chorążych lub na przeszkolenie specjalistyczne, o którym mowa w art. 55 ust. 1. 
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia: 
1) tryb, warunki i właściwość komórek organizacyjnych do przeprowadzania testu sprawności fizycznej, badania psycho-
logicznego i badania psychofizjologicznego mających na celu sprawdzenie przydatności i predyspozycji funkcjon a-
riusza do służby na określonych stanowiskach służbowych lub w określonych komórkach organizacyjnych, albo o d-
bycia szkolenia, 
2) tryb, warunki i właściwość komórek organizacyjnych do przeprowadzania badań psychofizjologicznych, o których 
mowa w art. 31 ust. 1a pkt 5 i art. 44 ust. 3, 
3) stanowiska służbowe oraz komórki organizacyjne, w których funkcjonariusze mogą być poddani badaniom i testom, 
o których mowa w ust. 1 
– uwzględniając zakres i ramową metodykę przeprowadzania badań i testów, w zależności od celu badania lub testu, 
a także terminy ich przeprowadzania, w przypadku gdy badania lub testy mają charakter okresowy. 
Art. 39c. 1. Funkcjonariusz jest obowiązany utrzymywać sprawność fizyczną zapewniającą wykonywanie przez nie-
go zadań służbowych przez uczestnictwo w zajęciach z wychowania fizycznego lub zajęciach sportowych organizow a-
nych przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej. 
2. Sprawność fizyczną, o której mowa w ust. 1, ocenia się na podstawie wyników testu sprawności fizycznej fun k-
cjonariuszy. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zakres, szczegółowe warunki, tryb 
i terminy przeprowadzania testu sprawności fizycznej oraz szczegółowy sposób oceniania testu, przypadki, w jakich mo ż-
na zwolnić funkcjonariusza z testu, a także przełożonych właściwych w tych sprawach, uwzględniając charakter służby 
w Straży Granicznej oraz okoliczności uzasadniające zwolnienie funkcjonariusza z testu. 
4. Komendant Główny Straży Granicznej określi, w drodze zarządzenia, rodzaje zajęć z zakresu wychowania fizyc z-
nego lub zajęć sportowych realizowanych w jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej oraz zadania jednostek 
w tym zakresie, mając na względzie charakter służby w Straży Granicznej oraz właściwe przygotowanie funkcjonariuszy 
do testu sprawności fizycznej. 
5. Komendant Główny Straży Granicznej określi, w drodze zarządzenia, wymagania, jakie powinny spełniać osoby 
prowadzące zajęcia, mając na uwadze utrzymanie sprawności fizycznej funkcjonariuszy zapewniającej wykonywanie 
przez nich zadań służbowych, uwzględniając charakter służby w Straży Granicznej. 
Art. 40. 1. Funkcjonariusz może być przeniesiony do pełnienia służby albo delegowany do czasowego pełnienia 
służby w innej jednostce organizacyjnej Straży Granicznej lub innej miejscowości z urzędu lub na własną prośbę. 
2. Funkcjonariusz może być delegowany do czasowego pełnienia służby: 
1) na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w ramach wykonywania zadań określonych w prze-
pisach prawa Unii Europejskiej lub umowach międzynarodowych wiążących Rzeczpospolitą Polską; 
2) na terytorium państw nienależących do Unii Europejskiej w ramach wykonywania zadań określonych w umowach 
międzynarodowych wiążących Rzeczpospolitą Polską, za jego pisemną zgodą. 
3. Delegowanie, o którym mowa w ust. 1 i ust. 2 pkt 1, jeżeli następuje z urzędu nie może przekraczać łącznie 
6 miesięcy w okresie 2 lat, chyba że funkcjonariusz wyraża zgodę na dłuższe delegowanie w tym okresie. 
3a. Okres 2 lat, o którym mowa w ust. 3, liczy się od dnia, w którym rozpoczęło się pierwsze delegowanie. 
  
Dziennik Ustaw – 46 – Poz. 305 
 
3b. W okresie 2 lat od dnia przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej Straży Gr a-
nicznej lub innej miejscowości, funkcjonariusz może być, po raz kolejny, przeniesiony do pełnienia służby w innej jed-
nostce organizacyjnej Straży Granicznej lub innej miejscowości, tylko za jego pisemną zgodą. 
3c. Przepisu ust. 3b nie stosuje się, jeżeli przeniesienie funkcjonariusza do innej jednostki organizacyjnej Straży 
Granicznej jest związane ze zmianami organizacyjnymi w Straży Granicznej i nie powoduje zmiany warunków i miejsca 
pełnienia służby. 
4. Do przenoszenia lub delegowania funkcjonariusza właściwi są: 
1) Komendant Główny Straży Granicznej: 
a) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
b) na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej w ramach wykonywania zadań, o których mowa 
w ust. 2 pkt 1, w przypadku gdy zadania te wykonują funkcjonariusze pełniący służbę w Komendzie Głównej 
Straży Granicznej, funkcjonariusze więcej niż jednego oddziału Straży Granicznej lub gdy Komendant Główny 
Straży Granicznej tak zdecyduje, 
c) na terytorium państw nienależących do Unii Europejskiej w ramach wykonywania zadań, o których mowa 
w ust. 2 pkt 2; 
2) komendant oddziału Straży Granicznej: 
a) w ramach terytorialnego zasięgu działania oddziału Straży Granicznej, 
b) na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej w ramach wykonywania zadań, o których mowa 
w ust. 2 pkt 1, w przypadku gdy zadania te wykonują podlegli mu funkcjonariusze. 
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, należności i świadczenia przysług u-
jące funkcjonariuszom delegowanym do pełnienia służby poza granicami państwa, uwzględniając: 
1) charakter lub zakres zadań wykonywanych przez funkcjonariusza; 
2) rodzaje, warunki przyznawania oraz wysokość dodatkowych świadczeń związanych z delegowaniem; 
3) możliwość ograniczenia w całości albo w części należności przysługujących funkcjonariuszowi z tytułu odbywania 
zagranicznych podróży służbowych w przypadku otrzymywania ze źródła zagranicznego wynagrodzenia lub innych 
świadczeń bądź należności przeznaczonych na pokrycie kosztów delegowania; 
4) szczegółowe prawa i obowiązki delegowanego, w tym wymóg zapewnienia po zakończeniu delegowania warunków 
służby co najmniej równorzędnych do istniejących przed delegowaniem; 
5) tryb postępowania i właściwość przełożonych w tych sprawach, w szczególności w zakresie wnioskowania o dele-
gowanie, odwołania z delegowania, a także wypłaty należności przysługujących delegowanemu, oraz podmioty z a-
graniczne, które mogą inicjować postępowanie w tych sprawach. 
6. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 5, powinno uzależnić zakres uprawnień delegowanego od charakteru lub 
rodzaju wykonywanych zadań, czasu trwania delegowania, warunków bytowych i kosztów związanych z delegowaniem 
oraz zakresu uprawnień i świadczeń przyznanych przez podmiot zagraniczny. 
7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia określi, 
w drodze rozporządzenia, warunki otrzymywania świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 42 ust. 2 ustawy 
z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. 
poz. 1373, z późn. zm.29)), przez funkcjonariuszy, o których mowa w ust. 2 oraz w art. 147e ust. 1, w związku z urazami 
nabytymi podczas wykonywania zadań poza granicami państwa oraz sposób i tryb finansowania ponoszonych kosztów, 
uwzględniając zasady wydatkowania środków publicznych. 
Art. 40a. 1. Funkcjonariusza można skierować do wykonywania zadań służbowych polegających na udzielaniu 
pomocy Policji, o których mowa w art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. 
2. W przypadku gdy skierowanie, o którym mowa w ust. 1, obejmuje wykonywanie zadań służbowych w innej mie j-
scowości niż miejscowość pełnienia służby lub poza terytorialnym zasięgiem działania jednostki organizacyjnej Straży 
Granicznej, w której funkcjonariusz pełni służbę, skierowanie następuje na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w roku kale n-
darzowym. 
                                                           
29) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 201 9 r. poz. 139 4, 1590, 1694, 1726, 1818, 1905, 
2020 i 2473. 
  
Dziennik Ustaw – 47 – Poz. 305 
 
3. Skierowanie, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie polecenia Komendanta Głównego Straży Granic z-
nej, komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta ośrodka szkolenia Straży Granicznej albo komendanta ośrodka 
Straży Granicznej. W przypadku wydania polecenia w formie ustnej funkcjonariusz otrzymuje potwierdzenie wydania 
tego polecenia na piśmie nie później niż w ciągu 3 dni od dnia jego wydania. 
4. Funkcjonariuszowi skierowanemu do wykonywania zadań służbowych w innej miejscowości niż miejscowość 
pełnienia służby przysługują należności z tytułu podróży służbowych. 
Art. 41. 1. Funkcjonariuszowi można powierzyć pełnienie obowiązków służbowych na innym stanowisku na czas 
nieprzekraczający 12 miesięcy. W okresie tym funkcjonariuszowi przysługuje uposażenie stosownie do powierzonego  
stanowiska, lecz nie niższe od dotychczasowego. 
2. Funkcjonariusza można oddelegować do wykonywania zadań poza Strażą Graniczną: 
1) do pracy w celu wykonywania zadań określonych w ustawie, w szczególności związanych z zapewnieniem bezpi e-
czeństwa i porządku publicznego lub wykonywaniem czynności w sprawach cudzoziemców; 
2) 
w Biurze Nadzoru Wewnętrznego. 
2a. Oddelegowanie funkcjonariusza do wykonywania zadań w Biurze Nadzoru Wewnętrznego następuje na zasadach 
określonych w ustawie z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właś-
ciwego do spraw wewnętrznych. W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy art. 41b–41l. 
3. 
(uchylony) 
Art. 41a. Komendant Główny Straży Granicznej jest organem właściwym w sprawach oddelegowania funkcjonari u-
sza do pracy poza Strażą Graniczną, zwanego dalej „oddelegowaniem”, oraz odwołania z tego oddelegowania, z zastrz e-
żeniem art. 11g ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra 
właściwego do spraw wewnętrznych. 
Art. 41b.  1. Z wnioskiem o oddelegowanie funkcjonariusza występuje kierownik urzędu państwowego, a w przy-
padku oddelegowania do urzędu administracji rządowej – dyrektor generalny tego urzędu. 
2. W przypadku oddelegowania funkcjonariusza do pracy do urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw 
zagranicznych w celu pełnienia służby w placówce zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów ust a-
wy z dnia 27 lipca 2001 r. o służbie zagranicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2040 oraz z 2019 r. poz. 9) z wnioskiem, o którym 
mowa w ust. 1, występuje Komendant Główny Straży Granicznej. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się do dyre k-
tora generalnego służby zagranicznej. 
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać nazwę urzędu państwowego, wyznaczone stanowisko słu ż-
bowe lub stopień dyplomatyczny dla funkcjonariusza, wysokość wynagrodzenia, kwalifikacje zawodowe oraz zakres 
wykonywanych zadań i obowiązków. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, może zawierać wskazanie funkcjonariusza pr o-
ponowanego do oddelegowania. 
4. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, może dotyczyć oddelegowania funkcjonariusza do wykonywania pracy 
w urzędach państwowych, w których wykonywane są zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa i porządku 
publicznego lub wykonywane są czynności w sprawach cudzoziemców. 
5. Wniosek o oddelegowanie funkcjonariusza do wykonywania pracy w urzędzie obsługującym ministra właściwego 
do spraw administracji publicznej może dotyczyć wyłącznie stanowisk, na których w myśl odrębnych przepisów mogą 
być zatrudniani oddelegowani funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu lub strażacy Państwowej 
Straży Pożarnej. 
Art. 41c. Oddelegowanie następuje po wyrażeniu przez funkcjonariusza zgody w formie pisemnego oświadczenia 
wskazującego nazwę urzędu państwowego i stanowisko służbowe lub stopień dyplomatyczny, na którym funkcjonariusz 
godzi się wykonywać zadania, a także okres wykonywania tych zadań. 
Art. 41d. Uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 41b ust. 1, można odmówić, jeżeli jest to uzasadnione p o-
trzebami Straży Granicznej, z wyjątkiem oddelegowania do Biura Nadzoru Wewnętrznego. 
Art. 41e. 1. W razie uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 41b ust. 1: 
1) zalicza się – do celów związanych z pełnieniem służby w Straży Granicznej oraz obliczania uposażenia i innych 
świadczeń pieniężnych przysługujących funkcjonariuszowi w okresie oddelegowania – stanowisko służbowe lub 
stopień dyplomatyczny określone we wniosku, o którym mowa w art. 41b ust. 1, do odpowiedniej grupy uposażenia 
zasadniczego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz ustala stopień etatowy, do którego zaszeregowuje to stanowisko 
lub stopień dyplomatyczny, stosownie do zaszeregowania stanowisk służbowych funkcjonariuszy Straży Granicznej 
do grup uposażenia zasadniczego; 
  
Dziennik Ustaw – 48 – Poz. 305 
 
2) uzgadnia się z osobą, o której mowa w art. 41b ust. 1 i 2, kandydaturę funkcjonariusza proponowanego do oddel e-
gowania do wykonywania pracy w urzędzie państwowym, po uprzednim uzyskaniu od funkcjonariusza oświadczenia 
o wyrażeniu zgody na oddelegowanie. 
2. Oddelegowanie funkcjonariusza następuje na podstawie rozkazu personalnego, w którym zwalnia się funkcjon a-
riusza z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i oddelegowuje do wykonywania pracy poza Strażą Graniczną. 
3. W rozkazie personalnym, o którym mowa w ust. 2, zamieszcza się w szczególności: 
1) datę zwolnienia funkcjonariusza z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego oraz wysokość przysługującego 
mu na tym stanowisku uposażenia; 
2) nazwę urzędu państwowego, do którego następuje oddelegowanie; 
3) określenie stanowiska służbowego lub stopnia dyplomatycznego przeznaczonego dla funkcjonariusza, ze wskaz a-
niem składników uposażenia ustalonych zgodnie z ust. 1 pkt 1; 
4) określenie czasu trwania oddelegowania. 
Art. 41f. 1. Wyznaczenie na stanowisko służbowe w urzędzie państwowym, do którego funkcjonariusz został odd e-
legowany do wykonywania pracy, następuje zgodnie z odrębnymi przepisami obowiązującymi przy wyznaczaniu na dane 
stanowisko służbowe lub stopień dyplomatyczny. 
2. Osoba, o której mowa w art. 41b ust. 1 i 2, może przenieść oddelegowanego funkcjonariusza na inne stanowisko 
służbowe lub stopień dyplomatyczny w urzędzie państwowym po uzyskaniu zgody: 
1) Komendanta Głównego Straży Granicznej, z wyjątkiem przypadku, gdy przeniesienie następuje na polecenie min i-
stra właściwego do spraw wewnętrznych, oraz 
2) funkcjonariusza, wyrażonej w formie pisemnego oświadczenia. 
3. W przypadku zmiany stanowiska służbowego w trybie, o którym mowa w ust. 2, w rozkazie personalnym określa 
się stanowisko służbowe lub stopień dyplomatyczny, na które oddelegowany funkcjonariusz został przeniesiony, ze wsk a-
zaniem składników uposażenia ustalonych zgodnie z art. 41e ust. 1 pkt 1. 
Art. 41g. Okres oddelegowania funkcjonariusza może zostać przedłużony na wniosek osoby, o której mowa w art. 41b 
ust. 1 i 2. Przepisy art. 41f ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 41h.  1. Oddelegowanemu funkcjonariuszowi przysługują uprawnienia i świadczenia, w tym uposażenie i inne 
świadczenia pieniężne, na zasadach określonych w ustawie. 
2. Do oddelegowanego funkcjonariusza stosuje się przepisy, które mają zastosowanie do pracowników zatrudnionych 
na stanowiskach służbowych równorzędnych do zajmowanego przez funkcjonariusza, dotyczące obowiązków pracodawcy 
i pracownika, regulaminów pracy, wyróżnień i kar, czasu pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy, dodatkowego wynagr o-
dzenia rocznego, a także przyznawania nagr ód. 
3. W przypadku gdy wypłacone oddelegowanemu funkcjonariuszowi dodatkowe wynagrodzenie roczne lub nagroda 
roczna są niższe od nagrody rocznej obliczonej na podstawie przepisów, o których mowa w ust. 1, albo dodatkowe wyn a-
grodzenie roczne lub nagroda roczna nie przysługują z uwagi na okres pracy w urzędzie państwowym, funkcjonariuszowi 
przysługuje odpowiednie wyrównanie przez jednostkę organizacyjną Straży Granicznej, w której pełnił on służbę przed 
oddelegowaniem. 
Art. 41i. 1. Urząd państwowy, do którego oddelegowano funkcjonariusza, wypłaca funkcjonariuszowi: 
1) uposażenie; 
2) dodatkowe wynagrodzenie roczne lub nagrodę roczną za okres oddelegowania; 
3) nagrody uznaniowe. 
2. Jednostka organizacyjna Straży Granicznej, w której funkcjonariusz pełnił służbę przed oddelegowaniem, wypłaca 
funkcjonariuszowi: 
1) świadczenia w naturze i ich ekwiwalenty oraz niewymienione w ust. 1 należności i świadczenia przysługujące 
z tytułu pełnienia służby; 
2) nagrodę jubileuszową; 
3) należności z tytułu doznania uszczerbku na zdrowiu i należności pośmiertne; 
4) wyrównanie, o którym mowa w art. 41h ust. 3. 
  
Dziennik Ustaw – 49 – Poz. 305 
 
Art. 41j. Oddelegowanemu funkcjonariuszowi urlopów udziela właściwy przełożony w urzędzie państwowym, do 
którego oddelegowano funkcjonariusza, na zasadach i w wymiarze określonych w ustawie. 
Art. 41k.  1. Oddelegowanie kończy się z upływem okresu, na który funkcjonariusz został oddelegowany. 
2. Przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1, odwołanie funkcjonariusza z oddelegowania następuje: 
1) z urzędu, w przypadku gdy: 
a) funkcjonariusz zwalniany jest ze służby w Straży Granicznej albo 
b) jest to uzasadnione potrzebami służby; 
2) na wniosek: 
a) osób, o których mowa w art. 41b ust. 1 i 2, 
b) oddelegowanego funkcjonariusza. 
3. Odwołanie z oddelegowania w przypadkach, o których mowa w: 
1) ust. 2 pkt 1 i pkt 2 lit. a – nie wymaga zgody oddelegowanego funkcjonariusza; 
2) ust. 2 – następuje nie wcześniej niż z upływem 30 dni od daty wskazanej w rozkazie personalnym. 
4. Termin, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, może być skrócony za porozumieniem Komendanta Głównego Straży 
Granicznej, urzędu państwowego oraz zainteresowanego funkcjonariusza. 
Art. 41l. 1. Po odwołaniu funkcjonariusza z oddelegowania właściwy przełożony mianuje go na stanowisko nie ni ż-
sze niż zajmowane przed oddelegowaniem. 
2. Komendant Główny Straży Granicznej może wyrazić zgodę na zwolnienie ze służby w Straży Granicznej fun k-
cjonariusza, o którym mowa w art. 41k, ze stanowiska równorzędnego do zajmowanego w urzędzie państwowym albo 
w urzędzie administracji rządowej. Nie dotyczy to funkcjonariusza, który podlega zwolnieniu ze służby na podstawie 
art. 45 ust. 1 pkt 3–5 oraz ust. 2 pkt 1, 2, 5 i 10 albo wobec którego orzeczono karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe 
stanowisko służbowe.  
Art. 42. 1. Funkcjonariusza przenosi się na niższe stanowisko służbowe w razie wymierzenia kary dyscyplinarnej 
wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. 
2. Funkcjonariusza można przenieść na niższe stanowisko służbowe w przypadkach: 
1) orzeczenia przez komisję lekarską trwałej niezdolności do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, jeżeli nie 
ma możliwości mianowania go na stanowisko równorzędne; 
2) nieprzydatności na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej; 
3) niewywiązywania się z obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku, stwierdzonego w okresie służby stałej 
w dwóch kolejnych opiniach służbowych, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy; 
4) likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego lub z przyczyn uzasadnionych potrzebami organizacyjnymi, gdy nie 
ma możliwości mianowania go na inne równorzędne stanowisko; 
5) upływu okresu jednego roku pozostawania w dyspozycji, gdy nie ma możliwości mianowania go na równorzędne 
stanowisko służbowe. 
3. Funkcjonariusza można przenieść na niższe stanowisko służbowe również na jego prośbę. 
4. (uchylony) 
Art. 43. 1. Funkcjonariusza zawiesza się w czynnościach służbowych na okres nie dłuższy niż 3 miesiące w razie jego 
tymczasowego aresztowania lub wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne 
ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Jeżeli okres tymczasowego aresztowania jest dłu ż-
szy niż 3 miesiące, zawieszenie ulega z mocy prawa przedłużeniu do czasu zakończenia tymczasowego aresztowania. 
2. Funkcjonariusza można zawiesić w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania 
karnego w sprawie o przestępstwo nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego albo przestępstwo skarbowe nieumyślne 
lub postępowania dyscyplinarnego, jeżeli jest to celowe z uwagi na dobro postępowania lub dobro służby – na czas nie 
dłuższy niż 3 miesiące. 
2a. W razie wniesienia przeciwko funkcjonariuszowi aktu oskarżenia określonego w art. 55 § 1 Kodeksu postępow a-
nia karnego przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio. 
  
