DZIENNIK USTAW  
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ  
Warszawa, dnia  5 marca 2020  r. 
Poz. 358 
OBWIESZCZENIE  
MARSZAŁKA SEJMU RZEC ZYPOSPOLITEJ POLSKIE J 
z dnia  13 lutego 2020  r. 
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o  odpowiedzialności podmiotów zbiorowych 
za czyny  zabronione  pod groźbą kary  
1. Na podstawie art.  16 ust.  1 zdanie pierwsze ustawy z  dnia 20  lipca 2000  r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i  nie-
których innych aktów prawnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1461 ) ogłasza się w  załączniku do niniejszego obwiesz czenia jed -
nolity tekst ustawy z  dnia 28  października 2002  r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod 
groźbą kary ( Dz. U. z 2019 r. poz. 628), z uwzględnieniem zmian y wprowadzonej  ustawą z dnia 13  czerwca 2019  r. 
o wykonywaniu dzia łalności gospodarczej w  zakresie wytwarzania i  obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją 
oraz wyrobami i  technologią o  przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym  (Dz. U. poz.  1214 ) oraz zmian wynikających 
z przepisów ogłoszonych przed dniem 11 lutego  2020 r. 
2. Podany w  załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje  odnośników nr 1 i nr 2 
oraz art. 175 ustawy  z dnia 13  czerwca 2019  r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w  zakresie wytwarzania i  obrotu 
materiałami wybuchow ymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i  technologią o  przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym 
(Dz. U. poz.  1214) , które  stanowi ą: 
„1) Niniejsza ustawa w  zakresie swojej regulacji wdraża:  
1) dyrektywę Rady 91/477/EWG z  dnia 18  czerwca 1991  r. w sprawie kontroli nabywania i  posiadania broni 
(Dz. Urz. UE  L 256 z  13.09.1991, Dz.  Urz. UE  L 179 z  08.07.20 08, str.  5, Dz.  Urz. UE  L 137 z 24.05.2017,  
str. 22 oraz Dz.  Urz. UE  L 191 z  22.07.2017, str.  12); 
2) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i  Rady 2014/28/UE z  dnia 26  lutego 2014  r. w sprawie harmonizacji 
ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku i  kontroli materiałów 
wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz . Urz. UE  L 96 z 29.03.2014, str.  1). 
2) Niniejsza ustawa służy stosowaniu:  
1) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) nr  258/2012 z  dnia 14  marca 2012  r. wdrażającego 
art. 10 Protokołu Narodów Zjednoczonych przeciwko nielegalnemu wytwarzaniu i obrotowi bronią palną, 
jej częściami i  komponentami oraz amunicją, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych prz e-
ciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej (protokół NZ w  sprawie broni palnej), oraz ust a-
nawiającego zezwolenia na wywóz i  środki dotyczące przywozu i  tranzytu dla broni palnej, jej części 
i komponentów oraz amunicji (Dz.  Urz. UE  L 94 z 30.03.2012, str.  1); 
2) rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2403 z  dnia 15  grudnia 2015  r. ustanawiającego wspó l-
ne wytyczne dotyczące norm i  technik pozbawiania broni cech użytkowych w  celu zagwarantowania, że 
broń pozbawiona cech użytkowych trwale nie nadaje się do użytku (Dz.  Urz. UE  L 333 z  19.12.2015, str. 62,  
Dz. Urz. UE  L 202 z  05.03.2018, str.  56 oraz Dz.  Urz. UE  L 202 z  28.07.201 6, str.  56).” 
„Art. 175. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 30  dni od dnia ogłoszenia, z  wyjątkiem przepisów art.  10 ust. 2, 
art. 17 ust. 2 pkt 2, art.  47 ust. 4 i 5, art.  59 ust. 4 i 5, art.  63 ust. 1 pkt 3, działu IV, art.  143 pkt 3, art.  171 oraz załącz nika 
do ustawy, które wchodzą w  życie z  dniem 14  grudnia 2019  r.”. 
Marszałek Sejmu: E. Witek  
 
