DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  21 pa ździernika 2021  r. 
Poz. 1899 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZEC ZYPOSPOLITEJ POLSKIE J 
z dnia  17 września 2021  r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o  gospodarce nieruchomościami  
1. Na podstawie  art. 16 ust. 1 zdanie  pierwsze ustawy z  dnia 20  lipca 2000  r. o ogłaszaniu aktów normatywnych 
i niektórych innych aktów prawnych ( Dz. U. z 201 9 r. poz. 1461 ) ogłasza się w  załączniku do niniejszego obwieszczenia 
jednolity tekst ustawy z  dnia 21  sierpnia 1997  r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2020 r. poz.  1990 ), z uwzględ -
nieniem zmian wprowadzonych:  
1) ustawą  z dnia 17  grudnia 2020  r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w  morskich farmach wiatrowych  
(Dz. U. z  2021  r. poz. 234 ), 
2) ustawą  z dnia 30 marca 2021  r. o zmianie ustawy o  przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu 
oraz niektórych innych ustaw  (Dz. U. poz. 815 ), 
3) ustawą z dnia 11  sierpnia 2021  r. o przygotowaniu i  realizacji inwestycji w  zakresie odbudowy Pałacu Saski ego, 
Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej w  Warszawie (Dz. U. poz. 1551) , 
4) ustawą  z dnia 8  lipca 2021  r. o zmianie ustawy o  gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw  (Dz. U. 
poz. 156 1) 
oraz zmian wynikających z  przepisów ogło szonych przed dniem  16 września  2021 r. 
2. Podany w  załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:  
1) art. 119 ustawy z dnia 17  grudnia 2020  r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w  morskich farmach 
wiatrowych (Dz. U . z 2021  r. poz. 234) , który stanowi:  
„Art. 119. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 14  dni od dnia ogłoszenia, z  wyjątkiem art.  29 ust. 7 i 8, który 
wchodzi  w życie z  dniem 1  stycznia 2024  r.”; 
2) odnośnika nr 1 oraz art. 1 9 i art. 25  ustawy z dnia 30  marca 2021  r. o zmianie ustawy o  przeciwdziałaniu praniu 
pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 815) , które stanowią:  
„1) Niniejsza ustawa:  
1) w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamen tu Europejskiego i  Rady (UE) 2018/843 z  dnia 
30 maja 2018  r. zmieniającą dyrektywę (UE) 2015/849 w  sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu 
finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu oraz zmieniającą dyrektywy 2009/138/WE 
i 2013/36/UE (Dz. Urz. UE  L 156 z  19.06.2018, str.  43); 
2) uzupełnia wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2015/849 z  dnia 20  maja 2015  r. 
w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania 
terroryzmu, zmi eniającej rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) nr  648/2012 i  uchylającej 
dyrektywę Parlamentu Europejskiego i  Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (Dz.  Urz. 
UE L 141 z  05.06.2015, str.  73, Dz.  Urz. UE  L 156 z  19.06.2018, str.  43 oraz Dz.  Urz. UE  L 334 z  27.12.2019 , 
str. 155).”  
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 1899  
 
 „Art. 19. Przedsiębiorcy, którzy w  dniu wejścia w  życie art.  2 prowadzą działalność w  zakresie określonym 
w art. 179a ustawy zmienianej w  art. 2, są obowiązani dostosować swoją działalność do wymogów określ onych 
w art. 180a ustawy zmienianej w  art. 2 w terminie 6  miesięcy od dnia wejścia w  życie art.  2.” 
„Art. 25. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 14  dni od dnia ogłoszenia, z  wyjątkiem:  
1) art. 1  pkt 4 lit. a tiret pierwsze, trzecie i  czwarte, pkt  29 lit. b tiret drugie i  trzecie, pkt  44 i 50–54, które wchodzą 
w życie po upływie 3  miesięcy od dnia ogłoszenia;  
2) art. 1  pkt 2, pkt  10, pkt  11 lit. a i b, pkt  12–28, pkt  29 lit. a i b tiret pierwsze, pkt  32–39, 41 i  56–63 oraz art.  2, 
art. 4, art.  5, art.  7, art.  10 i art. 16–21, które wchodzą w  życie po upływie 6  miesięcy od dnia ogłoszenia.” ; 
3) art. 58 ustawy z dnia 11  sierpnia 2021  r. o przygotowaniu i  realizacji inwestycji w  zakresie odbudowy Pałacu 
Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej  w Warszawie (Dz. U. poz. 1551), który stanowi:  
„Art.  58. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 14  dni od dnia ogłoszenia.” ; 
4) art. 5 –11 ustawy z dnia 8  lipca 2021  r. o zmianie ustawy o  gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. poz. 156 1), które stanowi ą: 
„Art.  5. 1. Starostowie wykonujący zadania z  zakresu administracji rządowej przedkładają wojewodzie pierwszy  
plan wykorzystania zasobu, o  którym mowa w  art. 23  ust. 1da ustawy zmienianej w  art. 1, w  terminie 6  miesięcy od 
dnia wejścia w  życie niniejszej ustawy.  
2. Pierwszy plan wykorzystania zasobu, o  którym mowa w  art. 23  ust. 1da ustawy zmienianej w  art. 1, sporz ą-
dzony po dniu wejścia w  życie niniejszej ustawy, nie zawiera sprawozdania, o  którym mowa w  art. 23  ust. 1db 
pkt 2 ustawy zmi enianej w  art. 1.  
3. Drugi plan wykorzystania zasobu, o  którym mowa w  art. 23  ust. 1da ustawy zmienianej w  art. 1, sporządzony 
po dniu wejścia w  życie niniejszej ustawy, zawiera sprawozdanie, o  którym mowa w  art. 23  ust. 1db pkt 2  ustawy 
zmienianej w  art. 1, za okres objęty planem, o  którym mowa w  ust. 2.  
Art. 6. Jednostki organizacyjne, o  których mowa w  art. 17  ust. 1  ustawy zmienianej w  art. 1, w  terminie mie -
siąca od dnia wejścia w  życie niniejszej ustawy zawiadamiają o  nabyciu nieruchomości przed dniem wejścia w  życie 
niniejszej ustawy, przekazując wypis z  aktu notarialnego umowy nabycia, o  ile wcześniej nie zawiadomiły o  nabyciu 
tych nieruchomości.  
Art. 7. Do umów darowizny, o  których mowa w  art. 13  ust. 2, art. 22  ust. 1 oraz art. 59  ust. 1  ustawy zmie nianej 
w art. 1, zawartych przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w  art. 1, 
w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.  
Art. 8. Do umów najmu, dzierżawy lub użyczenia, o  których mowa w  art. 46  ust. 3  ustawy zmienian ej w art. 1, 
których okres wypowiedzenia rozpoczął się przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy 
ustawy zmienianej w  art. 1, w  brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.  
Art. 9. Do wniosków o  przekazanie nieruchomości z  zasobu nieruchomo ści Skarbu Państwa, złożonych 
i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, stosuje się przepis art. 58a ustawy zmienianej 
w art. 1, w  brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Opinię, o  której mowa w  art. 58a zdanie drugie ustawy zmienianej 
w art. 1, w  brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, starosta wydaje w  terminie 14  dni od dnia wejścia w  życie ninie j-
szej ustawy.  
Art. 10. 1. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 159  ustawy zmienianej w  art. 1  
zachowują moc do dnia wejścia  w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 159  ustawy 
zmienianej w  art. 1, w  brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak nie dłużej niż przez 24  miesiące od dnia wejścia 
w życie niniejszej ustawy, oraz mogą być zmieniane na podstawie art. 15 9 ustawy zmienianej w  art. 1, w  brzmieniu 
nadanym niniejszą ustawą.  
2. Standardy zawodowe ustalone oraz ogłoszone na podstawie art. 175  ust. 6 ustawy zmienianej w  art. 1 zacho-
wują moc przez 24  miesiące od dnia wejścia w  życie niniejszej ustawy.  
Art. 11. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 14  dni od dnia ogłoszenia.” . 
Marszałek Sejmu: E. Witek  
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 1899  
 
 Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej  z dnia  17 września 2021  r. (poz. 1899 ) 
USTAWA  
z dnia 21 sierpnia 1997  r. 
o gospodarce nieruchomościami  
DZIAŁ I  
Przepisy ogólne  
Art. 1. 1. Ustawa określa zasady:  
1) gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu 
terytorialnego;  
2) podziału nieruchomości;  
3) scalania i  podziału nieruchomości;  
4) pierwokupu nieruchomości;  
5) wywłaszczania nieruchomości i  zwrotu wywłaszczonych nieruchomości;  
6) udziału w  kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej;  
7) wyceny nieruchomości;  
8) działalności zawodowej, której przedmiotem jest gospodarowanie nieruchomościami.  
2.1) Przepisów ustawy nie stosuje się do nieruchomości służących wykonywaniu zadań placówek zagranicznych Rzeczy -
pospolitej  Polskiej w rozumieniu przepisów o służbie zagranicznej, z zastrzeżeniem art. 61  ust. 3a.  
Art. 2. Ustawa nie narusza innych ustaw w  zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a  w szczególności:  
1) ustawy z  dnia 24  marca 1920  r. o nabywaniu nieruchomo ści przez cudzoziemców ( Dz. U. z 2017 r. poz. 2278 ); 
2) ustawy z  dnia 26  marca 1982  r. o scalaniu i  wymianie gruntów ( Dz. U. z 2018 r. poz. 908,  z 2019 r. poz. 861  oraz 
z 2021 r. poz.  784); 
3) ustawy z  dnia 28  września 1991  r. o lasach ( Dz. U. z 2021 r. p oz. 1275); 
4) ustawy z  dnia 19  października 1991  r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.  U. z 2020 r. 
poz. 2243  oraz z  2021 r. poz.  1561 ); 
5) ustawy z  dnia 27  października 1994  r. o autostradach płatnych oraz o  Krajowym Funduszu Drogowym ( Dz. U. 
z 2020  r. poz. 2268 oraz z 2021 r. poz. 802 , 1005  i 1595 ); 
6) (uchylony)  
7) (uchylony)  
8) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 624 , 784, 1564  i 1641 ); 
9) ustawy z  dnia 3  lipca 2002  r. – Prawo lotnicze ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1970 oraz z 2021 r. poz. 784 i 847 ); 
10) ustawy z  dnia 28  marca 2003  r. o transporcie kolejowym ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1043 , 1378  i 1778  oraz z  2021 r. 
poz. 780, 784 i 1556 ); 
11) ustawy z  dnia 10  kwietnia 2003  r. o szczególnych zasadach prz ygotowania i  realizacji inwestycji w  zakresie dróg 
publicznych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1363  oraz z  2021 r. poz.  784 i 1228 ); 
12) ustawy z  dnia 12  lutego 2009  r. o szczególnych zasadach przygotowania i  realizacji inwestycji w  zakresie lotnisk 
użytku publicznego ( Dz. U. z 2021 r. poz.  1079); 
13) ustawy z  dnia 8  lipca 2010  r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w  zakresie budowli 
przeciwpowodziowych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 4 84 i 784 ); 
                                                           
1) Ze zmianą wprowadzoną przez art.  1 pkt  1 ustawy  z dnia 8 lipca 2021  r. o zmianie ustawy o  gospodarce nieruchomościami oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1561) , która weszła w  życie z  dniem 9 września  2021  r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 1899  
 
 14) ustawy z  dnia 10  lipca 2015  r. o Agencj i Mieni a Wojskowego (Dz.  U. z 2021 r. poz. 303); 
15) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (Dz. U. z 2020 r. poz. 1100  i 2127 oraz z  2021 r. 
poz. 11, 223 i 1551 ). 
Art. 3. 1. Właściwym w  sprawach gospodarki nieruchomościami, regulowanych przepisami ustawy, jest minister właś -
ciwy  do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.  
2. (uchylony)  
3. (uchylony)  
Art. 4. Ilekroć w  ustawie jest mowa o:  
1) nieruchomości gruntowej – należy przez to rozumieć grunt wraz z  częściami składowymi, z  wyłączeniem budynków 
i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności;  
2) zasobie nieruchomości – należy przez to rozumieć nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Pa ń-
stwa, gminy, powiatu l ub województwa i  nie zostały oddane w  użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące 
przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa;  
3) działce gruntu – należy przez to rozumieć niepodzieloną, ciągłą część powierzchni ziemskiej stanowiącą część lub 
całość nieruchomości gruntowej;  
3a) działce budowlanej – należy przez to rozumieć zabudowaną działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, 
dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w  urządzenia infrastruktury technic znej umożliwiają prawidłowe i  racjo-
nalne  korzystanie z  budynków i  urządzeń położonych na tej działce;  
3b) zbywaniu albo nabywaniu nieruchomości – należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podst a-
wie których następuje przeniesienie własnośc i nieruchomości lub przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nie -
ruchomości gruntowej albo oddanie jej w  użytkowanie wieczyste;  
4) poprzednim właścicielu – należy przez to rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości 
wskutek je j wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego 
na podstawie innych tytułów;  
5) planie miejscowym – należy przez to rozumieć miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, o  którym mowa 
w przepisach o  planowaniu i  zagospodarowaniu przestrzennym;  
6) wycenie nieruchomości – należy przez to rozumieć postępowanie, w  wyniku którego dokonuje się określenia wartości  
nieruchomości;  
6a) określaniu wartości nieruchomości – należy przez to rozumieć określanie wartości nieruchomości jako przedmiotu 
prawa własności i  innych praw do nieruchomości;  
7) powszechnej taksacji nieruchomości – należy przez to rozumieć wycenę nieruchomości, w  wyniku której następuje 
ustalenie wartości katastralnej nieruchomości;  
8) szacowaniu nieruchomości – należy przez to rozumieć czynności związane z  określaniem wartości nieruchomości;  
9) właściwym organie – należy przez to rozumieć starostę, wykonującego zadanie z  zakresu administracji rządowej, 
w odniesieniu do nieruchomości sta nowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wykonawczy gminy, powiatu 
i województwa w  odniesieniu do nieruchomości stanowiących odpowiednio własność gminy, powiatu i  województwa;  
9a) samorządowej osobie prawnej – należy przez to rozumieć osoby prawne powo ływane lub tworzone przez organy 
jednostek samorządu terytorialnego;  
9b) jednostce samorządu terytorialnego – należy przez to rozumieć gminę, powiat lub województwo;  
9b1) staroście – należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu;  
9c) właściwym urzędzie – należy przez to rozumieć starostwo powiatowe, w  którym wykonywane są zadania z  zakresu 
administracji rządowej dotyczące gospodarki nieruchomościami Skarbu Państwa, albo odpowiednio urząd gminy, 
starostwo powiatowe lub urząd marszałko wski, w  których prowadzone są sprawy gospodarki nieruchomościami st a-
nowiącymi własność jednostek samorządu terytorialnego;  
9d) radzie lub sejmiku – należy przez to rozumieć radę gminy lub radę powiatu oraz sejmik województwa;  
10) jednostce organizacyjnej – należy przez to rozumieć państwową lub samorządową jednostkę organizacyjną nieposi a-
dającą osobowości prawnej;  
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 1899  
 
 11) opłacie adiacenckiej – należy przez to rozumieć opłatę ustaloną w  związku ze wzrostem wartości nieruchomości 
spowodowanym budową urządzeń inf rastruktury technicznej z  udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek sam o-
rządu terytorialnego, środków pochodzących z  budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegaj ą-
cych zwrotowi, albo opłatę ustaloną w  związku ze scaleniem i  podziałem n ieruchomości, a  także podziałem nie -
ruchomości;  
12) spółce – należy przez to rozumieć spółkę akcyjną lub spółkę z  ograniczoną odpowiedzialnością;  
13) osobie bliskiej – należy przez to rozumieć zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonka, osoby 
przysposabiające i  przysposobione oraz osobę, która pozostaje ze zbywcą faktycznie we wspólnym pożyciu;  
14) (uchylony)2) 
15) organizacjach zawodowych rzeczoznawców majątkowych – należy przez to rozumieć stowarzyszenia, których  co 
najmniej połowę czło nków stanowią rzeczoznawcy majątkowi, związki takich stowarzyszeń, a także izby gospodarcze , 
których co najmniej połowę członków stanowią przedsiębiorcy, o których mowa w art. 174 ust. 7  pkt 1;  
16) nieruchomości podobnej – należy przez to rozumieć nieruchomość, która jest porównywalna z  nieruchomością 
stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne 
cechy wpływające na jej wartość;  
17) stanie nieruchomości – należy przez to rozumieć stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno -użytkowy, 
stopień wyposażenia w  urządzenia infrastruktury technicznej, a  także stan otoczenia nieruchomości, w  tym wielkość, 
charakter i  stopień zurbanizowania miejscowości, w  której nieruchomość jest położon a; 
18) łączności publicznej – należy przez to rozumieć infrastrukturę telekomunikacyjną służącą zapewnieniu publicznie 
dostępnych usług telekomunikacyjnych w  rozumieniu przepisów prawa telekomunikacyjnego.  
Art. 5. 1. Waloryzacji kwot należnych z  tytułów ok reślonych w  ustawie dokonuje się przy zastosowaniu  wskaźn i-
ków zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w  rejestr ze cen nieruchomości , z uwzględnieniem 
danych wynikających z  ewidencji gruntów i  budynków.  
2. Prezes Głównego Urzędu Statystyc znego ogłasza, w  formie obwieszczenia, w  Dzienniku Urzędowym Rzeczy -
pospolitej  Polskiej „Monitor Polski ”, wskaźniki zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, nie  później 
niż w  terminie 4  miesięcy od zakończenia kwartału, którego te wskaźnik i dotyczą, z  podziałem na województwa.  
3. W przypadku gdy dla danego kwartału nie ogłoszono wskaźnika zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju  nie-
ruchomości, waloryzacji kwot należnych z  tytułów określonych w  ustawie za ten kwartał dokonuje się przy zastosowaniu  
ostatniego ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźnika zmian cen nieruchomości  dla danego 
rodzaju nieruchomości.  
4. W przypadku gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości,  
waloryzacji kwot należnych z  tytułów określonych w  ustawie w  tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu  wskaźnika 
cen towarów i  usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.  
5. W przypadku gdy nieruchomość składa się z  co najmniej dwóch części odpowiadających różnym rodzajom  nie-
ruchomości, waloryzacji, o  której mowa w  ust. 1, dokonuje się przy zastosowaniu średniej ważonej wskaźników  zmian 
cen nieruchomości właściwych dla każdej z  części tej nieruchomości, przyjmując za wa gi powierzchnię poszczególnych  
części.  
Art. 6. Celami publicznymi w  rozumieniu ustawy są:  
1) wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i  drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie 
robót budowlanych tych dróg, obiektów i  urządzeń trans portu publicznego, a  także łączności publicznej i  sygnalizacji;  
1a) wydzielenie gruntów pod linie kolejowe oraz ich budowa i  utrzymanie;  
1b) wydzielanie gruntów pod lotniska, urządzenia i  obiekty do obsługi ruchu lotniczego, w  tym rejonów podejść, oraz 
budowa i  eksploatacja tych lotnisk i  urządzeń;  
1c) wydzielanie gruntów pod porty i przystanie morskie oraz ich budowa, modernizacja i utrzymanie;  
1d) wydzielanie gruntów pod infrastrukturę zapewniającą dostęp do portów lub przystani morskich oraz jej budowa, 
modernizacja i utrzymanie;  
                                                           
2) Przez art.  1 pkt 2 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 1899  
 
 2) budowa i  utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i  urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji pły-
nów, pary, gazów i  energii elektrycznej, a  także innych obiektów i  urządzeń niezbędnych do korzystania z  tych p rze-
wodów  i urządzeń;  
2a) budowa i  utrzymywanie sieci transportowej dwutlenku węgla;  
3) budowa i  utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w  wodę, gromadzenia, przesył a-
nia, oczyszczania i  odprowadzania ścieków oraz odzysku i  unieszkodliwiania odpadów, w  tym ich składowania;  
4) budowa oraz utrzymywanie obiektów i  urządzeń służących ochronie środowiska, zbiorników i  innych urządzeń 
wodnych służących zaopatrzeniu w  wodę, regulacji przepływów i  ochronie przed powodzią, a  także regulac ja 
i utrzymywanie wód oraz urządzeń melioracji wodnych, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek sam o-
rządu terytorialnego;  
4a)3) budowa oraz utrzymywanie morskiej farmy wiatrowej w  rozumieniu ust awy z  dnia 17  grudnia 2020  r. o promowaniu 
wytwarzani a energii elektrycznej w  morskich farmach wiatrowych (Dz.  U. z 2021 r. poz. 234, 784, 1093  i 1642 ) 
wraz z  zespołem urządzeń służących do wyprowadzenia mocy w  rozumieniu tej ustawy;  
5) opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w  rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i  opiece nad 
zabytkami;  
5a) ochrona Pomników Zagłady w  rozumieniu przepisów o  ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady oraz 
miejsc i  pomników upamiętniających ofiary terroru komunistycznego;  
6) budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, uczelni pub -
licznych, federacji podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, o których mowa w art. 165 ust. 1 pkt 1 ustawy 
z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauc e (Dz. U.  z 202 1 r. poz. 478, 619 i 1630 ), szkół pub -
licznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizo waniu i  prowa-
dzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli , domów opieki spo-
łecznej, placówek opiekuńczo -wychowawczych, obiektów sportowych;  
6a) budowa i  utrzymywanie obiektów oraz pomieszczeń niezbędnych do realizacji obowiązków w  zakresie świadczenia 
usług powszechnych przez operatora wyznaczonego w  rozumieniu ustawy z  dnia 23  listopada 2012  r. – Prawo poc z-
towe ( Dz. U. z 2020 r. poz.  1041  i 2320 ), a także innych obiektów i  pomieszczeń związanych ze świadczeniem tych 
usług;  
7) budowa, utrzymywanie obiektów oraz urządzeń, niezbędnych na potrzeby obronności państwa , a także ustanowienie 
strefy ochronnej terenu zamkniętego, wynikających z  umów lub porozumień międzynarodowych, ochrony granicy 
państwowej lub ze względu na zapewnienie bezpieczeństwa publicznego, w  tym budowa i  utrzymywanie aresztów 
śledczych, zakładów k arnych oraz zakładów dla nieletnich;  
8) poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie złóż kopalin objętych własnością górniczą;  
8a) poszukiwanie lub rozpoznawanie kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz podziemne skład o-
wanie dwutlenku węgla;  
9) zakładanie i  utrzymywanie cmentarzy;  
9a) ustanawianie i  ochrona miejsc pamięci narodowej;  
9b) ochrona zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i  zwierząt lub siedlisk przyrody;  
9c) wydzielanie gruntów pod publicznie dostępne samorządowe: ciągi piesze, place , parki, promenady lub bulwary, 
a także ich urządzanie, w  tym budowa lub przebudowa;  
9d) wykonywanie urządzeń lub budowli służących zapobieganiu lub zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt;  
10) inne cele publiczne określone w  odrębnych ustawach.  
Art. 7. Jeżel i istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi, 
o których mowa w  przepisach rozdziału 1  działu V.  
Art. 8. Jeżeli przy załatwianiu spraw, o  których mowa w  przepisach działu III, nie istnieje możliwość zawi adomienia 
stron o  decyzjach i  innych czynnościach organów administracji publicznej ze względu na nieustalone adresy stron, stosuje 
się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.  
                                                           
3) Dodany przez art.  95 ustawy  z dnia 17  grudnia 2020  r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w  morskich farmach wiatro -
wych  (Dz. U. z  2021  r. poz. 234 ), która weszła w  życie z  dniem 1 8 lutego  2021 r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 1899  
 
 Art. 9. W sprawach, o  których mowa w  przepisach działu III, z  wyłączeniem  art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 
ust. 1a, art. 124b  ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14  dni od dnia, w  którym upł y-
nął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W  przypadku 
wniesienia skargi do sądu administracyjnego w  tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z  urzędu jej wyk o-
nanie, w  drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.  
Art. 9a. Organem wyższego stopnia w  sprawa ch określonych w  ustawie, rozstrzyganych w  drodze decyzji przez st arostę  
wykonującego zadania z  zakresu administracji rządowej, jest wojewoda.  
DZIAŁ  II 
Gospodarowanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa  
oraz własność jednostki samorządu terytorialnego  
Rozdział 1  
Zasady ogólne  
Art. 10. 1. Przepisy niniejszego działu stosuje się do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz włas -
ność jednostek samorządu terytorialnego.  
2. Przepisy dotyczące jednostek samorządu terytorialnego st osuje się odpowiednio do związków tych jednostek.  
3. Przepisy dotyczące czynności cywilnoprawnych, dokonywanych między Skarbem Państwa a  jednostkami samo -
rządu terytorialnego, stosuje się odpowiednio do czynności cywilnoprawnych dokonywanych między tymi je dnostkami.  
4. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego 
i osób trzecich, przepisy niniejszego działu stosuje się wyłącznie do gospodarowania udziałem Skarbu Państwa lub jedn ostek 
samorządu ter ytorialnego w  tej nieruchomości.  
5. Przepisy niniejszego działu stosuje się z  uwzględnieniem przepisów o  pomocy publicznej.  
Art. 10a.  (uchylony)4) 
Art. 11. 1. Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z  przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem  
reprezentującym Skarb Państwa w  sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z  zakresu 
administracji rządowej, a  organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze.  
2. Jeżeli przepisy ustawy  wymagają udzielenia zgody przez radę, sejmik lub wojewodę, wyrażenie zgody,  z wyją t-
kiem zgody, o której mowa w art. 46 ust. 4, następuje odpowiednio w drodze uchwały rady lub sejmiku albo  zarządzenia 
wojewody w terminie miesiąca od złożenia odpowiedniego wniosku przez starostę, z zastrzeżeniem  art. 23a.  
Art. 11a. Przepis  art. 11 ust. 1 stosuje się do czynności prawnych lub czynności procesowych podejmowanych na 
rzecz lub w  interesie Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.  
Art. 11b.5) Nadzór nad gospodarowaniem nieruchomościami należącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa 
przez starostów wykonujących zadania z  zakresu administracji rządowej sprawuje wojewoda.  
Art. 12. Organy, o  których mowa w  art. 11, działające za Skarb Państwa i  jednost kę samorządu terytorialnego, są  
zobowiązane do gospodarowania nieruchomościami w  sposób zgodny z  zasadami prawidłowej gospodarki.  
Art. 12a.  1. Należności pieniężne z tytułu gospodarowania nieruchomościa mi mające charakter cywilnopraw ny, 
przypadające Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rząd o-
wej albo ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalni c-
twa, mogą być umarzane w całości albo w częśc i lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. W przypa d-
kach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy art. 56, art. 57 i art. 58 ust. 2 –4 ustawy z dnia 27 sierpnia 
2009 r.  o finansach publicznych (Dz. U. z 20 21 r. poz. 305, 1236 i 1535 ).  
2. Odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności oraz umarzania należności, o których mowa w ust. 1, z w y-
jątkiem przypadków określonych w art. 71 ust. 4 i art. 219, dokonuje starosta wykonujący zadanie z zakresu ad ministracji 
rządowej,  za zgodą wojewody.  
3. Odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności oraz umarzania należności, o których mowa w ust. 1, w o d-
niesieniu do nieruchomości, określonych w art. 60 ust. 1, dokonuje minister właściwy do spraw budownictwa, planowania 
i zago spodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.  
                                                           
4) Przez art.  1 pkt 3 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
5) Dodany przez art.  1 pkt  4 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 1899  
 
 4. Wojewoda, a w odniesieniu do nieruchomości, określonych w art. 60 ust. 1, minister właściwy do spraw budowni c-
twa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa może wyrazić zgodę na od stąpienie od dochodzenia 
należności, o której mowa w ust. 1, jeżeli wysokość tej należności wraz z odsetkami nie przekracza kwoty 100 zł.  
Art. 13. 1. Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z  ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W  szcze -
gólności  nieruchomości mogą być przedmiotem sprzedaży, zamiany i  zrzeczenia się, oddania w  użytkowanie wieczyste, 
w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w  trwały zarząd, a  także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczo -
wymi , wnoszone jako wkłady niepieni ężne (aporty) do spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych przedsi ę-
biorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji.  
1a. Nieruchomość może być także przekazywana nieodpłatnie w  drodze umowy partnerowi prywatnemu lub spółce, 
o której mowa w  art. 14 ust. 1 albo 1a ustawy z  dnia 19  grudnia 2008  r. o partnerstwie pub liczno -prywatnym (Dz.  U. z 2020 r. 
poz. 711 i 2275 oraz z 2021 r. poz.  868), na czas realizacji przedsięwzięcia w  ramach partnerstwa publiczno -prywatnego.  
1b. Nie oddaje się w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych na cele budownictwa mieszkaniowego, z wy-
jątkiem  realizacji roszczeń o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste oraz ustanowienia  użytkowania 
wieczystego  na rzecz spółdzieln i mieszkaniowej albo ustanowienia użytkowania wi eczystego  w ramach gospodarowania 
nieruchomościami przez Krajowy Zasób Nieruchomości.  
2.6) Nieruchomość może być, z zastrzeżeniem art. 59 ust. 1, przedmiotem darowizny na cele publiczne, a także  
przedmiotem d arowizny dokonywanej między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego, a także między  
tymi jednostkami. W umowie darowizny określa się cel, na który nieruchomość jest darowana.  
2a. Darowizny nieruchomości stanowiącej przedmiot własności Skarbu P aństwa dokonuje starosta, wykonujący  za-
danie z zakresu administracji rządowej – za zgodą wojewody, a nieruchomości stanowiącej przedmiot własności  jednostki 
samorządu terytorialnego jej organ wykonawczy – za zgodą rady albo sejmiku. Zgody nie wymaga dokona nie darowizny 
przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego  oraz mieszkalnictwa, 
o której mowa w art. 59 ust. 1.  
2b.7) W przypadku niewykorzystania nieruchomości na cel, na który została darowana, lub wykorzys tywania nie -
ruchomości na inny cel niż cel, na który została darowana, darowizna podlega odwołaniu, chyba że organ, który wyraził 
zgodę na dokonanie darowizny, wyrazi zgodę na zmianę warunków umowy darowizny, w  tym na zmianę celu, na który 
nieruchomość zos tała darowana, z  uwzględnieniem zasad, o  których mowa w  ust. 2. Zgody nie wymaga zmiana waru n-
ków umowy darowizny, o  której mowa w  art. 59  ust. 2a.  
3. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być przedmiotem wkładu niepieniężnego (aportu)  
wnoszonego do spółki.  
4. Sprzedaż, zamiana, darowizna lub oddanie w  użytkowanie wieczyste nieruchomości wpisanych do rejestru zaby t-
ków, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a  także wnoszenie tych nierucho -
mości jako wkładów niepieniężnych (aportów) do spółek, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.  
5. Sprzedaż, zamiana, darowizna lub dzierżawa nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub  jednostki 
samorządu terytorialnego, będących cmentarzami  ujętymi w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także  wnoszenie tych 
nieruchomości jako wkładów niepieniężnych (aportów) do spółek wymagają pozwolenia wojewódzkiego  konserwatora 
zabytków.  
Art. 14. 1. Nieruchomości stanowiące przedmiot własności Skarbu Państw a mogą być sprzedawane jednostkom sam o-
rządu  terytorialnego za cenę niższą niż ich wartość rynkowa lub oddawane tym jednostkom w  użytkowanie wieczyste bez 
pobierania pierwszej opłaty. Nieruchomości stanowiące przedmiot własności jednostek samorządu terytori alnego mogą 
być sprzedawane Skarbowi Państwa lub innym jednostkom samorządu terytorialnego za cenę niższą niż wartość rynkowa 
nieruchomości albo oddawane im w  użytkowanie wieczyste bez pobierania pierwszej opłaty.  
2. Nieruchomości stanowiące własność Skarb u Państwa mogą być nieodpłatnie obciążane na rzecz jednostek sam o-
rządu terytorialnego ograniczonymi prawami rzeczowymi. Nieruchomości stanowiące własność jednostek samorządu 
terytorialnego mogą być nieodpłatnie obciążane na rzecz Skarbu Państwa lub innych jednostek samorządu terytorialnego 
ograniczonymi prawami rzeczowymi.  
3. Nieruchomości mogą być przedmiotem zamiany między Skarbem Państwa a  jednostkami samorządu terytorial -
nego oraz między tymi jednostkami, bez obowiązku dokonywania dopłat w  przypadku róż nej wartości zamienianych nie -
ruchomości.  
                                                           
6) Zdanie trzecie  skreślone  przez art.  1 pkt  5 lit. a  ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
7) Dodany  przez art.  1 pkt 5 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 9 – Poz. 1899  
 
 4. Przepis  ust. 3 stosuje się również w  razie zamiany własności nieruchomości na prawo użytkowania wieczystego 
lub prawa użytkowania wieczystego na własność, a  także zamiany praw użytkowania wieczystego dokonywanej  między 
Skarbem Państwa a  jednostkami samorządu terytorialnego oraz między tymi jednostkami.  
5. Zawarcie umów w sprawach, o których mowa w ust. 1 –4, wymaga uprzedniej zgody wojewody w odniesieniu  do 
nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, z wył ączeniem czynności prawnych, dokonywanych  przez mini-
stra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa albo zgody 
odpowiednio rady lub sejmiku w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednoste k samorządu terytorialnego.  
Art. 15. 1. Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oraz własność jednostki samorządu terytorialnego 
mogą być przedmiotem zamiany na nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych lub osób prawnych. W  przy-
padku nier ównej wartości zamienianych nieruchomości stosuje się dopłatę, której wysokość jest równa różnicy wartości 
zamienianych nieruchomości.  
2. Przepis  ust. 1 stosuje się odpowiednio w  przypadku zamiany własności nieruchomości na prawo użytkowania 
wieczystego lub prawa użytkowania wieczystego na własność nieruchomości, a  także wzajemnej zamiany praw użytk o-
wania wieczystego.  
3. Przepisy  ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do zamiany udziałów we współwłasności lub we współużytkowaniu 
wieczystym nieruchomości.  
Art. 16. 1. Państwowa lub samorządowa osoba prawna może zrzec się własności nieruchomości odpowiednio na  
rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.  
1a. Państwowa lub samorządowa osoba prawna może zrzec się użytkowania wieczystego. W takim prz ypadku  prawo 
użytkowania wieczystego wygasa.  
2. (uchylony)  
Art. 17. 1. Państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej nabywają nieruchomości – na 
własność lub w  użytkowanie wieczyste Skarbu Państwa, a  samorządowe jednostki organizacyjn e nieposiadające osobowości  
prawnej – na własność lub w  użytkowanie wieczyste odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego.  
2. W przypadku nabycia przez państwową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania wieczystego ustanowionego 
na nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, prawo to wygasa. Przepis ten stosuje się również w  przy-
padku  nabycia przez samorządową jednostkę organizacyjną prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruch o-
mości gruntowej stanowiącej własność odpow iedniej jednostki samorządu terytorialnego.  
3. Jednostki organizacyjne, o  których mowa w  ust. 1 i 2, uzyskują do nabytych nieruchomości trwały zarząd z  mocy 
prawa z  dniem ich nabycia.  
4.8) Jednostki organizacyjne zawiadamiają o  nabyciu nieruchomości odpowiednio właściwy organ albo ministra właś ci-
wego do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w  terminie 14  dni od 
dnia nabycia, przekazując wypis z  aktu notarialnego umowy nabycia nieruchomości.  
Art. 18. Nieruchomości mogą być oddawane jednostkom organizacyjnym w  trwały zarząd, najem i  dzierżawę oraz 
użyczane na cele związane z  ich działalnością.  
Art. 19. 1. Sprzedaż nieruchomości, oddawanie w  użytkowanie wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę, jeżeli 
są położone na obszarach:  
1) terenów górniczych – wymaga, w  razie braku planu miejscowego, porozumienia z  organem właściwym do udzielania 
koncesji na wydobywanie kopalin;  
2) parków narodowych – wymaga porozumienia z  dyrektorem właściwego parku narodowego;  
3) graniczących z  nieruchomościami oddanymi w  trwały zarząd na cele obronności i  bezpieczeństwa państwa – wymaga  
porozumienia z  właściwym w  tych sprawach naczelnym organem administracji rządowej.  
2. W odniesieniu do nieruchomości położonych na obszarach morsk iego pasa nadbrzeżnego wymagane jest poroz u-
mienie z  właściwym terytorialnie organem administracji morskiej, w  razie:  
1) sprzedaży, oddawania w  użytkowanie wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę – na obszarze pasa technicz -
nego;  
2) sprzedaży lub oddawa nia w  użytkowanie wieczyste – na obszarze pasa ochronnego.  
3. W przypadku naruszenia przepisów  ust. 1 i 2, strony umowy ponoszą odpowiedzialność na zasadach ogólnych.  
                                                           
8) Dodany przez art.  1 pkt  6 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 10 – Poz. 1899  
 
 Rozdział 2  
Zasoby nieruchomości  
Art. 20. Tworzy się:  
1) zasób nieruchomości Skarbu Państw a; 
2) gminne zasoby nieruchomości;  
3) powiatowe zasoby nieruchomości;  
4) wojewódzkie zasoby nieruchomości.  
Art. 21. Do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarb u 
Państwa i  nie zostały oddane w  użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczys -
tego Skarbu Państwa.  
Art. 21a. W skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 21, nie wchodzą:  
1) grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo 
wodne oraz stanowiące własność Skarbu Państwa urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, o kt ó-
rych mowa w art. 216 ust. 5 tej ustawy;  
2) grunty zabudowane urządzeniami wodnymi znajdujące się poza linią brzegu oraz urządzenia wodne lub ich części 
stanowiące własność Skarbu Państwa, wobec których prawa właścicielskie wyko nują podmioty, o których mowa 
w art. 212 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1.  
Art. 22. 1.9) Nieruchomości stanowiące odpowied nio zasób nieruchomości Skarbu Państwa, województwa lub 
powiatu, przeznaczone w  planach miejscowych pod budownictwo mieszkaniowe oraz na realizację związanych z  tym 
budownictwem urządzeń infrastruktury technicznej, przekazuje się gminie, w  drodze darowizny , na jej wniosek, jeżeli 
przemawia za tym ważny interes gminy i  jeżeli cele te nie są lub nie mogą być realizowane odpowiednio przez Skarb 
Państwa, województwo lub powiat. W  umowie darowizny określa się cel, na który nieruchomość jest darowana.  
2.10) W przypadku niewykorzystania nieruchomości na cel, na który została darowana, lub wykorzystywania nie -
ruchomości na inny cel niż cel, na który została darowana, darowizna podlega odwołaniu, chyba że odpowiednio woje -
woda, sejmik województwa lub rada powiatu wyra zi zgodę na zmianę warunków umowy darowizny, w  tym na zmianę 
celu, na który nieruchomość została darowana.  
Art. 23. 1. Zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem ust. 1e, art. 43 ust. 2 i 4, art. 51, 
art. 57  ust. 1, art. 58 –60, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, a w szczególności:  
1) ewidencjonują nieruchomości zgodnie z  katastrem nieruchomości;  
2) zapewniają wycenę tych nieruchomości;  
3) (uchylony)11) 
4) zabezpieczają nieruchomości przed uszkodzenie m lub zniszczeniem;  
5) wykonują czynności związane z  naliczaniem należności za nieruchomości udostępniane z  zasobu oraz prowadzą 
windykację tych należności;  
6) współpracują z  innymi organami, które na mocy odrębnych przepisów gospodarują nieruchomościami S karbu Pa ń-
stwa, a  także z  właściwymi jednostkami samorządu terytorialnego;  
7) zbywają oraz nabywają, za zgodą wojewody, nieruchomości wchodzące w  skład zasobu, z  zastrzeżeniem  art. 17; 
7a)12) wydzierżawiają, wynajmują, użyczają oraz oddają w  użytkowanie nier uchomości wchodzące w  skład zasobu, przy 
czym umowa zawierana na czas oznaczony dłuższy niż 3  lata lub czas nieoznaczony wymaga zgody wojewody; zgoda  
wojewody jest wymagana również w  przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony nie dłuższy niż 3  lata 
strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość;  
                                                           
9) Zdanie trzecie skreśl one przez art.  1 pkt  7 lit. a  ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
10) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt  7 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
11) Przez art.  1 pkt 8 lit. a tiret pierwsze ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
12) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 8 lit. a tiret drugie ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 11 – Poz. 1899  
 
 8) podejmują czynności w  postępowaniu sądowym, w  szczególności w  sprawach dotyczących własności lub innych 
praw rzeczowych na nieruchomości, o  zapłatę należności za korzystani e z nieruchomości, o  roszczenia ze stosunku 
najmu, dzierżawy lub użyczenia, o  stwierdzenie nabycia spadku, o  stwierdzenie nabycia własności nieruchomości 
przez zasiedzenie;  
9) składają wnioski o  założenie księgi wieczystej dla nieruchomości Skarbu Państwa oraz o  wpis w  księdze wieczystej.  
1a. Starosta sporządza roczne sprawozdanie z  gospodarowania nieruchomościami zasobu i  przekazuje je wojewodzie 
w terminie do dnia 30  kwietnia roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy.  
1b. Obowiązek ewidencj onowania, o  którym mowa w  ust. 1 pkt 1, dotyczy również nieruchomości Skarbu Państwa 
oddanych w  użytkowanie wieczyste.  
1c. Ewidencjonowanie, o  którym mowa w  ust. 1 pkt 1, obejmuje w  szczególności:  
1) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz k atastru nieruchomości;  
2) powierzchnie nieruchomości;  
3) wskazanie dokumentu potwierdzającego posiadanie przez Skarb Państwa praw do nieruchomości, w  przypadku braku  
księgi wieczystej;  
4) przeznaczenie nieruchomości w  planie miejscowym, a  w przypadku braku  planu – w studium uwarunkowań i  kie-
runków zagospodarowania przestrzennego gminy;  
5) wskazanie daty ostatniej aktualizacji opłaty rocznej z  tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Pa ń-
stwa oddanych w  użytkowanie wieczyste lub daty ostatniej aktu alizacji opłaty rocznej z  tytułu trwałego zarządu ni e-
ruchomości Skarbu Państwa;  
6) informacje o  zgłoszonych roszczeniach do nieruchomości;  
7) informacje o  toczących się postępowaniach administracyjnych i  sądowych.  
1d. (uchylony)  
1da.13) Starosta sporządza plan wykorzystania zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz przedkłada go wojew o-
dzie – do zatwierdzenia – najpóźniej na 2  miesiące przed zakończeniem okresu obowiązywania aktualnego planu. Woj e-
woda, rozstrzygając o  zatwierdzeniu planu, bierze pod uwagę wył ącznie jego zgodność z  przepisami prawa powszechnie 
obowiązującego.  
1db.13) Plan wykorzystania zasobu nieruchomości Skarbu Państwa opracowuje się na okres 3  lat. Plan zawiera 
w szczególności:  
1) zestawienie nieruchomości zasobu na podstawie danych zawartych w  ewidencji nieruchomości prowadzonej na po d-
stawie ust. 1  pkt 1 oraz zestawienie nieruchomości oddanych w  użytkowanie wieczyste, w  tym wskazanie:  
a) miejscowoś ci położenia nieruchomości,  
b) powierzchni nieruchomości, z  uwzględnieniem powierzchni użytkowej budynków lub samodzielnych lokali w y-
kazanej w  katastrze nieruchomości,  
c) sposobu zagospodarowania nieruchomości;  
2) sprawozdanie z  realizacji aktualnego planu  wykorzystania zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, obejmujące okres 
następujący po okresie objętym poprzednim sprawozdaniem;  
3) prognozę dotyczącą:  
a) udostępniania nieruchomości zasobu oraz nabywania nieruchomości do zasobu,  
b) poziomu wydatków związanyc h z udostępnianiem nieruchomości zasobu oraz nabywaniem nieruchomości do 
zasobu,  
c) wpływów osiąganych z  opłat z  tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, opłat z  tytułu przekształcenia 
prawa użytkowania wieczystego w  prawo własności oraz opłat z  tytułu trwałego zarządu nieruchomości,  
d) aktualizacji opłat z  tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oraz opłat z  tytułu trwałego zarządu nie -
ruchomości;  
4) program zagospodarowania nieruchomości zasobu.  
                                                           