Dziennik Ustaw – 50 – Poz. 305 
 
3. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do 
czasu ukończenia postępowania karnego. 
3a. Wniesienie odwołania od decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych lub o jego przedłużeniu nie wstrzymuje 
wykonania tych decyzji. 
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb zawieszania funkcjonariuszy 
w czynnościach służbowych, uwzględniając przełożonych właściwych do zawieszania funkcjonariuszy w czynnościach 
służbowych, sposób wnoszenia odwołań oraz terminy ich rozpatrywania. 
Art. 44. 1. Funkcjonariusz może być skierowany do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw 
wewnętrznych: 
1) z urzędu lub na jego wniosek – w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do 
służby, jak również związku poszczególnych chorób ze służbą; 
2) z urzędu – w celu sprawdzenia prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby lub 
prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego. 
2. Funkcjonariusz jest obowiązany poddać się badaniom zleconym przez komisję lekarską, w tym również badaniom 
specjalistycznym, psychologicznym i dodatkowym. 
2a. W przypadku gdy przeprowadzone badania i zgromadzona dokumentacja nie pozwalają na wydanie orzeczenia, 
funkcjonariusz może zostać skierowany na obserwację w podmiocie leczniczym, jeżeli wyraża na to zgodę. 
3. Funkcjonariusz może być poddany badaniom psychofizjologicznym w związku z postępowaniem prowadzonym 
w sprawach, o których mowa w art. 1 ust. 2a. 
4. W sprawach skierowania funkcjonariusza na badanie psychofizjologiczne w przypadku, o którym mowa w ust. 3, 
jest właściwy Komendant Główny Straży Granicznej. 
Art. 45. 1. Funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadkach: 
1) orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską; 
2) nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej; 
3) wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby; 
4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestę p-
stwo skarbowe umyślne; 
5) zrzeczenia się obywatelstwa polskiego lub nabycia obywatelstwa innego państwa. 
2. Funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadkach: 
1) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch kole j-
nych opiniach, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy; 
2) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 
pkt 4; 
3) powołania do innej służby państwowej, a także objęcia funkcji z wyboru w organach samorządu terytorialnego; 
4) nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej; 
5) gdy wymaga tego ważny interes służby; 
6) niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z przyczyn określonych w art. 42 ust. 2; 
7) rozformowania jednostki organizacyjnej, w której funkcjonariusz pełni służbę, lub zmniejszenia jej stanu etatowego, 
jeżeli przeniesienie funkcjonariusza do innej jednostki lub na niższe stanowisko nie jest możliwe; 
8) upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby; 
9) dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na badania, o których mowa w art. 44 ust. 2, lub niepoddania 
się im, albo w przypadku dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na obserwację w podmiocie leczn i-
czym, w przypadku wyrażenia zgody przez funkcjonariusza, chyba że skierowanie do komisji lekarskiej nastąpiło na 
wniosek funkcjonariusza; 
10) popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczyw i-
ste i uniemożliwia pozostawanie w służbie; 
  
Dziennik Ustaw – 51 – Poz. 305 
 
11) upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia; 
12) osiągnięcia wieku: 
a) w korpusie szeregowych, podoficerów i chorążych – 55 lat, 
b) w korpusie oficerów: 
– do stopnia pułkownika Straży Granicznej (komandora Straży Granicznej) – 58 lat, 
– w stopniu generała brygady Straży Granicznej i generała dywizji Straży Granicznej (kontradmirała Straży 
Granicznej i wiceadmirała Straży Granicznej) – 60 lat. 
3. Funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wyst ą-
pienia ze służby. 
3a. W przypadku wszczęcia lub prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza, o którym mowa 
w ust. 3, zwolnienie ze służby następuje w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. 
4. W przypadkach określonych w ust. 2 pkt 7 zwolnienie następuje po upływie 6 miesięcy, a w przypadku służby 
przygotowawczej – po upływie 3 miesięcy od dnia podjęcia decyzji o likwidacji jednostki organizacyjnej, jej rozform o-
wania lub zmniejszenia stanu etatowego. 
5. Zwolnienie funkcjonariusza przeniesionego do dyspozycji, w przypadku określonym w art. 42 ust. 2 pkt 5, w razie 
niewyrażenia przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe następuje po upływie 
6 miesięcy. 
Art. 45a. 1. Stosunek służbowy wygasa w przypadku: 
1) śmierci funkcjonariusza; 
2) stwierdzenia zaginięcia funkcjonariusza. 
2. Rozkaz personalny o wygaśnięciu stosunku służbowego wydaje się na podstawie skróconego aktu zgonu albo 
ostatecznej decyzji ministra właściwego do spraw wewnętrznych o stwierdzeniu zaginięcia funkcjonariusza. 
Art. 45b.  Przepisów art. 45 ust. 3 i 3a nie stosuje się do funkcjonariusza pełniącego służbę w czasie wojny. 
Art. 46. 1. Uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej z powodu jej 
niezgodności z prawem stanowi podstawę przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne. 
2. Jeżeli zwolniony funkcjonariusz w ciągu 7 dni od przywrócenia do służby nie zgłosi pisemnie gotowości ni e-
zwłocznego jej podjęcia, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu. Przepis art. 45 ust. 3 stosuje się odpowiednio. 
3. Prawo do uposażenia powstaje z dniem podjęcia służby, chyba że po zgłoszeniu się do służby zaistniały okoliczności 
usprawiedliwiające niepodjęcie tej służby. 
4. Funkcjonariuszowi przywróconemu do służby przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie 
pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy 
i nie mniej niż za 1 miesiąc. Świadczenie pieniężne wypłaca się w terminie 14 dni od dnia złożenia przez funkcjonariusza 
wniosku w tej sprawie wraz z dokumentem potwierdzającym fakt przywrócenia do służby. 
5. Okres, za który funkcjonariuszowi przysługuje świadczenie pieniężne, wlicza się do okresu służby uwzględnian e-
go przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, nagrody rocznej, a także do okresu służby, od którego zależą upra w-
nienia określone w art. 35 ust. 2, art. 86 ust. 2, art. 115 ust. 1 i art. 119 ust. 1. Okresu pozostawania poza służbą, za który 
funkcjonariuszowi nie przysługuje świadczenie pieniężne, nie uważa się za przerwę w służbie w zakresie uprawnień  
uzależnionych od nieprzerwanego jej biegu. 
Art. 46a. 1. Funkcjonariusza zwolnionego ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 10 i 11, na jego wniosek złożony 
w terminie 7 dni od dnia prawomocnego zakończenia postępowania karnego lub postępowania karnego skarbowego, 
przywraca się do służby, jeżeli prowadzone przeciwko niemu postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem 
uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępowania ze względu na okoliczności określone w art. 17 § 1 pkt 1–3 i 6 
Kodeksu postępowania karnego. 
2. Do funkcjonariusza, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 46 stosuje się odpowiednio. 
  
Dziennik Ustaw – 52 – Poz. 305 
 
Art. 46b.30) 1. Przywraca się do służby funkcjonariusza zwolnionego na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3, jeżeli zapadło 
prawomocne orzeczenie dyscyplinarne uchylające dotychczasowe orzeczenie i stwierdzające uniewinnienie ukaranego 
funkcjonariusza lub umorzenie postępowania dyscyplinarnego, w postępowaniu dyscyplinarnym, które wznowiono ze 
względu na to, że prowadzone przeciwko niemu, o ten sam czyn, postępowanie karne, karne skarbowe lub w sprawach 
o wykroczenia zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym albo orzeczeniem o umorzeniu postępow a-
nia ze względu na okoliczności określone w art. 17 § 1 pkt 1 lub 2 Kodeksu postępowania karnego albo w art. 5 § 1 lub 2 
Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, na jego pisemny wniosek złożony w terminie 7 dni od dnia upraw o-
mocnienia się orzeczenia kończącego wznowione postępowanie dyscyplinarne. 
2. Jeżeli po przywróceniu do służby okaże się, że mimo złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, funkcjonariusz 
nie może zostać do niej dopuszczony, gdyż po zwolnieniu zaistniały okoliczności powodujące niemożność jej pełnienia, 
w szczególności z uwagi na brak nieposzlakowanej opinii, karalność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, nied a-
wanie rękojmi zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji nieja w-
nych, brak zdolności fizycznej i psychicznej do służby, stosunek służbowy ulega rozwiązaniu na podstawie art. 45 ust. 2 
pkt 5, chyba że zaistnieje inna podstawa zwolnienia. Przepisów art. 47 ust. 1 i 2 nie stosuje się. 
3. Do funkcjonariusza, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 46 stosuje się odpowiednio.  
Art. 47. 1. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 i ust. 2 pkt 1 i 3–7 nie może 
nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że funkcjonariusz zgłosi pisemne 
wystąpienie ze służby. 
2. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 i 4 i ust. 2 pkt 2 nie może nastąpić przed 
upływem 1 miesiąca od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że funkcjonariusz zgłosi pisemnie wystąpienie 
ze służby. 
2a. Do okresów choroby stanowiących przyczynę zaprzestania służby, o których mowa w ust. 1 i 2, wlicza się p o-
przednie okresy choroby stanowiące przyczynę zaprzestania służby, jeżeli przerwa między kolejnymi okresami nie prz e-
kraczała 60 dni. 
2b. Wykonanie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby ulega wstrzymaniu: 
1) do dnia następującego po ostatnim dniu choroby, nie dłużej jednak niż do dnia następującego po upływie 
12 miesięcy, jeżeli zwolnienie następuje na podstawie, o której mowa w ust. 1; 
2) do dnia następującego po upływie 1 miesiąca, jeżeli zwolnienie następuje na podstawie, o której mowa w ust. 2, 
chyba że funkcjonariusz wyrazi pisemną zgodę na zwolnienie w terminie wcześniejszym. 
3.31) Zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 może nastąpić po zasięgnięciu opinii z a-
kładowej organizacji związkowej reprezentującej funkcjonariusza. 
4.32) Funkcjonariusz może wskazać zakładową organizację związkową, o której mowa w ust. 3, w terminie 3 dni od 
dnia otrzymania wezwania w sprawie wskazania takiej organizacji. 
5.32) Zakładowa organizacja związkowa, o której mowa w ust. 3, sporządza opinię w terminie 7 dni od dnia otrz yma-
nia wniosku o sporządzenie opinii. 
6.32) W przypadku, gdy funkcjonariusz w terminie, o którym mowa w ust. 4, nie wskazał zakładowej organizacji 
związkowej albo zakładowa organizacja związkowa w terminie, o którym mowa w ust. 5, nie przekazała opinii, zwolni e-
nie funkcjonariusza ze służby może nastąpić bez zasięgnięcia opinii zakładowej organizacji związkowej. 
Art. 48. 1. Funkcjonariusza nie można zwolnić ze służby w okresie ciąży, w czasie urlopu macierzyńskiego, urlopu 
na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego, z wyjąt-
kiem przypadków określonych w art. 45 ust. 1 pkt 3 i 4, ust. 2 pkt 2, 3, 5, 7 i 10 oraz ust. 3. 
2. W razie zwolnienia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 lub 7 w okresie ciąży, w czasie 
urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego lub urlopu rodzicielskiego 
przysługuje mu uposażenie do końca okresu ciąży oraz trwania wymienionego urlopu. 
                                                           
30) Dodany przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 
poz. 1091), która weszła w życie z dniem 27 czerwca 2019 r. 
31) W brzmieniu ustalonym przez art. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granic z-
nej oraz ustawy o Służbie Więziennej (Dz. U. poz. 1608), która weszła w życie z dniem 27 października 2019 r. 
32) Dodany przez art. 2 pkt 1 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 31. 
  
Dziennik Ustaw – 53 – Poz. 305 
 
Art. 49. 1. Funkcjonariuszy zwalniają ze służby właściwi przełożeni z zastrzeżeniem ust. 2. 
2. Komendant Główny Straży Granicznej zwalnia ze służby funkcjonariuszy: 
1) posiadających stopnie oficerskie; 
2) którym wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia ze służby; 
3) w przypadkach określonych w art. 45 ust. 2 pkt 5. 
Art. 50. 1. Funkcjonariusz zwolniony ze służby otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby oraz na swój wniosek 
opinię o służbie. 
2. Funkcjonariusz może żądać sprostowania świadectwa służby oraz odwołać się do wyższego przełożonego od op i-
nii o służbie w terminie 7 dni od dnia otrzymania opinii. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe dane, które należy p o-
dać w świadectwie służby oraz w opinii o służbie, a także tryb wydawania i dokonywania sprostowań świadectw służby 
oraz odwoływania się od opinii o służbie, uwzględniając przełożonych właściwych w sprawach świadectw służby i opinii 
o służbie, informacje, które zamieszczane są w świadectwie służby na życzenie funkcjonariusza, oraz wzór formularza 
świadectwa służby. 
Art. 50a. Komendant Główny Straży Granicznej określi, w drodze zarządzenia, sposób prowadzenia przez przełoż o-
nych dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem służbowym funkcjonariuszy, sposób prowadzenia akt osob o-
wych oraz wzory dokumentów w tych sprawach w zakresie nieuregulowanym innymi przepisami wydanymi na podstawie 
ustawy. Zarządzenie powinno określić sposób zakładania akt osobowych funkcjonariuszy, rodzaje gromadzonych w nich 
dokumentów oraz sposób ich ewidencjonowania. 
Art. 50b.33) 1. Straż Graniczna przetwarza dane osobowe w zakresie niezbędnym do prowadzenia postępowań kwal i-
fikacyjnych do służby w Straży Granicznej, przenoszenia do służby w Straży Granicznej oraz w zakresie wynikającym 
z przebiegu stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej, także po jego ustaniu, w tym ma prawo przetwarzać 
dane osobowe, o których mowa w art. 9 i art. 10 rozporządzenia (UE) 2016/679, z wyłączeniem danych dotyczących kodu 
genetycznego oraz danych daktyloskopijnych. 
2. Do przetwarzania danych osobowych, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się art. 13 ust. 1 lit. d i e oraz 
art. 16 rozporządzenia (UE) 2016/679 w zakresie, w jakim przepisy szczególne przewidują odrębny tryb sprostowania. 
Zabezpieczenie przetwarzania danych osobowych polega co najmniej na dopuszczeniu do ich przetwarzania wyłącznie 
funkcjonariuszy Straży Granicznej lub pracowników posiadających pisemne upoważnienie wydane przez administratora 
danych po pisemnym zobowiązaniu funkcjonariuszy Straży Granicznej lub pracowników do zachowania przetwarzanych 
danych w poufności. 
3. Administratorem danych osobowych, o których mowa w ust. 1, w zakresie, w jakim przetwarza te dane, jest K o-
mendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG, komendant oddziału Straży Granicznej, komendant ośrodka 
szkolenia Straży Granicznej lub komendant ośrodka Straży Granicznej. 
Rozdział 10 
Korpusy i stopnie funkcjonariuszy Straży Granicznej 
Art. 51. W Straży Granicznej obowiązują następujące korpusy i stopnie służbowe: 
1) korpus szeregowych: 
a) szeregowy Straży Granicznej (marynarz Straży Granicznej), 
b) starszy szeregowy Straży Granicznej (starszy marynarz Straży Granicznej); 
2) korpus podoficerów: 
a) kapral Straży Granicznej (mat Straży Granicznej), 
b) plutonowy Straży Granicznej (bosmanmat Straży Granicznej), 
c) sierżant Straży Granicznej (bosman Straży Granicznej), 
d) starszy sierżant Straży Granicznej (starszy bosman Straży Granicznej), 
e) sierżant sztabowy Straży Granicznej (bosman sztabowy Straży Granicznej); 
                                                           
33) Dodany przez art. 59 pkt 9 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. 
  
Dziennik Ustaw – 54 – Poz. 305 
 
3) korpus chorążych: 
a) młodszy chorąży Straży Granicznej, 
b) chorąży Straży Granicznej, 
c) starszy chorąży Straży Granicznej, 
d) chorąży sztabowy Straży Granicznej, 
e) starszy chorąży sztabowy Straży Granicznej; 
4) korpus oficerów: 
a) podporucznik Straży Granicznej,  
b) porucznik Straży Granicznej, 
c) kapitan Straży Granicznej, 
d) major Straży Granicznej (komandor podporucznik Straży Granicznej), 
e) podpułkownik Straży Granicznej (komandor porucznik Straży Granicznej), 
f) pułkownik Straży Granicznej (komandor Straży Granicznej), 
g) generał brygady Straży Granicznej (kontradmirał Straży Granicznej), 
h) generał dywizji Straży Granicznej (wiceadmirał Straży Granicznej). 
Art. 52. 1. Na stopień szeregowego Straży Granicznej mianuje się funkcjonariusza z dniem mianowania na stanowis-
ko służbowe. 
2. Na stopnie szeregowych Straży Granicznej oraz na stopnie podoficerskie Straży Granicznej mianują przełożeni 
posiadający uprawnienia w sprawach osobowych funkcjonariuszy. 
Art. 53. 1. Na stopnie chorążych Straży Granicznej mianuje Komendant Główny Straży Granicznej, z zastrzeżeniem 
ust. 3. 
2. Na pierwszy stopień oficerski Straży Granicznej oraz na stopień generała Straży Granicznej mianuje Prezydent 
Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Na pozostałe stopnie oficerskie Str a-
ży Granicznej mianuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. 
3. Na stopnie chorążych Straży Granicznej w BSWSG mianuje Komendant BSWSG.  
Art. 54. 1. Mianowanie na stopnie podoficerskie Straży Granicznej lub na stopnie chorążych Straży Granicznej jest 
uzależnione od pozytywnej opinii służbowej i zajmowanego stanowiska służbowego, a ponadto na pierwszy stopień: 
1) podoficera – od ukończenia szkoły podoficerskiej; 
2) chorążego – od ukończenia szkoły chorążych. 
2. W szczególnie uzasadnionych przypadkach można mianować na pierwszy stopień podoficerski Straży Granicznej 
lub na stopień chorążego Straży Granicznej funkcjonariusza, mimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 
lub 2. 
Art. 55. 1. Na pierwszy stopień oficerski Straży Granicznej może być mianowany funkcjonariusz, który posiada w y-
kształcenie wyższe i odbył przeszkolenie specjalistyczne. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje, zakres oraz sposób prow a-
dzenia przeszkolenia specjalistycznego, o którym mowa w ust. 1. Rozporządzenie powinno określić formy, w jakich pr o-
wadzone jest przeszkolenie, sposób składania egzaminu, a także jednostki organizacyjne prowadzące przeszkolenie. 
Art. 55a. W przypadku planowanego przedterminowego mianowania na stopnie w korpusie oficerów Straży Gr a-
nicznej właściwy przełożony może wystąpić do Inspektora Nadzoru Wewnętrznego o dokonanie weryfikacji, o której 
mowa w art. 11a ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez min i-
stra właściwego do spraw wewnętrznych.  
Art. 56. Mianowanie na kolejny wyższy stopień następuje stosownie do zajmowanego stanowiska służbowego, p o-
siadanych kwalifikacji zawodowych oraz w zależności od opinii służbowej. Nadanie tego stopnia nie może jednak nast ą-
pić wcześniej niż po przesłużeniu w stopniu: 
– kaprala Straży Granicznej (mata Straży Granicznej) – 1 roku, 
– plutonowego Straży Granicznej (bosmanmata Straży Granicznej) – 2 lat, 
  
Dziennik Ustaw – 55 – Poz. 305 
 
– sierżanta Straży Granicznej (bosmana Straży Granicznej) – 2 lat, 
– starszego sierżanta Straży Granicznej (starszego bosmana Straży Granicznej) – 2 lat, 
– młodszego chorążego Straży Granicznej – 3 lat, 
– chorążego Straży Granicznej – 3 lat, 
– starszego chorążego Straży Granicznej – 3 lat, 
– chorążego sztabowego Straży Granicznej – 4 lat, 
– podporucznika Straży Granicznej – 3 lat, 
– porucznika Straży Granicznej – 4 lat, 
– kapitana Straży Granicznej – 4 lat, 
– majora Straży Granicznej (komandora podporucznika Straży Granicznej) – 3 lat, 
– podpułkownika Straży Granicznej (komandora porucznika Straży Granicznej) – 4 lat. 
Art. 57. 1. W przypadkach zasługujących na szczególne wyróżnienie funkcjonariusza posiadającego pozytywną op i-
nię służbową oraz szczególne kwalifikacje zawodowe lub umiejętności do pełnienia służby można mianować na wyższy 
stopień przed upływem okresów ustalonych w art. 56. 
2. Funkcjonariusza zwalnianego ze służby można mianować na kolejny wyższy stopień za szczególne zasługi w ochro-
nie granicy państwowej. 
Art. 58. 1. Stopnie podoficerów, chorążych, oficerów i generałów są dożywotnie. 
2. Funkcjonariusze zwolnieni ze służby mogą używać posiadanych stopni, o których mowa w art. 52 i 53, 
z dodaniem określenia: 
1) „rezerwy”, jeżeli funkcjonariusz podlega obowiązkowi służby wojskowej i został uznany za zdolnego do tej służby; 
2) „w stanie spoczynku”, jeżeli funkcjonariusz nie podlega obowiązkowi służby wojskowej. 
3. Utrata stopnia wymienionego w art. 52 i 53 następuje w razie: 
1) zrzeczenia się obywatelstwa polskiego; 
2) prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych; 
3) skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności za przestępstwo popełnione w wyniku mot y-
wacji zasługującej na szczególne potępienie. 
Art. 59. O obniżeniu lub utracie stopnia w przypadkach określonych w ustawie orzeka organ właściwy do mianow a-
nia na ten stopień, z tym że o utracie stopnia podporucznika orzeka minister właściwy do spraw wewnętrznych, a o utracie 
stopnia generała – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 
Art. 60. 1. Funkcjonariuszowi przywraca się stopień w razie uchylenia: 
1) prawomocnego orzeczenia pozbawienia praw publicznych albo 
2) prawomocnego skazania na karę pozbawienia wolności za przestępstwo popełnione w wyniku motywacji zasługuj ą-
cej na szczególne potępienie albo 
3) decyzji, na której podstawie nastąpiło pozbawienie stopnia, albo 
4) kary dyscyplinarnej obniżenia stopnia. 
2. O przywróceniu stopnia orzeka przełożony właściwy do mianowania na stopień; o przywróceniu stopnia pod-
porucznika Straży Granicznej orzeka minister właściwy do spraw wewnętrznych; stopień generała Straży Granicznej 
przywraca Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 
Art. 61. 1. Osobę przyjmowaną do służby i posiadającą stopień policyjny, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Be z-
pieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, 
Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Służby Celno-Skarbowej, Straży Marszałkowskiej, Państw o-
wej Straży Pożarnej lub Służby Więziennej mianuje się na stopień obowiązujący w Straży Granicznej, równorzędny 
z posiadanym stopniem. 
1a. Osobę przyjmowaną do służby i posiadającą stopień wojskowy można mianować na stopień obowiązujący 
w Straży Granicznej, równorzędny z posiadanym stopniem, jeżeli osoba ta wykazuje kwalifikacje i umiejętności szcz e-
gólnie przydatne do pełnienia służby w Straży Granicznej. 
  
Dziennik Ustaw – 56 – Poz. 305 
 
2. Mianowanie osoby posiadającej stopień wojskowy, policyjny, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa 
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Biura Ochrony 
Rządu, Służby Ochrony Państwa, Służby Celno-Skarbowej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej lub 
Służby Więziennej może być uzależnione od odbycia szkolenia wymaganego w Straży Granicznej do mianowania na dany 
stopień. 
3. Mianowania osoby posiadającej stopień, o którym mowa w ust. 1 i 1a, na stopień obowiązujący w Straży Granic z-
nej dokonuje: 
1) w korpusie oficerów – Komendant Główny Straży Granicznej; 
2) w korpusach szeregowych, podoficerów i chorążych – właściwi przełożeni, o których mowa w art. 36 ust. 1. 
4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, równorzędność stopni, o których mowa w ust. 1 i 1a, uwzglę d-
niając obowiązujące w tym zakresie rozwiązania. 
Art. 62. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb mianowania 
funkcjonariuszy na stopnie, uwzględniając podmioty właściwe do składania wniosków oraz do mianowania na określone 
stopnie, terminy dokonywania mianowań, wzór wniosku o mianowanie, kwalifikacje i umiejętności szczególnie przydatne 
do pełnienia służby w Straży Granicznej uzasadniające możliwość mianowania na równorzędny stopień obowiązujący 
w Straży Granicznej osoby przyjmowanej do służby i posiadającej stopień wojskowy, a także sposób ogłaszania o utracie 
stopnia w przypadkach określonych w art. 58 ust. 3. 
Rozdział 11 
Obowiązki i prawa funkcjonariusza Straży Granicznej 
Art. 63. 1. Funkcjonariusz jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. 
2. Funkcjonariusz obowiązany jest odmówić wykonania rozkazu lub innego polecenia, jeśli wykonanie rozkazu lub 
innego polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. 
3. O odmowie wykonania rozkazu lub innego polecenia, o którym mowa w ust. 2, funkcjonariusz powinien w formie 
pisemnej zameldować Komendantowi Głównemu Straży Granicznej z pominięciem drogi służbowej. 
Art. 64. 1. Przełożony funkcjonariusza niebędącego w stanie wykonać w wyznaczonym terminie lub zakresie pol e-
cenia sądu lub prokuratora, o którym mowa w art. 9 ust. 1, jest obowiązany wystąpić z wnioskiem o przedłużenie terminu, 
zmianę lub uchylenie polecenia. 
2. W wypadku nieusprawiedliwionego niewykonania polecenia w wyznaczonym terminie lub zakresie na żądanie 
sądu lub prokuratora przełożony funkcjonariusza wszczyna przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne. O wyniku tego 
postępowania zawiadamia się odpowiednio sąd lub prokuratora. 
Art. 65. 1. Funkcjonariusz nosi umundurowanie określone w przepisach wydanych na podstawie ustawy, w tym 
umundurowanie typu wojskowego. 
2. Funkcjonariusz nosi ordery, odznaczenia i odznaki według zasad obowiązujących w Siłach Zbrojnych Rzeczy-
pospolitej Polskiej. 
3. Funkcjonariusz w czasie służby jest obowiązany do noszenia przepisowego umundurowania i wyposażenia. 
4. Komendant Główny Straży Granicznej określa, w drodze zarządzenia, przypadki, w których funkcjonariusz w cza-
sie wykonywania obowiązków służbowych nie ma obowiązku noszenia umundurowania. 
5. Funkcjonariusz otrzymuje umundurowanie bezpłatnie. 
6. Funkcjonariusz zwalniany ze służby albo przenoszony do innej formacji mundurowej, na mocy obowiązujących prz e-
pisów i zawartego porozumienia dotyczącego przeniesienia funkcjonariusza do innej formacji mundurowej, zwraca umund u-
rowanie wydane po raz pierwszy w związku z mianowaniem lub przeniesieniem do służby w Straży Granicznej, 
w przypadku gdy nie było ono używane i którego okres używalności nie upłynął, lub równowartość tego umundurowania. 
7. Funkcjonariusz zwolniony ze służby, z wyłączeniem funkcjonariusza zwolnionego ze służby na podstawie art. 45 
ust. 1 pkt 3–5 i ust. 2 pkt 2, 10 i 11, ma prawo do noszenia umundurowania. 
8. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia: 
1) rodzaje, wzory, kolory oraz normy należności umundurowania, 
2) wzory oznak i emblematów, 
  