  
Dziennik  Ustaw  – 2 – Poz. 358 
 
Załącznik do obwieszczenia Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej 
Polskiej  z dnia 13 lutego 2020  r. (poz . 358) 
USTAWA  
z dnia 28 października 2002  r. 
o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary  
Art. 1. Ustawa określa zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary jako 
przestępstwa lub przestępstwa skarbowe oraz z asady postępowania w  przedmiocie takiej odpowiedzialności.  
Art. 2. 1. Podmiotem zbiorowym w  rozumieniu ustawy jest osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca 
osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, z  wyłączeniem Skar bu Państwa, jednostek 
samorządu terytorialnego i  ich związków.  
2. Podmiotem zbiorowym w  rozumieniu ustawy jest również spółka handlowa z  udziałem Skarbu Państwa, jednostki 
samorządu terytorialnego lub związku takich jednostek, spółka kapitałowa w  organizac ji, podmiot w  stanie likwidacji oraz 
przedsiębiorca niebędący osobą fizyczną, a  także zagraniczna jednostka organizacyjna.  
Art. 3. Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności za czyn zabroniony, którym jest zachowanie osoby fizycznej:  
1) działającej w  imien iu lub w  interesie podmiotu zbiorowego w  ramach uprawnienia lub obowiązku do jego repreze n-
towania, podejmowania w  jego imieniu decyzji lub wykonywania kontroli wewnętrznej albo przy przekroczeniu tego 
uprawnienia lub niedopełnieniu tego obowiązku,  
2) dopus zczonej do działania w  wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez osobę, o  której 
mowa w  pkt 1, 
3) działającej w  imieniu lub w  interesie podmiotu zbiorowego, za zgodą lub wiedzą osoby, o  której mowa w  pkt 1, 
3a) będącej przedsiębior cą, który bezpośrednio współdziała z  podmiotem zbiorowym w  realizacji celu prawnie dopus z-
czalnego  
4) (uchylony)  
– jeżeli zachowanie to przyniosło lub mogło przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść, chociażby niemajątkową.  
Art. 4. Podmiot zbiorowy podlega od powiedzialności, jeżeli fakt popełnienia czynu zabronionego, wymienionego 
w art. 16, przez osobę, o  której mowa w  art. 3, został potwierdzony prawomocnym wyrokiem skazującym tę osobę, wyr o-
kiem warunkowo umarzającym wobec niej postępowanie karne albo postępowanie w  sprawie o  przestępstwo skarbowe, 
orzeczeniem o  udzielenie tej osobie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności albo orzeczeniem sądu 
o umorzeniu przeciwko niej postępowania z  powodu okoliczności wyłączającej ukaranie sprawcy.  
Art. 5. Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeżeli do popełnienia czynu za bronionego doszło w następstwie:  
1) co najmniej braku należytej staranności w  wyborze osoby fizycznej, o  której mowa w  art. 3 pkt 2 lub 3, lub co na j-
mniej braku należytego nad zoru nad tą osobą – ze strony organu lub przedstawiciela podmiotu zbiorowego;  
2) organizacji działalności podmiotu zbiorowego, która nie zapewniała uniknięcia popełnienia czynu zabronionego 
przez osobę, o  której mowa w  art. 3 pkt 1 lub 3a, podczas gdy mogł o je zapewnić zachowanie należytej staranności, 
wymaganej w  danych okolicznościach, przez organ lub przedstawiciela podmiotu zbiorowego.  
Art. 6. Odpowiedzialność albo brak odpowiedzialności podmiotu zbiorowego na zasadach określonych w  niniejszej 
ustawie n ie wyłącza odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę, odpowiedzialności administracyjnej ani indywidua l-
nej odpowiedzialności prawnej sprawcy czynu zabronionego.  
Art. 7. Wobec podmiotu zbiorowego sąd orzeka karę pieniężną w  wysokości od 1000  do 5  000 000 złotych, nie 
wyższą jednak niż 3% przychodu osiągniętego w  roku obrotowym, w  którym popełniono czyn zabroniony będący po d-
stawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego.  
Art. 8. 1. Wobec podmiotu zbiorowego orzeka się przepadek:  
1) przedmiotów pochodzących  chociażby pośrednio z  czynu zabronionego lub które służyły lub były przeznaczone do 
popełnienia czynu zabronionego;  
2) korzyści majątkowej pochodzącej chociażby pośrednio z  czynu zabronionego;  
3) równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej pochodząc ych chociażby pośrednio z  czynu zabronionego.  
2. Przepadku wymienionego w  ust. 1 nie orzeka się, jeżeli przedmiot, korzyść majątkowa lub ich równowartość po d-
lega zwrotowi innemu uprawnionemu podmiotowi.  
  