13) Dodany przez art.  1 pkt 8 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 12 – Poz. 1899  
 
 1e. W postępowaniu administracyjnym i sądowoadmini stracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników  postę-
powania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na  prawach powiatu, 
Skarb Państwa reprezentuje wojewoda.  
2. (uchylony)  
3. Od wpływów osiąganych ze sp rzedaży, opłat z  tytułu trwałego zarządu, użytkowania, czynszu dzierżawnego 
i najmu – nieruchomości Skarbu Państwa, o  których mowa w  ust. 1, a także od wpływów osiąganych z  opłat z  tytułu uży t-
kowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w  użytkowanie wieczyste, oraz od odsetek za nieterm i-
nowe wnoszenie tych należności potrąca się 25% środków, które stanowią dochód powiatu, na obszarze którego położone 
są te nieruchomości.  
4. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przekaz uje do wojewody informacje  o umowach 
oraz innych czynnościach prawnych związanych z obrotem nieruchomościami Skarbu Państwa,  o którym mowa w art. 13, 
zawierające:  
1) określenie strony umowy lub innej czynności prawnej;  
2) wartość nieruchomości i cenę nieruchomości;  
3) w przypadku przetargu albo rokowań, wykaz uczestników przetargu albo rokowań;  
4) w przypadku darowizny nieruchomości lub innych nieodpłatnych rozporządzeń podstawowe warunki  umowy albo 
innej czynności prawnej, w szczególności cel.  
5. (uchylony)14) 
6.15) Wojewoda może wystąpić o  przekazanie informacji o  nieruchomościach, które mogą służyć wykonywaniu 
zadań określonych w  przepisach niniejszej ustawy, do:  
1) starostów wykonujących zadania z  zakresu administracji rządowej,  
2) jednostek organizacyjnych, na rzecz których został ustanowiony trwały zarząd w  stosunku do nieruchomości Skarbu 
Państwa,  
3) jednostek organizacyjnych, które władają nieruchomościami Skarbu Państwa bez tytułu prawnego  
– a podmioty te przekazują żądane informacje w  zakresie oraz formie określonych w  wystąpieniu wojewody; w  wystą -
pieniu wojewoda określa termin przekazania informacji – nie krótszy niż 7  dni od dnia otrzymania wystąpienia.  
Art. 23a.  1. Wniosek o  wyrażenie zgody, o  której mowa w  art. 13  ust. 2a i  2b, art. 14 ust. 5 lub art. 23  ust. 1  pkt 7 i  7a, 
powinien zawierać:16) 
1) oznaczenie nieruchomości;  
2)17) wartość nieruchomości i  cenę nieruchomości, a  w przypadku wniosku o  wyrażenie zgody, o  której mowa w  art. 2 3 
ust. 1 pkt 7a – wysokość opłat z  tytułu użytkowania , najmu albo dzierżawy nieruchomości;  
3) sposób rozporządzenia, a w przypadku darowizny nieruchomości lub innych nieodpłatnych rozporządzeń osobę,  na 
rzecz której następuje rozporządzenie;  
4)18) uzasadnienie gospodarcze czynności prawnej, z uwzględnieniem p rzeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym  
oraz planie  wykorzystania zasobu nieruchomości  Skarbu Państwa.  
2. Do wniosku dołącza się:  
1) (uchylony)19) 
2)20) dokumenty potwierdzające wartość nieruchomości , z wyjątkiem wniosku o  wyraże nie zgody, o  której mowa w  art. 23 
ust. 1 pkt 7a;  
3) informację, że nie toczy się postępowanie, o którym mowa w art. 34 ust. 3;  
4) inne dokumenty potwierdzające dane i informacje zawarte we wniosku.  
                                                           
14) Przez art.  1 pkt 8 lit. c ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
15) Dodany przez art.  1 pkt 8 lit. d ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
16) Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 9 lit. a tiret pierwsze ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
17) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt  9 lit. a tiret drugie ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
18) Ze zmianą wprowadzoną przez art.  1 pkt  9 lit. a tiret trzecie  ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
19) Przez art.  1 pkt  9 lit. b tiret pierwsze ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
20) Ze zmianą wprowadzoną przez art.  1 pkt  9 lit. b tiret drugie  ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 13 – Poz. 1899  
 
 3. Jeżeli złożony wniosek nie spełnia wymagań określonych w ust. 1 i 2, wojew oda wzywa wnioskodawcę do  usu-
nięcia braków w wyznaczonym terminie, pod rygorem zwrotu wniosku. Bieg terminu, o którym mowa w ust. 4,  ulega 
zawieszeniu do dnia usunięcia braków.  
4. Rozpatrzenie wniosku następuje w terminie miesiąca od dnia doręczenia wojewo dzie wniosku spełniającego  wy-
magania określone w ust. 1 i 2.  
5. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin rozpatrzenia wniosku może ulec wydłużeniu, nie dłużej niż  
o 30 dni , a w przypadku zlecenia sporządzenia dodatkowej wyceny nieruchomości lub wystą pienia w trybie, o którym 
mowa w art. 157 ust. 1 lub 4, o czas niezbędny na wykonanie tych czynności. O przyczynie wydłużenia terminu rozp a-
trzenia wniosku wojewoda zawiadamia wnioskodawcę.  
6. Zgoda może być wydana z zastrzeżeniem warunków.  
7. W przypadku zgody wydanej z zastrzeżeniem warunków wojewoda jest obowiązany do pisemnego uzasadnienia.  
8. W razie dokonania czynności prawnej z naruszeniem lub w celu obejścia obowiązku określonego w ust. 1,  o nie-
ważności czynności prawnej orzeka sąd także na żądanie wojewody.  
Art. 24. 1. Do gminnego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności gminy 
i nie zostały oddane w  użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego gminy.  
2. Na cele rozwojowe gm in i zorganizowanej działalności inwestycyjnej, a  w szczególności na realizację budowni c-
twa mieszkaniowego oraz związanych z  tym budownictwem urządzeń infrastruktury technicznej, a  także na realizację  
innych celów publicznych mogą być wykorzystywane gminn e zasoby nieruchomości.  
3. Podstawą tworzenia gminnych zasobów nieruchomości są studia uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania 
przestrzennego gmin uchwalane na podstawie przepisów o  planowaniu i  zagospodarowaniu przestrzennym.  
Art. 25. 1. Gminnym zasobem nieruchomości gospodaruje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.  
2. Gospodarowanie zasobem polega w szczególności na wykonywaniu czynności, o których mowa  w art. 23 ust. 1, 
a ponadto na sporządzaniu planów wykorzystania zasobu, przygotowywaniu opracowań geodezyjno -prawnych i proje k-
towych, dokonywaniu podziałów oraz scaleń i podziałów nieruchomości, a także wyposażaniu  ich, w miarę możliwości, 
w niezbędne urządzenia infrastruktury technicznej.  
2a. Plany wykorzystania zasobu, o których mowa w ust. 2, opraco wuje się na okres 3 lat. Plany zawierają  w szcz e-
gólności:  
1)21) zestawienie nieruchomości zasobu na podstawie danych zawartych w  ewidencji nieruchomości prowadzonej na po d-
stawie art. 23  ust. 1  pkt 1 oraz zestawienie nieruchomości oddanych w  użytkowanie wiec zyste, w  tym wskazanie:  
a) miejscowości położenia nieruchomości,  
b) powierzchni nieruchomości, z  uwzględnieniem powierzchni użytkowej budynków lub samodzielnych lokali w y-
kazanej w  katastrze nieruchomości,  
c) sposobu zagospodarowania nieruchomości;  
2)21) prognozę dotyczącą:  
a) udostępniania nieruchomości zasobu oraz nabywania nieruchomości do zasobu,  
b) poziomu wydatków związanych z  udostępnianiem nieruchomości zas obu oraz nabywaniem nieruchomości do 
zasobu,  
c) wpływów osiąganych z  opłat z  tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, opłat z  tytułu przekształcenia 
prawa użytkowania wieczystego w  prawo własności oraz opłat z  tytułu trwałego zarządu nieruchomości,  
d) aktualizacji opłat z  tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oraz opłat z  tytułu trwałego zarządu nie -
ruchomości;  
3) program zagospodarowania nieruchomości zasobu.  
3. (uchylony)  
Art. 25a. Do powiatowego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, któr e stanowią przedmiot własności powiatu  
i nie zostały oddane w  użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego powiatu.  
                                                           
21) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt  10 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 14 – Poz. 1899  
 
 Art. 25b. Powiatowym zasobem nieruchomości gospodaruje zarząd powiatu. Przepisy art. 25 ust. 2 i 2a stosuje się 
odpowiednio.  
Art. 25c. Do wojewódzkiego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności 
woje wództwa i  nie zostały oddane w  użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania 
wieczys tego województwa.  
Art. 25d. Wojewódzkim zasobem nieruchomości gospodaruje zarząd województwa. Przepisy art. 25 ust. 2 i 2a st o-
suje się odpowiednio.  
Art. 26. 1. Granice między nieruchomościami nabywanymi na własność Skarbu Państwa lub na własność jednostki 
samorządu terytorialnego przyjmuje się według istniejącego stanu prawnego, a  jeżeli stanu takiego nie można stwierdzić, 
według stanu uwidocznionego w  katastrze nieruchomości.  
2. W razie sporu co do przebiegu linii granicznych, o  których mowa w  ust. 1, nie wstrzymuje się czynności związ anych  
z nabyciem nieruchomości, co nie wyłącza roszczeń pomiędzy właścicielami nieruchomości, których granice zostały ust alone 
w sposób, o  którym mowa w  ust. 1. 
Rozdział 3  
Sprzedaż i  oddawanie w  użytkowanie wieczyste  
Art. 27. Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w  użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawa r-
cia umowy w  formie aktu notarialnego. Oddanie nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste i  przeniesienie tego 
prawa w  drodze umowy wymaga wpisu w  księdze w ieczystej.  
Art. 28. 1. Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w  użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej następuje w  dro-
dze przetargu lub w  drodze bezprzetargowej, stosownie do przepisów rozdziału 4  niniejszego działu.  
2. Warunki zbycia nieruchomości w  drodze przetargu obwieszcza się w  ogłoszeniu o  przetargu. Warunki zbycia ni e-
ruchomości w  drodze bezprzetargowej ustala się w  rokowaniach przeprowadzanych z  nabywcą.  
3. Protokół z  przeprowadzonego przetargu oraz protokół z  rokowań przy zbyciu w  drodze bezprzetargowej stanowią 
podstawę do zawarcia umowy.  
Art. 29. 1. W  umowie o  oddanie nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste ustala się okres użytkowania 
wieczystego zależnie od celu, na który nieruchomość gruntowa zostaje oddana w  użytkowanie wiecz yste, oraz określa się 
sposób korzystania z  nieruchomości, stosownie do  art. 236 i art. 239 Kodeksu cywilnego.  
2. Jeżeli przedmiotem umowy o  oddanie nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste jest nieruchomość wp i-
sana do rejestru zabytków, przy określ aniu sposobu korzystania z  tej nieruchomości można nałożyć, w  razie potrzeby, na 
nabywcę obowiązek odbudowy lub remontu położonych na niej zabytkowych obiektów budowlanych, w  terminie okreś -
lonym w  umowie.  
Art. 30. Postanowienia umowy o  oddanie nieruchomoś ci gruntowej w  użytkowanie wieczyste dotyczące sposobu 
korzystania  z tej nieruchomości podlegają ujawnieniu w  księdze wieczystej.  
Art. 31. Oddanie w  użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej zabudowanej następuje z  równoczesną sprz e-
dażą położonych na t ej nieruchomości budynków i  innych urządzeń.  
Art. 32. 1. Nieruchomość gruntowa oddana w  użytkowanie wieczyste może być sprzedana wyłącznie użytkowni -
kowi wieczystemu, z  zastrzeżeniem  ust. 1a i ust. 3. 
1a. Nieruchomość gruntowa stanowiąca własność Skarbu Państwa może być sprzedana użytkownikowi wieczystemu 
za zgodą wojewody. Zgody wojewody nie wymaga sprzedaż na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości, o  których 
mowa w  art. 51 ust. 2 i art. 57 ust. 1. 
2. Z dniem zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości w ygasa, z  mocy prawa, uprzednio ustanowione prawo uży t-
kowania wieczystego. Przepisu  art. 241 Kodeksu cywilnego nie stosuje się.  
3. W odniesieniu do nieruchomości gruntowej oddanej w  użytkowanie wieczyste przeniesienie własności tej nie -
ruchomości, w  drodze umowy, między Skarbem Państwa a  jednostką samorządu terytorialnego oraz między jednostkami 
samorządu terytorialnego może nastąpić za powiadomieniem jej użytkownika wieczystego.  
  
Dziennik  Ustaw  – 15 – Poz. 1899  
 
 Art. 33. 1. Użytkowanie wieczyste wygasa z  upływem okresu ustalonego w  umowie a lbo przez rozwiązanie umowy 
przed upływem tego okresu.  
2. W razie wygaśnięcia użytkowania wieczystego na skutek upływu okresu ustalonego w  umowie albo na skutek 
rozwiązania umowy przed upływem tego okresu, użytkownikowi wieczystemu przysługuje wynagrodzeni e za wzniesione 
przez niego lub nabyte na własność budynki i  inne urządzenia. Wynagrodzenie powinno być równe wartości tych budy n-
ków i  urządzeń określonej na dzień wygaśnięcia użytkowania wieczystego. Za budynki i  inne urządzenia wzniesione 
wbrew postanowi eniom umowy wynagrodzenie nie przysługuje.  
3. Właściwy organ może żądać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu st o-
sownie do  art. 240 Kodeksu cywilnego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z  tej nieruchomości w  sposób spr zeczny 
z ustalonym w  umowie, a  w szczególności, jeżeli nie zabudował jej w  ustalonym terminie.  
3a. W razie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem okresu ustalonego w  umowie zwraca się 
sumę opłat rocznych wniesionych z  tego tytułu za niewyk orzystany okres użytkowania wieczystego. Opłaty podlegają 
waloryzacji. Maksymalna wysokość kwoty podlegającej zwrotowi nie może przekraczać wartości prawa użytkowania 
wieczystego określonej na dzień rozwiązania umowy.  
4. Przepisy  ust. 1–3a stosuje się odpo wiednio do użytkowania wieczystego nabytego w  inny sposób niż w  drodze 
umowy zawartej w  formie aktu notarialnego.  
Art. 34. 1. W  przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i  prawnym  pierwszeństwo w  ich nabyciu, 
z zastrzeżeniem art.  216a, przysługuje osobie, która spełnia jeden z  następujących warunków:  
1) przysługuje jej roszczenie o  nabycie nieruchomości z  mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów, jeżeli złoży 
wniosek o  nabycie przed upływem terminu określonego w  wykazie, o  którym mowa w  art. 35 ust. 1; termin złożenia 
wniosku nie może być krótszy niż 6  tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu;  
2) jest poprzednim właścicielem zbywanej nieruchomości pozbawionym prawa własności tej nieruchomości przed 
dniem 5  grudnia 1990  r. albo jego spadkobie rcą, jeżeli złoży wniosek o  nabycie przed upływem terminu określonego 
w wykazie, o  którym mowa w  art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6  tygodni, licząc od 
dnia wywieszenia wykazu;  
3) jest najemcą lokalu mieszkalnego, a  najem zos tał nawiązany na czas nieoznaczony.  
2. W przypadku zbiegu uprawnień do pierwszeństwa w  nabyciu, stosuje się kolejność wymienioną w  ust. 1. 
3. Zbycie nieruchomości nie może nastąpić, jeżeli toczy się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości 
naby cia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.  
4. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 3, doręcza się zawiadomienie w formie pisemnej o przeznaczeniu nie -
ruchomości  do zbycia oraz o przysługującym im pierwszeństwie w nabyciu t ej nieruchomości, pod warunkiem złożenia  
wnios ków o nabycie w terminie określonym w zawiadomieniu.  Termin ten nie może być krótszy niż 21  dni od dnia 
otrzymania zawiadomienia. Przy doręczaniu zawiadomień stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administr acyjnego.  
5. Osoby, o  których mowa w  ust. 1 i ust. 6, korzystają z  pierwszeństwa w  nabyciu nieruchomości, jeżeli złożą 
oświadczenie, że wyrażają zgodę na cenę ustaloną w  sposób określony w  ustawie.  
6. Wojewoda w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, a odpowiednia rada  lub se j-
mik w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, mogą przyznać,  odpo-
wiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, pierwszeństwo w nabywaniu lokali ich najemcom lub d zierżawcom,  z wył ą-
czeniem nieruchomości, o których mowa w art. 57 ust. 1 i art. 60 ust. 1.  
6a. Przepis  ust. 6 stosuje się do budynków mieszkalnych lub użytkowych, stanowiących w  całości przedmiot najmu 
lub dzierżawy.  
6b. W przypadku realizacji pierwszeństw a, o którym mowa w  ust. 1 pkt 3, ust. 6 lub ust.  6a, przedmiotem zbycia 
powinna być nieruchomość wraz z  gruntem niezbędnym do racjonalnego korzystania z  budynku.  
7. Zbycie nieruchomości zabudowanej domem wielolokalowym na rzecz innych osób niż wymienione w  ust. 1 pkt 1 i 2 
nie może nastąpić z  pominięciem pierwszeństwa w  nabyciu lokali mieszkalnych przysługującego najemcom tych lokali.  
8. Przepisów  ust. 1 i 7 nie stosuje się, jeżeli zbycie następuje między Skarbem Państwa a  jednostką samorządu ter y-
torialnego  albo między tymi jednostkami dla realizacji celów publicznych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 16 – Poz. 1899  
 
 Art. 35. 1. Właściwy organ sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do 
zbycia  lub oddania w użytkowanie, najem, dzierżawę lub użyczenie.  Wykaz ten wywiesz a się na  okres 21 dni w siedzibie 
właściwego urzędu, a także zamieszcza się na stronach internetowych właściwego urzędu.  Starosta, wykonujący zadanie 
z zakresu administracji rządowej, przekazuje wykaz wojewodzie, w celu jego zamieszczenia na stronie podmiotowej woje -
wody w  Biuletynie Informacji Publicznej przez okres 21 dni. Informację o z amieszczeniu  wykazu właściwy organ podaje 
do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej o zasięgu  obejmującym co najmniej powiat, na terenie kt ó-
rego po łożona jest nieruchomość.  
1a. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa  
w odniesieniu do nieruchomości, o których mowa w art. 57 ust. 1, oraz do nieruchomości ujętych w ewidencji,  o której 
mowa  w art. 60 ust. 2 pkt 1, sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych  do 
sprzedaży, do oddania w użytkowanie, najem lub dzierżawę. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania  
i zagospodarowania przestrzennego oraz m ieszkalnictwa zamieszcza wykaz na stronie podmiotowej Biuletynu  Informacji 
Publicznej przez okres 21 dni, a ponadto informację o zamieszczeniu tego wykazu podaje do publicznej  wiadomości przez 
ogłoszenie w prasie lokalnej o zasięgu obejmującym co najmniej powiat na terenie którego położona  jest nieruchomość.  
1b. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1 i 1a, nie dotyczy oddania nieruchomości w najem, dzierżawę lub użyczenie  
na czas oznaczony do 3 miesięcy.  Wykaz sporządza się i  podaje do publicznej wiadomości, jeż eli po umowie zawartej na 
czas oznaczony do 3  miesięcy strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość.  
2. W wykazie, o  którym mowa w  ust. 1 i 1a, określa się odpowiednio:  
1) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej o raz katastru nieruchomości;  
2) powierzchnię nieruchomości;  
3) opis nieruchomości;  
4) przeznaczenie nieruchomości i  sposób jej zagospodarowania;  
5) termin zagospodarowania nieruchomości;  
6) cenę nieruchomości;  
7) wysokość stawek procentowych opłat z  tytułu użytkowania wieczystego;  
8) wysokość opłat z  tytułu użytkowania, najmu lub dzierżawy;  
9) terminy wnoszenia opłat;  
10) zasady aktualizacji opłat;  
11) informacje o przeznaczeniu do zbycia lub oddania w użytkowanie, najem, dzierżawę lub użyczenie;  
12) termin do złożenia wniosku przez osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w  nabyciu nieruchomości na podstawie  
art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2. 
3. Ustanawianie odrębnej własności lokali w  domach wielolokalowych, wchodzących w  skład nieruchomości, następuje 
na zasadac h określonych w  ustawie z  dnia 24  czerwca 1994  r. o własności lokali (Dz.  U. z 2021 r. poz.  1048). 
4. (uchylony)  
Art. 36. W przypadkach naruszenia przez właściwy organ albo ministra właściwego do spraw budownictwa,  plano-
wania i zagospodarowania przestrzenn ego oraz mieszkalnictwa w odniesieniu do nieruchomości, o których mowa w art. 57 
ust. 1, oraz do nieruchomości ujętych w ewidencji, o której mowa w art. 60 ust. 2 pkt 1, przepisów art. 34 ust. 1 –5 i 7 Skarb 
Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego po noszą odpowiedzialność na zasadach  ogólnych.  
Rozdział 4  
Przetargi na zbycie nieruchomości  
Art. 37. 1. Z zastrzeżeniem ust.  2 i 3, nieruchomości są sprzedawane lub oddawane w  użytkowanie wieczyste w  drodze  
przetargu.  
2. Nieruchomość jest zbywana w  drodze bezprzetargowej, jeżeli:  
1) jest zbywana na rzecz osoby, której przysługuje pierwszeństwo w  jej nabyciu, stosownie do  art. 34; 
2) zbycie następuje między Skarbem Państwa a  jednostką samorządu terytorialnego oraz między tymi jednostkami;  
3) jest zbywana na rzecz osób, o  których mowa w  art. 68 ust. 1 pkt 2; 
  
Dziennik  Ustaw  – 17 – Poz. 1899  
 
 4) zbycie następuje w  drodze zamiany lub darowizny;  
5) sprzedaż nieruchomości następuje na rzecz jej użytkownika wieczystego;  
6) przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, jeśli mogą poprawić war unki zagospodarowania nieruchomości 
przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w  użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę nieruchomość lub 
jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości;  
7) ma stanowić wkład niepi eniężny (aport) do spółki albo wyposażenie nowo tworzonej państwowej lub samorządowej 
osoby prawnej, lub majątek tworzonej fundacji;  
8) jest zbywana na rzecz zarządzającego specjalną strefą ekonomiczną, na której terenie jest położona;  
9) przedmiotem zbycia jest udział w  nieruchomości, a  zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości;  
10) jest zbywana na rzecz kościołów i  związków wyznaniowych, mających uregulowane stosunki z  państwem, na cele 
działalności sakralnej;  
11) jest sprzedawa na partnerowi prywatnemu lub spółce, o  której mowa w  art. 14 ust. 1 albo 1a ustawy z  dnia 19  grudnia 
2008  r. o partnerstwie publiczno -prywatnym, jeżeli sprzedaż stanowi wniesienie wkładu własnego podmiotu pub -
licznego, a  wybór partnera prywatnego nastąpił  w trybie przewidzianym w  art. 4 ust. 1 lub 2 powołanej ustawy;  
12) jest zbywana na rzecz podmiotów, o  których mowa w  art. 61 ust. 1; 
13) jest zbywana na rzecz spółki celowej utworzonej na podstawie przepisów ustawy z  dnia 7  września 2007  r. o przy-
gotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w  Piłce Nożnej UEFA EURO 2012  (Dz. U. z 2020 r. poz. 2 008) 
lub właściwych podmiotów wymienionych w  art. 17 ust. 2 tej ustawy, realizujących przedsięwzięcia Euro 2012, 
w celu ich wykonania, w  sytuacji gdy jej nabycie przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego n a-
stąpiło w  trybie przepisów ustawy z  dnia 7  września 2007  r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy 
w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012;  
14) jest zbywana na rzecz inwestora realiz ującego inwestycję w  zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej zgodnie 
z przepisami ustawy z  dnia 29  czerwca 2011  r. o przygotowaniu i  realizacji inwestycji w  zakresie obiektów energ e-
tyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących ( Dz. U. z 2021 r. poz.  1484); 
15) jest zbywana na rzecz inwestora realizującego inwestycję w  zakresie terminalu lub inwestycję towarzyszącą  zgodnie 
z przepisami ustawy z  dnia 24  kwietnia 2009  r. o inwestycjach w  zakresie terminalu regazyfikacyjnego  skroplonego 
gazu ziemnego w  Świn oujściu ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1866 oraz z 2021 r. poz. 234, 784 i 922 ); 
16) jest zbywana na rzecz inwestora realizującego strategiczną inwestycję w  zakresie sieci przesyłowej zgodnie  z prze-
pisami ustawy z  dnia 24  lipca 2015  r. o przygotowaniu i  realizacj i strategicznych inwestycji w  zakresie  sieci prze -
syłowych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 428, 784 i 922); 
17) jest zbywana na rzecz inwestora realizującego inwestycję w zakresie infrastruktury dostępowej realizowanej na  pod-
stawie ustawy z dnia 24 lutego 2017 r. o  inwestycjach w zakresie budowy drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką  
Gdańską (Dz. U. z 2021 r. poz.  1644); 
18) jest zbywana na rzecz  Krajowego Zasobu Nieruchomości;  
19) jest zbywana na rzecz Spó łki Celowej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Por -
cie Komunikacyjnym (Dz. U.  z 2021 r. poz.  1354 ); 
20) jest sprzedawana finansującemu wybranemu w trybie ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień public z-
nych (Dz. U. z 2021 r.  poz. 1 129 i 1598 ), z równoczesnym zawar ciem umowy leasingu, na mocy której finansujący 
nieodwołalnie zobowiązuje się przenieść na zbywcę albo podmiot wskazany przez zbywcę własność tej nieruchom o-
ści po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu, zapłacie ostatniej raty albo w razie roz wiązania 
umowy leasingu z innych przyczyn;  
21) jest zbywana na rzecz inwestora realizującego inwestycję w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 – 
Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku realizowanej na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o inwest y-
cjach  w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 – Oddziału Muzeum II Wojny Światow ej w Gdańsku 
(Dz. U. z 2021 r. poz.  1280 ); 
22) jest zbywana na rzecz inwestora realizującego inwestycję w zakresie budowy portu zewnętrznego zgodnie z przep i-
sami ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. o inwestycjach w zakresie budowy portów zewnętrznych (Dz. U. z 2020 r. 
poz. 2147 oraz z 2021 r. poz.  784). 
  
Dziennik  Ustaw  – 18 – Poz. 1899  
 
 3. Wojewoda albo minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego ora z 
mieszkalnictwa – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, albo odpowiednia rada lub 
sejmik województwa, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących włas ność jednostek samorządu teryto rialnego, mogą 
podjąć odpowiednio zarządzen ie albo uchwałę o odstąpieniu od zby cia w drodze przetargu nierucho mości:  
1) przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe lub na realizację urządzeń infrastruktury technicznej albo innych 
celów publicznych, jeżeli cele te będą realizowane przez podmiot, dl a którego są to cele statutowe i którego dochody 
przeznacza się w całości na działalność statutową;  
2) zabudowanych na podstawie zezwolenia na budowę lub których zabudowa została zalegalizowana zgodnie z proc e-
durami przewidzianymi w odrębnych przepisach, jeżeli o nabycie nieruchomości ubiega się osoba, która dzierżawi 
lub użytkuje nieruchomość na podstawie umowy zawartej na co najmniej 10 lat.  
3a. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio w odniesieniu do nieruchomości:  
1) (uchylony)  
2) w stosunku do których  wygasło użytkowanie wieczyste na skutek upływu okresu ustalonego w umowie lub  decyzji 
administracyjnej, jeżeli o nabycie nieruchomości ubiega się dotychczasowy użytkownik wieczysty  nieruchomości 
albo jego spadkobierca.  
3b. Przepisu ust. 3 nie stosuje się,  jeżeli o nabycie nieruchomości ubiega się więcej niż jeden podmiot spełniający  
warunki określone w tym przepisie.  
4. Zawarcie umów użytkowania, najmu lub dzierżawy na czas oznaczony dłuższy niż 3  lata lub na czas nieoznaczony 
następuje w  drodze przetargu.  Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą wyrazić zgodę na odstąpienie od ob o-
wiązku przetargowego trybu zawarcia tych umów.  
4a. Umowy użytkowania, najmu lub dzierżawy zawiera się w drodze bezprzetargowej:  
1) na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub n a czas nieoznaczony, jeżeli:  
a) użytkownikiem, najemcą lub dzierżawcą nieruchomości jest organizacja pożytku publicznego,  
b) użytkownikiem nieruchomości jest stowarzyszenie ogrodowe w rozumieniu ustawy z dnia 13 grudnia  2013 r. 
o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 202 1 r. poz. 1073); 
2) na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata, ale nieprzekraczający czasu trwania umowy o partnerstwie publiczno -prywat nym,  
jeżeli użytkownikiem, najemcą lub dzierżawcą nieruchomości jest partner prywatny lub spółka,  o której mo wa 
w art. 14 ust. 1 albo 1a ustawy z dnia 19 grudnia 2 008 r. o partnerstwie publiczno -prywatnym, jeżeli odda nie 
w użytkowanie, najem albo dzierżawę sta nowi wniesienie wkładu własnego  podmiotu publicznego, a wybór partnera 
prywatnego nastąpił w trybie przewidzianym w art. 4 ust. 1 lub 2  tej ustawy.  
5. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa  
może odstąpić od obowiązku przetargowego trybu zawarcia umów, o których mowa w ust. 3 i 4, w odniesieniu  do nie -
ruchomości, o których mowa w art. 57 ust. 1, oraz do nieruchomości ujętych w ewidencji, o której mowa  w art. 60 ust. 2 
pkt 1, bez konieczności o dpowiednio zwolnienia z obowiązku lub wyrażenia zgody przez wojewodę.  
Art. 38. 1. Przetarg ogłasza, organizuje i przeprowadza właściwy organ albo minister właściwy do spraw budowni c-
twa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w odn iesieniu do nieruchomości,  o których  
mowa w art. 57 ust. 1, oraz do nieruchomości ujętych w ewidencji, o której mowa w art. 60 ust. 2  pkt 1.  
2. Ogłoszenie o  przetargu podaje się do publicznej wiadomości nie wcześniej niż po upływie terminów, o  których 
mow a w art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust.  4. W  ogłoszeniu o  przetargu podaje się informacje zamieszczone w  wykazie oraz 
czas, miejsce i  warunki przetargu, a  w razie ogłoszenia kolejnego przetargu lub rokowań, również terminy przeprowadz e-
nia poprzednich przetargów. Ogłoszenie o  przetargu wywiesza się w  siedzibie właściwego urzędu, a  ponadto informację 
o ogłoszeniu przetargu podaje się do publicznej wiadomości w  sposób zwyczajowo przyjęty w  danej miejscowości, 
a także na stronach internetowych właściwego u rzędu.  
3. Przed ogłoszeniem o  przetargu rozpatruje się wnioski osób uprawnionych do nabycia nieruchomości w  drodze 
bezprzetargowej. W  przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku, informacji o  nieruchomości, której ten wniosek dotyczy , 
nie zamieszcza się w  ogłoszeniu o  przetargu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 19 – Poz. 1899  
 
 4. Właściwy organ albo minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego  
oraz mieszkalnictwa w odniesieniu do nieruchomości, o których mowa w art. 57 ust. 1, oraz do nieruchomości  ujętych 
w ewidenc ji, o której mowa w art. 60 ust. 2 pkt 1, może odwołać ogłoszony przetarg jedynie  z ważnych powodów, ni e-
zwłocznie podając informację o odwołaniu przetargu do publicznej wiadomości,  w sposób określony w ust. 2. W inform a-
cji podaje się także przyczynę odwoła nia przetargu.  
Art. 39. 1. Jeżeli pierwszy przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, w okresie nie krótszym niż 30 dni, ale nie  
dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia jego zamknięcia, przeprowadza się drugi przetarg, w którym właściwy organ  albo 
ministe r właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa,  w odni e-
sieniu do nieruchomości, o których mowa w art. 57 ust. 1, oraz do nieruchomości ujętych w ewidencji,  o której mowa 
w art. 60 ust. 2 pkt 1, może obniży ć cenę wywoławczą nieruchomości ustaloną przy ogłoszeniu pierwszego  przetargu, 
stosownie do art. 67 ust. 2 pkt 2.  
2. Jeżeli drugi przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, właściwy organ albo minister właściwy do spraw   
budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w odniesieniu do nieruchomości,  
o których mowa w art. 57 ust. 1, oraz do nieruchomości ujętych w ewidencji, o której mowa w art. 60 ust. 2 pkt 1, w okresie  
nie krótszym niż 30 dni, ale nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia jego zamknięcia, może zbyć nieruchomość  
w drodze rokowań albo organizować kolejne przetargi. Przy ustalaniu warunków kolejnych przetargów stosuje  się zasady 
obowiązujące przy organizowaniu drugiego przetargu.  
3. W przypadku zachowa nia terminów, o  których mowa w  ust. 1 i 2, właściwy organ nie ma obowiązku ponownego 
sporządzania wykazu nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży lub oddania w  użytkowanie wieczyste.  
Art. 40. 1. Przetarg przeprowadza się w  formie:  
1) przetargu ustnego nie ograniczonego;  
2) przetargu ustnego ograniczonego;  
3) przetargu pisemnego nieograniczonego;  
4) przetargu pisemnego ograniczonego.  
2. Przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyższej ceny. Przetarg pisemny ma na celu wybór najkorzystniejszej oferty.  
2a. Przet arg ograniczony organizuje się, jeżeli warunki przetargowe mogą być spełnione tylko przez ograniczoną 
liczbę osób.  
3. O zastosowanej formie przetargu decyduje jego organizator.  
4. Przetarg uważa się za zakończony wynikiem negatywnym, jeżeli nikt nie przystąpił do przetargu ustnego lub 
żaden z  uczestników nie zaoferował postąpienia ponad cenę wywoławczą albo jeżeli w  przetargu pisemnym nie wpłynęła 
ani jedna oferta lub żaden z  uczestników nie zaoferował ceny wyższej od wywoławczej, a  także jeżeli komis ja 
przetargowa stwierdziła, że żadna oferta nie spełnia warunków przetargu.  
5. Uczestnik przetargu może, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku przetargu ustnego lub doręczenia  zawi a-
domienia o wyniku przetargu pisemnego, zaskarżyć czynności związane z przeprowadzeniem przetargu do wojewody,  
jeżeli przetarg dotyczy nieruchomości Skarbu Państwa, albo do organu wykonawczego jednostki samorządu  terytorialn e-
go, jeżeli przetarg dotyczy nieruchomości stanowiących własność tej jednostki. Jeżeli przetarg dotyczy  nieruchomości, 
o których mowa w art. 57 ust. 1, oraz nieruchomości ujętych w ewidencji, o której mowa w art. 60  ust. 2 pkt 1, uczestnik 
przetargu może zaskarżyć czynności związane z przeprowadzeniem przetargu do ministra właściwego  do spraw budo w-
nictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.  
Art. 41. 1. Organizator przetargu jest obowiązany zawiadomić osobę ustaloną jako nabywca nieruchomości o  miejscu  
i terminie zawarcia umowy sprzedaży lub oddania w  użytkowanie wieczyste nieru chomości, najpóźniej w  ciągu 21  dni od 
dnia rozstrzygnięcia przetargu. Wyznaczony termin nie może być krótszy niż 7  dni od dnia doręczenia zawiadomienia.  
2. Jeżeli osoba ustalona jako nabywca nieruchomości nie przystąpi bez usprawiedliwienia do zawarcia um owy 
w miejscu i  w terminie podanych w  zawiadomieniu, o  którym mowa w  ust. 1, organizator przetargu może odstąpić od zawarcia 
umowy, a  wpłacone wadium nie podlega zwrotowi. W  zawiadomieniu zamieszcza się informację o  tym uprawnieniu.  
Art. 42. 1. Rada Minist rów określi, w  drodze rozporządzenia, sposób i  tryb przeprowadzania przetargów na zbycie 
nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego oraz przeprow a-
dzania rokowań po drugim przetargu, uwzględniając koni eczność zapewnienia jawności i  jednolitości postępowania, ró w-
nego dostępu do udziału w  przetargu, uzyskania najkorzystniejszego wyniku przetargu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 20 – Poz. 1899  
 
 2. Wydając rozporządzenie, o  którym mowa w  ust. 1, Rada Ministrów ustali:  
1) wysokość wadium oraz terminy i  formy jego wnoszenia i  zwrotu;  
2) sposób, terminy i  treść ogłoszenia przetargu;  
3) tryb powoływania, skład i  sposób działania komisji przetargowej oraz organy właściwe do powołania tej komisji;  
4) sposób sporządzania oraz treść protokołu z  przeprowadzonego p rzetargu;  
5) tryb postępowania w  przypadku zaskarżenia przetargu;  
6) tryb postępowania przy przeprowadzaniu poszczególnych rodzajów przetargów oraz warunki organizowania prz e-
targu ograniczonego;  
7) tryb postępowania przy przeprowadzaniu rokowań po drugim p rzetargu.  
Rozdział 5  
Oddawanie w  trwały zarząd  
Art. 43. 1. Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną.  
2. Jednostka organizacyjna ma prawo, z  zastrzeżeniem ust.  6, korzystania z  nieruchomości oddanej w  trwały zarząd, 
a w szczególności do:  
1) korzystania z  nieruchomości w  celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania;  
2)22) wykonywania robót budowlanych, zgodnie z  przepisami prawa budowlanego, za zgodą organu nadzorującego;  
3) oddania nieruchomości lub jej części w  najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie dłuższy niż czas, na który został 
ustanowiony trwały zarząd, z  równoczesnym zawiadomieniem właściwego organu i  organu nadzorującego, jeżeli 
umowa jest zawierana na czas oznaczony do  3 lat, albo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na czas 
oznaczony dłuższy niż 3  lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres nie dłuższy niż czas, na który został ustano -
wiony trwały zarząd; zgoda jest wymagana również w  przypadku, gdy po um owie zawartej na czas oznaczony strony 
zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość.  
3. (uchylony)  
4. Jednostka organizacyjna ma prawo wypowiedzenia, za zgodą organu nadzorującego, każdej umowy najmu, dzie r-
żawy i  użyczenia nieruch omości lub jej części, obciążających nieruchomość objętą trwałym zarządem, z  zachowaniem 
trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia.  
4a. Zgoda, o której mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, a także w art. 47 ust. 1, art. 48 ust. 1 i art. 60 ust. 2 pkt 12, nie  jest w y-
magan a w przypadku instytucji wymienionych w art. 60 ust. 1 pkt 1 oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.  
4b.23) Jednostka organizacyjna ponosi opłatę roczną z  tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości oddanej 
w trwały zarząd lub opłatę z  tytułu przekształcen ia prawa użytkowania wieczystego w  prawo własności, a  także koszty 
wynikające z  korzystania z  nieruchomości. W  sprawach dotyczących tych opłat i  kosztów Skarb Państwa albo jednostkę 
samorządu terytorialnego reprezentuje odpowiednio kierownik państwowej jed nostki organizacyjnej albo kierownik samo -
rządowej jednostki organizacyjnej.  
5. Nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego Skarbu Państwa oddaje 
się w  trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, a  nieruchomośc i stanowiące przedmiot własności lub przedmiot 
użytkowania wieczystego jednostki samorządu terytorialnego – odpowiedniej samorządowej jednostce organizacyjnej, 
chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej.  
6. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą us talić, odpowiednio w  drodze zarządzenia lub uchwały, 
szczegółowe warunki korzystania z  nieruchomości przez jednostki organizacyjne.  
Art. 44. 1. Trwały zarząd ustanawia się na czas nieoznaczony lub czas oznaczony.  
2. Z wnioskiem o  ustanowienie trwałego zarz ądu występuje jednostka organizacyjna.  
                                                           
22) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 11 lit. a ustawy, o  której mowa w  odnoś niku 1. 
23) Dodany przez art.  1 pkt  11 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 21 – Poz. 1899  
 