Dziennik Ustaw – 57 – Poz. 305 
 
3) sposób noszenia umundurowania, oznak i emblematów, a także sposób noszenia odznaki Straży Granicznej i sym-
bolu, 
4) warunki noszenia umundurowania przez funkcjonariuszy zwolnionych ze służby, 
5) liczbę punktów przeliczeniowych dla poszczególnych przedmiotów oraz rodzajów umundurowania, 
6) sposób realizacji norm należności oraz przypadki i sposób ich pomniejszania lub powiększania, 
7) rodzaje umundurowania lub przedmioty umundurowania wydane w naturze lub formie równoważnika pieniężnego, 
8) sposób ustalania i obliczania równowartości wydanego umundurowania, które podlega zwrotowi 
– uwzględniając ilość, okres używalności, opis przedmiotów umundurowania oraz okoliczności, w których funkcjonari u-
sze występują w poszczególnych rodzajach umundurowania, oraz zapewniając, aby rodzaje i wzory umundurowania były 
praktyczne i estetyczne, a także umożliwiały wykorzystanie umundurowania w różnych warunkach klimatycznych 
i pogodowych. 
9. Komendant Główny Straży Granicznej może określić, w drodze zarządzenia, normy należności umundurowania 
specjalistycznego dostosowanego do warunków pełnienia służby. 
10. Komendant Główny Straży Granicznej może określić, w drodze zarządzenia, przypadki uzasadnione szczegó l-
nymi warunkami służby, w jakich można przydzielić dodatkowe przedmioty umundurowania, a także normy należności 
tych przedmiotów. 
Art. 65a. 1. Funkcjonariusz otrzymuje równoważnik pieniężny za przedmioty umundurowania niewydane w naturze 
oraz za czyszczenie umundurowania. 
2. Równoważnik pieniężny przysługuje za okres od dnia 1 kwietnia danego roku kalendarzowego do dnia 31 marc a 
roku następnego, zwany dalej „rokiem zaopatrzeniowym”. 
3. Funkcjonariuszowi mianowanemu lub przeniesionemu do służby w Straży Granicznej w okresie od dnia 1 stycznia 
do dnia 31 grudnia danego roku kalendarzowego, któremu wydaje się z dniem mianowania lub przeniesienia przedmioty 
umundurowania w naturze, równoważnik pieniężny przysługuje od dnia 1 kwietnia następnego roku kalendarzowego. 
4. Równoważnik pieniężny wypłaca się w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące, licząc od dnia powstania uprawni e-
nia do jego wypłaty. 
5. Przedmioty umundurowania są wyceniane w sposób bezwalutowy poprzez przypisanie im odpowiedniej ilości 
punktów przeliczeniowych w ujęciu jednostkowym, rocznym i całkowitym. 
6. Równoważnik pieniężny nie przysługuje za okresy nieobecności funkcjonariusza w służbie z powodu: 
1) urlopu wychowawczego lub bezpłatnego, o ile suma nieobecności przekroczy 30 dni kalendarzowych w ciągu roku 
zaopatrzeniowego; 
2) zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. 
7. Równoważnik pieniężny pomniejsza się w przypadku: 
1) nieobecności funkcjonariusza w służbie z powodów, o których mowa w ust. 6; 
2) wydania przedmiotów umundurowania w naturze, z wyjątkiem wydania przedmiotów umundurowania w związku 
z mianowaniem do służby w Straży Granicznej. 
8. Wysokość równoważnika pieniężnego ulega jednorazowemu zwiększeniu w przypadku: 
1) mianowania na stopień służbowy, o którym mowa w art. 51 pkt 2 lit. a, pkt 3 lit. a, pkt 4 lit. a, d, g i h; 
2) powołania na stanowisko Komendanta Głównego Straży Granicznej albo zastępcy Komendanta Głównego Straży 
Granicznej. 
9. Równoważnik pieniężny podlega zwrotowi w przypadku: 
1) zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej w okresie służby przygotowawczej; 
2) zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 i 4; 
3) zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 6 i zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej przed 
pomniejszeniem równoważnika pieniężnego w przypadku, o którym mowa w ust. 7 pkt 1. 
10. W sprawach zwrotu równoważnika pieniężnego, o których mowa w ust. 9, wydaje się decyzję administracyjną. 
11. W przypadku nieobecności funkcjonariusza w służbie z powodu urlopu wychowawczego lub bezpłatnego w dniu 
rozpoczęcia roku zaopatrzeniowego, wypłatę równoważnika pieniężnego zawiesza się. 
12. Wznowienie zawieszonej wypłaty równoważnika pieniężnego następuje w terminie miesiąca po ustaniu przyczyn 
nieobecności funkcjonariusza w służbie. 
  
Dziennik Ustaw – 58 – Poz. 305 
 
13. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicz-
nych określi, w drodze rozporządzenia: 
1) wysokość równoważnika pieniężnego za przedmioty umundurowania niewydane w naturze oraz na czyszczenie 
umundurowania, a także podstawę i sposób jego obliczania, 
2) sposób obliczania kwoty pomniejszenia lub podwyższenia równoważnika pieniężnego, 
3) wartość pieniężną punktu przeliczeniowego, 
4) tryb i termin zwracania równoważnika pieniężnego oraz sposób obliczania kwoty należnej do zwrotu, 
5) podmioty właściwe w sprawach wypłaty i zwrotu równoważnika pieniężnego 
– uwzględniając normy należności przedmiotów umundurowania, a także przypisaną poszczególnym przedmiotom oraz 
rodzajom umundurowania liczbę punktów przeliczeniowych.  
Art. 66. 1. Przy wykonywaniu czynności służbowych nieumundurowany funkcjonariusz obowiązany jest na żądanie 
obywatela okazać legitymację służbową w taki sposób, aby zainteresowany miał możliwość odczytać i zanotować numer 
legitymacji i organ, który ją wydał, oraz nazwisko funkcjonariusza. 
2. Funkcjonariusz przy wykonywaniu czynności administracyjno-porządkowych jest obowiązany okazać na żądanie 
legitymację służbową lub znak identyfikacyjny w sposób umożliwiający odczytanie i zanotowanie danych w nim zawartych. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje i wzory legitymacji służb o-
wych, znaków identyfikacyjnych oraz innych dokumentów służbowych funkcjonariuszy, szczegółowy sposób posługiw a-
nia się nimi i dokonywania w nich zmian oraz podmioty właściwe do ich wydawania. Rozporządzenie powinno określić 
wzory dokumentów oraz znaków identyfikacyjnych w sposób umożliwiający odczytanie i odnotowanie przez osobę za-
interesowaną danych w nim zawartych. 
Art. 67. Funkcjonariusz nie może bez zezwolenia przełożonego podejmować zajęcia zarobkowego poza służbą. 
Art. 68. 1. Funkcjonariusz nie może być członkiem partii politycznych. 
2. Z chwilą przyjęcia funkcjonariusza do służby ustaje jego dotychczasowe członkostwo w partii politycznej. 
3. Funkcjonariusz jest obowiązany poinformować przełożonego o przynależności do stowarzyszeń krajowych, dzi a-
łających poza służbą. 
4. Przynależność do organizacji lub stowarzyszeń zagranicznych albo międzynarodowych wymaga zezwolenia 
Komendanta Głównego Straży Granicznej. 
Art. 69. 1. Funkcjonariusz jest obowiązany powiadomić bezpośredniego przełożonego o zamiarze wyjazdu za gran i-
cę. Jeżeli wyjazd jest planowany na więcej niż 3 dni, powiadomienie następuje w formie pisemnej. 
2. Obowiązek powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy wyjazdu do krajów Unii Europejskiej oraz 
państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze 
Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej. 
Art. 70. (uchylony) 
Art. 71. Funkcjonariusz w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzysta z ochrony przewidzianej w Ko-
deksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych. 
Art. 71a. 1. Funkcjonariuszowi przysługuje zwrot kosztów poniesionych na ochronę prawną, jeżeli postępowanie 
karne wszczęte przeciwko niemu o przestępstwo popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych zostanie 
zakończone prawomocnym orzeczeniem o umorzeniu wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego lub nie-
popełnienia przestępstwa albo wyrokiem uniewinniającym. 
2. Koszty w wysokości odpowiadającej określonemu w odrębnych przepisach wynagrodzeniu jednego obrońcy 
zwraca się ze środków Straży Granicznej. 
Art. 72.34) 1. Funkcjonariusze mogą zrzeszać się w związkach zawodowych, z tym że nie przysługuje im prawo do 
strajku. 
2. Przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 263) stosuje się odp o-
wiednio, z tym że: 
1) określone w przepisach prawa uprawnienia w sprawach indywidualnych przysługują zakładowej organizacji zwią z-
kowej, jeżeli jej członkiem jest co najmniej jeden funkcjonariusz inny niż ten, którego w danej sprawie reprezentuje 
zakładowa organizacja związkowa; 
                                                           
34) W brzmieniu ustalonym przez art. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 31. 
  
Dziennik Ustaw – 59 – Poz. 305 
 
2) uprawnienie, o którym mowa w art. 19 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, przysługuje zwią z-
kowi zawodowemu, którego terytorialny zakres działania obejmuje co najmniej obszar terytorialnego działania k o-
mendanta oddziału Straży Granicznej; 
3) funkcjonariusz może być członkiem międzyzakładowej organizacji związkowej, której zakresem działania objęte są 
wyłącznie jednostki organizacyjne Straży Granicznej. 
3. W przypadku realizacji określonych w przepisach prawa uprawnień w sprawach indywidualnych zakładowa org a-
nizacja związkowa niezwłocznie informuje właściwy organ Straży Granicznej o spełnieniu warunku, o którym mowa 
w ust. 2 pkt 1. 
4. Związek zawodowy, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, mający zamiar korzystać z uprawnienia, o którym mowa 
w art. 19 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, informuje o tym zamiarze Komendanta Głównego 
Straży Granicznej. 
5. Szczegółowe zasady współdziałania związku zawodowego z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, K o-
mendantem Głównym Straży Granicznej oraz właściwymi organami Straży Granicznej określa statut tego związku zarej e-
strowany w sądzie lub porozumienie zawarte z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych lub właściwym organem 
Straży Granicznej. 
6. Funkcjonariusz pełniący służbę na stanowisku, dla którego ustawa przewiduje powołanie, a także funkcjonariusz 
mianowany na stanowisko dyrektora komórki organizacyjnej, zastępcy dyrektora komórki organizacyjnej albo naczelnika, 
nie może pełnić funkcji w związkach zawodowych oraz nie podlega ochronie, o której mowa w art. 32 ustawy z dnia 
23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. 
Art. 73. (uchylony) 
Art. 74. (uchylony) 
Art. 74a. 1. Jeżeli funkcjonariusz zwolniony ze służby nie spełnia warunków do nabycia prawa do emerytury pol i-
cyjnej lub policyjnej renty inwalidzkiej, od uposażenia wypłaconego funkcjonariuszowi po dniu 31 grudnia 1998 r. do 
dnia zwolnienia ze służby, od którego nie odprowadzono składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, przekazuje się 
do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki za ten okres przewidziane w ustawie z dnia 13 października 1998 r. 
o systemie ubezpieczeń społecznych. 
2. Przez uposażenie stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa 
w ust. 1, rozumie się: 
1) kwotę najniższego wynagrodzenia ustalaną na podstawie odrębnych przepisów – za okres służby kandydackiej przed 
dniem 1 stycznia 2003 r.; 
2) kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalonego na podst a-
wie odrębnych przepisów – za okres służby kandydackiej po dniu 31 grudnia 2002 r.; 
3) uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia, nagrody roczne i uznaniowe oraz dodatkowe wynagrodzenie wy pła-
cone na podstawie art. 116, odpowiednio przeliczone zgodnie z art. 110 ustawy, o której mowa w ust. 1 – za pozost a-
łe okresy służby. 
3. Składki przekazuje się również w przypadku, gdy funkcjonariusz spełnia jedynie warunki do nabycia prawa do 
policyjnej renty inwalidzkiej. Przekazanie składek następuje na wniosek funkcjonariusza. 
4. Składki podlegają waloryzacji wskaźnikiem waloryzacji składek określonym na podstawie ustawy z dnia 17 grud-
nia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53). 
5. Przy obliczaniu kwoty należnych składek, waloryzowanych na podstawie ust. 4, stosuje się odpowiednio art. 19 
ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. 
6. Przepisy ust. 1–5 stosuje się również do funkcjonariusza, który pozostawał w służbie przed dniem 2 stycznia 
1999 r., jeżeli po zwolnieniu ze służby, pomimo spełnienia warunków do nabycia prawa do emerytury policyjnej, zgłosił 
wniosek o przyznanie emerytury z tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. 
7. W przypadku, o którym mowa w ust. 6, kwotę należnych, zwaloryzowanych składek przekazuje się niezwłocznie 
na podstawie zawiadomienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o ustaleniu funkcjonariuszowi prawa do emerytury 
przewidzianej w przepisach, o których mowa w ust. 4. 
8. Kwota należnych, zwaloryzowanych składek stanowi przychody Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 
9. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia 
społecznego, określi, w drodze rozporządzenia, tryb i terminy przekazywania do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skł a-
dek, o których mowa w ust. 1, 3, 4 i 7, oraz jednostki do tego właściwe, mając na uwadze konieczność zapewnienia pr a-
widłowego i niezwłocznego wykonywania czynności związanych z przekazywaniem tych składek. 
  
Dziennik Ustaw – 60 – Poz. 305 
 
Art. 75. 1. Jednostki organizacyjne Straży Granicznej oraz funkcjonariusze otrzymują uzbrojenie oraz wyposażenie, 
w tym wyposażenie specjalne, niezbędne do wykonywania przez funkcjonariuszy czynności służbowych. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, uzbrojenie Straży Granicznej, 
uwzględniając także inne niż broń palna rodzaje uzbrojenia oraz konieczność zapewnienia skutecznego wykonywania 
przez funkcjonariuszy czynności służbowych. 
3. Komendant Główny Straży Granicznej określi, w drodze zarządzenia, normy należności uzbrojenia zespołowego 
i indywidualnego, warunki jego przyznawania i użytkowania, a także normy wyposażenia. 
Art. 75a.  1. Za stan bezpieczeństwa i higieny służby w stosunku do podległych funkcjonariuszy odpowiadają 
Komendant Główny Straży Granicznej, Komendant BSWSG, komendanci oddziałów Straży Granicznej, komendanci 
ośrodków Straży Granicznej i komendanci ośrodków szkolenia Straży Granicznej. 
2. Za pracodawcę w rozumieniu przepisów działu dziesiątego ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, 1043 i 1495), zwanej dalej „Kodeksem pracy”, a także przepisów wykonawczych wydanych 
na jego podstawie, w stosunku do podległych funkcjonariuszy uważa się przełożonych wymienionych w ust. 1. 
Art. 75b.  1. Funkcjonariuszowi, w celu ochrony jego życia i zdrowia, zapewnia się bezpieczne i higieniczne warunki 
służby. 
2. W sprawach bezpieczeństwa i higieny służby stosuje się odpowiednio przepisy działu dziesiątego Kodeksu pracy, 
a także przepisy wykonawcze wydane na jego podstawie, z wyłączeniem przepisów art. 207 § 2 pkt 7, art. 2091 § 4, 
art. 228 § 1 i 2, art. 229 § 1–12, 4a i 8 w zakresie niedotyczącym wskazówek metodycznych w sprawie przeprowadzania 
badań profilaktycznych pracowników oraz dokumentowania i kontroli badań okresowych i kontrolnych, art. 230–232, 
art. 234 § 1–31, art. 235– 2352, art. 237– 2372, art. 2377 § 1 pkt 1 i § 2–4, art. 2378 § 1, art. 23711 § 4 oraz art. 23711a § 4. 
3. Przepisów art. 2092, art. 2093 i art. 210 § 1–5 oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 210 § 6 
Kodeksu pracy nie stosuje się do wykonywanych przez funkcjonariusza zadań określonych w: 
1) art. 1 ust. 2 pkt 1, 2, 4–5b, 5d, 7, 10, 12–13a oraz ust. 2a; 
2) art. 1 ust. 2 pkt 14 i ust. 3, jeżeli charakter tych działań ma związek z zadaniami określonymi w pkt 1. 
Art. 75c. 1. W celu ustalenia zdolności do wykonywania zadań na zajmowanym stanowisku służbowym funkcjon a-
riusz jest obowiązany poddać się badaniom okresowym lub kontrolnym w terminie wskazanym w skierowaniu na takie 
badanie. 
2. Skierowanie na badanie okresowe lub kontrolne zawiera w szczególności imię i nazwisko, numer PESEL, adres 
zamieszkania, stanowisko służbowe funkcjonariusza kierowanego na badanie oraz opis warunków pełnienia służby w y-
stępujących na zajmowanym stanowisku służbowym, w tym czynników szkodliwych lub uciążliwych, o których mowa 
w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 229 § 8 Kodeksu pracy, i innych wynikających z warunków 
pełnienia służby. 
3. Rodzaj i zakres badań okresowych są uzależnione od rodzaju pełnionej służby przez funkcjonariusza oraz naraż e-
nia na czynniki szkodliwe i uciążliwe dla zdrowia występujące w czasie służby. 
4. Lekarz przeprowadzający badanie okresowe lub kontrolne, w celu uwzględnienia wszystkich czynników szkodl i-
wych lub uciążliwych i innych wynikających z warunków pełnienia służby wskazanych w skierowaniu na badanie, może 
poszerzyć jego zakres o dodatkowe badania lekarskie, konsultacje u lekarzy specjalistów lub badania diagnostyczne, 
a także wyznaczyć termin następnego badania okresowego krótszy niż określony w przepisach wykonawczych wydanych 
na podstawie art. 85 ust. 1 pkt 2, jeżeli stwierdzi, że jest to niezbędne dla ustalenia zdolności do wykonywania zadań na 
zajmowanym stanowisku służbowym. Badania i konsultacje stanowią część badania okresowego lub kontrolnego. 
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, lekarz wykorzystuje wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania 
badań profilaktycznych pracowników określone w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 229 § 8 
Kodeksu pracy. 
6. Badania okresowe i kontrolne są wykonywane na podstawie skierowania na badanie wystawionego przez: 
1) przełożonych, o których mowa w art. 75a ust. 1, lub upoważnione przez nich osoby; 
2) ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub upoważnioną przez niego osobę w stosunku do Komendanta 
Głównego Straży Granicznej oraz zastępców Komendanta Głównego Straży Granicznej. 
  
Dziennik Ustaw – 61 – Poz. 305 
 
7. Skierowanie na badanie: 
1) kontrolne – wystawia się najpóźniej w dniu zgłoszenia się funkcjonariusza do służby, 
2) okresowe – wystawia się nie później niż w terminie 30 dni przed upływem ważności orzeczenia lekarskiego 
– w 3 egzemplarzach, z których jeden przeznaczony jest dla funkcjonariusza kierowanego na badanie. 
8. Badania okresowe i kontrolne kończą się orzeczeniem lekarskim stwierdzającym: 
1) brak przeciwwskazań zdrowotnych do służby na określonym stanowisku służbowym, 
2) istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do służby na określonym stanowisku służbowym 
– w warunkach służby opisanych w skierowaniu na badanie. 
9. Od orzeczenia lekarskiego funkcjonariuszowi i przełożonym, o których mowa w art. 75a ust. 1, przysługuje odwo-
łanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia. 
10. Odwołanie od orzeczenia lekarskiego wraz z uzasadnieniem wnosi się na piśmie za pośrednictwem lekarza, który 
wydał to orzeczenie, do: 
1) wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy właściwego ze względu na miejsce pełnienia służby funkcjonariusza; 
2) instytutu badawczego w dziedzinie medycyny pracy lub Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropika l-
nej w Gdyni, jeżeli odwołanie dotyczy orzeczenia lekarskiego wydanego przez lekarza zatrudnionego w wojewód z-
kim ośrodku medycyny pracy. 
11. Lekarz, za którego pośrednictwem jest składane odwołanie, w terminie 7 dni od dnia otrzymania odwołania wraz 
z uzasadnieniem przekazuje je wraz z dokumentacją stanowiącą podstawę wydanego orzeczenia lekarskiego do właściw e-
go podmiotu, o którym mowa w ust. 10. 
12. Badanie w trybie odwołania przeprowadza w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania właściwy podmiot, 
o którym mowa w ust. 10. 
13. Orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwołania jest ostateczne. 
14. Badania okresowe i kontrolne podlegają dokumentowaniu i kontroli w sposób określony w przepisach wykona w-
czych wydanych na podstawie art. 229 § 8 Kodeksu pracy. 
15. Kontrolę badań okresowych i kontrolnych wykonują podmioty, o których mowa w ust. 10. 
16. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzeni a: 
1) rodzaj i zakres badań okresowych, uwzględniając rodzaj pełnionej służby oraz narażenie na czynniki szkodliwe 
i uciążliwe dla zdrowia występujące w czasie służby; 
2) wzór skierowania na badania okresowe lub kontrolne, uwzględniając konieczność zamieszczenia w tym wzorze 
informacji niezbędnych do jednoznacznego ustalenia zakresu badań; 
3) wzór orzeczenia lekarskiego, uwzględniając jednolitość informacji znajdujących się w orzeczeniu.  
Art. 76. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których fun k-
cjonariusz otrzymuje wyżywienie, oraz normy wyżywienia, uwzględniając rodzaj pełnionej służby oraz szczególne w a-
runki jej pełnienia. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów public z-
nych, określi, w drodze rozporządzenia, przypadki otrzymywania i wysokość równoważnika pieniężnego w zamian za 
wyżywienie, uwzględniając warunki otrzymywania, rodzaje oraz stawki zasadniczych i dodatkowych norm wyżywienia 
oraz napojów, a także podstawy obliczania wysokości równoważnika pieniężnego. 
Art. 77. 1. Funkcjonariuszowi i członkom jego rodziny przysługuje prawo przejazdu na koszt właściwego organu 
Straży Granicznej środkami publicznego transportu zbiorowego raz w roku, do jednej z obranych przez siebie miejsco-
wości w kraju i z powrotem. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki przejazdu na koszt organu, 
o którym mowa w ust. 1, uwzględniając warunki i sposób rozliczania kosztów przejazdu oraz rodzaje środków transportu, 
którymi ma być dokonywany przejazd. 
3. W razie niewykorzystania przysługującego przejazdu osoba uprawniona otrzymuje zryczałtowany równoważnik 
pieniężny. 
  