Dziennik  Ustaw  – 3 – Poz. 358 
 
Art. 9. 1. Wobec podmiotu zbiorowego można orzec:  
1) zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych lub sprzedawanych wyrobów, świadczonych 
usług lub udzielanych świadczeń;  
2) zakaz korzystania z  dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego środkami publicznymi;  
2a) zakaz dostęp u do środków, o  których mowa w  art. 5 ust.  3 pkt  1 i 4 ustawy z  dnia 27  sierpnia 2009  r. o finansach pub -
licznych (Dz.  U. z 2019 r. poz. 869, 1622, 1649, 2020 i 2473 ) – w przypadku skazania osoby, o  której mowa w  art. 3,  za 
przestępstwo, o  którym mowa w  art. 9 lub art.  10 ustawy  z dnia 15  czerwca 2012  r. o skutkach powierzania wyk o-
nywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. 
poz. 769);  
3) zakaz korzystania z  pomocy organizacji międzynarodowych, któ rych Rzeczpospolita Polska jest członkiem;  
4) zakaz ubiegania się o  zamówienia publiczne;  
5) (uchylony)  
6) podanie wyroku do publicznej wiadomości.  
2. Zakazy, o  których mowa w  ust. 1 pkt 1–4, orzeka się na okres od 1  roku do lat  5; orzeka się je w  latach.  
2a. W przypadku skazania osoby, o  której mowa w  art. 3, za przestępstwo, o  którym mowa w  art. 9 lub art.  10 usta-
wy z dnia 15  czerwca 2012  r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przep i-
som na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, sąd może zasądzić na rzecz Skarbu Państwa kwotę stanowiącą równowa r-
tość środków publicznych, o  których mowa w  ust. 1 pkt 2a, otrzymanych w  okresie 12  miesięcy poprzedzających wydanie 
wyroku albo orzeczenia, o  którym mowa w  art. 4. 
3. (uchylony)  
Art. 10. Orzekając karę pieniężną, zakazy lub podanie wyroku do publicznej wiadomości, sąd uwzględnia w  szcze -
gólności wagę nieprawidłowości w  wyborze lub nadzorze, o  których mowa w  art. 5, rozmiary korzyści uzyskanej lub mo -
żliwej do uzyskania przez podmio t zbiorowy, jego sytuację majątkową, społeczne następstwa ukarania oraz wpływ ukar a-
nia na dalsze funkcjonowanie podmiotu zbiorowego.  
Art. 11. 1. Orzekając karę pieniężną lub przepadek, sąd uwzględnia prawomocne orzeczenie o  nałożeniu na podmiot 
zbiorowy od powiedzialności posiłkowej za karę grzywny lub ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku przedmi o-
tów orzeczone wobec osoby fizycznej, o  której mowa w  art. 3, za przestępstwo skarbowe.  
2. Orzekając przepadek korzyści majątkowej lub jej równowartości, s ąd uwzględnia prawomocne orzeczenie wydane 
na podstawie  art. 24 § 5 Kodeksu karnego skarbowego, nakładające na podmiot zbiorowy obowiązek zwrotu korzyści 
majątkowej osiągniętej w  wyniku przestępstwa osoby fizycznej, o  której mowa w  art. 3. 
Art. 12. W szcze gólnie uzasadnionych wypadkach, gdy czyn zabroniony stanowiący podstawę odpowiedzialności 
podmiotu zbiorowego nie przyniósł temu podmiotowi korzyści, sąd może odstąpić od orzeczenia kary pieniężnej, poprz e-
stając na orzeczeniu przepadku, zakazu lub podania wyroku do publicznej wiadomości, z  zastrzeżeniem przepisów  art. 8 
ust. 2 i art. 11. 
Art. 13. Jeżeli przed upływem 5  lat od orzeczenia kary pieniężnej zostanie ponownie popełniony czyn zabroniony 
stanowiący podstawę odpowiedzialności podmiotu zbiorowego, wo bec tego podmiotu można orzec karę pieniężną w  wy-
sokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o  połowę.  
Art. 14. Kary pieniężnej, przepadku, zakazów ani podania wyroku do publicznej wiadomości nie orzeka się wobec 
podmiotu zbiorowego, jeże li od dnia wydania orzeczenia, o  którym mowa w  art. 4, upłynęło 10  lat. 
Art. 15. Kary pieniężnej, przepadku, zakazów ani podania wyroku do publicznej wiadomości nie wykonuje się, jeżeli 
od uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pod groź bą 
kary upłynęło 10  lat. 
Art. 15a. Egzekucję środka, o  którym mowa w  art. 9 ust. 2a, prowadzi naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze 
względu na siedzibę sądu pierwszej instancji w  trybie przepisów o  postępow aniu egzekucyjnym w  administracji. W  celu 
wykonania środka sąd niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku, o  którym mowa w  art. 9 ust. 2a, przesyła organowi 
egzekucyjnemu jego odpis lub wyciąg.  
  