 Art. 45. 1. Trwały zarząd na rzecz jednostki organizacyjnej ustanawia właściwy organ, w drodze decyzji, z zastrz e-
żeniem  art. 60 ust. 3.  
2. Decyzja o  ustanowieniu trwałego zarządu powinna zawierać:  
1) nazwę i  siedzibę jednostki organizacyjnej, na rzecz której jest ustanawiany trwały zarząd;  
2) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz według katastru nieruchomości;  
3) powierzchnię oraz opis nieruchomości;  
4) przeznaczenie nieruchomości i  sposób jej zagospod arowania;  
5) cel, na jaki nieruchomość została oddana w  trwały zarząd;  
6) termin zagospodarowania nieruchomości;  
7) cenę nieruchomości i opłatę z tytułu trwałego zarządu, jeżeli trwały zarząd ustanawiany jest odpłatnie;  
8) możliwość aktualizacji opłaty z t ytułu trwałego zarządu, jeżeli trwały zarząd ustanawiany jest odpłatnie;  
9) czas, na który trwały zarząd został ustanowiony.  
2a. W przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, w  decyzji o  ustanowieniu trwałego zarządu można 
nałożyć, w  miarę potrz eby, na jednostkę organizacyjną obowiązek odbudowy lub remontu położonych na tej nieruchomości  
zabytkowych obiektów budowlanych, w  terminie określonym w  decyzji.  
3. Objęcie nieruchomości w  trwały zarząd następuje na podstawie protokołu zdawczo -odbiorczego.  
Art. 46. 1. Trwały zarząd wygasa z  upływem okresu, na który został ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji 
właściwego organu o  jego wygaśnięciu.  
2. Właściwy organ może z  urzędu wydać decyzję o  wygaśnięciu trwałego zarządu w  odniesieniu do nieruchomości 
lub jej części w  razie stwierdzenia, że:  
1) nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z  decyzją o  ustanowieniu trwałego zarządu;  
2) jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o  oddaniu nieruchomości lub jej części w  najem, dzie r-
żawę albo o  użyczeniu lub nie uzyskała zgody, o  której mowa w  art. 43 ust. 2 pkt 3; 
3) nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z  jej przeznaczeniem określonym w  decyzji, o  której mowa w  art. 45; 
4) sposób korzystania z  nieruchomości pogarsza stan środowiska w  stopniu zagrażającym życiu, zdrowiu lub mieniu;  
5) przeznaczenie nieruchomości w  planie miejscowym uległo zmianie, która nie pozwala na dalsze wykorzystywanie 
nieruchomości lub jej części w  dotychczasowy sposób, a  jednostka organizacyjna nie ma możliwości zmiany sposobu  
wykorzystywania nieruchomości;  
6) nieruchomość stała się zbędna na cel określony w  decyzji o  ustanowieniu trwałego zarządu.  
3.24) Umowa najmu, dzierżawy lub użyczenia nieruchomości oddanej w  trwały zarząd ulega rozwiązaniu p o upływie 
3 miesięcy od dnia wygaśnięcia trwałego zarządu, chyba że w  okresie 3  miesięcy od dnia wygaśnięcia trwałego zarządu 
właściwy organ albo minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz 
mieszkalnictwa, albo  jednostka organizacyjna, na rzecz której ustanowiono trwały zarząd – w przypadku gdy nieruch o-
mość została ponownie oddana w  trwały zarząd, wstąpi w  stosunek najmu, dzierżawy lub użyczenia tej nieruchomości.  
4. Decyzja o  wygaśnięciu trwałego zarządu przysł ugującego jednostkom organizacyjnym:  
1) resortu obrony narodowej – wymaga zgody wojewody, wydanej w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw 
obrony narodowej;  
2) resortu spraw wewnętrznych – wymaga zgody wojewody, wydanej w  porozumieniu z  ministrem właś ciwym do spraw  
wewnętrznych;  
3) resortu sprawiedliwości – wymaga zgody wojewody, wydanej w  porozumieniu z  ministrem właściwym do spraw 
sprawiedliwości;  
4) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencji Wywiadu – wymaga zgody wojewody, wydanej w  porozumi e-
niu odpowiednio z  Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefem Agencji Wywiadu;  
5) Centralnego Biura Antykorupcyjnego – wymaga zgody wojewody, wydanej w  porozumieniu z  Szefem Centralnego 
Biura Antykorupcyjnego.  
                                                           
24) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 12 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 22 – Poz. 1899  
 
 Art. 46a.  1. Wojewoda lub minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrze n-
nego  oraz mieszkalnictwa może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości  
lub jej części.  
2. Uprawnienia przysługujące Skarbowi Państwa do nieru chomości, w  odniesieniu do których trwały zarząd wygasł 
zgodnie z  ust. 1, do czasu rozstrzygnięcia o  sposobie ich zagospodarowania prz ez organ, który wydał decyzję o wygaśni ę-
ciu trwałego zarządu, wykonuje ten organ.  
Art. 47. 1. Jednostka organizacyjna spra wująca trwały zarząd może zgłosić właściwemu organowi wniosek o  wyda-
nie decyzji o  wygaśnięciu tego zarządu do całej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się dla niej zbędna. Złożenie 
wniosku powinno być poprzedzone uzyskaniem zgody organu nadzorujące go jednostkę organizacyjną.  
2. Właściwy organ wydaje decyzję o  wygaśnięciu trwałego zarządu, na wniosek jednostki organizacyjnej, po uzyskaniu  
możliwości zagospodarowania nieruchomości, w  ciągu 18  miesięcy od dnia złożenia wniosku, o  którym mowa w  ust. 1. 
3. W sprawach, o  których mowa w  ust. 1, nie stosuje się przepisu  art. 46 ust. 4. 
4. Wydanie nieruchomości następuje na podstawie protokołu zdawczo -odbiorczego.  
Art. 48. 1. Właściwy organ może orzec, w  drodze decyzji, o  przekazaniu trwałego zarządu między jednostkami 
organizacyjnymi na ich wniosek, złożony za zgodą organów nadzorujących te jednostki.  
2. W decyzji, o  której mowa w  ust. 1, orzeka się o  wygaśnięciu trwałego zarządu, dotychczas sprawowanego przez 
jednostkę organizacyjną, i  jego ustanowieniu na rzecz jednostki organizacyjnej wnioskującej o  przekazanie. W  sprawach 
tych stosuje się przepis  art. 45 ust. 3. 
3.25) Jeżeli co najmniej jedną ze stron przekazania trwałego zarządu jest jednostka wymieniona w  art. 60  ust. 1, 
o ustanowieniu i  wygaśnięciu trwa łego zarządu orzeka minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagos -
podarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.  
Art. 49. 1. Likwidacja jednostki organizacyjnej sprawującej trwały zarząd nieruchomości powoduje, z  zastrzeżeniem  
ust. 2, jego wy gaśnięcie.  
2. Jeżeli likwidacja jednostki organizacyjnej następuje w wyniku przekształceń organizacyjnych, właściwy  organ 
albo minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa  
w odniesieniu do nieruch omości ujętych w ewidencji, o której mowa w art. 60 ust. 2 pkt 1, orzeka o wygaśnięciu  trwałego 
zarządu przysługującego likwidowanej jednostce organizacyjnej albo o wygaśnięciu trwałego zarządu  przysługującego 
likwidowanej jednostce organizacyjnej z równoc zesnym ustanowieniem trwałego zarządu na rzecz  jednostek organiza -
cyjnych utworzonych w wyniku tych przekształceń lub na rzecz jednostek przejmujących zadania  jednostki likwidowanej.  
Art. 49a. Przepisy art.  43–49 stosuje się odpowiednio w  przypadku:  
1) oddania w  trwały zarząd udziału we współwłasności lub użytkowaniu wieczystym nieruchomości jednej lub kilku 
jednostkom organizacyjnym;  
2) oddania w  trwały zarząd całej nieruchomości kilku jednostkom organizacyjnym w  częściach ułamkowych, z  określ e-
niem sposobu  korzystania z  tej nieruchomości przez poszczególne jednostki organizacyjne.  
Art. 50. Do trwałego zarządu w  sprawach nieuregulowanych w  ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu 
cywilnego o  użytkowaniu.  
Rozdział 6  
Przekazywanie nieruchomości na cele  szczególne  
Art. 51. 1. Państwowa osoba prawna oraz państwowa jednostka organizacyjna, z dniem ich utworzenia, są wypos a-
żane w nieruchomości niezbędne do ich działalności odpowiednio przez ministra właściwego do spraw budownictwa, 
planowania  i zagospodarow ania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, organ założycielski lub przez organ nadzorujący.  
2. Wyposażenie polega na przeniesieniu na rzecz państwowej osoby prawnej własności nieruchomości albo oddaniu  
jej nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste, uży tkowanie, w tym użytkowanie nieodpłatne, użyczenie  lub na 
oddaniu państwowej jednostce organizacyjnej nieruchomości w trwały zarząd.  
                                                           
25) W brzmieniu us talonym przez art.  1 pkt 13 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 23 – Poz. 1899  
 
 3.26) Na wyposażenie, o  którym mowa w  ust. 1, mogą być przeznaczane nieruchomości z  zasobu nieruchomości 
Skarbu Państwa, zas obu nieruchomości Agencji Mienia Wojskowego oraz Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.  
4. Przy wyposażaniu państwowych osób prawnych przeniesienie własności nieruchomości następuje nieodpłatnie 
oraz nie pobiera się pierwszej opłaty z  tytułu użytkowania w ieczystego.  
Art. 51a.  Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz  mieszka l-
nictwa może doposażyć państwową osobę prawną oraz państwową jednostkę organizacyjną w nieruchomości  Skarbu 
Państwa.  Przepis art. 51  stosuje się odpowiednio.27) 
Art. 52.28) 1. Na wniosek ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrze n-
nego oraz mieszkalnictwa, organu założycielskiego lub organu nadzorującego starosta wykonujący zadanie z  zakresu 
administracji  rządowej lub dyrektor oddziału regionalnego Agencji Mienia Wojskowego wskazują nieruchomości, które 
mogą być przeznaczone na wyposażenie lub doposażenie państwowej osoby prawnej lub państwowej jednostki organiz a-
cyjnej.  
2. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub dyrektor oddziału regionalnego Agencji Mienia 
Wojskowego przekazują dokumentację nieruchomości niezbędnych dla potrzeb, o  których mowa w  ust. 1, ministrowi 
właściwemu do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, organowi 
założycielskiemu lub organowi nadzorującemu – na ich wniosek, w  terminie 2  miesięcy od dnia złożenia wniosku.  
Art. 53.  1. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz  mies z-
kalnictwa lub organ założycielski w akcie o utworzeniu państwowej osoby prawnej rozstrzyga o wyposażeniu  tej osoby 
w nieruchomości, o których mowa w art. 52, oraz art. 24a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu  nie-
rucho mościami rolny mi Skarbu Państwa . 
2. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa  
lub organ założycielski, wykonując ustalenia zawarte w akcie o utworzeniu państwowej osoby prawnej, przenosi  na pa ń-
stwową osobę p rawną własność nieruchomości lub oddaje tej osobie nieruchomości gruntowe w użytkowanie  wieczyste, 
użytkowanie, użyczenie w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.  
Art. 54. 1. Organ nadzorujący w  akcie o  utworzeniu państwowej jednostki organizacy jnej wyposaża tę jednostkę 
w nieruchomości, o  których mowa w  art. 52. 
2. Starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, wykonując ustalenia zawarte w  akcie o  utworz e-
niu państwowej jednostki organizacyjnej, oddaje tej jednostce nieruchomości  w trwały zarząd w  drodze decyzji.  
Art. 55. W razie gdy państwowe osoby prawne albo państwowe jednostki organizacyjne są tworzone w  wyniku p o-
działu istniejących osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, nie stosuje się przepisów  art. 52, jeżeli wyposażenie 
dotyczy nieruchomości, do których prawa przysługiwały osobom lub jednostkom ulegającym podziałowi.  
Art. 55a.  1. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mies z-
kalnictwa może nieodpłatnie przejąć na rzecz Skarbu Państwa prawa do nieruchomości państwowej osoby prawnej, która 
nie jest spółką, za jej zgodą lub za zgodą organu nadzorującego, i  przekazać je na rzecz innej państwowej osoby prawnej 
lub na potrzeby jednostek, o  których mowa w  art. 60  ust. 1.29) Przepisy art.  51 ust. 2, art.  51a albo art.  58 ust. 1 stosuje się 
odpowiednio.  
1a. Uprawnienia przysługujące Skarbowi Państwa do nieruchomości przejętych na podstawie ust.  1, do czasu ro z-
strzygnięcia o  sposobie ich zagospodarowania, wykonuje minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagos -
podarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. O  sposobie zagospodarowania nieruchomości przejętych na podstawie 
ust. 1, rozstrzyga minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagos podarowania pr zestrzennego oraz mies z-
kalnictwa.  
2.30) Przed przejęciem praw do nieruchomości za zgodą państwowej osoby prawnej minister właściwy do spraw 
budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa występuje o  opinię do organu 
nadzorując ego. 
                                                           
26) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 14 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
27) Zdanie drugie w brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 15 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
28) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt  16 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
29) Zdanie pierwsze w brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 17 lit. a ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
30) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt  17 lit.  b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 24 – Poz. 1899  
 
 3. W przypadku przekazania praw do nieruchomości na rzecz państwowej osoby prawnej, o którym mowa  w ust. 1, 
osoba ta odpowiada solidarnie z państwową osobą prawną, której prawa zostały odjęte, za zobowiązania  powstałe do dnia 
przekazania, do wysokości  wartości tej nieruchomości ustalonej według stanu z chwili przekazania,  a według cen z chwili 
zapłaty. W przypadku niewypłacalności państwowej osoby prawnej, której prawa zostały odjęte,  powstałej wskutek prz e-
kazania praw do nieruchomości, a egzekucja z m ajątku tej państwowej osoby prawnej okaże  się bezskuteczna, Skarb 
Państwa odpowiada na zasadach określonych w art. 40 Kodeksu cywilnego.  
4. Przekazanie może nastąpić na wniosek zainteresowanej państwowej osoby prawnej lub z urzędu.  
Art. 56. Przy tworzeniu lub powoływaniu samorządowych osób prawnych lub samorządowych jednostek organiz a-
cyjnych stosuje się odpowiednio przepisy  art. 51 i art. 53–55, z  tym że na wyposażenie tych osób lub jednostek organ 
wykonawczy  gminy, powiatu lub województwa przeznacza nieruc homości odpowiednio z  gminnego, powiatowego lub 
wojewódzkiego zasobu nieruchomości.  
Art. 57. 1. Prawa do nieruchomości, które pozostały po zlikwidowanej lub sprywatyzowanej państwowej osobie 
prawnej, przechodzą z  mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa odpowied nio z  dniem likwidacji lub z  dniem zakończenia 
prywatyzacji.  
2.31) O sposobie zagospodarowania tych nieruchomości rozstrzyga minister właściwy do spraw budownictwa,  pla-
nowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.  
3. Jeżeli minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszka l-
nictwa lub inny organ upoważniony na mocy odrębnych przepisów nie zagospodarował nieruchomości, o których mowa 
w ust. 1, może przekazać je protokolarnie do zasobu nier uchomości Skarbu Państwa, Agencji Mienia Wojskowego, Krajo -
wego  Ośrodka Wsparcia Rolnictwa albo Krajowego Zasobu Nieruchomości.  
4. W razie likwidacji lub prywatyzacji samorządowej osoby prawnej stosuje się odpowiednio  ust. 1–3, z tym że nie -
ruchomości, któ re nie zostały zagospodarowane, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego włącza protok o-
larnie odpowiednio do gminnego, powiatowego lub wojewódzkiego zasobu nieruchomości.  
5. Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, w  stosunku do których  trwały zarząd wygasł na skutek 
likwidacji jednostki organizacyjnej, z  zastrzeżeniem przepisu  art. 49 ust. 2, organ nadzorujący przekazuje protokolarnie 
do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, a  jeżeli nieruchomości stanowią własność jednostek samorządu te rytorialnego, 
organ nadzorujący włącza je protokolarnie do zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego.  
Art. 58. 1. Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa mogą być wnoszone jako wkład niepieniężny (aport)  
do spółki przez ministra właściwego do spraw aktywów państwowych, w  drodze umowy zawartej w  formie aktu notaria l-
nego.  
2. W przypadku wnoszenia nieruchomości jako wkładu niepieniężnego (aportu) do spółki, stosuje się odpowiednio 
procedurę określoną w  art. 52. 
Art. 58a.32) Na wniosek ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzen -
nego oraz mieszkalnictwa albo wojewody starosta wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej przekazuje ni e-
ruchomość z  zasobu nieruchomości Skarbu Państwa  na cel wskazany we wniosku. W  terminie 14  dni od dnia otrzymania 
wniosku starosta wydaje opinię o  możliwości przekazania nieruchomości na cel wskazany we wniosku.  
Art. 59. 1. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzen nego oraz mieszkalni c-
twa może wyposażyć fundację lub dokonać darowizny nieruchomości z zasobu Skarbu Państwa na rzecz fundacji oraz org a-
nizacji pożytku publicznego prowadzących działalność, o której mowa w art. 68 ust. 1 pkt 2, na jej cele statutowe.  
2.33) W przypadku niewykorzystania nieruchomości na cel, na który została darowana, lub wykorzystywania nie -
ruchomości na inny cel niż cel, na który została darowana, darowizna podlega odwołaniu.  
2a.34) W przypadku, o  którym mowa w  ust. 2, można odstąpić od odwoł ania darowizny, jeżeli strony zmienią warunki  
umowy darowizny, w  tym cel, na który nieruchomość została darowana, z  uwzględnieniem zasad, o  których mowa w  ust. 1.  
3. Czynność prawna dokonana przez fundację albo organizację pożytku publicznego z  naruszeniem  przepisu  ust. 2 
jest nieważna.  
4. W sprawach, o  których mowa w  ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy  art. 51 ust. 2 i 4 oraz art.  52. 
                                                           
31) Ze zmianą wprowadzoną przez art.  1 pkt  18 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
32) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 19 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
33) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 20 lit. a ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
34) Dodany p rzez art.  1 pkt 20 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 25 – Poz. 1899  
 
 5. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa oraz Agencja Mienia Wojskowego mogą, na warunkach określonych w ust. 1,  
wyposaży ć fundację lub dokonać na jej rzecz albo na rzecz organizacji pożytku publicznego darowizny  nieruchomości, 
w stosunku do której wyk onują prawa właścicielskie Skarbu Państwa, po uprzednim uzyskaniu  zgody ministra właści -
wego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa,  a w zakresie nie -
ruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa po  uprzednim uzyskaniu zgody ministra 
właściwego do spraw rozwoju wsi. W przypadku niewykorzystania nie ruchomości  na ten cel darowiznę odwołuje się. 
Przepisy ust. 3 i 4 stosuje się.  
6. Zgoda ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego  oraz mies z-
kalnictwa, o której mowa w ust. 5, jest wyrażana w formie aktu notarial nego.  
Art. 60.  1. Nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa przeznaczonymi  na: 
1) potrzeby Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunału  Konst y-
tucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych , 
Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych,  Najwyższej 
Izby Kontroli, Krajowej Rady Sądownictwa, Krajo wej Rady Radiofonii i Telewizji,  Prokuratury Krajowej, Krajo -
wego Biura Wyborczego, Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni  przeciwko Narodowi Polskiemu 
oraz Państwowej Inspekcji Pracy,  
2) potrzeby Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Rządoweg o Centrum Legislacji, Prokuratorii Generalnej Rzeczyposp o-
litej Polskiej, ministerstw, urzędów centralnych i urzędów wojewódzkich,  
3) potrzeby Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, z wyłączeniem rejonów oraz nieruchomości zajętych  pod 
drogi public zne lub przeznaczonych na realizację inwestycji drogowych  
– gospodaruje minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszka l-
nictwa,  z zastrzeżeniem art. 43 ust. 2.  
1a. Minister właściwy do spraw budownictwa, pl anowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa 
gospodaruje nieruchomościami, w  odniesieniu do których wydał decyzję o  wygaśnięciu trwa łego zarządu zgodnie z  art. 46a 
ust. 1. 
2. W ramach gospodarowania minister właściwy do spraw budownictwa,  planowania i zagospodarowania przestrzen -
nego  oraz mieszkalnictwa:  
1) prowadzi, zgodnie z katastrem nieruchomości, ewidencję nieruchomości przeznaczonych na potrzeby jednostek  
wymienionych w ust. 1;  
2) prowadzi, zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki, politykę planowania w zakresie nabywania albo przejmow a-
nia od starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, wojewody, Agencji Mienia  Wojskowego 
lub Krajo wego  Ośrodka  Wsparcia  Rolnictwa  nieruchomości na potrzeby jednostek organizacyjnych,  wymienionych  
w ust. 1, oraz sprzedaży albo przekazywania do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji  rządowej, 
wojewody, Agencji Mienia Wojskowego lub Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa nieruchomości  zbędnych dla 
potrzeb jednostek o rganiza cyjnych wymienionych w ust. 1;  
3) zapewnia wycenę nieruchomości;  
4) (uchylony)35) 
5) dokonuje czynności faktycznych i prawnych związanych z utrzymaniem nieruchomości nieoddanych w trwały zarząd;  
6) współpracuje z właściwymi organami oraz z innymi organami, które na mocy odrębnych przepisów gospodarują  
nieruchomościami Skarbu Państwa;  
7) sprzedaje, dokonuje zamiany, a także wydzierżawia, wynajmuje, użycza albo przekazuje nieruchomości do sta rosty, 
wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, wojewody, Krajowego Zasobu Nieruchomości, Agencji 
Mienia Wojskowego lub Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, jeżeli stały się zbędne dla jednostek organizacy j-
nych wymienionych w ust. 1;  
7a)36) nabywa nieruchomości oraz wykonuje czynności, o  których mowa w  art. 43  ust. 2  pkt 2;  
8) składa wnioski o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości Skarbu Państwa oraz o wpis w księdze wieczystej;  
                                                           
35) Przez art.  1 pkt 21 lit. a ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
36) Dodany przez art.  1 pkt 21 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 26 – Poz. 1899  
 
 9) podejmuje czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych, w szczególności w sprawach dotyczących  
własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości  przez 
zasiedzenie, dotyczących podziału nieruchomości;  
10) podejmuje czynności w sprawach ze stosunku najmu, dzierżawy lub użyczenia, w odniesieniu do nieruchomości  
nieoddanych w trwały zarząd;  
11) ustanawia nieodpłatnie trwały zarząd w sposób określony w ust. 3 –6; 
12)37) wyraża zgodę jednostkom wymienionym w  ust. 1  pkt 2 i  3 na udostępnienie nieruchomości na okres powyżej 
90 dni, w  szczególności przez oddanie nieruch omości w  najem, dzierżawę albo użyczenie.  
3. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa  
oddaje nieodpłatnie, w drodze decyzji, jednostkom organizacyjnym, o których mowa w ust. 1, w trwały zarząd  nieruch o-
mości, o których mowa w ust. 1.  
4. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa  
może orzec, w drodze decyzji, o przekazaniu trwałego zarządu między jednostkami organizacyjnymi, o których  mowa 
w ust. 1, na ich wniosek. Przepis art. 48 stosuje się odpowiednio.  
5. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub wojewoda oraz Agencja Mienia Wojskowego,  
przekazuje dokumentację nieruchomości należącej do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, niezbędnej  dla potrzeb 
jednostek organizacyjnych wymienionych w ust. 1, ministrowi właściwemu do spraw budownictwa, planowania  i zagos -
podarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, na jego wniosek, w terminie 2 miesięcy od dnia  złożenia w niosku. 
Faktyczne wydanie nieruchomości następuje po wydaniu decyzji na podstawie protokołu zdawczo -odbiorczego.  
6. Jeżeli nieruchomości oddane w trwały zarząd jednostkom organizacyjnym, o których mowa w ust. 1, stały się  im 
zbędne, minister właściwy do sp raw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa,  
po uprzednim wydaniu decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu, rozstrzyga o sposobie zagospodarowania nieruchomości  
lub o przekazaniu jej do zasobu, którym gospodaruje starost a, wykonujący zadanie z zakresu administracji  rządowej, lub 
wojewoda. Nieruchomość może być również przekazana do Agencji Mienia Wojskowego lub Krajowego  Ośrodka  
Wsparcia Rolnictwa. Do czasu protokolarnego przekazania nieruchomości nieruchomość jest administrowana  przez 
dotych czasowego trwałego zarządcę.  
Art. 60a. (uchylony)  
Art. 60b. (uchylony)38) 
Art. 60c.39) Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mies z-
kalnictwa może wystąpić o  przekazanie informacji  o nieruchomościach, które mogą służyć wykonywaniu zadań określ o-
nych w  przepisach niniejszej ustawy, do:  
1) Głównego Geodety Kraju,  
2) starostów wykonujących zadania z  zakresu administracji rządowej,  
3) wojewodów,  
4) jednostek organizacyjnych, na rzecz któ rych został ustanowiony trwały zarząd w  stosunku do nieruchomości Skarbu 
Państwa,  
5) jednostek organizacyjnych, które władają nieruchomościami Skarbu Państwa bez tytułu prawnego  
– a podmioty te przekazują żądane informacje w  zakresie oraz formie określonyc h w wystąpieniu ministra właściwego do 
spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa; w  wystąpieniu minister właś -
ciwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa określa term in przek a-
zania informacji – nie krótszy niż 7  dni od dnia otrzymania wystąpienia.  
Art. 61. 1. Przedstawicielstwom dyplomatycznym lub urzędom konsularnym państw obcych oraz innym przedstaw i-
cielstwom i  instytucjom zrównanym z  nimi w  zakresie przywilejów i  immunitetów na podstawie ustaw, umów między -
narodowych lub powszechnie obowiązujących zwyczajów międzynarodowych nieruchomości Skarbu Państwa mogą być, 
na zasadzie wzajemności, zbywane lub oddawane w  użytkowanie, dzierżawę lub najem.  
                                                           
37) W brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt  21 lit. c ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
38) Przez art.  1 pkt  22 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
39) Dodany przez art.  1 pkt 23 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 27 – Poz. 1899  
 
 2. Umowy z podmiotami, o  których mowa w ust. 1, zawiera minister właściwy do spraw zagranicznych.  Minister 
może udzielić bonifikaty, o której mowa w art. 68 ust. 1 pkt 11.  
3. Jednostka samorządu terytorialnego jest obowiązana wskazać i przenieść własność nieruchomości na  rzecz Skarbu 
Państwa, jeżeli jest ona niezbędna na cele, o których mowa w ust. 1. Umowę przeniesienia nieruchomości  na własność 
Skarbu Państwa zawiera z tą jednostką starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji  rządowej, w porozumieniu 
z ministrem właści wym do spraw zagranicznych.  
3a. Minister właściwy do spraw zagranicznych wykonuje uprawnienia przysługujące Skarbowi Państwa  w odniesi e-
niu do nieruchomości znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że z odrębnych  przepisów lub 
czynn ości prawnych wynika właściwość innego organu, jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa lub państwowej osoby 
prawnej.  
3b.40) Minister właściwy do spraw zagranicznych może ustanowić nieodpłatnie, w  drodze decyzji, trwały zarząd ni e-
ruchomości stanowiących włas ność Skarbu Państwa, znajdujących się poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 
w stosunku do których wykonuje uprawnienia, o  których mowa w  ust. 3a. Przepisy rozdziału 5  niniejszego działu stosuje 
się odpowiednio.  
3c.40) Do zbywania nieruchomości, o  których mowa w  ust. 3a, nie stosuje się przepisów rozdziału 4  niniejszego działu.  
4. W sprawach nieuregulowanych w ust. 1 –3 stosuje się odpowiednio przepisy art. 60 u st. 6.  
Rozdział 7  
Ustalanie sposobu i  terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowych  
Art. 62. 1. W  umowie o  oddanie nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste ustala się sposób i  termin jej 
zagospodarowania, w  tym termin zabudowy, zgodnie z  celem,  na który nieruchomość gruntowa została oddana w  użyt-
kowanie wieczyste.  
2. Jeżeli sposób zagospodarowania nieruchomości gruntowej polega na jej zabudowie, ustala się termin rozpoczęcia 
lub termin zakończenia zabudowy.  
3. Za rozpoczęcie zabudowy uważa się w ybudowanie fundamentów, a  za zakończenie zabudowy wybudowanie budynku  
w stanie surowym zamkniętym.  
4. Termin, o  którym mowa w  ust. 1, może być przedłużony na wniosek użytkownika wieczystego, jeżeli nie mógł 
być dotrzymany z  przyczyn niezależnych od użytkow nika.  
Art. 63. 1. W  razie niedotrzymania terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowej, o  których mowa w  art. 62, 
właściwy organ może wyznaczyć termin dodatkowy.  
2. W przypadku niedotrzymania terminów, o  których mowa w  ust. 1 oraz w art. 62, mogą być u stalone dodatkowe 
opłaty roczne obciążające użytkownika wieczystego, niezależnie od opłat z  tytułu użytkowania wieczystego, ustalonych 
stosownie do przepisów rozdziału 8  działu II.  
3. Wysokość dodatkowej opłaty rocznej, o  której mowa w  ust. 2, wynosi 10% w artości nieruchomości gruntowej 
określonej na dzień ustalenia opłaty za pierwszy rok, po bezskutecznym upływie terminu jej zagospodarowania, ustalo -
nego w  umowie lub decyzji. Za każdy następny rok opłata podlega zwiększeniu o  dalsze 10% tej wartości.  
3a.41) W przypadku dokonania aktualizacji opłaty rocznej w  okresie 3  lat przed upływem terminu zagospodarowania 
nieruchomości gruntowej podstawą ustalenia dodatkowej opłaty rocznej, o  której mowa w  ust. 2, jest wartość nieruch o-
mości gruntowej określona dla celów  tej aktualizacji.  
4. Opłaty, o  których mowa w  ust. 2, ustala właściwy organ w  drodze decyzji.  
Art. 64. 1. Obowiązek ponoszenia dodatkowych opłat rocznych powstaje z  dniem 1  stycznia roku następującego po 
bezskutecznym upływie terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowej ustalonych w  umowie lub decyzji.  
2. Opłaty za dany rok wnosi się w  terminie do dnia 31  marca każdego roku.  
                                                           
40) Dodany przez art.  1 pkt 24 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
41) Dodany przez art.  1 pkt  25 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 28 – Poz. 1899  
 
 Art. 65. 1. Nie pobiera się dodatkowych opłat rocznych w  razie:  
1) niewybudowania urządzeń infrastruktury technicznej na obsz arze, na którym nieruchomość gruntowa jest położona, 
jeżeli do wybudowania tych urządzeń był zobowiązany właściwy organ, a  ich brak uniemożliwiałby korzystanie 
z obiektów, do których wybudowania został zobowiązany użytkownik wieczysty na podstawie umowy lu b decyzji;  
2) złożenia do właściwego organu wniosku o  rozwiązanie umowy o  oddanie nieruchomości gruntowej w  użytkowanie 
wieczyste.  
2. W przypadku, o  którym mowa w  ust. 1 pkt 2, stosuje się przepisy  art. 33 ust. 3 i 3a. 
Art. 66. Przepisy niniejszego rozdzia łu stosuje się odpowiednio do trwałego zarządu.  
Rozdział 8  
Ceny, opłaty i  rozliczenia za nieruchomości  
Art. 67. 1. Cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości.  
1a. Cena lokalu, oznaczonego jako przedmiot odrębnej własności, obejmuje lokal wraz z pomieszczeniami przy -
należnymi, w  rozumieniu ustawy o  własności lokali oraz udział w  nieruchomości wspólnej.  
2. Przy sprzedaży nieruchomości w  drodze przetargu stosuje się następujące zasady ustalania cen:  
1) cenę wywoławczą w  pierwszym przetargu ustala się w  wysokości nie niższej niż wartość nieruchomości;  
2) cenę wywoławczą w  drugim przetargu można ustalić w  wysokości niższej niż wartość nieruchomości, jednak nie 
niższej niż 50% tej wartości;  
3) cenę nieruchomości, którą jest obowiązany zapłacić jej nab ywca, ustala się w  wysokości ceny uzyskanej w  wyniku 
przetargu;  
4) jeżeli drugi przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, cenę nieruchomości ustala się w  rokowaniach z  nabywcą 
w wysokości nie niższej niż 40% jej wartości.  
3. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej, o  której mowa w  art. 37 ust. 2 i 3, cenę nieruchomości 
ustala się w  wysokości nie niższej niż jej wartość, z  zastrzeżeniem  ust. 3a. 
3a. Jeżeli nieruchomość jest sprzedawana w  drodze bezprzetargowej w  celu realizacji roszczeń przys ługujących na 
mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów, cenę nieruchomości ustala się w  wysokości równej jej wartości.  
4. Przepisów ust.  2–3a nie stosuje się przy zbyciu nieruchomości na rzecz podmiotów, o  których mowa w  art. 61 ust. 1. 
Art. 68. 1. W łaściwy organ może udzielić bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z  art. 67 ust. 3, na podstawie odp o-
wiednio zarządzenia wojewody albo uchwały rady lub sejmiku, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana:  
1) na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruk tury technicznej oraz innych celów publicznych;  
2) osobom fizycznym i  osobom prawnym, które prowadzą działalność charytatywną, opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, 
oświatową, naukową, badawczo -rozwojową, wychowawczą, sportową lub turystyczną, na cele niezwi ązane z  dzia-
łalnością zarobkową, a  także organizacjom pożytku publicznego na cel prowadzonej działalności pożytku pub -
licznego;  
3) stowarzyszeniom ogrodowym w  rozumieniu ustawy z  dnia 13  grudnia 2013  r. o rodzinnych ogrodach działkowych 
z przeznaczeniem na  rodzinne ogrody działkowe;  
4) poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeżeli nieruchomość została od niego przejęta przed dniem 
5 grudnia 1990  r.; 
5) na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego;  
6) kościołom i  związkom wyznaniowym, mającym uregulowane stosunki z  państwem, na cele działalności sakralnej;  
7) jako lokal mieszkalny;  
8)42) w wyniku uwzględnienia roszczeń, o  których mowa w  art. 209a ust. 1, 3 i  5; 
9) spółdzielniom mieszkaniowym w  związku z  ustanowienie m odrębnej własności lokali lub z  przeniesieniem własności  
lokali lub domów jednorodzinnych;  
                                                           
42) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 26 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 29 – Poz. 1899  
 
 10) osobie, o  której mowa w  art. 37 ust. 2 pkt 6, z zastrzeżeniem, że nieruchomość przyległa jest przeznaczona lub w y-
korzystywana na cele mieszkaniowe;  
11) podmiot om, o  których mowa w  art. 61 ust. 1; 
12) na cele realizacji przedsięwzięć rewitalizacyjnych, o  których mowa w  art. 15  ust. 1 pkt 5  lit. a ustawy z  dnia 9 paź-
dziernika 2015  r. o rewitalizacji (Dz.  U. z 2021 r. poz. 485). 
1a. W przypadku, o  którym mowa w  ust. 1 pkt 7, bonifikata obejmuje cenę lokalu, w  tym cenę udziału w  prawie włas -
ności  gruntu lub, w  przypadku gdy udział obejmuje prawo użytkowania wieczystego, pierwszą opłatę z  tego tytułu. Boni -
fikata udzielana od ceny lokalu obejmuje wszystkie jej składn iki w  jednakowej wysokości.  
1b. W zarządzeniu wojewody albo uchwale rady lub sejmiku, o  których mowa w  ust. 1, określa się w  szczególności 
warunki udzielania bonifikat i  wysokość stawek procentowych.  Zarządzenie wojewody albo uchwała rady lub sejmiku 
stanowi akt  prawa miejscowego lub może dotyczyć indywidualnych nieruchomości.  
2. Jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udziel e-
nie bonifikaty, przed upływem 10  lat, a  w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5  lat, 
licząc od dnia nabycia, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot nast ę-
puje na żądanie właściwego organu.  
2a. Przepisu ust.  2 nie stosuje się w  przypadku:  
1) zbycia na rzecz osoby bliskiej, z  zastrzeżeniem  ust. 2b; 
2) zbycia pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego;  
3) zbycia pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego i  Skarbem Państwa;  
4) zamiany lokalu mieszkalnego na:  
a) inny lokal mieszkalny będący przedmiotem prawa własności lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu  
mieszkalnego, albo  
b) nieruchomość przeznaczoną lub wykorzystywaną na cele mieszkaniowe będącą przedmiotem prawa  własności 
lub prawa użytkowania wieczystego;  
5) sprzedaży lokalu mieszkalnego, jeśli środki uzyskane z  jego sprzedaży wykorzystane zostały w  ciągu 12  miesięcy na 
nabycie:  
a) innego lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem prawa własności lub przedmiotem spółdzielczego  własnoś -
ciowego prawa do lokalu mieszkalnego, albo  
b) nieruchomości przeznaczonej lub wykorzystywanej na cele mieszkaniowe będącej przedmiotem prawa własności  
lub prawa użytkowania wieczystego.  
2b. Przepis  ust. 2 stosuje się odpowiednio do osoby bliskiej, która zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne ce le 
niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10  lat, a  w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal 
mieszkalny przed upływem 5  lat, licząc od dnia pierwotnego nabycia.  
2c. Właściwy organ może odstąpić od żądania zwrotu udzielonej bonifikaty, w  innych przypadkach niż określone 
w ust. 2a, za zgodą odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku.  
2d. Jeżeli w  przypadkach, o  których mowa w  ust. 2a pkt 4  lub 5, na nabycie albo zamianę nieruchomości albo  lokalu 
mieszkalnego nie zostały wykorzysta ne wszystkie uzyskane środki, obowiązek zwrotu, o  którym mowa  w ust. 2, dotyczy 
kwoty odpowiadającej części bonifikaty niewykorzystanej na nabycie lub zamianę, po jej waloryzacji.  
3. Ustaloną, zgodnie z  art. 67, cenę nieruchomości lub jej części wpisanej d o rejestru zabytków obniża się o  50%. 
Właściwy organ może, za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, podwyższyć lub obniżyć tę bonifikatę.  
3a. Zgoda, o  której mowa w  ust. 2c i 3, może dotyczyć więcej niż jednej nieruchomości.  
4. W razie zbiegu p raw do bonifikat z  tytułów, o  których mowa w  ust. 1 oraz ust.  3, stosuje się jedną bonifikatę 
korzystniejszą dla nabywcy.  
Art. 68a. 1. Właściwy organ może udzielić za zgodą, odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od 
ceny ustalonej zgodnie z  art. 67 ust. 3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana partnerowi prywatnemu lub spółce, o  której 
mowa w  art. 14 ust. 1 albo 1a ustawy z  dnia 19  grudnia 2008  r. o partnerstwie publiczno -prywatnym, jeżeli sprzedaż st a-
nowi wniesienie wkładu własnego podmiotu  publicznego.  
2. Sprzedaż nieruchomości na zasadach określonych w  ust. 1 następuje z  zastrzeżeniem prawa odkupu. Wykonanie 
prawa odkupu następuje najpóźniej w  terminie 6  miesięcy od zakończenia czasu trwania umowy o  partnerstwie publiczno -
-prywatnym.  
  
Dziennik  Ustaw  – 30 – Poz. 1899  
 
 3. Z chwilą wykonania prawa odkupu partner prywatny lub spółka, o  której mowa w  art. 14 ust. 1 albo 1a ustawy 
z dnia 19  grudnia 2008  r. o partnerstwie publiczno -prywatnym, jest obowiązany przenieść na rzecz podmiotu publicznego 
własność nieruchomości za zwrot em ceny ustalonej zgodnie z  ust. 1 i po uwzględnieniu jej waloryzacji.  
4. Do prawa odkupu, o  którym mowa w  ust. 2, nie stosuje się przepisów  art. 593 § 1 oraz art.  594 ustawy z  dnia 
23 kwietnia 1964  r. – Kodeks cywilny.  
Art. 69. Na poczet ceny nieruchomośc i gruntowej sprzedawanej jej użytkownikowi wieczystemu zalicza się kwotę 
równą wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, określoną według stanu na dzień sprzedaży.  
Art. 70. 1. Cena nieruchomości sprzedawanej w  drodze przetargu podlega zapła cie nie później niż do dnia zawarcia 
umowy przenoszącej własność.  
2. Cena nieruchomości sprzedawanej w  drodze bezprzetargowej lub w  drodze rokowań, o  których mowa w  art. 37 
ust. 2 i 3 oraz w art. 39 ust. 2, może zostać rozłożona na raty, na czas nie dłuższy niż 10  lat. Wierzytelność Skarbu Pa ń-
stwa lub jednostki samorządu terytorialnego w  stosunku do nabywcy z  tego tytułu podlega zabezpieczeniu, w  szczegól -
ności przez ustanowienie hipoteki. Pierwsza rata podlega zapłacie nie później niż do dnia zawarcia umowy przenoszącej 
własność nieruchomości, a  następne raty wraz z  oprocentowaniem podlegają zapłacie w  terminach ustalonych przez strony  
w umowie.  
3. Rozłoż ona na raty niespłacona część ceny podlega oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej 
stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.  
4. Wojewoda w  stosunku do nieruchomości stanowiących przedmiot własności Skarbu Państwa, a  rada lub sejmik 
w stosunku do nieruchomości stanowiących odpowiednio przedmiot własności gminy, powiatu lub województwa, mogą 
wyrazić zgodę na zastosowanie, innej niż określona w  ust. 3, stopy procentowej.  
Art. 71. 1. Za oddanie nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste pobiera się pierwszą opłatę i  opłaty roczne.  
2. Pierwsza opłata za oddanie nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste w  drodze przetargu podlega zapł a-
cie jednorazowo, nie później niż do dnia zawarcia umowy o  oddanie tej nieruchomo ści w  użytkowanie wieczyste.  
3. Pierwszą opłatę za oddanie nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste w  drodze bezprzetargowej można 
rozłożyć na oprocentowane raty. W  sprawach tych stosuje się odpowiednio przepis  art. 70 ust. 2–4. 
4. Opłaty roczne wno si się przez cały okres użytkowania wieczystego, w  terminie do dnia 31  marca każdego roku, 
z góry za dany rok. Opłaty rocznej nie pobiera się za rok, w  którym zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego. 
Właściwy organ, na wniosek użytkownika wieczys tego złożony nie później niż 14  dni przed upływem terminu płatności, 
może ustalić inny termin zapłaty, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego.  
5. Pierwszej opłaty nie pobiera się w przypadku:  
1) zamiany, o której mowa w art. 14 ust. 4 i art. 15 ust. 2; 
2) zawarcia kolejnej umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, o której mowa w art. 37 ust. 3a pkt 2,  jeżeli od 
wygaśnięcia użytkowania wieczystego nie upłynęły 3 lata.  
6. W razie wygaśnięcia użytkowania wieczystego opłata roczna z  tytułu użytkowania wieczystego za rok, w  którym 
prawo wygasło, podlega zmniejszeniu proporcjonalnie do czasu trwania użytkowania wieczystego w  tym roku.  
7. W przypadku gdy nastąpiła zmiana użytkownika wieczystego w wyniku przeniesienia prawa użytkowania  wiecz ystego, 
opłatę roczną pobiera się w całości od osoby będącej użytkownikiem wieczystym nieruchomości  w dniu 1 stycznia roku, 
za który obowiązuje opłata.  
Art. 72. 1. Opłaty z  tytułu użytkowania wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomoś ci 
gruntowej określonej zgodnie z  art. 67. 
2. Stawka procentowa pierwszej opłaty z  tytułu użytkowania wieczystego wynosi od 15% do 25% ceny nierucho -
mości gruntowej.  
3. Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z  tytułu użytkowania wieczystego jest uzal eżniona od określo -
nego w  umowie celu, na jaki nieruchomość gruntowa została oddana, i  wynosi:  
1) za nieruchomości gruntowe oddane na cele obronności i  bezpieczeństwa państwa, w  tym ochrony przeciwpożarowej – 
0,3% ceny;  
2) za nieruchomości gruntowe pod bud owę obiektów sakralnych wraz z  budynkami towarzyszącymi, plebanii w  para-
fiach diecezjalnych i  zakonnych, archiwów i  muzeów diecezjalnych, seminariów duchownych, domów zakonnych 
oraz siedzib naczelnych władz kościołów i  związków wyznaniowych – 0,3% ceny;  
  
Dziennik  Ustaw  – 31 – Poz. 1899  
 
 3) za nieruchomości gruntowe na działalność charytatywną oraz na niezarobkową działalność: opiekuńczą, kulturalną, 
leczniczą, oświatową, wychowawczą, naukową lub badawczo -rozwojową – 0,3% ceny;  
3a) za nieruchomości gruntowe oddane na cele rolne – 1% ceny;  
3b) za nieruchomości gruntowe, na których położone są garaże lub stanowiska postojowe niewykorzystywane do prow a-
dzenia działalności gospodarczej albo nieruchomości przeznaczone na te cele – 1% ceny;  
4) za nieruchomości gruntowe oddane na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej i  innych 
celów publicznych oraz działalność sportową – 1% ceny;  
4a) za nieruchomości gruntowe na działalność turystyczną – 2% ceny;  
5) za pozostałe nieruchomości gruntowe – 3% ceny.  
Art. 73. 1. Jeżeli nieruchomość gruntowa została oddana w użytkowanie wieczyste na więcej niż jeden cel, stawkę 
procentową opłaty rocznej przyjmuje się dla celu podstawowego, na który nieruchomość została oddana w użytkowanie 
wieczyste.  
2. Jeżeli po oddaniu nieruchomości gru ntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwa ła zmiana sposobu korzystania 
z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego, z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczys -
tego występuje właściwy organ albo użytkownik wieczysty.  
2a. Przepisy us t. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do udziału w  prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gru n-
towej, w  przypadku:  
1) ustanowienia odrębnej własności lokalu, którego przeznaczenie jest inne, niż cel podstawowy, użytkowania wieczys -
tego, lub 
2) zmiany sposo bu korzystania z  lokalu.  
2b. Z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej użytkownik wieczysty może w y-
stąpić również w przypadku, gdy proponowana zmiana jest zgodna:  
1) z przeznaczeniem nieruchomości ustalonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzenn e-
go lub  
2) z decyzją o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, lub  
3) ze zgłoszeniem budowy lub przebudowy, wobec którego organ administracji architektoniczno -budowlanej nie wniósł 
sprzeciwu, lub  
4) z uchwałą o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej podjętą na podstawie ustawy  
z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i r ealizacji inwestycji mieszkanio wych oraz inwestycji tow arzy-
szących  (Dz. U. z 2021 r.  poz. 1538 ), lub  
5) z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.  
2c. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 2b, w związku ze zmianą celu użytkowania wieczystego ulegnie obn i-
żeniu wysokość stawki procentowej opłaty rocznej, strony mogą usta lić jednorazową opłatę na rzecz właściciela nie -
ruchomości nie wyższą niż dwukrotność dotychczasowej opłaty r ocznej z tytułu użytkowania wie czystego.  
2d. Właściwy organ przedstawia w formie pisemnego oświadczenia propozycję zmiany celu użytkowania wieczys -
tego oraz wyznacza termin na zajęcie pisemnego stanowiska przez użytkownika wieczystego, nie krótszy niż 2 miesiące 
od dnia otrzymania propozycji. Jeżeli użytkownik wieczysty nie zgadza się z proponowaną zmianą celu użytkowania wiecz ystego  
lub nie przedst awił stanowiska, właściwy organ może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu 
na położenie nieruchomości.  
2e. W przypadku złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku, o kt órym mowa w ust. 2 lub 2b, właś ciwy organ 
przedstawia pisemne s tanowisko w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli organ nie zgadza się na zmianę  
celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, użytkownik wieczysty może wnieść powództwo do sądu 
powszechnego właściwego ze względu na położeni e nieruchomości.  
2f. Stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się stosownie do celu ustalonego na podstawie zgodnego oświa d-
czenia stron albo orzeczenia sądu. Nowa stawka opłaty obowiązuje od dnia 1 styczni a roku następującego po roku, 
w którym została u stalona.  
2g. Przepisy ust. 2b i 2d –2f stosuje się również, w przypadku gdy cel użytkowania wieczystego nie został dotychczas 
ustalony.  
  