Dziennik Ustaw – 62 – Poz. 305 
 
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki przyznawania zryczałt o-
wanego równoważnika pieniężnego, uwzględniając tryb wypłaty równoważnika w razie niewykorzystania przysługując e-
go przejazdu, w tym ustalania jego wysokości, oraz przypadki, kiedy równoważnik nie przysługuje. 
5. Zwrot kosztów przejazdu lub zryczałtowany równoważnik pieniężny, o których mowa w ust. 1 i 3, nie przysługuje 
funkcjonariuszowi w roku kalendarzowym, w którym wykupiono uprawnienia do bezpłatnych przejazdów środkami 
publicznego transportu zbiorowego, na podstawie odrębnych przepisów.  
6. Osobom, o których mowa w ust. 1, mogą być przyznawane także inne świadczenia socjalne i bytowe. 
7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia 
społecznego określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje świadczeń, o których mowa w ust. 6, uwzględniając zakres po d-
miotowy świadczeń socjalnych, warunki korzystania z tych świadczeń, sposób ich realizacji, a w przypadku świadczeń 
finansowych – ich wysokość, sposób obliczania, terminy rozliczeń oraz wypłaty. 
Art. 78–80. (uchylone) 
Art. 81. 1. Za członków rodziny funkcjonariusza uprawnionych do świadczeń przewidzianych w art. 77 uważa się 
małżonka i dzieci. 
2. Za dzieci uważa się dzieci własne, dzieci małżonka, dzieci przysposobione i dzieci przyjęte na wychowanie, które: 
1) nie przekroczyły 18 roku życia, a w razie uczęszczania do szkoły – 24 lat albo 25 lat, jeżeli odbywają studia w szkole 
wyższej, a ukończenie 25 lat przypada na ostatni lub przedostatni rok studiów, albo 
2) stały się osobami całkowicie niezdolnymi do pracy przed osiągnięciem wieku określonego w pkt 1. 
Art. 82. Okres służby funkcjonariusza traktuje się jako pracę w szczególnym charakterze, w rozumieniu przepisów 
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznyc h. 
Art. 83. Funkcjonariuszowi przysługują uprawnienia pracownika związane z rodzicielstwem określone w Kodeksie 
pracy, z wyjątkiem art. 1867, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie 
są funkcjonariuszami albo jedno z nich jest funkcjonariuszem a drugie jest zatrudnione, z uprawnień może korzystać je d-
no z nich. 
Art. 83a. Jeżeli zachodzi konieczność zastępstwa funkcjonariusza w czasie jego nieobecności w służbie w związku 
z przebywaniem na urlopie macierzyńskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopie ojcowskim, urlopie 
rodzicielskim lub urlopie wychowawczym, można w tym celu zatrudnić pracownika na podstawie umowy o pracę na czas 
określony, obejmujący czas tej nieobecności. 
Art. 84. 1. Funkcjonariuszowi, który po zwolnieniu ze służby w Straży Granicznej podjął pracę, okres tej służby 
wlicza się do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień wynikających z prawa pracy. 
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do funkcjonariusza zwolnionego ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 i 4. 
Art. 85. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia: 
1) właściwość organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego 
funkcjonariuszy oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając rodzaje i zakres spraw osobowych podległych 
poszczególnym organom i jednostkom Straży Granicznej oraz sposób postępowania w sprawach związanych 
z nawiązaniem i rozwiązaniem stosunku służbowego, a także jego zmianą; 
2) szczegółowy zakres obowiązków funkcjonariuszy wynikający ze stosunku służbowego oraz podstawy, zakres i tryb 
udzielania funkcjonariuszom zwolnień od zajęć służbowych, uwzględniając rodzaje zdarzeń dotyczących osoby 
funkcjonariusza, o których, ze względu na ich wpływ na treść stosunku służbowego, funkcjonariusz obowiązany jest 
poinformować właściwego przełożonego, oraz sposób postępowania w tych przypadkach, okoliczności usprawiedl i-
wiające nieobecność w służbie i sposób jej usprawiedliwiania, okoliczności uzasadniające udzielanie zwolnień od z a-
jęć służbowych, warunki udzielania zwolnień, okresy, na które zwolnienia mogą być udzielone, i właściwość przeło-
żonych w tym zakresie, a także częstotliwość przeprowadzania badań lekarskich funkcjonariuszy. 
2. Sposób pełnienia służby określają zarządzenia, regulaminy i rozkazy Komendanta Głównego Straży Granicznej. 
Art. 86. 1. Funkcjonariuszom przysługuje prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 
30 dni kalendarzowych, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy. 
2. Funkcjonariusz uzyskuje prawo do pierwszego urlopu po roku służby. 
  
Dziennik Ustaw – 63 – Poz. 305 
 
Art. 87. 1. Z ważnych względów służbowych funkcjonariusza można odwołać z urlopu wypoczynkowego, a także 
wstrzymać mu udzielenie urlopu w całości lub w części. Termin urlopu może być także przesunięty na wniosek funkcj o-
nariusza umotywowany ważnymi względami. 
2. Funkcjonariuszowi odwołanemu z urlopu przysługuje zwrot kosztów przejazdu spowodowanych odwołaniem, 
według zasad ustalonych w przepisach o należnościach służbowych w przypadkach przeniesienia lub delegowania, 
jak również innych poniesionych kosztów. 
2a. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb zwrotu kosztów przejazdu 
i innych poniesionych kosztów przysługujących funkcjonariuszowi w razie odwołania z urlopu, z uwzględnieniem norm 
określonych dla przenoszonych lub delegowanych funkcjonariuszy, udokumentowanych opłat dokonanych przez funkcj o-
nariusza, a które nie zostały wykorzystane w związku z odwołaniem z urlopu, jak również opłat dokonanych na członków 
rodziny, o których mowa w art. 81, jeżeli odwołanie funkcjonariusza z urlopu spowodowało także ich powrót. 
3. Odwołanie funkcjonariusza z urlopu ze względów służbowych wymaga zgody przełożonego. 
4. Funkcjonariuszowi, który nie wykorzystał urlopu w danym roku kalendarzowym, urlopu tego należy udzielić 
w ciągu pierwszych 3 miesięcy następnego roku. 
Art. 87a.35) 1. Funkcjonariuszowi posiadającemu status weterana poszkodowanego przysługuje prawo do coroczn e-
go dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 5 dni kalendarzowych. 
2. Prawo do urlopu, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje funkcjonariuszowi posiadającemu status weterana p o-
szkodowanego uprawnionemu do urlopu wypoczynkowego i urlopów dodatkowych, z wyłączeniem urlopu dodatkowego 
z tytułu pełnienia służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, w wymiarze przekraczaj ą-
cym 30 dni kalendarzowych. 
3. Prawo do pierwszego urlopu, o którym mowa w ust. 1, powstaje z dniem, w którym decyzja administracyjna 
o przyznaniu statusu weterana poszkodowanego stała się ostateczna, przy czym realizacja tego prawa może nastąpić nie 
wcześniej niż z dniem przedstawienia przez funkcjonariusza tej decyzji przełożonemu właściwemu do spraw osobowych. 
4. Urlop, o którym mowa w ust. 1, wykorzystuje się w całości w roku kalendarzowym, w którym funkcjonariusz ma 
do niego prawo, w terminie uzgodnionym z przełożonym funkcjonariusza. 
Art. 88. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może, w drodze rozporządzenia, wprowadzić płatne urlopy d o-
datkowe dla funkcjonariuszy w wymiarze do 15 dni kalendarzowych rocznie, uwzględniając pełnienie służby w waru n-
kach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia albo osiągnięcie określonego wieku lub stażu służby, albo 
szczególne właściwości służby. 
Art. 89. Funkcjonariuszowi można udzielić płatnego urlopu zdrowotnego lub okolicznościowego, a także urlopu 
bezpłatnego z ważnych przyczyn. 
Art. 90. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki przyznawania fun k-
cjonariuszom urlopów, tryb postępowania w tych sprawach oraz wymiar urlopów, o których mowa w art. 88 i 89, 
uwzględniając okres służby, wiek funkcjonariuszy, przypadki warunków szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla 
zdrowia oraz stopnie szkodliwości wpływające na wymiar urlopu dodatkowego. 
Art. 90a. 1. Funkcjonariusza można skierować do szkoły, na przeszkolenie lub na studia wyższe albo podyplomowe 
w kraju albo za granicą. 
2. Z funkcjonariuszem w służbie stałej, którego zamierza się skierować na koszt Straży Granicznej do szkoły, na 
przeszkolenie realizowane poza Strażą Graniczną lub na studia wyższe albo podyplomowe w kraju albo za granicą, zawi e-
ra się umowę, jeżeli koszt ten w dniu skierowania przekracza kwotę sześciokrotności wysokości minimalnego wynagr o-
dzenia za pracę ustalanego w danym roku na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagr o-
dzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 oraz z 2019 r. poz. 1564 ). 
3. Umowa, o której mowa w ust. 2, określa wzajemne prawa i obowiązki stron związane ze skierowaniem, w szcze-
gólności warunki zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie funkcjonariusza, w przypadku: 
1) nieukończenia szkoły, przeszkolenia lub studiów w wyniku uzyskania negatywnej oceny końcowej albo przerwania 
nauki z winy funkcjonariusza; 
2) zwolnienia ze służby przed upływem okresu określonego w umowie z przyczyn określonych w art. 45 ust. 1 pkt 3–5, 
ust. 2 pkt 1, 2, 5, 6 i 8– 11 oraz ust. 3. 
                                                           
35) Dodany przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 19  lipca 2019  r. o zmianie ustawy o weteranach działań poza granicami państwa oraz ni e-
których innych ustaw (Dz. U. poz. 1726), która weszła w życie z dniem 11 października 2019 r. 
  
Dziennik Ustaw – 64 – Poz. 305 
 
4. Zwrot kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie funkcjonariusza następuje w wysokości: 
1) kosztów poniesionych przez Straż Graniczną – w przypadkach, o których mowa w ust. 3 pkt 1 oraz art. 45 ust. 1 
pkt 3–5 i ust. 2 pkt 2 i 10; 
2) proporcjonalnej do pozostałego, wynikającego z umowy, okresu służby pełnionej po zakończeniu nauki – w pozosta-
łych przypadkach. 
5. Koszty, o których mowa w ust. 4, nie obejmują uposażenia funkcjonariusza. 
Art. 91. 1. Funkcjonariuszowi, który wzorowo wykonuje obowiązki, przejawia inicjatywę w służbie i doskonali 
kwalifikacje zawodowe, mogą być udzielane wyróżnienia: 
1) pochwała; 
2) pochwała w rozkazie; 
3) nagroda pieniężna lub rzeczowa; 
4) krótkoterminowy urlop; 
5) przyznanie odznaki resortowej; 
6) przedstawienie do odznaczenia państwowego; 
7) przedterminowe mianowanie na wyższy stopień; 
8) mianowanie na wyższe stanowisko służbowe. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb udzielania wyróżnień 
funkcjonariuszom, uwzględniając podmioty właściwe w tych sprawach, sposób i terminy przyznawania wyróżnień, 
okoliczności , w których wyróżnienia nie mogą być przyznawane, oraz wzory dokumentów w tych sprawach. 
Art. 91a. 1. Funkcjonariusze składają oświadczenie o swoim stanie majątkowym, w tym o majątku objętym małże ń-
ską wspólnością majątkową, Komendantowi Głównemu Straży Granicznej, Komendantowi BSWSG, właściwym  
komendantom oddziałów Straży Granicznej, komendantom ośrodków szkolenia Straży Granicznej lub komendantom 
ośrodków Straży Granicznej przy nawiązywaniu lub rozwiązywaniu stosunku służbowego, corocznie oraz na ich żądanie. 
Komendant Główny Straży Granicznej oraz zastępcy Komendanta Głównego Straży Granicznej składają oświadczenie 
o swoim stanie majątkowym ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. 
2. Oświadczenie o stanie majątkowym powinno zawierać informacje o źródłach i wysokości uzyskanych przych o-
dów, posiadanych zasobach pieniężnych, nieruchomościach, uczestnictwie w spółkach cywilnych lub spółkach prawa 
handlowego, posiadanych udziałach lub akcjach w tych spółkach, mieniu nabytym od Skarbu Państwa, innej państwowej 
osoby prawnej, gminy, związku międzygminnego, powiatu, związku powiatów, związku powiatowo-gminnego lub zwią z-
ku metropolitalnego, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, mieniu ruchomym, innych prawach majątkowych oraz 
o zobowiązaniach pieniężnych. Oświadczenie to powinno również zawierać dane dotyczące prowadzenia działalności 
gospodarczej oraz pełnienia funkcji w spółkach prawa handlowego lub w spółdzielniach, z wyjątkiem funkcji w radzie 
nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej. 
3. Pracownicy Straży Granicznej składają oświadczenie o swoim stanie majątkowym, w tym o majątku objętym ma ł-
żeńską wspólnością majątkową, na żądanie Komendanta Głównego Straży Granicznej, Komendanta BSWSG, właściwych 
ko
mendantów oddziałów Straży Granicznej, komendantów ośrodków szkolenia Straży Granicznej lub komendantów 
ośrodków Straży Granicznej. 
4. W przypadku konieczności złożenia corocznego oświadczenia majątkowego na podstawie przepisów odrębnych, 
funkcjonariusze składają jedno oświadczenie majątkowe na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach. 
5. Oświadczenia o stanie majątkowym corocznie składa się do dnia 31 marca według stanu na dzień 31 grudnia roku 
poprzedniego. 
6. Prawo wglądu do złożonych oświadczeń o stanie majątkowym mają: Komendant Główny Straży Granicznej, K o-
mendant BSWSG, właściwi komendanci oddziałów Straży Granicznej, komendanci ośrodków szkolenia Straży Granic z-
nej lub komendanci ośrodków Straży Granicznej oraz osoby przez nich pisemnie upoważnione w zakresie niezbędnym do 
przeprowadzenia analizy oświadczeń. 
6a. Inspektor Nadzoru Wewnętrznego w celu przeprowadzenia analizy złożonych oświadczeń o stanie majątkowym 
ma prawo wglądu do ich treści i przetwarzania danych w nich zawartych. 
  
Dziennik Ustaw – 65 – Poz. 305 
 
7. Informacje zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym stanowią tajemnicę prawnie chronioną i podlegają 
ochronie przewidzianej dla informacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone” określonej w przepisach ustawy z dnia 
5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. Oświadczenie o stanie majątkowym przechowuje się przez okres 
10 lat od dnia jego złożenia. 
8. Oświadczenie o stanie majątkowym osoby pełniącej funkcję organu Straży Granicznej jest publikowane bez jej 
zgody na właściwej stronie Biuletynu Informacji Publicznej, z wyłączeniem danych dotyczących daty i miejsca urodzenia, 
numeru PESEL, miejsca zamieszkania i miejsca położenia nieruchomości. 
9. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania w sprawach 
oświadczeń o stanie majątkowym, sposób analizy ich zgodności ze stanem faktycznym, a także wzór oświadczenia 
o stanie majątkowym wraz z objaśnieniami co do miejsca i terminu jego składania oraz pouczeniem o odpowiedzialności 
za podanie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym oraz tryb publikowania oświadczeń, o których mowa w ust. 8, 
uwzględniając zakres danych objętych oświadczeniem, o których mowa w ust. 1–3, a także konieczność ujednolicenia 
formy przekazywanych informacji oraz zapewnienia zupełności i przejrzystości przedstawianych informacji. 
Art. 91b.36) Funkcjonariusze oraz pracownicy Straży Granicznej są obowiązani poinformować przełożonego właśc i-
wego w sprawach osobowych o podjęciu przez małżonka lub osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym 
zatrudnienia lub innych czynności zarobkowych w podmiotach świadczących usługi detektywistyczne lub usługi 
w zakresie ochrony osób i mienia, objęciu w nich akcji lub udziałów lub podjęciu działalności gospodarczej w tym zakr e-
sie, a także o fakcie bycia wykonawcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień 
publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1843) na rzecz organów i jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych 
przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji o wystąpieniu takiej 
sytuacji. 
Art. 91b.37) Funkcjonariusze oraz pracownicy Straży Granicznej są obowiązani poinformować przełożonego 
właściwego w sprawach osobowych o podjęciu przez małżonka lub osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie 
domowym zatrudnienia lub innych czynności zarobkowych w podmiotach świadczących usługi detektywistyczne 
lub usługi w zakresie ochrony osób i mienia, objęciu w nich akcji lub udziałów lub podjęciu działalności gospoda r-
czej w tym zakresie, a także o fakcie bycia wykonawcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. – 
Prawo zamówień publicznych (Dz. U. poz. 2019) na rzecz organów i jednostek organizacyjnych podległych lub 
nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, w terminie 14 dni od dnia uzyskania inform a-
cji o wystąpieniu takiej sytuacji. 
Art. 91c. Funkcjonariusz Straży Granicznej zwolniony ze służby, którego zakres obowiązków służbowych obejm o-
wał czynności związane z przygotowaniem lub przeprowadzaniem postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, nie 
może bez pisemnej zgody Komendanta Głównego Straży Granicznej przed upływem 3 lat od dnia zwolnienia ze służby 
być zatrudniony lub wykonywać innych zajęć u przedsiębiorcy, który ubiegał się o udzielenie przez Straż Graniczną z a-
mówienia publicznego. 
Art. 91d.  Funkcjonariusz Straży Granicznej zwolniony ze służby nie może wykorzystywać informacji uzyskanych 
w związku z wykonywaniem czynności służbowych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo w związ-
ku z zatrudnieniem lub wykonywaniem innych zajęć u przedsiębiorcy. 
Rozdział 12 
Mieszkania funkcjonariuszy Straży Granicznej 
Art. 92. 1. Funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której 
pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających 
z przepisów odrębnych. 
1a. Jeżeli w miejscowości, w której funkcjonariusz pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie ma możliwości 
zrealizowania prawa, o którym mowa w ust. 1, funkcjonariusz może otrzymać tymczasową kwaterę na okres pełnienia 
służby w tej miejscowości. 
2. Funkcjonariusz w służbie przygotowawczej może otrzymać tymczasową kwaterę. 
3. Miejscowością pobliską, o której mowa w ust. 1, jest miejscowość, od której granic administracyjnych najkrótsza 
odległość drogą publiczną do granic administracyjnych miejscowości pełnienia służby nie przekracza 30 km. 
                                                           
36) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 37. 
37) Ze zmianą wprowadzoną przez art. 8 ustawy z dnia 11  września 2019 r. – Przepisy wprowadzające ustawę ‒ Prawo zamówień 
publicznych (Dz. U. poz. 2020), która wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2021 r. 
  
Dziennik Ustaw – 66 – Poz. 305 
 
Art. 93. Członkami rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są poz o-
stający z funkcjonariuszem we wspólnym gospodarstwie domowym: 
1) małżonek; 
2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające 
na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia; 
3) rodzice funkcjonariusza i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo 
niezdolność do pracy, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się 
również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające. 
Art. 94. 1. Na lokale mieszkalne dla funkcjonariuszy przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego 
do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, uzyskane w wyniku ich działalności inwestycyjnej albo stanowiące 
własność gmin lub zakładów pracy, a także zwalniane przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek po d-
ległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. 
2. Na kwatery tymczasowe przeznacza się lokale mieszkalne albo pomieszczenia mieszkalne w należytym stanie 
technicznym i sanitarnym, które znajdują się w budynkach na terenie zamkniętym lub w budynkach przeznaczonych na 
cele służbowe. 
3–5. (uchylone) 
Art. 95. 1. Funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, 
z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów public z-
nych, określi, w drodze rozporządzenia, warunki przyznawania i zwracania równoważnika, o którym mowa w ust. 1, 
uwzględniając osoby uprawnione do jego otrzymania, wysokość równoważnika, wzory wymaganych dokumentów, po d-
mioty właściwe do jego przyznania i wypłaty lub odmowy przyznania oraz sposób postępowania w przypadku wystąpi e-
nia zbiegu uprawnień do jego otrzymania. 
Art. 96. 1. Funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie 
posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów public z-
nych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz warunki przyznawania i zwracania równoważnika pieniężnego, 
o którym mowa w ust. 1, uwzględniając osoby uprawnione do jego otrzymania, wysokość równoważnika, wzory wym a-
ganych dokumentów, podmioty właściwe do jego przyznania i wypłaty lub odmowy przyznania oraz sposób postępow a-
nia w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania. 
Art. 97. 1. Funkcjonariuszowi, który zajmuje lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, 
przysługuje zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby w wysokości ceny biletów za przejazd koleją lub auto-
busami. 
2. Zwrot kosztów, o których mowa w ust. 1, nie przysługuje w roku kalendarzowym, w którym wykupiono upra w-
nienia do bezpłatnych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego, na podstawie odrębnych przepisów. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki, tryb oraz terminy zwrotu 
kosztów, o których mowa w ust. 1, uwzględniając w szczególności ich wysokość w odniesieniu do cen biletów za prz e-
jazd koleją lub autobusami oraz wzory wymaganych dokumentów, podmioty właściwe do wypłaty oraz odmowy przyzn a-
nia zwrotu kosztów dojazdu, a także sposób dokumentowania poniesionych kosztów. 
Art. 98. 1. Funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przy-
dziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej lub towarzystwie  
budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. 
2. Pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1, podlega zwrotowi w przypadku: 
1) jej wypłaty jako nienależnego świadczenia; 
2) zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem 10 lat służby, jeżeli nie nabył uprawnień do emerytury policy j-
nej albo policyjnej renty inwalidzkiej lub prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnych i rentowych; 
3) skazania funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, 
ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych i w celu osiągnięcia 
korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec którego orz e-
czono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. 
  
Dziennik Ustaw – 67 – Poz. 305 
 
3.38) Do służby, o której mowa w ust. 2 pkt 2, zalicza się również okresy służby oraz okresy równorzędne ze służbą 
w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 
Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykoru p-
cyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby 
Więziennej oraz ich rodzin. 
3.39) Do służby, o której mowa w ust. 2 pkt 2, zalicza się również okresy służby oraz okresy równorzędne 
ze służbą w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa 
Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centraln e-
go Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej 
Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.  
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania oraz warunki 
przyznawania i cofania pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, sposób ustalania jej wysokości oraz kwoty podleg a-
jącej zwrotowi, podmioty właściwe w tych sprawach, uwzględniając rodzaje wymaganych dokumentów oraz przypadki 
uzasadniające obniżenie kwoty podlegającej zwrotowi. 
Art. 99. Lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 
1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 98; 
2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadaj ą-
cy co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjo-
natowy; 
3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2; 
4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stan o-
wiącego odrębną nieruchomość albo domu, o którym mowa w pkt 2, z wyjątkiem przypadków określonych na po d-
stawie art. 100 ust. 3. 
Art. 99a. 1. Funkcjonariusz jest obowiązany do opróżnienia lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 94 ust. 1, jeżeli: 
1) podnajmuje albo oddaje do bezpłatnego używania przydzielony lokal lub jego część bez zgody właściwego podmiotu; 
2) używa lokalu w sposób sprzeczny z umową najmu lub niezgodnie z przeznaczeniem, zaniedbuje obowiązki, dopus z-
czając do powstania szkód albo niszczy urządzenia przeznaczone do wspólnego korzystania przez mieszkańców; 
3) wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie z innych 
lokali; 
4) jest w zwłoce z zapłatą czynszu lub opłat za świadczenia związane z eksploatacją lokalu przez okres co najmniej trzech 
pełnych okresów płatności, pomimo pisemnego zawiadomienia o zamiarze wydania decyzji o opróżnieniu lokalu i wy-
znaczenia dodatkowego, miesięcznego terminu zapłaty zaległych i bieżących należności; 
5) otrzymał pomoc finansową, o której mowa w art. 98 ust. 1; 
6) nie zwolnił, w terminie określonym odrębnymi przepisami, wcześniej przydzielonego lokalu; 
7) zrzekł się uprawnień do zajmowanego lokalu; 
8) przysługuje jemu lub jego małżonkowi tytuł prawny do innego lokalu, o którym mowa w art. 94 ust. 1; w takim 
przypadku osobom tym przysługuje prawo wyboru jednego z zajmowanych lokali; 
9) w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej on lub jego małżonek uzyskali inny lokal mieszkalny lub 
dom o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej co najmniej przysługującym funkcjonariuszowi i członkom jego r o-
dziny normom zaludnienia; 
10) po zwolnieniu ze służby on lub pozostali po nim członkowie rodziny zajmują lokal położony w budynku przezn a-
czonym na cele służbowe lub na terenie obiektu zamkniętego, a osobom tym przydzielono lokal w tej samej lub p o-
bliskiej miejscowości, o powierzchni odpowiadającej przysługującym normom zaludnienia; 
11) dokonał zamiany lokalu mieszkalnego; 
                                                           
38) W brzmieniu ustalonym przez art. 59 pkt 10  ustawy, o której mowa w odnośniku 1; w tym brzmieniu obowiązuje do wejścia 
w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 39. 
39) Wejdzie w życie z dniem 14  kwietnia 20 20 r. na podstawie art. 47 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2018 r. – Przepisy wprowadzaj ą-
ce
 ustawę o Straży Marszałkowskiej (Dz. U. poz. 730). 
  