Dziennik  Ustaw  – 4 – Poz. 358 
 
Art. 16. 1. Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności na pods tawie ustawy, jeżeli osoba, o  której mowa w  art. 3, 
popełniła przestępstwo:  
1) przeciwko obrotowi gospodarczemu, określone w:  
a) art. 296,  art. 297–306 oraz art.  308 Kodeksu karnego,  
b) art. 430 –440 ustawy z  dnia 11  września 2015  r. o działalności ubezpie czeniowej i  reasekuracyjnej ( Dz. U. z 2019 r. 
poz. 381, 730 i 2217 ), 
c) art. 87 –98 ustawy z  dnia 15  stycznia 2015  r. o obligacjach ( Dz. U. z 2018 r. poz. 483  i 2243 oraz z 2019 r. poz.  1572 , 
1655, 1798 i 2217 ), 
d) art. 171 ustawy z  dnia 29  sierpnia 1997  r. – Prawo bankowe (Dz.  U. z 2019 r. poz.  2357 ), 
e) art. 303 –305 ustawy z  dnia 30  czerwca 2000  r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.  U. z 2017 r. poz. 776 , z 2018  r. 
poz. 2302  oraz z 2019 r. poz. 501 i 2309 ), 
f) art. 585–592 ustawy z  dnia 15  września 2000  r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.  U. z 2019 r. poz. 505, 1543, 1655,  
1798 i 2217 ), 
g) art. 33  ustawy  z dnia 29  listopada 2000  r. o obrocie z  zagranicą towarami, technologiami i  usługami o  znaczeniu 
strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a  także dla utrz ymania międzynarodowego pokoju i  bezpieczeństwa 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 953 i 1214 ), 
h)1) art. 133, art.  136 i  art. 139 ustawy z  dnia 13  czerwca 2019  r. o wykonywa niu działalności gospodarczej w zakre-
sie wytwarzania i  obrotu materiałami wybuchowymi, bronią,  amunicj ą oraz wyrobami i  technologią o przezn a-
czeniu wojskowym lub policyjnym (Dz.  U. poz.  1214  i 1495  oraz z 2020 r. poz. 148 ), 
i) (uchylona)  
j) art. 63 –63c ustawy z  dnia 21  czerwca 2002  r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego 
(Dz. U. z 2019 r. poz. 45, 55,  60 i 1214 ); 
2) przeciwko obrotowi pieniędzmi i  papierami wartościowymi, określone w:  
a) art. 310 –314 Kodeksu karnego,  
b) art. 178 –183 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z  2020 r. poz. 89), 
c) art. 37 ustawy z  dnia 29  sierpnia 1997  r. o listach zastawnych i  bankach hipotecznych (Dz.  U. z 2016 r.  poz. 1771 , 
z 2018 r. poz. 2243  oraz z 2019 r. poz. 2217 ), 
d) art. 99 –101 ustawy  z dnia 29  lipca 2005  r. o ofercie publicznej i  warunkach wprowadzania instrumentów fina n-
sowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o  spółkach publicznych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 623, 1655, 
1798 i 2217 ); 
3) łapownictwa i  płatnej protekcji, określone w:  
a) art. 228 –230a,  art. 250a i  art. 296a Kodeksu karnego,  
b) art. 192b i  art. 192c ustawy z  dnia 27  sierpnia 2004  r. o świadczeniach opi eki zdrowotnej finansowanych ze środ-
ków publicznych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1373 , z późn. zm.2)), 
c) art. 46 –48 ustawy  z dnia 25  czerwca 2010  r. o sporcie ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1468, 1495 i 2251 ); 
4) przeciwko ochronie informacji, określone w  art. 267–269b Kodeksu karnego;  
5) przeciwko wiarygodności dokumentów, określone w  art. 270–273 Kodeksu karnego;  
6) przeciwko mieniu, określone w  art. 286 i 287 oraz w art. 291–293 Kodeksu karnego;  
7) przeciwko wolności seksualnej i  obyczajności, określone w  art. 199–200b i  art. 202–204 Kodeksu karnego;  
                                                           
1) W brzmieniu ustalonym przez art. 146 ustawy z dnia 13  czerwca 2019  r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w  zakresie wytw a-
rzania i  obrotu materiałami wybuchowym i, bronią, amunicją oraz wyrobami i  technologią o  przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym 
(Dz. U. poz.  1214), która weszła w życie z dniem 1 sierpnia 2019 r.  
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z  2019 r. poz. 1394, 1590,  1694, 1726, 1818, 1905, 2020 
i 2473.  
  