Dziennik  Ustaw  – 32 – Poz. 1899  
 
 3. Właściwy organ może udzielić bonifikaty od pierwszej opłaty i  opłat rocznych, na podstawie odpowiednio zarz ą-
dzenia wojewody albo uchwały rady lub sejmiku. W  zarządzeniu wojewody albo uchwale rady lub sejmiku określa się 
w szczególności warunki udzielania bonifikat i  wysokość stawek procentowych. Bonifikaty te można stosować również 
do nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie wieczyste przed dniem 1  stycznia 1998  r. 
4. Ustalone, zgodnie z  art. 72 ust. 2 i 3 pkt 5, opłaty z  tytułu użytkowania wieczystego obniża się o  50%, jeżeli nie -
ruchomość gruntowa została wpisana do rejestru zabytków. Właściwy organ może, za zg odą odpowiednio wojewody albo 
rady lub sejmiku, podwyższyć lub obniżyć tę bonifikatę.  
5. Wysokość pierwszej opłaty i  opłat rocznych oraz udzielanych bonifikat i  sposób zapłaty tych opłat ustala się 
w umowie.  
6. Właściwy organ wypowiada udzieloną bonifikatę , jeżeli osoba, której oddano nieruchomość w  użytkowanie wi e-
czyste, przed upływem 10  lat, licząc od dnia ustanowienia tego prawa, dokonała jego zbycia lub wykorzystała nieruch o-
mość na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty. Przy wypowiedzen iu stosuje się odpowiednio  art. 78–81. 
7. Przepisu ust.  6 nie stosuje się w  przypadku zbycia:  
1) na rzecz osoby bliskiej;  
2) pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego;  
3) pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego i  Skarbem Państwa.  
Art. 74. 1. Osobom fizycznym, których dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie prz e-
kracza  50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, za który opłata ma być  
wnoszona, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej  Pol-
skiej „Monitor Polski”, na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach  z Fun -
duszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 20 21 r. poz. 291, 353, 794 i 1621 ), właściwy organ udziela na ich wniosek 
50% bonifikaty  od opłaty rocznej, jeżeli nieruchomość jest przeznaczona na cele mieszkaniowe lub wykorzystywana na te 
cele. 
1a. Dochód miesięczny, o którym mowa w ust. 1, jest obliczany jako średnia miesięczna z dochod u, o którym  mowa 
w przepisach o dodatkach mieszkaniowych, uzyskanego w roku poprzedzającym rok, za który opłata roczna jest wnoszona.  
Ciężar dowodu, że istnieją przesłanki udzielenia bonifikaty od tej opłaty, spoczywa na  użytkowniku wieczystym.   
1b. Przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez użytkownika wieczystego  samodzie l-
nie lub wspólnie z małżonkiem lub innymi osobami stale z nim zamieszkującymi i gospodarującymi na  nieruchomości 
oddanej w użytkowanie wieczyste.  
2. Osoby, o  których mowa w  ust. 1, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali, korzystają z  bonifikaty 
w formie ulgi w  opłatach z  tytułu udziału w  kosztach eksploatacji budynków. Wysokość ulgi powinna odpowiadać wys o-
kości bonifikaty od opłaty rocznej z  tytułu użytkow ania wieczystego nieruchomości gruntowej, udzielonej spółdzielni 
mieszkaniowej, proporcjonalnie do powierzchni lokali zajmowanych przez osoby uprawnione do bonifikaty.  
Art. 75. W razie zbiegu praw do bonifikat z  tytułów, o  których mowa w  art. 73 ust. 3 i ust. 4 oraz art.  74 ust. 1, sto-
suje się jedną bonifikatę korzystniejszą dla użytkownika wieczystego.  
Art. 76. 1. Stawka procentowa opłaty rocznej za nieruchomości gruntowe, o  których mowa w  art. 72 ust. 3 pkt 5, 
może być podwyższona zarządzeniem wojewody w  stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa 
lub uchwałą odpowiedniej rady lub sejmiku w  stosunku do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu 
terytorialnego. Podwyższenie stawki procentowej może nastąpić tylko przed oddanie m nieruchomości gruntowej w  użyt-
kowanie wieczyste.  
2. Opłat rocznych nie pobiera się od użytkowników wieczystych, którzy na podstawie przepisów ustawy z  dnia 
14 lipca 1961  r. o gospodarce terenami w  miastach i  osiedlach (Dz.  U. z  1969  r. poz.  159, z  1972  r. poz.  193 oraz 
z 1974  r. poz. 84)43) wnieśli jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego. Użytkownicy wieczyści, 
którzy wnieśli opłaty roczne za okres krótszy niż czas trwania prawa użytkowania wieczystego, wnoszą opłaty roczne po 
upływ ie tego okresu.  
Art. 77. 1. Wysokość opłaty rocznej z  tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, z  zastrzeżeniem  
ust. 2 i 2a, podlega aktualizacji nie częściej niż raz na 3  lata, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktual i-
zowaną  opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości okreś -
lonej  na dzień aktualizacji opłaty.  
                                                           
43) Ustawa utraciła moc z  dniem 1  sierpnia 1985  r. na podstawie art.  100 pkt 5 ustawy z  dnia 29  kwietnia 1985  r. o gospodarce grunt a-
mi i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.  U. poz.  99), która wes zła w życie z dniem 1 sierpnia 1985 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 33 – Poz. 1899  
 
 2. Jeżeli wartość nieruchomości gruntowej na dzień aktualizacji opłaty rocznej byłaby niższa niż ustalona w  drodze 
przetargu cena tej nieruchomości w  dniu oddania jej w  użytkowanie wieczyste, aktualizacji nie dokonuje się. W  przypadku  
nieruchomości oddanych w  użytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe przepis stosuje się w  okresie 5  lat, licząc od 
dnia zawarcia umowy o  oddanie nieruchomości w  użytkowanie wieczyste.  
2a. W przypadku gdy zaktualizowana wysokość opłaty rocznej przewyższa co najmniej dwukrotnie wysokość 
dotychczasowej opłaty rocznej, użytkownik wieczysty wnosi opłatę roczną w  wysokości odpowiadającej dwukrotności 
dotychczasowej opłaty rocznej. Pozostałą kwotę ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty (nadwyżka) rozkłada się na 
dwie równe części, które powiększają opłatę roczną w  następnych dwóch latach. Opłata roczna w  trzecim roku od aktualizacji  
jest r ówna kwocie wynikającej z  tej aktualizacji.  
3. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z  urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości gru n-
towej, na podstawie wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.  
4. W przypadku aktualizacji opłaty rocznej na poczet różnicy między opłatą zaktualizowaną a opłatą  dotychczasową 
zalicza się wartość niezaliczonych nakładów poniesionych przez użytkownika wieczystego na  budowę poszczególnych 
urządzeń infrastruktury technicznej,  o których mowa w art. 143 ust. 2, wybudowanych  z udziałem środków, o których 
mowa w art. 143 ust. 1.  
5. (uchylony)  
6. Zasadę, o której mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio do nakładów koniecznych wpływających na  cechy tec h-
niczno -użytkowe gruntu, poniesi onych przez użytkownika wieczystego, o ile w ich następstwie wzrosła  wartość nie -
ruchomości gruntowej.  
Art. 78.  1. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotyc h-
czasowej  opłaty w terminie do dnia 31 grud nia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę  przyjęcia  
nowej wysokości opłaty rocznej. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości  opłaty rocznej 
i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedz enia. Do wypowiedzenia  dołącza się info r-
mację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu, w którym można zapoznać  się z operatem 
szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjn ego. 
2. Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego  
kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej „kolegium”,  wnio -
sek o  ustalenie, że aktualizacja o płaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.  Wniosek 
składa się za pośrednictwem właściwego organu.  
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się przeciwko właścicielowi nieruchomości. Ciężar dowodu, że  istnieją 
przesłanki ak tualizacji opłaty rocznej, spoczywa na właściwym organie.   
4. Złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 2, nie zwalnia z obowiązku wnoszenia opłat rocznych w dotychczasowej  
wysokości. W przypadku niezłożenia wniosku obowiązuje nowa wysokość opłaty rocznej zaoferowana  w wypowiedz e-
niu. Przepis art. 79 ust. 5 stosuje się odpowiednio.  
Art. 79. 1. Wniosek do kolegium składa się w formie pisemnej w dwóch egzemplarzach.  
2. W przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 89 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego  kole-
gium wyznacza niezwłocznie termin rozprawy.  
3. Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w  drodze ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, kol e-
gium wydaje orzeczenie o  oddaleniu wniosku lub o  ustaleniu nowej wysokości opłaty.  Od orzeczenia kolegium odwołanie 
nie przysługuje.  
4. W przypadku oddalenia wniosku obowiązuje wysokość opłaty zaoferowana zgodnie z  art. 78 ust. 1. Przepis  ust. 5 
stosuje się odpowiednio.  
5. Ustalona na skutek prawomocnego orzeczenia kolegium lub w wyniku  zawarcia ugody nowa wysokość  opłaty 
rocznej obowiązuje, począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wypowiedziano wysokość dotyc h-
czasowej  opłaty.  
6. Kolegium przyznaje w orzeczeniu, na wniosek właściwego organu, zwrot kosztów postępo wania od  użytkownika 
wieczystego, jeżeli oddaliło w orzeczeniu wniosek, o którym mowa w ust. 1. Jeżeli kolegium  w orzeczeniu uznało wni o-
sek za zasadny, przyznaje, na wniosek użytkownika wieczystego, zwrot kosztów od  właściwego organu.  
7. Do postępowania pr zed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego 
o wyłączeniu pracownika oraz organu, o  załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i  postępowaniu, z  wy-
jątkiem przepisów dotyczących odwołań i  zażaleń. Do postę powania, o  którym mowa wyżej, stosuje się również przepisy 
o opłatach i  kosztach.  
  
Dziennik  Ustaw  – 34 – Poz. 1899  
 
 8. Przepisy ust.  4 i 5 stosuje się odpowiednio, jeżeli sprawę rozstrzygnięto prawomocnym wyrokiem sądu lub zawarto 
ugodę sądową, w  następstwie wniesienia sprzeciwu.  
9. Orzecz enie lub ugoda, której kolegium nadało klauzulę wykonalności, podlegają wykonaniu w  drodze egzekucji 
sądowej.  
Art. 80. 1. Od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w  terminie 
14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. W niesienie sprzeciwu jest równoznaczne z  żądaniem przekazania sprawy do sądu 
powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości.  
2. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o  którym mowa w  art. 78 
ust. 2, zastępuje pozew.  
3. W razie wniesienia sprzeciwu w  terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części 
orzeczenia.  
4. Jeżeli sprzeciw dotyczy wyłącznie kosztów postępowania, przepisu ust.  3 nie stosuje się, a  właściwy sąd rozstrzyga  
o kosztach postępowania postanowieniem na posiedzeniu niejawnym.  
Art. 81. 1. Użytkownik wieczysty może żądać dokonania aktualizacji opłaty rocznej, jeżeli wartość nieruchomości  
uległa zmianie, a właściwy organ nie podjął aktualizacji. Doręczenie  żądania powinno nastąpić w formie pisemnej  w ter-
minie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego aktualizację opłaty rocznej. W przypadku odmowy aktualizacji  opłaty 
rocznej użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania odmowy, skierować  sprawę do kolegium. 
W przypadku nierozpatrzenia żądania w terminie 30 dni użytkownik wieczysty może,  w terminie 90 dni od dnia doręcz e-
nia żądania, skierować sprawę do kolegium. Przepisy art. 77 –80 stosuje się odpowiednio.  
2. Ciężar dowodu, że istnieją przesła nki do aktualizacji opłaty, spoczywa na użytkowniku wieczystym.  
3. W przypadku oddalenia wniosku przez kolegium obowiązuje opłata dotychczasowa.  
4. Nowa wysokość opłaty rocznej, ustalona w wyniku uwzględnienia żądania, o którym mowa w ust. 1, albo  w wy-
niku prawomocnego orzeczenia kolegium lub zawarcia ugody, obowiązuje, począwszy od dnia 1 stycznia  roku następuj ą-
cego po roku, w którym użytkownik wieczysty zażądał jej aktualizacji.  
5. Przepisy ust.  3 i 4 stosuje się odpowiednio, jeżeli sprawę rozstrzygnięto prawomocnym wyrokiem sądu lub zawarto  
ugodę sądową, w  następstwie wniesienia sprzeciwu.  
Art. 82. 1. Za nieruchomość oddaną w  trwały zarząd pobiera się opłaty roczne.  
2. Opłaty roczne uiszcza się przez cały okres trwałego zarządu, w  terminie do dnia 31  marc a każdego roku, z  góry za 
dany rok. W  pierwszym roku po ustanowieniu trwałego zarządu opłatę roczną uiszcza się najpóźniej po upływie 30  dni od 
dnia, w  którym decyzja o  oddaniu nieruchomości w  trwały zarząd stała się ostateczna. Opłatę tę ustala się propor cjonalnie 
w stosunku do pozostałego do wykorzystania w  danym roku okresu trwałego zarządu.  
3. Właściwy organ może, na wniosek jednostki organizacyjnej złożony nie później niż 14  dni przed upływem term i-
nu uiszczenia opłaty rocznej, ustalić inny termin uiszczenia tej opłaty, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego.  
Art. 83. 1. Opłaty z  tytułu trwałego zarządu ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości ustalonej 
zgodnie z  art. 67 ust. 3. 
2. Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu trwałego zarządu jest uzależniona od celu, na jaki nie -
ruchomość została oddana, i  wynosi:  
1) za nieruchomości oddane na cele obronności i  bezpieczeństwa państwa, w  tym ochrony przeciwpożarowej – 0,1% ceny;  
2) za nieruchomości oddane na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej i innych celów  
publicznych, działalność charytatywną, opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową, naukową, badawczo -rozwojową,  
wychowawczą, sportową lub turystyczną, a także na siedziby orga nów władzy i administracji publicznej  niewymi e-
nionych w art. 60 ust. 1 – 0,3% ceny;  
3) za pozostałe nieruchomości – 1% ceny.  
3. Nie pobiera się opłat rocznych za nieruchomości oddane w  trwały zarząd pod drogi publiczne, parki, zieleńce, 
ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne oraz rezerwaty przyrody.  
  
Dziennik  Ustaw  – 35 – Poz. 1899  
 
 Art. 84. 1. Jeżeli nieruchomość oddana w  trwały zarząd jest wykorzystywana na więcej niż jeden cel, stawkę proce n-
tową opłaty rocznej przyjmuje się dla tego celu, który w  decyzji o  oddaniu w  trwały zarząd został o kreślony jako podst a-
wowy.  
2. Jeżeli po oddaniu nieruchomości w  trwały zarząd nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z  nieruchomości, 
stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do zmienionego sposobu korzystania. Zmiany stawki procent o-
wej opł aty rocznej dokonuje się w  drodze decyzji właściwego organu.  
3. Właściwy organ może udzielić, za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od opłat roc z-
nych ustalonych zgodnie z  przepisem art.  83 ust. 2, jeżeli nieruchomość jest oddana:  
1) na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych;  
2) jednostkom organizacyjnym, które prowadzą działalność charytatywną, opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową , 
naukową, badawczo -rozwojową, wyc howawczą, sportową lub turystyczną, na cele niezwiązane z  działalnością z a-
robkową;  
3) na siedziby organów administracji publicznej i  sądów niewymienionych w  art. 60 ust. 1 oraz prokuratur;  
4) na siedziby aresztów śledczych, zakładów karnych i  zakładów dla nieletnich.  
4. Ustalone, zgodnie z  art. 83 ust. 2 pkt 3, opłaty z  tytułu trwałego zarządu obniża się o  50%, jeżeli nieruchomość lub 
jej część składowa zostały wpisane do rejestru zabytków. Właściwy organ może, za zgodą odpowiednio wojewody albo 
rady lub se jmiku, podwyższyć lub obniżyć tę bonifikatę.  
4a. W razie zbiegu praw do bonifikat z  tytułów, o  których mowa w  ust. 3 i ust. 4, stosuje się jedną bonifikatę 
korzystniejszą dla jednostki organizacyjnej.  
5. Wysokość opłat rocznych oraz udzielonych bonifikat i  sposób zapłaty tych opłat ustala się w  decyzji właściwego 
organu.  
Art. 85. 1. Jednostka organizacyjna sprawująca trwały zarząd nieruchomością, która oddała nieruchomość lub jej 
część w  najem lub dzierżawę, może być pozbawiona przysługującej jej bonifikaty , o której mowa w  art. 84 ust. 3 i 4, 
a ponadto może być zobowiązana do uiszczania opłat rocznych w  wysokości 1% ceny nieruchomości. Pozbawienie boni -
fikaty oraz zmiana opłaty rocznej następuje w  drodze decyzji właściwego organu.  
2. Jeżeli po oddaniu nieruchomości w  trwały zarząd nastąpiła trwała zmiana celu wykorzystywania nieruchomości, 
będącego podstawą udzielonej bonifikaty, właściwy organ pozbawia przyznanej bonifikaty w  drodze decyzji.  
Art. 86. Stawka procentowa opłaty rocznej z  tytułu trwałego z arządu nieruchomości, o  których mowa w  art. 83 
ust. 2 pkt 3, może być podwyższona zarządzeniem wojewody w  stosunku do nieruchomości stanowiących własność 
Skarbu Państwa albo uchwałą odpowiednio rady lub sejmiku w  stosunku do nieruchomości stanowiących włas ność 
jednostek samorządu terytorialnego. Podwyższenie stawki procentowej może nastąpić tylko przed oddaniem nieruchomości  
w trwały zarząd.  
Art. 87. 1. Wysokość opłaty rocznej z  tytułu trwałego zarządu nieruchomości może być aktualizowana, nie częściej 
niż raz w  roku, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się według dotyc h-
czasowej stawki procentowej od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty.  
2. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się, z  urzędu albo na wniosek jednostki organizacyjnej posiadającej nie -
ruchomość w  trwałym zarządzie, na podstawie wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.  
3. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się w  drodze decyzji właściwego organu. Nowa wysokość opłaty rocznej obo -
wiązuje  począwszy od dnia 1  stycznia roku następującego po roku, w  którym decyzja stała się ostateczna.  
4. Przy aktualizacji opłaty, na poczet różnicy między opłatą dotychczasową a  opłatą zaktualizowaną, zalicza się wa r-
tość nakładów poniesionych przez jednostkę organizacyjną, po dniu dokonania ostatniej aktualizacji, na budowę poszcz e-
gólnych urządzeń infrastruktury technicznej.  
5. Zaliczenie wartości nakładów poniesionych przez jednostkę organizacyjną na budowę poszczególny ch urządzeń 
infrastruktury technicznej następuje również w  przypadku, gdy nie zostały one uwzględnione w  poprzednio dokonywanych  
aktualizacjach.  
6. Zasady, o  których mowa w  ust. 4 i 5, stosuje się odpowiednio do nakładów koniecznych wpływających na cechy 
techniczno -użytkowe gruntu, poniesionych przez jednostkę organizacyjną, o  ile w  ich następstwie wzrosła wartość nie -
ruchomości gruntowej.  
  
Dziennik  Ustaw  – 36 – Poz. 1899  
 
 Art. 88. 1. Jeżeli jednostka organizacyjna poniosła nakłady na wybudowanie budynków i  innych urządzeń trwale 
związanyc h z gruntem, położonych na nieruchomości oddanej w  trwały zarząd, wartości tych nakładów nie uwzględnia 
się w  cenie nieruchomości będącej podstawą do ustalenia opłat z  tytułu trwałego zarządu. Przepis ten stosuje się odp o-
wiednio w  przypadku nabycia budynkó w i innych urządzeń w  trybie, o  którym mowa w  art. 17. 
2.44) Przepis ust. 1  stosuje się odpowiednio w  przypadku innych robót budowlanych wykonanych zgodnie z  prze-
pisami prawa budowlanego.  
Art. 89. W razie nabycia trwałego zarządu z  mocy prawa, opłaty roczne ustala właściwy organ w  drodze decyzji. 
Opłaty tej nie pobiera się za rok, w  którym nastąpiło nabycie trwałego zarządu.  
Art. 90. 1.45) Przy przekazywaniu trwałego zarządu nieruchomości przez jednostkę organizacyjną na wniosek innej 
jednostki organiza cyjnej dokonują one między sobą rozliczenia z  tytułu nakładów na tę nieruchomość poniesionych 
w związku z  wykonaniem robót budowlanych zgodnie z  przepisami prawa budowlanego. Sposób rozliczenia ustala się 
w porozumieniu między jednostkami organizacyjnymi.  
2. W razie wygaśnięcia trwałego zarządu na skutek upływu okresu, na który został ustanowiony, albo wydania dec y-
zji o jego wygaśnięciu, właściwy organ zwraca jednostce organizacyjnej kwotę równą wartości nakładów, o  których mow a 
w ust. 1. 
3. Jeżeli wygaśnię cie trwałego zarządu nastąpiło na wniosek jednostki organizacyjnej, rozliczeń, o  których mowa 
w ust. 1, nie dokonuje się, a  jednostka organizacyjna jest zwolniona z  obowiązku wnoszenia opłat rocznych począwszy od 
dnia złożenia wniosku. Opłat wniesionych do  dnia złożenia wniosku nie zwraca się.  
4. Przepis  art. 88 ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli jednostka organizacyjna, sprawująca trwały zarząd, rozliczyła 
się z tytułu poniesionych nakładów, stosownie do  ust. 1, z jednostką organizacyjną, na wniosek kt órej nastąpiło przekaz a-
nie trwałego zarządu.  
Art. 91. Rada Ministrów określi, w  drodze rozporządzenia, rodzaje nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele 
obronności i  bezpieczeństwa państwa, uwzględniając ich przeznaczenie, wyposażenie i  lokalizację.  
DZIAŁ III  
Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości  
Rozdział 1  
Podziały nieruchomości  
Art. 92. 1. Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznacz o-
nych w  planach miejscowych na cele rolne i  leśne, a  w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzyst y-
wanych  na cele rolne i  leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg nie -
będących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w  skład gospodarstw rolnych albo spow o-
dowałoby wydzielenie działek gruntu o  powierzchni mniejszej niż 0,3000  ha. 
2. Za nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i  leśne uznaje się nieruchomości wykazane w  katastrze nie -
ruchomości jako użytki r olne albo grunty leśne oraz zadrzewione i  zakrzewione, a  także wchodzące w  skład nierucho -
mości rolnych użytki kopalne, nieużytki i  drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i  zagospodarowania 
terenu.  
Art. 93. 1. Podziału nieruchomości można do konać, jeżeli jest on zgodny z  ustaleniami planu miejscowego. W  razie 
braku tego planu stosuje się przepisy  art. 94. 
2. Zgodność z  ustaleniami planu w  myśl  ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i  możliwości zagospod a-
rowania wydzielonych działek gruntu.  
2a. Podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w  planach miejscowych na cele rolne i  leśne, 
a w przypadku braku planu miejscowego wykorzystywanych na cele rolne i  leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu 
o powierzchni mniejsze j niż 0,3000  ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta zostanie przeznaczona na powię k-
szenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. 
W decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości okr eśla się termin na przeniesienie praw do wydzielonych działek gru n-
tu, który nie może być dłuższy niż 6  miesięcy od dnia, w  którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się 
ostateczna. Przepisu nie stosuje się w  przypadku podziałów nieruchomośc i, o których mowa w  art. 95. 
                                                           
44) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 27 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
45) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt  28 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 37 – Poz. 1899  
 
 3. Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu 
do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z  ustano wie-
niem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych 
służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z  nieruchomości objętej podziałem. Nie 
ustanawia się służ ebności na drodze wewnętrznej w  przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą 
udziału w  prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w  odniesieniu do projektow a-
nych do wydzielenia działek gruntu stanow iących części nieruchomości, o  których mowa w  art. 37 ust. 2 pkt 6. 
3a. Warunku, o  którym mowa w  ust. 2a, dotyczącego wydzielenia działki gruntu o  powierzchni mniejszej niż 0,3000  ha, 
nie stosuje się do działek gruntu projektowanych do wydzielenia pod drogi wewnętrzne.  
3b. Jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a  proponowany jej podział powoduje także podział 
budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gru ntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, 
które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu 
do przekrycia dachu. W  budynkach, w  których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, gra nice projektowanych do 
wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuo wane  
na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzys -
tywane części.  
4. Zgodność proponowanego podziału nieruchomości z  ustaleniami planu miejscowego, z  wyjątkiem podziałów, 
o których mowa w  art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W  przypadku podziału nieruchomości położonej na 
obszarze, dla k tórego brak jest planu miejscowego, opinia dotyczy spełnienia warunków, o  których mowa w  art. 94 ust. 1. 
5. Opinię, o  której mowa w  ust. 4, wyraża się w  formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie.  
6. (uchylony)  
Art. 94. 1. W  przypadku braku planu  miejscowego – jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym ob o-
wiązkiem  sporządzenia tego planu – podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli:  
1) nie jest sprzeczny z  przepisami odrębnymi, albo  
2) jest zgodny z  warunkami określonymi w  decyzji o warunkach zabudowy i  zagospodarowania terenu.  
2. Jeżeli w  przypadku, o  którym mowa w  ust. 1, wniosek o  podział został złożony:  
1) po upływie 6  miesięcy, licząc od dnia podjęcia przez gminę uchwały o  przystąpieniu do sporządzenia planu mie j-
scowego, lub  
2) po wyłożeniu projektu planu miejscowego do publicznego wglądu  
– postępowanie w  sprawie podziału nieruchomości zawiesza się do czasu uchwalenia planu miejscowego, jednak nie dł u-
żej niż na okres 6  miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku o  podział. Jeżeli w okresie zawieszenia postępowania 
w sprawie podziału nieruchomości plan miejscowy nie zostanie uchwalony, stosuje się przepis  ust. 1. 
3. Jeżeli nie został uchwalony plan miejscowy dla obszarów objętych, na mocy przepisów odrębnych, obowiązkiem sp o-
rządzenia takiego planu, postępowanie w  sprawie podziału nieruchomości zawiesza się do czasu uchwalenia tego planu.  
Art. 95. Niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a  w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o  warunkach 
zabudowy i  zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w  celu:  
1) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie 
pozwolenia na budowę, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych współwłaścic ieli, wskazanych 
we wspólnym wniosku, budynków wraz z  działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z  tych 
budynków;  
2) wydzielenia działki budowlanej, jeżeli budynek został wzniesiony na tej działce przez samoistnego posiadacza 
w dobrej wierze;  
3) wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z  mocy prawa;  
4) realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z  przepisów niniejszej ustawy lub z  odrębnych ustaw;  
4a) realizacji przepisów dotycząc ych przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele 
mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów;  
5) realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub 
samorządowych;  
  
Dziennik  Ustaw  – 38 – Poz. 1899  
 
 6) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o  ustaleniu lokalizacji drogi publicznej;  
6a) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o  ustaleniu lokalizacji linii kolejowej;  
6b) wydzielenia cz ęści nieruchomo ści obj ętej decyzj ą o zezwoleniu na rea lizacj ę inwestycji w zakresie lotniska u żytku 
publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i re a-
lizacji inwestycji w zakresie lotnisk u żytku publicznego albo decyzj ą o ustaleniu lokalizacji inwes tycji w zakresie 
CPK w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym;  
6c) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o  pozwoleniu na realizację inwestycji w  rozumieniu przepisów 
ustawy z  dnia 8  lipca 2010  r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w  zakresie budowli 
przeciwpowodziowych;  
6d)46) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o  ustaleniu lokalizacji inwestycji w  rozumieniu przepisów ustawy 
z dnia 11  sierpnia 2021  r. o przyg otowaniu i  realizacji inwestycji w  zakresie odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu 
Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej w  Warszawie (Dz.  U. poz. 1551);  
7) wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z  budynku mieszkalnego;  
8) wydzielenia dzia łek gruntu na terenach zamkniętych.  
Art. 96. 1. Podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta z a-
twierdzającej podział.  
1a. W odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków decyzję, o  której mo wa w  ust. 1, wydaje się po 
uzyskaniu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na podział tej nieruchomości.  
1b. W przypadku wydzielenia nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z  mocy 
prawa, albo w  przypadku wydzielenia  części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje 
się decyzji, o  której mowa w  ust. 1. Ostateczna decyzja o  nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna 
decyzja o  zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza  podział.  
2. W przypadku gdy o  podziale nieruchomości orzeka sąd, nie wydaje się decyzji, o  której mowa w  ust. 1, i pozw o-
lenia, o  którym mowa w  ust. 1a. Jeżeli podział nieruchomości jest uzależniony od ustaleń planu miejscowego, a  w razie 
braku planu – od warunków określonych w  art. 94 ust. 1 i 2, sąd zasięga opinii wójta (burmistrza, prezydenta miasta), 
a w odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków także opinii wojewódzkiego konserwatora za bytków. 
Do opinii tych nie stosuje się  art. 93 ust. 5. 
3. Podział nieruchomości polegający na wydzieleniu wchodzących w  jej skład działek gruntu, odrębnie oznaczonych 
w katastrze nieruchomości, nie wymaga wydania decyzji zatwierdzającej podział.  
4. Decyzja lub orzeczenie sądu, o  których mowa w  ust. 1 i 2, stanowią podstawę do dokonania wpisów w  księdze 
wieczystej oraz w  katastrze nieruchomości.  
Art. 97. 1. Podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i  koszt osoby, która ma w  tym interes prawny.  
1a. Do wniosku, o  którym mowa w  ust. 1, należy dołączy ć następujące dokumenty:  
1) stwierdzające tytuł prawny do nieruchomości w  szczególności oświadczenie, o  którym mowa w  art. 116 ust. 2 pkt 4; 
2) wypis z  katastru nieruchomości i  kopię mapy katastralnej obejmującej nieruchomość podlegającą podziałowi;  
3) decyzję o  warunkach zabudowy i  zagospodarowania terenu, w  przypadku, o  którym mowa w  art. 94 ust. 1 pkt 2; 
3a) pozwolenie, o  którym mowa w  art. 96 ust. 1a, w  przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków;  
4) wstępny projekt podziału, z  wyjątkiem podziałów, o  których mowa w  art. 95; 
5) protokół z  przyjęcia granic nieruchomości;  
6) wykaz zmian gruntowych;  
7) wykaz synchronizacyjny, jeżeli oznaczenie działek gruntu w  katastrze nieruchomości jest inne niż w  księdze wieczystej;  
8) mapę z  projektem podz iału. 
                                                           
46) Dodany przez art.  54 ustawy z dnia 11  sierpnia 2021  r. o przygotowaniu i  realizacji inwestycji w  zakresie odbudowy Pałacu Saski e-
go, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ulicy Królewskiej w  Warszawie (Dz. U. poz. 1551), która weszła w  życie z  dniem 8 września 
2021  r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 39 – Poz. 1899  
 
 1b. Jeżeli jest wymagane wyrażenie opinii, o  której mowa w  art. 93 ust. 4 i 5, lub uzyskanie pozwolenia wojewód z-
kiego konserwatora zabytków, o  którym mowa w  art. 96 ust. 1a, dokumenty wymienione w  ust. 1a pkt 5–8 dołącza się do 
wniosku o  podział nier uchomości po uzyskaniu pozytywnej opinii lub pozwolenia. Dokumenty te podlegają przyjęciu do 
państwowego zasobu geodezyjnego i  kartograficznego.  
2. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania wieczystego, podziału można dok o-
nać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo współużytkowników wieczystych. Przepis  art. 199 Kodeksu cywilnego 
stosuje się odpowiednio. Nie dotyczy to podziału, o  którym orzeka sąd.  
2a. Wniosek o dokonanie podziału, o którym mowa w art. 95 pkt 4a, może zł ożyć zarząd spółdzielni mieszka niowej, 
zarząd wspólnoty mieszkaniowej lub zarządca, któremu powierzono zarząd nieruchomością wspólną w sposób okreś lony 
w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Do wniosku nie stosuje się przepis u art. 22 ust. 3 
pkt 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali.  
3. Podziału nieruchomości można dokonać z  urzędu, jeżeli:  
1) jest on niezbędny do realizacji celów publicznych;  
2) nieruchomość stanowi własność gminy i  nie została oddana w  użytko wanie wieczyste.  
4. W przypadkach, o  których mowa w  art. 95 pkt 3–5, podziału nieruchomości można dokonać z  urzędu albo na 
wnio sek odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z  zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu albo zarządu 
województwa.  
5. Podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, powiatu lub województwa można dokonać z  urzędu,  
po zasięgnięciu opinii odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z  zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu 
lub zarządu województwa.  
6. Podziału nieruchomości, o  którym mowa w  ust. 3 pkt 1, można również dokonać na koszt osoby lub jednostki organ i-
zacyjnej , która będzie realizowała cel publiczny.  
Art. 97a. W przypadku dokonywania z  urzędu podziału nieruchomości o  nieuregulowanym stanie prawn ym stosuje 
się następujące zasady:  
1) informację o  zamiarze dokonania podziału nieruchomości wójt, burmistrz albo prezydent miasta podaje do public z-
nej wiadomości w  sposób zwyczajowo przyjęty w  danej miejscowości oraz na stronach internetowych urzędu gminy , 
a także przez ogłoszenie w  prasie o  zasięgu ogólnopolskim;  
2) jeżeli w  terminie 2  miesięcy od dnia ogłoszenia nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że przysługują im prawa 
rzeczowe do nieruchomości, można wszcząć postępowanie w  sprawie podziału nieruchomości;  
3) po bezskutecznym upływie terminu, o  którym mowa w  pkt 2, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może wydać 
decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości;  
4) decyzja podlega ogłoszeniu w  sposób określony w  art. 49 Kodeksu postępowania admini stracyjnego.  
Art. 98. 1. Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nie-
ruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z  mocy prawa, odpowiednio na własność 
gminy, powiatu, woj ewództwa lub Skarbu Państwa z  dniem, w  którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna 
albo orzeczenie o  podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na 
wniosek użytkownika wieczystego, z  tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi pub-
liczne wygasa z  dniem, w  którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o  podziale prawomocne. 
Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu dział ek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.  
2. Właściwy organ składa wniosek o  ujawnienie w  księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu  
Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejąc ych dróg publicznych. Pod -
stawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział.  
3. Za działki gruntu, o  których mowa w  ust. 1, przysługuje odszkodowanie w  wysokości uzgodnionej między właśc i-
cielem lub użytkownikiem wiec zystym a  właściwym organem. Przepis  art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego 
uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i  wypłaca według 
zasad i  trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu ni eruchomości.  
  