Dziennik Ustaw – 68 – Poz. 305 
 
12) on lub członkowie jego rodziny albo inne osoby zajmują lokal bez tytułu prawnego; 
13) został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane 
z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych i w celu osiągnięcia  
korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec którego 
orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. 
2. Decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu. 
Art. 99b. 1. Funkcjonariusz jest obowiązany do opróżnienia kwatery tymczasowej, o której mowa w art. 94 ust. 2, jeżeli: 
1) został zwolniony ze służby albo przeniesiony do służby w innej miejscowości; 
2) upłynął okres pełnienia przez niego służby w jednostce organizacyjnej, na terenie której znajduje się kwatera ty m-
czasowa; 
3) wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 99a ust. 1 pkt 1–4, 9 i 12. 
2. Decyzję o opróżnieniu kwatery tymczasowej wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tej kw a-
terze. 
Art. 100. 1. Funkcjonariuszowi przeniesionemu do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pe ł-
nienia służby posiada lokal mieszkalny, dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy, może być przydzielony 
lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej w nowym miejscu pełnienia służby, jeżeli: 
1) zwolni zajmowany lokal mieszkalny lub dom; 
2) zwróci pomoc finansową przyznaną: 
a) na wkład mieszkaniowy lub wkład budowlany w wysokości zwaloryzowanej przez spółdzielnię, 
b) na spłatę innych należności – w wysokości przyznanej. 
2. Funkcjonariuszowi, który skorzystał z pomocy finansowej, może być przydzielony lokal mieszkalny na podstawie 
decyzji administracyjnej, jeżeli zwolni zajmowany lokal mieszkalny lub dom, o którym mowa w ust. 1, oraz zwróci p o-
moc finansową na zasadach określonych w tym przepisie. 
3. Tryb przydzielania lokalu mieszkalnego w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, szczegółowe zasady zwr a-
cania udzielonej pomocy finansowej oraz zasady zwalniania zajmowanych lokali mieszkalnych lub domów określonych 
w ust. 1 ustala minister właściwy do spraw wewnętrznych. 
4. Funkcjonariuszowi przeniesionemu do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby 
nie zwolnił zajmowanego lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w ust. 1, można przydzielić tymczasową kwat e-
rę według przysługujących mu norm, bez uwzględnienia zamieszkałych z nim członków rodziny. 
5. Funkcjonariusz delegowany do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości otrzymuje tymczasową kwaterę. 
Koszt zakwaterowania pokrywa się ze środków Straży Granicznej. 
Art. 101. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym  do spraw budo w-
nictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, określi, w drodze rozporządzenia, warunki 
przydziału i opróżniania oraz normy zaludnienia lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 94, warunki przydziału 
i opróżniania tymczasowych kwater, a także podmioty właściwe do wydawania decyzji w tych sprawach, uwzględniając 
funkcjonariuszy uprawnionych do otrzymania lokalu mieszkalnego lub tymczasowej kwatery, wzory wymaganych dok u-
mentów i podmioty właściwe do wydawania decyzji w tych sprawach. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budownictwa, plan o-
wania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa oraz ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, 
określi, w drodze rozporządzenia, warunki najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących włas-
nością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie jednostek organizacyjnych podległych i nadzorowanych przez ministra 
właściwego do spraw wewnętrznych, a także sposób obliczania wysokości czynszu najmu za te lokale, uwzględniając 
warunki, na jakich następuje najem lokalu, oraz podstawy ustalania czynszu za najem tych lokali. 
3. Dodatkowe normy zaludnienia określone na podstawie ust. 1, związane z zajmowanym stanowiskiem służbowym 
lub posiadanym stopniem, stosuje się również przy przydziałach funkcjonariuszom innych lokali mieszkalnych niż w y-
mienione w art. 94. 
4. W sprawach spornych wynikających ze stosunku najmu lokali, o których mowa w ust. 2, rozstrzygają sądy p o-
wszechne. 
5. Przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 95, 96 i 98, następuje w formie 
decyzji administracyjnej. 
  
Dziennik Ustaw – 69 – Poz. 305 
 
Art. 102. 1.40) Funkcjonariusz zwolniony ze służby, który nie posiada prawa do lokalu mieszkalnego na warunkach 
określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 
Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korup-
cyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby 
Więziennej oraz ich rodzin lub żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, zachowuje prawo do przydzielonego lokalu mies z-
kalnego według norm powszechnie obowiązujących lub może być przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego. 
1.41) Funkcjonariusz zwolniony ze służby, który nie posiada prawa do lokalu mieszkalnego na warunkach 
określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrzn e-
go, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura 
Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży 
Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin lub żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, 
zachowuje prawo do przydzielonego lokalu mieszkalnego według norm powszechnie obowiązujących lub może być 
przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego. 
2. Prawo do przydzielonego lokalu mieszkalnego, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje funkcjonariuszowi, który 
został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane 
z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych i w celu osiągnięcia korzyści 
majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec którego orzeczono praw o-
mocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. 
Rozdział 13 
Uposażenie i inne świadczenia pieniężne funkcjonariuszy Straży Granicznej 
Art. 103. 1. Prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. 
2. Z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie. 
3. Przeciętne uposażenie funkcjonariuszy stanowi wielokrotność kwoty bazowej, której wysokość ustaloną według 
odrębnych zasad określa ustawa budżetowa. 
4. Wielokrotność kwoty bazowej, o której mowa w ust. 3, określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. 
5. Przez przeciętne uposażenie, o którym mowa w ust. 3, rozumie się uposażenie wraz z 1/12 równowartości nagrody 
rocznej. 
Art. 104. Uposażenie funkcjonariusza składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków do uposażenia. 
Art. 105. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, 
w drodze rozporządzenia: 
1) grupy uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy, kategorie uposażenia zasadniczego w poszczególnych grupach tego 
uposażenia oraz odpowiadające im wysokości uposażenia zasadniczego ustalone z zastosowaniem mnożników kwoty 
bazowej; 
2) zaszeregowanie stanowisk służbowych do poszczególnych grup uposażenia zasadniczego oraz stopni etatowych. 
Rozporządzenie powinno uwzględniać zróżnicowanie uposażenia zasadniczego w poszczególnych grupach tego uposaż e-
nia, a także charakter i rodzaje stanowisk służbowych w poszczególnych jednostkach organizacyjnych Straży Granicznej. 
Art. 106. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb zaliczania 
okresów służby i pracy do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wysokości dodatku za wysługę lat, uwzględniając 
okresy służby w Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa W e-
wnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurz e 
Antykorupcyjnym, Policji, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Więzie n-
nej, Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, okresy traktowane jako równorzędne ze służbą w Straży Granicznej, 
okresy zakończonego zatrudnienia, a także inne okresy wliczane na mocy odrębnych przepisów do okresu pracy, jak ró w-
nież okoliczności wyłączające zaliczenie okresu służby lub pracy do wysługi lat, podmioty właściwe do ich zaliczania 
oraz sposób dokumentowania tych okresów. 
                                                           
40) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 41. 
41) Wejdzie w życie z dniem 14  kwietnia 20 20 r. na podstawie art. 47 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 39. 
  
Dziennik Ustaw – 70 – Poz. 305 
 
Art. 107. 1. Funkcjonariusz przeniesiony na stanowisko służbowe zaszeregowane do niższej grupy uposażenia z a-
sadniczego zachowuje prawo do uposażenia zasadniczego pobieranego na poprzednio zajmowanym stanowisku, do czasu 
uzyskania wyższego uposażenia według zajmowanego stanowiska służbowego. 
2. Komendant Główny Straży Granicznej, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, może zezwolić na zachowanie 
przez funkcjonariusza przeniesionego na stanowisko służbowe, zaszeregowane do niższej grupy uposażenia zasadniczego, 
prawa do zaszeregowania należnego na poprzednio zajmowanym stanowisku, z jednoczesnym zachowaniem stopnia 
związanego z tym stanowiskiem. 
3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do funkcjonariuszy przeniesionych na niższe stanowisko służbowe na podstawie 
art. 42 ust. 1 lub ust. 2 pkt 2 i 3 oraz funkcjonariuszy przeniesionych na własną prośbę. 
Art. 108. 1. Funkcjonariusze otrzymują następujące dodatki do uposażenia: 
1) dodatek za wysługę lat w wysokości uzależnionej od okresów służby, o których mowa w art. 106; 
2) dodatek za stopień w wysokości uzależnionej od posiadanego stopnia Straży Granicznej; 
3) dodatek funkcyjny na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym; 
4) dodatek służbowy na stanowiskach innych niż wymienione w pkt 3; 
5) dodatki uzasadnione szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami lub miejscem pełnienia służby. 
2. Dodatkami do uposażenia o charakterze stałym są dodatki ustalone w wysokości miesięcznej. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, 
w drodze rozporządzenia, warunki otrzymywania dodatków do uposażenia, o których mowa w ust. 1, oraz ich wysokość, 
uwzględniając okoliczności uzasadniające ich przyznanie oraz okresowe podwyższenie lub obniżenie, jak również rodzaje 
i wysokość dodatków przysługujących funkcjonariuszowi ze względu na szczególne właściwości, kwalifikacje, warunki 
albo miejsce pełnienia służby. 
Art. 109. 1. Uposażenie zasadnicze i dodatki do uposażenia o charakterze stałym są płatne miesięcznie z góry. 
2. Wypłata uposażeń oraz innych należności pieniężnych następuje w formie bezpośredniej lub na rachunek w banku 
wskazanym w formie pisemnej przez funkcjonariusza, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach należność może być 
przesłana na adres wskazany przez funkcjonariusza. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może określić, w drodze rozporządzenia, dodatki o charakterze stałym 
płatne z dołu, uwzględniając termin oraz tryb ich wypłacania. 
Art. 110. 1. Zmiana wysokości uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. 
2. Jeżeli prawo do uposażenia powstało lub zmiana uposażenia nastąpiła w ciągu miesiąca, uposażenie na czas do 
końca miesiąca oblicza się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia za każdy dzień, gdy przepisy szczególne nie 
stanowią inaczej. 
3. Prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze słu ż-
by lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. 
Art. 111. 1. Roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają prz e-
dawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. 
2. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeni u 
roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. 
3. Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa: 
1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej Straży Granicznej, upoważnionym do rozpatrywania 
roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia; 
2) uznanie roszczenia. 
4. W razie zwłoki w wypłacie uposażenia, innych świadczeń oraz należności pieniężnych funkcjonariuszowi prz y-
sługują, na jego wniosek, odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, w którym uposażenie, inne świadczenie lub należność 
pieniężna stały się wymagalne. 
Art. 112. 1. Funkcjonariuszowi przysługują następujące świadczenia pieniężne: 
1) zasiłek na zagospodarowanie; 
2) nagrody roczne; 
3) nagrody jubileuszowe; 
  
Dziennik Ustaw – 71 – Poz. 305 
 
4) dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie zleconych zadań wykraczających poza obowiązki służbowe; 
5) należności za podróże służbowe i przeniesienia; 
5a)42) rekompensata pieniężna w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 37 ust. 2; 
6) świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby. 
2. W razie śmierci funkcjonariusza lub członka jego rodziny, przysługują: 
1) zasiłek pogrzebowy; 
2) odprawa pośmiertna. 
3. Funkcjonariusz może otrzymywać również nagrody i zapomogi, o których mowa w art. 114 ust. 1 i 2. 
Art. 113. 1. Funkcjonariuszowi, w związku z mianowaniem na stałe, przysługuje zasiłek na zagospodarowanie w wy-
sokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi w dniu mianow a-
nia na stałe. 
2. Zasiłek, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje funkcjonariuszowi pełniącemu służbę w Straży Granicznej po 
zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub innej służby, w czasie której otrzymał taki zasiłek. 
Art. 113a. 1. Funkcjonariuszowi za służbę pełnioną w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna 
w wysokości 1/12 uposażenia otrzymanego w roku kalendarzowym, za który nagroda przysługuje. 
2. Do uposażenia, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się uposażenia otrzymanego w okresie tymczasowego ares z-
towania albo zawieszenia w czynnościach służbowych, chyba że postępowanie karne lub dyscyplinarne będące przyczyną 
aresztowania lub zawieszenia zostało umorzone prawomocnym orzeczeniem bądź funkcjonariusz został uniewinniony na 
podstawie prawomocnego wyroku lub orzeczenia o uniewinnieniu w postępowaniu dyscyplinarnym. 
3. Umorzenie postępowania, o którym mowa w ust. 2, nie dotyczy warunkowego umorzenia postępowania karnego 
ani umorzenia tego postępowania z powodu przedawnienia lub amnestii. 
4. Nagrodę roczną obniża się od 20% do 50% za rok kalendarzowy, w którym funkcjonariusz: 
1) został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub 
przestępstwo skarbowe nieumyślne; 
2) naruszył dyscyplinę służbową lub zasady etyki zawodowej, jeżeli za czyn ten prawomocnym orzeczeniem wymi e-
rzono mu karę dyscyplinarną nie surowszą niż nagana z ostrzeżeniem; 
3) nie wywiązywał się z obowiązków służbowych, co zostało stwierdzone w opinii służbowej. 
5. Nagroda roczna nie przysługuje w przypadku: 
1) skazania funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego 
lub przestępstwo skarbowe umyślne; 
2) wymierzenia funkcjonariuszowi za czyn , o którym mowa w ust. 4 pkt 2, kary dyscyplinarnej: 
a) wydalenia ze służby, 
b) ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby, 
c) obniżenia stopnia, 
d) wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, 
e) ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku; 
3) zwolnienia funkcjonariusza ze służby z powodu: 
a) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo nieumyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub prz e-
stępstwo skarbowe nieumyślne, 
b) popełnienia czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest 
oczywiste i uniemożliwia pozostawanie w służbie, 
c) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch 
kolejnych opiniach służbowych, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy, 
d) nieprzydatności do służby stwierdzonej w opinii służbowej w okresie odbywania służby przygotowawczej. 
                                                           
42) Dodany przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 25. 
  
Dziennik Ustaw – 72 – Poz. 305 
 
6. Jeżeli przeciwko funkcjonariuszowi toczy się postępowanie karne lub dyscyplinarne o czyn popełniony w roku 
kalendarzowym, za który przyznawana jest nagroda roczna, do czasu zakończenia tego postępowania nie przyznaje mu się 
nagrody rocznej. 
7. Nagrodę roczną obniża się lub się jej nie przyznaje w przypadkach, o których mowa w ust. 4 i 5, za rok kalend a-
rzowy, w którym: 
1) funkcjonariusz popełnił czyn będący przedmiotem postępowania karnego lub dyscyplinarnego, a jeżeli nagroda 
roczna została wypłacona – za rok, w którym postępowanie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem lub 
decyzją; 
2) funkcjonariuszowi wydano opinię służbową, od której nie złożył odwołania, lub ostateczną opinię służbową w rozu-
mieniu przepisów o okresowym opiniowaniu funkcjonariuszy Straży Granicznej. 
8. Wypłata nagrody rocznej następuje nie później niż w ciągu trzech pierwszych miesięcy kalendarzowych następ u-
jących po roku, za który przysługuje nagroda. 
9. Funkcjonariuszowi zwalnianemu ze służby należną nagrodę roczną wypłaca się w ostatnim dniu służby. 
10. Funkcjonariuszowi, o którym mowa w ust. 9, wobec którego toczy się postępowanie karne lub dyscyplinarne, 
nagrodę roczną wypłaca się po zakończeniu tego postępowania, z uwzględnieniem ust. 4. 
11. W przypadku śmierci albo zaginięcia funkcjonariusza pozostających w związku ze służbą nagrodę roczną wypłaca 
się niezwłocznie na podstawie skróconego aktu zgonu albo ostatecznej decyzji o stwierdzeniu zaginięcia funkcjonariusza. 
12. Minister właściwy do spraw wewnętrznych przyznaje nagrody roczne Komendantowi Głównemu Straży Gr a-
nicznej i jego zastępcom. 
13. Komendant Główny Straży Granicznej przyznaje nagrody roczne kierownikowi komórki organizacyjnej 
Komendy Głównej Straży Granicznej, komendantowi oddziału Straży Granicznej, komendantowi ośrodka szkolenia 
Straży Granicznej, komendantowi ośrodka Straży Granicznej oraz ich zastępcom. Komendantowi BSWSG oraz jego 
zastępcom przyznaje nagrodę roczną, na wniosek Inspektora Nadzoru Wewnętrznego, minister właściwy do spraw 
wewnętrznych. Komendant Główny Straży Granicznej może przyznawać nagrody roczne wszystkim funkcjonariuszom. 
14. Kierownik komórki organizacyjnej Komendy Głównej Straży Granicznej, Komendant BSWSG, komendant o d-
działu Straży Granicznej, komendant ośrodka szkolenia Straży Granicznej, komendant ośrodka Straży Granicznej prz y-
znają nagrody roczne odpowiednio funkcjonariuszowi pełniącemu służbę w komórce organizacyjnej Komendy Głównej 
Straży Granicznej, BSWSG, oddziale Straży Granicznej, ośrodku szkolenia Straży Granicznej i ośrodku Straży Granicznej.  
Art. 114. 1. Funkcjonariuszowi mogą być przyznawane nagrody uznaniowe i zapomogi. 
2. Zapomogi mogą być przyznawane funkcjonariuszom w przypadku zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrw a-
łej choroby lub śmierci członka rodziny oraz innych zdarzeń powodujących istotne pogorszenie warunków materialnych. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki przyznawania nagród 
uznaniowych i zapomóg, okoliczności uzasadniające przyznanie funkcjonariuszowi nagrody uznaniowej lub zapomogi, 
właściwość przełożonych oraz tryb postępowania w tych sprawach, mając na względzie celową i racjonalną politykę 
w zakresie dysponowania środkami finansowymi. 
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy oraz min i-
strem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość funduszu na nagr o-
dy roczne, nagrody uznaniowe i zapomogi dla funkcjonariuszy, uwzględniając jednostki organizacyjne Straży Granicznej, 
w których tworzy się fundusz, sposób ustalania wysokości środków finansowych przeznaczonych na nagrody i zapomogi, 
zasady zwiększania wysokości funduszu, a także sposób ustalania wielkości środków pozostających w dyspozycji  
kierowników jednostek organizacyjnych Straży Granicznej, przeznaczonych na nagrody. 
Art. 115. 1. Funkcjonariuszowi przysługują nagrody jubileuszowe w wysokości: 
po 20 latach służby – 75%, 
po 25 latach służby – 100%, 
po 30 latach służby – 150%, 
po 35 latach służby – 200%, 
po 40 latach służby – 300% 
miesięcznego uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, 
w drodze rozporządzenia, okresy wliczane do okresu służby, od którego zależy nabycie prawa do nagrody jubileuszowej, 
oraz tryb jej obliczania i wypłacania, uwzględniając w szczególności okresy służby, pracy i nauki powodujące nabycie 
prawa do nagrody jubileuszowej, sposób dokumentowania tych okresów, a także obliczania  tej nagrody i postępowania 
w przypadku zbiegu prawa do kilku nagród oraz termin i sposób wypłacania nagrody. 
  
Dziennik Ustaw – 73 – Poz. 305 
 
Art. 116. 1. Za wykonywanie zadań zleconych wykraczających poza obowiązki służbowe funkcjonariusz otrzymuje 
dodatkowe wynagrodzenie. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki otrzymywania wynagr o-
dzenia za zadania określone w ust. 1, uwzględniając rodzaje wykonywanych prac, za które przysługuje dodatkowe wyn a-
grodzenie, jego wysokość oraz terminy wypłaty. 
3. Wynagrodzenie za dokonane przez funkcjonariuszy wynalazki, udoskonalenia techniczne i usprawnienia normują 
odrębne przepisy. 
Art. 117. 1. Funkcjonariuszowi odbywającemu podróże służbowe na obszarze kraju przysługują należności z tytułu 
podróży służbowych. 
2. W razie przeniesienia do pełnienia służby do innej miejscowości albo delegowania do czasowego pełnienia służby, 
funkcjonariuszowi przysługują należności z tytułu przeniesienia lub delegowania. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określi, 
w drodze rozporządzenia, wysokość, warunki oraz sposób ustalania należności, o których mowa w ust. 1 i 2, podmioty 
właściwe do podejmowania decyzji w tych sprawach oraz zakres pojęcia podróży służbowej, uwzględniając potrzebę okreś-
lenia wysokości diet w związku z czasem trwania podróży służbowej, zwrot rzeczywiście poniesionych wydatków oraz 
określenie terminów wypłaty należności w sposób ułatwiający dokonywanie rozliczeń. 
Art. 117a. 1. W zakresie odbywania przez funkcjonariuszy zagranicznych podróży służbowych stosuje się od-
powiednio przepisy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudni o-
nemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju wydane 
na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy. 
2. W przypadku zagranicznych podróży służbowych odbywanych przez funkcjonariuszy w ramach programów 
i projektów realizowanych przez Straż Graniczną z wykorzystaniem środków finansowych pochodzących z budżetu Unii 
Europejskiej lub innych źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi stosuje się odpowiednio rozwiązania obowiąz u-
jące dla tych programów i projektów. 
3. Do zagranicznych podróży służbowych odbywanych przez funkcjonariuszy w ramach działań przeprowadzanych 
przez Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii 
Europejskiej, zwaną dalej „Agencją Frontex”, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 2007/2004 z dnia 26 październ i-
ka 2004 r. ustanawiającym Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw 
Członkowskich Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 349 z 25.11.2004, str. 1, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem 
nr 2007/2004”, stosuje się wysokość stawek diet dziennych określonych w przepisach Unii Europejskiej, odpowiadaj ą-
cych pełnej wysokości diet dziennych przewidzianych w przypadku podróży służbowych urzędników i innych pracown i-
ków Wspólnot Europejskich w państwach członkowskich, w przypadku zapewnienia ich finansowania przez Agencję 
Frontex. 
4. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio do pracowników Straży Granicznej, jeżeli odbywają zagraniczne p o-
dróże służbowe określone w tych przepisach. 
Art. 117b.  1. Funkcjonariuszowi, który na podstawie odrębnych przepisów wykonuje stałe zadania służbowe poza 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przysługuje ryczałt na pokrycie kosztów wyżywienia i innych drobnych wydatków. 
Stałe wykonywanie zadań służbowych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w wymiarze czasu nieprzekraczającym 
24 godzin, nie stanowi podróży służbowej w rozumieniu przepisów, o których mowa w art. 117a ust. 1–3. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, walutę, w jakiej będzie wypłacany 
ryczałt, sposób obliczania i wypłacania oraz wysokość ryczałtu, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając przy obliczaniu 
wysokości ryczałtu liczbę godzin wykonywania zadań przez funkcjonariusza w ciągu doby. 
Art. 117c.43) 1. W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 37 ust. 2 funkcjonariuszowi prz y-
znaje się rekompensatę pieniężną w wysokości 1/172 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym 
należnego funkcjonariuszowi na stanowisku zajmowanym w ostatnim dniu okresu rozliczeniowego za każdą godzinę 
służby przekraczającą normę określoną w art. 37 ust. 2. Łączny czas służby przekraczający normę w danym okresie rozl i-
czeniowym zaokrągla się w górę do pełnej godziny. 
2. Rekompensatę pieniężną oblicza i wypłaca komórka finansowa jednostki organizacyjnej Straży Granicznej właś-
ciwa w sprawach wypłaty uposażenia. 
                                                           
43) Dodany przez art. 3 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 25. 
  
Dziennik Ustaw – 74 – Poz. 305 
 
3. Rekompensatę pieniężną wypłaca się: 
1) do końca kwartału następującego po okresie rozliczeniowym, o którym mowa w art. 37 ust. 2, lecz nie później niż 
w dniu zwolnienia ze służby; 
2) w przypadku śmierci albo zaginięcia funkcjonariusza – niezwłocznie po wydaniu rozkazu personalnego o wygaś-
nięciu stosunku służbowego. 
Art. 118. 1. Funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1, 3–8 i 12 oraz 
ust. 3 otrzymuje: 
1) odprawę; 
2)44) ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed zwolnieniem ze służby urlopy wypoczynkowe lub urlopy dodatk o-
we, z wyjątkiem urlopu, o którym mowa w art. 87a ust. 1, oraz rekompensatę pieniężną w zamian za czas służby 
przekraczający normę określoną w art. 37 ust. 2; 
3) zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w danym roku przejazd, ze środków właściwego organu 
Straży Granicznej; 
4) zwrot kosztów przejazdu do obranego miejsca zamieszkania dla siebie, małżonka oraz dzieci pozostających na jego 
utrzymaniu oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego według zasad obowiązujących przy przeniesieniach 
służbowych; 
5) niewykorzystane w danym roku świadczenia pieniężne przysługujące stosownie do przepisów wydanych na podst a-
wie art. 77 ust. 4. 
6) (uchylony) 
2.45) Funkcjonariusz zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3–5 i ust. 2 pkt 2 oraz 9–11 otrzymuje 
ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane przed dniem zwolnienia ze służby urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz 
rekompensatę pieniężną w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 37 ust. 2. 
2a. (uchylony) 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych lub upoważniony przez niego przełożony może w przypadkach zasł u-
gujących na szczególne uwzględnienie przyznać, z uwagi na uzasadnione potrzeby rodziny funkcjonariusza, odprawę 
w wysokości nieprzekraczającej 50% w razie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 3 i 4 oraz ust. 2 
pkt 2 i 9–11. 
4.46) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób obliczania i wypłacania 
ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane przez funkcjonariusza urlopy wypoczynkowe i dodatkowe, podmioty właś-
ciwe w tych sprawach, a także terminy wypłaty, uwzględniając składniki uposażenia stanowiące podstawę ekwiwalentu 
oraz powiązanie jego wysokości z liczbą dni niewykorzystanego urlopu. 
Art. 119. 1. Wysokość odprawy dla funkcjonariusza w służbie stałej równa się wysokości trzymiesięcznego upos a-
żenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. 
Odprawa ulega zwiększeniu o 20% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy dalszy 
pełny rok wysługi ponad 5 lat nieprzerwanej służby, aż do wysokości sześciomiesięcznego zasadniczego uposażenia wraz 
z dodatkami o charakterze stałym. Okres służby przekraczający 6 miesięcy liczy się jako pełny rok. 
2. Przy ustalaniu wysokości odprawy uwzględnia się również okres nieprzerwanej zawodowej służby wojskowej, 
jeżeli bezpośrednio po zwolnieniu z tej służby żołnierz został przyjęty do służby w Straży Granicznej i nie otrzymał 
odprawy z tytułu poprzednio pełnionej służby. 
3. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w przypadku podjęcia służby w Straży Granicznej po zwolnieniu ze służby 
w innych służbach, w których przysługują świadczenia tego rodzaju. 
4. Wysokość odprawy dla funkcjonariusza w służbie przygotowawczej równa się wysokości jednomiesięcznego up o-
sażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. 
                                                           
44) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 35. 
45) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 4 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 25. 
46) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 4 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 25. 
  