Dziennik  Ustaw  – 5 – Poz. 358 
 
8) przeciwko środowisku, określone w:  
a) art. 181 –184 oraz art.  186–188 Kodeksu karnego,  
b) art. 31 –34 ustawy  z dnia 25  lutego 2011  r. o substancjach chemicznych i  ich mieszaninach ( Dz. U. z 2019 r. 
poz. 1225 ), 
c) (uchylona)  
d) art. 58 –61 i art. 64 ustawy  z dnia 22  czerwca 2001  r. o mikroorganizmach i  organizmach genetycznie zmodyf i-
kowanych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 706), 
e) art. 37b ustawy z  dnia 14  marca 1985  r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2019 r. poz.  59), 
f) art. 127a i  art. 128a ustawy z  dnia 16  kwietnia 2004  r. o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2020 r. poz.  55), 
g) art. 52 i art. 53 ustawy  z dnia 15  maja 2015  r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o  niektórych 
fluorowanych gazach cieplarnianych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2158 ), 
h) art. 35a ustawy z  dnia 16  marca 1995  r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki ( Dz. U. z 2017 r. 
poz. 2000  oraz z 2019 r. poz. 2303 ); 
9) przeciwko ludzkości określone w  art. 119 Kodeksu karnego oraz przeciwko wolności i  porządkowi publicznemu, 
określone w  art. 189a i  w art. 252, art. 255, art. 256–258, art. 263 oraz w art. 264 i art. 264a Kodeksu karnego;  
9a) przeciwko rodzinie i  opiece określone w  art. 211a Kodeksu karnego;  
9b) określone w art. 55 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pami ęci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni 
przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz.  1882 ); 
10) określone w  art. 23–24b ustawy z  dnia 16  kwietnia 1993  r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ( Dz. U. z 2019 r. 
poz. 1010 i 1649 ); 
11) przeciwko własności intelektualnej, określone w  art. 115–1181 ustawy  z dnia 4  lutego 1994  r. o prawie autorskim 
i prawach pokrewnych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1231 ); 
12) o charakterze terrorystycznym oraz określone w  art. 165a i  art. 255a Kodeksu karnego;  
13) określone w  art. 53, art.  55 ust.  1 i 3, art.  56 ust.  1 i 3, art.  57, art.  58, art.  59 ust. 1 i 2, art.  61, art.  62 ust.  1 i 2, art.  63, 
art. 64 ustawy z  dnia 29  lipca 2005  r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.  U. z 2019 r. poz.  852, 1655 i 1818 ); 
14) określone w  art. 124–126, art. 127, art. 127a,  art. 129, art. 129a,  art. 130–132c i  art. 132e ustawy z  dnia 6  września 
2001  r. – Prawo farmaceutyczne ( Dz. U. z 2019 r. poz. 499, z późn. zm.3)); 
15) określone w  art. 58 ustawy z  dnia 20  marca 2009  r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.  U. z 2019 r. poz. 2171 ); 
16) określone w  art. 45–51 ustawy  z dnia 9  kwietnia 2010  r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i  wymianie da -
nych gospodarczych ( Dz. U. z 2019 r. poz. 681 i 730 ); 
17) określone w  art. 9 i art. 10 ustawy  z dnia 15  czerwca 2012  r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziem -
com przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;  
18) określone w  art. 57g ustawy z  dnia 10  kwietnia 1997  r. – Prawo energetyczne (Dz.  U. z 2019 r. poz. 755 , z późn. zm.4)); 
19) określone w art. 168f –168h ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji  (Dz. U. 
z 2019 r. poz. 1438 , z późn. zm.5)). 
2. Podmiot zbiorowy podlega również odpowiedzialności na podstawie ustawy, jeżeli osoba, o  której mowa w  art. 3, 
popełniła przestępstwo  skarbowe:  
1) przeciwko obowi ązkom podatkowym i  rozliczeniom z  tytułu dotacji lub subwencji, określone w  art. 54 § 1 i 2, art. 55 
§ 1 i 2, art.  56 § 1 i 2, art.  58 § 2 i 3, art.  59 § 1–3, art.  60 § 1–3, art.  61 § 1, art.  62 § 1–4, art.  63 § 1–4, art.  64 § 1, art. 65 
§ 1–3, art.  66 § 1, art.  67 § 1 i 2, art.  68 § 1, art.  69 § 1–3, art.  70 § 1–4, art.  71–72, art.  73 § 1, art.  73a §  1 i 2, art.  74 § 1–3, 
art. 75 § 1 i 2, art.  76 § 1 i 2, art.  77 § 1 i 2, art.  78 § 1 i 2, art.  80 § 1–3, art.  80a §  1, art.  82 § 1 oraz art.  83 § 1 Kodeksu  
karnego skarbowego;  
                                                           
3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 201 9 r. poz. 399, 959, 1495, 1542, 1556, 1590, 1818 
i 1905.  
4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w  Dz. U. z 2019 r. poz.  730, 1435, 1495, 1517, 1520, 1524 , 1556  
i 2166 . 
5) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z  2019 r. poz.  1495, 1501, 1553, 1579, 1655, 1798, 
1901 i 2070 . 
  