Dziennik  Ustaw  – 40 – Poz. 1899  
 
 Art. 98a. 1. Jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego , 
który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz  albo prezydent 
miasta mo że ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej  opłaty adiacenckiej 
ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30% różnicy wartości  nieruchomości. Wszczęcie 
postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie  do 3 lat od dnia, w którym decyzja za-
twierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Przepisy art. 144 
ust. 2,  art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1–3 stosuje się  odpowiednio.  
1a. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w  dniu, w  którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości  
stała się ostateczna albo orzeczenie o  podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady  gminy, 
o której mowa w  ust. 1. Do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w  dniu, w  którym  
decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o  podziale nieruchomości stało się 
prawomocne.  
1b. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień, w którym  decyzja z a-
twierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne.  Stan nieruch o-
mości przed podziałem przyjmuj e się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości  
po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział  nieruchomości stała się ostateczna albo 
orzeczenie o podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia  się części składowych nieruchomości. Wartość 
nieruchomości przyjmuje się jako sumę wartości działek możliwych  do samodzielnego zagospodarowania wchodzących 
w skład nieruchomości podlegającej podziałowi.  
2. Przepisu ust.  1 nie stosuje s ię przy podziale nieruchomości dokonywanym niezależnie od ustaleń planu miejscowego.  
3. Jeżeli w  wyniku podziału nieruchomości wydzielono działki gruntu pod drogi publiczne lub pod poszerzenie ist-
niejących dróg publicznych, do określenia wartości nieruchom ości, zarówno według stanu przed podziałem jak i  po podziale, 
powierzchnię nieruchomości pomniejsza się o  powierzchnię działek gruntu wydzielonych pod te drogi lub pod ich poszerzenie.  
4. W rozliczeniu opłaty adiacenckiej lub zaległości z  tego tytułu, osob a zobowiązana do jej wniesienia może prz e-
nieść na rzecz gminy, za jej zgodą, prawa do działki gruntu wydzielonej w  wyniku podziału. Przepis  art. 66 ustawy z  dnia 
29 sierpnia 1997  r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 i 1598 ) stosuje się odpo wiednio. Różnice między 
wartością działki gruntu wydzielonej w  wyniku podziału a  należnością wynikającą z  opłaty adiacenckiej pokrywane są 
w formie dopłat.  
5. Do ulg w spłacie oraz umarzania należności z tytułu opłaty adiacenckiej stosuj e się przepisy ustawy z dnia 
27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.  
Art. 98b. 1. Właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości ukształtowanych w  sposób uniemożliwiający 
ich racjonalne zagospodarowanie mogą złożyć zgodny wniosek o  ich połączenie i  ponowny pod ział na działki gruntu, 
jeżeli przysługują im jednorodne prawa do tych nieruchomości. Do wniosku należy dołączyć, złożone w  formie aktu not a-
rialnego, zobowiązanie do dokonania zamiany, o  której mowa w  ust. 3. 
2. W sprawach, o  których mowa w  ust. 1, stosuje  się odpowiednio art.  93, art.  94, art.  96, art.  97 ust. 1–2, art.  98, art.  98a 
oraz art. 99. 
3. Podziału nieruchomości, o  którym mowa w  ust. 1, dokonuje się pod warunkiem, że właściciele albo użytkownicy 
wieczyści dokonają, w  drodze zamiany, wzajemnego pr zeniesienia praw do części ich nieruchomości, które weszły 
w skład nowo wydzielonych działek gruntu. W  razie nierównej wartości zamienianych części nieruchomości stosuje się  
art. 15. 
Art. 99. Jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ust anowieniu służebności, o  których mowa 
w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w  wyniku 
podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze 
sprzedażą udziału w  prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną.  
Art. 100. Rada Ministrów określi, w  drodze rozporządzenia, sposób i  tryb dokonywania podziałów nieruchomości, 
z uwzględnieniem sposobu postępowania przy sporządzaniu dokumentów wymaganych w  tym postępowaniu oraz rodzaje 
i treść tych dokumentów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 41 – Poz. 1899  
 
 Rozdział 2  
Scalanie i  podział nieruchomości  
Art. 101. 1. Przepisy niniejszego rozdziału regulują sprawy scalania nieruchomości i  ich ponownego podziału na 
działki gruntu.  
2. Przepisy rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w  planach miejsc o-
wych na cele inne niż rolne i  leśne.  
3. Przepisów rozdziału nie stosuje się do nieruchomości, które zostały objęte postępowaniem scaleniowym na po d-
stawi e ustawy o  scalaniu i  wymianie gruntów.  
Art. 102. 1. Gmina może dokonać scalenia i  podziału nieruchomości, o  którym mowa w  art. 101 ust. 1. Szczegółowe 
warunki scalenia i  podziału nieruchomości określa plan miejscowy.  
2. Scalenia i  podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli są one położone w  granicach obszarów określonych w  pla-
nie miejscowym albo gdy o  scalenie i  podział wystąpią właściciele lub użytkownicy wieczyści posiadający, z  zastrzeż e-
niem  ust. 4, ponad 50% powierzchni gruntów objętych scaleniem i  podziałem.  
3. O przystąpieniu do scalenia i  podziału nieruchomości decyduje rada gminy w  drodze uchwały, określając w  niej 
granice zewnętrzne gruntów objętych scaleniem i  podziałem.  
4. Zabudowane części nieruchomości mogą być objęte uchwałą, o  której mowa w ust. 3, za zgodą ich właścicieli lub 
użytkowników wieczystych.  
5. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta składa we właściwym sądzie wniosek o  ujawnienie w  księdze wieczystej 
przystąpienia do scalenia i  podziału nieruchomości, a  gdy nieruchomość nie ma zał ożonej księgi wieczystej, o  złożenie do 
istniejącego zbioru dokumentów odpisu uchwały, o  której mowa w  ust. 3. 
Art. 103. 1. Właściciele i  użytkownicy wieczyści oraz samoistni posiadacze nieruchomości objętych scaleniem i  po-
działem są uczestnikami postępowa nia w  sprawie scalenia i  podziału. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta powiadamia 
ich o  wszczęciu postępowania, chyba że mimo dołożenia należytej staranności adres tych osób nie został ustalony. Przepis  
art. 113 ust. 4 stosuje się odpowiednio.  
2. Właścic iele i  użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych scaleniem i  podziałem mogą wybrać ze swojego 
grona radę uczestników scalenia w  liczbie do 10  osób. Rada ta posiada uprawnienia opiniodawcze.  
3. Projekt uchwały rady gminy o  scaleniu i  podziale nieruchomości podlega zaopiniowaniu przez radę uczestników 
scalenia oraz wyłożeniu do wglądu uczestnikom postępowania, na okres 21  dni, w  siedzibie urzędu gminy. O  wyłożeniu 
projektu uchwały do wglądu zawiadamia się na piśmie uczestników postępowania, któr ych adresy są znane, a  ponadto 
informację o  wyłożeniu podaje się do publicznej wiadomości w  sposób zwyczajowo przyjęty w  danej miejscowości oraz 
na stronach internetowych urzędu gminy, a  także przez ogłoszenie w  prasie lokalnej.  
4. W okresie kiedy projekt uchwały wyłożony jest do wglądu, uczestnicy postępowania mogą składać na piśmie wnios ki, 
uwagi i  zastrzeżenia do tego projektu. We wnioskach uczestnicy postępowania mogą wskazywać działki gruntu, które 
chcieliby otrzymać w  zamian za dotychczas posiadane n ieruchomości objęte scaleniem i  podziałem. Złożone wnioski, 
uwagi i  zastrzeżenia podlegają zaopiniowaniu przez radę uczestników scalenia.  
5. O sposobie załatwienia wniosków, uwag i  zastrzeżeń, o  których mowa w  ust. 4, rozstrzyga rada gminy w  uchwale 
o scaleniu i  podziale nieruchomości. O  sposobie rozstrzygnięcia zawiadamia się na piśmie uczestników postępowania, 
którzy złożyli wnioski, uwagi i  zastrzeżenia, doręczając im wyciąg z  uchwały.  
6. Koszty związane ze scalaniem i  podziałem nieruchomości ponoszą ucz estnicy postępowania proporcjonalnie do 
powierzchni posiadanych przez nich nieruchomości objętych scaleniem i  podziałem, jeżeli postępowanie zostało przepr o-
wadzone na ich wniosek.  
Art. 104. 1. Rada gminy podejmuje uchwałę o  scaleniu i  podziale nieruchomośc i. Uchwałę doręcza się uczestnikom 
postępowania, których adresy są znane, a  ponadto informację o  podjęciu uchwały podaje się do publicznej wiadomości 
w sposób zwyczajowo przyjęty w  danej miejscowości oraz na stronach internetowych urzędu gminy, a  także przez ogł o-
szenie w  prasie lokalnej. Czynności związane z  przeprowadzeniem postępowania w  sprawie scalenia i  podziału wykonuje 
wójt, burmistrz albo prezydent miasta.  
2. Uchwała rady gminy o  scaleniu i  podziale nieruchomości powinna zawierać:  
1) opracowane g eodezyjnie granice gruntów objętych scaleniem i  podziałem;  
2) wypis i  wyrys z  planu miejscowego;  
3) geodezyjny projekt scalenia i  podziału nieruchomości;  
  
Dziennik  Ustaw  – 42 – Poz. 1899  
 
 4) rejestr nieruchomości, z  wykazaniem ich stanu dotychczasowego oraz stanu nowego po scaleniu i  podzi ale, w  tym 
nieruchomości przyznanych uczestnikom postępowania w  zamian za nieruchomości będące ich własnością lub poz o-
stające w  użytkowaniu wieczystym przed scaleniem i  podziałem;  
5) rozstrzygnięcia w  sprawach, o  których mowa w  art. 105 ust. 2 i 5; 
6) ustalenia co do rodzaju urządzeń infrastruktury technicznej planowanych do wybudowania, terminy ich budowy oraz 
źródła finansowania;  
7) ustalenia co do wysokości, terminu i  sposobu zapłaty opłat adiacenckich;  
8) rozstrzygnięcie o  sposobie załatwienia wniosków,  uwag i  zastrzeżeń, złożonych przez uczestników postępowania.  
3. Uchwała, o  której mowa w  ust. 1, stanowi podstawę do:  
1) zamknięcia istniejących ksiąg wieczystych;  
2) założenia nowych ksiąg wieczystych i  ujawnienia w  nich praw do nieruchomości powstałych w wyniku scalenia 
i podziału;  
3) ujawnienia nowego stanu prawnego nieruchomości w  katastrze nieruchomości;  
4) wyznaczenia i  utrwalenia na gruncie granic nieruchomości powstałych w  wyniku scalenia i  podziału;  
5) wprowadzenia uczestników postępowania na nowe nieruchomości.  
4. Wnioski o  dokonanie czynności, o  których mowa w  ust. 3 pkt 1–3, składa wójt, burmistrz albo prezydent miasta.  
5. Obciążenia na nieruchomościach objętych scaleniem i  podziałem przenosi się do nowo założonych ksiąg wieczy s-
tych, z  zastr zeżeniem  art. 105 ust. 5. 
6. Uchwała, o  której mowa w  ust. 1, nie narusza praw osób trzecich ustanowionych na nieruchomościach objętych 
scaleniem i  podziałem.  
Art. 105. 1. Powierzchnię każdej nieruchomości objętej scaleniem i  podziałem pomniejsza się o  powierzchnię ni e-
zbędną do wydzielenia działek gruntu pod nowe drogi lub pod poszerzenie dróg istniejących. Pomniejszenie to następuje 
proporcjonalnie do powierzchni wszystkich nieruchomości objętych scaleniem i  podziałem oraz do ogólnej powierzchni 
działek gr untu wydzielonych pod nowe drogi i  pod poszerzenie dróg istniejących.  
2. W zamian za nieruchomości objęte scaleniem i  podziałem każdy z  dotychczasowych właścicieli lub użytkowników  
wieczystych otrzymuje odpowiednio na własność lub w  użytkowanie wieczyste, nieruchomości składające się z  takiej 
liczby działek gruntu wydzielonych w  wyniku scalenia i  podziału, których łączna powierzchnia jest równa powierzchni 
dotychczasowej jego nieruchomości, pomniejszonej zgodnie z  przepisem  ust. 1. Jeżeli nie ma możliwości przydzielenia 
nieruchomości o  powierzchni w  pełni równoważnej, za różnicę powierzchni dokonuje się odpowiednich dopłat w  gotówce . 
2a. Przepis  ust. 2 stosuje się odpowiednio do samoistnych posiadaczy nieruchomości.  
3. (uchylony)  
4. Działki gruntu wydzielone  pod nowe drogi albo pod poszerzenie dróg istniejących, niebędących drogami powi a-
towymi, wojewódzkimi lub krajowymi, przechodzą z  mocy prawa na własność gminy, a  ustanowione na tych działkach 
prawo użytkowania wieczystego wygasa z  dniem wejścia w  życie uch wały rady gminy o  scaleniu i  podziale nieruchomości.  
Jeżeli działki gruntu zostały wydzielone pod drogi powiatowe, wojewódzkie lub krajowe albo pod poszerzenie tych dróg, 
stosuje się odpowiednio  art. 98 ust. 1. 
5. Służebności gruntowe ustanowione na nieruc homościach objętych scaleniem i  podziałem podlegają zniesieniu, jeżeli  
stały się zbędne do korzystania z  nowo wydzielonych nieruchomości.  
Art. 106. 1. Za działki gruntu, wydzielone pod nowe drogi albo pod poszerzenie dróg istniejących, a  także za urz ą-
dzenia, których właściciele lub użytkownicy wieczyści nie mogli odłączyć od gruntu, oraz za drzewa i  krzewy gmina 
wypłaca, z  zastrzeżeniem  ust. 1a, odszkodowanie w  wysokości uzgodnionej między właścicielami lub użytkownikami 
wieczystymi a  właściwym organem  wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego lub starostą. Dopłatę, o  której 
mowa w  art. 105 ust. 2, oraz odszkodowanie, jeżeli nie dojdzie do jego uzgodnienia, ustala się i  wypłaca według zasad 
i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. O dszkodowanie wypłaca właściwy organ.  
1a. Za działki gruntu wydzielone pod drogi powiatowe, wojewódzkie lub krajowe albo pod poszerzenie tych dróg 
odszkodowanie wypłaca odpowiednio powiat, województwo lub Skarb Państwa.  
2. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 43 – Poz. 1899  
 
 3. Gmina jest zobowiąza na do wybudowania na gruntach objętych uchwałą o  scaleniu i  podziale nieruchomości ni e-
zbędnych urządzeń infrastruktury technicznej, stosownie do przepisu  art. 104 ust. 2 pkt 6. Koszty wybudowania tych 
urządzeń nie mogą obciążać uczestników postępowania, ch yba że na mocy zawartego z  gminą porozumienia strony post a-
nowią inaczej.  
Art. 107. 1. Osoby, które otrzymały nowe nieruchomości wydzielone w  wyniku scalenia i  podziału, są zobowiązane 
do wniesienia na rzecz gminy opłat adiacenckich w  wysokości do 50% wzros tu wartości tych nieruchomości, w  stosunku 
do wartości nieruchomości dotychczas posiadanych. Przy ustalaniu wartości dotychczas posiadanych nieruchomości nie 
uwzględnia się wartości urządzeń, drzew i  krzewów, o  których mowa w  art. 106 ust. 1, jeżeli został o za nie wypłacone 
odszkodowanie.  
2. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w  uchwale o  scaleniu i  podziale nieruchomości.  
3. Terminy i  sposób wnoszenia opłat adiacenckich ustala wójt, burmistrz albo prezydent miasta, w  drodze ug ody 
z osobami zobowiązanymi do ich zapłaty, przez podpisanie protokołu uzgodnień. W  razie niedojścia do ugody, o  terminie 
i sposobie zapłaty rozstrzyga rada gminy, podejmując uchwałę o  scaleniu i  podziale nieruchomości. Termin ustalony 
w uchwale nie może b yć krótszy niż termin wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej.  
4. Opłatę adiacencką ustala wójt, burmistrz albo prezydent miasta, w  drodze decyzji, zgodnie z  ugodą lub uchwałą 
o scaleniu i  podziale nieruchomości, o  których mowa w  ust. 3. W  razie ustanowienia na nieruchomości ograniczonych 
praw rzeczowych decyzja o  ustaleniu opłaty adiacenckiej stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.  
5. W rozliczeniu opłaty adiacenckiej lub zaległości z  tego tytułu, osoba zobowiązana do jej wniesienia może prz enieść 
na rzecz gminy, za jej zgodą, prawa do działki gruntu wydzielonej w  wyniku scalenia i  podziału. Przepis art.  66 ustawy z  dnia 
29 sierpnia 1997  r. – Ordynacja podatkowa stosuje się odpowiednio. Różnice między wartością działki gruntu wydzielonej 
w wyniku scalenia i  podziału a  należnością wynikającą z  opłaty adiacenckiej są pokrywane w  formie dopłat.  
6. Do ulg w spłacie oraz umarzania należności z tytułu opłaty adiacenckiej stosuj e się przepisy ustawy z dnia 27  sierpnia  
2009 r. o finansach publicznych.  
Art. 108. 1. Rada Ministrów określi, w  drodze rozporządzenia, sposób i  tryb scalania i  podziału nieruchomości oraz 
sposób i  tryb ustalania opłat adiacenckich, z  uwzględnieniem rodzajów dokumentów i  rozliczania kosztów postępowania.  
2. Wydając rozporządzen ie, o którym mowa w  ust. 1, Rada Ministrów określi w  szczególności:  
1) rodzaje czynności poprzedzających wszczęcie postępowania w  sprawie scalenia i  podziału nieruchomości oraz te r-
miny wykonywania tych czynności;  
2) sposób ustalania granic zewnętrznych gru ntów przeznaczonych do objęcia scaleniem i  podziałem;  
3) sposób przyjmowania granic nieruchomości przy wykonywaniu mapy z  projektem scalenia i  podziału;  
4) sposób wyboru i  działania rady uczestników scalenia;  
5) sposób sporządzania, rodzaje i  treść dokumen tów niezbędnych w  postępowaniu w  sprawie scalenia i  podziału.  
Rozdział 3  
Prawo pierwokupu nieruchomości  
Art. 109. 1. Gminie przysługuje prawo pierwokupu w  przypadku sprzedaży:  
1) niezabudowanej nieruchomości nabytej uprzednio przez sprzedawcę od Skarbu Państwa albo jednostek samorządu 
terytorialnego;  
2) prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej, niezależnie od formy nabycia tego prawa  
przez zbywcę;  
3) nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej na o bszarze przeznaczonym w  planie 
miejscowym na cele publiczne albo nieruchomości, dla której została wydana decyzja o  ustaleniu lokalizacji inw e-
stycji celu publicznego;  
4) nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub prawa użytkowania w ieczystego takiej n ieruchomości;  
4a) nieruchomości położonych na obszarze rewitalizacji, jeżeli przewiduje to uchwała, o  której mowa w  art. 8  ustawy 
z dnia 9  października 2015  r. o rewitalizacji;  
4b) nieruchomości położonych na obszarze Specjalnej Strefy Rewitalizacji, o  której mowa w  rozdziale 5  ustawy z  dnia 
9 października 2015  r. o rewitalizacji.  
5) (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 44 – Poz. 1899  
 
 2. Przepisów  ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości przeznaczonych w  planach miejscowych na cele rolne 
i leśne, a  w przypadku braku planów miejscowych do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i  leśne. Przepis art.  92 
ust. 2 stosuje się odpowiednio.  
3. Prawo pierwokupu nie przysługuje, jeżeli:  
1) sprzedaż nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego następuje na rzecz osób bliskich dla sprzedawcy;  
2) sprzedaż nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego następuje między osobami prawnymi tego samego koś -
cioła lub związku wyznaniowego;  
3) prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione jako odszkodowanie lub rekompensata za 
utratę własności nieruchomości;  
4) prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione w  wyniku zamiany własności nieruchomości;  
5) w przypadkach, o  których mowa w  ust. 1 pkt 3 i 4, prawo pierwokupu nie zostało ujawnione w  księdze wieczyste j; 
6) sprzedaż nieruchomości następuje na cele budowy dróg krajowych;  
7) prawo pierwokupu przysługuje partnerowi prywatnemu lub ostatniemu partnerowi prywatnemu w  przypadkach, 
o których mowa w  ustawie z  dnia 19  grudnia 2008  r. o partnerstwie publiczno -prywatnym;  
8) sprzeda ż nieruchomości następuje na cele realizacji inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego w rozumieniu 
przepisów ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie 
lotnisk użyt ku publicznego albo inwestycji w zakresi e Centralnego Portu Komunikacyj nego w rozumieniu ustawy 
z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym;  
9) sprzedaż nieruchomości następuje na cele realizacji inwestycji w rozumieniu przepisów ustawy z dni a 8 lipca 2010 r. 
o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych oraz 
stacji radarów meteorologicznych ; 
10) prawo pierwokupu przysługuje Krajowemu Zasobowi Nieruchomości w prz ypadkach, o których mowa w  ustawie 
z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości.  
4. Prawo pierwokupu wykonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.  
Art. 110. 1. Sprzedaż nieruchomości, o  których mowa w  art. 109, oraz prawa użytkowania wieczystego tych nie -
ruchomości mo że nastąpić, jeżeli wójt, burmistrz albo prezydent miasta nie wykona prawa pierwokupu.  
2. Prawo pierwokupu może być wykonane w  terminie miesiąca od dnia otrzymania przez wójta, burmistrza albo pr e-
zydenta miasta zawiadomienia o  treści umowy sprzedaży.  
3. Notariusz sporządzający umowę sprzedaży jest zobowiązany do zawiadomienia wójta, burmistrza albo prezydenta 
miasta o  treści umowy, stosownie do przepisu  ust. 2. 
4. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wykonuje prawo pierwokupu przez złożenie oświadczenia w  formie aktu 
notarialnego u notariusza, o  którym mowa w  ust. 3. W  przypadku gdyby złożenie oświadczenia u tego notariusza było 
niemożliwe lub napotykało poważne trudności, może być ono złożone u innego notariusza. Z  chwilą złożenia oświadczenia:  
1) nieruchomość staje się własnością gminy, jeżeli wykonanie prawa pierwokupu dotyczyło sprzedaży nieruchomości;  
2) prawo użytkowania wieczystego wygasa, jeżeli wykonanie prawa pierwokupu dotyczyło sprzedaży prawa użytk o-
wania wieczystego nieruchomości gruntow ej stanowiącej własność gminy;  
3) gmina uzyskuje prawo użytkowania wieczystego, jeżeli wykonanie prawa pierwokupu dotyczyło sprzedaży prawa 
użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, powiatu lub województwa.  
5. Oświadczenie, o  którym mowa w  ust. 4, notariusz doręcza sprzedawcy.  
Art. 111. Prawo pierwokupu wykonuje się po cenie ustalonej między stronami w  umowie sprzedaży.  
Art. 111a.  1. Skarbowi Państwa lub miastu stołecznemu Warszawie przysługuje prawo pierwokupu w  przypadku 
sprzedaży:  
1) praw i  roszczeń określonych w  dekrecie z  dnia 26  października 1945  r. o własności i  użytkowaniu gruntów na obszarze  
m.st. Warszawy (Dz.  U. poz. 279 oraz z  1985  r. poz.  99); 
2) roszczeń określonych w  art. 214;  
3) prawa użytkowania wie czystego ustanowionego na skutek realizacji roszczeń, o  których mowa w  pkt 1 i  2. 
  
Dziennik  Ustaw  – 45 – Poz. 1899  
 
 2. Przeniesienie praw i  roszczeń, o  których mowa w  ust. 1, wymaga zawarcia umowy w  formie aktu notarialnego.  
3. W sprawach, o  których mowa w  ust. 1, stosuje się odpowiednio a rt. 109  ust. 3  pkt 1 i  2 oraz art. 110 i  art. 111.  
4. Prawo pierwokupu wykonuje Prezydent m.st. Warszawy.  
5. Jeżeli prawa i roszczenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą nieruchomości Skarbu Państwa, którymi gospodaruje  
minister właściwy do spraw budownictw a, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa  lub 
w stosunku do których prawa właścicielskie wykonuje wojewoda, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa albo  Agencja 
Mienia Wojskowego, prawo pierwokupu wykonuje właściwy minister, wojewoda, Krajowy Ośrodek Wsparcia  Rolnictwa 
lub Agencja Mienia Wojskowego.  
Rozdział 4  
Wywłaszczanie nieruchomości  
Art. 112. 1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych, z  zastrzeżeniem  art. 122a,  
art. 124 ust. 1b, art. 124b,  art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w  planach miejscowych na cele publiczne albo 
do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o  ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.  
2. Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograni czeniu, w  drodze decyzji, prawa własności, 
prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.  
3. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w  inny sp o-
sób niż przez pozbawienie alb o ograniczenie praw do nieruchomości, a  prawa te nie mogą być nabyte w  drodze umowy.  
4. Organem właściwym w  sprawach wywłaszczenia jest starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej.  
Art. 113. 1. Nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samo -
rządu terytorialnego.  
2. Nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa nie może być wywłaszczona. Nie dotyczy to wywłaszczenia 
prawa użytkowania wieczystego oraz ograniczonych praw rzeczowych obciążającyc h nieruchomość.  
3. Wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość albo jej część. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część ni e-
ruchomości, a  pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, na żądanie właś -
ciciela lub u żytkownika wieczystego nieruchomości nabywa się tę część w  drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub na 
rzecz jednostki samorządu terytorialnego, w  zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie.  
4. Jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi wi eczystej lub zbioru dokumentów, przy jej wywłaszczeniu przyjmuje 
się inne dokumenty stwierdzające prawa do nieruchomości oraz służące do jej oznaczenia dane z  katastru nieruchomości.  
5. W przypadku nieruchomości o  nieuregulowanym stanie prawnym, przy jej w ywłaszczeniu, przyjmuje się służące 
do jej oznaczenia dane z  katastru nieruchomości.  
6. Przez nieruchomość o  nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak 
księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej praw a 
rzeczowe.  
7. Przepis  ust. 6 stosuje się również, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie żyje i  nie prz e-
prowadzono lub nie zostało zakończone postępowanie spadkowe.  
Art. 114. 1. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z  zastrzeżeniem  ust. 2 i ust. 3, należy poprzedzić rok o-
waniami o  nabycie w  drodze umowy praw określonych w  art. 112 ust. 3, przeprowadzonymi między starostą, wykonuj ą-
cym zadanie z  zakresu administracji rządowej, a  właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a  także 
osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W  trakcie prowadzenia rokowań może być 
zaoferowana nieruchomość zamienna.  
2. W przypadku wywłaszczania nieruchomości na wniosek jednostki samorządu terytorialnego rokowania, o  których 
mowa w  ust. 1, przeprowadzają ich organy wykonawcze.  
3. W przypadku nieruchomości o  nieuregulowanym stanie prawnym informację o  zamiarze wywłaszczenia starosta, 
wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, podaje do publicznej wiadomości w  sposób zwyczajowo przyjęty 
w danej miejscowości oraz na stronach internetowych starostwa powiatowego, a  także przez ogłoszenie w  prasie o  zasięgu 
ogólnopolskim. Jeżeli wywłaszczenie dotyczy części n ieruchomości, ogłoszenie zawiera również informację o  zamiarze 
wszczęcia postępowania w  sprawie podziału tej nieruchomości.  
4. Jeżeli w  terminie 2  miesięcy od dnia ogłoszenia, o  którym mowa w  ust. 3, nie zgłoszą się osoby, które wykażą, że 
przysługują im p rawa rzeczowe do nieruchomości, można wszcząć postępowanie w  sprawie podziału i  postępowanie 
wywłaszczeniowe.  
  
Dziennik  Ustaw  – 46 – Poz. 1899  
 
 Art. 115. 1. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z  urzędu, a  na rzecz 
jednostki samorządu terytorialnego – na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczęcie postępowania z  urzędu może 
także nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny.  
2. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje po bezskutecznym upływie  dwumiesięcznego terminu do 
zawarcia umowy, o  której mowa w  art. 114 ust. 1, wyznaczonego na piśmie właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu 
nieruchomości, a  także osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe na tej nieruchomości.  
3. Wszczęcie pos tępowania wywłaszczeniowego następuje z  dniem doręczenia zawiadomienia stronom lub z  dniem 
określonym w  ogłoszeniu o  wszczęciu postępowania, wywieszonym w  urzędzie starostwa powiatowego, po upływie te r-
minu, o  którym mowa w  art. 114 ust. 4. 
4. Odmowa wszczę cia postępowania wywłaszczeniowego, o  które wystąpił organ wykonawczy jednostki samorządu 
terytorialnego albo podmiot, który zamierza realizować cel publiczny, następuje w  drodze decyzji.  
5. Przepisu  ust. 2 nie stosuje się w  przypadku nieruchomości o  nieuregulowanym stanie prawnym.  
Art. 116. 1. We wniosku o  wywłaszczenie należy określić:  
1) nieruchomość z  podaniem oznaczeń z  księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz z  katastru nieruchomości;  
2) cel publiczny, do którego realizacji nieruchomość jest niezbędna;  
3) powierzchnię nieruchomości, a  jeżeli wywłaszczeniem ma być objęta tylko jej część – powierzchnię tej części i  całej 
nieruchomości;  
4) dotychczasowy sposób korzystania z  nieruchomości i  stan jej zagospodarowania;  
5) lokale zamienne oraz sposób  ich zapewnienia najemcom wywłaszczonych lokali;  
6) właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, a  w razie braku danych umożliwiających określenie tych 
osób – władającego nieruchomością zgodnie z  wpisem w  katastrze nieruchomości;  
7) osobę, której  przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości;  
8) nieruchomość zamienną, jeżeli jednostka samorządu terytorialnego taką oferuje;  
9) inne okoliczności istotne w  sprawie.  
2. Do wniosku o  wywłaszczenie należy dołączyć:  
1) dokumenty z  przebiegu roko wań, o  których mowa w  art. 114; 
2) wypis i  wyrys z  planu miejscowego, a  w przypadku braku planu miejscowego decyzję o  ustaleniu lokalizacji inw e-
stycji celu publicznego;  
3) mapę z  rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o  wywłaszczenie lub mapę z  podział em i rejestrem nieruchomoś ci 
oraz decyzję zatwierdzającą ten podział, jeżeli wniosek o  wywłaszczenie dotyczy tylko części nieruchomości;  
4) odpis księgi wieczystej albo oświadczenie przedstawiające aktualny stan wpisów w  księdze wieczystej założonej dla 
nieruchomości objętej wnioskiem o  wywłaszczenie wraz ze wskazaniem numeru księgi wieczystej albo zaświadcz e-
nie o  stanie prawnym, jaki wynika ze zbioru dokumentów;  
5) w razie braku dokumentów, o  których mowa w  pkt 4, zaświadczenie właściwego sądu stwierdzające, że nieruch o-
mość nie ma założonej księgi wieczystej lub że nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów;  
6) wypis i  wyrys z  katastru nieruchomości.  
2a. Oświadczenie, o  którym mowa w  ust. 2 pkt 4, składa się pod rygorem odpowiedzialności karn ej za składanie fa ł-
szywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w  nim klauzuli następującej treści: „Jestem świ a-
domy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. ”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o  odpo-
wiedzia lności karnej za składanie fałszywych zeznań.  
3. Przepisy  ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio w  razie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego z  urzędu.  
Art. 117. 1. Starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, składa w  sądzie wniosek o  ujawnienie 
w księdze wieczystej wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, a  jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi wi e-
czystej – o złożenie do istniejącego zbioru dokumentów zawiadomienia o  wszczęciu tego postępowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 47 – Poz. 1899  
 
 2. Jeżeli wywłaszczenie nie doszło  do skutku, starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, jest obo -
wiązany  wystąpić niezwłocznie o  wykreślenie z  księgi wieczystej wpisu o  wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego 
albo złożyć odpowiednie zawiadomienie do zbioru dokumentów.  
Art. 118. 1. Po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji 
rządowej, przeprowadza rozprawę administracyjną.  
1a. Przepisu  ust. 1 nie stosuje się w  przypadku nieruchomości o  nieuregulowanym stanie prawnym.  
2. W postępowaniu wywłaszczeniowym nie stosuje się przepisów o  ugodzie administracyjnej.  
Art. 118a.  1. Jeżeli w  terminie określonym w  art. 114 ust. 4, nie zostały ustalone osoby, które wykażą, że przysłu -
gują im prawa rzeczowe do nieruchomości, starosta wy konujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, wydaje dec y-
zję o  nabyciu własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, wnioskującą o  wy-
właszczenie. Nabycie prawa własności następuje z  dniem, w  którym decyzja stała s ię ostateczna.  
2. Decyzja podlega ogłoszeniu w  sposób określony w  art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.  
3. Odszkodowanie za nieruchomość, której własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu 
terytorialnego, ustala się według przepisów rozdziału 5  i składa do depozytu sądowego na okres 10  lat. 
Art. 119. 1. Decyzja o  wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w  art. 107 § 1 Kodeksu post ę-
powania administracyjnego, powinna zawierać:  
1) ustalenie, na jakie cele nieruc homość jest wywłaszczana;  
2) określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru 
dokumentów oraz według katastru nieruchomości;  
3) określenie praw podlegających wywłaszczeniu;  
4) wskazanie właścici ela lub użytkownika wieczystego nieruchomości;  
5) wskazanie osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości;  
6) zobowiązanie do zapewnienia lokali, o  których mowa w  art. 116 ust. 1 pkt 5; 
7) ustalenie wysokości odszkodowania.  
2. Jeżel i osoby, o  których mowa w  ust. 1 pkt 4 i pkt 5, są nieobecne lub niezdolne do czynności prawnych, stosuje się  
art. 34 Kodeksu postępowania administracyjnego.  
Art. 120. Jeżeli zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwu, wystąpieniu szkody lub niedogod nościom, jakie 
mogą powstać dla właścicieli albo użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich wskutek wywłaszczenia lub 
innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, w  decyzji o  wywłaszczeniu ustanawia się ni e-
zbędne służebności oraz ustala obowiązek budowy i  utrzymania odpowiednich urządzeń zapobiegających tym zdarzeniom 
lub okolicznościom. Obowiązek budowy i  utrzymania odpowiednich urządzeń ciąży na występującym z  wnioskiem 
o wywłaszczenie.  
Art. 121. 1. Przejście prawa własności  na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego n a-
stępuje z  dniem, w  którym decyzja o  wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna.  
2. Przejście prawa użytkowania wieczystego na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samor ządu terytorial -
nego następuje z  dniem, w  którym decyzja o  wywłaszczeniu tego prawa stała się ostateczna, jeżeli prawo użytkowania 
wieczystego było ustanowione na nieruchomości gruntowej stanowiącej własność innej osoby niż ta, na rzecz której n a-
stąpiło wy właszczenie.  
3. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej wygasa z  dniem, w  którym decyzja o  wywłaszczeniu 
tego prawa stała się ostateczna, jeżeli prawo użytkowania wieczystego było ustanowione na nieruchomości gruntowej 
stanowiącej własność os oby, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie.  
4. Wywłaszczoną nieruchomość do czasu jej wykorzystania na cel, na który nastąpiło wywłaszczenie, oddaje się 
w dzierżawę poprzedniemu właścicielowi na jego wniosek.  
Art. 122. 1. W  przypadkach określonych w  art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych 
ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, w  drodze decyzji, 
udziela podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczn e zajęcie nieruchomości po wydaniu 
decyzji o  wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w  jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na 
który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji o  niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor na tych-
miastowej wykonalności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 48 – Poz. 1899  
 
 2. Jeżeli w  przypadkach, o  których mowa w  ust. 1, wydanie decyzji o  wywłaszczeniu wymagałoby uprzedniego d o-
konania podziału nieruchomości, decyzji zatwierdzającej podział nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.  
3. (uchyl ony) 
Art. 122a.  Jeżeli cel publiczny został zrealizowany, a  postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało zakończone w y-
daniem ostatecznej decyzji o  wywłaszczeniu, starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, w  drodze 
decyzji orzeka o  nabyciu p raw na rzecz Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkod o-
waniem. Starosta wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej przed wszczęciem postępowania wyznacza dwu -
miesięczny termin do zawarcia umowy. Po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy o d-
szkodowanie ustala się według przepisów rozdziału 5.  
Art. 123. 1. Ostateczna decyzja o  wywłaszczeniu nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w  księdze 
wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek s tarosty, wykonującego zadanie z  zakresu administracji rządowej, lub organu 
wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli nieruchomość została wywłaszczona na rzecz tej jednostki.  
2. Najem, dzierżawa lub użyczenie oraz trwały zarząd wywłaszczonej nieruchomości wygasają z  upływem 3  miesięcy  
od dnia, w  którym decyzja o  wywłaszczeniu stała się ostateczna.  
Art. 124. 1. Starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w  drodze decyzji, 
sposób korzystania z  nieruchomości pr zez udzielenie zezwolenia na zakładanie i  przeprowadzenie na nieruchomości ci ą-
gów drenażowych, przewodów i  urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i  energii ele k-
trycznej oraz urządzeń łączności publicznej i  sygnalizacji, a  także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych 
obiektów i  urządzeń niezbędnych do korzystania z  tych przewodów i  urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty 
nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z  planem miejs cowym, a  w przypadku braku 
planu, zgodnie z  decyzją o  ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.  
1a. W przypadkach określonych w  art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym 
interesem gospodarczym starosta, wykonujący za danie z  zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który 
będzie realizował cel publiczny, udziela, w  drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu 
decyzji, o  której mowa w  ust. 1. Decyzji o  niezwłocznym zajęciu nieruc homości nadaje się rygor natychmiastowej wyk o-
nalności.  
1b. W zakresie urządzeń łączności publicznej decyzję w  sprawie zezwolenia wydaje się w  uzgodnieniu z  Prezesem 
Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Decyzja ta może być również wydana w  przypadku braku pla nu miejscowego lub 
gdy decyzja o  ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest wymagana.  
2. Starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z  urzędu albo na wniosek organu  
wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej.  
3. Udzielenie zezwolenia, o  którym mowa w  ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z  właścicielem lub uży t-
kownikiem wieczystym nieruchomości o  uzyskanie zgody na  wykonanie prac, o  których mowa w  ust. 1. Rokowania prz e-
prowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z  wnioskiem o  zezwolenie. Do wniosku należy doł ą-
czyć dokumenty z  przeprowadzonych rokowań.  
4. Na osobie lub jednostce organizacyjnej wy stępującej o  zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości 
do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i  urządzeń, o  których mowa 
w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niem ożliwe albo powoduje nadmierne trudności 
lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis  art. 128 ust. 4. 
5. Jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i  urządzeń, o  których mowa w  ust. 1, uniemożliwia właś -
cicielowi  albo użytkownikowi wieczystemu  dalsze prawidłowe korzystanie z  nieruchomości w  sposób dotychczasowy 
albo w  sposób zgodny z  jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby 
odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, l ub występujący z  wnioskiem o  zezwolenie, 
o którym mowa w  ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w  drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste  
nieruchomości.  
6. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nie ruchomość w  celu wykonania 
czynności związanych z  konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i  urządzeń, o  których mowa w  ust. 1. 
Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy  ust. 4 stosuje się odpowiednio.  
7. Decyzja ostateczna, o  której mowa w  ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w  księdze wieczystej. Wpisu 
dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z  zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego 
jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki.  
  
Dziennik  Ustaw  – 49 – Poz. 1899  
 
 8. W sprawach, o  których mowa w  ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na 
prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na za sadach określonych w  rozdziale 5  działu I  Kodeksu  
postępowania administracyjnego.  
Art. 124a.  Przepisy  art. 124 ust. 1–2 i 4–7, art. 124b oraz  art. 125 i art. 126 stosuje się odpowiednio do nierucho -
mości o  nieuregulowanym stanie prawnym. Do postępowania w  sprawie ograniczenia sposobu korzystania z  tych nie -
ruchomości stosuje się  art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art.  118a  ust. 2 i 3. 
Art. 124b.  1. Starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, w  drodze decyzji zobowiązuje właśc i-
ciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia 
nieruchomości w  celu wykonania czynności związanych z  konserwacją, remontami oraz  usuwaniem awarii ciągów dren a-
żowych, przewodów i  urządzeń, n ienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dy s-
trybucji płynów, pary, gazów i  energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i  sygnalizacji, a  także innych po d-
ziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i  urządzeń niezbędnych do korzystania z  tych przewodów i  urządzeń, 
a także usuwaniem z  gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i  obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub 
osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża n a to zgody. Decyzja o  zobowiązaniu do 
udostępniania nieruchomości może być także wydana w  celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności.  
2. Decyzję, o  której mowa w  ust. 1, wydaje się z  urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykona nia 
czynności, o  których mowa w  ust. 1. 
2a. Decyzji, o  której mowa w  ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.  
3. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6  miesięcy. Przepis  
art. 124 ust. 1a i 4 stosu je się odpowiednio.  
4. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o  których mowa w  ust. 1, przysługuje 
odszkodowanie w  wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują 
inne praw a rzeczowe do nieruchomości a  podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia 
nie dojdzie w  terminie 30  dni, licząc od dnia, w  którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w  decyzji, 
o której mowa w  ust. 1, staro sta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w  sprawie 
ustalenia odszkodowania.  
5. Obowiązek udostępnienia nieruchomości, o  którym mowa w  ust. 1, podlega egzekucji administracyjnej.  
Art. 124c.  1. Przepisy art. 124  stosuje się odpowiednio dla ograniczenia, w  drodze decyzji, sposobu korzystania 
z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na:  
1) zakładanie na obiektach budowlanych elementów trakcji, znaków i  sygnałów drogowych lub innych urządzeń be z-
pieczeństwa ruchu drogowe go, urządzeń służących do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, a  także urządzeń 
niezbędnych do korzystania z  nich,  
2) urządzanie i  utrzymywanie ogólnodostępnego ciągu pieszego, przebiegającego p rzez prześwity lub podcienia, 
w obrysie obiektu budowlanego  
– jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody.  
2. Ograniczenie, o  którym mowa w  ust. 1  pkt 1, następuje zgodnie z  planem miejscowym, a  w przypadku braku planu,  
zgodnie z  decyzją o  ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś ograniczenie, o  którym mowa w  ust. 1  pkt 2, 
następuje zgodnie z  planem miejscowym.  
Art. 125. 1. Starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, może, w  drodze decyzj i, ograniczyć 
sposób korzystania z  nieruchomości niezbędnej w  celu poszukiwania, rozpoznawania, wydobywania kopalin objętych 
własnością górniczą. Przepisy  art. 124 ust. 2–4 stosuje się odpowiednio.  
2. Ograniczenie, o  którym mowa w  ust. 1, może nastąpić wy łącznie na rzecz przedsiębiorcy, który uzyskał koncesję 
na wykonywanie takiej działalności, na czas nie dłuższy niż termin obowiązywania koncesji. Odszkodowanie z  tytułu ogran i-
czenia  wypłaca przedsiębiorca.  
3. Jeżeli ograniczenie, o  którym mowa w  ust. 1, jest ustanawiane na czas dłuższy niż rok, lub uniemożliwia właśc i-
cielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z  nieruchomości w  sposób dotychczasowy albo 
w sposób zgodny z  jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik  wieczysty nieruchomości może  
żądać, aby przedsiębiorca nabył od niego nieruchomość. W  sprawach spornych orzekają sądy powszechne.  
  
Dziennik  Ustaw  – 50 – Poz. 1899  
 
 Art. 126. 1. W  przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z  zastrzeż e-
niem  ust. 5, sta rosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, udziela, w  drodze decyzji, zezwolenia na 
czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6  miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W  przypadku 
postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w  terminie 
7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku.  
2. Decyzji, o  której mowa w  ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.  
3. Po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany 
doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w  wyniku 
zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w  wysokości uzgodnionej między wł aścicielem, użytkownikiem wi e-
czystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a  podmiotem, któremu udostępniono nie -
ruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w  terminie 30  dni, licząc od dnia, w  którym upłynął termin ud ostęp-
nienia nie ruchomości, określony w  decyzji, o  której mowa w  ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji 
rządowej, wszczyna postępowanie w  sprawie ustalenia odszkodowania.  
4. Jeżeli na skutek czasowego zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będzie mógł korzystać 
z nieruchomości w  sposób dotychczasowy lub zgodny z  dotychczasowym przeznaczeniem, może żądać, aby podmiot, 
który zajął nieruchomość, nabył od niego własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w  drodz e umowy.  
5. W przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o  których mowa w  ust. 1, uniemożliwia złożenie 
wniosku o  wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma 
obowiązek udostępnienia  jej w  celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega 
egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o  wydanie tej decyzji w  terminie 3  dni od 
dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być w ydana nie później niż po upływie 6  miesięcy licząc od dnia zajęcia nie -
ruchomości.  
6. W przypadku niezłożenia wniosku, o  którym mowa w  ust. 5, w terminie 3  dni, starosta, wykonujący zadanie z  za-
kresu administracji rządowej, w  drodze decyzji orzeka o  nałoże niu kary w  wysokości 5000  zł za każdy dzień zwłoki, 
licząc od dnia następującego po dniu, w  którym upłynął termin do złożenia wniosku. Wpływy z  kar stanowią dochód bud -
żetu państwa.  
7. O nałożeniu kary, o  której mowa w  ust. 6, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzeka 
również w  sytuacji, jeżeli nastąpiło zajęcie nieruchomości, a  nie zaistniały przesłanki, o  których mowa w  ust. 1 i 5, uz a-
sadniające zajęcie nieruchomości.  
8. Starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rząd owej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie prz e-
słanek zajęcia nieruchomości w  terminie 7  dni od dnia złożenia wniosku, o  którym mowa w  ust. 5. 
9. Kary, o  których mowa w  ust. 6 i 7, uiszcza się w  terminie 14  dni od dnia doręczenia decyzji. W  przypadku nie-
uiszczenia kary, podlega ona ściągnięciu w  trybie przepisów o  postępowaniu egzekucyjnym w  administracji.  
10. Przepisy  ust. 1–9 stosuje się również w  przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody wynikającej 
z awarii, o  których mowa w  art. 124b.  
Art. 127. (uchylony)  
Rozdział 5  
Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości  
Art. 128. 1. Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego n a-
stępuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym war tości tych praw.  
2. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione 
inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o  kwotę równą wartości tych praw.  
3. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, jest ustan o-
wione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie zmniejsza się o  kwotę równą wartości tego prawa.  
4. Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o  których mowa w art. 120 i 124–126. 
Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość 
nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o  kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.  
Art. 129. 1. Odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, w  decyzji o  wy-
właszczeniu nieruchomości, z  zastrzeżeniem  ust. 5. 
  