Dziennik Ustaw – 75 – Poz. 305 
 
Art. 120. 1. W razie śmierci funkcjonariusza, pozostającej po nim rodzinie przysługuje odprawa pośmiertna w takiej 
wysokości, w jakiej przysługiwałaby temu funkcjonariuszowi odprawa, gdyby był zwolniony ze służby, świadczenia 
określone w art. 118 ust. 1 pkt 2–4 oraz nagrody, o których mowa w  art. 112 ust. 1 pkt 2, a także dodatkowe wynagrodz e-
nie, o którym mowa w art. 112 ust. 1 pkt 4. 
2.47) Świadczenia, o których mowa w ust. 1, przysługują małżonkowi funkcjonariusza, który pozostawał z nim we 
wspólności małżeńskiej, a w dalszej kolejności dzieciom oraz rodzicom, jeżeli w dniu śmierci funkcjonariusza spełniali 
warunki do uzyskania renty rodzinnej na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, 
Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wo j-
skowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, 
Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin lub żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. 
2.48) Świadczenia, o których mowa w ust. 1, przysługują małżonkowi funkcjonariusza, który pozostawał z nim 
we wspólności małżeńskiej, a w dalszej kolejności dzieciom oraz rodzicom, jeżeli w dniu śmierci funkcjonariusza 
spełniali warunki do uzyskania renty rodzinnej na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjon a-
riuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, 
Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, 
Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich 
rodzin lub żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. 
3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się także do zaginionych funkcjonariuszy. Zaginięcie funkcjonariusza oraz związek tego 
zaginięcia ze służbą stwierdza minister właściwy do spraw wewnętrznych. 
Art. 120a. 1. Członkom rodziny funkcjonariusza w razie jego śmierci pozostającej w związku ze służbą Komendant 
Główny Straży Granicznej może przyznać pomoc finansową, jednorazowo lub okresowo ze środków właściwego organu 
Straży Granicznej. Za członków rodziny funkcjonariusza uważa się osoby, o których mowa w art. 93, spełniające w dniu 
śmierci funkcjonariusza warunki do otrzymania renty rodzinnej. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, okresy, na które pomoc może być 
przyznawana, jej maksymalną wysokość, podmioty właściwe w sprawach wypłaty oraz tryb postępowania w tych spr a-
wach, uwzględniając okoliczności, w których można przyznać pomoc, oraz rodzaje wymaganych dokumentów. 
Art. 121. 1. Funkcjonariuszowi w służbie stałej, zwolnionemu ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 
pkt 4, wypłaca się co miesiąc przez okres roku po zwolnieniu ze służby świadczenie pieniężne w wysokości odpowiadaj ą-
cej uposażeniu zasadniczemu wraz z dodatkami o charakterze stałym, pobieranymi na ostatnio zajmowanym stanowisku 
służbowym. 
2. Funkcjonariuszowi uprawnionemu do świadczenia określonego w ust. 1, który nabył prawo do zaopatrzenia em e-
rytalnego, przysługuje prawo wyboru jednego z tych świadczeń. 
3. Funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 i 7, który z powodu nadal trwającej 
choroby nie może podjąć zatrudnienia, wypłaca się co miesiąc świadczenia pieniężne określone w ust. 1 przez okres  
choroby, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy, chyba że wcześniej komisja lekarska wyda orzeczenie o niezdol-
ności do służby stanowiące podstawę do ustalenia prawa do renty. 
Art. 122. Odprawa, o której mowa w art. 118, oraz świadczenia określone w art. 121 nie przysługują funkcjonari u-
szowi, który bezpośrednio po zwolnieniu ze służby został przyjęty do zawodowej służby wojskowej lub do innej służby, 
w której przysługuje prawo do takich świadczeń. 
Art. 123. 1. W razie śmierci funkcjonariusza, niezależnie od odprawy pośmiertnej, o której mowa w art. 120, p rzy-
sługuje zasiłek pogrzebowy w wysokości: 
1) 4000 zł, jeżeli koszty pogrzebu ponosi małżonek, dzieci, wnuki, rodzeństwo lub rodzice; 
2) kosztów rzeczywiście poniesionych, najwyżej jednak do wysokości określonej w pkt 1, jeżeli koszty pogrzebu ponosi 
inna osoba. 
2. Jeżeli śmierć funkcjonariusza nastąpiła na skutek wypadku pozostającego w związku ze służbą, koszty pogrzebu 
pokrywa się ze środków właściwego organu Straży Granicznej. Komendant Główny Straży Granicznej może wyrazić 
zgodę na pokrycie kosztów pogrzebu funkcjonariusza zmarłego wskutek choroby pozostającej w związku ze służbą. 
3. W razie pokrycia kosztów pogrzebu funkcjonariusza ze środków właściwego organu Straży Granicznej, osobom 
wymienionym w ust. 1 pkt 1 przysługuje połowa zasiłku pogrzebowego. 
                                                           
47) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 48. 
48) Wejdzie w życie z dniem 14 kwietnia 20 20 r. na podstawie art. 47 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 39. 
  
Dziennik Ustaw – 76 – Poz. 305 
 
Art. 124. 1. W razie śmierci członka rodziny funkcjonariusza, osobie, która pokryła koszty pogrzebu, przysługuje 
zasiłek pogrzebowy w wysokości: 
1) 4000 zł – jeżeli koszty pogrzebu ponosi funkcjonariusz; 
2) kosztów rzeczywiście poniesionych, najwyżej jednak do wysokości określonej w pkt 1 – jeżeli koszty pogrzebu 
ponosi inna osoba. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki pokrywania kosztów p o-
grzebu funkcjonariusza ze środków właściwego organu Straży Granicznej oraz członków rodziny, na których przysługuje 
zasiłek pogrzebowy, uwzględniając rodzaje wydatków pokrywanych w ramach kosztów pogrzebu, ich wysokość, prz y-
padki oraz sposób ustalania, tryb wypłaty zasiłku pogrzebowego lub jego wyrównania z tytułu śmierci członka rodziny 
oraz dokumenty wymagane do jego wypłaty. 
3. (uchylony) 
Art. 125. 1. W razie urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych oraz w okresie pozostawania w dyspozycji funkcjon a-
riusz otrzymuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia o charakterze stałym i inne należności pieniężne należne na 
ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym – z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian, mających wpływ na 
prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych lub na ich wysokość. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych może określić, w drodze rozporządzenia, warunki ograniczenia w ca-
łości 
lub w części wypłaty niektórych dodatków do uposażenia w okresie urlopu okolicznościowego lub pozostawania 
w dyspozycji. Rozporządzenie powinno określić zakres ograniczenia wypłaty dodatków, uwzględniając ich charakter, 
a także warunki przyznawania dodatków w szczególnych okolicznościach oraz podmioty właściwe w tych sprawach. 
Art. 125a. 1. Miesięczne uposażenie funkcjonariusza za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu 
macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz okres urlopu ojcowskiego wynosi 100% mi e-
sięcznego uposażenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1. 
2. Miesięczne uposażenie funkcjonariusza za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicie l-
skiego wynosi: 
1) 100% miesięcznego uposażenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1, za okres do: 
a) 6 tygodni urlopu rodzicielskiego, w przypadku, o którym mowa w art. 1821a § 1 pkt 1 i art. 183 § 4 pkt 1 Kodeksu 
pracy, 
b) 8 tygodni urlopu rodzicielskiego, w przypadkach, o których mowa w art. 1821a § 1 pkt 2 i art. 183 § 4 pkt 2 
Kodeksu pracy, 
c) 3 tygodni urlopu rodzicielskiego, w przypadku, o którym mowa w art. 183 § 4 pkt 3 Kodeksu pracy; 
2) 60% miesięcznego uposażenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1, za okres urlopu rodzicielskiego przypadający po 
okresach, o których mowa w pkt 1. 
3. Miesięczne uposażenie funkcjonariusza-kobiety, która we wniosku, złożonym nie później niż 21 dni po porodzie, 
wystąpi o udzielenie jej, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, wynosi 
80% miesięcznego uposażenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1, za cały okres odpowiadający okresowi tych urlopów. 
3a. W przypadku gdy wysokość uposażenia funkcjonariusza pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od 
osób fizycznych, obliczonego zgodnie z ust. 1–3, jest niższa niż kwota świadczenia rodzicielskiego, określonego w ust a-
wie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, z późn. zm.49)), kwotę uposażenia 
funkcjonariusza pomniejszonego o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych podwyższa się do wysokości 
świadczenia rodzicielskiego. 
4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do funkcjonariusza, który we wniosku, złożonym nie później niż 21 dni po 
przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie 
przysposobienia dziecka lub po przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej 
zawodowej, wystąpi o udzielenie mu, bezpośrednio po urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicie l-
skiego w pełnym wymiarze. 
                                                           
49) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 
730, 752, 924, 1257, 1394 i 1818. 
  
Dziennik Ustaw – 77 – Poz. 305 
 
5. Funkcjonariuszowi, który z uwagi na wniosek złożony w trybie ust. 3 albo 4 otrzymał 80% uposażenia, o którym 
mowa w ust. 3, w przypadku rezygnacji z urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze albo rezygnacji z urlopu rodzicie l-
skiego w wymiarze, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, przysługuje jednorazowe wyrównanie otrzymywanego uposażenia, 
o którym mowa w ust. 3, do wysokości 100%, pod warunkiem niepobrania uposażenia za okres odpowiadający okresom 
tych urlopów. 
Art. 125b.  1. W okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim funkcjonariusz otrzymuje 80% uposażenia. 
2. Zwolnienie lekarskie obejmuje okres, w którym funkcjonariusz jest zwolniony od zajęć służbowych z powodu: 
1) choroby funkcjonariusza, w tym niemożności wykonywania zajęć służbowych z przyczyn określonych w art. 6 ust. 2 
ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macie-
rzyństwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 645 i 1590 ); 
2) oddawania krwi lub jej składników w jednostkach organizacyjnych publicznej służby krwi lub z powodu okresow e-
go badania lekarskiego dawców krwi; 
3) konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem własnym lub małżonka funkcjonariusza, dzie c-
kiem przysposobionym, dzieckiem przyjętym na wychowanie i utrzymanie, do ukończenia przez nie 14. roku życia; 
4) konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny; za członków rodziny uważa się ma ł-
żonka, rodziców, rodzica dziecka funkcjonariusza, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz 
dzieci w wieku powyżej 14 lat, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z funkcjonariuszem w okre-
sie sprawowania nad nimi opieki; 
5) konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem własnym lub małżonka funkcjonariusza, dzieckiem prz y-
sposobionym, dzieckiem przyjętym na wychowanie i utrzymanie, do ukończenia przez nie 8. roku życia, w przypadku: 
a) nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęs z-
cza, a także w przypadku choroby niani, z którą rodzice mają zawartą umowę uaktywniającą, o której mowa 
w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2019 r. poz. 409, 730 
i 2020), lub dziennego opiekuna, sprawujących opiekę nad dzieckiem, 
b) porodu lub choroby małżonka funkcjonariusza lub rodzica dziecka funkcjonariusza, stale opiekujących się 
dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi lub rodzicowi sprawowanie opieki nad 
dzieckiem, 
c) pobytu małżonka funkcjonariusza lub rodzica dziecka funkcjonariusza, stale opiekujących się dzieckiem, w szpi-
talu lub innym zakładzie lecznicz ym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju st a-
cjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. 
3. Zwolnienie od zajęć służbowych z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki, o której mowa w ust. 2 
pkt 3 i 5, przysługuje przez okres nie dłuższy niż 60 dni w roku kalendarzowym, a w przypadku, o którym mowa w ust. 2 
pkt 4 – przez okres nie dłuższy niż 14 dni w roku kalendarzowym, przy czym okresy te łącznie nie mogą przekroczyć 
60 dni w roku kalendarzowym. 
4. Przepis ust. 3 stosuje się bez względu na liczbę dzieci i innych członków rodziny wymagających opieki. 
5. Jeżeli zwolnienie lekarskie obejmuje okres, w którym funkcjonariusz jest zwolniony od zajęć służbowych z powodu: 
1) wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby, 
2) choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby, 
3) wypadku w drodze do miejsca pełnienia służby lub w drodze powrotnej ze służby, 
4) choroby przypadającej w czasie ciąży, 
5) poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i na-
rządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów, 
6) oddania krwi lub jej składników w jednostkach organizacyjnych publicznej służby krwi lub z powodu badania leka r-
skiego dawców krwi, 
7) przebywania na obserwacji w podmiocie leczniczym w wyniku skierowania przez komisję lekarską 
– zachowuje on prawo do 100% uposażenia. 
  
Dziennik Ustaw – 78 – Poz. 305 
 
6. Prawo do 100% uposażenia przysługuje również wtedy, gdy funkcjonariusz został zwolniony od zajęć służb o-
wych: 
1) podczas oddelegowania do pełnienia służby poza granicami państwa w kontyngencie Straży Granicznej, o którym 
mowa w art. 147c pkt 1–3a; 
2) w wyniku popełnienia przez inną osobę umyślnego czynu zabronionego w związku z wykonywaniem przez funkcj o-
nariusza czynności służbowych, stwierdzonego orzeczeniem wydanym przez uprawniony organ; 
3) na skutek czynów o charakterze bohaterskim dokonanych w szczególnie niebezpiecznych warunkach, z wykazaniem 
wyjątkowej odwagi, z narażeniem życia lub zdrowia, w obronie prawa, nienaruszalności granic państwowych, życia, 
mienia lub bezpieczeństwa obywateli. 
7. Związek zwolnienia od zajęć służbowych z czynami, o których mowa w ust. 6 pkt 3, stwierdza, w drodze decyzji, 
przełożony funkcjonariusza. 
8. Od decyzji, o której mowa w ust. 7, funkcjonariuszowi przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego. 
Art. 125c.  1. Okres przebywania na zwolnieniu lekarskim stwierdza zaświadczenie lekarskie wystawione zgodnie 
z art. 55 ust. 1 i art. 55a ust. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społeczn e-
go w razie choroby i macierzyństwa albo wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6 tej ustawy, 
z tym że: 
1) przyczynę niezdolności do służby wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kand y-
datów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz niezdolności do służby wskutek poddania się zabiegowi pobr a-
nia komórek, tkanek i narządów – zaświadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym druku zgodnie z przepisem 
art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie 
choroby i macierzyństwa; 
2) w przypadku, o którym mowa w art. 125b ust. 2 pkt 2 – zaświadczenie jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi; 
3) w przypadku, o którym mowa w art. 125b ust. 2 pkt 5 lit. a – oświadczenie funkcjonariusza; 
4) w przypadkach, o których mowa w art. 125b ust. 2 pkt 5 lit. b i c – zaświadczenie lekarskie wystawione przez lek a-
rza na zwykłym druku; 
5) w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych 
z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – decyzja wydana przez właściwy organ albo upra w-
niony podmiot na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. 
2. W przypadkach uzasadnionych charakterem zadań służbowych wykonywanych przez funkcjonariusza okres jego 
przebywania na zwolnieniu lekarskim stwierdza się w inny sposób niż określony w ust. 1. 
3. Komendant Główny Straży Granicznej określi, w drodze zarządzenia, z zachowaniem przepisów o ochronie 
informacji niejawnych, odmienny sposób stwierdzania przebywania na zwolnieniu lekarskim funkcjonariusza, o którym 
mowa w ust. 2. 
Art. 125d.  1. Doręczenie zaświadczenia lekarskiego odbywa się przy wykorzystaniu profilu informacyjnego, o któ-
rym mowa w art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego 
w razie choroby i macierzyństwa, na zasadach określonych w tej ustawie. Kierownicy jednostek organizacyjnych Straży 
Granicznej wykorzystują lub tworzą profil informacyjny płatnika składek, o którym mowa w art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 
25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. 
2. Wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świad-
czeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zaświadczenie lekarskie, o którym 
mowa w art. 55a ust. 7 tej ustawy, albo zaświadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym druku w przypadkach, 
o których mowa w art. 125b ust. 2 pkt 5 lit. b i c oraz art. 125c ust. 1 pkt 1, funkcjonariusz jest obowiązany dostarczyć 
przełożonemu właściwemu do spraw osobowych w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania. 
3. Zaświadczenie jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi albo decyzję, o której mowa w art. 125c ust. 1 
pkt 5, funkcjonariusz jest obowiązany dostarczyć właściwemu przełożonemu w terminie 7 dni od dnia ich otrzymania. 
4. Oświadczenie o wystąpieniu okoliczności, o których mowa w art. 125b ust. 2 pkt 5 lit. a, funkcjonariusz jest ob o-
wiązany złożyć przełożonemu właściwemu do spraw osobowych w terminie 7 dni od dnia ich zaistnienia. 
5. W przypadku niedopełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 2–4, nieobecność w służbie w okresie przeb y-
wania na zwolnieniu lekarskim uznaje się za nieobecność nieusprawiedliwioną, chyba że niedostarczenie zaświadczenia, 
oświadczenia albo decyzji nastąpiło z przyczyn niezależnych od funkcjonariusza. 
  
Dziennik Ustaw – 79 – Poz. 305 
 
Art. 125e.  1. Prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby, prawidłowość wyk o-
rzystania zwolnienia lekarskiego, spełnienie wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz oświadczenie funkcjon a-
riusza, o którym mowa w art. 125c ust. 1 pkt 3, może podlegać kontroli. 
2. Kontrolę przeprowadzają: 
1) komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych – w zakresie prawidłowości orzekania 
o czasowej niezdolności do służby z powodu choroby oraz prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego; 
2) przełożony funkcjonariusza właściwy do spraw osobowych – w zakresie prawidłowości wykorzystania zwolnienia 
lekarskiego i spełnienia wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich oraz w zakresie oświadczenia funkcjonari u-
sza, o którym mowa w art. 125c ust. 1 pkt 3. 
3. Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, funkcjonariusz 
traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia. 
4. Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone, że oświadczenie funkcjonariusza, o którym mowa w art. 125c ust. 1 
pkt 3, zostało złożone niezgodnie z prawdą, funkcjonariusz traci prawo do uposażenia za cały okres zwolnienia. 
5. Jeżeli w wyniku kontroli komisja lekarska ustali datę ustania niezdolności do służby wcześniejszą niż data orz e-
czona w zaświadczeniu lekarskim, funkcjonariusz traci prawo do uposażenia za okres od tej daty do końca zwolnienia. 
6. Jeżeli w wyniku kontroli zostanie ustalone, że zwolnienie lekarskie zostało sfałszowane, funkcjonariusz traci pr a-
wo do uposażenia za cały okres zwolnienia. 
7. Kontrola prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich polega na ustaleniu, czy funkcjonariusz w okresie orz e-
czonej niezdolności do służby, w tym sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny, nie wyk o-
rzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem, a w szczególności czy nie wykonuje pracy zarobkowej. 
8. Kontrola oświadczenia funkcjonariusza, o którym mowa w art. 125c ust. 1 pkt 3, polega na ustaleniu, czy nastąpiło 
nieprzewidziane zamknięcie żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których uczęszcza dziecko funkcjon a-
riusza, lub na ustaleniu, czy niania lub dzienny opiekun dziecka przebywali na zwolnieniu lekarskim. 
9. Kontrolę prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego oraz oświadczenia funkcjonariusza, o którym m o-
wa w art. 125c ust. 1 pkt 3, przeprowadza osoba upoważniona przez przełożonego funkcjonariusza. 
10. W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że funkcjonariusz wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwo l-
nienie lekarskie w inny sposób niezgodny z jego celem, osoba kontrolująca sporządza protokół, w którym podaje, na czym 
polegało nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego. 
11. W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że oświadczenie funkcjonariusza, o którym mowa w art. 125c ust. 1 
pkt 3, nie jest zgodne z prawdą, osoba kontrolująca sporządza protokół. 
12. Protokół przedstawia się funkcjonariuszowi w celu wniesienia do niego ewentualnych uwag. Wniesienie uwag 
funkcjonariusz potwierdza własnoręcznym podpisem. 
13. Na podstawie ustaleń zawartych w protokole przełożony stwierdza utratę prawa do uposażenia za okres, 
o którym mowa w ust. 3 lub 4. Przepis stosuje się odpowiednio w przypadku zawiadomienia przez komisję lekarską po d-
ległą ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w wyniku przeprowadzenia przez tę komisję kontroli 
o nieprawidłowościach w wykorzystaniu zwolnienia lekarskiego. 
14. Od decyzji, o której mowa w ust. 13, funkcjonariuszowi przysługuje odwołanie do wyższego przełożonego. 
15. Kontrola wymogów formalnych zaświadczeń lekarskich polega na sprawdzeniu, czy zaświadczenie: 
1) nie zostało sfałszowane; 
2) zostało wydane zgodnie z przepisami w sprawie zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich. 
16. Jeżeli w wyniku kontroli, o której mowa w ust. 15 pkt 1, zachodzi podejrzenie, że zaświadczenie lekarskie zost a-
ło sfałszowane, przełożony występuje do lekarza, który wystawił zaświadczenie lekarskie, o wyjaśnienie sprawy. 
17. W razie podejrzenia, że zaświadczenie lekarskie zostało wydane niezgodnie z przepisami w sprawie zasad i trybu 
wystawiania zaświadczeń lekarskich, przełożony występuje o wyjaśnienie sprawy do terenowej jednostki organizacyjnej 
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 
Art. 125f. 1. Podstawę uposażenia, o którym mowa w art. 125b, stanowi uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami 
o charakterze stałym, przysługujące funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględni e-
niem powstałych w tym okresie zmian, mających wpływ na prawo do uposażenia i innych należności lub ich wysokość. 
  