Dziennik  Ustaw  – 6 – Poz. 358 
 
2) przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z  zagranicą towarami i  usługami, określone w  art. 85 § 1 i 2, 
art. 86 § 1–3, art. 87 § 1–3, art. 88 § 1 i 2, art. 89 § 1 i 2, art. 90 § 1 i 2, art. 91 § 1–3, art. 92 § 1 i 2, art. 93, 94 § 1 i 2 
oraz art.  95 § 1 Kodeksu karnego skarbowego;  
3) przeciwko obrotowi dewizowemu, określone w  art. 97 §  1–3, art.  98 §  1, art.  99 §  1 i 2, art.  101 §  1, art.  102 §  1, 
art. 103 § 1, art.  104 §  1, art.  105 §  1, art.  106 §  1, art.  106a §  1, art.  106b § 1, art.  106c §  1, art.  106d §  1, art.  106i §  1 
oraz art.  106j § 1 Kodeksu karnego skarbowego;  
4) przeciwko organizacji gier hazardowych, określone w  art. 107 §  1–3, art.  107a §  1, art.  108, art.  109, art.  110 i  art. 110a  
Kodeksu karnego skarbowego.  
Art. 17. (uchylony)  
Art. 18. (uchylony)  
Art. 19. (uchylony)  
Art. 20. (uchylony)  
Art. 21. 1. W  postępowaniu karnym albo w  postępowaniu w  sprawie o  przestępstwo skarbowe przeciwko osobie, 
o której mowa w  art. 3, o czyn zabroniony określony w  art. 16, jeżeli zacho dzi uzasadnione podejrzenie, że przyniósł on 
lub mógł przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść, chociażby niemajątkową, podmiot ten może zgłosić udział swojego 
przedstawiciela w  postępowaniu przed sądem, nie później niż przed zamknięciem przewodu sądowego w  pierwszej instancji.  
2. Przedstawicielem podmiotu zbiorowego nie może być osoba, o  której mowa w  art. 3, przeciwko której toczy się 
postępowanie karne albo postępowanie w  sprawie o  przestępstwo skarbowe.  
3. Zgłoszenie udziału przedstawiciela podmiotu zbio rowego następuje w  formie pisemnej. Przepisy  art. 119 i 120 
Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.  
4. Jeżeli w  postępowaniu przygotowawczym zostanie ustalony podmiot, o  którym mowa w  ust. 1, należy niezwłoc z-
nie powiadomić ten podmiot o  przysługujących mu uprawnieniach i  obowiązkach, o  których mowa w  ust. 1–3 oraz w  art. 21a. 
5. Jeżeli podmiot, o  którym mowa w  ust. 1, zostanie ustalony w  postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, przed 
zamknięciem przewodu sądowego, przepis  ust. 4 stosuje się odpowiednio.  
Art. 21a. 1. W postępowaniu sądowym, po zgłoszeniu w  nim udziału przedstawiciela podmiotu zbiorowego, pod-
miotowi temu przysługują uprawnienia określone w  art. 156, art.  167, art.  171 §  2, art.  341 §  1, art.  343 §  5, art.  343a, art.  350 
§ 2 pkt  2, art.  352, art.  396 §  3, art.  406, art.  422 §  1, art.  423 §  2, art.  425, art.  444, art.  457 §  2 i art. 459 Kodeksu  postęp o-
wania karnego.  
2. Sąd może przesłuchać przedstawiciela podmiotu zbiorowego w  charakterze świadka. Osoba ta może odmówić ze -
znań. Przepisy  art. 72, art. 75, art. 87 i art. 89 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.  
3. W przypadku skorzystania z  uprawnienia określonego w  art. 171 §  2 lub art.  406 §  1 Kodeksu postępowania karnego 
przedstawiciel podmiotu zbiorowego mo że, uwzględniając kolejność wskazaną w  art. 370 §  1 oraz w  art. 406 §  1 Kodeksu  
postępowania karnego, odpowiednio zadawać pytania stronom lub zabrać głos po zamknięciu przewodu sądowego przed 
wystąpieniem obrońcy oskarżonego.  
Art. 22. Do postępowania w  sprawie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary 
stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, o  ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią  inaczej. Nie 
stosuje się jednak przepisów Kodeksu postępowania karn ego o  oskarżycielu prywatnym, przedstawicielu społecznym, 
postępowaniu przygotowawczym, postępowaniach szczególnych oraz o  postępowaniu karnym w  sprawach pod legających 
orzecznictwu sądów wojskowych.  
Art. 23. Ciężar dowodu spoczywa na tym, kto dowód zgłasz a. 
Art. 24. 1. W sprawach odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary orzeka  
w pierw szej instancji sąd rejonowy, w  którego okręgu popełniono czyn zabroniony, a  jeżeli czyn taki popełniono w  okrę-
gu kilku sądów, na polskim statku wodnym lub powietrznym albo za granicą – sąd rejonowy, w  którego okręgu znajduje 
się siedziba podmiotu zbiorowego, a  w przypadku zagranicznej jednostki organizacyjnej – siedziba jej przedstawi ciela 
w Rzeczy pospolitej  Polskiej.  
2. Środki odwoławcze od wyroków oraz orzeczeń i  zarządzeń zamykających drogę do wydania wyroku rozpoznaje 
sąd okręgowy właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego, a  środki odwoławcze od pozostałych post a-
nowień, zarządzeń i  czynności – sąd rejonowy w  innym równorzędnym składzie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 7 – Poz. 358 
 