Dziennik  Ustaw  – 51 – Poz. 1899  
 
 2. (uchylony)  
3. Jeżeli w  ramach odszkodowania została przyznana nieruchomość zamienna, w  decyzji, o  której mowa w  ust. 1, 
podaj e się dodatkowo oznaczenie nieruchomości zamiennej według treści księgi wieczystej oraz według katastru nie -
ruchomości, jej wartość oraz wysokość dopłaty.  
4. (uchylony)  
5. Starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzj ę o odszkodowaniu:  
1) w przypadkach, o  których mowa w  art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124–126; 
2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości;  
3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ust alenia odszkodowania, a  obowiązujące przepisy przewidują  
jego ustalenie.  
Art. 130. 1. Wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i  wartości, wywłaszczonej nieruch o-
mości w  dniu wydania decyzji o  wywłaszczeniu. W  przypadku gdy starosta, wy konujący zadanie z  zakresu administracji 
rządowej, wydaje odrębną decyzję o  odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i  przeznaczenia 
nieruchomości w  dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a  w przypadkach, o  których mowa w  art. 98 ust. 3 i art. 106 
ust. 1, według stanu i  przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w  dniu wydania decyzji o  podziale lub podjęcia uchwały 
o przystąpieniu do scalenia i  podziału oraz jej wartości w  dniu wydania decyzji o  odszkodowaniu. Przepis  art. 134 stosuje 
się odpowiednio.  
2. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wa r-
tość nieruchomości.  
Art. 131. 1. W  ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu wywłaszczonej nieruchomości  
może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna.  
2. Nieruchomość zamienną przyznaje się z  zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje 
na rzecz Skarbu Państwa, lub z  zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki samo rządu terytorialnego, jeżeli wywłas z-
czenie następuje na rzecz tej jednostki.  
3. Nieruchomość zamienna może być przyznana w  porozumieniu z  Dyrektorem Generalnym  Krajowego Ośrodka 
Wsparcia Rolnictwa , z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszcz enie następuje na rzecz Skarbu Państwa.  
3a. Nieruchomość zamienna może być również przyznana w porozumieniu z Prezesem Krajowego Zasobu  Nie-
ruchomości, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa.  
4. Różnicę między wysokością odszkodowania ustal onego w  decyzji a  wartością nieruchomości zamiennej wyró w-
nuje się przez dopłatę pieniężną.  
5. Przeniesienie praw do nieruchomości zamiennej na rzecz osoby, której zostało przyznane odszkodowanie, nast ę-
puje z  dniem, w  którym decyzja o  wywłaszczeniu stała si ę ostateczna. Decyzja ta stanowi podstawę do dokonania wpisu 
w księdze wieczystej.  
Art. 132. 1. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w  terminie 14  dni od dnia, w  którym decyzja o  wy-
właszczeniu podlega wykonaniu, z  zastrzeżeniem  ust. 1a i 1b. 
1a. W sprawach, w  których wydano odrębną decyzję o  odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jedno -
razowo w  terminie 14  dni od dnia, w  którym decyzja o  odszkodowaniu stała się ostateczna.  
1b. W przypadku wydania decyzji o  niezwłocznym zajęciu nieruchomości na wniosek osoby wywłaszczanej wypłaca 
się zaliczkę w  wysokości 70% odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji w  decyzji o  wywłaszczeniu. 
Zapłata zaliczki następuje jednorazowo w  terminie 50  dni licząc od dnia złożenia wniosku o  wypłatę zalic zki. Wysokość 
odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości pomniejsza się o  kwotę wypłaconej zaliczki.  
1c. Jeżeli uchylono decyzję o  wywłaszczeniu lub stwierdzono nieważność decyzji o  niezwłocznym zajęciu nie -
ruchomości, osoba, której wypłacono zaliczkę, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tej zaliczki po jej walor y-
zacji na dzień zwrotu, o  ile nie przysługuje im uprawnienie, o  którym mowa w  art. 122a.  
2. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w  zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Ko deksu cywilnego.  
3. Wysokość odszkodowania ustalona w  decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje 
organ,  osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.  
  
Dziennik  Ustaw  – 52 – Poz. 1899  
 
 3a. Jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono o dszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej 
nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania  
po jego waloryzacji na dzień zwrotu.  
4. Za zgodą osoby uprawnionej do odszkodow ania starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, 
może ustalić inny niż określony w  ust. 1–3 sposób zapłaty przyznanego odszkodowania.  
5. Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o  któryc h mowa  
w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o  której mowa w  art. 113 ust. 3, a także  do zapewnienia nie -
ruchomości zamiennej jest zobowiązany, z  zastrzeżeniem  ust. 6 i 8, starosta, wykonujący zadanie  z zakresu administracji 
rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ wykonawczy  jednostki samorządu teryt o-
rialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki.  
6. Obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w  art. 124, art.  124b, art.  125 
i art. 126 oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z  tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która 
uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych, przewodów i  urządzeń, 
o którym mowa w  art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na wykonanie czynności związanych z  konserwacją, remontami, us u-
waniem awarii oraz usuwaniem z  gruntu, o  którym mowa w  art. 124b  ust. 1, albo zezwolenie na czasowe zajęcie nie -
ruchomości w  przypadku siły wyższej  lub innej nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody albo przedsi ę-
biorcę, który na podstawie koncesji wykonuje działalność w  zakresie poszukiwania, rozpoznawania lub wydobywania 
kopalin objętych własnością górniczą.  
7. (uchylony)  
8. Podmiot, k tóry będzie realizował cel publiczny, może pokryć koszty należności, o  których mowa w  ust. 5 i 6, oraz 
koszty ustalenia tych należności.  
Art. 133. Odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli:  
1) osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłat a odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia prz e-
szkody lub  
2) odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o  nieuregulowanym stanie prawnym.  
Art. 134. 1. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z  zastrzeżeniem  art. 135, wartość rynkowa nie -
ruchomości.  
2. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w  szczególności jej rodzaj, położenie, sposób 
użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w  obrocie nieruchomościami.  
3. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli 
przeznaczenie nieruchomości, zgodne z  celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości.  
4. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z  celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość 
nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z  tego 
przeznaczenia.  
Art. 135. 1. Jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można  określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju 
nieruchomości nie występują w  obrocie, określa się jej wartość odtworzeniową.  
2. Przy określaniu wartości odtworzeniowej nieruchomości, oddzielnie określa się wartość gruntu i  oddzielnie wa r-
tość jego częśc i składowych.  
3. Przy określaniu wartości gruntu stosuje się przepisy  art. 134 ust. 2–4. 
4. Przy określaniu wartości budynków lub ich części, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej i  innych urządzeń 
szacuje się koszt ich odtworzenia, z  uwzględnieniem  stopnia zużycia.  
5. Przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w  drzewostanie znajdują się materiały uży t-
kowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w  tym drzewostanie. Jeżeli w  drzewostanie nie występuje materiał 
użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i  pielęgnacji drzewostanu, 
szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia.  
6. Przy określaniu wartości plantacji kultur wieloletnich szacuje się koszty założenia plantacji i  jej pielęgnacji do 
czasu pierwszych zbiorów oraz wartość utraconych pożytków w  okresie od dnia wywłaszczenia do dnia zakończenia 
pełnego plonowania. Sumę kosztów i  wartość utraconych pożytków zmniejsza się o  sumę ro cznych odpisów amortyzacy j-
nych, wynikającą z  okresu wykorzystania plantacji od pierwszego roku plonowania do dnia wywłaszczenia.  
7. Przy określaniu wartości zasiewów, upraw i  innych zbiorów jednorocznych szacuje się wartość przewidywanych 
plonów według cen  kształtujących się w  obrocie rynkowym, zmniejszając ją o  wartość nakładów koniecznych w  związku 
ze zbiorem tych plonów.  
  
Dziennik  Ustaw  – 53 – Poz. 1899  
 
 Rozdział 6  
Zwrot wywłaszczonych nieruchomości  
Art. 136. 1. Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w  decyzji o  wywłaszczeniu, 
z uwzględnieniem  art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o  zwrot tej nieruch o-
mości.  
2. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony 
w decyzji o  wywłaszczeniu właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o  tym zamiarze, 
informując równocześnie o  możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w  tej nie ruchomości albo części 
wywłaszczonej nieruchomo ści lub udziału w  tej części.  
2a. W przypadku braku możliwości ustalenia adresu poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy zawiadomienia 
dokonuje się w  drodze obwieszczenia. Obwieszczenie podaje się do publicznej wiadomości na okres 3  miesięcy poprzez 
wywieszenie w  siedzibie właściwego organu oraz umieszczenie na jego stronie podmiotowej w  Biuletynie Informacji 
Publicznej. Informację o  obwieszczeniu właściwy organ podaje do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w  prasie 
lokalnej o  zasięgu obejmującym c o najmniej powiat, na terenie którego położona jest nieruchomość.  
2b. Zawiadomienie zawiera w  szczególności:  
1) wskazanie nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nie ruchomości;  
2) oznaczenie decyzji administracyjn ej stanowiącej podstawę wywłaszczenia;  
3) imię i  nazwisko poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy;  
4) informację o  tym, że z  wnioskiem o  zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z  zakresu administracji 
rządowej;  
5) pouczenie o  skutkach niezłożenia wniosku o  zwrot w  terminie, o  którym mowa w  ust. 5 i 7. 
3. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w  tej 
nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w  tej części , jeżeli, stosownie do przepisu art.  137, 
nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w  decyzji o  wywłaszczeniu. Z  wnioskiem o  zwrot występuje 
się do starosty, wykonującego zadanie z  zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o  tym w łaściwy organ gosp o-
darujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w  tej nieruchomości albo 
części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w  tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadk o-
biercę  odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art.  140. 
3a. W przypadku gdy postępowanie w  sprawie zwrotu dotyczy udziału w  wywłaszczonej nieruchomości lub udziału 
w jej części, starosta, wykonujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, zawia damia pozostałych uprawnionych 
o możliwości zwrotu udziału w  wywłaszczonej nieruchomości albo udziału w  jej części.  
3b. W przypadku gdy zostało zgłoszone więcej niż jedno żądanie zwrotu udziału w  wywłaszczonej nie ruchomości 
lub w  jej części, starosta, wyk onujący zadanie z  zakresu administracji rządowej, prowadzi jedno postępowanie dotyczące 
wszystkich żądań.  
4. Przepisy ust.  3–3b stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w  drodze umowy zgodnie z  art. 113 
ust. 3. 
5. W przypadku niezłożenia prz ez uprawnionego wniosku o  zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w  tej 
nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w  tej części w  terminie 3 miesięcy od dnia otrzym a-
nia zawiadomienia, o  którym mowa w  ust. 2, albo od dnia następ ującego po dniu, w  którym upłynął okres, o  którym mowa  
w ust. 2a, uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w  tej nieruchomości albo części wywłas z-
czonej nieruchomości lub udziału w  tej części wygasa.  
6. (utracił moc)47) 
7. Uprawnienie d o zwrotu, o  którym mowa w  ust. 3, wygasa, jeżeli od dnia, w  którym decyzja o wywłaszczeniu stała 
się ostateczna, upłynęło 20  lat, a  w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku, o  którym mowa w  ust. 3. W  takim prz y-
padku właściwy organ nie ma obowiązku zawi adamiania oraz informowania, o  którym mowa w  ust. 2. 
                                                           
47) Z dniem 9  kwietnia 2008  r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 3  kwietnia 2008  r. sygn. akt K 6/05 (Dz. U. poz.  369).  
  
Dziennik  Ustaw  – 54 – Poz. 1899  
 
 Art. 137. 1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w  decyzji o  wywłaszczeniu, jeżeli:  
1) pomimo upływu 7  lat od dnia, w  którym decyzja o  wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związ a-
nych z  realizacją tego celu albo  
2)48) pomimo upływu 10  lat od dnia, w  którym decyzja o  wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.  
2. Jeżeli w  przypadku, o  którym mowa w  ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowan y tylko na części w y-
właszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.  
Art. 138. 1. Jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w  trwały zarząd lub została o b-
ciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z  dniem, w  którym decyzja o  zwrocie wywłaszczonej nieruchomości 
stała się ostateczna. Przepis  art. 90 ust. 2 stosuje się odpowiednio.  
2. Najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z  upływem 3  miesięcy od dnia, w  którym dec y-
zja o  zwrocie wywłaszczon ej nieruchomości stała się ostateczna.  
Art. 139. Nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w  stanie, w  jakim znajduje się w  dniu jej zwrotu.  
Art. 140. 1. W  razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skar-
bowi  Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w  zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości  
w dniu zwrotu, ustalone w  decyzji odszkodowanie, a  także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w  ramach o d-
szkodowania.  
2. Odszkodowa nie pieniężne podlega waloryzacji, z  tym że jego wysokość po waloryzacji, z  zastrzeżeniem  art. 217 
ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w  dniu zwrotu, a  jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomoś ci 
nie można określić jej wartości ryn kowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.  
3. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się propo r-
cjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości.  
3a. Jeżeli zwrotowi podlega udział w  wywłaszczonej nieruchomości albo w  jej części, zwracaną kwotę odszkodow a-
nia ustala się proporcjonalnie do wielkości udziału.  
4. W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na 
nieruchomości po jej wy właszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do  ust. 2, pomniejsza się albo powiększa 
o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan 
nieruchomości z  dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z  dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających 
ze zmiany przeznaczenia w  planie miejscowym i  zmian w  otoczeniu nieruchomości. Przepisy ust.  3 i 3a stosuje się odp o-
wiednio.  
5. Jeżeli w  ramach odszkodowania została przyznana nieruchomoś ć zamienna oraz dopłata pieniężna, oprócz nie -
ruchomości zamiennej zwraca się także tę dopłatę w  wysokości ustalonej według zasad, o  których mowa w  ust. 2, z tym 
że wysokość zwaloryzowanej kwoty nie może być wyższa niż różnica między wartością nieruchomośc i zwracanej 
a wartością nieruchomości zamiennej określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości nie uwzględnia 
się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w  planie miejscowym i  zmian w  otoczeniu nieruchomości. W  razie 
zmniejszenia s ię albo zwiększenia wartości nieruchomości zamiennej stosuje się dopłaty pieniężne równe różnicy wartości 
tej nieruchomości określonej na dzień zwrotu.  
6. Koszty postępowania o  zwrot nieruchomości ponosi odpowiednio Skarb Państwa albo właściwa jednostka sa mo-
rządu terytorialnego w  zależności od tego, któremu z  tych podmiotów odszkodowanie jest zwracane.  
Art. 141. 1. Należności, o  których mowa w  art. 140, mogą być, na wniosek poprzedniego właściciela albo jego 
spadkobiercy, rozłożone na raty, nie dłużej niż n a 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w  decyzji o  zwrocie w y-
właszczonej nieruchomości.  
2. Wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z  tytułu, o  którym mowa 
w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeż eli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości,  
decyzja o  zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.  
3. Raty, o  których mowa w  ust. 1, podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie 
redysk onta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.  
4. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w  zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.  
                                                           
48) Utracił moc z  dniem 24  marca 2014  r. w zakresie, w  jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27  maja 
1990  r., na której w  dniu złożenia wniosku o  zwrot, a  nie później niż przed 22  września 2004  r., zreal izowano cel określony w  decyzji 
o wywłaszczeniu, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 13  marca 2014  r. sygn. akt P 38/11  (Dz. U. poz.  376).  
  
Dziennik  Ustaw  – 55 – Poz. 1899  
 
 Art. 142. 1. O  zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w  tym także nieruchomości z a-
miennej, oraz o  rozliczeniach z  tytułu zwrotu i  terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z  zakresu admin i-
stracji rządowej, w  drodze decyzji.  
2. W sprawach, o  których mowa w  ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na 
prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w  rozdziale 5  działu I  Kodeksu  
postępowania administracyjnego.  
Art. 142a.  Przepisy art.  136–142 stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych w  drodze umowy, o  której 
mowa w  art. 114 ust. 1. 
Rozdział 7  
Udział w  kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej  
Art. 143. 1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do nieruchomości bez względu na  ich rodzaj i  położenie, jeżeli 
urządzenia infrastruktury technicznej zostały wybudowane z  udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu 
terytorialnego, środków pochodzących z  budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zw rotowi, 
z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w  planie miejscowym na cele rolne i  leśne, a  w przypadku braku planu mie j-
scowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i  leśne. Przepis art.  92 ust. 2 stosuje się odpowiednio.  
2. Przez budowę urz ądzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na 
ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gaz o-
wych i  telekomunikacyjnych.  
Art. 144. 1. Właściciele n ieruchomości uczestniczą w  kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez 
wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich.  
2. Przepis  ust. 1 stosuje się także do użytkowników wieczystych nieruchomości gruntowych, którzy na podstawie o d-
rębnych przepi sów nie mają obowiązku wnoszenia opłat rocznych za użytkowanie wieczyste lub wnieśli, za zgodą właś -
ciwego organu, jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego.  
Art. 145. 1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w  drodze decyzji, u stalić opłatę adiacencką każdorazowo 
po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po 
stworzeniu warunków do korzystania z  wybudowanej drogi.  
2. Wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opł aty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stw o-
rzenia  warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia  
stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała  
uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2.  Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną 
w uchwale rady gminy obowiązującą w  dniu, w  którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczegó l-
nych urządzeń infrastruktury technicznej albo w  dniu stworzenia warunków do korzystania z  wybudowanej drogi.  
Art. 146. 1. Ustalenie i  wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego 
budową urządzeń infrastruktury technic znej.  
1a. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości 
nieruchomości.  
2. Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała 
przed wybudowan iem urządzeń infrastruktury technicznej, a  wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. 
Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w  drodze uchwały.  
2a. W odniesieniu do nieruchomości położonych na obszarze Specjalnej Strefy  Rewitalizacji, o  której mowa w roz-
dziale 5  ustawy z  dnia 9  października 2015  r. o rewitalizacji, wysokość opłaty, o  której mowa w  ust. 2, wynosi nie więcej 
niż 75% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, 
a wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu.  
3. Wartość nieruchomości według stanu przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej i po ich  wybud o-
waniu określa się według cen na dzień, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych  
urządzeń infrastruktury technicznej albo na dzień stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej  drogi.  
  
Dziennik  Ustaw  – 56 – Poz. 1899  
 
 Art. 147. 1. Opłata adiacencka może być, na wniosek właściciela nieruchomości, rozłożona na raty roczne płatne 
w okres ie do 10  lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w  decyzji o  ustaleniu opłaty. Należność gminy z  tego tytułu 
podlega zabezpieczeniu, w  tym przez ustanowienie hipoteki. Decyzja o  ustaleniu opłaty adiacenckiej stanowi podstawę 
wpisu do księgi wieczystej.  
2. Raty, o  których mowa w  ust. 1, podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie 
redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.  
Art. 148. 1. Obowiązek wnoszenia opłaty adiacenckiej powstaje po upływie 14  dni od dnia, w którym decyzja 
o ustaleniu opłaty stała się ostateczna. W  przypadku rozłożenia opłaty na raty obowiązek ten dotyczy wpłacenia pierwszej 
raty. 
2. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w  zapłacie opłaty adiacenckiej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu 
cywilnego . 
3. Wysokość opłaty adiacenckiej ustalona w  decyzji podlega waloryzacji począwszy od pierwszego dnia miesiąca 
następującego po miesiącu, w  którym wydana została decyzja, do pierwszego dnia miesiąca, w  którym powstał obowiązek 
zapłaty.  
4. Na poczet opłaty adiacenckiej zalicza się wartość świadczeń pieniężnych wniesionych przez właściciela lub  użyt-
kownika wieczystego nieruchomości na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.  
5. Do ulg w spłacie oraz umarzania należności z  tytułu opłaty adiacenckiej stosuj e się przepisy ustawy z dnia 
27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.  
Art. 148a.  (uchylony)  
Art. 148b.  1. Ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury 
technicznej albo  warunki do korzystania z  wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów.  
2. Właściwym organom gminy, rzeczoznawcom majątkowym sporządzającym opinie o  wartości nieruchomości, 
o których mowa w  art. 146 ust. 1a, a  także osobom zobowiązanym do wniesienia opłaty adiacenckiej, właściwe podmioty 
są obowiązane udzielać informacji w  sprawach ustalenia, o  którym mowa w  ust. 1, że zostały stworzone warunki do po d-
łączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z  wybudowanej drogi, w y-
starczające do ustalenia tej opłaty.  
DZIAŁ IV  
Wycena nieruchomości  
Rozdział 1  
Określanie wartości nieruchomości  
Art. 149. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wszystkich nieruchomości, bez względu na ich rodzaj, poł o-
żenie i  przeznaczenie, a  także bez względu na podmiot własności i  cel wyceny, z  wyłączeniem określania wartości nie -
ruchomości w  związku z  realizacją ustawy o  scalaniu i  wymianie gruntów.  
Art. 150. 1. W  wyniku wyceny nieruchomości dokonuje się:  
1) określenia wartoś ci rynkowej;  
2) określenia wartości odtworzeniowej;  
3) ustalenia wartości katastralnej;  
4) (uchylony)  
5) określenia innych rodzajów wartości przewidzianych w  odrębnych przepisach.  
2. Wartość rynkową określa się dla nieruchomości, które są lub mogą być przedmiotem obrotu.  
3. Wartość odtworzeniową określa się dla nieruchomości, które ze względu na rodzaj, obecne użytkowanie lub prz e-
znaczenie nie są lub nie mogą być przedmiotem obrotu rynkowego, a  także jeżeli wymagają tego przepisy szczególne.  
4. Wartość katastralną nieruchomości ustala się dla nieruchomości, o  których mowa w  przepisach o  podatku od nie -
ruchomości. Zasady i  tryb ustalania tej wartości regulują przepisy rozdziału 2  niniejszego działu.  
  
Dziennik  Ustaw  – 57 – Poz. 1899  
 
 5. Określenia wartości wymienionych w  ust. 1 pkt 1 i 2 oraz w art. 161 dokonują rzeczoznawcy majątkowi, o  których 
mowa w  przepisach rozdziału 1  działu V.  
6. (uchylony)  
Art. 151. 1. Wartość rynkową nieruchomości stanowi szacunkowa kwota, jaką w dniu wyceny można uzyskać za 
nieruchomość  w transakcji sprzedaży zaw ieranej na warunkach rynkowych pomiędzy kupującym a sprzedającym, którzy  
mają stanowczy zamiar zawarcia umowy, działają z rozeznaniem i postępują rozważnie oraz nie znajdują się  w sytuacji 
przymusowej.  
2. Wartość odtworzeniowa nieruchomości jest równa kosz tom jej odtworzenia, z  uwzględnieniem stopnia zużycia.  
3. Wartość katastralną nieruchomości stanowi wartość ustalona w  procesie powszechnej taksacji nieruchomości.  
Art. 152. 1. Sposoby określania wartości nieruchomości, stanowiące podejścia do ich wyceny, są uzależnione od 
przyjętych rodzajów czynników wpływających na wartość nieruchomości.  
2. Wyceny nieruchomości dokonuje się przy zastosowaniu podejść: porównawczego, dochodowego lub kosztowego, 
albo mieszanego, zawierającego elementy podejść poprzednich.  
3. Przy zastosowaniu podejścia porównawczego lub dochodowego określa się wartość rynkową nieruchomości. Jeżeli  
istniejące uwarunkowania nie pozwalają na zastosowanie podejścia porównawczego lub dochodowego, wartość rynkową 
nieruchomości określa się w  podejś ciu mieszanym. Przy zastosowaniu podejścia kosztowego określa się wartość odtw o-
rzeniową nieruchomości.  
Art. 153. 1. Podejście porównawcze polega na określeniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta 
odpowiada cenom, jakie uzyskano za nieruchom ości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny te kory -
guje się ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej oraz uwzględnia się zmiany 
poziomu cen wskutek upływu czasu. Podejście porównawcze stosuje się, jeżeli są znane ceny i  cechy nieruchomości 
podobnych do nieruchomości wycenianej.  
2. Podejście dochodowe polega na określaniu wartości nieruchomości przy założeniu, że jej nabywca zapłaci za nią 
cenę, której wysokość uzależni od przewidywanego dochodu, jak i uzyska z  nieruchomości. Stosuje się je przy wycenie 
nieruchomości przynoszących lub mogących przynosić dochód.  
3. Podejście kosztowe polega na określaniu wartości nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada kos z-
tom jej odtworzenia, pomniejszony m o wartość zużycia nieruchomości. Przy podejściu tym określa się oddzielnie koszt 
nabycia gruntu i  koszt odtworzenia jego części składowych.  
Art. 154. 1. Wyboru właściwego podejścia oraz metody i  techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca  
majątkowy, uwzględniając w  szczególności cel wyceny, rodzaj i  położenie nieruchomości, przeznaczenie w  planie mie j-
scowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o  cenach, dochodach i  cechach nieruchomości podobnych.  
2. W przypadku braku planu miejscowego przez naczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań 
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o  warunkach zabudowy i  zagospodarowania terenu.  
3. W przypadku braku studium lub decyzji, o  których mowa w  ust. 2, uwzględnia s ię faktyczny sposób użytkowania 
nieruchomości.  
Art. 155. 1. Przy szacowaniu nieruchomości wykorzystuje się wszelk ie, niezbędne i  dostępne dane o nieruchomoś -
ciach, zawarte w  szczególności w:  
1) księgach wieczystych;  
2) katastrze nieruchomości;  
3) ewidencji  sieci uzbrojenia terenu;  
3a) ewidencji numeracji porządkowej nieruchomości;  
3b) rejestrach zabytków;  
4) tabelach taksacyjnych i  na mapach taksacyjnych tworzonych na podstawie  art. 169; 
5) planach miejscowych, studiach uwarunkowań i  kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, decyzjach o  wa-
runkach  zabudowy i  zagospodarowania terenu oraz pozwoleniach na budowę;  
6) wykazach prowadzonych przez urzędy skarbowe;  
  
Dziennik  Ustaw  – 58 – Poz. 1899  
 
 6a) dokumentach będących w  posiadaniu agencji, którym Skarb Państwa powierzył, w  drodze ustaw, wykonywanie 
prawa własności i  innych praw rzeczowych na jego rzecz;  
6b) w aktach notarialnych znajdujących się w  posiadaniu spółdzielni mieszkaniowych, dotyczących zbywania spółdzie l-
czych praw do lokali;  
7) umowach, orzeczeniach, decyzjach i innych dokumentach, będących podstawą wpisu do ksiąg wieczystych  oraz do 
rejestrów wchodzących w skład operatu katastralnego;  
8) świadectwie charakterystyki energetycznej.  
2. Wykorzystane w  operacie szacunkowym dane poświadczone przez rzeczoznawcę majątkow ego mogą mieć formę 
wypisów i  wyrysów z  dokumentów lub rejestrów, o  których mowa w  ust. 1. 
3. Właściwe organy, agencje, o których mowa w ust. 1 pkt 6a, spółdzielnie mieszkaniowe, sądy oraz urzędy skarbowe  
są obowiązane udostępniać rzeczoznawcom majątkowym rejestry i dokumenty, o których mowa  w ust. 1, w tym umożl i-
wiać sporządzanie kopii dokumentów w dowolnej formie.  
4. Przy wycenie nieruchomości na potrzeby związane w  szczególności z  pozbawieniem lub ograniczeniem praw do 
nieruchomości, a  także z  ponoszenie m ciężarów i  świadczeń publicznych, w  tym podatków, rzeczoznawca majątkowy 
działający na zlecenie organów administracji publicznej lub sądów ma prawo wstępu na nieruchomość będącą przedmi o-
tem wyceny oraz dokonywania niezbędnych czynności związanych z  szaco waniem nieruchomości.  
Art. 156. 1. Rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o  wartości nieruchomości w  formie operatu sz a-
cunkowego.  
1a. Jednostka sektora finansów publicznych lub inny podmiot, który w zakresie, w jakim wykorzystuje środki   
publicz ne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych lub dysponuje nimi,  zlecił 
rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego, są obowiązani umożliwić osobie,  której interesu pra w-
nego dotyczy jego treść, przegląd anie tego operatu oraz sporządzanie z niego notatek  i odpisów.  Osoba ta może żądać 
uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z  operatu szacunkowego lub wydania jej z  operatu szacunkowego 
uwierzytelnionych odpisów, o  ile jest to uzasadnione ważnym  interesem tej osoby.  
2. Rzeczoznawca majątkowy nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie operatu bez jego zgody do innego celu 
niż cel, dla którego został sporządzony.  
3. Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzon y, przez okres 12  miesięcy 
od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o  których 
mowa w  art. 154. 
4. Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwier dzeniu jego  
aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego  następuje przez umies z-
czenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził,  oraz dołączenie do operatu 
szacunkowego a nalizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły  zmiany uwarunkowań prawnych lub 
istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Po potwierdzeniu  aktualności operat szacunkowy może być wyk o-
rzystywany do celu, dla którego został sporz ądzony,  w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o  którym 
mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany c zynników, o których mowa 
w art. 154. 
5. Przepisy  ust. 3 i 4 nie naruszają uregulowań wynikających z  przepisów odrębnych.  
Art. 157. 1. Oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzecz o-
znawców majątkowych w  terminie nie dłuższym niż 2  miesiące od dnia zawarcia umowy o  dokonanie tej oceny, mając na 
względzie  następują ce zasady:  
1) organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych wyznacza zespół oceniający w składzie co najmniej  2 rzecz o-
znawców majątkowych;  
2) w ocenie nie mogą brać udziału rzeczoznawcy majątkowi, wobec których zachodzą przesłanki wymienione w  art. 24 
Kodeksu postępowania administracyjnego lub inne przesłanki, które mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do ich 
bezstronności.  
1a. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 59 – Poz. 1899  
 
 2. Sporządzenie przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny tej samej nieruchomości w  formie operatu szacu n-
kowego  nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, o  którym mowa w  ust. 1. 
3. W przypadku gdy operat szacunkowy został sporządzony przez osoby powołane lub ustanowione przez sąd, 
o ocenę operatu może wnioskować tylko sąd.  
4. Przepisy  ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio w  przypadku rozbieżnych operatów szacunkowych określających wa r-
tość tej samej nieruchomości dla tożsamego celu wyceny.  
Art. 158. (uchylony)  
Art. 159.49) Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mies z-
kalnictwa  określi, w  drodze rozporządzenia, rodzaje metod i  technik wyceny nieruchomości, sposoby określania wartości 
nieruchomości, wartości nakładów i  szkód na nieruchomości oraz sposób sporządzania, formę i  treść operatu szacunk o-
wego, uwzględniając:  
1) sposoby określania wartości nieruchomości przy zastosowaniu poszczególnych podejść, metod i  technik wyceny;  
2) sposoby określania wartości nieruchomości dla różnych celów;  
3) sposoby określania wartości nieruchom ości jako przedmiotu różnych praw;  
4) sposoby określania wartości nieruchomości w  zależności od ich rodzaju i  przeznaczenia;  
5) rodzaje nakładów na nieruchomości;  
6) dane, jakie powinien zawierać operat szacunkowy, oraz sposób potwierdzania jego aktualnośc i; 
7) uwarunkowania określania wartości rynkowej nieruchomości w  podejściu mieszanym.  
Rozdział 2  
Powszechna taksacja nieruchomości  
Art. 160. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do nieruchomości, dla których ustala się wartość katastralną.  
Art. 161. 1. Powszechna taksacja nieruchomości ma na celu ustalanie wartości katastralnej nieruchomości i  jest 
przeprowadzana, na podstawie niniejszej ustawy oraz odrębnych przepisów, przez organy prowadzące kataster nieruch o-
mości.  
2. Wartość katastralną nieruchomości ustala się na podstawie oszacowania nieruchomości reprezentatywnych dla p o-
szczególnych rodzajów nieruchomości na obszarze danej gminy. Do ustalania wartości tych nieruchomości stosuje się 
przepisy rozdziału 1  niniejszego działu. Wartość nieru chomości reprezentatywnych określa się z  wykorzystaniem cen 
transakcyjnych nieruchomości na obszarze gminy, a  w przypadku braku dostatecznej liczby transakcji, na obszarze gmin 
sąsiadujących.  
3. Czynności szacowania nieruchomości reprezentatywnych w  celu u stalenia wartości katastralnej, a  także w  celu 
sporządzenia map taksacyjnych i  tabel taksacyjnych, wykonują rzeczoznawcy majątkowi.  
Art. 162. 1. Wartości katastralne, ustalone w  procesie powszechnej taksacji nieruchomości, powinny uwzględniać 
różnice, jaki e występują między poszczególnymi nieruchomościami oraz zbliżenie do wartości rynkowej możliwe do 
uzyskania przy zastosowaniu zasad przyjętych dla masowej wyceny.  
2. Wartości katastralne wykorzystuje się do ustalania podstawy opodatkowania podatkiem od ni eruchomości, a  także 
w zakresie określonym niniejszą ustawą albo przepisami odrębnych ustaw, przy określaniu wartości nieruchomości sta-
nowiących własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, albo przy wykonywaniu czynności  
urzęd owych, do których wykonania niezbędne jest określenie wartości nieruchomości.  
Art. 163. 1. Powszechną taksację nieruchomości przeprowadza się okresowo. Termin rozpoczęcia oraz zakończenia 
powszechnej taksacji nieruchomości, a  także źródła jej finansowania,  określi odrębna ustawa.  
2. W okresach rocznych dzielących przeprowadzanie kolejnych powszechnych taksacji nieruchomości ustalone 
w wyniku poprzedniej powszechnej taksacji wartości katastralne przeszacowuje się, stosując wskaźniki cen nieruchomości, 
o których mowa w  art. 5. 
3. Rada gminy może podjąć uchwałę o  przeprowadzeniu na koszt gminy powszechnej taksacji nieruchomości 
w okresie między terminami ustalonymi w  ustawie, o  której mowa w  ust. 1, jednak nie częściej niż co 3  lata. 
                                                           
49) Ze zmianą wprowadzoną przez art.  1 pkt  29 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 60 – Poz. 1899  
 
 Art. 164. 1. Podstawą do ustalenia wartości katastralnej poszczególnych nieruchomości są mapy taksacyjne i  tabele 
taksacyjne.  
2. Wartość katastralną nieruchomości ustala się dla całych nieruchomości lub ich części, jeżeli zostały wyodrębnione 
jako przedmioty opodatkowania w  przepisach o  podatku od nieruchomości.  
3. Jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze więcej niż jednej gminy, wartość katastralną ustala się odrębnie dla 
każdej części nieruchomości położonej w  każdej z  tych gmin.  
4. Jeżeli zachodzi potrzeba zastosowania kilku podejść w  celu ustalenia wartości katastralnej tej samej nieruchomości,  
wartość tę ustala się odrębnie dla każdej części nieruchomości, dla której zastosowano odrębne podejście.  
Art. 165. Wartość katastralną nieruchomości gruntowej stano wi wartość katastralna gruntu oraz wartość katastralna 
jego części składowych.  
Art. 166. 1. W  celu ustalenia wartości katastralnej gruntu określa się dla stref wyodrębnionych, ze względu na p o-
dobne czynniki wpływające na wartość rynkową, jednostkowe wartoś ci powierzchni gruntów położonych w  tych strefach.  
2. Jednostkowe wartości powierzchni gruntów w  wyodrębnionych strefach przedstawia się w  wykazach tych stref, 
stanowiących integralną część map taksacyjnych.  
3. Wartość katastralną gruntu ustala się jako il oczyn powierzchni wykazanej w  katastrze nieruchomości oraz je d-
nostkowej wartości, o  której mowa w  ust. 2. 
Art. 167. 1. W  celu ustalenia wartości katastralnej części składowych gruntu określa się jednostkowe wartości p o-
wierzchni tych części składowych w  grupach, uwzględniając ich położenie oraz różnice, jakie między nimi występują.  
2. Jednostkowe wartości powierzchni części składowych gruntu w  wyodrębnionych grupach wykazuje się w  tabelach 
taksacyjnych.  
3. Wartość katastralną części składowych gruntu ustala się jako sumę wartości katastralnej poszczególnych obiektów 
składających się na te części. Wartość katastralną poszczególnych obiektów ustala się jako iloczyn ich powierzchni wyk a-
zanej w  katastrze nieruchomości oraz wartości jednostkowej wykazanej w  tabela ch taksacyjnych.  
4. Przepisy  ust. 1–3 stosuje się odpowiednio do budynków oraz lokali stanowiących odrębny przedmiot własności.  
Art. 168. Przepisy  art. 166 i 167 stosuje się również w  razie konieczności ponownego ustalenia wartości katastralnej 
po przeprow adzeniu powszechnej taksacji nieruchomości.  
Art. 169. 1. Mapy taksacyjne i  tabele taksacyjne sporządza organ prowadzący kataster nieruchomości na podstawie 
oszacowania nieruchomości reprezentatywnych, wykonanego przez rzeczoznawców majątkowych.  
2. Organ pr owadzący kataster nieruchomości, w  porozumieniu z  właściwym terytorialnie wójtem, burmistrzem albo 
prezydentem miasta, wykłada mapy taksacyjne i  tabele taksacyjne do publicznego wglądu na okres co najmniej 21  dni. 
Informację o  wyłożeniu ogłasza się w  formi e obwieszczenia oraz w  miejscowej prasie, a  także w  sposób zwyczajowo przyjęty 
w danej miejscowości, określając miejsce i  termin wyłożenia wraz z  pouczeniem o  możliwości zgłaszania zarzutów.  
3. Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą ustalenia wynikające z map i  tabel taksacyjnych, może w  okresie 
wyłożenia zgłaszać do nich zarzuty.  
4. Organ prowadzący kataster nieruchomości rozpatruje zgłoszone zarzuty i  przedstawia je radzie gminy właściwej 
dla miejsca położenia nieruchomości, wraz z  propozycją rozstrzygn ięcia, dołączając mapy i  tabele taksacyjne. Rada gminy 
podejmuje uchwałę w  sprawie nadania mocy urzędowej mapom taksacyjnym i  tabelom taksacyjnym, w  której rozstrzyga 
również o  sposobie załatwienia zgłoszonych zarzutów.  
5. Stronie niezadowolonej ze sposobu  załatwienia zgłoszonych zarzutów przysługuje skarga do sądu administracyjnego.  
6. Uchwała rady gminy w  sprawie nadania mocy urzędowej mapom taksacyjnym i  tabelom taksacyjnym podlega 
ogłoszeniu w  wojewódzkim dzienniku urzędowym.  
Art. 170. 1. Organ prowadzą cy kataster orzeka, w  drodze decyzji, o  ustaleniu wartości katastralnej nieruchomości 
i jej wpisie w  katastrze nieruchomości.  
2. Decyzja, o  której mowa w  ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.  
3. Wartości katastralne nieruchomości ustalone na podstawi e obowiązujących map i  tabel taksacyjnych, wpisane 
w katastrze nieruchomości, uzyskują z  datą ich wpisu moc danych urzędowych.  
4. Wartości, o  których mowa w  ust. 3, mogą być aktualizowane na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego 
oraz innej osoby,  na której ciąży obowiązek podatkowy, a  także z  urzędu, na podstawie indywidualnego oszacowania 
nieruchomości. Przepisy  ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.  
  
Dziennik  Ustaw  – 61 – Poz. 1899  
 
 Art. 171. 1. Osoby, o  których mowa w  art. 170 ust. 4, są obowiązane dostarczyć organowi prowadzącemu  kataster 
nieruchomości dokumenty i  informacje dotyczące tej nieruchomości, niezbędne do przeprowadzenia powszechnej taksacji 
nieruchomości.  
2. W razie niedostarczenia dokumentów i  informacji, o  których mowa w  ust. 1, organ prowadzący kataster nie -
ruchomości, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, ustala wartość katastralną tej nieruchomości na podstawie 
dostępnych dokumentów i  informacji.  
Art. 172. 1. Naczelny organ administracji państwowej, właściwy w  sprawach katastru nieruchomości, prze prowadza 
co roku na wybranych obszarach kontrolę powszechnej taksacji nieruchomości.  
2. Wyniki kontroli, o  której mowa w  ust. 1, mogą stanowić podstawę do przeprowadzenia kolejnej powszechnej ta k-
sacji nieruchomości na wybranych obszarach.  
Art. 173. Rada Mi nistrów określi, w  drodze rozporządzenia, sposób przeprowadzenia powszechnej taksacji nie -
ruchomości, uwzględniając:  
1) zakres informacji niezbędnych przy przeprowadzaniu taksacji;  
2) cechy nieruchomości wpływające na wartość katastralną;  
3) źródła danych o nieruchomościach dla potrzeb powszechnej taksacji;  
4) sposób ustalania wartości katastralnych;  
5) sposób zakończenia powszechnej taksacji;  
6) sposób i  terminy przeprowadzania kontroli powszechnej taksacji nieruchomości;  
7) rodzaje i  wzory dokumentów stos owanych przy przeprowadzaniu powszechnej taksacji oraz sposób ich sporządzania.  
Rozdział 3  
Badanie rynku nieruchomości  
Art. 173a.  1. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz  
mieszkalnictwa dokonuje okresowyc h badań rynku nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem nieruchomości  prze-
znaczonych na cele mieszkaniowe lub wykorzystywanych na te cele. Badania dotyczą cen transakcyjnych nieruchomości,  
stawek czynszów oraz częstotliwości obrotu nieruchomościami.  
2. Na podstawie badań, o których mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagosp o-
darowania  przestrzennego oraz mieszkalnictwa co najmniej raz w roku opracowuje analizy i zestawienia charakteryzujące  
rynek nieruchomości. Analizy i zestawienia są udostępniane na stronach internetowych urzędu obsługującego  ministra.  
Art. 173b.  Organy administracji publicznej dysponujące informacjami o  rynku nieruchomości, a  w szczególności organ y 
statystyki publicznej uzyskujące informacje statystyczn e w zakresie i  terminach określonych w  programie badań statys -
tycznych i  organy właściwe w  sprawach katastru nieruchomości są obowiązane do nieodpłatnego udostępniania do wglądu  
ministrowi właściwemu do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania prze strzennego oraz mieszkalnictwa 
posiadanych informacji dotyczących rynku nieruchomości.  
Art. 173c.  Przez informacje o rynku nieruchomości, o których mowa w art. 173b, rozumie się informacje dotyczące  
w szczególności cen transakcyjnych nieruchomości, stawek czynszów oraz częstotliwości obrotu nieruchomościami.  
DZIAŁ V  
Działalność zawodowa w  dziedzinie gospodarowania nieruchomościami  
Rozdział 1  
Rzeczoznawstwo majątkowe  
Art. 174. 1. Rzeczoznawstwo majątkowe jest działalnością zawodową wykonywaną przez rzeczoznawców na zas a-
dach określonych w  niniejszej ustawie.  
2. Rzeczoznawcą majątkowym jest osoba fizyczna posiadająca uprawnienia zawodowe w  zakresie szacowania nie -
ruchomości, nadane w  trybie przepisów rozdziału 4  niniejszego działu.  
3. Rzeczoznawca mają tkowy dokonuje określania wartości nieruchomości, a  także maszyn i  urządzeń trwale związ a-
nych z  nieruchomością.  
  