Dziennik Ustaw – 80 – Poz. 305 
 
2. Przy obliczaniu uposażenia za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim przyjmuje się, że uposażenie za jeden 
dzień przebywania na zwolnieniu lekarskim stanowi 1/30 uposażenia, o którym mowa w art. 125b. 
3. W przypadku gdy funkcjonariusz pobrał już uposażenie za okres, w którym przebywał na zwolnieniu lekarskim, 
potrąca mu się odpowiednią część uposażenia przy najbliższej wypłacie. 
4. Funkcjonariuszowi, który przebywał na zwolnieniu lekarskim w ostatnim miesiącu pełnienia służby, potrąca się 
odpowiednią część uposażenia z należności przysługujących mu z tytułu zwolnienia ze służby albo funkcjonariusz ten 
zwraca odpowiednią część uposażenia w dniu ustania stosunku służbowego. 
Art. 125g. 1. Środki finansowe uzyskane z tytułu zmniejszenia uposażeń funkcjonariuszy w okresie przebywania na 
zwolnieniu lekarskim przeznacza się w całości na nagrody uznaniowe za wykonywanie zadań służbowych w zastępstwie 
funkcjonariuszy przebywających na zwolnieniach lekarskich. 
2. Środki finansowe, o których mowa w ust. 1, zwiększają fundusz na nagrody roczne, nagrody uznaniowe i zapo-
mogi. 
3. Rozdział środków finansowych, o których mowa w ust. 1, odbywa się po zakończeniu okresu rozliczeniowego, 
trwającego nie krócej niż 1 miesiąc kalendarzowy i nie dłużej niż 3 miesiące kalendarzowe, przy czym wybór okresu 
rozliczeniowego uzależnia się od wielkości środków finansowych uzyskanych z tytułu zmniejszenia uposażeń funkcjo-
nariuszy. 
Art. 125h.50) Zmniejszenia wysokości uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za okres 
przebywania na zwolnieniu lekarskim nie uwzględnia się przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń, o których mowa 
w art. 112 ust. 1 pkt 1, 3, 5a i 6 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 121. 
Art. 125i.  1. Komendant Główny Straży Granicznej sporządza roczne zestawienie zbiorcze przyczyn przebywania 
funkcjonariuszy na zwolnieniach lekarskich, które przekazuje ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w terminie 
do końca marca następnego roku. 
2. W zestawieniu, o którym mowa w ust. 1, wskazuje się łączny okres przebywania funkcjonariuszy na zwolnieniach 
lekarskich, z uwzględnieniem podziału na przyczyny wskazane w art. 125b ust. 2, 5 i 6, oraz średni okres przebywania 
funkcjonariusza na zwolnieniu lekarskim, w tym średnią roczną liczbę godzin niewykonywania obowiązków przez fun k-
cjonariusza. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór zestawienia, o którym mowa 
w ust. 1, mając na uwadze potrzebę zapewnienia przejrzystości informacji zawartych w zestawieniu. 
Art. 126. 1. Funkcjonariusz skierowany do szkoły lub na przeszkolenie albo na studia w kraju otrzymuje uposażenie 
oraz inne należności pieniężne. 
2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz warunki wypłaty 
uposażenia i innych należności pieniężnych, o których mowa w ust. 1, uwzględniając przypadki uprawniające funkcjon a-
riusza skierowanego do szkoły lub na przeszkolenie albo na studia w kraju do otrzymywania uposażenia oraz sposób obl i-
czania zryczałtowanego równoważnika pieniężnego na pokrycie kosztów przejazdu, a także sposób rozliczania podróży 
służbowych wynikających z odbywanej nauki. 
3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów public z-
nych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz warunki wypłaty uposażenia i innych należności pieniężnych 
funkcjonariuszowi skierowanemu do akademii lub innych szkół (na kursy) za granicą, uwzględniając warunki otrzym y-
wania przez funkcjonariusza skierowanego do akademii lub innych szkół (na kursy) za granicą uposażenia, jego wysokość 
i sposób wypłacania. 
Art. 127. 1. W razie pobierania przez funkcjonariusza wynagrodzenia przewidzianego w przepisach o wynagrodz e-
niu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, funkcjonariuszowi oraz członkom jego rodziny przysługują 
świadczenia i należności pieniężne z tytułu służby, określone w niniejszej ustawie, z wyjątkiem należności, o których 
mowa w art. 76. 
2. Świadczenia i należności pieniężne określone w ust. 1 wypłaca się w wysokości ustalonej, z uwzględnieniem w y-
nagrodzenia należnego funkcjonariuszowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym lub według stawki obowiąz u-
jącej w dniu zwolnienia ze służby albo w dniu jego śmierci. 
                                                           
50) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 5 ustawy, o której mowa w odnośniku 25. 
  
Dziennik Ustaw – 81 – Poz. 305 
 
Art. 128. 1. Funkcjonariuszowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się od najbliższego terminu 
płatności 50% należnego uposażenia. 
2. Okres zawieszenia w czynnościach służbowych, o którym mowa w ust. 1, nie podlega wliczeniu do okresu służby 
funkcjonariusza, od którego zależy wysokość uposażenia, wysokość innych świadczeń pieniężnych lub prawo do nich 
oraz wymiar urlopu wypoczynkowego, a także innych rodzajów urlopów przysługujących funkcjonariuszowi. 
3. Po zakończeniu postępowania karnego lub dyscyplinarnego w sprawie o czyn stanowiący podstawę zawieszenia 
w czynnościach służbowych funkcjonariusz otrzymuje zawieszoną część uposażenia oraz obligatoryjne jego podwyżki 
wprowadzone w okresie zawieszenia, jeżeli: 
1) nie został ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby; 
2) postępowanie karne zostało zakończone prawomocnym wyrokiem uniewinniającym bądź umorzeniem ze względu na 
okoliczności wymienione w art. 17 § 1 pkt 1–3 i 6 Kodeksu postępowania karnego, nawet po zwolnieniu ze służby. 
4. W przypadku gdy postępowanie dyscyplinarne albo karne w sprawie o czyn stanowiący podstawę zawieszenia z a-
kończyło się w sposób określony w ust. 3, okres zawieszenia w czynnościach służbowych wlicza się do okresu służby, od 
którego zależy wysokość lub wymiar należności pieniężnych oraz urlopów, o których mowa w ust. 2, lub prawo do nich. 
5. Należności pieniężne, o których mowa w ust. 3 i 4, wypłaca się wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za 
okres zawieszenia w czynnościach służbowych, na wniosek funkcjonariusza, w terminie miesiąca od dnia otrzymania 
przez właściwą jednostkę organizacyjną Straży Granicznej pisemnej informacji o prawomocnym zakończeniu postępow a-
nia dyscyplinarnego albo karnego, o czyn stanowiący podstawę zawieszenia w czynnościach służbowych. 
Art. 129. (uchylony) 
Art. 130. 1. Funkcjonariuszowi, który samowolnie opuścił miejsce pełnienia służby albo pozostaje poza nim lub nie 
podejmuje służby, zawiesza się uposażenie od najbliższego terminu płatności. Jeżeli funkcjonariusz pobrał już za czas 
nieusprawiedliwionej nieobecności uposażenie, potrąca mu się odpowiednią część uposażenia przy najbliższej wypłacie. 
2. W razie uznania nieobecności za usprawiedliwioną, wypłaca się funkcjonariuszowi zawieszone uposażenie; w przy-
padku nieobecności nieusprawiedliwionej funkcjonariusz traci za każdy dzień nieobecności 1/30 część uposażenia mi e-
sięcznego. 
3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio w razie zawinionej niemożności pełnienia przez funkcjonariusza ob o-
wiązków służbowych. 
4. Funkcjonariuszowi, który rozpoczyna urlop bezpłatny w ciągu miesiąca kalendarzowego, przysługuje uposażenie 
w wysokości 1/30 uposażenia miesięcznego za każdy dzień poprzedzający dzień rozpoczęcia urlopu bezpłatnego. Jeżeli 
funkcjonariusz pobrał już uposażenie za czas urlopu bezpłatnego, potrąca mu się odpowiednią część uposażenia przy 
najbliższej wypłacie. 
Art. 131. 1. Z uposażenia funkcjonariuszy mogą być dokonywane potrącenia na podstawie sądowych i administra-
cyjnych tytułów wykonawczych oraz na podstawie przepisów szczególnych – na zasadach określonych w przepisach 
o egzekucji sądowej lub postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo w innych przepisach szczególnych, jeżeli da l-
sze przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. 
2. Przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1, rozumie się uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia, odprawę 
wymienioną w art. 118 oraz świadczenia określone w art. 116 i 121. 
3. (uchylony) 
4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, jednostki organizacyjne właściwe 
do dokonywania potrąceń z uposażenia oraz tryb postępowania w tych sprawach, uwzględniając przypadki dokonywania 
potrąceń z uposażenia, w tym potrąceń za zgodą funkcjonariusza i w trybie bezegzekucyjnym, oraz sposób ich dokonywania. 
Art. 132. Przepisu art. 131 ust. 1 i 2 nie stosuje się do zaliczek pobieranych do rozliczenia, a w szczególności na 
koszty podróży służbowej, delegacji i przeniesienia. Należności te potrąca się z uposażenia w pełnej wysokości, niezale ż-
nie od potrąceń z innych tytułów. 
Art. 133. (uchylony) 
  
Dziennik Ustaw – 82 – Poz. 305 
 
Rozdział 14 
Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna funkcjonariuszy Straży Granicznej 
Art. 134. Funkcjonariusz ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia – 
niezależnie od odpowiedzialności karnej. 
Art. 134a. 1. W przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne, wypełniającego jednocześnie znamiona 
wykroczenia, w przypadku mniejszej wagi lub ukarania grzywną, przełożony dyscyplinarny może nie wszczynać post ę-
powania dyscyplinarnego a wszczęte postępowanie umorzyć. 
2. W przypadku czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi przełożony dyscyplinarny może o d-
stąpić od wszczęcia postępowania i przeprowadzić ze sprawcą przewinienia dyscyplinarnego udokumentowaną w formie 
notatki rozmowę dyscyplinującą. 
3. Notatkę, o której mowa w ust. 2, włącza się do akt osobowych na okres roku. 
Art. 135. 1. Funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej, nieprz e-
strzeganie zasad etyki zawodowej, a zwłaszcza honoru, godności i dobrego imienia służby, oraz w innych przypadkach 
określonych w ustawie. 
2. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest: 
1) niedopełnienie obowiązków funkcjonariusza wynikających ze złożonego ślubowania, a także przepisów niniejszej 
ustawy i przepisów wydanych na jej podstawie; 
2) odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub innego polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego 
w art. 63 ust. 2; 
3) zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób niedbały lub nieprawidłowy; 
4) niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa; 
5) świadome wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego funkcjonariusza, jeżeli spowodowało to lub mogło sp o-
wodować szkodę służbie, funkcjonariuszowi lub innej osobie; 
6) nadużycie zajmowanego stanowiska dla osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej; 
7) porzucenie służby; 
8) samowolne oddalenie się z rejonu zakwaterowania bądź nieusprawiedliwione opuszczenie lub niestawienie się do 
miejsca pełnienia służby; 
9) wprowadzenie się w stan ograniczający zdolność wykonywania zadania służbowego albo uniemożliwiający jego 
wykonanie; 
10) umyślne naruszenie dóbr osobistych innego funkcjonariusza w czasie pełnienia służby. 
3. Jeżeli postępowanie dyscyplinarne zostało wszczęte na wniosek sądu lub prokuratora, organ wnioskujący inform u-
je się o wyniku tego postępowania. 
Art. 136. 1. Funkcjonariuszowi mogą być wymierzane kary dyscyplinarne: 
1) upomnienie; 
2) nagana; 
3) surowa nagana; 
4) nagana z ostrzeżeniem; 
5) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku; 
6) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe; 
7) obniżenie stopnia; 
8) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby; 
9) wydalenie ze służby. 
2. Prawomocne wymierzenie kary, o której mowa w ust. 1 pkt 9, powoduje zakaz przyjęcia do Straży Granicznej 
przez okres 10 lat. 
  
Dziennik Ustaw – 83 – Poz. 305 
 
3. W stosunku do funkcjonariuszy w służbie kandydackiej oprócz kar wymienionych w ust. 1 można ponadto orzec 
zakaz opuszczania miejsca zakwaterowania na okres nie dłuższy niż 15 dni. 
4. W uzasadnionych przypadkach można łączyć karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe oraz karę wydal e-
nia ze służby z karą obniżenia stopnia. 
Art. 136a. 1. Obwiniony ma prawo korzystania z pomocy obrońcy. 
2. Obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym może być wskazany przez obwinionego funkcjonariusz Straży Granic z-
nej, adwokat albo radca prawny. Obrońca jest uprawniony do reprezentowania obwinionego w granicach udzielonego 
pełnomocnictwa. 
Art. 136b.  1. Wymierzanie kar dyscyplinarnych, z zastrzeżeniem art. 59, należy do: 
1) Komendanta BSWSG, komendantów oddziałów Straży Granicznej, komendantów ośrodków szkolenia Straży Gr a-
nicznej, komendantów ośrodków Straży Granicznej oraz kierowników komórek organizacyjnych Komendy Głównej; 
1a) dowódcy kontyngentu Straży Granicznej wydzielonego do realizacji zadań poza granicami państwa; 
2) Komendanta Głównego Straży Granicznej, z zastrzeżeniem pkt 3; 
3) ministra właściwego do spraw wewnętrznych w stosunku do Komendanta BSWSG i jego zastępcy. 
2. Wymierzenie kary, o której mowa w art. 136 ust. 1 pkt 9, należy do wyłącznej właściwości Komendanta Główn e-
go Straży Granicznej. 
3. Od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w pierwszej instancji przez podmioty, o których mowa w ust. 1 
pkt 1 i 1a, odwołanie przysługuje do Komendanta Głównego Straży Granicznej. 
4. Od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w pierwszej instancji przez Komendanta Głównego Straży Granicznej 
odwołanie przysługuje do ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 
4a. Od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw wewnętr z-
nych odwołanie nie przysługuje. Obwiniony może jednak zwrócić się do ministra właściwego do spraw wewnętrznych 
o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od orzeczeń dy s-
cyplinarnych. 
5. Na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne funkcjonariuszom przysługuje skarga do sądu administracy j-
nego. 
6. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzania postępowania 
dyscyplinarnego, przesłanki wymierzania kar, ich wykonywanie, tryb odwoływania się od kar, a także właściwość przeło-
żonych w sprawach dyscyplinarnych, uwzględniając zakres władzy dyscyplinarnej przełożonych, przypadki, w których 
postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, czas trwania postępowania dyscyplinarnego, prawa obwinionego, po d-
stawy zawieszania postępowania oraz okoliczności jego wznawiania, rodzaje wydanych orzeczeń, a także dokumenty 
wymagane w tych sprawach. 
Art. 136c.  1. Choroba obwinionego, świadka i innego uczestnika postępowania dyscyplinarnego usprawiedliwia 
nieobecność tych osób podczas czynności objętych danym postępowaniem przez okresy nie dłuższe niż łącznie 14 dni 
w ciągu całego postępowania dyscyplinarnego. Usprawiedliwienie nieobecności z powodu choroby za każdy następny jej 
okres wymaga przedstawienia zaświadczenia wystawionego przez lekarza uprawnionego do wystawiania zaświadczeń 
potwierdzających niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie karne, 
zwanego dalej „zaświadczeniem”. 
2. Zaświadczenia nie może wystawić lekarz, o którym mowa w ust. 1, jeżeli wchodzi w skład komisji lekarskiej po d-
ległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, utworzonej w Straży Granicznej. 
Art. 137. 1. Nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego po upływie 90 dni od dnia otrzymania przez przeł o-
żonego, o którym mowa w art. 136b ust. 1, wiadomości o popełnieniu przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej. 
1a. Jeżeli funkcjonariusz z powodu nieobecności w służbie nie ma możliwości złożenia wyjaśnień, bieg terminu, 
o którym mowa w ust. 1, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia stawienia się funkcjonariusza do 
służby. 
2. Nie można wymierzyć funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej po upływie 1 roku od dnia popełnienia czynu, 
o którym mowa w ust. 1. 
  
Dziennik Ustaw – 84 – Poz. 305 
 
2a. Przepisu ust. 2 nie stosuje się przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej w wyniku wznowienia postępowania dysc y-
plinarnego, pod warunkiem że kara ta nie jest wyższa od kary dyscyplinarnej wymierzonej w postępowaniu, które zostało 
wznowione. 
2b. Zawieszenie postępowania dyscyplinarnego wstrzymuje bieg terminu, o którym mowa w ust. 2. 
3. W przypadku gdy czyn, o którym mowa w ust. 1, stanowi jednocześnie przestępstwo albo wykroczenie, przeda w-
nienie karalności dyscyplinarnej następuje z upływem okresu przedawnienia karalności przestępstwa albo wykroczenia. 
Art. 137a. 1. Zatarcie kary dyscyplinarnej polega na uznaniu kary za niebyłą, usunięciu z akt osobowych funkcjon a-
riusza orzeczenia o ukaraniu oraz uczynieniu nieczytelnym zapisu o karalności. 
2. Kary dyscyplinarne ulegają zatarciu po upływie następujących okresów od dnia ich wykonania: 
1) 6 miesięcy – kary, o których mowa w art. 136 ust. 1 pkt 1 i ust. 3; 
2) 12 miesięcy – kary, o których mowa w art. 136 ust. 1 pkt 2–4; 
3) 24 miesięcy – kary, o których mowa w art. 136 ust. 1 pkt 5–7; 
4) 36 miesięcy – kara, o której mowa w art. 136 ust. 1 pkt 8. 
3. Kara dyscyplinarna, w przypadku wykazania się przez funkcjonariusza odwagą lub szczególnymi osiągnięciami 
w wykonywaniu zadań służbowych, może ulec zatarciu przed upływem okresów, o których mowa w ust. 2. 
4. Jeżeli funkcjonariusz zostanie ponownie ukarany przed zatarciem poprzednio wymierzonej kary dyscyplinarnej, 
okres wymagany do zatarcia tej kary liczy się od dnia wykonania nowej kary. 
5. W przypadku określonym w art. 136 ust. 4 zatarcie kar następuje z upływem terminu przewidzianego dla kary suro w-
szej. 
Art. 137b.51) 1. Postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się po upływie 10 lat od dnia uprawomocnienia się 
orzeczenia dyscyplinarnego. 
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do spraw o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego prawomo c-
nym orzeczeniem o wydaleniu ze służby. 
3. Postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się na niekorzyść ukaranego po ustaniu karalności czynu stanowiąc e-
go przewinienie dyscyplinarne lub naruszenie dyscypliny służbowej.  
Art. 138. 1–5. (uchylone) 
6. Jeżeli postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko funkcjonariuszowi, za czyn będący wykroczeniem po d-
legającym rozpoznaniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, zostanie umorzone 
w związku ze zwolnieniem funkcjonariusza ze służby, właściwość do rozpoznania sprawy przechodzi na organ powołany 
do rozstrzygania w sprawach o wykroczenia. 
Art. 139. (uchylony) 
Art. 140. 1. Za czyny, za które w myśl odrębnych przepisów właściwe organy są uprawnione do nakładania kar 
porządkowych, funkcjonariusze ponoszą wyłącznie odpowiedzialność dyscyplinarną. 
2. Odpowiedzialności dyscyplinarnej podlegają również funkcjonariusze w przypadkach, gdy właściwe organy są 
uprawnione do stosowania grzywny w celu przymuszenia. 
3. O pociągnięcie funkcjonariusza do odpowiedzialności dyscyplinarnej występują organy, o których mowa w ust. 1 i 2, 
do komendanta oddziału Straży Granicznej. 
Art. 141. (uchylony) 
Art. 142. (uchylony) 
Art. 143.52) Komendant Główny Straży Granicznej określi, w drodze zarządzenia, po zasięgnięciu opinii związków 
zawodowych, zasady etyki zawodowej funkcjonariuszy, uwzględniając w szczególności zasady określone w rozdziale 3. 
                                                           
51) Dodany przez art. 2 pkt 2 ustawy, o której mowa w odnośniku 30. 
52) W brzmieniu ustalonym przez art. 2 pkt 3 ustawy, o której mowa w odnośniku 31. 
  
Dziennik Ustaw – 85 – Poz. 305 
 
Art. 143a. Przepisy art. 115 § 18 oraz art. 318 i 344 Kodeksu karnego mają odpowiednie zastosowanie do funkcj o-
nariuszy Straży Granicznej. 
Art. 143b.  Kto zatrudnia osoby, o których mowa w art. 91c, lub zleca im wykonywanie innych zajęć wbrew waru n-
kowi w nim określonemu, podlega karze aresztu lub karze grzywny. 
Art. 144–146. (uchylone) 
Art. 146a. (uchylony) 
Art. 147. (uchylony) 
Art. 147a. 1. Kto odbywając służbę kandydacką w Straży Granicznej uporczywie nie wykonuje poleceń w sprawach 
służbowych, 
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 
2. Kto odbywając służbę kandydacką w Straży Granicznej samowolnie opuszcza wyznaczone miejsce wykonywania 
obowiązków służbowych na czas powyżej czternastu dni kalendarzowych lub przez taki czas samowolnie poza nim poz o-
staje, 
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 
3. Kto odbywając służbę kandydacką w Straży Granicznej opuszcza wyznaczone miejsce wykonywania obowiązków 
służbowych na czas powyżej dwóch dni kalendarzowych lub przez taki czas samowolnie poza nim pozostaje, 
podlega karze pozbawienia wolności do roku. 
4. Kto odbywając służbę kandydacką w Straży Granicznej w celu trwałego uchylenia się od służby opuszcza wyzn a-
czone miejsce wykonywania obowiązków służbowych lub w takim celu poza nim pozostaje, 
podlega karze pozbawienia wolności do lat 5. 
Art. 147b.  1. Kto, będąc obowiązany do złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 91a, podaje w nim nieprawdę, 
podlega karze pozbawienia wolności do lat 5. 
2. W przypadku mniejszej wagi sprawca czynu określonego w ust. 1, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności 
albo pozbawienia wolności do roku. 
Rozdział 14a 
Kontyngenty Straży Granicznej wydzielone do realizacji zadań poza granicami państwa 
Art. 147c.  Do realizacji zadań poza granicami państwa może zostać wydzielony kontyngent Straży Granicznej, zw a-
ny dalej „kontyngentem”, w celu udziału w: 
1) organizowaniu i kontroli ruchu granicznego; 
2) organizowaniu ochrony granicy państwowej; 
3) zapewnieniu bezpieczeństwa w komunikacji międzynarodowej; 
3a) rozpoznawaniu i przeciwdziałaniu zagrożeniom terroryzmem; 
4) szkoleniu i ćwiczeniach służb granicznych; 
5) przedsięwzięciach reprezentacyjnych. 
Art. 147d.  1. O utworzeniu kontyngentu postanawia, w drodze decyzji: 
1) minister właściwy do spraw wewnętrznych w przypadkach, o których mowa w art. 147c pkt 1–3a; 
2) Komendant Główny Straży Granicznej w przypadkach, o których mowa w art. 147c pkt 4 i 5. 
2. W decyzji, o której mowa w ust. 1, określa się w szczególności: 
1) nazwę kontyngentu, jego liczebność oraz czas, przez jaki będzie pozostawać poza granicami państwa; 
2) cel skierowania kontyngentu, zakres jego zadań oraz obszar działania; 
3) system kierowania i dowodzenia kontyngentem; 
4) uzbrojenie i wyposażenie kontyngentu w środki i sprzęt specjalny; 
5) trasy i czas przemieszczania się kontyngentu w przypadku tranzytu. 
  
Dziennik Ustaw – 86 – Poz. 305 
 
3. W przypadkach, o których mowa w art. 147c pkt 1–3a, w decyzji określa się ponadto: 
1) organ organizacji międzynarodowej, któremu kontyngent zostanie podporządkowany na czas operacji; 
2) organy administracji rządowej odpowiedzialne za współpracę z kierowniczymi organami właściwej organizacji międz y-
narodowej w zakresie kierowania działalnością kontyngentu wykonującego zadania poza granicami państwa. 
4. W przypadku konieczności przedłużenia lub skrócenia okresu użycia kontyngentu poza granicami państwa, prz e-
pisy ust. 1–3 stosuje się odpowiednio. 
Art. 147e.  1. W skład kontyngentu wchodzą funkcjonariusze Straży Granicznej. 
2. Delegowanie do pełnienia służby w kontyngencie oraz przedłużenie czasu delegowania, w przypadkach określ o-
nych w art. 147c pkt 1–3a, następuje za pisemną zgodą funkcjonariusza. 
Art. 147f. 1. W skład kontyngentu mogą wchodzić pracownicy Straży Granicznej. 
2. W celu zapewnienia obsady niektórych stanowisk w kontyngencie przez osoby niebędące pracownikami Straży 
Granicznej, które posiadają specjalistyczne kwalifikacje, można zatrudniać pracowników na podstawie umowy o pracę. 
Art. 147g. 1. Funkcjonariusze oraz osoby, o których mowa w art. 147f, wchodzące w skład kontyngentu, podlegaj ą 
na terytorium państwa obcego przepisom dyscyplinarnym, karnym i porządkowym obowiązującym w Rzeczypospolitej 
Polskiej. 
2. Funkcjonariusze oraz osoby, o których mowa w art. 147f, wchodzące w skład kontyngentu, są obowiązani prz e-
strzegać prawa państwa przyjmującego oraz prawa międzynarodowego wiążącego Rzeczpospolitą Polską. 
Art. 147h.  1. Funkcjonariusz w czasie delegowania do pełnienia służby w kontyngencie poza granicami państwa 
otrzymuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia oraz inne należności pieniężne przysługujące na ostatnio zajmow a-
nym stanowisku służbowym – z uwzględnieniem powstałych w tym okresie zmian, mających wpływ na prawo do uposażenia 
i innych należności lub na ich wysokość. 
2. Funkcjonariuszowi, o którym mowa w ust. 1, mogą być przyznawane dodatki do uposażenia, świadczenia z tytułu 
uszczerbku na zdrowiu, należności z tytułu krajowej lub zagranicznej podróży służbowej oraz inne należności pieniężne 
związane z delegowaniem, wypłacane w walucie polskiej lub obcej. 
Art. 147i.  Funkcjonariuszowi delegowanemu do pełnienia służby w kontyngencie oraz osobie, o której mowa 
w art. 147f, przysługują w szczególności następujące uprawnienia i świadczenia: 
1) bezpłatne zakwaterowanie i wyżywienie; 
2) bezpłatne świadczenia zdrowotne oraz bezpłatne zaopatrzenie w leki i artykuły sanitarne; 
3) bezpłatny przewóz do miejsca pełnienia służby lub wykonywania pracy na obszarze działania kontyngentu i z pow-
rotem do kraju, w związku z rozpoczęciem i zakończeniem pełnienia służby lub wykonywania pracy w kontyngencie; 
4) ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków zaistniałych w czasie pełnienia służby lub pracy w kontyn-
gencie, wskutek których nastąpiło uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia lub śmierć. 
Art. 147j. 1. Funkcjonariusz wchodzący w skład kontyngentu podlega: 
1) bezpłatnym badaniom lekarskim i psychologicznym oraz szczepieniom profilaktycznym w przypadku delegowania 
do służby; 
2) bezpłatnym badaniom lekarskim i psychologicznym, po powrocie do kraju w związku z zakończeniem służby w kon-
tyngencie. 
2.53) Funkcjonariuszowi choremu lub rannemu, po wyleczeniu, oraz funkcjonariuszowi, który doznał urazu psychic z-
nego, po zakończeniu służby w kontyngencie przysługuje skierowanie na turnus leczniczo-profilaktyczny. 
2.54) W przypadku odniesienia ran, kontuzji, urazu psychicznego lub schorzenia przez funkcjonariusza, o któ-
rym mowa w ust. 1, lub ze względu na jego stan psychofizyczny zgodnie ze wskazaniami lekarza funkcjonariusz 
może być skierowany na bezpłatny turnus leczniczo-profilaktyczny wraz z pełnoletnim najbliższym członkiem  
rodziny w rozumieniu art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 1569 i 1726). 
                                                           
53) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 54. 
54) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 3 lit. a ustawy, o której mowa w odnośniku 35; wejdzie w życie z dniem 11 marca 2020 r. 
  