Art. 25. Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu, jako  
sądowi pierwszej instancji, sprawę ze względu na jej szczególną wagę lub zawiłość. Przepis  art. 24 ust. 2 stosuje się o d-
powiednio do sądu apelacyjnego lub okręgowego.  
Art. 26. W celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, jeszcze przed jego wszczęciem, można wystąpić 
do właściwego sądu o  wydanie postanowienia o  zabezpieczeniu na mieniu podmiotu zbioro wego grożącej kary pieniężnej 
lub przepadku.  
Art. 26a. 1. W  postępowaniu w  sprawie odpowiedzialności podmiotu zbiorowego lub w  postępowaniu karnym albo 
postępowaniu w  sprawie o  przestępstwo skarbowe przeciwko osobie, o  której mowa w  art. 3, o czyn zabroniony określony 
w art. 16, sąd może zastosować wobec podmiotu zbiorowego środek zapobiegawczy w  postaci zakazu łączenia się, p o-
działu lub przekształcenia się podmiotu zbiorowego, zakazu ubiegania się o  zamówienia publiczne na czas trwania tych 
postępo wań, a  także obciążania w  tym czasie bez zgody sądu swojego majątku lub zbywania bez takiej zgody określonych 
przez sąd składników majątkowych.  
2. Na postanowienie w  przedmiocie środka zapobiegawczego przysługuje zażalenie.  
3. Okres wykonywania środka zapo biegawczego w  postaci zakazu ubiegania się o  zamówienia publiczne na czas 
trwania postępowania zalicza się do okresu, na który orzeczono zakaz, o  którym mowa w  art. 9 ust. 1 pkt 4. 
4. W przypadku zastosowania środka zapobiegawczego w  postaci zakazu ubiegan ia się o  zamówienia publiczne na 
czas trwania postępowania, przy orzekaniu zakazu, o  którym mowa w  art. 9 ust. 1 pkt 4, nie stosuje się przepisu  art. 14. 
Art. 27. 1. Postępowanie wszczyna się na wniosek prokuratora lub pokrzywdzonego, z  zastrzeżeniem  ust. 2. 
2. W sprawach, w  których podstawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego jest czyn zabroniony uznany przez 
ustawę za czyn nieuczciwej konkurencji, postępowanie wszczyna się również na wniosek Prezesa Urzędu Ochrony Kon -
kurencji i  Konsumentów.  
Art. 28. Wniosek złożony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i  podpisany przez osobę uprawnioną 
do ob rony według przepisów o  ustroju adwokatury lub ustawy o  radcach prawnych.  
Art. 29. Wniosek powinien zawierać:  
1) oznaczenie wnioskodawcy oraz jego adres d la doręczeń;  
2) oznaczenie podmiotu zbiorowego oraz jego adres dla doręczeń;  
3) dokładne określenie czynu zabronionego stanowiącego podstawę odpowiedz ialności podmiotu zbiorowego, z uwzglę d-
nieniem  okoliczności, o  których mowa w  art. 3 i 5; 
4) wskazanie prawomocnego wyroku lub innego orzeczenia, o  którym mowa w  art. 4, wraz z  oznaczeniem sądu lub 
organu, który wydał to orzeczenie;  
5) wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy;  
6) uzasadnienie;  
7) wykaz dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie gł ównej domaga się wnioskodawca.  
Art. 30. Z wnioskiem przesyła się sądowi odpis orzeczenia, o  którym mowa w  art. 4, wraz z  uzasadnieniem, jeżeli je 
sporządzono.  
Art. 31. Wniosek podlega wstępnej kontroli sądu; przepisy Kodeksu postępowania karnego o  wstępnej  kontroli  oskar -
żenia stosuje się odpowiednio, z  tym że udział stron w  posiedzeniu nie jest obowiązkowy.  
Art. 32. Jeżeli wniosek w  tej samej sprawie złożyli prokurator i  pokrzywdzony, rozpoznaniu podlega wniosek pr o-
kuratora; sąd orzeka o  dopuszczeniu pokr zywdzonego do udziału w  postępowaniu obok prokuratora, chyba że sprzeciwia 
się temu interes wymiaru sprawiedliwości;  art. 53 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.  
Art. 33. 1. W  imieniu podmiotu zbiorowego w  postępowaniu występuje osoba wcho dząca w  skład organu uprawnio -
nego do reprezentowania tego podmiotu.  
2. Podmiot zbiorowy może ustanowić obrońcę spośród radców prawnych lub adwokatów.  
3. Osoba, o  której mowa w  ust. 1, ma prawo składania wyjaśnień, może jednak bez podania powodów odmówić o d-
powiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień. Osoba ta ma prawo składania wyjaśnień do każdego 
dowodu przeprowadzonego na rozprawie.  
  