Dziennik  Ustaw  – 62 – Poz. 1899  
 
 3a. Rzeczoznawca majątkowy może sporządzać opracowania i  ekspertyzy, niestanowiące operatu szacunkowego, 
dotyczące:  
1) rynku nieruchomości oraz doradztwa w  zakresie tego rynku;  
2) efektywności inwestowania w  nieruchomości i  ich rozwoju;  
3) skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych;  
4) oznaczania przedmiotu odrębnej własności lokali;  
5) bankowo -hipotecznej wartości nieruchomości;  
6) określania wartości nieruchomości na potrzeby indywidualnego inwestora;  
7) wyceny nieruchomości zaliczanych do inwestycji w  rozumieniu przepisów o  rachunkowości;  
8) wyceny nieruchomości jako środków trwałych jednostek w  rozumieniu ustawy o rachunkowości.  
3b. Z dniem wpisu do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych osoba, o  której mowa w  ust. 2, nabywa 
prawo wykonywania zawodu oraz używania tytułu zawodowego „rzeczoznawca majątkowy ”. Tytuł zawodowy „rzecz o-
znawca majątkowy ” podlega oc hronie prawnej.  
4. Biegłych sądowych z  zakresu szacowania nieruchomości powołuje się lub ustanawia spośród osób posiadających 
uprawnienia zawodowe w  zakresie szacowania nieruchomości, nadane w  trybie rozdziału 4  niniejszego działu.  
5. Rzeczoznawca majątkow y nie może odmówić pełnienia funkcji biegłego sądowego.  
6. Prowadzenie działalności w  zakresie szacowania nieruchomości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest możliwe , 
w przypadku gdy czynności z  zakresu szacowania nieruchomości będą wykonywane przez  rzeczoznawców majątkowych.  
7. Rzeczoznawca majątkowy wykonuje zawód:  
1) prowadząc we własnym imieniu działalność gospodarczą jednoosobowo lub w  ramach spółki osobowej w  zakresie 
szacowania nieruchomości, lub  
2) w ramach stosunku pracy lub umowy cywilnopra wnej u podmiotu prowadzącego działalność w  zakresie szacowania 
nieruchomości.  
8. (uchylony)  
9.50) Przepis ust. 7  nie dotyczy biegłych sądowych wykonujących wycenę na zlecenie sądu.  
Art. 175. 1.51) Rzeczoznawca majątkowy jest zobowiązany do wykonywania c zynności, o  których mowa w  art. 174 
ust. 3 i  3a, zgodnie z  zasadami wynikającymi z  przepisów prawa, ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego 
charakteru tych czynności oraz z  zasadami etyki zawodowej, kierując się zasadą bezstronności w  wycenie ni eruchomości.  
2. Rzeczoznawca majątkowy jest zobowiązany do stałego doskonalenia kwalifikacji zawodowych oraz  dokument o-
wania wypełniania tego obowiązku. Dokumentację potwierdzającą wypełnianie tego obowiązku  rzeczoznawca majątkowy 
przechowuje przez okres 5 lat. 
3. Informacje uzyskane przez rzeczoznawcę majątkowego w  związku z  wykonywaniem zawodu stanowią tajemnicę 
zawodową. W  szczególności informacje uzyskane w  toku wykonywania czynności zawodowych nie mogą być przekaz y-
wane osobom trzecim, chyba że odrębne p rzepisy stanowią inaczej lub w  przypadkach, o  których mowa w  art. 157, art.  194, 
art. 195 i art. 195a.  
4. Przedsiębiorca prowadzący działalność, o  której mowa w  art. 174 ust. 3 i 3a, podlega obowiązkowemu ubezpi e-
czeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w  związku z  wykonywaniem umowy, której jest stroną, 
a której przedmiotem są czynności wskazane w  art. 174 ust. 3 i 3a. Jeżeli wykonuje ją przy pomocy rzeczoznawcy mają t-
kowego związanego z  tym przedsiębiorcą umową o  pracę lub umową cywilnoprawną,  podlega on również odpowiedzia l-
ności cywilnej za szkody wyrządzone działaniem tej osoby.  
4a. Kopia dokumentu ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 4, aktualnego na dzień sporządzenia operatu  szacunk o-
wego, stanowi załącznik do operatu szacunkowego lub umowy o dokonanie wyceny nieruchomości.  
4b. Przepis ust. 4a stosuje się odpowiednio w przypadku potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego,  o którym 
mowa w art. 156 ust. 4, a także w odniesieniu do opracowań i ekspertyz niestanowiących operatu  szacunkowego, 
o których mowa w art. 174 ust. 3a.  
                                                           
50) W brzmie niu ustalonym przez art.  1 pkt  30 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
51) W brzm ieniu ustalonym przez art.  1 pkt 31 lit. a ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 63 – Poz. 1899  
 
 5. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw  budowni c-
twa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, po zasięgnięciu opinii Polskiej  Izby Ubezpi e-
czeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia obowiązkowego, o którym  mowa w ust. 4, 
termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności  pod uwagę spec y-
fikę wykonywanego zawodu oraz z akres realizowanych zadań, a także sposoby uznawania  ubezpieczeń i gwarancji zaw o-
dowych wydanych w państwach członkowskich, o których mowa w art. 3 pkt 6 ustawy  z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach 
uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagr anicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczy -
pospolitej  Polskiej (Dz. U. z 2021 r. poz. 994 i 1641 ). 
6. (uchylony)52) 
Art. 176. Rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu od udziału w  szacowaniu nieruchomości, jeżeli zachodzą 
przesłanki wymienione w  art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego.  
Art. 177. 1. Uprawnienia zawodowe w  zakresie szacowania nieruchomości nadaje się osobie fizycznej, która:  
1) posiada pełną zdolność do czynności prawnych;  
2) nie była karana za przestępstwo przeciwko działal ności instytucji państwowych or az samorządu terytorialnego, 
za przestępstwo przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, 
za przestępstwo przeciwko mieniu, za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu, za przestępstwo przeciwko 
obrotowi pieniędzmi i  papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe;  
3) posiada wyższe wykształcenie;  
4) ukończyła studia podyplomowe w  zakresie wyceny nieruchomości;  
5) odbyła co najmniej 6 -miesięczną praktykę zawodową w  zakresie wyceny nieruchomości;  
6) przeszła z  wynikiem pozytywnym postępowanie kwalifikacyjne, w  tym złożyła egzamin dający uprawnienia w  zakresie  
szacowania nieruchomości.  
1a. Przebieg praktyki zawodowej, o  której mowa w  ust. 1 pkt 5, jest rejestrowany w  dzien niku praktyki zawodowej. 
Kandydat na rzeczoznawcę majątkowego ponosi opłatę za wydanie dziennika praktyki zawodowej, w  wysokości nieprze -
kraczającej 3% kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w  gospodarce narodowej w  roku poprzedzającym 
wydanie dzie nnika praktyki zawodowej, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie ustawy  
z dnia 17  grudnia 1998  r. o emeryturach i  rentach z  Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.  
2. Obowiązek, o  którym mowa w  ust. 1 pkt 4, nie dotyczy osoby, któr a posiada dyplom ukończenia studiów wy ż-
szych na kierunku, którego program umożliwia nabycie wiedzy i  umiejętności w  zakresie wyceny nieruchomości w  takim 
stopniu, jak program studiów podyplomowych w  zakresie wyceny nieruchomości, co potwierdza suplement do  dyplomu 
lub zaświadczenie uczelni.  
2a. (uchylony)  
2b. Obowiązek, o  którym mowa w  ust. 1 pkt 5, nie dotyczy osoby która:  
1) odbyła praktykę w  zakresie wyceny nieruchomości objętą programem studiów w  wymiarze jednego semestru, pod 
warunkiem, że praktyka była realizowana na podstawie umowy dotyczącej praktyki zawartej między uczelnią a  orga-
nizacją zawodową rzeczoznawców majątkowych, lub  
2) posiada udokumentowane dwuletnie doświadczenie zawodowe świadczące o nabyciu wiedzy i umiejętności w zakresie 
wyceny nieruchomości w takim stopniu jak osoby, które odbyły praktykę zawodową, o której mowa w ust. 1 pkt 5.  
3. (uchylony)  
4. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz  mieszkalnictwa 
określi wzór zaświadczenia, o  którym mowa w  ust. 2, w formie dokumentu elektronicznego w  rozumieniu  ustawy z  dnia 
17 lutego 2005  r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.  
Art. 178. 1. Rzeczoznawca majątkowy niewypełniający obowiązków, o których mowa w a rt. 175 ust. 1 –3, podlega 
odpowiedzialności zawodowej.  
2. Wobec rzeczoznawcy majątkowego mogą być orzeczone, z  tytułu odpowiedzialności zawodowej, następujące 
kary dyscyplinarne:  
1) upomnienie;  
                                                           
52) Przez art.  1 pkt  31 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 64 – Poz. 1899  
 
 2) nagana;  
3) zawieszenie uprawnień zawodowych na okres od 3  miesięcy do 1  roku;  
4) zawieszenie uprawnień zawodowych do czasu ponownego złożenia egzaminu z  wynikiem pozytywnym;  
4a) pozbawienie uprawnień zawodowych z  możliwością ponownego ubiegania się o  ich nadanie;  
5) pozbawienie uprawnień zawodowych z  możliwością ubiegania się o  ponowne ich nadanie po upływie 3  lat od dnia 
ich pozbawienia.  
2a. (uchylony)  
2b. (uchylony)  
2c. Wykonanie kary dyscyplinarnej następuje przez wpis do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych.  
3. Pozbawienie uprawnień zawodowych następ uje również w  przypadku:  
1) utraty zdolności do czynności prawnych;  
2) skazania za przestępstwa, o  których mowa w  art. 177 ust. 1 pkt 2; 
3) sądowego zakazu wykonywania zawodu rzeczoznawcy majątkowego;  
4) sądowego zakazu prowadzenia działalności gospodarcze j w zakresie szacowania nieruchomości.  
4. (uchylony)  
5. Pozbawienie uprawnień zawodowych, o  którym mowa w  ust. 3, następuje na podstawie prawomocnego orzeczenia 
sądu. Osoba, której dotyczy orzeczenie sądu, jest obowiązana niezwłocznie poinformować o  tym zd arzeniu ministra właś -
ciwego do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.  
6. Osoba pozbawiona uprawnień zawodowych w trybie, o którym mowa w ust. 5, z dniem uprawomocnienia  się 
orzeczenia sądu traci prawo wykonywania zawodu oraz używania tytułu zawodowego „rzeczoznawca  majątkowy”.  
Rozdział 2  
Pośrednictwo w  obrocie nieruchomościami  
Art. 179. (uchylony)  
Art. 179a.  Pośrednik w obrocie nieruchomościami to przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą  z zakresu 
pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.  
Art. 179b.  Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami polega na odpłatnym wykonywaniu czynności zmierzających  
do zawarcia przez inne osoby umów:  
1) nabycia lub zbycia praw do nieruchomości;  
2) nabycia lub zbyci a spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;  
3) najmu lub dzierżawy nieruchomości lub ich części;  
4) innych niż określone w pkt 1 –3, których przedmiotem są prawa do nieruchomości lub ich części.  
Art. 180. 1. (uchylony)  
1a. (uchylony)  
2. (uchylony)  
3. Zakres czynności pośrednictwa w  obrocie nieruchomościami określa umowa pośrednictwa. Umowa wymaga fo r-
my pisemnej lub elektronicznej pod rygorem nieważności.  
3a. (uchylony)  
4. (uchylony)  
5. (uchylony)  
6. (uchylony)  
7. (uchylony)  
8. (uchylony)  
  
Dziennik  Ustaw  – 65 – Poz. 1899  
 
 Art. 180a.53) 1. Działalność w  zakresie pośrednictwa w  obrocie nieruchomościami może być wykonywana 
przez:  
1) osobę fizyczną, która nie została prawomocnie skazana za umyślne przestępstwo przeciwko działalności inst y-
tucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, przeciwko wiar y-
godności dokumentów, przeciwko mieniu, przeciwko obrotowi gospodarczemu i  interesom majątkowym w  obro -
cie cywilnoprawnym, przeciwko obrotowi pieniędzmi i  papierami wartościowymi, przestępstwo, o  którym 
mowa w  art. 165a Kodeksu karnego, przestępstwo popełnione w  celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub 
osobistej lub umyślne przestępstwo skarbowe;  
2) osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, w  której wspólnicy, którym 
powier zono prowadzenie spraw spółki, lub uprawnieni do reprezentacji spółki, lub członkowie organów 
zarządzających  nie zostali prawomocnie skazani za przestępstwo, o  którym mowa w  pkt 1, lub umyślne 
przestępstwo skarbowe.  
2. Wymóg niekaralności, o  którym mowa w ust. 1, stosuje się również do osób kierujących wykonywaniem 
czynności związanych z  prowadzeniem działalności w  zakresie pośrednictwa w  obrocie nieruchomościami oraz do 
beneficjenta rzeczywistego  w rozumieniu art.  2 ust. 2 pkt 1 ustawy z  dnia 1  marca 201 8 r. o przeciwdziałaniu  pra-
niu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.  U. z 2021  r. poz.  1132, 1163 i  1535) podmiotu prowadzącego taką 
działalność.  
Art. 181. 1. (uchylony)  
2. (uchylony)  
3. Pośrednik w  obrocie nieruchomościami podlega obowiązkowemu ubez pieczeniu odpowiedzialności cywilnej za 
szkody wyrządzone w  związku z  pośrednictwem w  obrocie nieruchomościami. Jeżeli pośrednik w  obrocie nieruchomoś -
ciami wykonuje czynności przy pomocy innych osób, działających pod jego nadzorem, podlega on również ubez pieczeniu 
odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone działaniem tych osób.  
3a. Kopia dokumentu ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 3, aktualnego na dzień zawarcia umowy pośrednictwa  
stanowi załącznik do tej umowy. Pośrednik w obrocie nieruchomościami niezwłocznie informuje stronę umowy  pośre d-
nictwa o wszelkich zmianach danych zawartych w dokumencie ubezpieczenia i o zawarciu nowej umowy  ubezpieczenia, 
przekazując kopię dokumentu ubezpieczenia.  
3b. Jeżeli pośrednik w obrocie nieruchomościami nie dopełni ł obowiązków, o których mowa w ust. 3a, strona umowy  
pośrednictwa, po uprzednim wezwaniu w formie pisemnej pośrednika w obrocie nieruchomościami do przedłożenia  kopii 
dokumentu ubezpieczenia w ciągu 7 dni od dnia otrzymania wezwania, ma prawo wypowiedzieć umowę  pośrednictwa ze 
skutkiem natychmiastowym.  
4. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw  budowni c-
twa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, po zasięgnięciu opinii Polskie j Izby Ubezpi e-
czeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia obowiązkowego, o którym  mowa w ust. 3, 
termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności  pod uwagę spec y-
fikę wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadań, a także sposoby uznawania  ubezpieczeń i gwarancji zaw o-
dowych wydanych w państwach członkowskich, o których mowa w art. 3 pkt 6 ustawy  z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach 
uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczy -
pospolitej  Polskiej.  
5. (uchylony)  
6. (uchylony)  
Art. 181a.  Pośrednik w obrocie nieruchomościami wykonujący czynności, o których mowa w art. 179b,  w związku 
z zawartą umową pośrednictwa ma prawo wglądu do:  
1) ksiąg wieczystych,  
2) katastru nieruchomości,  
3) ewidencji sieci uzbrojenia terenu,  
4) tabel taksacyjnych i map taksacyjnych tworzonych na podstawie art. 169,  
                                                           
53) Dodany przez art.  2 pkt  1 ustawy  z dnia 30  marca 2021  r. o zmianie ustawy o  przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu 
terroryzmu oraz niektórych innych ustaw  (Dz. U. poz. 815 ), która weszła w  życie z  dniem 1 5 maja  2021 r.; wejdzie  w życie z  dniem 
31 października  2021 r. 
  
Dziennik  Ustaw  – 66 – Poz. 1899  
 
 5) planów miejscowych, studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania pr zestrzennego gminy oraz decyzji  
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,  
6) rejestr ów cen nieruchomości , 
7) rejestrów osób, którym przysługują prawa określone w art. 179b pkt 2 oraz prawa odrębnej własności lokalu,  
8) ewidencji ludności w zakresie obowiązku meldunkowego,  
9) świadectw charakterystyki energetycznej  
– oraz do pobierania z nich niezbędnych odpowiednio odpisów, wypisów i zaświadczeń.  
Art. 182. (uchylony)  
Art. 183. (uchylony)  
Art. 183a.  (uchylony)  
Rozdział 3  
Zarządzanie nieruchomościami  
Art. 184. (uchylony)  
Art. 184a.  Zarządca nieruchomości to przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą z zakresu zarządzania  
nieruchomościami.  
Art. 184b.  Zarządzanie nieruchomością polega na podejmowaniu decyzji i dokonywaniu czynności mających na cel u 
zapewnienie racjonalnej gospodarki nieruchomością, a w szczególności:  
1) właściwej gospodarki ekonomiczno -finansowej nieruchomości;  
2) bezpieczeństwa użytkowania i właściwej eksploatacji nieruchomości;  
3) właściwej gospodarki energetycznej w rozumieniu p rzepisów prawa energetycznego;  
4) bieżące administrowanie nieruchomością;  
5) utrzymanie nieruchomości w stanie niepogorszonym zgodnie z jej przeznaczeniem;  
6) uzasadnione inwestowanie w nieruchomość.  
Art. 185. 1. (uchylony)  
1a. (uchylony)  
1b. (uchylony)  
1c. (uchylony)  
2. Zakres zarządzania nieruchomością określa umowa o zarządzanie nieruchomością, zawarta z jej właścicielem,  
wspólnotą mieszkaniową albo inną osobą lub jednostką organizacyjną, której przysługuje prawo do nieruchomości,  ze 
skutkiem prawnym bez pośrednio dla tej osoby lub jednostki organizacyjnej. Umowa wymaga formy pisemnej  lub elektr o-
nicznej pod rygorem nieważności.  
3. (uchylony)  
4. (uchylony)  
5. (uchylony)  
Art. 186. 1. (uchylony)  
2. (uchylony)  
3. Zarządca nieruchomości podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrzą -
dzone w  związku z  zarządzaniem nieruchomością. Jeżeli zarządca nieruchomości wykonuje czynności przy pomocy 
innych osób, działających pod jego nadzorem, podlega on również ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody 
wyrządzone działaniem tych osób.  
  
Dziennik  Ustaw  – 67 – Poz. 1899  
 
 3a. Kopia dokumentu ubezpieczenia, o którym mowa w ust. 3, aktualnego na dzień zawarcia umowy  o zarządzanie 
nieruchomością stanowi załącznik do tej umowy. Zarządca nieruchomości niezwłoc znie informuje stronę  umowy o zarz ą-
dzanie nieruchomością o wszelkich zmianach danych zawartych w dokumencie ubezpieczenia  i o zawarciu nowej umowy 
ubezpieczenia, przekazując kopię dokumentu ubezpieczenia.  
3b. Jeżeli zarządca nieruchomości nie dopełnił obow iązków, o których mowa w ust. 3a, strona umowy  o zarządzanie 
nieruchomością, po uprzednim wezwaniu w formie pisemnej zarządcy nieruchomości do przedłożenia  kopii dokumentu 
ubezpieczenia w ciągu 7 dni od dnia otrzymania wezwania, ma prawo wypowiedzieć umowę  o zarządzanie nieruchom o-
ścią ze skutkiem natychmiastowym.  
4. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw  budowni c-
twa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, po zasięgnięciu opi nii Polskiej  Izby Ubezpi e-
czeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia obowiązkowego, o którym  mowa w ust. 3, 
termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności  pod uwagę spec y-
fikę wy konywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadań, a także sposoby uznawania  ubezpieczeń i gwarancji zaw o-
dowych wydanych w państwach członkowskich, o których mowa w art. 3 pkt 6 ustawy  z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach 
uczestnictwa przedsiębiorców zagranic znych i innych osób zagranicznych w obrocie  gospodarczym na terytorium Rzeczy -
pospolitej  Polskiej.  
5. (uchylony)  
6. (uchylony)  
Art. 186a.  Zarządca nieruchomości przekazuje organom wykonawczym gminy właściwej ze względu na miejsce p o-
łożenia nieruchomości da ne dotyczące czynszów najmu lokali mieszkalnych, w  powiązaniu z  lokalizacją, wiekiem budynku  
i jego stanem technicznym oraz powierzchnią użytkową lokalu i  jego standardem, wynikające z  umów najmu, położonych 
w zarządzanych przez niego budynkach, w  terminac h i według wzoru określonych w  odrębnych przepisach.  
Art. 187. (uchylony)  
Art. 188. (uchylony)  
Art. 189. (uchylony)  
Art. 190. (uchylony)  
Art. 190a.54) Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do gospodarowania nieruchomościami bezpośrednio 
przez właściwy organ, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Agencję Mienia Wojskowego i  Krajowy Zasób Nieruch o-
mości, zarządzania nieruchomościami bezpośrednio przez ich właścicieli lub użytkowników wieczystych oraz jednostki 
organizacyjne w  stosunku do nieruchomoś ci oddanych tym jednostkom w  trwały zarząd, a  także zarządzania nieruchom o-
ściami przez spółkę, o  której mowa w  art. 2  pkt 10  ustawy z  dnia 10  maja 2018  r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, 
oraz spółkę, o  której mowa w  art. 15  ust. 1  tej ustawy, której po wierzono zadania związane z  gospodarowaniem Zasobem 
w rozumieniu art. 2  pkt 13  tej ustawy.  
Rozdział 4  
Nadawanie uprawnień zawodowych rzeczoznawcom majątkowym  i dokonywanie wpisów  
do centralnego rejestru oraz orzekanie  w sprawach odpowiedzialności zawodowe j 
Art. 191. 1. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mies z-
kalnictwa nadaje uprawnienia zawodowe w  zakresie szacowania nieruchomości, osobom które spełniły wymogi określone 
w art. 177. 
2. (uchylony)  
3. Spełnienie wymogów, o  których mowa w  ust. 1, stwierdza Państwowa Komisja Kwalifikacyjna w  postępowaniu 
kwalifikacyjnym.  
3a. Wniosek o nadanie uprawnień zawodowych w zakresie szacowania nieruchomości podlega rozpatrzeniu  w ter-
minie nie dłuższym niż dwa miesiące od daty przeprowadzenia etapu postępowania kwalifikacyjnego, którego  dotyczy 
wniosek.  Do wniosku o  nadanie uprawnień zawodowych w  zakresie szacowania nieruchomości dołącza się dokumenty 
w formie oryginału, poświadczonej kopii lub poświadczonego tł umaczenia, potwierdzające spełnienie wymogów, o  których  
mowa w  art. 177 ust. 1. 
                                                           
54) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt  32 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 68 – Poz. 1899  
 
 3b. W przypadku stwierdzenia konieczności uzupełnienia wniosku, organ wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia 
wniosku w  terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania. Nieuzupełnienie wniosku w  terminie powoduje pozost a-
wienie wniosku bez rozpoznania. W  przypadku uzupełnienia wniosku jest on kierowany na pierwsze postępowanie kwal i-
fikacyjne odbywające się po dniu uzupełnienia wniosku, chyba że jest możliwe skierowanie wni osku na postępowanie 
kwalifikacyjne, którego data została wskazana we wniosku. Bieg terminu, o  którym mowa w  ust. 3a, liczy się od dnia 
postępowania kwalifikacyjnego, na które wniosek został skierowany.  
3c. Jeżeli w toku postępowania kwalifikacyjnego na po dstawie złożonych dokumentów nie jest możliwe stwierdz e-
nie, czy kandydat spełnia warunki określone w art. 177, zespół kwalifikacyjny Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej  spo-
rządza protokół, w którym występuje do ministra właściwego do spraw budownictwa, plan owania  i zagospodarowania 
przestrzennego oraz mieszkalnictwa o zwrócenie się do odpowiednich organów, instytucji  lub osób o udzielenie inform a-
cji niezbędnych dla przeprowadzenia tego postępowania.  Bieg terminu, o  którym mowa w  ust. 3a, ulega zawieszeniu do  
dnia otrzymania dodatkowych wyjaśnień.  
3d. Przepisu  ust. 3c nie stosuje się do warunków określonych w  art. 177 ust. 1 pkt 1 i 2. 
3e. Termin rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w ust. 3a, może zostać przedłużony tylko jeden raz.  Przedłużenie 
terminu nie mo że przekroczyć dwóch miesięcy.  
4. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa  
powołuje i odwołuje, w drodze zarządzenia, Państwową Komisję Kwalifikacyjną lub jej członków.  W skład tej Komisji 
wchodzą przedstawiciele ministra (3/5 liczby członków) oraz osoby wskazane przez organizacje  zawodowe rzeczozna w-
ców majątkowych (2/5 liczby członków).  
5. Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza się na koszt osób ubiegających się o  nadanie uprawnień zawodowyc h. 
Koszty są pokrywane przez wniesienie opłaty za postępowanie kwalifikacyjne.  
6. Wysokość opłaty za postępowanie kwalifikacyjne nie może być wyższa niż kwota przeciętnego miesięcznego w y-
nagrodzenia w  roku poprzedzającym przeprowadzenie postępowania kwalif ikacyjnego, ogłaszanego przez Prezesa Głó w-
nego Urzędu Statystycznego na podstawie ustawy z  dnia 17  grudnia 1998  r. o emeryturach i  rentach z  Funduszu Ubezpi e-
czeń Społecznych.  
7.55) Członkom Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej przysługuje wynagrodzenie za przeprowadzenie postępowania 
kwalifikacyjnego oraz zwrot kosztów podróży związanych z  udziałem w  tym postępowaniu. Zwrot kosztów podróży 
przysługuje członkom Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej także w  przypadku udziału w  posiedzeniach Komisji.  
8. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa 
określi, w  drodze rozporządzenia:  
1) wysokość opłaty za postępowanie kwalifikacyjne, umożliwiającej pokrycie kosztów postępowania kwalifikacyjnego 
i wydatków zw iązanych z  funkcjonowaniem Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej, tryb jej pobierania oraz przypadki  
uzasadniające zwrot tej opłaty, a  także tryb jej zwrotu, uwzględniając etapy i  terminy postępowania kwalifikacyjnego;  
2) wysokość wynagrodzenia członków Państ wowej Komisji Kwalifikacyjnej, uwzględniając liczbę osób przystępuj ą-
cych do postępowania kwalifikacyjnego oraz sposób przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego.  
Art. 192. 1. Nadanie uprawnień zawodowych w  zakresie szacowania nieruchomości stwierdza się  świadectwem. 
Odmowa nadania uprawnień zawodowych następuje w  drodze decyzji.  
2. Świadectwa, o których mowa w ust. 1, wydaje się również obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej,  
którym, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 22 grudni a 2015 r. o zasadach uznawania  kwalifikacji z a-
wodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2021 r. poz.  1646 ), uznano  kwalifikacje do 
wykonywania zawodu rzeczoznawcy majątkowego, na ich wniosek.  
Art. 193. 1. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mies z-
kalnictwa prowadzi centralny rejestr rzeczoznawców majątkowych.  
2. Do centralnego rejestru wymienionego w  ust. 1 wpisuje się osoby, którym nadano uprawnienia zawodowe rzecz o-
znawców m ajątkowych na podstawie świadectw nadania tych uprawnień.  
3. Do centralnego rejestru, o którym mowa w ust. 1, wpisuje się również osoby, o których mowa  w art. 192 ust. 2.  
4. W centralnym rejestrze wpisuje się następujące dane dotyczące osób, którym nadano uprawnienia:  
1) numer kolejny wpisu;  
2) datę wpisu;  
3) imię i  nazwisko;  
                                                           
55) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt  33 ustawy, o  której mowa w  odnośniku  1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 69 – Poz. 1899  
 
 4) imiona rodziców;  
5) datę i  miejsce urodzenia;  
6) adres korespondencyjny;  
7) wykształcenie;  
8) numer ewidencyjny PESEL;  
9) numer dokumentu tożsamości obywatela państwa członkowskiego  Unii Europejskiej;  
10) numer uprawnień;  
11) informacje o  orzeczonych karach dyscyplinarnych, o  których mowa w  art. 178 ust. 2, a także informacje o  pozbawi e-
niu uprawnień z  przyczyn, o  których mowa w  art. 178 ust. 3; 
12) informacje o  wykreśleniach z  rejest ru oraz przyczynach tych wykreśleń.  
5. Wykreślenie z  rejestru osób, którym nadano uprawnienia zawodowe, następuje w  przypadku:  
1) zawieszenia uprawnień, o  którym mowa w  art. 178 ust. 2 pkt 3 i 4; 
2) pozbawienia uprawnień, o  którym mowa w  art. 178 ust. 2 pkt 4a i 5; 
3) pozbawienia uprawnień, o  którym mowa w  art. 178 ust. 3; 
4) śmierci.  
6. W razie orzeczenia kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 178 ust. 2 pkt 3, ponowny wpis do centralnego  reje-
stru, o którym mowa w ust. 1, następuje na wniosek osoby ukar anej po upływie okresu orzeczonej kary dyscyplinarnej,  
licząc od dnia wykreślenia z tego rejestru.  W razie orzeczenia kary dyscyplinarnej, o  której mowa w  art. 178 ust. 2 pkt 4, 
ponowny wpis do rejestru następuje po ponownym złożeniu egzaminu z  wynikiem pozytywnym.  
7. W razie orzeczenia kar dyscyplinarnych, o  których mowa w  art. 178 ust. 2 pkt 1 i 2 zatarcie kary następuje na 
wniosek osoby ukaranej po upływie 1  roku od jej wykonania.  
8. W razie orzeczenia kary dyscyplinarnej, o  której mowa w  art. 178 ust. 2 pkt 3 zatarcie kary następuje na wniosek 
osoby ukaranej po upływie 2  lat od zakończenia okresu orzeczonej kary.  
9. W razie zatarcia kary dyscyplinarnej informację o  tej karze wykreśla się z  centralnego rejestru.  
10. Wyciągi z centralnego rejestru, o któ rym mowa w ust. 1, z wyjątkiem danych wymienionych w ust. 4 pkt 5,  
7–9, 11 i 12, podlegają ogłoszeniu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw budownictwa,  planowania 
i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa oraz publikacji na stron ach internetowych  urzędu obsługującego 
ministra.  
11. Ogłoszeniu, o  którym mowa w  ust. 10, podlegają także zmiany w  rejestrze.  
12. Na uzasadniony wniosek organu państwa członkowskiego w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 6 marca  2018 r.  
o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym  na teryt o-
rium Rzeczypospolitej Polskiej, minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania  przestrzen -
nego oraz mieszkalnictwa udostępnia dane , o których mowa w ust. 4, w zakresie wskazanym we  wniosku, powiadamiając 
o tym rzeczoznawcę majątkowego, którego dane zostały udostępnione.  
Art. 193a.  (uchylony)  
Art. 194. 1. (uchylony)  
1a. Postępowanie z  tytułu odpowiedzialności zawodowej wszczyna minister właściwy  do spraw budownictwa, pl a-
nowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, z  zastrzeżeniem  ust. 1b i 1c. Po wszczęciu postępow a-
nia minister przekazuje sprawę do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w  celu przeprowadzenia postę powania wyjaś -
niającego.  
1b. W przypadku gdy sprawa dotyczy osób powołanych, wyznaczonych lub ustanowionych przez sąd,  prokuratora 
lub komornika, postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej wszczyna się wyłącznie na skutek  skargi złożonej 
przez sąd l ub prokuratora.  
1c. Nie wszczyna się postępowania z  tytułu odpowiedzialności zawodowej, jeżeli do dnia otrzymania przez ministra 
właściwego do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa informacji o  za-
istnieniu oko liczności mogących stanowić podstawę odpowiedzialności zawodowej upłynęły 3  lata, licząc od dnia zais t-
nienia tych okoliczności.  
  
Dziennik  Ustaw  – 70 – Poz. 1899  
 
 2. Postępowanie wyjaśniające dotyczące wypełniania obowiązków, o których mowa w art. 175 ust. 1 –3, przeprow a-
dza Komisja Odpowied zialności Zawodowej.  
3. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa 
powołuje i odwołuje, w drodze zarządzenia, Komisję Odpowiedzialności Zawodowej lub jej członków, w  tym spośród 
osób wskazanych przez organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych.  
4. Koszty postępowania z  tytułu odpowiedzialności zawodowej są pokrywane ze środków budżetu państwa znajd u-
jących się w  dyspozycji ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz  
mieszkalnictwa.  
Art. 195. 1. Postępowanie wyjaśniające wymienione w  art. 194 odbywa się z  udziałem osoby, wobec której wszczęto  
postępowanie z  tytułu odpowiedzialności zawodowej. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo nie wstrzymuje postę powa-
nia wyjaśniającego. W  przypadku dwukrotnej usprawiedliwionej nieobecności Komisja Odpowiedzialności Zawodowej 
przeprowadza postępowanie wyjaśniające.  
2. Osoba, o  której mowa w  ust. 1, może ustanowić obrońcę lub zwrócić się o  wyznaczenie obrońcy z  urzęd u. Obrońca  
ustanowiony lub wyznaczony z  urzędu jest uprawniony do udziału w  postępowaniu wyjaśniającym.  
3. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa 
ustala, w  drodze zarządzenia, listę obrońców  z urzędu, z  udziałem osób wskazanych przez organizacje zawodowe rzecz o-
znawców majątkowych.  
4. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej, z  upoważnienia ministra właściwego do spraw budownictwa, planow a-
nia i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, m oże zwracać się do organów administracji publicznej, 
wymiaru sprawiedliwości oraz innych instytucji i  osób o  udzielenie informacji niezbędnych dla przeprowadzenia post ę-
powania wyjaśniającego.  
Art. 195a.  1. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania  i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszka l-
nictwa,  na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego, orzeka, w  drodze decyzji, o  zastosowaniu jednej z  kar dy s-
cyplinarnych, o  których mowa w  art. 178 ust. 2, albo o  umorzeniu postępowania z  tytułu odpowiedzialności zawodowej.  
1a. Wykonanie decyzji, o której mowa w ust. 1, następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutec z-
nie termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.  
2. W przypadkach, o  których mowa w  art. 127 § 3 Kodeks u postępowania administracyjnego, minister właściwy do 
spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa może odstąpić od przekazania 
sprawy do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w  celu przeprowadzenia postępowania wyjaśn iającego.  
3. Wykonanie decyzji, o  której mowa w  art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, następuje po upływie 
14 dni od dnia, w  którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. 
W przypadku wniesienia sk argi do sądu administracyjnego minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagos -
podarowania  przestrzennego oraz mieszkalnictwa wstrzymuje z  urzędu wykonanie decyzji, w  drodze postanowienia, na 
które nie przysługuje zażalenie.  
Art. 196. 1. Progra my studiów podyplomowych, o  których mowa w  art. 177 ust. 1 pkt 4, uwzględniają co najmniej 
minimalne wymogi programowe ustalone przez ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i  zagospodar o-
wania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.  
2. (uchylony)  
3. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa 
określi, w  drodze rozporządzenia, minimalne wymogi programowe dla studiów podyplomowych w  zakresie wyceny nie-
ruchomości, w  tym czas trwania tych studiów, program ogólny i  program szczegółowy studiów podyplomowych, z  uwzglę d-
nieniem  tematyki wykładów oraz minimalnej liczby godzin ich trwania, biorąc pod uwagę kwalifikacje i  umiejętności, 
jakie powinni posiadać absolwenci tych studiów, niezbędne dla p rawidłowego i  rzetelnego wykonywania działalności  zawo-
dowej w  powyższym zakresie.  
Art. 196a.  (uchylony)  
Art. 197. Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i  zagospodarowania przestrzennego oraz mieszka l-
nictwa, mając na względzie zapewnienie obiek tywnego, rzetelnego i  sprawnego sprawdzenia przygotowania kandydatów 
na rzeczoznawców majątkowych oraz zapewnienie obiektywnej oceny skarg na działalność osób, którym nadano upra w-
nienia, a  także uwzględniając rzeczywiste koszty postępowania z  tytułu odpowi edzialności zawodowej, określi, w  drodze 
rozporządzenia:  
1) sposób i  warunki odbywania praktyk zawodowych w  zakresie szacowania nieruchomości, regulamin organizacji tych 
praktyk, ich program, maksymalną wysokość opłaty za praktykę nie większą jednak niż 50 % kwoty przeciętnego 
  
Dziennik  Ustaw  – 71 – Poz. 1899  
 
 miesięcznego wynagrodzenia w  sektorze przedsiębiorstw z  kwartału poprzedzającego kwartał, w  którym dokonuje 
się wpisu, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, oraz sposób dokumentowania odbycia pra k-
tyki zawodowej, w  tym wzór dziennika praktyki zawodowej i  wysokość opłaty za jego wydanie uwzględniającej 
koszt jego wydania;  
2) sposób i  tryb przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego, sposób ustalania i  rodzaje kosztów tego postępow a-
nia, organizację Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej oraz regulamin jej działania;  
3) wzory świadectw uprawnień zawodowych w  zakresie szacowania nieruchomości;  
4) sposób prowadzenia centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych;  
5) sposób postępowania przy wydawaniu duplikatów świadectw zawo dowych w  przypadku ich utraty;  
6) (uchylony)  
7) (uchylony)  
8) sposób i  tryb przeprowadzania postępowania z  tytułu odpowiedzialności zawodowej, sposoby ustalania i  rodzaje kos z-
tów tego postępowania, organizację Komisji Odpowiedzialności Zawodowej oraz regul amin jej działania, wysokość 
wynagrodzenia członków Komisji Odpowiedzialności Zawodowej i  obrońców z  urzędu oraz sposób jego ustalania.  
Art. 197a.  Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz  mies z-
kalnictwa określi, w drodze rozporządzenia, sposoby doskonalenia kwalifikacji zawodowych przez rzeczoznawców  ma-
jątkowych, sposoby dokumentowania oraz sposób oceny spełnienia tego obowiązku, mając na względzie potrzebę  ciąg-
łego aktualizowania i pogłębiania wiedzy or az umiejętności związanych z wykonywaniem przez rzeczoznawców  mają t-
kowych czynności zawodowych oraz zapewnienie przejrzystej weryfikacji spełniania obowiązku stałego  doskonalenia 
kwalifikacji zawodowych.  
DZIAŁ VI  
Przepisy karne i o karach pieniężnych  
Art. 198. 1. Kto bez uprawnień zawodowych w zakresie szacowania nieruchomości dokonuje określenia wartości 
nieruchomości  lub trwale związanych z nieruchomością maszyn lub urządzeń, podlega karze grzywny w wysokości do   
50 000 zł.  
2. Tej samej karze podlega:  
1) rzeczoznawca majątkowy, wobec którego orzeczono karę dyscyplinarną, o której mowa w art. 178 ust. 2 pkt 3 albo 4,  
jeżeli w okresie odbywania tej kary wykonuje czynności określone w ust. 1;  
2) podmiot prowadzący działalność w zakresie szacowania nieruchomoś ci, który powierza wykonywanie czynności  
określonych w ust. 1 osobie nieposiadającej uprawnień zawodowych w zakresie szacowania nieruchomości  lub 
rzeczoznawcy majątkowemu, o którym mowa w pkt 1.  
3. Orzekanie w  sprawach o  czyny, o  których mowa w  ust. 1 i 2, następuje w  trybie przepisów Kodeksu postępowania 
w sprawach o  wykroczenia.  
Art. 198a.  Przepisu art. 198 ust. 1 nie stosuje się do usługodawców z państwa członkowskiego w rozumieniu  przep i-
sów art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych  i innych osób 
zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.  
Art. 198b.  1. Kto:  
1) dokonuje określenia wartości nieruchomości bez spełnienia warunku, o którym mowa w art. 174 ust. 7,  
2) wykonuje czynności określone w umowie pośrednictwa, o której mowa w art. 180 ust. 3, bez spełnienia warunku,  
o którym mowa w art. 179a,  
3) podejmuje decyzje i wykonuje czynności określone w umowie o zarządzanie nieruchomością, o której mowa w  art. 185 
ust. 2, bez spełnienia warunku, o którym mowa w art. 184a  
– podlega karze grzywny w wysokości do 50 000 zł.  
2. Orzekanie w sprawach o czyny, o których mowa w ust. 1, następuje w trybie przepisów Kodeksu postępowania  
w sprawach o wykroczenia.  
Art. 198c.  1. Kto prowadzi działalność, o której mowa w art. 174 ust. 3 i 3a, bez spełnienia obowiązku zawarcia  
umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 175 ust. 4, podlega karze pieniężnej w wysokości od dwukrotnego do pięcio -
krotnego przeciętnego miesięcznego wynagro dzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok,  w którym 
stwierdzono naruszenie, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie  art. 20 pkt 1 lit. a 
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie czeń Społecznych.  
2. W sprawach, o których mowa w ust. 1, decyzje wydaje wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej właściwy  ze 
względu na miejsce przeprowadzania kontroli.  
  
Dziennik  Ustaw  – 72 – Poz. 1899  
 
 3. Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej uwzględnia się dotychczasową działalność przedsiębiorcy, skalę  prow a-
dzonej działalności oraz czas trwania naruszenia.  
4. Karę pieniężną uiszcza się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej stała  się 
ostateczna.  
5. Egzekucja kary pieniężnej następuje w trybie przep isów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.  
6. Kara pieniężna stanowi dochód budżetu państwa.  
7. Kary pieniężnej nie wymierza się, jeżeli do dnia stwierdzenia przez właściwego wojewódzkiego inspektora  
Inspekcji Handlowej naruszenia upłynęły 3 lata, l icząc od dnia powstania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia,  
o którym mowa w art. 175 ust. 4, przez przedsiębiorcę, u którego to naruszenie stwierdzono.  
8. Obowiązek uiszczenia kary pieniężnej przedawnia się po upływie 3 lat od ostatniego dnia terminu, w którym  kara 
powinna zostać uiszczona.  
Art. 198d.  Kto prowadzi działalność gospodarczą z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami bez  spełni e-
nia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 181 ust. 3, podlega karze pieniężnej  w wys okości 
od dwukrotnego do pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej  w roku poprz e-
dzającym rok, w którym stwierdzono naruszenie, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego  na po d-
stawie art.  20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu  Ubezpieczeń Społecznych. 
Przepisy art. 198c ust. 2 –8 stosuje się odpowiednio.  
Art. 198e.  Kto prowadzi działalność gospodarczą z zakresu zarządzania nieruchomościami bez spełnienia obowiązk u 
zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 186 ust. 3, podlega karze pieniężnej w wysokości  od czterokrot -
nego do dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku  poprzedzającym 
rok, w którym stwierdzono na ruszenie, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego  na podstawie art. 20 
pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń  Społecznych. Przepi sy 
art. 198c ust. 2 –8 stosuje się odpowiednio.  
Art. 198f.56) Kto prowadzi działalność gospodarczą z  zakresu pośrednictwa w  obrocie nieruchomościami z n a-
ruszeniem warunku, o  którym mowa w  art. 180a, podlega karze pieniężnej w  wysokości od dwukrotnego do pięci o-
krotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w  gospodarce narodowej w  roku poprzedzającym rok, 
w którym stwierdzono naruszenie, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie 
art. 20 pkt 1 lit.  a ustawy z  dnia 17  grudnia 1998  r. o emeryturach i  rentach z  Funduszu Ubezpieczeń Społecz nych. 
Przepisy art.  198c ust.  2–8 stosuje się odpowiednio.  
DZIAŁ VII  
Przepisy przejściowe, zmiany w  przepisach obowiązujących  i przepisy końcowe  
Rozdział 1  
Przepisy przejściowe  
Art. 199. 1. Nieruchomości nabyte przez państwowe osoby prawne po wejściu w  życie ustawy z  dnia 31  stycznia 
1989  r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny ( Dz. U. poz.  11), to jest po dniu 1  lutego 1989  r., stanowią od daty nabycia 
własność tych osób.  
2. Zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, spr awowany w  dniu wejścia 
w życie niniejszej ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształca się z  tym dniem w  trwały zarząd tych nieruchomości.  
Art. 200. 1. W  sprawach stwierdzenia nabycia, z  mocy prawa, na podstawie usta wy z  dnia 29  września 1990  r. o zmia-
nie ustawy o  gospodarce gruntami i  wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.  U. poz.  464, z  późn. zm.57)), z dniem 5  grudnia 
1990  r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i  lokali przez państwowe 
i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w  tym dniu grunty w  zarządzie, nie -
zakoń czonych przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:  
1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i  lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane 
lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;  
2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w  drodze decyzji wojewoda – w odniesieniu do 
nieruchomości stanowiących własność  Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta – w odniesieniu do 
nieruchomości stanowiących własność gminy;  
                                                           
56) Dodany przez art.  2 pkt  2 ustawy, o  której mowa w  odnośniku 53; wejdzie  w życie z  dniem 31 października  2021 r. 
57) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 1991  r. poz.  373, z  1992  r. poz.  455, z  1994  r. poz.  201, 369, 384 i  601, 
z 1996  r. poz. 33 oraz z  1997  r. poz.  675. 
  