Dziennik Ustaw – 87 – Poz. 305 
 
2a.55) Turnus leczniczo-profilaktyczny trwa 14 dni kalendarzowych i obejmuje działania leczniczo-rehabilita-
cyjne i profilaktykę zdrowotną, w tym profilaktykę psychologiczną. 
2b.55) Udział funkcjonariusza w kolejnym turnusie leczniczo-profilaktycznym po pełnieniu służby w tym s a-
mym kontyngencie może odbyć się pod warunkiem poddania się leczeniu specjalistycznemu, ambulatoryjnemu lub 
stacjonarnemu albo konsultacji specjalistycznej zakończonej wskazaniem uczestnictwa w turnusie leczniczo-
-profilaktycznym jako niezbędnym do kontynuacji leczenia. 
2c.55) Osoby skierowane na turnus leczniczo-profilaktyczny mogą skorzystać z prawa do turnusu leczniczo-
-profilaktycznego w trakcie pełnienia służby przez funkcjonariusza. 
2d.55) Pełne koszty uczestnictwa w turnusie leczniczo-profilaktycznym funkcjonariusza oraz 50% kosztów 
uczestnictwa pełnoletniego najbliższego członka rodziny pokrywa się z budżetu państwa z części pozostającej 
w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 
2e.55) Skierowanie na badania, o których mowa w ust. 1, zawiera następujące dane funkcjonariusza: 
1) imię i nazwisko; 
2) numer PESEL; 
3) miejsce zamieszkania; 
4) miejsce pełnienia służby; 
5) okres delegowania, miejsce, stanowisko i zakres zadań planowanych lub wykonywanych podczas służby 
w kontyngencie. 
2f.55) Skierowanie na turnus leczniczo-profilaktyczny zawiera następujące dane: 
1) funkcjonariusza: 
a) imię i nazwisko, 
b) numer PESEL, 
c) miejsce zamieszkania, 
d) miejsce pełnienia służby; 
2) pełnoletniego najbliższego członka rodziny: 
a) imię i nazwisko, 
b) datę urodzenia, 
c) stopień pokrewieństwa. 
2g.55) Przepisy ust. 2–2f stosuje się odpowiednio do osób, o których mowa w art. 147f ust. 1. 
3.56) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia:  
1) zakres badań lekarskich i psychologicznych, o których mowa w ust. 1,  
2) tryb kierowania funkcjonariuszy na turnusy leczniczo-profilaktyczne oraz program turnusów, o których mowa 
w ust. 2, 
3) podmioty wykonujące badania, a także kierujące funkcjonariuszy na badania i turnusy leczniczo-profilaktyczne, 
4) rodzaje i wzory dokumentów wystawianych po przeprowadzeniu badań przed rozpoczęciem służby w kontyngencie 
i po jej zakończeniu oraz w związku ze skierowaniem na turnus leczniczo-profilaktyczny,  
5) kalendarz obowiązujących szczepień  
– uwzględniając zasadność przeprowadzania badań specjalistycznych wymaganych do służby w kontyngencie w zależności 
od obszaru działania kontyngentu i zakresu wykonywanych przez funkcjonariuszy zadań, szczegółowy program turnusów 
oraz zapewnienie zgodności kalendarza szczepień z przepisami sanitarnymi. 
                                                           
55) Dodany przez art. 3 pkt 3 lit. b ustawy, o której mowa w odnośniku 35; wejdzie w życie z dniem 11 marca 2020 r. 
56) W tym brzmieniu obowiązuje do wejścia w życie zmiany, o której mowa w odnośniku 57. 
  
Dziennik Ustaw – 88 – Poz. 305 
 
3.57) Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia: 
1) organ właściwy do kierowania funkcjonariusza na badania, o których mowa w ust. 1, 
2) zakres badań, o których mowa w ust. 1, 
3) podmiot właściwy do przeprowadzania badań, o których mowa w ust. 1, 
4) kalendarz obowiązujących szczepień, o których mowa w ust. 1, 
5) rodzaje i wzory dokumentów wystawianych po przeprowadzeniu badań, o których mowa w ust. 1, 
6) tryb kierowania funkcjonariusza i osoby, o której mowa w art. 147f ust. 1, wraz z pełnoletnim najbliższym 
członkiem rodziny na turnus lecznic zo-profilaktyczny, 
7) podmiot kierujący na turnus leczniczo-profilaktyczny, 
8) ramowy program turnusu leczniczo-profilaktycznego, 
9) podmiot prowadzący turnus leczniczo-profilaktyczny, 
10) rodzaje i wzory dokumentów wystawianych w związku z kierowaniem na turnus leczniczo-profilaktyczny 
– uwzględniając potrzeby funkcjonariusza i osoby, o której mowa w art. 147f ust. 1, wynikające z ich aktualnego 
stanu zdrowia, w tym konieczność zapewnienia ich pełnej rekonwalescencji oraz umożliwienie im dalszego leczenia 
lub rehabilitacji po zakończeniu pobytu na turnusie leczniczo-profilaktycznym. 
Art. 147k.  1. Dowódca kontyngentu może wycofać osobę, o której mowa w art. 147f ust. 2, ze składu kontyngentu: 
1) niezwłocznie po uzyskaniu wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy z winy pracownika; 
2) na jej prośbę; 
3) gdy niezdolność do wykonywania pracy w kontyngencie z przyczyn niezawinionych przez pracownika trwa dłużej 
niż 14 dni. 
2. Osoba, o której mowa w ust. 1, nie wykonuje pracy od dnia otrzymania pisemnego powiadomienia o wycofaniu 
z kontyngentu. 
3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, umowę o pracę rozwiązuje się po powrocie pracownika do kraju, na z a-
sadach i w trybie określonych w Kodeksie pracy. 
Art. 147l.  1. Osoby, o których mowa w art. 147f, podlegają badaniom i szczepieniom, o których mowa w art. 147j 
ust. 1 pkt 1 i 2. 
2. Do badań i szczepień stosuje się odpowiednio przepisy wydane na podstawie art. 147j ust. 3. 
Art. 147m.  Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia: 
1) warunki otrzymywania, rodzaj waluty oraz wysokość dodatków, świadczeń i należności, o których mowa w art. 147h 
ust. 2, uwzględniając ich rodzaje i zakres przyznawania z uwagi na występujące zagrożenia, uciążliwość lub miejsce 
pełnienia służby oraz sprawowaną przez funkcjonariusza funkcję; 
2) warunki i tryb delegowania funkcjonariuszy do pełnienia służby w kontyngencie poza granicami państwa oraz odw o-
ływania do kraju, a także przedłużania czasu delegowania, warunki pełnienia służby, w tym zakres podległości słu ż-
bowej, uwzględniając specyfikę wykonywanych zadań; 
3) dodatkowe świadczenia przysługujące funkcjonariuszom w związku z delegowaniem do pełnienia służby w kontyn-
gencie poza granicami państwa, uwzględniając ich zróżnicowanie związane z zakresem zadań kontyngentu oraz o b-
szarem jego działania; 
4) tryb i warunki zatrudniania w kontyngentach pracowników, o których mowa w art. 147f, i ich wynagradzania, 
z uwzględnieniem specyfiki związanej z wykonywaniem pracy w kontyngencie realizującym zadania poza granicami 
państwa, a w szczególności otrzymywania dodatku zagranicznego, świadczeń z tytułu podróży i przejazdów oraz 
innych należności pieniężnych związanych z delegowaniem; 
                                                           
57) W brzmieniu ustalonym przez art. 3 pkt 3 lit. c ustawy, o której mowa w odnośniku 35; wejdzie w życie z dniem 11 marca 2020 r. 
  
Dziennik Ustaw – 89 – Poz. 305 
 
5) szczegółowy sposób realizacji uprawnień, o których mowa w art. 147i pkt 1, 3 i 4, przysługujących funkcjonari u-
szom delegowanym do pełnienia służby w kontyngencie oraz pracownikom zatrudnionym w kontyngencie, 
uwzględniając konieczność zapewnienia niezbędnych świadczeń w okresie przygotowań do pełnienia służby oraz 
wykonywania pracy w kontyngencie; 
6) szczegółowe zasady i tryb finansowania kontyngentu, w tym jego przewozu, oraz podmiot właściwy w sprawach 
obsługi finansowej, uwzględniając możliwość finansowania kontyngentu ze środków pochodzących ze źródeł zagr a-
nicznych, możliwość przekazywania zaliczek na wydatki związane z przygotowaniem w kraju kontyngentu do w y-
konywania zadań poza granicami państwa oraz rodzaje wydatków, na które mogą być przeznaczone. 
Art. 147n.  Wydatki związane z utworzeniem kontyngentów i ich użyciem poza granicami państwa finansowane są 
z budżetu państwa, w części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw wewnętrznych. 
Rozdział 14b 
Udział Straży Granicznej we wspólnych działaniach koordynowanych przez Europejską Agencję Zarządzania 
Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej 
Art. 147o. 1. Funkcjonariusze wchodzący w skład krajowej rezerwy ekspertów mogą zostać delegowani do europe j-
skich zespołów straży granicznej w rozumieniu rozporządzenia nr 2007/2004 w celu udziału: 
1) w szybkich interwencjach realizowanych przez zespoły szybkiej interwencji na granicy utworzone i działające zgo d-
nie z rozporządzeniem (WE) nr 863/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lipca 2007 r. ustanawiającym 
mechanizm tworzenia zespołów szybkiej interwencji na granicy oraz zmieniającym rozporządzenie Rady (WE) 
nr 2007/2004 w odniesieniu do tego mechanizmu i określającym uprawnienia i zadania zaproszonych funkcjonari u-
szy (Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, str. 30, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem nr 863/2007”; 
2) we wspólnych operacjach i projektach pilotażowych przeprowadzanych zgodnie z rozporządzeniem nr 2007/2004. 
2. Komendant Główny Straży Granicznej określa, w drodze decyzji, skład krajowej rezerwy ekspertów, o której 
mowa w ust. 1. 
3. Komendant Główny Straży Granicznej deleguje lub odmawia delegowania funkcjonariusza do europejskich z e-
społów straży granicznej, na zasadach określonych odpowiednio w rozporządzeniu nr 863/2007 albo rozporządzeniu 
nr 2007/2004. 
Art. 147p.  1. Komendant Główny Straży Granicznej może udostępnić Agencji Frontex sprzęt techniczny będący 
w zarządzie Straży Granicznej w celu włączenia do centralnego rejestru dostępnego wyposażenia technicznego oraz w y-
korzystania w trakcie wspólnych działań koordynowanych przez Agencję Frontex, zgodnie z rozporządzeniem nr 2007/2004 , 
w tym poza granicami państwa. 
2. Komendant Główny Straży Granicznej może delegować funkcjonariuszy lub pracowników do obsługi sprzętu, 
o którym mowa w ust. 1. 
Art. 147r.  1. W czasie delegowania funkcjonariusze i pracownicy wykonują polecenia właściwych przełożonych 
przyjmującego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. 
2. Do delegowanych funkcjonariuszy przepisy art. 147h i art. 147j ust. 2 stosuje się odpowiednio. 
3. Delegowanie pracownika do wykonywania zajęć poza siedzibą urzędu, w którym wykonuje on pracę, następuje na 
podstawie odrębnych przepisów. 
Rozdział 14c 
Udział Straży Granicznej we współpracy transgranicznej państw członkowskich Unii Europejskiej 
Art. 147s.  Funkcjonariusze i pracownicy Straży Granicznej mogą zostać delegowani do wykonywania obowiązków 
służbowych na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w celu realizacji zadań: 
1) w formie wspólnych patroli i innego rodzaju wspólnych operacji służących ochronie porządku i bezpieczeństwa  
publicznego oraz zapobieganiu przestępczości, o których mowa w art. 17 ust. 1 decyzji Rady 2008/615/WSiSW z dnia 
23 czerwca 2008 r. w sprawie intensyfikacji współpracy transgranicznej, szczególnie w zwalczaniu terroryzmu i prze-
stępczości transgranicznej (Dz. Urz. UE L 210 z 06.08.2008, str. 1), zwanej dalej „decyzją Rady 2008/615/WSiSW”; 
2) w formie udzielania wsparcia w związku ze zgromadzeniami, imprezami masowymi lub podobnymi wydarzeniami, 
klęskami żywiołowymi oraz poważnymi wypadkami, w celu ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz 
zapobiegania przestępczości, o których mowa w art. 18 decyzji Rady 2008/615/WSiSW. 
  
Dziennik Ustaw – 90 – Poz. 305 
 
Art. 147t. 1. Komendant Główny Straży Granicznej lub komendant oddziału Straży Granicznej, po uzyskaniu pisemnej 
zgody Komendanta Głównego Straży Granicznej, podejmuje decyzje w sprawie realizacji przez Straż Graniczną: 
1) zadań, o których mowa w art. 147s pkt 1, oraz określa warunki prowadzenia tych działań, zgodnie z art. 17 ust. 3 
decyzji Rady 2008/616/WSiSW z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie wdrożenia decyzji 2008/615/WSiSW w spr a-
wie intensyfikacji współpracy transgranicznej, szczególnie w zwalczaniu terroryzmu i przestępczości transgranicznej 
(Dz. Urz. UE L 210 z 06.08.2008, str. 12); 
2) zadań, o których mowa w art. 147s pkt 2, oraz określa warunki prowadzenia tych działań. 
2. W sprawach, o których mowa w ust. 1, właściwym jest: 
1) Komendant Główny Straży Granicznej, w przypadku gdy zadania wykonują funkcjonariusze Komendy Głównej 
Straży Granicznej lub funkcjonariusze więcej niż jednego oddziału Straży Granicznej lub gdy Komendant Główny 
Straży Granicznej tak zdecyduje; 
2) komendant oddziału Straży Granicznej, w przypadku gdy zadania wykonują podlegli mu funkcjonariusze. 
Art. 147u.  1. Komendant Główny Straży Granicznej, na zasadach określonych w art. 40, deleguje lub odmawia 
delegowania funkcjonariuszy i pracowników do wykonywania zadań na terytorium innego państwa członkowskiego Unii 
Europejskiej. 
2. W czasie delegowania, o którym mowa w ust. 1, funkcjonariusze i pracownicy wykonują polecenia właściwych 
przełożonych przyjmującego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. 
3. Do funkcjonariuszy delegowanych do wykonywania zadań na terytorium innego państwa członkowskiego Unii 
Europejskiej przepisy art. 147h i art. 147j ust. 2 stosuje się odpowiednio. 
4. Delegowanie pracownika do wykonywania zadań poza siedzibą urzędu, w którym wykonuje on pracę, następuje 
na podstawie odrębnych przepisów. 
Art. 147v. Komendant Główny Straży Granicznej wykonuje zadania punktu kontaktowego, o którym mowa w art. 17 
ust. 1 decyzji Rady 2008/616/WSiSW w sprawie wdrożenia decyzji 2008/615/WSiSW w sprawie intensyfikacji współpracy 
transgranicznej, szczególnie w zwalczaniu terroryzmu i przestępczości transgranicznej (Dz. Urz. UE L 210 z 06.08.2008, 
str. 12). 
Rozdział 15 
Przepisy przejściowe i końcowe 
Art. 148. (pominięty) 
Art. 149. Ilekroć w przepisach prawa jest mowa o „Wojskach Ochrony Pogranicza” i „żołnierzach Wojsk Ochrony 
Pogranicza”, należy przez to rozumieć „Straż Graniczną” i „funkcjonariuszy Straży Granicznej”. 
Art. 150. (pominięty) 
Art. 151. 1. Żołnierze zawodowi i policjanci, pełniący w dniu wejścia w życie ustawy służbę w Wojskach Ochrony 
Pogranicza, którzy zgłoszą się w trybie przewidzianym w art. 34 ust. 1 i zostaną przyjęci do służby w Straży Granicznej, 
podlegają zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub służby w Policji, z chwilą przyjęcia do służby w Straży Gr a-
nicznej. 
2. (pominięty) 
3. Żołnierzom zawodowej służby wojskowej lub policjantom, którzy podejmą służbę w Straży Granicznej w trybie, 
o którym mowa w ust. 1, czas pełnienia zawodowej służby wojskowej lub służby w Policji wlicza się do okresu służby 
w Straży Granicznej w zakresie wszystkich uprawnień związanych z tą służbą. 
4. (pominięty) 
5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych lub upoważniony przez niego przełożony może osobom przyjętym do 
pełnienia służby w Straży Granicznej zaliczyć na ich prośbę do wysługi lat w Straży Granicznej pracę w charakterze 
pracownika, o ile byli zatrudnieni w resorcie spraw wewnętrznych lub obrony narodowej. 
6. Okresu pracy zaliczonego do wysługi lat w Straży Granicznej, o którym mowa w ust. 5, nie traktuje się na równi 
ze służbą dla celów emerytalnych. 
Art. 152. 1. (pominięty) 
2. Przepis art. 151 stosuje się odpowiednio do żołnierzy pełniących służbę w Morskiej Brygadzie Okrętów Pogranicza. 
  
Dziennik Ustaw – 91 – Poz. 305 
 
Art. 153. 1. Osobę podlegającą kwalifikacji wojskowej skierowaną za jej zgodą do służby w Straży Granicznej mi a-
nuje się funkcjonariuszem w służbie kandydackiej na okres, o którym mowa w art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 
1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. 
2. Funkcjonariusze w służbie kandydackiej mogą pełnić służbę graniczną, prowadzić działania graniczne i wyko-
nywać czynności administracyjno-porządkowe. Funkcjonariusze ci pełnią służbę w systemie skoszarowanym. 
3. W przypadku wyrażenia zgody na pełnienie służby przygotowawczej w Straży Granicznej przez funkcjonariusza 
pełniącego służbę kandydacką, Komendant Główny Straży Granicznej na wniosek komendanta oddziału Straży Granic z-
nej może skrócić okres służby kandydackiej o jedną trzecią. 
4. Okres służby kandydackiej zalicza się do okresu służby przygotowawczej, jeżeli przerwa pomiędzy służbą kand y-
dacką a podjęciem służby przygotowawczej nie przekracza trzech miesięcy. 
5. Przepisy rozdziałów 8, 10, 11, 13 i 14, dotyczące funkcjonariuszy w służbie przygotowawczej, stosuje się również 
do funkcjonariuszy w służbie kandydackiej, z wyjątkiem przepisów art. 72, 77 ust. 6, art. 86, 87 ust. 4, art. 112 ust. 1, 
art. 117, 118, 119 ust. 4 i art. 124. 
6. Funkcjonariuszowi w służbie kandydackiej przysługuje w okresie tej służby prawo do płatnego urlopu wypoczy n-
kowego w wymiarze łącznie 20 dni kalendarzowych. 
7. Funkcjonariuszowi w służbie kandydackiej przysługuje zwrot kosztów podróży na trasie od stałego miejsca pe ł-
nienia służby do miejscowości stanowiącej cel podróży i z powrotem. 
7a. Funkcjonariusz w służbie kandydackiej, na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świa d-
czeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ma prawo wyboru: 
1) lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej lub położnej podstawowej 
opieki zdrowotnej, w rozumieniu ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. 
z 2019 r. poz. 357, 730 i 1590 ), 
2) świadczeniodawcy udzielającego ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych, 
3) lekarza dentysty, 
4) szpitala 
– spośród świadczeniodawców, którzy zawarli umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, mających siedzibę 
w terytorialnym zasięgu działania jednostki organizacyjnej Straży Granicznej. 
7b. W przypadku gdy funkcjonariusze, o których mowa w ust. 7a, nie mogą uzyskać świadczenia opieki zdrowotnej 
u świadczeniodawcy określonego w tym przepisie, mają prawo wyboru innego świadczeniodawcy spośród świadczeni o-
dawców, którzy zawarli umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. 
8. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki zwrotu kosztów podróży, 
o których mowa w ust. 7. Rozporządzenie powinno określić rodzaje środków transportu, którymi przejazd uprawnia do 
zwrotu kosztów podróży, podstawę obliczania należności z tego tytułu oraz terminy ich wypłaty. 
9. Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, organizację służby w systemie sk o-
szarowanym oraz sposoby jej pełnienia. Rozporządzenie powinno określić podmioty właściwe w sprawach organizacji 
służby w systemie skoszarowanym, dzienny tok służby oraz rodzaje przepustek przysługujących funkcjonariuszom. 
Art. 154. 1. Osobne kwatery stałe pozostające w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podleg-
łych mu organów, przydzielone żołnierzom zawodowym Wojsk Ochrony Pogranicza, którzy zostali przyjęci do służby 
w Straży Granicznej, stają się, z mocy prawa, lokalami mieszkalnymi w rozumieniu niniejszej ustawy. 
2. Jeżeli norma zaludnienia przydzielonej osobnej kwatery stałej, o której mowa w ust. 1, jest wyższa od normy z a-
ludnienia przysługującej osobie wymienionej w ust. 1 jako funkcjonariuszowi, osoba ta zachowuje prawo do tej normy 
w zajmowanym dotychczas lokalu mieszkalnym. 
3. Uprawnienia nabyte na podstawie ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. 
poz. 19 oraz z 1994 r. poz. 36) przez żołnierzy zawodowych Wojsk Ochrony Pogranicza, którzy zostali przyjęci do służby 
w Straży Granicznej, stają się, z mocy prawa, uprawnieniami mieszkaniowymi funkcjonariuszy Straży Granicznej 
w rozumieniu niniejszej ustawy. 
4. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się także do osób, o których mowa w ust. 1, jeżeli osoby te uzyskały policyjne zaopatrzenie 
emerytalne. 
5. W stosunku do funkcjonariuszy, którzy poprzednio byli żołnierzami zawodowymi i otrzymali osobne kwatery st a-
łe, z zastrzeżeniem ust. 1–4, stosuje się przepisy ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. 
z 2018 r. poz. 2308 oraz z 2019 r. poz. 492, 1214 i 2020 ) w zakresie sprzedaży lokali mieszkalnych. 
  
Dziennik Ustaw – 92 – Poz. 305 
 
Art. 155. (pominięty) 
Art. 156. Traci moc dekret z dnia 23 kwietnia 1953 r. o banderze jednostek pływających Wojsk Ochrony Pogranicza 
(Dz. U. poz. 94). 
Art. 157. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia58). 
                                                           
58) Ustawa została ogłoszona w dniu 19 listopada 1990 r.