Dziennik  Ustaw  – 8 – Poz. 358 
 
4. W imieniu podmiotu zbiorowego w  postępowaniu nie może występować osoba, o  której mowa w  art. 3. 
5. W przypadku wyznaczenia przez podmiot zbiorowy osoby, o  której mowa w  art. 3, sąd wzywa podmiot zbiorowy 
do wskazania, w  terminie 30  dni, innej osoby, która będzie występowała w  postępowaniu w  jego imieniu.  
6. W razie niewyznaczenia w  terminie innej oso by, o  której mowa w  ust. 5, albo gdy nie działają organy uprawnione 
do reprezentowania podmiotu zbiorowego, sąd wyznacza temu podmiotowi obrońcę z  urzędu, spośród osób wymieni o-
nych w  ust. 2. 
Art. 34. 1. W  rozprawie mogą wziąć udział: wnioskodawca, pokrzywd zony dopuszczony do udziału w  postępo -
waniu obok prokuratora, przedstawiciel podmiotu zbiorowego i  jego obrońca.  
2. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo strony nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.  
Art. 35. Dowody dopuszcza się na wniosek stron, a  w uzasadnio nych wypadkach także z  urzędu; niedopuszczalny 
jest dowód oczywiście zmierzający do przedłużenia postępowania.  
Art. 36. 1. Sąd rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i  prawne w  granicach wniosku; orzeczenia, o  których 
mowa w  art. 4, są jednak wiążąc e. 
2. Powagę rzeczy osądzonej lub zawisłość sprawy ustala się wyłącznie według czynu zabronionego, za który po d-
miot zbiorowy poniósł albo ma ponieść odpowiedzialność.  
Art. 37. 1. Sąd może odczytywać na rozprawie głównej protokoły prze słuchań świadków, oska rżonych i obwini o-
nych, a  także zawiadomienia o  przestępstwie sporządzone w  postępowaniu prowadzonym na podstawie odrębnych przep i-
sów. 
2. Wolno również odczytywać na rozprawie protokoły oględzin, przeszukania i  zatrzymania rzeczy, opinie biegłych, 
instytutó w, zakładów lub instytucji oraz wszelkie dokumenty urzędowe złożone w  postępowaniu prowadzonym na po d-
stawie odrębnych przepisów.  
3. Jeżeli czynność procesowa była utrwalona za pomocą stenogramu lub urządzenia rejestrującego dźwięk lub obraz, 
zapis taki moż na również odtworzyć na rozprawie.  
Art. 38. 1. Protokoły i  dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie można uznać bez ich odczytania za uja w-
nione w  całości lub części; należy je jednak odczytać, jeżeli którakolwiek ze stron tego zażąda.  
2. Żądanie stron y, której protokół lub dokument nie dotyczy, nie stoi na przeszkodzie uznaniu tego protokołu lub 
dokumentu za ujawnione bez ich odczytania.  
Art. 39. Od wyroku sądu pierwszej instancji wnioskodawcy i  podmiotowi zbiorowemu przysługuje apelacja.  
Art. 40. Kasa cja może być wniesiona przez strony oraz przez Prokuratora Generalnego lub Rzecznika Praw Obyw a-
telskich.  
Art. 41. 1. W  sprawach dotyczących odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary  
sąd i prokurator udzielają pomocy prawnej  na wniosek właściwego organu państwa obcego.  
2. W sprawach, w  których czynem zabronionym jest czyn uznany przez ustawę za czyn nieuczciwej konkurencji, pom o-
cy prawnej udziela również Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i  Konsumentów.  
Art. 42. Do wykonania o rzeczonej kary pieniężnej, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiad o-
mości stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu karnego wykonawczego dotyczące wykonania grzywny, przepadku, 
zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości, przy czym  kara pieniężna jest płatna z  przychodu podmiotu 
zbiorowego.  
Art. 43. Zatarcie orzeczenia stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pod gro ź-
bą kary następuje z  mocy prawa z  upływem 10  lat od wykonania lub darowania albo przeda wnienia wykonania kary pi e-
niężnej, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości.  
Art. 44–46. (pominięte)  
Art. 47. Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych niniejszą ustawą za -
chowują moc przepisy dotych czasowe, jeżeli nie są z  nią sprzeczne.  
Art. 48. Ustawa wchodzi w  życie po upływie 12  miesięcy od dnia ogłoszenia6). 
                                                           
6) Ustawa została ogłoszona w  dniu 27  listopada 2002  r.