Dziennik  Ustaw  – 73 – Poz. 1899  
 
 3) w decyzji, o  której mowa w  pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z  zachowaniem zasad określonych 
w art. 62 ustawy i  w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a  także sposób zabe z-
pieczenia wierzytelności określony w  ust. 2; 
4) na poczet ceny nabycia własności, o  której mowa w  pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z  tytułu zarządu 
budynków, innych urządzeń i  lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.  
2. Wierzytelności z  tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i  lokali przez osoby, o  których mowa w  ust. 1, 
podlegają zabezpieczeniu hipoteczn emu na użytkowaniu wieczystym gruntów lub wyodrębnionych częściach tych gru n-
tów, które te osoby nabyły. Hipoteka powstaje z  dniem wpisu do księgi wieczystej. Wpis hipoteki następuje po bezsk u-
tecznym upływie terminu na zaspokojenie wierzytelności, wyznaczon ego w  decyzji, o  której mowa w  ust. 1 pkt 2. Przy 
zabezpieczeniu hipotecznym stosuje się odpowiednio przepisy o  księgach wieczystych i  hipotece, z  zastrzeżeniem nast ę-
pujących zasad:  
1) podstawą wpisu hipoteki jest decyzja, o  której mowa w  ust. 1 pkt 2; 
2) wierzytelności zabezpieczone hipotecznie podlegają w  chwili zapłaty waloryzacji według zasad obowiązujących 
przy zwrocie wywłaszczonych nieruchomości i  nie podlegają oprocentowaniu;  
3) w razie sprzedaży, wynajęcia, wydzierżawienia albo innego odpłatnego ud ostępnienia nieruchomości lub ich części, 
na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności, wierzytelność staje się natychmiast wymagalna 
w części równej korzyściom uzyskanym z  tego tytułu; za korzyści te uważa się przychody pomniejszone o  koszty 
związane z  zawarciem umowy;  
4) w razie ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego, udział w  użytkowaniu wieczystym gruntów oraz udział 
we współwłasności części wspólnych budynku związane z  prawem własności tego lokalu są wolne od hipoteki.  
5) (uchylony)  
3. Wierzytelności z  tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i  lokali wygasają z  chwilą:  
1) przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w  spółkę z  wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub przekształcenia 
przedsiębiorstwa komunalnego w  jednoosobową spółkę gminy;  
2) wydania zarządzenia o  prywatyzacji bezpośredniej na podstawie ustawy z  dnia 30  sierpnia 1996  r. o komercjalizacji 
i prywatyzacji58) (Dz. U. z 2021 r. poz. 4 25 i 1535 ). 
4. Nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego, o  którym mowa w  ust. 1 i 2, nie może naruszać praw 
osób trzecich.  
5. Windykację należności, o  których mowa w  ust. 2 pkt 3, prowadzi właściwy organ.  
Art. 201. 1. Przepisy  art. 200 stosuje się odpowiednio do utworzonych z  dniem 1  maja 1991  r., 1 lipca 1991  r. oraz 
z dniem 1  stycznia 1992  r. na podstawie zarządzeń Ministra Transportu i  Gospodarki Morskiej przedsiębiorstw państw o-
wych, które nabyły z  mocy prawa, zgodnie z  ustawą z  dnia 25  marca 1994  r. zmieniającą ustawę o  zmianie ustawy 
o gospodarce gruntami i  wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. poz.  201), z  dniem ich wpisu do rejestru przedsiębiorstw 
państwowych prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz własność położonych na nich budynków, innych urządzeń 
i lokali będących w  zarządzie rejonów dróg publicznych,  okręgowych zakładów transportu i  maszyn drogowych, rejonów 
budowy dróg i  mostów, rejonów budowy dróg, rejonów budowy mostów, kopalni odkrywkowych surowców drogowych, 
rejonów eksploatacji kruszywa lub dyrekcji okręgowych dróg publicznych.  
2. Nabycie własno ści budynków, innych urządzeń i  lokali przez przedsiębiorstwa państwowe, o  których mowa 
w ust. 1, następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych poprzedników 
prawnych tych przedsiębiorstw.  
Art. 202. 1. Państwowe i nstytucje kultury, które na podstawie ustawy z  dnia 25  października 1991  r. o organizo -
waniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.  U. z 2020 r. poz. 194) uzyskały osobowość prawną, nabywają z  mocy 
praw a, z dniem ich wpisu do rejestru instytucji kultury, użytkowanie wieczyste gruntów, którymi zarządzały w  dniu 5  grudnia  
1990  r., oraz własność położonych na nich budynków, innych urządzeń i  lokali, jeżeli w  dniu wejścia w  życie niniejszej 
ustawy nadal zarządzają tymi gruntami. Nie może to naruszać p raw osób trzecich. Do nabycia stosuje się odpowiednio 
przepisy  art. 200. 
2. Nabycie własności budynków, innych urządzeń i  lokali przez instytucje kultury, o  których mowa w  ust. 1, nast ę-
puje nieodpłatnie.  
3. Przepisy  ust. 1 i ust. 2 stosuje się odpowiednio do komunalnych instytucji kultury, które uzyskały osobowość 
prawną w  trybie  art. 41 ustawy wymienionej w  ust. 1. 
                                                           
58) Obecnie ogólne określenie przedmiotu ustawy brzmi: o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników, na podstawie 
art. 14 pkt 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym 
(Dz. U. poz. 2260), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.  
  
Dziennik  Ustaw  – 74 – Poz. 1899  
 
 Art. 203. 1. Zobowiązania osób prawnych z  tytułu odpłatności za budynki, inne urządzenia i  lokale, o  których mowa 
w art. 200 ust. 1 oraz art.  201 ust. 2, niewykonane w  całości lub w  części przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, 
podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu zgodnie z  jej przepisami.  
2. Zobowiązania spółek z  wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, powstałych z  przekształcenia przedsiębi orstw pa ń-
stwowych, z  tytułu, o  którym mowa w  ust. 1, wygasają.  
3. Przepisu  ust. 1 nie stosuje się do zobowiązań spółek, którym na podstawie ustawy o  komercjalizacji i  prywatyzacji 
oddano do odpłatnego korzystania mienie zlikwidowanego przedsiębiorstwa.  
Art. 204. 1. Spółdzielni, związkowi spółdzielczemu oraz innym osobom prawnym, które w  dniu 5  grudnia 1990  r. 
były użytkownikami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o  ustanowienie 
użytkowania wieczystego gruntu or az o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków, innych urządzeń 
i lokali.  
2. Zawarcie umowy o  oddanie gruntu w  użytkowanie wieczyste następuje bez przetargu.  
3. Przeniesienie własności budynków, innych urządzeń i  lokali następuje odpłatnie, chyba że obiekty te zostały wy -
budowane lub nabyte ze środków własnych spółdzielni, związków spółdzielczych oraz innych osób prawnych.  
4. Opłatę z  tytułu użytkowania wieczystego gruntu oraz cenę budynków, innych urządzeń i  lokali ustala się według 
przepisó w rozdziału 8  działu II, z  wyłączeniem przepisu o  obowiązku wniesienia pierwszej opłaty. Na poczet ceny zalicza 
się zwaloryzowane opłaty poniesione z  tytułu użytkowania budynków, innych urządzeń i  lokali.  
5. Roszczenia, o  których mowa w  ust. 1, wygasły, je żeli wnioski w  tej sprawie nie zostały złożone do dnia 31  grudnia  
1996  r. 
6. W przypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przed upływem 10  lat od jego ustanowienia, spółdzie l-
nia, związek spółdzielczy oraz inne osoby prawne są obowiązane uiścić pierw szą opłatę w  wysokości określonej w  dniu 
sprzedaży, według przepisów rozdziału 8  działu II. Nie uiszcza się pierwszej opłaty w  razie:  
1) nieodpłatnego przekazania prawa użytkowania wieczystego na rzecz gminy lub Skarbu Państwa;  
2) nieodpłatnego przekazania  prawa użytkowania wieczystego na rzecz innej spółdzielni na podstawie ustawy z  dnia 
20 stycznia 1990  r. o zmianach w  organizacji i  działalności spółdzielczości ( Dz. U. poz.  36, z  późn. zm.59)). 
Art. 205. 1. Roszczenia spółdzielni, związków spółdzielczych oraz innych osób prawnych o  ustanowienie użytk o-
wania wieczystego, powstałe przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, podlegają z  tym dniem jej przepisom.  
2. Przepisy  art. 204 stosuje się odpowiednio do następców prawnych spółdzielni, związków spółdzie lczych oraz 
innych osób prawnych, które istniały w  dniu 24  grudnia 1992  r. i istnieją w  dniu wejścia w  życie niniejszej ustawy.  
Art. 206. Rada Ministrów określi, w  drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i  tryb stwierdzania dotychczas o-
wego prawa zarządu państwowych i  komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a  także prawa użytkowania nie -
rucho mości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o  których mowa 
w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za  środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot 
należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i  lokali, zabezpieczenia wierzytelności z  tego tytułu, a  także 
rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w  tych sprawach.  
Art. 207. 1.60) Osoby, które były posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność 
gminy w  dniu 5  grudnia 1990  r. i pozostawały nimi nadal w  dniu 1  stycznia 1998  r., mogą żądać oddania nieruchomości 
w drodze umowy w  użytkowanie wieczyste wraz z  przeniesieniem własności budynków, jeżeli zabudowały te nierucho -
mości na podstawie pozwolenia na budowę z  lokalizacją stałą. Nabycie własności budynków wybudowanych ze środków 
własnych posiadaczy następuje nieodpłatnie.  
1a. Jeżeli nieruchomość została zabudowana na podstawie pozwolenia na budowę z  lokalizacją czasową, zawarcie 
umowy, o  której mowa w  ust. 1, jest uzależnione od zgodności tej lokalizacji z  ustaleniami planu miejscowego obowiąz u-
jącego w  dniu zgłoszenia żądania.  
2. Posiadacze, o  których mowa w  ust. 1, mogą być zwolnieni z  pierwszej opłaty z  tytułu użytkowania wieczystego, 
jeżeli złożą wnioski o  oddanie im nieruchomości w  użytkowanie wieczyste przed upływem roku od dnia wejścia w  życie 
ustawy.  
                                                           
59) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 1990  r. poz.  74, 175 i 198, z  1991  r. poz.  373, z  1992  r. poz.  74 i 406, 
z 1993  r. poz. 182 oraz z 1994  r. poz. 294 i 419. 
60) Utracił moc  z dniem 18  kwietnia 2006  r. w zakresie, w  jakim odnosi się do wszczętych a  niezakończonych przed jego wejściem 
w życie spraw dotyczących nabycia użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność 
gminy niezabudowanych przez ich posiadaczy, na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  dnia 10  kwietnia 2006  r. 
sygn.  akt SK 30/04  (Dz. U. poz.  456).  
  
Dziennik  Ustaw  – 75 – Poz. 1899  
 
 Art. 207a.  Przepisy art.  207 ust. 1 i 1a, w  zakresie dotyczącym nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa,  
stosuje się również do:  
1) przedsiębiorstw państwowych powstałych w  wyniku podziału przedsiębiorstwa państwowego istniejącego w  dniu 
5 grudnia 1990  r., 
2) przedsiębiors tw państwowych powstałych w  wyniku połączenia przedsiębiorstw istniejących w  dniu 5  grudnia 1990  r., 
3) spółek powstałych w  wyniku komercjalizacji lub przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego istniejącego w  dniu 
5 grudnia 1990  r. w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, w  trybie przewidzianym w  przepisach o  prywatyzacji 
przedsiębiorstw państwowych  
– jeżeli w  dniu 1  stycznia 2004  r. podmioty te b yły posiadaczami nieruchomości, znajdujących się w  dniu 5  grudnia 
1990  r. w posiadaniu przedsiębiorstw państwowych, o  których mowa w  pkt 1–3. 
Art. 208. 1. Osobom fizycznym oraz prawnym, które do dnia 5  grudnia 1990  r. uzyskały ostateczne decyzje lokal i-
zacyjne lub pozwolenia na budowę na nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, od daje 
się te nieruchomości w  użytkowanie wieczyste w  trybie bezprzetargowym, jeżeli wnioski o  oddanie tych nieruchomości 
zostały złożone przed dniem utraty ważności tych decyzji, jednak nie później niż do dnia 31  grudnia 2000  r. 
2. Spółdzielniom, ich związk om oraz Krajowej Radzie Spółdzielczej i  innym osobom prawnym, które na gruntach 
stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy do dnia 5  grudnia 1990  r. wybudowały same lub wybudowali 
ich poprzednicy prawni z  własnych środków, za zezwoleniem właśc iwego organu nadzoru budowlanego budynki, prz y-
sługuje roszczenie o  ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów oraz o  nieodpłatne przeniesienie własności znajd u-
jących się na nich budynków. Roszczenie przysługuje tym osobom w  stosunku do gruntów będących w  dniu zgłoszenia 
roszczenia w  ich posiadaniu w  rozumieniu  art. 207 i obejmuje grunty niezbędne do prawidłowego korzystania z  budynku.  
3. W sprawach, o  których mowa w  ust. 2, zawarcie umowy o  oddanie gruntu w  użytkowanie wieczyste oraz o  prze-
niesienie własn ości budynków następuje bez przetargu oraz bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty.  
4. Roszczenia, o  których mowa w  ust. 2, wygasły, jeżeli wnioski w  tej sprawie nie zostały złożone do dnia 31  grudnia 
1996  r. 
Art. 209. Osoby, które uzyskały prawo zabudow y nieruchomości ustanowione przed dniem wejścia w  życie dekretu 
z dnia 26  października 1945  r. o prawie zabudowy ( Dz. U. poz.  280), mogą żądać przekształcenia tego prawa w  użytk o-
wanie wieczyste. Przekształcenie następuje w  drodze decyzji właściwego organu,  w której określa się także warunki uży t-
kowania wieczystego, z  zachowaniem zasad określonych w  art. 62. Decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu 
w księdze wieczystej.  
Art. 209a.  1.61) Jeżeli przy wyodrębnianiu własności lokali w  budynku wydzielono dla te go budynku działkę gruntu 
niespełniającą wymogów działki budowlanej, właścicielom lokali przysługuje w  stosunku do Skarbu Państwa lub jednostki  
samorządu terytorialnego roszczenie o  zawarcie umowy przeniesienia własności lub oddania w  użytkowanie wieczyste  
przyległej nieruchomości gruntowej lub jej części, która wraz z  dotychczas wydzieloną działką gruntu będzie spełniać 
wymogi działki budowlanej.  
2. Przeniesienie własności nieruchomości, o  którym mowa w  ust. 1, może nastąpić po rozpatrzeniu przez właściwe 
organy wniosków poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o  przywrócenie własności tej nieruchomości.  
3. W przypadku, o  którym mowa w  ust. 1, Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przysługuje 
w stosunku do właścicieli lokali roszczeni e o zawarcie umowy przeniesienia na ich rzecz własności lub oddania im 
w użytkowanie wieczyste przyległej nieruchomości gruntowej lub jej części.  
4. Roszczenie, o  którym mowa w  ust. 1, nie przysługuje, jeżeli:  
1) toczy się postępowanie dotyczące prawidłowo ści nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samo -
rządu terytorialnego;  
2) przyległa nieruchomość gruntowa, stanowiąca własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, zo -
stała oddana w  użytkowanie wieczyste innej osobie lub w  trwały zarząd jednostce organizacyjnej na cele obronności 
i bezpieczeństwa państwa, lub graniczy z  tymi nieruchomościami;  
3) wskutek realizacji roszczenia przyległa nieruchomość gruntowa przestałaby spełniać wymogi działki budowlanej.  
                                                           
61) W brzmieniu ustalonym przez art.  1 pkt 34 lit. a ustawy, o  której mowa w  odnośniku 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 76 – Poz. 1899  
 
 5.62) Przepisy ust. 1–4 stosuje się odpowiednio w  odniesieniu do nieruchomości gruntowej lub jej części, która nie 
przylega do działki gruntu, o  której mowa w  ust. 1, jeżeli jest ona niezbędna do prawidłowego i  racjonalnego korzystania 
z budynku, w  którym została wyodrębniona  własność lokali.  
Art. 210. 1. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w  dniu 5  grudnia 1990  r. w użyt-
kowaniu  osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych 
gruntach  budynki, inne urządzenia i  lokale pozostają nadal w  użytkowaniu tych osób i  jednostek. Do użytkowania tego 
stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu.  
2. W razie sprzedaży dotychczasowemu użytkownikowi budynków, innych urządzeń i  lokali, o których mowa w  ust. 1, 
na poczet ceny nabycia własności zalicza się opłaty poniesione z  tytułu użytkowania.  
3. Do użytkowania ustanowionego w  drodze decyzji przed dniem 1  stycznia 1998  r. stosuje się odpowiednio przepisy  
dotyczące trwałego zarządu.  
Art. 211. 1. Osoba, która na podstawie pozwolenia na budowę wybudowała przed dniem 5  grudnia 1990  r. ze śro d-
ków własnych garaż na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa lub własność gminy, a  także jej następca prawny, 
mogą żądać nabycia tego garażu na  własność oraz oddania w  użytkowanie wieczyste gruntu niezbędnego do korzystania 
z tego garażu, jeżeli jest jego najemcą. Nabycie garażu na własność następuje nieodpłatnie.  
2. Nabycie garażu na własność, wybudowanego przed dniem 5  grudnia 1990  r. na podsta wie pozwolenia na budowę 
z lokalizacją czasową, jest uzależnione od zgodności tej lokalizacji z  ustaleniami planu miejscowego obowiązującego 
w dniu zgłoszenia żądania.  
3. Uprawnienie, o  którym mowa w  ust. 1, wygasa, jeżeli żądanie nabycia garażu na własnoś ć oraz oddania użytk o-
wania wieczystego gruntu niezbędnego do korzystania z  tego garażu nie zostanie złożone właściwemu organowi do dnia 
31 grudnia 2000  r. 
Art. 212. (uchylony)  
Art. 213. Przepisów  art. 204–211 nie stosuje się do nieruchomości wchodzących w  skład Zasobu Własności Rolnej 
Skarbu Państwa, chyba że przepisy dotyczące gospodarowania tym Zasobem stanowią inaczej.  
Art. 214. 1. Poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki 
i inne części składowe nie ruchomości, przewidziane w  art. 7  ust. 4 i  5 oraz art. 8  dekretu z  dnia 26  października 1945  r. 
o własności i  użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej 
w art. 241  pkt 1, jeżeli w  terminie do dnia 31  grudnia 1988  r. zgłosili oni lub ich następcy prawni wnioski o  oddanie gru n-
tów w  użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona nieruchomość stanowiąca ich dawną własność.  
2. Zwrot nieruchomości, o  którym mowa w  ust. 1, przysługuje poprzednim właścicielom dział ek zabudowanych 
domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i  domami, w  których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, 
w których przed dniem 21  listopada 1945  r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a  także domami, które 
stanowił y przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.  
3. O przyznaniu prawa użytkowania wieczystego gruntów i  o zwrocie budynków orzeka właściwy organ.  
4. Przepis  ust. 2 stosuje się odpowiednio do obiektów sakralnych, klasztorów, domów zakonnych i  innych obiektów 
kościelnych, użytkowanych w  całości przez byłych właścicieli lub ich następców prawnych. Jeżeli obiekty te są użytk o-
wane tylko w  części, przepis  ust. 2 stosuje się wyłącznie w  granicach faktycznego władania.  
5. Przepisu  ust. 2 nie stosuje się do g runtów oddanych w  użytkowanie wieczyste osobom innym niż byli właściciele 
oraz do gruntów oddanych w  użytkowanie.  
Art. 214a.  1. Odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste lub przeniesienia prawa własności gruntu na 
rzecz osoby uprawnionej, o której  mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu 
gruntów na obszarze m.st. Warszawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, ze względu na:  
1) przeznaczenie lub wykorzystywa nie na cele określ one w art. 6;  
2) sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wi eczyste na rzecz osób trzecich;  
3) zabudowę przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego dokonaną po  dniu wejścia w życie dekretu 
z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, której wartość prz e-
nosi znacznie wart ość zajętego na ten cel gruntu;  
                                                           
62) Dodany przez art.  1 pkt 34 lit. b ustawy, o  której mowa w  odnośnik u 1. 
  
Dziennik  Ustaw  – 77 – Poz. 1899  
 
 4) odbudowę lub remont, dokonany ze środków publicznych, budynków, o których mowa w art. 5 dekretu z dnia 
26 października 1945 r. o własności i użytkow aniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, zniszczonych w latach 
1939 –1945 więcej niż w 50%;  
5) brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której części dot y-
czy roszczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekr etu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu 
gruntów na obszarze m.st. Warszawy;  
6) zajmowanie lokalu przez lokatora w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw 
lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 611  oraz z 2021 r. 
poz. 11 i 1243 ); 
7) przeznaczenie nieruchomości na  cele nauki, oświaty i kultury;  
8) położenie gruntu w ramach publicznego kompleksu wypoczynkowego lub rekreacyjnego lub terenów zieleni w rozu -
mieniu art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 202 1 r. poz. 1 098); 
9) ustanowienie lub przeniesienie na rzecz osób trzecich praw rzeczowych na gruncie, budynku lub ich części albo 
oddanie nieruchomości lub jej c zęści do odpłatnego korzystania, w szczególności na podstawie umowy najmu lokalu 
mieszkalnego – bez względu na czas trwania stosunku cywilnoprawnego z osobą trzecią;  
10) przeszkody powodujące, iż ustanowienie użytkowania wieczystego oraz własności budynku lub innego urządzenia 
powodowałyby sprzeczność z przeznaczeniem sp ołeczno -gospodarczym tych praw;  
11) niemożność pogodzenia z prawidłowym ukształtowani em stosunków sąsiedzkich;  
12) przeznaczenie lub wykorzystanie nieruchomości n a cele użyteczności publiczn ej. 
2. Przepis ust. 1 stosuje się także w przypadku, gdy wyłączenia, o których mowa w ust. 1, dotyczą części gruntu, budynku  
albo ich części składowych.  
Art. 214b.  1. W  sprawach dotyczących rozpatrzenia wniosków, o  których mowa w  art. 7  ust. 1  dekretu z dnia 
26 października 1945  r. o własności i  użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy umarza się postępowanie, jeżeli 
nie jest możliwe ustalenie stron postępowania lub ich adresów.  
2. Podstawa umorzenia zachodzi, gdy organ wezwał nieustalone strony l ub strony, których adresów nie ustalono, do 
uczestnictwa w postępowaniu przez ogłoszenie, a w sprawie nie wpłynęło żadne pismo pochodzące od wzywanej strony 
w przeciągu ostatnich 30 l at poprzedzających dzień  publikacji ogłoszenia. Organ wydaje decyzję o um orzeniu postępow ania, 
jeżeli w terminie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia wzywana strona nie zgłosiła swych praw albo zgłosiwszy je, nie ud owod-
niła ich w terminie kolejnych 3 miesięcy lub nie wskazała swego adresu.  
2a. Wnioskodawca oraz jego ewentualni następc y prawni nie mogą być reprezentowani przez kuratora spadku lub 
kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.  
3. Ogłoszenie zawiera:  
1) imię, nazwisko oraz ostatnie znane organowi miejsce zamieszkania wnioskodawcy;  
2) informację o  złożonym wniosku;  
3) wska zanie nieruchomości objętej złożonym wnioskiem;  
4) wezwanie, aby wzywana strona w terminach, o których mowa w ust. 2 zdanie drugie, zgłosiła i udowodniła swe 
prawa, gdyż w przeciwnym razie postępowanie zostanie umorzone.  
4. Ogłoszenie zamieszcza się w  dzienniku o  zasięgu ogólnokrajowym a  ponadto w  prasie lokalnej obejmującej swym 
zasięgiem miejsce ostatniego zamieszkania wnioskodawcy, a  także na okres 30  dni na stronie internetowej właściwego 
urzędu.  
5. Decyzja o  umorzeniu postępowania stanowi podstawę do u jawnienia tytułu własności do nieruchomości Skarbu 
Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w  księgach wieczystych prowadzonych dla budynku i  dla lokali wydzi e-
lonych z  tego budynku jako odrębnych nieruchomości oraz do zamknięcia powyższych ksiąg.  
6. Prezydent m.st. Warszawy zawiadamia o wydaniu decyzji w trybie art. 214b w drodze obwieszczenia w urzęd o-
wym publikatorze teleinformatycznym – Biuletynie Informacji Publicznej m.st. Warszawy. Skutek doręczenia decyzji 
następuje z upływem 14 dni od dnia obwi eszczenia.  
Art. 214c.  Odmawia się oddania gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz osoby, która nabyła prawo lub roszczenie 
od kuratora reprezentującego osobę uprawnioną ustanowionego, dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, jeżeli nie było 
podstaw do jego us tanowienia albo od kuratora spadku lub z naruszeniem przepisów o dziedziczeniu, w tym przepisów 
dotyczących dziedziczenia spadków wakujących lub nieobjętych.  
  
Dziennik  Ustaw  – 78 – Poz. 1899  
 
 Art. 215. 1. Przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpow iednio do 
odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z  dnia 26  października 1945  r. o własności 
i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub 
następcy pr awni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym 
gospodarstwem po dniu 5  kwietnia 1958  r. 
2.63) Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu 
jednoro dzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5  kwietnia 1958  r., oraz do działki, która przed dniem 
wejścia w  życie dekretu wymienionego w  ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli p o-
przedni właściciel bądź jego nastę pcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5  kwietnia 
1958  r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w  użyt-
kowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.  
Art. 216. 1. Przepisy rozdziału 6  działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych 
lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie  art. 6 lub art.  47 ustawy z  dnia 12  marca 1958  r. o zasadach i  trybie 
wywłaszczania nieruchomo ści (Dz. U. z 1974  r. poz. 64 oraz z 1982  r. poz. 79), ustawy z  dnia 22  maja 1958  r. o terenach 
dla budownictwa domów jednorodzinnych w  miastach i  osiedlach ( Dz. U. poz.  138, z 1961  r. poz.  47 i 159 oraz z  1972  r. 
poz. 192), ustawy z  dnia 31  stycznia 1961  r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz.  U. z 1969  r. poz.  216, z  1972  r. 
poz. 312 oraz z 1985  r. poz. 99), art. 22 ustawy z  dnia 14  lipca 1961  r. o gospodarce terenami w  miastach i  osiedlach 
(Dz. U. z 1969  r. poz. 159, z  1972  r. poz. 193 oraz z 1974  r. poz. 84), ustawy z  dnia 6  lipca 1972  r. o terenach budowni c-
twa jednorodzinnego i  zagrodowego oraz o  podziale nieruchomości w  miastach i  osiedlach ( Dz. U. poz.  192, z  1973  r. 
poz. 282 oraz z 1985  r. poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na  rzecz państwowych i  spółdzielczych prze d-
siębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w  związku 
z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.  
2. Przepisy rozdziału 6  działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo 
gminy odpowiednio na podstawie:  
1) art. 5  i art. 13 ustawy z  dnia 25  czerwca 1948  r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i  niektórych osiedli 
(Dz. U. poz.  240 oraz z 1957  r. poz. 172);  
2) art. 9 dekretu z  dnia 26  kwietnia 1949  r. o nabywaniu i  przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji 
narodowych planów gospodarczych ( Dz. U. z 1952  r. poz. 31); 
3) ustawy z  dnia 29  kwietnia 1985  r. o gospodarce gruntami i  wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991  r. poz. 127, 
z późn. zm.64)). 
Art. 216a.  Przepisu art.  34 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do nieruchomości, o  których mowa w:  
1) art. 2  ust. 1 lit. b dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z  dnia 6  września 1944  r. o przeprowadzeniu 
reformy rolnej ( Dz. U. z 1945  r. poz. 13, z 1946  r. poz.  279, z  1957  r. poz.  172 oraz z  1968  r. poz.  6); 
2) ustawie z  dnia 6  maja 1945  r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów ( Dz. U. poz.  96, 203 
i 307 oraz z  1946  r. poz.  73); 
3) art. 38 w  związku z  art. 2 ustawy z  dnia 6  maja 1945  r. o majątkach opuszczonych i  porzuconych (Dz.  U. poz.  97, 144 
i 179);  
4) art. 2  ustawy z  dnia 3  stycznia 1946  r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej 
(Dz. U. poz.  17, z  późn. zm.65)); 
                                                           
63) Uznany za niezgodny z  Konstytucją  z dniem 22  czerwca 2011  r. w zakresie, w  jakim pomija stosowanie przepisów tej ustawy dot y-
czących odszkodowań za wywłaszcz one nieruchomości do nieruchomości, które przeszły na własność gminy m.st. Warszawy lub 
państwa na podstawie dekretu z  dnia 26  października 1945  r. o własności i  użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.  U. 
poz. 279), innych niż domy jednorodzinne, jeżeli przeszły one na własność państwa po 5  kwietnia 1958  r., i działek, które przed 
dniem wejścia w  życie powołanego dekretu mogły być przeznaczone pod budownictwo inne niż jednorodzinne, jeżeli poprzedni 
właściciele lub ich następcy prawn i zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po 5  kwietnia 1958  r., na podstawie 
wyroku T rybunału Konstytucyjnego  z dnia 13 czerwca 2011  r. sygn. akt SK 41/09  (Dz. U. poz.  762). 
64) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1991  r. poz.  446 i  464, z  1993  r. poz.  212 i  629, z  1994  r. 
poz. 96, 118, 384, 388, 415 i  601, z  1995  r. poz.  486, z  1996  r. poz.  33, 405, 496 i  775 oraz z  1997  r. poz.  24, 44, 348 i  435. 
65) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z  1946  r. poz.  389 i  394, z  1947  r. poz.  7, z 1956  r. poz.  270, z  1958  r. 
poz. 224 oraz z  1969  r. poz.  95. 
  
Dziennik  Ustaw  – 79 – Poz. 1899  
 
 5) art. 2  dekretu z  dnia 8  marca 1946  r. o majątkach opuszczonych i  poniemieckich ( Dz. U. poz.  87, z  późn. zm.66)); 
6) art. 1  dekretu z  dnia 5  września 1947  r. o przej ściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedl o-
nych do ZSR R (Dz. U. poz.  318, z  1949  r. poz. 404 oraz z 1969  r. poz. 95); 
7) art. 38  ust. 3 ustawy z  dnia 14  lipca 1961  r. o gospodarce terenami w  miastach i  osiedlach ( Dz. U. z 1969  r. poz. 159, 
z 1972  r. poz. 193 oraz z 1974  r. poz. 84). 
Art. 217. 1. Osobom, które  w wyniku utraty własności nieruchomości otrzymały tytułem odszkodowania lub rekom-
pensaty inne nieruchomości w  użytkowanie wieczyste, oraz spadkobiercom tych osób przysługuje roszczenie o  nieodpłatne  
przeniesienie na ich rzecz własności nieruchomości przyz nanych z  tytułu odszkodowania lub rekompensaty.  
2. Osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w  wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 
5 grudnia 1990  r., w  razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w  wysokości  nie wię k-
szej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.  
Art. 218. 1. Osobie, która dokonała – za zgodą właściciela – przebudowy lub rozbudowy budynku stanowiącego włas -
ność Skarbu Państwa lub własność jednostki samorządu terytorialnego, w  wyniku czego  nastąpiło wyodrębnienie lokalu, 
w razie nabycia tego lokalu na poczet ceny nabycia zalicza się wartość nakładów poniesionych na jego przebudowę lub 
rozbudowę.  
2. Przepisu  ust. 1 nie stosuje się, jeżeli umowa najmu lub dzierżawy lokalu stanowi inaczej.  
Art. 219. 1. Zaległe w  dniu wejścia w  życie ustawy zobowiązania osób prawnych lub fizycznych z  tytułu opłat za 
użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowych lub należności z  tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń 
i lokali mogą być rozłożone na nieoprocentowane raty roczne płatne przez okres do 10  lat, a  odsetki od tych należności 
mogą być umorzone. Rozłożenia na raty oraz umorzenia odsetek dokonuje, w  drodze decyzji, wojewoda, jeżeli nieruch o-
mość stanowi własność Skarbu Państwa, lub organ wykona wczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli nieruchomość 
stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego, o  ile jest to uzasadnione sytuacją finansową tych osób prawnych 
lub fizycznych.  
2. Zaległe w  dniu wejścia w  życie ustawy zobowiązania jednoste k organizacyjnych z  tytułu opłat za zarząd nie -
ruchomości oraz odsetki od tych należności umarza się, jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową tych jednostek. 
Przepis  ust. 1 dotyczący właściwości organów stosuje się odpowiednio.  
Art. 220. 1. Jeżeli w  dniu wejścia w  życie ustawy nie były ustalone terminy zagospodarowania nieruchomości grun-
towej stanowiącej przedmiot użytkowania wieczystego, właściwy organ może, w  ciągu roku od dnia wejścia w  życie ustawy , 
ustalić te terminy w  drodze decyzji.  
2. Terminy zagospodarowania nieruchomości gruntowej ustalone na podstawie  ust. 1 nie mogą być krótsze niż 
12 miesięcy w  odniesieniu do rozpoczęcia zabudowy i  36 miesięcy w  odniesieniu do zakończenia zabudowy.  
Art. 221. 1. Przepisy  art. 72 ust. 3 stosuje się odpowiedn io do nieruchomości gruntowych oddanych w  użytkowanie 
wieczyste przed dniem 1  stycznia 1998  r., z wyjątkiem nieruchomości, dla których stawki procentowe opłat rocznych 
zostały ustalone w  wysokości powyżej 3%. Zmiany wysokości stawek procentowych opłat rocz nych dokonują właściwe 
organy stosując tryb postępowania określony w  art. 78–81. 
2. Jeżeli przy oddaniu nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste nie została określona wysokość  stawki 
procentowej opłaty rocznej z  tytułu użytkowania wieczystego, właśc iwy organ określi wysokość tej stawki,  z wyłącz e-
niem przypadków, o  których mowa w  art. 217 ust. 1, stosując tryb postępowania określony w  art. 78–81. 
3. Jeżeli przy oddaniu nieruchomości gruntowej w  użytkowanie wieczyste nie został określony cel, na który nie-
ruchomość była oddana, stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się stosownie do celu wynikającego ze sposobu 
korzystania z  nieruchomości.  
Art. 222. 1. Przepisy  art. 83 stosuje się odpowiednio do nieruchomości oddanych w  zarząd przed dniem wejścia 
w życie niniejszej ustawy. Zmiany wysokości stawek procentowych opłat rocznych dokonają, w  drodze decyzji, właściwe 
organy.  
2. Wniesione do dnia wejścia w  życie ustawy pierwsze opłaty z  tytułu zarządu nieruchomością nie podlegają zwrotowi.  
Art. 223. 1. (uchy lony)  
2. Starostowie, wykonujący zadania z  zakresu administracji rządowej, oddadzą w  trwały zarząd Generalnej Dyrekcji 
Dróg Krajowych i  Autostrad nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, zajęte pod drogi krajowe.  
                                                           
66) Zmiany wymienionego dekretu zostały ogłoszone w  Dz. U. z 1946  r. poz.  279, 389 i  395, z  1947  r. poz.  77 i 402, z  1948  r. poz.  454 
oraz z  1969  r. poz. 95. 
  
Dziennik  Ustaw  – 80 – Poz. 1899  
 
 Art. 224. Do czasu przekształcenia  ewidencji gruntów i  budynków w  kataster nieruchomości przez użyte w  niniejszej  
ustawie pojęcie „kataster nieruchomości ” rozumie się tę ewidencję.  
Art. 225. W okresie do dnia 31  grudnia 2005  r. funkcję wartości katastralnej dla gruntów rolnych pełni liczba  hekta-
rów przeliczeniowych, ustalana zgodnie z  przepisami o  podatku rolnym.  
Art. 226. Wartości katastralne, przy przeprowadzanej po raz pierwszy powszechnej taksacji nieruchomości, ustala 
się na dzień 31  grudnia roku poprzedzającego rok, w  którym na mocy odrębnych przepisów zostanie wprowadzony pod a-
tek od nieruchomości naliczany od jej wartości.  
Art. 227. (uchylony)  
Art. 228. W zasobie nieruchomości Skarbu Państwa nie ewidencjonuje się nieruchomości, które na podstawie prz e-
pisów ustawy z  dnia 10  maja 1990  r. – Przepisy wprowadzające ustawę o  samorządzie terytorialnym i  ustawę o  pracown i-
kach samorządowych ( Dz. U. poz.  191, z  późn. zm.67)) stały się, z  mocy prawa, z  dniem 27  maja 1990  r. własnością gmin, 
lecz co do których nie zostały wydane ostateczne decyzje  potwierdzające nabycie własności.  
Art. 229. Roszczenie, o  którym mowa w  art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w  życie ninie j-
szej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz o soby 
trzeciej i  prawo to zostało ujawnione w  księdze wieczystej.  
Art. 229a.  (utracił moc)47) 
Art. 230. 1. Osoby, które w  dniu wejścia w  życie ustawy były wpisane na listy wojewódzkie biegłych z  zakresu 
szacowania nieruchomości, mają prawo szacowania nieruchomości przez 9  miesięcy od dnia wejścia w  życie ustawy.  
2. Osoby ustanowione i  wpisane przed dniem wejścia w  życie ustawy na listę biegłych s ądowych z  zakresu szacow a-
nia nieruchomości mogą prowadzić działalność bez uprawnień zawodowych, o  których mowa w  art. 174 ust. 1, przez 
3 lata od dnia wejścia w  życie ustawy. Przepis stosuje się odpowiednio do osób powoływanych przez sąd lub organ pr o-
wadzą cy postępowanie przygotowawcze w  sprawach karnych w  charakterze biegłego sądowego spoza listy biegłych s ą-
dowych.  
3. Osoby z  wykształceniem wyższym, legitymujące się świadectwem ukończenia, przed dniem wejścia w  życie 
ustawy, kursu specjalistycznego z  zakre su szacowania nieruchomości, mogą ubiegać się, z  zastrzeżeniem  ust. 4, o nadanie 
uprawnień zawodowych w  zakresie szacowania nieruchomości, pod warunkiem ukończenia uzupełniającego kursu kwali -
fikacyjnego, którego program został uzgodniony z  Prezesem Urzędu  Mieszkalnictwa i  Rozwoju Miast, oraz wykonania 
co najmniej 15  operatów szacunkowych, a  także przejścia, z  wynikiem pozytywnym, postępowania kwalifikacyjnego, 
o którym mowa w  art. 191. 
4. Osoby z  wykształceniem średnim legitymujące się świadectwem, o  który m mowa w  ust. 3, mogą ubiegać się o  na-
danie uprawnień zawodowych w  zakresie szacowania nieruchomości w  ciągu 3  lat od dnia wejścia w  życie ustawy, pod 
warunkiem ukończenia uzupełniającego kursu kwalifikacyjnego, którego program został uzgodniony z  Prezesem  Urzędu 
Mieszkalnictwa i  Rozwoju Miast, wykonania co najmniej 15  operatów szacunkowych oraz przejścia z  wynikiem poz y-
tywnym postępowania kwalifikacyjnego, o  którym mowa w  art. 191. 
Art. 231. 1. Uprawnienia zawodowe w  zakresie szacowania nieruchomości, nada ne po dniu 29  listopada 1991  r. na 
podstawie ustawy z  dnia 17  maja 1989  r. – Prawo geodezyjne i  kartograficzne ( Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 oraz z 2021 r. 
poz. 922 i 1641 ) uznaje się za uprawnienia zawodowe, o  których mowa w  art. 174 i art. 191. 
2. Osoby, k tóre uzyskały uprawnienia wymienione w  ust. 1 przed dniem 29  listopada 1991  r., zachowują prawo do 
szacowania nieruchomości w  zakresie określonym w  świadectwach nadania.  
3. Do osób, o  których mowa w  ust. 2, stosuje się odpowiednio  art. 175, 176, 178, 194, 195 i 195a.  
4. Wobec osób, o  których mowa w  ust. 2, w stosunku do których orzeczone zostały, z  tytułu odpowiedzialności z a-
wodowej, kary dyscyplinarne, o  których mowa w  art. 178 ust. 2, wykonanie decyzji następuje przez organ prowadzący 
centralny rejestr osób posiadających uprawnienia zawodowe w  dziedzinie geodezji i  kartografii.  
Art. 232. (uchylony)  
Art. 233. Sprawy wszczęte, lecz niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w  życie niniejszej ustawy, 
prowadzi się na podstawie jej przepisów.  
                                                           
67) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 1990  r. poz. 253 i 541, z  1991  r. poz. 151, z  1992  r. poz. 20, z  1993  r. 
poz. 180, z  1994  r. poz. 3 i 285, z  1996  r. poz. 102 i 496, z  1997  r. poz. 43, z  2002  r. poz. 1271 , z 2004  r. poz. 1492, z 2017 r. 
poz. 653 oraz z 2020 r. poz. 462.  
  
Dziennik  Ustaw  – 81 – Poz. 1899  
 
 Rozdz iał 2 
Zmiany w  przepisach obowiązujących  
Art. 234–239. (pominięte)  
Rozdział 3  
Przepisy końcowe  
Art. 240. 1. Jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na ustawy uchylone przepisem  art. 241 albo odsyłają ogólnie 
do przepisów o  gospodarce gruntami i  wywłaszczaniu nieruchomości, stosuje się w  tym zakresie odpowiednio przepisy 
niniejszej ustawy.  
2. Ilekroć w  przepisach odrębnych ustaw jest mowa o  czynnościach wykonywanych przez biegłych lub inne osoby 
posiadające uprawnienia do szacowania nieruchomości,  należy przez to rozumieć, że czynności te mogą wykonywać 
wyłącznie rzeczoznawcy majątkowi, o  których mowa w  niniejszej ustawie.  
Art. 241. Tracą moc:  
1) ustawa z  dnia 29  kwietnia 1985  r. o gospodarce gruntami i  wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991  r. poz. 127, 
z późn. zm.68)); 
2) ustawa z  dnia 29  września 1990  r. o zmianie ustawy o  gospodarce gruntami i  wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. 
poz. 464, z  późn. zm.69)). 
Art. 242. Ustawa wchodzi w  życie z  dniem 1  stycznia 1998  r. 
                                                           
68) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 1991  r. poz.  446 i 464, z  1993  r. poz.  212 i 629, z  1994  r. 
poz. 96, 118, 384, 388, 415 i 601, z  1995  r. poz.  486, z  1996  r. poz.  33, 405, 496 i 775 oraz z  1997  r. poz.  24, 44, 348 i 435.  
69) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 1991  r. poz.  373, z  1992  r. poz.  455, z  1994  r. poz.  201, 369, 384 i 601, 
z 1996  r. poz.  33 oraz z  1997  r. poz.  675.